katang

Borrowed from Hokkien 加重 (ka-tăng, “to add weight”). Compare with Hiligaynon kadang (“stilts”).

bor+

support; stand; counterweight; base supporting something


kikil

(colloquial, figurative) act of extorting money from someone


kikinsot

kikinsót (canonical)
ᜃᜒᜃᜒᜈ᜔ᜐᜓᜆ᜔ (Baybayin)


ketong

Borrowed from Hokkien, possibly 疥瘡 /疥疮 (kè-chhng, “scabies”). Compare Kapampangan ketung.


kimpal

kimpál (canonical)
ᜃᜒᜋ᜔ᜉᜎ᜔ (Baybayin)
quimpal (alternative)


tigdas

tigdás (canonical)
ᜆᜒᜄ᜔ᜇᜐ᜔ (Baybayin)
ticdas (alternative)
ticlas (alternative)
tikdas (alternative)
tiklas (alternative obsolete)
tipdas (alternative obsolete)
tiplas (alternative obsolete)
tipras (alternative obsolete)

From Proto-Central Philippine *tipdas (“measles”) with dissimilation. Compare Hanunoo tipdas, Bikol Central tipdas, and Cebuano tipdas.


tigbuhol

tigbuhól (canonical)
ᜆᜒᜄ᜔ᜊᜓᜑᜓᜎ᜔ (Baybayin)
tigbohol (alternative)

word puzzle where one rearranges jumbled letters or inverted syllables

(obsolete) act of reordering the letters or words (in an utterance)


tigok

sound produced in the throat when swallowing (especially something big)

muscular movement of the throat (especially when swallowing something big)


tilandog

tilandóg (canonical)
ᜆᜒᜎᜈ᜔ᜇᜓᜄ᜔ (Baybayin)

[t̪ɪ.lɐn̪ˈd̪oɡ̚]

strong spurt of liquid (stronger than tilandoy)


tiyakad

[t͡ʃɐˈxad̪̚]

alternative form of tayakad: bamboo stilts


tubog

muddy pool of water; wallow (especially of carabaos)

immersion into some kind of treated liquid (in order to cool, color, plate, etc.)


tukil

short medium-sized bamboo container, about one or two internodes in length


tukaki

[t̪ʊ.xɐˈxɪʔ]

involuntary nodding of the head due to extreme drowsiness


boses

Borrowed from Spanish voces (“voices”), plural of voz, from Latin vōcēs, plural of vōcem, vōx. Compare English voice. Doublet of basa.

(figuratively) right to express an opinion


edipisyo

Borrowed from Spanish edificio, from Latin aedificium.


giit

giít (canonical)
giit (canonical)
ᜄᜒᜁᜆ᜔ (Baybayin)

[ˈɡiː.ʔɪt̪̚]

forcing of one's way through a crowd through elbowing


katarungan

[kɐ.t̪ɐˈɾuː.ŋɐn̪]

[kɐ.t̪ɐ.ɾʊˈŋan̪]

Learned borrowing from Cebuano katarongan (“justice”) in the early 20ᵗʰ century, from tarong (“just; proper”) + ka- -an (abstract noun-forming circumfix). Compare Pangasinan katonongan and Bikol Central katadongan.

lbor

Sa ng̃ayón máng mg̃a panahong itó, na may pamagat na siglo ng̃ kaliwinagan^([sic]) at kinapananaigán ng tunay na Mawid at ng Katarung̃an (justicia,) ay may matatagpuán pang kung di man pag uugali ay may malilinaw na bakás ng lumipas na kabalawisan ng̃ mg̃a bayan sa unang pusakál na malulupit at masasakim.

1906, La Solidaridad, “Kaluwalhatian ng isang Bayan”, in El Renacimiento, page 5:

Even around these current times, with a title of a century of enlightenment and being triumphed by the true reasonable and by justice, there will still be things to be found if not practices, then there are clear marks of the past cruelty of the towns on the first eras which were violent and greedy.

Siyang̃â! At dì man ganáp na liwanag ó dì man tagumpáy ang aming mámalas sa katarung̃an mó't mg̃a pagsisikap sa pagsasarilí ng̃ bayan mong apí'y mayroón na ng̃ayón kahì't bábanaag ng̃ isáng pag-asa at dakilàng palad, anopá ng̃â't kamí'y tubós na sa hirap.

1914, Pedro Gatmaitan, Tungkos ng̃ alaala: katipunan ng̃a mg̃a tulã:

Indeed! And even though what we'll get from your justice and efforts in the independence of your oppressed nation is not absolute light nor even victory, there is now even a glimpse of hope and glorious fortune, what else would it really be but we're already redeemed from hardship.

May katarungang lalong dakila na makasusumpong ng lalong tumpak na kaparusahan sa mga mapangapi——iyan ang katarungan ng Dios!

1933, Antonio G. Sempio, Ang punyal na ginto:

There is justice even greater that would be able to be find a more righteous punishment towards the oppressors, that is the justice of God!


sampaguita

(common) alternative spelling of sampagita


Dundon

Dundón (canonical)
ᜇᜓᜈ᜔ᜇᜓᜈ᜔ (Baybayin)
Dondon (alternative)
Donron (alternative)
Dunron (alternative obsolete)

title of a member of the principalía: sir; Sir


aplaya

From Spanish a (“by (the); to (the); at (the)”) + Spanish playa (“beach”).


dalampasigan

tl-noun

dalampasigan (Baybayin spelling ᜇᜎᜋ᜔ᜉᜐᜒᜄᜈ᜔)

ᜇᜎᜋ᜔ᜉᜐᜒᜄᜈ᜔ (Baybayin)
dalang pasigan (alternative obsolete)

From dalampasig + -an.
Other alternate etymologies include:
* From *dalan (fossilized form of daan) + pasigan, according to Potet (2016).
* From Malay dalam (“inside”) + pasigan, according to Zorc (1982).
* From dalawa + -m- + pasigan, according to Panganiban (1973).

compound

fossilized form of <i class="Latn mention" lang="tl">daan</i>


tambog

loud and resounding splash of something big plunging flat on water

(colloquial) act of punishing by whipping with something flat (such as one's child)

(card games) win or loss brought about by the draw of an opponent


saysay

saysáy (canonical)
ᜐᜌ᜔ᜐᜌ᜔ (Baybayin)
sisay (alternative obsolete)

Inherited from Proto-Philippine *sáysay per Blust (2010–). Compare Kapampangan sese, Bikol Central saysay, and Cebuano saysay. See also salaysay.
According to Manuel (1948), it may also be reduplication of Hokkien 使 (sái, “to use; to employ”). See also Xiamen Hokkien and Zhangzhou Hokkien 會使 /会使 (ē-sái, “to be of use; to be able to; to be permitted to; can; may”).

relating in detail; telling in detail (to someone)


pamahiin

From pam- + bahi (“lines of the hand”) + -in.


ukay-ukay

ᜂᜃᜌ᜔ᜂᜃᜌ᜔ (Baybayin)
ocay ocay (alternative)

[ˌʔuː.xaɪ̯ ˈʔuː.xaɪ̯]

Borrowed from Cebuano ukay-ukay. Compare ukay.

ukay-ukay (a Philippine store where secondhand items such as clothes, bags, shoes and other accessories are sold at a cheap price and often rummaged by buyers)

(by extension) products bought in an ukay-ukay (usually clothes)


koyo

Borrowed from Hokkien 膏藥 /膏药 (ko-io̍h, “herbal plaster”, literally “ointment medicine”).

bor+

plaster; bandage (especially those applied for boils and wounds)


kondo

Borrowed from English condo, clipping of condominium.


lakatan

→ Pohnpeian: akadahn

From Proto-Philippine *lakatán. Compare Ilocano lakatan, Pangasinan lakatan, Kapampangan lakatan, Bikol Central lakatan, and Cebuano lakatan, and Hiligaynon lakatan. See also Chamorro lakatån.

lakatan banana (diploid banana cultivar from the Philippines)


latundan

latundán (canonical)
ᜎᜆᜓᜈ᜔ᜇᜈ᜔ (Baybayin)
katundal (alternative)
lantundal (alternative obsolete)
letundan (alternative obsolete)
turdan (alternative)

Named after French missionary Claude Letondal who introduced the banana to the Philippines from India. Compare Aklanon kalatunday, Kinaray-a arikundal, Cebuano latundan /alitundan /tundan.

named-after

Musa acuminata
Musa acuminata#Translingual

Musa balbisiana
Wikispecies:Musa balbisiana

latundan banana (Musa acuminata × Musa balbisiana, triploid hybrid banana cultivar from the Philippines)


linya

ᜎᜒᜈ᜔ᜌ (Baybayin)
linea (alternative uncommon)

Borrowed from Spanish línea (“line”), from Latin līnea (“line, thread”).


hangganan

[hɐŋˈɡaː.n̪ɐn̪]

[hɐŋ.ɡɐˈn̪an̪]


tungga

act of rocking oneself (as on a rocking chair)


guhit

[ˈɡuː.hɪt̪̚]

Compare Bikol Central gurit /kurit, Hiligaynon kudlit.


balangkas

balangkás (canonical)
ᜊᜎᜅ᜔ᜃᜐ᜔ (Baybayin)

frame; framework; structure (of a building)


kiliti

kilitî (canonical)
ᜃᜒᜎᜒᜆᜒ (Baybayin)
quilite (alternative)
quiliti (alternative)
kiti (alternative)

[kɪ.lɪˈt̪ɪʔ]


mensahe

Borrowed from Spanish mensaje, ultimately from Medieval Latin missāticum.


sabog

From Proto-Malayo-Polynesian *sabuʀ (“to sow, scatter; scattered about; splash water on something”), *saq(ə)buʀ (“to strew, sow, sprinkle”). Compare Malay sabur.


labak

lower portion of a river (in contrast with its source)


hithit

hithít (canonical)
ᜑᜒᜆ᜔ᜑᜒᜆ᜔ (Baybayin)
hitit (alternative)

[hɪt̪ˈhɪt̪̚]

puff; drag (from a cigarette, cigar, pipe, etc.)

(slang) smoking (of tobacco, cannabis, opium, and other drugs)


sansan

placing or piling of things in a neat or orderly pile (of papers, etc.)


huli

From Proto-Malayo-Polynesian *udəhi (“last; come after or behind; late”) with metathesis. Cognate with Ilocano udi, Bikol Central huri, Cebuano ulhi, ulahi, Maranao ori, Malay udi (“back, subsequent”), and Balinese ᬳᬸᬭᬶ (uri, “back; be behind”).

Papasukin ninyo ang huli.

Pumasok ka sa pinto sa huli.

Inilagay siya sa huli ng pila.


huli

Kamusta ang huli ngayon?


pechay

[ˈpɛː.t͡ʃaɪ̯]


pidal

alternative form of pedal (“foot lever”)


kapangyarihan

tl-noun

kapangyarihan (Baybayin spelling ᜃᜉᜅ᜔ᜌᜇᜒᜑᜈ᜔)

ᜃᜉᜅ᜔ᜌᜇᜒᜑᜈ᜔ (Baybayin)
capangyarihan (alternative)


pagkakataon

pagkakátaón (Baybayin spelling ᜉᜄ᜔ᜃᜃᜆᜂᜈ᜔)

pagkakátaón (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜃᜃᜆᜂᜈ᜔ (Baybayin)


kapalaran

ᜃᜉᜎᜇᜈ᜔ (Baybayin)
capalaran (alternative)


lupalop

Possibly from a reduplication of lupa (“land”).


nilalang

nilaláng (canonical)
ᜈᜒᜎᜎᜅ᜔ (Baybayin)
linalang (alternative nonstandard)

From ni- + lalang. Can also be interpreted as metathesis of linalang, from lalang + -in-.


bahagi

bahagi or bahagì (Baybayin spelling ᜊᜑᜄᜒ)

bahagi (canonical)
bahagì (canonical)
ᜊᜑᜄᜒ (Baybayin)
bahagui (alternative)
bahague (alternative)

[bɐˈhaː.ɣɪʔ]

Borrowed from Malay bahagi, from Proto-Malayic *bahagi, from Proto-Malayo-Polynesian *baqagi.


pugad

[ˈpuː.ɣɐd̪̚]

Inherited from Proto-Philippine *pugad. Compare Sambali pogal, Central Tagbanwa puyad, and Maranao pogad.

pugad ng mga magnanakaw

Hindi miminsang inilarawan sa mga pelikula at palabas sa telebisyon ang Tundo bilang pugad ng mga krimen at kriminal, ng mga bisyo, sugal, at droga, kaya't hindi umano ligtas dito ang mga ibig ng isang matiwasay at tahimik na buhay.

2007, Sambotani IV 2007 Ed., Rex Bookstore, Inc., →ISBN, page 317:

Movies and television shows have never ever once depicted Tondo as a nest of crime and criminals, of vice, of gambling, of drugs, so they say it is not safe for those wishing a peaceful and quiet life.

nest (hideout for bad people to frequent or haunt)


ginang

ginang (masculine ginoo, Baybayin spelling ᜄᜒᜈᜅ᜔)

Probably from Ginang, possibly from a female equivalent of form ginoong (ginoo + -ng) when attached with names (e.g. Ginoong Dela Cruz) through the influence of Spanish grammatical gender logic. See also Tagalog gining, lolo~lola, mayor~mayora, manong~manang, ninong~ninang, etc.

Bigay ng isang ginang doon.


gining

gining (masculine ginoo, Baybayin spelling ᜄᜒᜈᜒᜅ᜔)

ginoo (masculine)
ᜄᜒᜈᜒᜅ᜔ (Baybayin)
Gn. (alternative abbreviation)


pindot

pindót (canonical)
ᜉᜒᜈ᜔ᜇᜓᜆ᜔ (Baybayin)
pinrot (alternative)

From Proto-Malayo-Polynesian *pizət (“squeeze between thumb and finger”). Doublet of pirot.

inh

graphical user interface
graphical user interface

(graphical user interface) click (press of a button)


sapot

shroud; death mantle (also used figuratively)


linggwistika

tl-noun

linggwístiká (Baybayin spelling ᜎᜒᜅ᜔ᜄ᜔ᜏᜒᜐ᜔ᜆᜒᜃ)

linggwístiká (canonical)
ᜎᜒᜅ᜔ᜄ᜔ᜏᜒᜐ᜔ᜆᜒᜃ (Baybayin)

Superseded, pre-2007 spelling of lingguwistika.


sangkatlo

sangkatló (canonical)
ᜐᜅ᜔ᜃᜆ᜔ᜎᜓ (Baybayin)

Kutsarahin ang prutas at ilagay sa 8 minantikaang "custard cups" o mga puswelo at punuin nang sangkatlo .


putakti

putaktí (canonical)
ᜉᜓᜆᜃ᜔ᜆᜒ (Baybayin)
potacti (alternative)
putakte (alternative colloquial)


sipit

From Proto-Austronesian *sipit. Compare Ilocano sigpit, Tausug sibit, and Malay sepit.

sipit ng alimango

insertion of something (between two objects)

pincers; tweezers (for plucking hair, picking little objects, etc.)

act of pinching with tongs, tweezers, etc.

clip (such as paper clips, hairclips, etc.)


sipag

diligence in work; industriousness; assiduity


sangkatauhan

sangkatauhan (Baybayin spelling ᜐᜅ᜔ᜃᜆᜂᜑᜈ᜔)

ᜐᜅ᜔ᜃᜆᜂᜑᜈ᜔ (Baybayin)
sangcatauohan (alternative)
sangkatawuhan (alternative obsolete)

kasaysayan ng sangkatauhan


bestida

Borrowed from Spanish vestida, feminine form of vestido. Compare with Maranao bistida.


alakdan

alakdán (canonical)
ᜀᜎᜃ᜔ᜇᜈ᜔ (Baybayin)
alacdan (alternative)
alagdan (alternative)
alakran (alternative)
anaklang (alternative)

Borrowed from Early Modern Spanish alacrán. Doublet of anaklang.


sagisag

[sɐˈɣiː.sɐɡ̚]


kare-kare

karé-karé (canonical)
ᜃᜇᜒᜃᜇᜒ (Baybayin)
kari-kari (alternative)
kari kari (alternative)
kare kare (alternative)

[kɐˌɾɛ xɐˈɾɛ]

From reduplication of kari (“curry”). Literally, “curry-like”.

a stew of peanuts with meat (often oxtail), seafood, and/or vegetables


barong-barong

tl-noun

barong-barong (Baybayin spelling ᜊᜇᜓᜅ᜔ᜊᜇᜓᜅ᜔)

ᜊᜇᜓᜅ᜔ᜊᜇᜓᜅ᜔ (Baybayin)
barongbarong (alternative)
barungbarong (alternative)
barung-barong (alternative)
barumbarong (alternative)
balongbalong (alternative obsolete)

→ English: barong-barong

hovel; small, mean house; shanty; makeshift shack


luya

Inherited from Proto-Malayo-Polynesian *laqia. Compare Ilocano laya, Kapampangan laya, Brooke's Point Palawano luya, Bikol Central laya, Aklanon euy-a, Cebuano luy-a, Hiligaynon luy-a, Maranao loya, Tausug luuya, and Malay halia. See also laiya.


kawad

ᜃᜏᜇ᜔ (Baybayin)
cauad (alternative)
cauar (alternative)
kawar (alternative obsolete)

Compare Maranao kawat, Tausug kawat, and Malay kawat.

mga kawad ng koryente

(music, obsolete) chord; string (of a musical stringed instrument)


lungga

burrow; hole dug in the ground (by rats, snakes, etc.)


syota

Superseded, pre-2007 spelling of siyota.


ampon

ampón (canonical)
ᜀᜋ᜔ᜉᜓᜈ᜔ (Baybayin)
ampun (alternative obsolete)

Borrowed from Malay ampun (“pardon”), from Proto-Malayo-Polynesian *ampun (“pardon, forgiveness”). Compare Maguindanao ampon, Kapampangan ampun, Aklanon ampun, Tausug ampun, and Old Javanese ampun.

der

(obsolete) shelter; protection; defense; assistance


kawani

tl-noun

kawaní or kawani (Baybayin spelling ᜃᜏᜈᜒ)

kawaní (canonical)
kawani (canonical)
ᜃᜏᜈᜒ (Baybayin)
cauani (alternative)

From ka- + wani, according to Panganiban (1973).
Alternatively, borrowed from Malay kerani (“clerk”) (written in Jawi as کراني), ultimately from Tamil கிராணி (kirāṇi, “clerk”) or from Sanskrit करण (karaṇa, “scribe”). Theories on the linkage from Malay include:
* According to Potet (2016), when the word was introduced to Tagalog, the Jawi letter ر (r) was probably mistaken for the letter و (w).
* According to Zorc (1981), the /r/ possibly shifted to /l/ when borrowed then the /l/ was lost later on and became /w/.

kawani ng pamahalaan


tanggapan

[t̪ɐŋˈɡaː.pɐn̪]

[t̪ɐŋ.ɡɐˈpan̪]

tanggapan ng pamahalaan

reception room; visitors' room; waiting room

time or place of admission (of workers, students, etc.)


kuwarto

Borrowed from Spanish cuarto (“room; quarter”).

bor+

Natulog siya sa kanyang kuwarto.

(by extension) quarter of a slaughtered animal (such as a leg of pork, mutton, etc.)

(commerce, by extension) twenty-five centavos


palda

Borrowed from Spanish falda, of Germanic origin.


sekyu

Una'y ang kawalan ng paggalang at kumpiyansa ng mga puting sekyu sa mga kayumangging sekyu kung kaya naman ang huli'y walang papel sa pangangalaga sa seguridad ni Boss Bill. Pati sasakyang inihanda ng pamahalaang Pilipino ...

1997, 杂碎, Kaisa Para Sa Kaunlaran Incorporated, →ISBN:


lespu

ᜎᜒᜐ᜔ᜉᜓ (Baybayin)
lispu (alternative)
lispo (alternative)

JUAN: (likot ng pabalik) Ops, ops, lespu, lespu, lespu.
TONYO: (Hahawakan si JUAN sa kuwelyo ng T-shirt nito). Akong bahala.

JUAN (move backward) Oops, oops, the cops!
TONYO (holding JUAN on his T-shirt collar) I'll handle this.


bahay-ampunan

tl-noun

bahay-ampunan (Baybayin spelling ᜊᜑᜌ᜔ᜀᜋ᜔ᜉᜓᜈᜈ᜔)

ᜊᜑᜌ᜔ᜀᜋ᜔ᜉᜓᜈᜈ᜔ (Baybayin)

From bahay (“house”) + ampunan (“orphanage”).


paniki

paniki or panikì (Baybayin spelling ᜉᜈᜒᜃᜒ)

paniki (canonical)
panikì (canonical)
ᜉᜈᜒᜃᜒ (Baybayin)

Inherited from Proto-Malayo-Polynesian *paniki (“fruit bat, flying fox: Pteropus spp.”). Compare Ilocano panniki, Limos Kalinga paniki, Bikol Central paniki, and Karao paniki. See also Spanish panique.


palayaw

→ Ilocano: palayaw

→ Pangasinan: palayaw


tipaklong

tipaklóng (canonical)
ᜆᜒᜉᜃ᜔ᜎᜓᜅ᜔ (Baybayin)
tipaclong (alternative)

grasshopper (especially a small, green variety)


saliksik

saliksík (canonical)
ᜐᜎᜒᜃ᜔ᜐᜒᜃ᜔ (Baybayin)


pagnanasa

[pɐɡ.n̪ɐˈn̪aː.sɐʔ]

From pag- + nasa with partial reduplication.

Meron siyang pagnanasa sa dalagita.

He has sexual desire to the teenage girl.


upos

upós (canonical)
ᜂᜉᜓᜐ᜔ (Baybayin)
opos (alternative)

From Proto-Malayo-Polynesian *upus (“end, finish; used up, finished”). Compare Bikol Central apos.

inh

Maraming nakakalat na upos ng sigarilyo sa kalye.

Many cigarette butts are littered on the street.

cigarette butt (typically used with ng sigarilyo)

condition of being reduced to a stub or but (of cigars, cigarettes, candles, etc.)

condition of being sunk or submerged fully into a certain depth (especially up to the hilt)


dayami

Borrowed from Kapampangan dayami, from Proto-Philippine *daʀami (cf. Cebuano dagami, Hiligaynon dagami, and Maranao ragami), from Proto-Malayo-Polynesian *zaʀami (cf. Malay jerami), from Proto-Austronesian *zaʀami.

rice straw; hay (usually dried for fodder)


tagtag

[t̪ɐɡˈt̪aɡ̚]


tagtag

[t̪ɐɡˈt̪aɡ̚]

shaking (as of passengers of a vehicle on a bumpy road)


utoy

[ˈʔuː.t̪oɪ̯]

From utol (“brother, comrade”) + -oy. Compare totoy.

Utoy, kumusta ka na ga?

How are you, boy? (when addressing a young person)

“Utoy, ano gang kurso ang kukunin mo sa college (Brother, what course are you going to take in college)?” I asked my brother once. “Hindi ko pa alam, ... Alamin mo kung saan ka pwede magaral at pagtutulungan naminyan. Maganda nga ...

2014, Baldwin G. Gutierrez, I Survive: A Filipino Teacher's Journey to Teaching In the United States, Lulu Press, Inc, →ISBN:

Patuloy na makikipagtalakayan kay Ka Mayo sina Rosa at Bert, samantalang nilalaro ni Jun ang gitara ... Welga? [Hindi makakakibo sina Rosa at Bert, lalapit si Jun at hahabol si Mayo] TANDA: [Kay Jun] Welga ba ito, utoy? ... Pa-saan po sila?


digma

digmâ (canonical)
ᜇᜒᜄ᜔ᜋ (Baybayin)
rigma (alternative)

Ultimately from Sanskrit जिह्म (jihma, “arthwart; opposition”).

der

(figurative) campaign against something bad (such as gambling, drugs, etc.)


tulak

Inherited from Proto-Malayo-Polynesian *tulak (cf. Malay tolak). Sense 3, semantic loan from English pusher.

inh+

... ang ritmo ng engkuwentro ng mga tagapagtanggap ng bali-balita sa paligid: magmula sa mga labanderang umiigib sa poso, sa matatanda sa tindahan, sa mga tulak ng shabu sa kalye, hanggang sa mga nagkakantutan sa barumbarong.

1999, Relasyon: MGA Kuwento Ng Paglusong at Pag-Ahon, →ISBN:

(card games) result of a game where the banker's loss is bigger than the winnings collected (in monte or sakla)

(card games) amount paid by a banker in excess of the winnings collected in the game


pagal

Inherited from Proto-Malayo-Polynesian *pagəl. Compare Pangasinan pagar, Kapampangan pagal, and
Bikol Central pagal.


gulod

gulód (canonical)
ᜄᜓᜎᜓᜇ᜔ (Baybayin)
gulor (alternative obsolete)
golor (alternative)


bangga

Borrowed from Sanskrit भङ्ग (bhaṅgá, “breaking”).


hubad

hubád (canonical)
ᜑᜓᜊᜇ᜔ (Baybayin)
hobar (alternative)
hubar (alternative)

Inherited from Proto-Philippine *hubád. Compare Bikol Central huba.

nakedness (especially from the waist up)


ermitanyo

tl-noun

ermitanyo (Baybayin spelling ᜁᜇ᜔ᜋᜒᜆᜈ᜔ᜌᜓ)

ᜁᜇ᜔ᜋᜒᜆᜈ᜔ᜌᜓ (Baybayin)

[ʔɛɾ.mɪˈt̪aː.ɲo]


tariktik

tariktík (canonical)
ᜆᜇᜒᜃ᜔ᜆᜒᜃ᜔ (Baybayin)

[t̪ɐ.ɾɪkˈt̪ɪk̚]

Penelopides panini
Wikispecies:Penelopides panini


uway

From Proto-Austronesian *quay (cf. Amis 'oway, Central Dusun tuai, Eastern Bontoc owoy, Iban wi, Kavalan uway, Paiwan quai, Rade hwiê, Sakizaya uway, Sundanese hoé, Tausug uay, and Waray-Waray uway).


tungaw

tungáw (canonical)
ᜆᜓᜅᜏ᜔ (Baybayin)
tong̃ao (alternative)
toñgao (alternative)

From Proto-Malayo-Polynesian *tuŋaw (“tiny red itch mite”) (cf. Ilocano tungaw, Malay tungau, and Waray-Waray tungaw).

inh

tiny, red itch mite or tick that infests skin folds of fowls with itchy bites


tungaw

From Proto-Philippine *tuŋaw (“Astronia”).

name of various plants belonging to the Astronia genus


tingga

tinggâ (canonical)
ᜆᜒᜅ᜔ᜄ (Baybayin)
tinga (alternative)

From Western Proto-Malayo-Polynesian *timəʀaq (“tin”). Compare Sambali tingga, Kapampangan tingga, Bikol Central tingga, Waray-Waray tingga, Maranao timbega', Tausug tingga', Malay timah, and Iban timah. See also Sanskrit तीर (tīra) and तीव्र (tīvra, “tin”).


tingga

From Western Proto-Malayo-Polynesian *tiŋgaʔ (“ear pendant”). Compare Kapampangan tingga and Iban tingga.


tikang

loss of enthusiasm or interest; lessening of activity


tatang

[ˈt̪aː.t̪ɐŋ]

Possibly from Philippine Spanish tata (“daddy”) + -ng (diminutive suffix). See also tatay.

suffix

respectful term of address used for an older man


tapal

From Proto-Malayo-Polynesian *tapəl (“a patch, as on clothing”), from Proto-Austronesian *Capəl (“patch”). Compare Ilocano tapal, Bikol Central tapol, Agutaynen tampel, and Malay tampal.

inh

act of applying a medical plaster or poultice


sanla

Superseded, pre-1977 spelling of sangla.


sangko

tl-noun

sangkó or sangko (Baybayin spelling ᜐᜅ᜔ᜃᜓ)

sangkó (canonical)
sangko (canonical)
ᜐᜅ᜔ᜃᜓ (Baybayin)
samco (alternative)
sangco (alternative)
samko (alternative obsolete)
sanko (alternative obsolete)

Borrowed from Hokkien 三哥 (saⁿ-ko, “third eldest brother”) according to Chan-Yap (1980) and Manuel (1948).

bor+

Coordinate term: sanse

term of address for the third eldest brother

(Bulacan) term of address for the third eldest male cousin


pusong

Compare Ilocano pusong (“arrogant”), Pangasinan pusong (“flirt”), Aklanon pusong (“trickster”), Cebuano pusong (“mischief; trickery”), Hiligaynon pusong (“boaster; braggart”), Waray-Waray pusong (“clown; prankster”), Malay pusung (“stupid; moron”), and Minangkabau pusung (“foolish”).


lasenggo

Katha ni ROLAND B.TOLENTINO Ang tatay ni Amor ay lasenggo. Kuwatro kantos , 'yong 80 proof ang kanyang paborito. Tatlong beer at tatlong longneck ang katumbas ng tama ng isang kuwatro kantos. Biro nga ng mga taga-looban, huwag ...


sirang ulo

tl-noun

siráng ulo (Baybayin spelling ᜐᜒᜇᜅ᜔ ᜂᜎᜓ)

siráng ulo (canonical)
ᜐᜒᜇᜅ᜔ ᜂᜎᜓ (Baybayin)

From sira + -ng + ulo, literally “broken head”.


kotong

Borrowed from Hokkien 股東 /股东 (kó͘-tong, “shareholder”).

bor+

(informal, vulgar) bribery and/or extortion

(gambling) limited-amount winnings (when playing jueteng)

(Chinese Filipino, business, colloquial) shareholder; stockholder


pugante

Borrowed from Philippine Spanish fugante, from fugar + -ante. Compare Spanish fugitivo.

Hinahabol na ng mga pulis ang ilang mga pugante na tumakas sa kulungan

The police are now tracking down several fugitives who escaped from prison.


puyit

puyít (canonical)
ᜉᜓᜌᜒᜆ᜔ (Baybayin)
poyit (alternative)


lungib

Compare Bikol Central lungib, Cebuano lungib, and Waray-Waray lungib.


paninigarilyo

tl-noun

paninigarilyo (Baybayin spelling ᜉᜈᜒᜈᜒᜄᜇᜒᜎ᜔ᜌᜓ)

ᜉᜈᜒᜈᜒᜄᜇᜒᜎ᜔ᜌᜓ (Baybayin)

From pan- + sigarilyo with reduplication of the first syllable of the root.


imburnal

imburnál (canonical)
ᜁᜋ᜔ᜊᜓᜇ᜔ᜈᜎ᜔ (Baybayin)


kurakot

Apparent modification of korap, from English corrupt.

act of stealing (as a government official)

something stolen (by a government official)


kamalig

From Proto-Malayo-Polynesian *kamaliʀ (“bachelor's house”). Compare Old Javanese kamalir (“a particular kind of possibly-religious building”).


hagdan

hagdán (canonical)
ᜑᜄ᜔ᜇᜈ᜔ (Baybayin)
hagran (alternative)

From Proto-Philippine *haʀdan, from Proto-Malayo-Polynesian *haʀəzan. Compare Bikol Central hagyan, Dupaningan Agta agden, Ilocano agdan, Kapampangan eran, Mansaka agdan, Ngaju hejan, Tausug hagdan and Yogad addan.

Paikot ang hagdang paakyat sa taas ng bahay.

The stairs are winding up to the top of the house.

(figurative) stepping stone; instrument for success; means for advancement


bumbunan

ᜊᜓᜋ᜔ᜊᜓᜈᜈ᜔ (Baybayin)
bombonan (alternative)

From Proto-Malayo-Polynesian *bunbunan, from Proto-Austronesian *buNbuN.

(anatomy) fontanelle (especially of a newborn baby)


bunganga

[bʊˈŋaː.ŋɐʔ]

gullet; mouth (of large animals or fish)

entrance; mouth (of caves, tunnels, etc.)

Takpan mo ang bunganga mo pag maghihikab ka.

Please cover your damn mouth when you yawn.


dakot

dakót (canonical)
ᜇᜃᜓᜆ᜔ (Baybayin)
dacot (alternative)

handful (of something taken in one's grasp)

removal with a dustpan of garbage, dust, etc.


langoy

Inherited from Proto-Philippine *laŋuy, from Proto-Malayo-Polynesian *naŋuy, from Proto-Austronesian *Naŋuy. Compare Aklanon eangoy, Bikol Central langoy, Javanese ꦭꦔꦶ (langi), Maranao langoy, Tausug languy, and Tetum nani.


dyaryo

Superseded, pre-2007 spelling of diyaryo.


bakod

ᜊᜃᜓᜇ᜔ (Baybayin)
bacod (alternative)
bacor (alternative)
bakor (alternative)

Nagpagawa ng bakod sa lupaing pangmamay-ari niya ang may-ari ng lupang inaangkin ng dalawa pang iba.

The owner of the land being claimed by two others ordered the construction of a fence on the land he owned.


sagap

From Proto-Philippine *saʀap (“scoop up, skim from the surface”).

inh

skimming out from the surface of a liquid (of scum, etc.)

something skimmed out from the surface of a liquid (such as scum, etc.)

inhalation; breathing in (of air, smoke, dust, etc.)

(figurative) picking up (of a rumor, information, contagion, telephone signal, etc.)

(colloquial) signal (of internet, radio, television, etc.)


kanluran

ᜃᜈ᜔ᜎᜓᜇᜈ᜔ (Baybayin)
calonoran (alternative)
calunuran (alternative)
canloran (alternative)
kalunuran (alternative archaic)

From a metathesis of a syncopic form of kalunuran (lunod + ka- -an), meaning the “place of drowning” because the sun “drowns” or sets in the west. Compare Cebuano kalundan. See also Latin occidens.

Pakanluran ang tinatakbo ngayon ng bagyo


atake sa puso

tl-noun

atake sa pusò (Baybayin spelling ᜀᜆᜃᜒ ᜐ ᜉᜓᜐᜓ)

atake sa pusò (canonical)
ᜀᜆᜃᜒ ᜐ ᜉᜓᜐᜓ (Baybayin)

Partial calque of Spanish ataque al corazón.

partial calque

Ikinamatay niya ang atake sa puso.


altapresyon

tl-noun

áltapresyón (Baybayin spelling ᜀᜎ᜔ᜆᜉ᜔ᜇᜒᜐ᜔ᜌᜓᜈ᜔)

áltapresyón (canonical)
ᜀᜎ᜔ᜆᜉ᜔ᜇᜒᜐ᜔ᜌᜓᜈ᜔ (Baybayin)
altapresiyon (alternative)
alta presiyon (alternative)
alta presyon (alternative)

Borrowed from Spanish alta presión (“high [blood] pressure”).


pagamutan

págamútan (canonical)
ᜉᜄᜋᜓᜆᜈ᜔ (Baybayin)

Dinala sa malapit na pagamutan ang mga naaksidente.

Those involved in the accident were brought to the nearby hospital.

(usually formal) hospital; clinic; dispensary


parmasiya

parmásiyá (canonical)
ᜉᜇ᜔ᜋᜐᜒᜌ (Baybayin)

[pɐɾˈmaː.ʃɐ]


gurlis

light scratch (made with a pointed instrument on the skin or any surface)


lubog

Inherited from Proto-Malayo-Polynesian *ləbuʀ (“mud, muddy water”). Compare Ilocano lubo, Kapampangan albug, Bikol Central labog, Aklanon eubog, Maranao lebog, and Malay lebur.

inh+

immersion (deep engagement in something)

(figurative) loss of one's popularity or influence


kalmot

deep scratch that can inflict wounds (usually from an animal)


balete

ᜊᜎᜒᜆᜒ (Baybayin)
balite (alternative)
baliti (alternative)

[bɐˈlɛː.t̪ɛ]

Pinapaniwalaang ng ilang mga tao tumitira ang mga engkanto sa mga puno ng balete.

Some people believe that spirits live on strangler figs.

various species of Philippine ficus trees, a number of which are strangler figs


lutang

(figurative) condition of being prominent or manifest


bituka

From Proto-Philippine *bituka (cf. Bikol Central bituka, Ilocano bituka, Kapampangan bituka), from Proto-Malayo-Polynesian *bituka, from Proto-Austronesian *biCuka (cf. Rukai bicuka, and Sakizaya bituka).


pagtatalik

tl-noun

pagtatalik (Baybayin spelling ᜉᜄ᜔ᜆᜆᜎᜒᜃ᜔)

From pag- + talik with initial reduplication of the root, literally, “being intimate”.


kuyakoy

Pakiramdam ni Linggot ay hinihigop siya ng malupit na kumunoy at ang Puno ng Tauhan, na kukuya-kuyakoy sa silya, ay tila nakahanda nang magbigay ng pamatay na dagok. "Sir, alam kong inialok na ito sa inyong tanggapan, may ilang ...

1995, Gemma Araneta-Cruz, Sentimiento: Fiction & Nostalgia:

act of swinging one's legs or feet when seated (especially by children and infants)


pangingikil

pangingikil (Baybayin spelling ᜉᜅᜒᜅᜒᜃᜒᜎ᜔)

From pang- + kikil with partial reduplication.


arkila

arkilá (canonical)
ᜀᜇ᜔ᜃᜒᜎ (Baybayin)
alkila (alternative)


punerarya

Borrowed from Spanish funeraria, from Late Latin fūnerārius.

PULIS: Nasa punerarya ho. Ito ho ang phone number doon, 545- 9412. MISIS: ( dial agad) Hello, punerarya? PUNERARYA: Ano hong maipaglilingkod namin? MISIS: Mayroon ba riyang dinalang ang pangalan ay Miguel delà Moguez?

2007, Arturo B. Rodriguez, 1001 Ultimate Pilipino Jokes, Arturo B Rodriguez, →ISBN, page 12:


salitang hiram

salitáng hirám (Baybayin spelling ᜐᜎᜒᜆᜅ᜔ ᜑᜒᜇᜋ᜔)

salitáng hirám (canonical)
ᜐᜎᜒᜆᜅ᜔ ᜑᜒᜇᜋ᜔ (Baybayin)


hiram

Inherited from Proto-Philippine *hədám, from Proto-Malayo-Polynesian *həzam, *hinzam, from Proto-Austronesian *Səzam. Compare Ilocano iram, Kapampangan andam, Aklanon hueam, Cebuano hulam, Masbatenyo huram, Masbate Sorsogon huram, and Malay pinjam.


puslit

act of entering surreptitiously; breaking in without being noticed; act of breaching


singsing-pari

singsíng-parì (Baybayin spelling ᜐᜒᜅ᜔ᜐᜒᜅ᜔ᜉᜇᜒ)

singsíng-parì (canonical)
ᜐᜒᜅ᜔ᜐᜒᜅ᜔ᜉᜇᜒ (Baybayin)

[sɪn̪ˌsɪm ˈpaː.ɾɪʔ]


alupihan

ᜀᜎᜓᜉᜒᜑᜈ᜔ (Baybayin)
aluhipan (alternative)
ulahipan (alternative)
ulupihan (alternative)
ulapihan (alternative)

From Proto-Malayo-Polynesian *qalu-hipan, from Proto-Austronesian *qalu-Sipan with metathesis. Compare Kapampangan laipan, Cebuano ulahipan, and Malay lipan.


alitaptap

alitaptáp (canonical)
ᜀᜎᜒᜆᜉ᜔ᜆᜉ᜔ (Baybayin)

From Proto-Malayo-Polynesian *qali-pətpət, from *pət-pət with metathesis.


kuliglig

kuliglíg (canonical)
ᜃᜓᜎᜒᜄ᜔ᜎᜒᜄ᜔ (Baybayin)
coliglig (alternative)
culiglig (alternative)

[kʊ.lɪɡˈlɪɡ̚]

kuliglig (vehicle composed of a two-wheeled trailer pulled by a two-wheeled tractor similar to a rotary tiller)

motorized tricycle; motorized cycle rickshaw


notaryo

Borrowed from Spanish notario, from Latin notārius.

ellipsis of notaryo publiko: notary public


hustisya

Kailangan namin ang hustisya!


hithit-buga

hithít-bugá (Baybayin spelling ᜑᜒᜆ᜔ᜑᜒᜆ᜔ᜊᜓᜄ)

hithít-bugá (canonical)
ᜑᜒᜆ᜔ᜑᜒᜆ᜔ᜊᜓᜄ (Baybayin)

[hɪt̪ˌhɪt̪ bʊˈɣa]

HITHIT-BUGA PASOK: D A (D-C/D-Bm/D-C/D)2x Hayo mo sa akin yang sigarilyo Hithit-buga hithit-buga ang baga mo'y nangingitim G-F Hithit-buga hithit-buga D ang puso mo'y dumidilim A Ang usok mo ay lason At ayokong langhapin A ..

1992, Jose L. Ayala, Eric Gamalinda, Mga awit ni Joey Ayala, →ISBN:

(informal) sucking and puffing (of a cigarette, cigar, pipe, etc.)


amag

From Proto-Central Philippine *alámag (“mold”) with elision of /l/. Compare Bikol Central alamag and Waray-Waray alamag.

mold (US); mould (Australia, Canada, UK); mildew


bahin

bahín (canonical)
ᜊᜑᜒᜈ᜔ (Baybayin)
bahing (alternative colloquial)

From Proto-Philippine *bahən. Compare Cebuano bahon, Hiligaynon bahon, Ilocano agbaen, Pangasinan basis.


banak

From earlier *bahanak, from Proto-Malayo-Polynesian *balanak (“a sea fish: the mullet”) with elision of /l/. Compare Ilocano balanak, Pangasinan balanak, Kapampangan balanak, Romblomanon bayānak, Bikol Central balanak, Aklanon baeanak, Cebuano balanak, Maranao balanak, Tausug bānak, Malay belanak, Buginese ᨅᨒᨊ (balana'), Javanese ꦧ꧀ꦭꦤꦏ꧀ (blanak), Sundanese balanak, and Makasar balanak.


bingi

bingí (canonical)
bingî (canonical)
ᜊᜒᜅᜒ (Baybayin)

From Proto-Malayo-Polynesian *bəŋəl with elision of /l/. Compare Bikol Central bungog and Cebuano bungol.

(colloquial, derogatory) person who does not or refuses to listen


pag-aayuno

tl-noun

pag-aayuno (Baybayin spelling ᜉᜄ᜔ᜀᜀᜌᜓᜈᜓ)

From pag- + ayuno with reduplication of the first syllable of the root.


kumpisal

kumpisál (canonical)
ᜃᜓᜋ᜔ᜉᜒᜐᜎ᜔ (Baybayin)
Kumpisal (alternative)

Borrowed from Early Modern Spanish confesar (“to confess”).


binyag

binyág (canonical)
ᜊᜒᜈ᜔ᜌᜄ᜔ (Baybayin)
biniyag (alternative obsolete)

→ Tausug: binyag

According to the Vocabulario de la lengua tagala (1860), this word is from Brunei, perhaps Brunei Malay, which originally meant “to pour water from above”, which was an ablution ceremony (cf. wudu) done by an imam while teaching Islam, and was possibly later applied to Christian baptism. Blust & Trussel also posit Proto-Philippine *buniag. Compare Ilocano buniag, Kapampangan biniag, Bikol Central bunyag, Cebuano bunyag, Hiligaynon bunyag, and Maranao boniyag.

(Islam, obsolete) wetting with a specific wash


Aba Ginoong Maria

tl-noun

Abá Ginoóng Maria (Baybayin spelling ᜀᜊ ᜄᜒᜈᜓᜂᜅ᜔ ᜋᜇᜒᜌ)

Abá Ginoóng Maria (canonical)
ᜀᜊ ᜄᜒᜈᜓᜂᜅ᜔ ᜋᜇᜒᜌ (Baybayin)

[ʔɐˌba ɣɪ.n̪oˌʔoŋ mɐˈɾiː.ɐ]

[ʔɐˌba ɣɪˌn̪oː.ʔoŋ mɐˈɾiː.ɐ]


Santo Papa

Borrowed from Philippine Spanish Santo Papa (literally “holy Pope”).

bor+

(Catholicism) pope; Holy Father (head of the Catholic Church)


Paskuwa

Páskuwá (canonical)
ᜉᜐ᜔ᜃᜓᜏ (Baybayin)
Pascua (alternative)
Pasqua (alternative)
Paskua (alternative dated)
Paskwa (alternative)

Borrowed from Spanish pascua, from Vulgar Latin pascua, from Latin pascha, from Ancient Greek πάσχα (páskha, “Passover”), from Aramaic פסחא (paskha), from Hebrew פסח (pesakh). Doublet of Pasko.


Kapaskuhan

tl-noun

Kapaskuhán (Baybayin spelling ᜃᜉᜐ᜔ᜃᜓᜑᜈ᜔)

Kapaskuhán (canonical)
ᜃᜉᜐ᜔ᜃᜓᜑᜈ᜔ (Baybayin)


tarantado

Borrowed from Spanish atarantado (“dazed”).

bor+

TARANTADO! KUNG TALAGANG TUNAY NA LALAKI KA, KUNG TALAGANG IKAW ANG HARI, MAGPAKITA KA! ... TARANTADO! PUTANG INA MO! Tatamaan si GREG ng pana sa tuhod. Mapapaluhod siya at gagapang patungo sa mga ...

2002, Frank G. Rivera, Mga dula sa magkakaibang midyum, →ISBN:

SCOUNDREL! IF YOU’RE REALLY A MAN, IF YOU’RE REALLY THE KING, SHOW YOURSELF! … SCOUNDREL! F*** YOU! Greg got hit by an arrow at his knee. He knelt down and crawled towards the …

"Aba, talaga palang tarantado 'to. Teka, at kung tanggihan ko ang kondisyon mo Ento, ano ang gagawin mo, aber, ano ang gagawin mo tarantado ka!" galit na galit na si Heneral Pakong. Tumitig nang diretso sa mga mata ni Heneral Pakong ...

2000, Jose Rey Munsayac, Ang aso, ang pulgas, ang bonsai, at ang kolorum, →ISBN:

“Oh my, this is really a rascal. Hold on, and if I reject your condition, Ento, what will you do, let’s see, what will you do you scoundrel!” General Pakong said angrily. General Pakong’s eyes stared directly …

"Sino ka bang tarantado ka?" Pasigaw ang sagot ni Bayani. Namuyo kay Bayani ang tingin ni Armando. Alam niyang natitigatig ito sa nakikita nitong kapootan niya. "Ganyan din ang sinabi mo sa akin noon, Mr. Maglalang. Tarantado ako.

2004, Efren R. Abueg, Mga kaluluwa sa kumunoy: nobela, →ISBN:

“Who are you, you scoundrel?” Bayani answered with a shout. Armando’s view settled down onto Bayani. He new that he was staring at what he saw as someone that he hated. “That’s how you said it to me back then, Mr. Maglalang. I’m a scoundrel.

Ako? Pascual: Ikaw! Ingka: Ikaw tarantado...tarantado, tarantado (Patuloy ang alitan. Uulit-ulitin ng bawat isa sa kanila ang salitang "loko" at "tarantado.") Eksena 7 (Sila pa rin at si Dr. Casas) Casas (Mapapadako sa lugar): Ssst...Por Diyos.

1997, Don Pagusara, Erlinda K. Alburo, Resil B. Mojares, Dulaang Cebuano, →ISBN:

Me? Pascual: You! Ingka: You scoundrel...scoundrel, scoundrel (The quarrel continues. Each of them repeatedly says the words “crazy” and “scoundrel.”) Scene 7 (Still them and Dr. Casas) Casas (going to the place): Ssst…My God.

Tarantado. Tarantado ka. <Pretty strong insult, but I've heard it often. Don't use it with anybody you don't know well.> It's none of your business.—Walâ ka na roón. Walâ ka nang pakialam Look to yourself before criticizing others.—Tumingin ka ...

2011, Emmett Henderson, Tagalog Down and Dirty: Filipino Obscenities, Insults, Sex Talk, Drug Slang and Gay Language in The Philippines, CreateSpace:

Stupid. You’re stupid. It’s none of your business.—You’re not there anymore. You don’t care anymore Look to yourself before criticizing others.—Look at…

KANO: Tarantado ka, hindi mo 'ko mahal, 'no? BEA: Mahal, siyempre. Binibigyan mo 'ko ng damo, e . . . Shotgun uli! In this scene, Bea and Kano have nothing better to do. They pass the time away on the rooftop smoking grass. The dialogue ...

1981, Clodualdo Del Mundo, Writing for Film:

Kano: You’re a fool, you don’t love me, right? Bea: I love you, of course. You’re giving me weed, e… Shotgun again! In this scene, Bea and Kano have nothing better to do. They pass the time away on the rooftop smoking grass. The dialogue…

Sa buong paligid natin, marami ang nagsasabing ang maging matino o matuwid ay bading ang "arrive," ang maging tarantado o buang ay macho ang dating. Marami ang nagsasabing ang maging matulungin o mapagkawanggawa ay square ...

2007, Conrado De Quiros, Tongues on fire, →ISBN:

in our entire surroundings, many say that being decent or righteous is weak, being a moron or crazy person is strong. Many say that being helpful or charitable is square…


kadyot

(by extension, vulgar) sexual intercourse; copulation


kiskis

kiskís (canonical)
ᜃᜒᜐ᜔ᜃᜒᜐ᜔ (Baybayin)
quisquis (alternative)

act of rubbing or striking something against a surface (as in lighting a matchstick, etc.)

friction; rubbing of one thing against another


pikot

From Proto-Philippine *píkut (“forced marriage; to force into marriage”). Alternatively, borrowed from Hokkien 被告 (pǐ-kò, “defendant; accused”), according to Manuel (1948). However, Chan-Yap (1980) finds this derivation questionable.

bor+

act of cornering, surrounding, ambushing, or besetting something or someone

forcing someone into doing something difficult to get out of (such as marriage)


salsal

From Proto-Philippine *salsal (“masturbate”), possibly from Proto-Malayo-Polynesian *salsal (“blacksmithing”). Compare Cebuano salsal (“forge”).

beating of a point to make it dull or blunt


mandaraya

mándarayà (canonical)
ᜋᜈ᜔ᜇᜇᜌ (Baybayin)
mandadaya (alternative)
manraraya (alternative)
mangraraya (alternative)

[mɐn̪.d̪ɐˈɾaː.jɐʔ]

[mɐn̪ˌd̪aːˈɾaː.jɐʔ]

From man- + daya with initial reduplication.


Batangueño

tl-noun

Batangueño (feminine Batangueña, Baybayin spelling ᜊᜆᜅ᜔ᜄᜒᜈ᜔ᜌᜓ)

Batangueña (feminine)
ᜊᜆᜅ᜔ᜄᜒᜈ᜔ᜌᜓ (Baybayin)
Batanggenyo (alternative)
Batangenyo (alternative rare)

[bɐ.t̪ɐŋˈɡɛː.ɲo]

Borrowed from Spanish batangueño, from Batangas + -eño.

Batangas Tagalog (Tagalog dialect spoken in Batangas)


kibal

Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis#Translingual

(dialectal, chiefly Mindoro, western Marinduque) yardlong bean (Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis)

chiefly Mindoro; western Marinduque; chiefly Mindoro; western Marinduque

wrap; distortion as a twist or bend or caused by shrinkage in drying (in wood, woodboard, etc.)

(pathology) swelling of the belly for having eaten too much fruit or drunk to much liquid\


kawil

fishing line; fishing gear composed of a small pole, line, and hook


panananim

panananím (canonical)
ᜉᜈᜈᜈᜒᜋ᜔ (Baybayin)

From pan- + tanim (“plant”) with reduplication of the first syllable of the root.


manananim

mánananím or mánanánim (Baybayin spelling ᜋᜈᜈᜈᜒᜋ᜔)

mánananím (canonical)
mánanánim (canonical)
ᜋᜈᜈᜈᜒᜋ᜔ (Baybayin)

From man- + tanim (“plant”), with initial reduplication of the root.


biyay

any shallow tray or dish with water in it into which food, especially seafood, in a container is placed to prevent ants from getting at it

act of keeping food, especially seafood, in a shallow tray or dish with water


alapaw

clumsy climb; clambering over (usually on top of a moving animal or vehicle)


alipunga

Compare Bikol Central alipong and Cebuano alipunga.


alisangsang

alisangsáng (Baybayin spelling ᜀᜎᜒᜐᜅ᜔ᜐᜅ᜔)

alisangsáng (canonical)
ᜀᜎᜒᜐᜅ᜔ᜐᜅ᜔ (Baybayin)


tahilan

(architecture) beam or joist for supporting a crossbeam


tahid

natural cockspur; spur (naturally growing from a rooster)


tahik

dry land in the interior of a country far from the sea ; semi-desert land


tahaw

open space or clearing (especially in a forest)


tagan

small-toothed sawfish (Pristis pectinata)


yunot

coarse fibers like that of the coconut husk


pagyukdo

pagyukdó (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜌᜓᜃ᜔ᜇᜓ (Baybayin)


pagyoyoyo

pagyoyoyò (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜌᜓᜌᜓᜌᜓ (Baybayin)


yibok

yibok or yibók (Baybayin spelling ᜌᜒᜊᜓᜃ᜔)

yibok (canonical)
yibók (canonical)
ᜌᜒᜊᜓᜃ᜔ (Baybayin)

fattening of animals, like chicken, pigs, etc., for special occasions


yasang

extreme brittleness due to being too dry after having been exposed to the heat of fire or the sun


yabang

lie; falsehood (told through boastfulness)


yabangan

act of bragging or boasting with each other or with one another


yabat

yabát (canonical)
yabat (canonical)
ᜌᜊᜆ᜔ (Baybayin)

fallen dried twigs or small branches (on the edges of streets, rivers, canals, forest, etc., usually washed by floods)


yabatan

place full or scattered with fallen dried twigs or small branches (such as a forest, edges of streets, rivers, etc.)


pagyayabang

pagyayabáng (Baybayin spelling ᜉᜄ᜔ᜌᜌᜊᜅ᜔)

pagyayabáng (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜌᜌᜊᜅ᜔ (Baybayin)

act of boasting; boastful act; boastfulness; arrogance

act of telling lies through boastfulness


kayabangan

boastfulness; boast; brag; bragging; arrogance; pride

lie or falsehood told through boastfulness


yatihan

yatihán or yatihan (Baybayin spelling ᜌᜆᜒᜑᜈ᜔)

yatihán (canonical)
yatihan (canonical)
ᜌᜆᜒᜑᜈ᜔ (Baybayin)


molave

Unadapted borrowing from Spanish molave, which in turn is from Tagalog mulawin.


yakal

Compare Cebuano yakal and Waray-Waray yakal.

Shorea astylosa
Wikispecies:Shorea astylosa

yakal (timber tree used for lumber; Shorea astylosa)


yagong

extreme thinness (of long, slender, things)


kayagungan

[kɐ.jɐˈɣuː.ŋɐn̪]

extreme thinness (as of long, slender, things)


pagyagban

pagyagbán (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜌᜄ᜔ᜊᜈ᜔ (Baybayin)


yakos

isang yakos ng kasinungalingan


yakyakan

foolish talk with others; exchange of foolish and meaningless talk; chatting or babbling with one another


pagkamayakyak

pagkamayakyák (Baybayin spelling ᜉᜄ᜔ᜃᜋᜌᜃ᜔ᜌᜃ᜔)

pagkamayakyák (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜃᜋᜌᜃ᜔ᜌᜃ᜔ (Baybayin)


Sabadista

From Sabado + -ista, from the observance of Seventh-day Adventists of Sabbath on Saturday.

... bawat tao. kumain ng karne ang mga tao tuwing Biyernes. binili ang bulaklak sa labas ng simbahan. kayong magnobena tuwing hapon. kumain si Amando ng karne ng baboy kasi Sabadista siya. si Ben kasi hindi siya naniniwala sa Diyos.

2012, Rhodalyne Gallo-Crail, Michael Hawkins, Filipino Tapestry: Tagalog Language through Culture, University of Wisconsin Pres, →ISBN, page 127:

Seventh-day Adventist
Seventh-day Adventist

(usually colloquial, informal) Seventh-day Adventist


yabong

luxuriant foliage or growth; dense foliage; leafiness


kayabungan

luxuriant foliage or growth; dense foliage; state or condition of being leafy


akme

Borrowed from English acme, from Ancient Greek ἀκμή (akmḗ, “point, high point”). Possible doublet of akne.


plaka

→ Tausug: plaka

Borrowed from Spanish placa, from French plaque, from Middle Dutch placken, from placke, from Old Dutch *plagga (“patch”). Doublet of plak.

Minsa'y nadiskubre kong may mga lumang plaka pala ang Lolo Tino ko. Mga 78 rpm na hindi ko kilala ang pangalan ng kumanta. Hindi ko rin kilala ang pamagat. Nang dalhin ko sa bahay, mga kantang katono ng musika ni Harry Belatonte.

1999, Rene O. Villanueva, Personal: mga sanaysay sa Lupalop ng ngunita, →ISBN:

2006, Zosimo Quibilan (Jr), Pagluwas, UP Press →ISBN
Tunog na tunog lata. Pumuputok ang bapols. Sumubok siya ng lumang plaka at nalamang turntable niya ang sira. Sa galit, tinadyakan niya ang turntable. Nahulog ito sa sahig bago umusok. Malayo-layo ang pinagtalsikan ng durog na plaka.

(please add an English translation of this quotation)

2008, Khavn De La Cruz, Khavn, Ultraviolins, UP Press →ISBN, page 36

May nabili kong lumang plaka ni Brubeck, 'yung 'Time Further Out.' Hanep 'yung mga solo ni ...” “Pare, sa tingin ko, itigil na natin 'tong lokohan nating 'to. Walang kinahihinatnan e. Pag may praktis, lagi kang leyt. Kung hindi, absent.

Wala tayong planong ganyan." Nasa gayong tagpo ang dalawang opisyal nang humihingal na lu-mapit ang isang seeurity guard ng otel. "Sa inyo ba'ng green jeep, Sir?" At sinabi ng gwardya ang numero ng plaka ng sasakyan. Tumango si ...

2005, Ding L. San Juan, Demokrasya at kudeta, →ISBN:

Binabantayan ko ang mga tao ko, mga tagapagsilbi, mga numero ng plaka ng sasakyan at mga bagaheng pumapasok at lumalabas. Diyan kita nakitang kumukuha ng mga litrato matamang nagoobserba. May ibang sinabi ang mga anggulo ...

2015, Marshall E Gass, Maririlag na mga Hagod ng Brotsa, Xlibris Corporation, →ISBN:


sirang plaka

tl-noun

siráng plaka (Baybayin spelling ᜐᜒᜇᜅ᜔ ᜉ᜔ᜎᜃ)

siráng plaka (canonical)
ᜐᜒᜇᜅ᜔ ᜉ᜔ᜎᜃ (Baybayin)

Paulitulit sa isip koang mganangyari napara bang sirang plaka nangiinis sa akin. Ang pagbibirokosa kanyang himasin niya ang matigas kong pagkalalaki. Ang marahas niyang pagabotsa labiko.Mga halik na tinangihan ko'tpero hindiko ...

2014, Taga Imus, Sa Ferris Wheel: A Tagalog Gay Love Story, Taga Imus M2M Books - TGIMS Publishing Services:


kayakyakan

kayakyakán (canonical)
ᜃᜌᜃ᜔ᜌᜃᜈ᜔ (Baybayin)


yakis

grazing or rubbing of something against a surface (as of a match on the side of a match box)

crossing of swords (as in dueling or fencing)

honing and sharpening against leather or stone (as of razors or tools)

(by extension) rubbing of one thing against another; friction


yakag

vocal invitation; act of inviting someone personally (to go with oneself to a certain place or to help do something)


yakagan

practice of inviting one another in undertaking certain work or to go somewhere together (among friends and neighbors)


walawala

walawala or walawalà (Baybayin spelling ᜏᜎᜏᜎ)

walawala (canonical)
walawalà (canonical)
ᜏᜎᜏᜎ (Baybayin)


kawawaan

main meaning; real sense; the point; significance (that can be gleaned)


wayway

entire length of something (such as sugarcane, bamboo, bolt of cloth, etc.)

act of waving one's hand (in calling or signalling someone)


bilangguan

bilangguan (Baybayin spelling ᜊᜒᜎᜅ᜔ᜄᜓᜀᜈ᜔)

ᜊᜒᜎᜅ᜔ᜄᜓᜀᜈ᜔ (Baybayin)
bilangoan (alternative)
bilanguan (alternative)

[bɪ.lɐŋˈɡuː.ʔɐn̪]


siliw

halfbeak (a slender, marine fish of the family Hemiramphidae)


pasaway

someone who insists on doing something prohibited; frequent violator of rules; scofflaw


impakto

Uncertain. Possibly from Spanish impacto (“impact; impression”) or from Latin en facto, and most sources cite the latter, despite the ungrammatical nature of the phrase in Latin. Zorc (1985) also believes it to be from the Spanish term and not the Latin one.

Tila dinadala tayo ng mga halimbawa sa daigdig ng mga impakto. Hu- wag sana tayong mabahala. Ibig lamang nating ipakita ang kasaklawang semantiko ng " ginhawa" sa kinagisnang sikolohiya, at ang pagkakaugnay nito sa kaluluwa.

1982, Rogelia Pe- Pua, Philippine Psychology Research, Training House, Sikolohiyang Pilipino: teorya, metodo, at gamit:

... pagpaslang kay Rabot ay importanteng tanda ng katapusan ng mga halimaw na galing sa Gagamban. Sa panahon ni Bantong, tuluyan nang nalipol ang mga tandayag, ang mga mampak, ang mga impakto ni Aswang. Tahimik na ang Bikol.

(folklore, mythology) evil spirit causing temporary madness


uniporme

ᜂᜈᜒᜉᜓᜇ᜔ᜋᜒ (Baybayin)
yuniporme (alternative)

Borrowed from Spanish uniforme, from Latin ūnifōrmis.

Malinis ang suot na uniporme at makintab ang balat na combat boots. Siya si Sargeant Berniel Gotoman. Isa sa pinaka-mahigpit at dedicated na drill instructor ng Camp Crame. Nakaramdam ng lungkot si Montero. Hindi man lang siya ...

year unknown, Robin Mago, Konsensya, Robinson Mago, page 32

DILAW ANG T-SHIRT MO, FATIGUE ANG UNIPORME KO Mike Ortega Doon sa EDSA, tayo nagkita Sasakyan ko'y tangke Wala ka kahit kotse Kuwintas mo ay rosaryo Bala ang sukbit ko Bulaklak ang panlaban Sa baril na aking tangan O, ...

1986, Alfrredo Navarro Salanga, Esther M. Pancheco, Versus: Philippine Protest Poetry, 1983-1986, →ISBN:

Moises Chico: Ay kamukha rin natin. Kamukha rin natin ang Hapon. Malou: Hmm . . . Moises Chico: Ay kita mo dito sa atin ay marami nang Hapon na mga nakapag- asawa ng mga Pilipino. Malou: E 'yung uniporme po nila, natatandaan pa ...

2006, Kuwentong Bayan: Noong Panahon Ng Hapon : Everyday Life in a Time of War, UP Press, →ISBN, page 311:


kontrata

ᜃᜓᜈ᜔ᜆ᜔ᜇᜆ (Baybayin)
kuntrata (alternative)
kontrato (alternative)

2015, Ministry of Gender Equality and Family (MOGEF), Gabay sa Pamumuhay sa Korea, 길잡이미디어, page 108

Kaya't mas magiging ligtas ang pagpipirma ninyo ng kontrata nang hindi masasangkot sa legal na usapin. Subalit kinakailangan niyong bayaran ang serbisyo ng ahente. Maaaring magbigay ng diskwento ang ahente kung nakita ninyo na ...

2014, Ministro ng Pagkakapantay-pantay ng Kasarian at Pamilya, Gabay para sa Pamumuhay sa Korea: Gabay sa Pamumuhay para sa mga Dayuhan at Multikultural na Pamilya - Tagalog, 길잡이미디어, page 96

Maaari mong bisitahin ang mga lugar sa tao, at ng kontrata sa pamamagitan ng iyong sarili. Gayunman, ang pinaka-karaniwang paraan upang gamitin ang isang real estate ahensiya. Kung gumamit ka ng real estate ahensiya, ang ahente ay ...

Hindi nakikita. Kaya ko bang tumalon? Kailangan kong tumalon! Ikakasal si Ding sa katapusan ng buwan. Kaya pumayag akong gawin ito. 'Yon ang kontratang pinirmahan ko. Ang kasunduan ay kasunduan. Kailangang igalang ang kontrata.

2005, Bedtime stories: mga dula sa relasyong sexual, UP Press, →ISBN, page 34:

Ilang amo ang nang-iipit ng sahod upang pigilan ang mga domestic worker na umalis sa trabaho bago pa man matapos ang kontrata ng mga ito. Sinabi ni Bethari R. sa Human Rights Watch, “Hindi nila ako pinasahod sa loob ng limang ...

year unknown, Pang-aabuso sa mga Dayuhang Asyanong Domestic Workers sa Saudi Arabia, Human Rights Watch, page 87

Ang kontrata ay magsasaad sa sulat at sa tiyak na pamamaraan na ang isang manggagawa ay nasa ilalim ng probation, at saklaw na panahon ay dapat malinaw na nakasaad, kung hindi, ay ituturing na regular na empleyado ang isang ...

1982, Pinoy overseas handbook: mga dapat malaman ng isang manggagawang mangingibang-bansa:


payatot

"E di batas," singhal ng isang payatot na katabi. "E kung ano nga?" ulit ng babaing nagpapasuso, idinidildil sa suso ang nguso ng sanggol na hindi maapula sa pag-iyak. "E 'yong batas," sabi ng payatot, "pare-pareho 'yan. Me ipinagbabawal.

1995, Domingo G. Landicho, Bulaklak ng Maynila, →ISBN:


sunud-sunuran

sunúd-sunuran (Baybayin spelling ᜐᜓᜈᜓᜇ᜔ᜐᜓᜈᜓᜇᜈ᜔)

sunúd-sunuran (canonical)
ᜐᜓᜈᜓᜇ᜔ᜐᜓᜈᜓᜇᜈ᜔ (Baybayin)

[sʊˌn̪ud̪ sʊˈn̪uː.ɾɐn̪]


tabatsoy

tabatsoy or tabatsóy (Baybayin spelling ᜆᜊᜆ᜔ᜐᜓᜌ᜔)

tabatsoy (canonical)
tabatsóy (canonical)
ᜆᜊᜆ᜔ᜐᜓᜌ᜔ (Baybayin)
tabachoy (alternative)
tabatsuy (alternative)
batsoy (alternative)
tabatchoy (alternative)

[t̪ɐˈbaː.t͡ʃoɪ̯]

[t̪ɐ.bɐtˈt͡ʃoɪ̯]

Possibly from taba + -tsoy. Other possible etymologies include a blend of taba + batsoy and a blend of taba + English fatso + -oy.

Dahil dito'y tinutukso siya ng kanyang mga kaklase ng "Tabatsoy." Magpipista noon sa nayon nina Victor. Naglalakad siyang patungo sa paaralan. Nakasabay niya ang isang pangkat ng mga batang lalaki. "Hoy, Taba!" ang sigaw ng isa.

He is called a "fatso" by his classmates because of this. A festival will be held in Victor's village. He is walking to school. A group of boys is following him. "Hey, fatso!", one yelled.

(endearing or humorous, sometimes derogatory) fat person; fatso


yasyas

act of scraping or shaving the edge of edges of something to make it smooth or smaller

manner of making something smooth or smaller by scraping or shaving


pagyayasyas

pagyayasyás (Baybayin spelling ᜉᜄ᜔ᜌᜌᜐ᜔ᜌᜐ᜔)

pagyayasyás (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜌᜌᜐ᜔ᜌᜐ᜔ (Baybayin)


yoyoan

yoyoán (canonical)
ᜌᜓᜌᜓᜀᜈ᜔ (Baybayin)
yoyuan (alternative)
yuyuan (alternative)


yupyop

act of sitting on eggs to hatch them; brooding

act of protecting or covering with wings or by sitting on them (ogf offspring, eggs, etc.)

(colloquial) delaying action (as in the approval of a written request, etc.)


yangit

fallen dried twigs or small branches scattered around


panayam

panayám (canonical)
ᜉᜈᜌᜋ᜔ (Baybayin)
pan-ayam (alternative)


panday-ginto

pandáy-gintô (Baybayin spelling ᜉᜈ᜔ᜇᜌ᜔ᜄᜒᜈ᜔ᜆᜓ)

pandáy-gintô (canonical)
ᜉᜈ᜔ᜇᜌ᜔ᜄᜒᜈ᜔ᜆᜓ (Baybayin)

[pɐn̪ˌd̪aɪ̯ ɣɪn̪ˈt̪oʔ]


kapandakan

kapandakán (canonical)
ᜃᜉᜈ᜔ᜇᜃᜈ᜔ (Baybayin)


talangka

talangkâ (canonical)
ᜆᜎᜅ᜔ᜃ (Baybayin)
talanca (alternative)
talangca (alternative)

Ang Karera nina Pagong at Talangka Isang araw nagkita sina Pagong at Talangka sa may baybay dagat. Nang makita ni Pagong si Talangka, inumpisahan niya itong tuksuhin. Sinabi niya dito, "Hoy ikaw, talagang napakabagal mo!" Sumagot ...

2003, Twelve stories for twelve stamps & words of wisdom: a cultural anthology of traditional literature from the Philippines:

Sa Pag-ahon ng mga Talangka Kawan-kawan ang talangka sa pag-ahon kung tag-ulan. Para itong pasalubong sa biyayang kalikasan ang nagdilig, sabay- sabay naliligo't umaawit. Kasabay ding umaahon, hukbo-hukbo na palakang parang ...

2003, Teo T. Antonio, Pagsunog ng dayami, →ISBN:

Talangka pala. Naiwan ang sipit sa kanang hintuturo ko. Gaganti ako. Ba't pa ko tinawag na pikon kung talangka lang hindi ko pa papatulan? Hindi ako patatalo sa talangka lang. Huhulihin ko silang lahat, mula magulang hanggang mga anak ...

2000, Jun Cruz Reyes, Etsa-puwera, →ISBN:

Varuna litterata
Wikispecies:Varuna litterata

MAYOR COMO: Talangka! (Hahampasin ni MAYOR si LUIS ng bastem sa ulo. ) LUIS: Aray ko! (Matutumba si LUIS.) MAYOR OOMO: Kaya hindi umuunlad ang Pilipinas ay dahil sa mga taong katulad mo! Pagkatapos naming magmalasakit ...

1996, Emmanuel A. Reyes, Malikhaing pelikula, →ISBN:

Ang tutuo, kung talangka ang metapora ng persona ng Pilipino, ang makikita nating pagkatao ay ang pagkatao ng pagpapakasakit ng sarili para sa iba — isang tunay na katangian ng Pilipino sa kasaysayan.

2001, Domingo G. Landicho, Diskurso sa Pilipinismo: pagsilang ng inang bayan, →ISBN:


kumadrona

Superseded, pre-2014 spelling of komadrona.


paasa

From pa- + asa (“hope; anticipation; dependence”).

prefix

Tang'ina mo Shane! Paasa ka sa kaibigan ko!" aliw kong pagsigaw para konsintihin ang kaibigan ko sa kasawiang nais niyang pakawalan na lang sa ere. Ikot ang ferris wheel. Nakakalula. Pero ang sarap sa pakiramdam. Lalo't kasama ko si ...

2014, Taga Imus, Ang Mga Lihim ng Pulang Diary: Tagalog Gay Stories, Taga Imus M2M Books - TGIMS Publishing Services, →ISBN, page 6:

Fuck you, Shane! You always depend on my friend!" I amusingly yelled to my friend to let out the misfortunes he want to free. The ferris wheel circled. Very scary. But it's very joyful, along with...

(colloquial) a person who always depends on help of others; a person who expected someone to give only nothing

(colloquial) a person who gives false hopes to others


malandi

[mɐ.lɐn̪ˈd̪ɪʔ]


kalaguyo

kalaguyò (canonical)
ᜃᜎᜄᜓᜌᜓ (Baybayin)
calagoyo (alternative)
calaguyo (alternative)

Hindi mo siya sanggol, hindi ka niya kalaguyo, wala kang kasalanan, at wala kang maaasahang patawad o kapalit na init. Ngunit di bale nang magasgas ang tuhod mo o magmukha kang ulol sa piling ng alagang di marunong lumuha.

He's not your baby, he's not your paramour, you have nothing to do with this, and you won't expect any apology or warmth. But, it doesn't matter whether you bow on your knees or feel like crazy with someone that doesn't known how to shed tears.

Kadarating lamang niyon buhat sa planta ng kanilang pabrika, hapung-hapo dahil sa dami ng problema ng brownout... at sinalubong agad ng kanyang ina ng mahahayap na salita... pinagbibintangang galing sa kalaguyo.

1999, Gloria V. Guzman, MGA Lihim Na Daigdig: Pitong Mahahabang Akda, University of Philippines Press, →ISBN:

He just came home from the factory, tired from the frequent blackouts when his mother greeted him with sharp words, that he is accused of meeting his concubine.

Balikan mo rin ang panahon na una mong napansin ang unti-unti mong pagkadarang sa apoy mula sa matinding away ninyo ng mag-asawa hanggang sa paglalim ng emotional at physical intimacy ng iyong kalaguyo.

2014, Ronald Molmisa, Lovestruck: Sakit Edition, OMF Literature, →ISBN:

Also go back to the time you first noticed your gradual descent into hell from the most terrible quarrel with your spouse up to the deepening of your emotional and physical intimacy with your paramour.


makakaliwa

makakaliwâ (canonical)
ᜋᜃᜃᜎᜒᜏ (Baybayin)

From maka- + kaliwa. Calque of English leftist.

Binubudburan ang pagbabalik-aral ng kasaysayan sa PSR ng isang patuloy na salaysay ng kapalaran ng kilusang radikal na maka-Kaliwa: mula sa pagtatag ng PKP noong 1930, sa diumano'y pagpasok dito ng mga petiburges na ...

1992, Ma. Bernadette L. Abrera, Dedina A. Lapar, University of the Philippines. Departamento ng Kasaysayan, University of the Philippines. Bahay Saliksikan sa Kasaysayan, University of the Philippines. Lipunang Pangkasaysayan, Ulat ng unang Pambansang Kumperensya sa Historiograpiyang Pilipino: paksa, paraan at pananaaw sa kasaysayan:


kongresista

tl-noun

kongresista (Baybayin spelling ᜃᜓᜈ᜔ᜄ᜔ᜇᜒᜐᜒᜐ᜔ᜆ)

ᜃᜓᜈ᜔ᜄ᜔ᜇᜒᜐᜒᜐ᜔ᜆ (Baybayin)
konggresista (alternative)

Borrowed from Spanish congresista. By surface analysis, kongreso + -ista.

464) Malapit na ang eleksiyon* para sa presidente, bise-presidente, senador*, at kongresista. Abalang-abala ang mga kandidato. May miting* dito, may miting doon. Kurnakampanya sila sa mga probinsya, sa mga bayan, sa mga baryo, at sa ...

1968, Jean Donald Bowen, Babasahing Panggitnang Baytang Sa Tagalog, Univ of California Press, page 80:

Sa ganang atin, kesehodang umorder ang ating mga kongresista ng kahit na ga' no kadami, at kahit na anong klaseng armas na mataypan nila, basta ba sa bulsa nila manggagaling ang pambayad. Why not? 'Pagkat ang ating mahal na mga ...

2005, Pandy Aviado, Sylvia Mayuga, Dario Marcelo, Huling Ptyk: Da Art of Nonoy Marcelo, →ISBN:

Maraming senador at kongresista ang nagbabala sa mabilis na pagpapasakop sa yakap ng Rusya. Ang senado, lalo na, ay tila hindi masigasig na gawin ito ng Pilipinas. Tatlong komite sa senado ang laban sa pagkakaroon ng relasyon sa ...

Sa madalasna pagdalawsa amingtanggapan ng Kongresista (Hesusmaryosepl) Miguel Cueneo ng Sebu ay napagusapan ang nauukol sa wikang pangbansa. Kahi't Bisaya, ang naturang kongresista ay matatas sa Tagalog. "Ang binabasa ...

1995, Teodoro A. Agoncillo, Ilang piling akda ni Teodoro A. Agoncillo, de La Salle University, →ISBN:


pustiso

Borrowed from Spanish dentadura postiza (“false teeth”).

bor+

Miss Universe Sana Pero... Hindi napansin ng officials ng Bb. Pilipinas Universe na ang ngipin ng nanalong Binibining Pilipinas ay pustiso. Nang nasa Miss Universe Beauty Pageant na ang kandidata, biglang nabiyak ang kanyang pustiso.

2007, Arturo B. Rodriguez, 1001 Ultimate Pilipino Jokes, Arturo B Rodriguez, →ISBN, page 166:

She was going to be Miss Universe but.. The officials of Bb. Pilipinas Universe didn't notice that the teeth of the winning Bb. Pilipinas was dentures. When the candidate was in the Miss Universe Pageant, her dentures suddenly broke.

Kaya hanggang sa pagtanda ni Benny, natatandaan pa rin niya na nagsusuot lang ng pustiso si Inang kapag nagngangangâ, at kapag durog na durog na ang ngangâ ay saka ito maghuhubad ng pustiso habang nakababad sa bibig ang ...

2016, Vins Santiago, TransFormed: Mula sa Pagiging Transwoman, OMF Literature, →ISBN:

So until up to the aging of Benny, he still remembers that Inang only wears dentures when betel chewing, and if the betel would have been very crushed, is when she takes off her dentures while the...

Pustiso ka na ba?" "May ilang pustiso na 'ko," wika kong nakatingin sa mga putol ng tubo. Nag-aalala akong di na kayang kagatin ng aking natitirang ngipin ang tubo. Implant na ang dalawang ngipin ko sa harap at madali iyong maputol o ...

2009, Ellen L. Sicat, Unang ulan ng Mayo, →ISBN:

have dentures? "I have a few dentures already," said by myself looking at the cut of the shoot. I'm worrying that my remaining teeth cannot bite the shoot. My two teeth in the front are implanted and they easily break...


menor de edad

tl-noun

menór de edád (Baybayin spelling ᜋᜒᜈᜓᜇ᜔ ᜇᜒ ᜁᜇᜇ᜔)

menór de edád (canonical)
ᜋᜒᜈᜓᜇ᜔ ᜇᜒ ᜁᜇᜇ᜔ (Baybayin)


kaliwete

ᜃᜎᜒᜏᜒᜆᜒ (Baybayin)
caliuete (alternative)


salarin

salarín (canonical)
ᜐᜎᜇᜒᜈ᜔ (Baybayin)
saladin (alternative obsolete)

[sɐ.lɐˈɾɪn̪]

From sala + din, according to the Vocabulario de lengua tagala (1613).
Alternatively, from sala + *-rin according to Potet (2013), with an irregular insertion of intervocalic /ɾ/ to -in, where /h/ is normally placed between the root and the suffix except where there is a glottal stop. Potet finds this form as abnormal with an irregular *-rin suffix so surmises this term to be influenced by Sanskrit अपचारिन् (apacārin, “infidel; wicked”), while infixed with -अल्- (-al-).

bor

Kung magkaroon ng pagkakaalit ang mga tao, at sila'y dumating sa hukuman, at sila'y hatulan ng mga hukom; ay kanila ngang mamatuwirin ang may matuwid at hahatulan ang salarin.

Ako'y isang salarin, isang mahiwagang salarin na nagpaguho sa matibay na moog ng iyong dangal. Arturo ! . . . — At muli niyang naulinigan ang mga hikbing nakabagbag sa kanyang kalooban. — Oh mahal ko!. . .

1947, Francisco M. Vasquez, Mahiwagang salarin:

Yemie Caparas I Inipit nila si hintuturo na walang kasalanan kundi ang magturo ng tunay na salarin II Maga na si hintuturo subalit nanatiling nakaturo walang bahid takot sa pagdiin sa salarin III Duguan na si hintuturo lapnos na si kukong ...

2002, Joi Barrios, Roland B. Tolentino, Ang aklat likhaan ng tula at maikling kuwento, 2000, →ISBN:

Dudukot uli sa bulsa upang maglabas ng kahong posporo. Hustung-hustong magsisindi ay biglang papasok ang DALAWANG SALARIN, na may dala-dalang mga armalayt. UNANG SALARIN. (Itututok ang kaniyang armalayt kay SUACO.)

2007, Tony Perez, Tatlong paglalakbay, →ISBN:


upong

condition of being placed close to one another (with the endpoints touching)

act of placing a thing close to another (especially end-to-end)


babaero

[bɐ.bɐˈʔɛː.ɾo]

Hindi ako puwede sa partido, masyado akong babaero. Pero paano naman akong hindi magiging babaero? Mga babae ang nanliligaw sa akin, sila ang lumalapit sa akin." "Mukha akong babae.

1989, Jun Cruz Reyes, Mga daluyong, mga unos: sa panahon ni Rolando Olalia:

I can't go to the party, I'm such a womanizer. But how can I not be a womanizer? Women court me, they approach me." "I look like a woman.

Siya'y babaero, lasenggo at sugalero

2001, Ang makasaysayang People Power Part 2 sa mga pahina ng Pinoy times special edition issues 1-16:

He is a womanizer, a drunkard and a gambler

Pinagsigawan niyang walang kapabilidad maging Pangulo si Estrada, hindi lamang dahil ito'y walang talino at kakayahan, kundi ito'y lasenggo, sugarol at babaero, kaya't walang dangal pamunuan ang bayan.

2003, Jay De Castro, At tumestigo ang asintado: Gov. Luis "Chavit" Singson:

He shouted that Estrada has no ability to be President, not only because he has no talent and ability, but also because he is a drunkard, a gambler and a womanizer, so he has no dignity to lead the people.

And then, I finally saw it. “Hindi ka rin masaya no?” “Huh?” he asked. “Sa relationship mo,” I cleared. “Hindi ka din masaya.” “Alam mo Kit, sobrang babaero ako dati pero nakahanapako ng katapat ko,” he said. “Ngayon hindi na ako babaero".

2014, Mina V. Esguerra, Jhing Bautista, Jonnalyn Cabigting, Leng de Chavez, Katherine C. Eustaquio-Derla, Rachelle Belaro, Rayne Mariano, Say That Things Change, Bright Girl Books:

And then, I finally saw it. "You're not happy either, right?" "Huh?" he asked. "In your relationship," I cleared. "You're not happy either." "You know Kit, I used to be such a womanizer, but my partner got to me," he said. "Now I'm not a womanizer".


mamboboso

From mam- + boso, with initial reduplication.

... nilang kami'y nahuling namboso sa CR ng mga babae, at kinakastigo ngayon ng mga tunay na mamboboso. Inihanda ko na ang turbo ng sapatos ko, kung sakaling ako'y madapa, prey tu da lord na lang. "S-sige ho, aalis na kami, Mamang ...

1997, Alagwa, de La Salle University, →ISBN:

Walang rapist, holdaper, kidnaper o kahit man lang mamboboso rito. Laking suwerte ng prinsesa dahil sa Maynila siya napadpad at wala sigurong ganitong elemento sa lupain ni Fidel Ramos. Kung direksyon naman ang bubusisiin, magaling ...

1995, Simplicio C. Bisa, Magdalena C. Sayas, Retorikang Filipino:


yagyag

jogging gait of a person (at a pace between walking and running)

(colloquial) sudden leaving or departure of someone to a certain place


pagyagyag

pagyagyág (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜌᜄ᜔ᜌᜄ᜔ (Baybayin)

[pɐɡ.jɐɡˈjaɡ̚]


poso-negro

tl-noun

poso-negro (Baybayin spelling ᜉᜓᜐᜓᜈᜒᜄ᜔ᜇᜓ)

ᜉᜓᜐᜓᜈᜒᜄ᜔ᜇᜓ (Baybayin)
posonegro (alternative)
poso negro (alternative)

Borrowed from Spanish pozo negro (“cesspool”, literally “black well”).

bor+

Barado ng buhok, bulbol, burak, sarisaring basura ang lagusang papunta sa poso negro. Naglalawa ang tubig sa sahig tuwing may maliligo , at tuwing may tatae ay maraming naiiwang tuldok at kuwit na lulutang-lutang sa inidoro [.]

2000, Jose F. Lacaba, Edad medya: mga tula sa katanghaliang gulang:


patotot

ᜉᜆᜓᜆᜓᜆ᜔ (Baybayin)
patutot (alternative)

Compare Kapampangan patutut and Bikol Central patotot.

(playground games) a person holding the middle line in the game patintero


pagyayakag

pagyayakág (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜌᜌᜃᜄ᜔ (Baybayin)

invitation (by word of mouth); persuasion; act of inviting another or others personally to go with oneself to a certain place or to help do something


mandurukot

tl-noun

mandurukot (Baybayin spelling ᜋᜈ᜔ᜇᜓᜇᜓᜃᜓᜆ᜔)

ᜋᜈ᜔ᜇᜓᜇᜓᜃᜓᜆ᜔ (Baybayin)
mandudukot (alternative)
manrurukot (alternative)

From man- + dukot with initial reduplication of the root dukot.

Pinitserahan ni Charlie ang mandurukot sabay ipit ng kanang bisig niya ang leeg nito. Hinablot niya agad ang pitaka saka ibinulsa.

1988, Reynaldo Arquero Duque, Jose Asia Bragado, Hermilinda T. Lingbaoan, GUMIL Metro Manila, Kurditan:

Charlie took a picture of the pickpocket while he clasped his arm. He immediately grabbed the wallet and placed it on his pocket.

Sabay sa pagpihit ni Maneng, walang salitang binuntal siya sa mukha. Napahiga si Victor sa mga taong nakatayo sa kanyang likuran. "Mandurukot!" sigaw ni Maneng. At isa pa uling suntok. Nagkagulo sa sasakyan.

1996, Rosario de Guzman- Lingat, Kung wala na ang tag-araw: Ano ngayon, Ricky?, Ateneo University Press, →ISBN, page 34:

As Maneng steered hard, he was speechlessly hit on the face. Victor lay down on the people standing behind him. Pickpocket! Maneng shouted. And another punched. A commotion broke out inside the vehicle.

Nakatayo ang magninang sa mataong gilid ng Simbahan ng Kiyapo at nag-aabang ng taksi upang pahatid sa Ospital Heneral nang biglang labnutin ang handbag ni Miss Sanchez ng isang mandurukot.

1982, Lázaro Francisco, Maganda pa ang daigdig, Ateneo University Press, →ISBN, page 3:

She and her godmother are standing in a corner full of people at Quiapo Church and are waiting for a taxi to bring them to the Philippine General Hospital when a thief snatched her bag.


pangwilig

pangwilíg (canonical)
ᜉᜅ᜔ᜏᜒᜎᜒᜄ᜔ (Baybayin)

[pɐŋ.wɪˈlɪɡ̚]


akyat-bahay

akyát-bahay (Baybayin spelling ᜀᜃ᜔ᜌᜆ᜔ᜊᜑᜌ᜔)

akyát-bahay (canonical)
ᜀᜃ᜔ᜌᜆ᜔ᜊᜑᜌ᜔ (Baybayin)

Akyat-bahay Sa panaginip ko'y sa sala ako natutulog. Ginising ako ng kaluskos, o baka kalabog, at nakita ko sa bintana ang madilim na anyo ng isang lalaking paakyat sa ikalawang palapag ng ating apartment, sa kuwartong kinaroroonan ...

2000, Jose F. Lacaba, Edad medya: mga tula sa katanghaliang gulang, →ISBN:

House burglar. in my dreams, I was sleeping by the living room. I was awoken by a rustle, or maybe a thud, and I saw by the window, a dark silhouette of a man climbing the second floor of our apartment, at the room containing...

Para daw kasing nag-aadvertise sa Akyat Bahay Gang na “wala kami sa bahay, puwede kayong magpunta.” SELECTIVE DOCUMENTARY Dahil sa Facebook, ginagawa nating isang documentary ang ating buhay. We choose which aspect ...

2015, Mighty Rasing, Get A Life...Online: Tips and Tricks para sa Hardcore na Netizen, OMF Literature, →ISBN:

Because according to them, it seems like advertising to the House Burglar Gang that "we aren't in the house, you can go." SELECTIVE DOCUMENTARY Because of Facebook, we are making our lives one documentary. We choose which aspect...

house burglar, usually one that scales walls and is part of a gang


yamukmok

yamukmók (canonical)
ᜌᜋᜓᜃ᜔ᜋᜓᜃ᜔ (Baybayin)

feeling of annoyance or irritation caused by long waiting


salumpong

salumpóng (canonical)
ᜐᜎᜓᜋ᜔ᜉᜓᜅ᜔ (Baybayin)

head-on collision; head-to-head collision


saluno

person sent to meet someone on the way at some distance (to guide an important or lost guest)

act of meeting someone on the way at some distance (to guide an important or lost guest)


salwak

salwák (canonical)
ᜐᜎ᜔ᜏᜃ᜔ (Baybayin)
salawak (alternative)

spilling of liquid from a container (when strongly shaken or toppled)

water or liquid spilled or splashed in this manner


bantot

Kaylangang magbago ang takbo ng buhay Ang hugis ng langit na kul.iy-imburn.il Magbago ang hangin, ang hilig ng buwan Kaylangang magbago, putang-ina naman Iwaksi ang bantot ng bilasang tamban Pag-anggo ng langis, isaboy sa ...

KORO SA LANSANGAN Kaylangang magbago ang takbo ng buhay Ang hugis ng langit na kulayimburnal Magbago ang hangin, ang hilig ng buwan Kaylangang magbago, putangina naman Iwaksi ang bantot ng bilasang tamban Pag anggo ...

1991, Rolando S. Tinio, A trick of mirrors: selected poems in English and Tagalog, →ISBN:

Sa kalyeng ito Humahantong ang maraming simulain Na walang masasapitan. Sa kalyeng ito Laging bukas ang mga pinto Laging pinid ang mga bintana. Sa kalyeng ito Mabagsik ang bantot ng estero: Bulok na itlog, laway, ihi ng kabayo.

1991, Eduardo Jose E. Calasanz, Nagdaraang hangin: mga tula, →ISBN:

stench; offensive odor; fetidness (especially of a liquid)

(figurative, colloquial) irregularities; anomalies


kulisaw

swawrming action or movement (of worms, etc.)


saplot

saplót (canonical)
ᜐᜉ᜔ᜎᜓᜆ᜔ (Baybayin)
sapnot (alternative)

clothes; clothing (usually dirty and tattered)


satiyan

satiyán (canonical)
ᜐᜆᜒᜌᜈ᜔ (Baybayin)
sa-tiyan (alternative)


tibong

condition of falling into a trap, snare, trick, etc.


tibok

From Proto-Austronesian *tibuk (“pound, throb”). Compare Malay timbuk.

inh

pulse; beat; throb; pulsation (of the heart)

(figurative) one's interior disposition or feeling


patibong

From pa- + tibong. Compare Kapampangan patibung.


tikoy

Borrowed from Hokkien 甜粿 (tiⁿ-kóe, “nian gao”, literally “sweet rice cake”).

bor+

Chinese New Year
Chinese New Year#English

nian gao (a Chinese New Year cake made of glutinous rice flour)


yamungmong

tl-noun

yamungmóng (Baybayin spelling ᜌᜋᜓᜅ᜔ᜋᜓᜅ᜔)

yamungmóng (canonical)
ᜌᜋᜓᜅ᜔ᜋᜓᜅ᜔ (Baybayin)

thick or luxuriant foliage; frondescence

shade; shady place (especially under tree foliage)


yabyab

pounding of rice grains with a pestle in a mortar (for the second time for the purpose of breaking the husks)

(colloquial) babble; empty, foolish talk


lumpiya

lumpiyâ (canonical)
ᜎᜓᜋ᜔ᜉᜒᜌ (Baybayin)
lumpia (alternative common)
lumpya (alternative)

→ English: lumpia

→ Spanish: lumpiá, lumpia (Philippines)

Borrowed from Hokkien 潤餅 /润饼 (lūn-piáⁿ). Compare Indonesian lumpia.


hukbong panghimpapawid

hukbóng panghimpapawíd (Baybayin spelling ᜑᜓᜃ᜔ᜊᜓᜅ᜔ ᜉᜅ᜔ᜑᜒᜋ᜔ᜉᜉᜏᜒᜇ᜔)

hukbóng panghimpapawíd (canonical)
ᜑᜓᜃ᜔ᜊᜓᜅ᜔ ᜉᜅ᜔ᜑᜒᜋ᜔ᜉᜉᜏᜒᜇ᜔ (Baybayin)

alternative spelling of hukbong-panghimpapawid


diyosesis

diyosesis or diyósesís (Baybayin spelling ᜇᜒᜌᜓᜐᜒᜐᜒᜐ᜔)

diyosesis (canonical)
diyósesís (canonical)
ᜇᜒᜌᜓᜐᜒᜐᜒᜐ᜔ (Baybayin)
diosesis (alternative)
dyosesis (alternative)

Sa kasalukuyan, ang katayuan ng ating Relihyong Katolika rito y nabubuo sa walong Arkidiyosesis. lahing-siyam na Diyosesis, apat na Bikarya Apostolika, labing-isang Prelados Nullius at isang Bikaryang Panghukbo; at ang lahat ng mga ito […]

1970, Maria Luisa Villaflor-Venago, Christendom's Malayan Prince Maria Luisa Villaflor-Venago:

Hindi naman nagawang tiyakin ang mga taon nang pamahalaan niya ang diyosesis ng Cebu at gayon din ang petsa ng kanyang kamatayan. Tanging maisusulat namin rito na hanggang sa taong 1818, hindi pa siya napapalitan ng sumunod […]

1998, Mariano Ponce, Jaime Carlos Veyra, Edgardo Tiamson, Efemérides Filipinas, Office of Research Coordination University of Philippines, →ISBN:

Ang pagkakahirang ni Aglipay bilang militar na bikaryo heneral ng rebolusyonaryong pamahalaan ay taliwas sa kasalukuyan niyang tungkulin bilang Gobernador ng simbahan ng Diyosesis ng Nueva Segovia, ang sentro ng pagpapalaganap […]

Pagkatapos, naging pari siya ng sagrario sa diyosesis ng Nueva Caeeres kasabay ng pagiging rektor, promsor tneario general at gobernador eklesiyastiko ng diyosesis. Kinuha si Gareia ni Arsobispo Franeiseo Gainza, prelado ng Camarines […]

2008, Leonidas R. Maloles, Mga Pilipino ng kasaysayan, Philippines: National Historical Institute:


palapag

Kabanata 2 Tatlong palapag ang Sta. Ana Dorm. Dalawang pad sa unang palapag, apat sa ikalawa, at isang buong bahay sa ikatlo. Bawat pad halos kasing laki lang ng CR namin sa dept, kasya ang isang double deck tsaka banyong may ...

year unknown, U Z. Eliserio, Sa mga Suso ng Liwanag, Lulu.com, page 11

Sa pinakamataas na palapag ang tulugan, at sa gitnang palapag ginaganap ang mga gawaing pampamilya o pampamayanan, tulad ng awitan, huntahan, tugtugan, saut, ritwal ng panggagamot at antang-antang. Hinggil naman sa tauhang si ...

2008, Priscelina Patajo-Legasto, Philippine Studies: Have We Gone Beyond St. Louis?, UP Press, →ISBN, page 12:

May dalawang palapag lamang ang munisipyo. Isang malaking pinto sa gitna ng unang palapag ang pasukan. Mayroong dalawang hagdan pataas sa magkabilang gilid. Paikot. May kadulasan ang hagdan dahil sa makikinis na puting tiles.

year unknown, Robin Mago, Konsensya, Robinson Mago, page 55

unang palapag

story (US)/storey (UK); floor (of a building)


inunan

[ʔɪˈn̪uː.n̪ɐn̪]

From in- + unan. Compare Bikol Central inulnan and Cebuano inulnan.

Sa Inunan ng Kasaysayan Sanggol na iniluluwal ang kasaysayan, mula sa sinapupunan ng pambansang karanasan, kasama ng kanyang inunan. Sa paghilab ng puson ng ina, puputok ang tahanang buhay sa sinapupunan, isisilang ang ...

2001, Domingo G. Landicho, Diskurso sa Pilipinismo: pagsilang ng inang bayan, →ISBN:

Huwag ipaanod ang inunan sa ilog upang hindi maging layas ang anak. Kailangan na ang magbabaon ng inunan ay mainam kumain upang hindi maging pihi- kanang inianak. Kailungang ibaon ang inunan sa balisbisan ng bahay upang ...

1985, Rolando E. Villacorte, Baliwag, Then and Now:


milya

Mahirap ang mamahala sa isang bansang binubuo ng 7,100 pulo na 466 lamang ang nagkakaroon ng kalawakang may isa o hihigit sa isang milya at may 3,082 lamang ang may mga pangalan. Gayunman, ang Pilipinas ay masasabi pa ring ...

1968, Jean Donald Bowen, Babasahing Panggitnang Baytang Sa Tagalog, Univ of California Press, page 177:

Ito ay huli kapag ako kaliwa-i ay sa pamamagitan ng paglalakad, at tungkol sa isang milya mula sa club, sa Claysburg kalsada, nakilala ko sa dalawang tao. Sila ay disputing marahas, at ako ay walang kahirapan sa pagkilala ng mr.

2017, Mary Roberts Rinehart, Ang Pabilog na Hagdanan: The Circular Staircase, Filipino edition, Mary Roberts Rinehart, →ISBN:

lambak, marahil ng ilang milya ang layo, ay ang greenwood club house. Gertrude at halsey ay nahahalata. "Bakit, ito ang lahat ng gusto mo," sabi ni halsey "tingnan, hangin, malinis na tubig at magagandang kalsada, para sa bahay, sapat na ...


litrato

Borrowed from Spanish retrato, with change of /ɾ/ to /l/. Compare labintador and litratista.

'Malamang ay sariling litrato niya iyan. Ganoon nga siguro. Maaaring daladala niya ito at iniregalo kay Melissa!' 'Ganoon nga siguro!' Pagsangayon ko ulit. 'Wow , tingnan mo ang mga malalaking matang iyan.

2015, Marshall E Gass, Maririlag na mga Hagod ng Brotsa, Xlibris Corporation, →ISBN:

Binigyan niya ako ng litrato niya. Nakaupo siya sa tsubibo. Kuha noong birthday niya. May hawak siyang malaking regalo. Nakangiti siya sa kamera.

S/he gave me an image of her. S/he was sitting on a carousel. Shot on her birthday. S/he is holding his/her big gift. S/he smiled to the camera.

Sa litrato niya ngayon, mukhang seksi na siya uli at bumata ang itsura. Hindi na siya mukhang maybahay na walang kumpiyansa sa sarili. Nagpaputol pa ng buhok. Mukha ring maliksi kumilos at alam na alam magbadyet ng oras. Nang nasa ...

Puwede hô ba kaming kumuha ng litrato? Pápadalán ko hô kayó nitóng litrato.

1998, Violetta Lorenzana, Lonely Planet Pilipino Phrasebook, Lonely Planet, →ISBN, page 81:

Can we take a picture? I will send you this picture.

Walang kumuha ng litrato. Sanhi ng bugbog ang mga peklat, pamumula sa aking mga pulso at likod.”326 Isang opisyal ng embahada ang nagpamalas ng walang awa at pabayang aktitud sa mga kaso ng sexual abuse, at nagsabing, “Hindi ...

year unknown, Pang-aabuso sa mga Dayuhang Asyanong Domestic Workers sa Saudi Arabia, Human Rights Watch, page 134

Larawan 15. TALIM sa UP. Wala si Opaon, siya ang kumuha ng litrato. Pansinin ang uniporme ng grupo. (Kagandahang-loob ni Belen Cantonjos ang larawan.)

2009, Simulain: dulambayan ng manggagawa sa konteksto ng militanteng kilusang unyonismo (1980-1994), UP Press, →ISBN:

May mga babaing kumuha ng litrato sa harapan ng rebulto nang walang problema, pero nahiya ang iba. Umiwas sila sa lugar na iyon na parang nakakita sila ng isang bagay na hindi nila dapat makita.

2017, Dr. Jaerock Lee, Espiritu, Kaluluwa, at Katawan I : Spirit, Soul and Body Ⅰ (Tagalog Edition): Ang Kwento ng Mahiwagang Pagkilala sa Ating “Sarili”, UrimBooks, →ISBN:

There are girls who took an image in front of the statue without a problem, but others were shameful. They avoided that place like they have seen something that they were not supposed to see.

(common) alternative form of retrato: photograph; picture


tiyanak

ᜆᜒᜌᜈᜃ᜔ (Baybayin)
tianac (alternative)
tianak (alternative)

[ˈt͡ʃaː.n̪ɐk̚]

Shortened from patiyanak. Related to Malay pontianak (“ghost of a mother who died at birth”).

Sinabi ng kanyang ina na siya'y iniligaw ng batang sinusundan niya na isang tiyanak pala at ang naging laban sa panliligaw ng tiyanak ay ang ginawa niyang pagbabaligtad ng damit nang wala naman sa kanyang loob. Mula nga noon ay ...

1970, Rolando E. Villacorte, Baliwag! then and now:

MANGKUKULAM Sige, Tiyanak. TP/ANAK Peace, peace, peace ! Iminumungkahi ko na ang lahat ng tiyanak ay bigyan ng pagkakataong lumaki. (Magtatawanan.) TIYANAK Aba, noon pa e sanggol na kami, a. Huwag ninyong sabihin na ...

2000, Rey Edrozo De la Cruz, Mag Cruz Hatol, Tatlong manyika hanggang sa Pulburon: mga dula tungkol sa paglikha, pagkain at kahit anuman:

(folklore) tiyanak (vampiric creature in Philippine mythology taking the form of a baby that dies before being baptized)


mangkukulam

mangkukulam (Baybayin spelling ᜋᜅ᜔ᜃᜓᜃᜓᜎᜋ᜔)

ᜋᜅ᜔ᜃᜓᜃᜓᜎᜋ᜔ (Baybayin)

... naniniwala kayo sa Diyos. Mas malaking pinsala ang mangyayari kahit sa mga hindi mananampalataya kung mangkukulam sila, dahil kung mangkukulam kayo, nagtatawag kayo ng masasamang espiritu. Halimbawa, kung mangkukulam.

Noong bata pa si Sabel, at ni hindi natin alam kung sinong Sabel, dalawang mangkukulam - isang babae at isang lalaki - ang nag-away. Hindi natin alam kung magkabiyak ang dalawang ito; ni hindi natin alam kung ano ang pinag- awayan ...

1989, “Ani: Literary Journal of the Cultural Center of the Philippines”, in (Please provide the book title or journal name):

Sinabi ng doktor-kulam na hindi niya naabutan ang mangkukulam sa loob ng katawan ng dalagita kaya ito'y hindi gumaling. Sa madaling sabi, nakatakas ang matinik na mangkukulam at di-umano'y bakas na lamang ang naiwan kung kaya't ...

1970, Rolando E. Villacorte, Baliwag, Then and Now:


tisyu

Borrowed from English tissue, ultimately from Latin texere.


salapid

salapíd or salapid (Baybayin spelling ᜐᜎᜉᜒᜇ᜔)

salapíd (canonical)
salapid (canonical)
ᜐᜎᜉᜒᜇ᜔ (Baybayin)
sulapid (alternative)

Compare Bikol Central salapid and Binukid salapid.

(chiefly Batangas, eastern Marinduque) braided hair; pigtail; plait of hair; queue

(chiefly Batangas, eastern Marinduque) braiding of one's hair

motion and change of position in a dance


salanggapang

salanggapáng (Baybayin spelling ᜐᜎᜅ᜔ᜄᜉᜅ᜔)

salanggapáng (canonical)
ᜐᜎᜅ᜔ᜄᜉᜅ᜔ (Baybayin)

dishonest and worthless person; roguish person


urira

[ʔʊˈɾiː.ɾɐʔ]


tagulabay

tagulabáy (canonical)
ᜆᜄᜓᜎᜊᜌ᜔ (Baybayin)

[t̪ɐ.ɣʊ.lɐˈbaɪ̯]


utab

[ˈʔuː.t̪ɐb̚]

mortise made on the side of the wood board


utitab

[ʔʊˈt̪iː.t̪ɐb̚]

watery humor or mucous film over the eyeball or eyelids


utaw

[ˈʔuː.t̪aʊ̯]

Borrowed from Hokkien 烏豆 /乌豆 (o͘-tāu, “(black) soybean”).


pag-ut-ot

pag-ut-ót (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜂᜆ᜔ᜂᜆ᜔ (Baybayin)

[pɐɡ.ʔʊt̪ˈʔot̪̚]

suckling (of nipples); act of sucking the teat or nipple of the breast or udder


usog

usóg (canonical)
usog (canonical)
ᜂᜐᜓᜄ᜔ (Baybayin)

usog (culture-bound psychological disorder where a visit by a stranger afflicts a child with sudden illness and convulsions)

consequence of breaking a taboo or of being blasphemous


usog

(obsolete) fever or sickness caused by exposure to the ground


usog

Compare usod and isod, Kapampangan dusug.

moving to the side a little (to give more space to the person sitting beside)


usong

From Proto-Malayo-Polynesian *qusuŋ (“carry between two persons”). Compare Cebuano usong, Tausug usung, Javanese ꦲꦸꦱꦸꦁ (usung) and Malay usung.

inh

act of helping another or each other in carrying a load cooperatively

act of carrying of a load by two or more persons at the same time


botika

Borrowed from Spanish botica, from French boutique, from Old Occitan botica, from Latin apotheca (“storehouse”), from Ancient Greek ἀποθήκη (apothḗkē, “storehouse”). Doublet of bodega.

der

Nasa banig, pumunta sa sahig. Nasa luwag pinili ay sikip." Di mapaigi ang babae. Dinig niya ang sinasabi ni ... Sa botika pinagbabasa ng pharmacy clerk ang receta.

1985, Dominador L. Cabuhat, Apat Na Alas: 1001 Kuwento at Siste Ng Pinoy:

Bienvenido Castillo: Ang bahay ni Mr. Joson hindi doon, botika 'yon, e. Dati botika, ang may-ari Felicidad Alto.

2006, Kuwentong Bayan: Noong Panahon Ng Hapon : Everyday Life in a Time of War, UP Press, →ISBN, page 287:

Isang lalaki ang pumunta sa NBI (National Bureau of Investigation) para kumuha ngNBI Clearance. Ang sabi sa kanya ng klerk na babae bumalik na lang ... Pumunta siya sa botika para bumili ng gamot.

2007, Arturo B. Rodriguez, 1001 Ultimate Pilipino Jokes, Arturo B Rodriguez, →ISBN, page 106:


patalim

Hindi ako anino Kundi patalim Na buong ingat na hinubog Ng matitiyagang kamay Ng matipunong manggagawa. Sa tuwing ating pagkikita Ikaw ang naghahasa Sa diwang unang nagpagalaw sa akin. Hindi ako tulad ng aninong Kumakapit ...

1996, Mila D. Aguilar, Journey: An Autobiography in Verse, 1964-1995, Mila D. Aguilar, →ISBN, page 62:

Maghahanap ako ng patalim. Tama si Nog, may patalim na masakit makasugat, mayroong hindi. Ngunit walang sugat na hindi naghihilom. Kakayanin ko kahit gaano kasakit, paano kung ang patalim ang gagamot sa mas malalim at malalang ...

2003, Ani: Literary Journal of the Cultural Center of the Philippines:


diyos-diyosan

tl-noun

diyós-diyosan (Baybayin spelling ᜇᜒᜌᜓᜐ᜔ᜇᜒᜌᜓᜐᜈ᜔)

diyós-diyosan (canonical)
ᜇᜒᜌᜓᜐ᜔ᜇᜒᜌᜓᜐᜈ᜔ (Baybayin)
diyos-diyusan (alternative)
diyus-diyusan (alternative)

Reduplication of diyos + -an, indicating a fake imitation.

Diyos ng Israel, single-handedly tinalo niya ang 850 na mga propeta ng mga diyos-diyosan na sina Baal at Ashera. Pero alam mo ba, pagkatapos noon, nagtatakbo ang ating bida at nagtago sa disyerto sa takot na resbakan siya ng walang ...

year unknown, Rey Lemuel Crizaldo, Boring Ba Ang Bible Mo?, OMF Literature

Kaya tuwing magmamasa ako ng putik para gumawa ng poon-poonan, nagkukunwari akong isang manlilikha at binibigkas kong parang mantra ang - " Tayo nang magdiyos-diyosan, diyos-diyosan, diyos-diyosan." Kung tutuusin at didibdibin, ...

2003, Cornelio T. Africano, Manuel D. Baldemor, Frank G. Rivera, Paete: bayang masining, bayang Pinoy, →ISBN:

... ang pag-iisip ay mistulang gawain ng mga diyos at kailanmang nag-iisip ang tao, siya ay nahahalintulad sa isang diyos. Si Plato ay tuwirang tinawag ang taong nag-iisip na isang diyos-diyosan sapagkat siya ay bumabahagi sa pagka- diyos ...

1990, Emerita Quito, A Life of Philosophy: Selected Works (1965–1988) of Emerita S. Quito, →ISBN:

Para bang iyong ginawa natin kay Rizal, na ngayon ay itinuturing na nating mortal na tao, hindi na diyos- diyosan. Tunay nga, na isa sa napakamarangal na tagumpay ng isang bayanan ang EDS A—na lahat tayo dito, tulad ninyo, itinaya ko ...

1990, The EDSA Revolution Four Years Later: Pansol Reflections, Pansol, Calamba, Laguna, Sunday, February 18, 1990:

Walang diwata sa buhay ni Aquino, pero may diyos-diyosan, ang Estados Unidos (6), na siyang naging dahilan kung bakit nabuo sa isip ni Aquino na kailangan ng reconciliation. Ano ba ang reconciliation kundi ang pagkilala na tayong lahat, ...

2003, Isagani R. Cruz, David Jonathan Bayot, Bukod na bukod: mga piling sanaysay, →ISBN:

at tatakpan ng kurtina ang palibot ng mala-iskaparateng altar, maghihintay sa katok ng diyos-diyosan mong walang sawang niluluhuran. Sa Babaing Naghihintay Sa Asawa Niyang Umiihi Sa Waiting Shed 61 Giristopher Espina Cahilig.

1998, Jaime L. An Lim, Christine Godinez-Ortega, Anthony L. Tan, Landscapes of the imagination: the Fifth Iligan National Writers Workshop and Literature Teachers Conference in Mindanao:

Naniniwala ang mga diyos-diyosan na namumuhi ang mga Pilipino sa mga Aleman; tiniyak ko sa kanila na kinakatakutan sila pero hindi kinamumuhian; sila ang ninanais sana ng mga Pilipino yamang di na nila mains ang lampang ...

1991, José Rizal, Patricia Melendrez- Cruz, Apolonio Bayani Chua, Himalay: Kalipunan ng mga pag-aaral kay José Rizal, →ISBN:

Ika-5 Awit: Ang Mga Diyos-Diyosan "Daraong ang ikalawa, Ang dala'y krus at espada; Kristianismo ang Krusada, Bunying Romano ang Sekta, Mula saNasyong Espana." "At sila ay maghahayag Ng kakaibang Trinidad; Huwag ikagulat-gulat, ...

2000, Tomas F. Agulto, Sa. Ba. Tri: sa masaganang milenyo, →ISBN:

At dahil dito, naiiwasan din ang lumalabas na hindi nararapat na sobrang pagsusuri kung saan nagmimistulang pinaghalong anghel at diyos-diyosan ang mga pinag-aaralan. Higit sa lahat, nagagawang analisahin nang husto ang buhay ng ...

1992, Ma. Bernadette L. Abrera, Dedina A. Lapar, University of the Philippines. Departamento ng Kasaysayan, University of the Philippines. Bahay Saliksikan sa Kasaysayan, University of the Philippines. Lipunang Pangkasaysayan, Ulat ng unang Pambansang Kumperensya sa Historiograpiyang Pilipino: paksa, paraan at pananaaw sa kasaysayan:

Nagbibigay siya ng pabor sa mga nagpapanatili sa kanyang kagandahan at pangingibabaw, sa kanyang kapwa santo't santa, propeta't sugo, diyos-diyosan. Hindi na ang Sto. Nino ang pinag-uusapan natin, kundi ang mismong pangulo ng ...

2005, Roland B. Tolentino, Sakit ng kalingkingan: 100 dagli sa edad ng krisis, →ISBN:

... bumusbos sa sugat ng kanyang lipunan, at nagmistulang hangal sa paningin ng marami niyang kababayan—kapalarang sasapitin din ni Ramos sa panahon ng kanyang tahasang pagbangga sa mga diyos-diyosan ng sarili niyang bayan.

1998, Benigno Ramos, Gumising ka, aking bayan: mga piling tula ; pinili at binigyang introduksiyon ni Delefin L. Tolentino, Jr, →ISBN:

... pagbibigay-kahalagahan sa katarungan, kabutihan at kadakilaan, kahit na ikamatay ito. At kapag ang isang bayan ay sumapit sa ganitong kalagayan, ang Diyos mismo ang magdudulot ng sandata, at mawawasak ang mga diyos- diyosan, ...

2003, George De Jesus, Bienvenido Lumbera, Melba Padilla Maggay, 3 sarsuwela, →ISBN:

(figurative) person lording over people like a god


kasinungalingan

kasinungalingan (Baybayin spelling ᜃᜐᜒᜈᜓᜅᜎᜒᜅᜈ᜔)

ᜃᜐᜒᜈᜓᜅᜎᜒᜅᜈ᜔ (Baybayin)

Ang mga karaniwang kasaping Aglipayano o Filipinista (IFI) ang nakakasagap ng panglalait at naapektuhan ng “kasinungalingan” mula sa ibang sekta na tila nasa paligsahan sa kakayahang makapagbigay ng kanyang maka-sektang ...

2012, Junes Almodiel, Tanong at Sagot: Bahaging Usapin Ng Simbahan, Trafford Publishing, →ISBN:

kasinungalingan, at ng konsiyensya. Ang konsiyensya ay ang pinagsama nilang katotohanan at kasinungalingan. Likas na Pagkatao ang Batayan ng Konsiyensya Ang orihinal na katangian ng puso ng isang tao ay tinatawag na ' likas na ...

2017, Dr. Jaerock Lee, Espiritu, Kaluluwa, at Katawan I : Spirit, Soul and Body Ⅰ (Tagalog Edition): Ang Kwento ng Mahiwagang Pagkilala sa Ating “Sarili”, UrimBooks, →ISBN:

2016, Ang Maluwalhating Qur'an, Risale Press
At ang ikalimang (pagsaksi) ay ang pagluhog sa Sumpa ni Allah sa kanya kung siya ay isa roon sa nagsasabi ng kasinungalingan (laban sa kanya, sa babae). 8. Datapuwa't mapipigilan ang kaparusahan sa kanya (sa babae na batuhin ...

(please add an English translation of this quotation)

My Own Worst Enemy: Katotohanan Versus Kasinungalingan Ang mahigpit daw nating kaaway ay ang ating mga sarili. May punto sila. Sa simpleng planong pagpapayat sa pamamagitan ng tamang pagkain at exercise ay napakahirap gawin.

year unknown, Prexy Calvario, BASAG: Bachelors in Nursing a Broken Heart, Major in Moving On, OMF Literature

May dalawang uri ng isip sa puso ng isang tao: ang isip ng katotohanan at isip ng kasinungalingan. Ang isip ng katotohanan ay isang espiritu, isang maputi o malinis na isip. Ang isip ng kasinungalingan ay ayon sa laman; isip na maitim.

2016, Dr. Jaerock Lee, Ang Sukat ng Pananampalataya : The Measure of Faith (Tagalog Edition), UrimBooks, →ISBN:


tokayo

tokayo (feminine tokaya, Baybayin spelling ᜆᜓᜃᜌᜓ)

tokaya (feminine)
ᜆᜓᜃᜌᜓ (Baybayin)
tukayo (alternative)

Borrowed from Spanish tocayo (“namesake”), likely from Classical Nahuatl tōcāyoh.

bor+

namesake; person with the same name as another


pangako

From pang- + ako. Compare Kapampangan pangaku and Hanunoo pangako.


tokaya

Borrowed from Spanish tocaya (“namesake”).

female equivalent of tokayo: namesake (of a female); female person with the same name as another


mumo

From Proto-Philippine *muhmuh. Compare Ilocano mukmok, Kapampangan mumu, and Cebuano mumho.

particles of cooked rice falling of the plate or table during a meal


mumo

mumò (canonical)
ᜋᜓᜋᜓ (Baybayin)
momo (alternative)
mumu (alternative)

Reduplication of the first syllable of multo (“ghost”).

bogeyman; a monster causing fear in children's stories


tsuper

tsupér (canonical)
ᜆ᜔ᜐᜓᜉᜒᜇ᜔ (Baybayin)
tsoper (alternative)

Borrowed from Spanish chofer, from French chauffeur.

Itinanong ng tsuper ng taxi ang address. Memoryadong sinabi ko iyon. ' Magbabayad ba kayo ng dolyar?' Tanong ng tsuper. 'Hindi. Roubles ang pambabayad namin.' Sagot ni Chrissy. 'Wala na kaming natitirang dolyar.' Sabi niya.

2015, Marshall E Gass, Maririlag na mga Hagod ng Brotsa, Xlibris Corporation, →ISBN:

Tsuper: Bawal8. ho. rito. Doon. ho. Minda: Diyos ko! Malayo na nga tayo, Lilia! Kasi... nag-uusap tayo, e.... Lilia: Dito na lamang ako. Hindi bawal dito. Para, mama! Minda: O sige. Kumusta sa nanay at sa tatay mo. Lilia: Oo. Diyan ka na, Minda.

1968, Jean Donald Bowen, Babasahing Panggitnang Baytang Sa Tagalog, Univ of California Press, page 9:

Ang nakaraang malawakang pag-aaklas ng mga tsuper ay nagpakita na naman ng isang reaksiyon ng mga tsuper sa sinasabi nilang hindi makatarungang pagbaba ng pasahe, mula PI. 00 tungo sa P0.75. Ang minimum na ito ay iniutos ni ...

"Paspasan mo, pare," sabi niya sa tsuper. "Ako na'ng bahala sa 'yo." Sa tip, ang ibig niyang sabihin. "Sa'n tayo, pare?" tanong ng tsuper. "Basta't diretsuhin mo ' yan." Ang kahabaan ng boulevard na patungong Maynila. Patuloy sa pagsilbato ...

1997, Benjamin P. Pascual, Lalaki sa dilim, Ateneo University Press, →ISBN, page 11:

driver; chauffeur (especially of a jeepney, bus, or taxi)


tilaok

ᜆᜒᜎᜂᜃ᜔ (Baybayin)
talaoc (alternative)
tilaoc (alternative)
tolaoc (alternative)
talaok (alternative)
tulaok (alternative)

From Proto-Philippine *taraquk, doublet of *taʀaquk. Cognate with Ilocano taraok.

Halimbawa, iba ang pakinig ng mga Amerikano sa tilaok ng manok kaysa mga Pranses. Hindi nangangahulugang iba nga ang tilaok ng manok sa Estados Unidos kaysa tilaok ng manok sa Pransiya. Ang nagkakaiba lamang ay ang ...

1983, Roberto Alonzo, Sino ako?: hulaan ang mga tunʹog:

Ang tilaok ng manok sa madaling-araw, kung isa pa lamang o kaunti pa lang at madalang ang tilaok ay nagsasabing alas- kuwatro na ng umaga. Ang sunod- sunurang tilaok ng manok sa umaga ay nangangahulugang pumuputok na ang ...

1996, Jaime Salvador Corpuz, Isang kasaysayan, isang Marilaw:

pumailanlang ang matiling tilaok, pumatlang ang payapa, sumalit ang pamuling tilaok, sumabad pamuli ang panatag, pumunit muli ang tilaok at pagkaraan noon, nagsonata ang mga tilaok sa kung saan-saang dako, matinis, piyaos, garalgal, ...

2003, Domingo G. Landicho, Mata ng apoy, →ISBN:

Oras ng paghihintay Sa kadilimang Di pa nagagambala Ng tilaok ng tandang O tukso ng kapalaran. Tapos na ang mga dasal Panggabi. Nabasa na ang mga aral. Pinagnilayan nang mabuti; Inawit ang pagsamba, Naibunyag ang pagsisisi.

1991, Eduardo Jose E. Calasanz, Nagdaraang hangin: mga tula, →ISBN:

"Ang lagay ko'y isang tandang na tilaok nang tilaok ay walang masumpungang inahin," ang matamlay na wika ni Dodoy. "Ayaw ka lamang manunggab ..." "Mula nang ang insan mong Minang ay mag-asawa ay ewan ko kung bakit lalo pa ...

1988, Genoveva Edroza Matute, Piling maiikling katha ng huling 50 taon: (kalakip--kasaysayan, pag-aaral at pagsulat nito):

Dumadalas na ang tilaok ng mga manok at namumula na ang silangan nang tigib-galak na mamamaalam si Fidel pagkatapos magsibak ng kahoy. Isinuntok ang kamay sa langit nang makalayo na sa kapookan at sinabayan ng sigaw ang ...

2006, Ireneo Perez Catilo, Pandesal: at iba pang kuwento:

Bahagya muna iyong kinalampag. Parang tinitimpla pa lamang ang tunog, sabay sa pagtantya at pag-asang sana'y may bisa nga ito. Di naman nagtagal, nakarinig sila ng isang kakaibang tilaok na hindi sa isang labuyo ni sa isang cobra.

2000, Jun Cruz Reyes, Etsa-puwera, →ISBN:

Di kalayuan ay narinig nila ang tilaok ng labuyo na sinasagot naman ng tilaok ng mga alaga nilang mga manok. Umaga na at ang bawat umaga ay may dalang pag-asa. Naghiwa-hiwalay na ang mga nag-uusapusap na mga katipunero ...

2000, Jose Rey Munsayac, Ang aso, ang pulgas, ang bonsai, at ang kolorum, →ISBN:

(onomatopoeia) cock-a-doodle-doo; cry of a rooster

Bago ako papakin Magandang boses mo iparinig sa akin Sa kisig mong angkin Tiyak pati tilaok mo ay maganda rin. Hindi ka nagsisinungaling. Iparinig mo na, tinig mong taglay Aking babaunin sa kabilang-buhay. Easy ka lang diyan Akin ...

1997, Philippine Journal of Education, page 481:

Walang katapusan ang ganitong proseso mula sa ikatlong tilaok ng sirena, eksaktong alas singko ng umaga, hanggang sa huling tilaok ng sirena; mula alas siyete sa paglubog ng araw sa dagat, hanggang alas dose sa pagtirik ng buwan sa ...


walay

From Proto-Austronesian *waray (“to separate, as two people”).

inh

act of separating or living separately from another or others (especially of a member of one's family)

act of weaning a child from its mother's breast


kulob

From Western Proto-Malayo-Polynesian *kulub (“to slow cook in a tightly covered vessel”). Compare Sundanese kulub and Javanese ꦔꦸꦭꦸꦧ꧀ (ngulub).

act of keeping a container tightly covered or airtight to prevent heat from escaping (to produce a higher temperature, especially for cooking)

act of tightly wrapping up the body to cause sweating (with thick blankets, etc.)


tahol

From Proto-Philippine *taqul. Compare Ilocano taul, Pangasinan taol, Bikol Central taol, Cebuano taghol, Hiligaynon taghul, Maranao taol, and Tausug tanghul.

Ang Buwan Aso kong si Tigre ay tahol nang tahol Sa punong kawayang umaalatiit; Kaya naman pala, ang buwan ay bitog; Tila nasalalak sa naglundong siit. Ang Manika Noong isang hapon, habang naglalakad, Sa gilid ng daan, ako'y ...

Hindi ito tahol na galit kundi tahol ng pagbati. Lumabas si Chris mula sa paliguan ng sobrang presko at komportable. Hinigop niya ang natitira niyang malamig nang tsaa. 'Kung hindi mo mamasamain, maaari ko bang malaman kung anong ...


alulong

Pero napabalikwas silang lahat ng gising dahil sa sunud-sunod na mga alulong sa kabi-kabila. Ano 'yun? Ano 'yun? Bumangon din ang giya. At ipinaliwanag na iyon ay alulong ng mga usa. Love call. Pahatid ng mga mensahe ng pag-ibig at ...

1996, Ang aklat likhaan ng tula at maikling kuwento 1995, Likhaan Sentro Ng Malikhaing Pagsulat Kolehiyo Ng Arte:

But they were all turned by wakefulness because of the consecutive howls left and right. What's that? What's that? The guard rose up too. And explained that was a howl of deer. Love call. Something brought by the messages of love and...

Maling salita: Nakakikilabot ang tahol ng aso. Tamang salita : Nakakikilabot ang alulong ng aso. MABUTING PAGPAPAHAYAG - Narito ang bahagi ng isang kwentong pambatang natanggap namin: "Tinanaw ni Tonio ang maluwang na ilog.

Wrong word: The bark of the dog was terrifying. Correct word: The howl of the dog was terrifying. GOOD STATEMENT - Here is the part of one child story we received. "Tonio viewed the wide river.

distant howling; distant barking (of dogs or wolves)


manggas

Borrowed from Spanish mangas, plural of manga.


matsing

Borrowed from Mexican Spanish machín (“monkey”). See also Chamorro macheng.


mabait

[mɐ.bɐˈʔɪt̪̚]

(euphemistic, colloquial) mouse (animal)


makata

makatà (canonical)
ᜋᜃᜆ (Baybayin)
makatha (alternative obsolete)

From ma- + kata, a variant of katha. However, the root is pronounced with an ultimate stress. The word was introduced in the early 20th century. Doublet of makatha. Compare Malay kata.


kalembang

Nakatutuwang pakinggan ang (tunog, kalembang) ng mga kampana. 8. Lahat ng sambahan ay simbahan. (Tama o mali?) 9. Ipinagbalot ko (si Maria ng kanin, ng kanin si Maria). 10. Nakatatakot siyang tumingin dahil matalas ang kaniyang ...

Naghanda ang bawat mandirigma at sa tunog ng kalembang, nagsimula ang laban. Namangha si Thor sa bilis ng mga pangyayari. Isang malakas na tunog ng mga sandata ang knayang narinig sa pagsasalpukan ng dalawang mandirigma.

2015, Morgan Rice, Ang Pakikipagsapalaran ng mga Bayani (Unang libro sa Singsing ng Salamangkero), Morgan Rice, →ISBN:

Buhay na buhay ang kalembang ng kampana tuwing may mga tradisyon. Sining Kawayan Kapag mura pa ang kawayan, nasa anyo ito ng labong na masarap iluto bilang ulam. Ang malambot na labong kapag lumaki ay nagiging kawayan na ...

2003, Ligaya Tiamson Rubin, (Es) kultura ng bayan: Art capital ng Pilipinas:

Halimbawa: a. masigabong palakpakan f. b. lagaslas ng tubig sa alon g. c. huni ng ibon h. d. kalembang ng kampana i. e. tunog ng orasan J- 7. patak ng ulan kahol ng aso ingit ng daga dagundong ng kulog pint ig ng puso mga Babasahin ...

... sa panahon ng pista, sa dahilang nadadala ang mga deboto sa isang trance ng madasaling pag-awit at pagsayaw - malamang ay sa sinaunang batis ng kanilang kabihasnan na mas malawak pa kaysa abot ng kalembang ng kampana .

1993, Arnold Molina Azurin, Reinventing the Filipino: Sense of Being and Becoming : Critical Analyses of the Orthodox Views in Anthropology, History, Folklore and Letters:

Dito sa Binalbaga'y bukang-liwayway, kalembang ng kampana'y walang humpay sa pag-pukaw sa madlang iniibig ng Diyos *Ang talumpating ito ay sinulat bilang isang tula ni Sedfrey Ordonez at kaniyang binigkas sa Cabanatuan City nuong ...

1993, Sedfrey A. Ordoñez, Trial of the assassins:


ogags

Back slang from gago + -s. Compare olats.