isip-talangka

tl-adj

isip-talangkâ (Baybayin spelling ᜁᜐᜒᜉ᜔ᜆᜎᜅ᜔ᜃ)

isip-talangkâ (canonical)
ᜁᜐᜒᜉ᜔ᜆᜎᜅ᜔ᜃ (Baybayin)

From isip + talangka, literally “small crab-minded”, from the behavior of a talangka to pull others down to in order to climb up, akin to crab mentality.

compound

Simbigat ng bato Ang guhit ng aming palad At may halagang singgaan ng abo. isip-talangka, Hindi kami makasulong. Isip-galunggong, Hindi kami makapag-isa. Isip-unggoy, Hindi kami magkaisa. Isip-balimbing, Walang dangal ang aming ...

1998, Rio Alma, Mike L. Bigornia, Una kong milenyum: 1982-1993

... silang mag-isip-talangka at mag-asal-talangka! Pero iyon nga, noong Pebrero 16 ay mukhang kinalimutan muna ng di mabilang na mga asosasyon at pederasyong ito ang pulitikang panloob at nagpamalas ng pagkakaisa laban sa ...

1997, 杂碎, Kaisa Para Sa Kaunlaran Incorporated

(idiomatic) willing to bring down others in order to succeed


mamirata

tl-verb

mamirata (complete namirata, progressive namimirata, contemplative mamimirata, Baybayin spelling ᜋᜋᜒᜇᜆ)

namirata (completive)
namimirata (progressive)
mamimirata (contemplative)
ᜋᜋᜒᜇᜆ (Baybayin)

Maliit ang naging bisa sa mga Moro ng muling pagtatayo ng moog sa Zamboanga (1718) maliban marahil sa paghamon sa kanila na higit pang mamirata. Noong mga 1750, napakalawakat napakadalas na ng mga pananalakay kaya wala ...

2000, Horasio de la Costa, Rofel G. Brion, Mga babasahin sa kasysayan ng Pilipinas: mga piling teksto ng kasaysayan na inilahad nang may komentaryo

(please add an English translation of this quotation)

(copyright law) to bootleg; to create an illegal copy (such as a film)


yamungmong

tl-noun

yamungmóng (Baybayin spelling ᜌᜋᜓᜅ᜔ᜋᜓᜅ᜔)

yamungmóng (canonical)
ᜌᜋᜓᜅ᜔ᜋᜓᜅ᜔ (Baybayin)

thick or luxuriant foliage; frondescence

shade; shady place (especially under tree foliage)


yumari

tl-verb

yumarì (complete yumari, progressive yumayari, contemplative yayari, Baybayin spelling ᜌᜓᜋᜇᜒ)

yumarì (canonical)
yumari (completive)
yumayari (progressive)
yayari (contemplative)
ᜌᜓᜋᜇᜒ (Baybayin)
-um- (affix)
ᜓᜋ᜔ (affix)
yari (root)
ᜌᜇᜒ (root)
actor (focus)
kayayari (completive formal past past-recent)
ᜃᜌᜌᜇᜒ (completive formal past past-recent)
yumari (formal imperative)
ᜌᜓᜋᜇᜒ (formal imperative)
yari (dialectal formal imperative)
ᜌᜇᜒ (formal imperative)
kakayari (completive informal past past-recent)
ᜃᜃᜌᜇᜒ (completive informal past past-recent)
yumari (imperative informal)
ᜌᜓᜋᜇᜒ (imperative informal)
yari (dialectal imperative informal)
ᜌᜇᜒ (imperative informal)

tl-infl-table

yumari

yumayari
ᜌᜓᜋᜌᜇᜒ
yungmayari¹
 ᜌᜓᜅ᜔ᜋᜌᜇᜒ
nayari²
ᜈ ᜌᜇᜒ

¹Now archaic in Modern Tagalog.
²Dialectal use only.

[jʊˈmaː.ɾɪʔ]

to manufacture; to make (into useful articles)


paasa

From pa- + asa (“hope; anticipation; dependence”).

prefix

Tang'ina mo Shane! Paasa ka sa kaibigan ko!" aliw kong pagsigaw para konsintihin ang kaibigan ko sa kasawiang nais niyang pakawalan na lang sa ere. Ikot ang ferris wheel. Nakakalula. Pero ang sarap sa pakiramdam. Lalo't kasama ko si ...

2014, Taga Imus, Ang Mga Lihim ng Pulang Diary: Tagalog Gay Stories, Taga Imus M2M Books - TGIMS Publishing Services, page 6

Fuck you, Shane! You always depend on my friend!" I amusingly yelled to my friend to let out the misfortunes he want to free. The ferris wheel circled. Very scary. But it's very joyful, along with...

(colloquial) a person who always depends on help of others; a person who expected someone to give only nothing

(colloquial) a person who gives false hopes to others


poso negro

tl-noun

poso negro (Baybayin spelling ᜉᜓᜐᜓ ᜈᜒᜄ᜔ᜇᜓ)

ᜉᜓᜐᜓ ᜈᜒᜄ᜔ᜇᜓ (Baybayin)

Borrowed from Spanish pozo negro (“cesspool”), with semantic shift to "septic tank".

bor+

Barado ng buhok, bulbol, burak, sarisaring basura ang lagusang papunta sa poso negro. Naglalawa ang tubig sa sahig tuwing may maliligo , at tuwing may tatae ay maraming naiiwang tuldok at kuwit na lulutang-lutang sa inidoro [.]

2000, Jose F. Lacaba, Edad medya: mga tula sa katanghaliang gulang


hukbong panghimpapawid

tl-noun

hukbóng panghimpapawíd (Baybayin spelling ᜑᜓᜃ᜔ᜊᜓᜅ᜔ ᜉᜅ᜔ᜑᜒᜋ᜔ᜉᜉᜏᜒᜇ᜔)

hukbóng panghimpapawíd (canonical)
ᜑᜓᜃ᜔ᜊᜓᜅ᜔ ᜉᜅ᜔ᜑᜒᜋ᜔ᜉᜉᜏᜒᜇ᜔ (Baybayin)

Alternative form of hukbong-panghimpapawid


tibok

pulse; beat; throb; pulsation (of the heart)

(figurative) one's interior disposition or feeling


babaero

[bɐ.bɐˈʔɛː.ɾo]

Hindi ako puwede sa partido, masyado akong babaero. Pero paano naman akong hindi magiging babaero? Mga babae ang nanliligaw sa akin, sila ang lumalapit sa akin." "Mukha akong babae.

1989, Jun Cruz Reyes, Mga daluyong, mga unos: sa panahon ni Rolando Olalia

Siya'y babaero, lasenggo at sugalero

2001, Ang makasaysayang People Power Part 2 sa mga pahina ng Pinoy times special edition issues 1-16

Pinagsigawan niyang walang kapabilidad maging Pangulo si Estrada, hindi lamang dahil ito'y walang talino at kakayahan, kundi ito'y lasenggo, sugarol at babaero, kaya't walang dangal pamunuan ang bayan.

2003, Jay De Castro, At tumestigo ang asintado: Gov. Luis "Chavit" Singson

And then, I finally saw it. “Hindi ka rin masaya no?” “Huh?” he asked. “Sa relationship mo,” I cleared. “Hindi ka din masaya.” “Alam mo Kit, sobrang babaero ako dati pero nakahanapako ng katapat ko,” he said. “Ngayon hindi na ako babaero".

2014, Mina V. Esguerra, Jhing Bautista, Jonnalyn Cabigting, Leng de Chavez, Katherine C. Eustaquio-Derla, Rachelle Belaro, Rayne Mariano, Say That Things Change, Bright Girl Books


akyat-bahay

akyát-bahay (Baybayin spelling ᜀᜃ᜔ᜌᜆ᜔ᜊᜑᜌ᜔)

akyát-bahay (canonical)
ᜀᜃ᜔ᜌᜆ᜔ᜊᜑᜌ᜔ (Baybayin)

Akyat-bahay Sa panaginip ko'y sa sala ako natutulog. Ginising ako ng kaluskos, o baka kalabog, at nakita ko sa bintana ang madilim na anyo ng isang lalaking paakyat sa ikalawang palapag ng ating apartment, sa kuwartong kinaroroonan ...

House burglar. On my dreams, I was sleeping by the living rooom. I was awoken by a rustle, or maybe a thud, and I saw by the window, a dark silhouette of a man climbing the second floor of our apartment, at the room containing...

Para daw kasing nag-aadvertise sa Akyat Bahay Gang na “wala kami sa bahay, puwede kayong magpunta.” SELECTIVE DOCUMENTARY Dahil sa Facebook, ginagawa nating isang documentary ang ating buhay. We choose which aspect ...

2015, Mighty Rasing, Get A Life...Online: Tips and Tricks para sa Hardcore na Netizen, OMF Literature

Because according to them, it seems like advertising to the House Burglar Gang that "we aren't in the house, you can go." SELECTIVE DOCUMENTARY Because of Facebook, we are making our lives one documentary. We choose which aspect...

house burglar, usually one that scales walls and is part of a gang


kaliwete

SI MISIS AY WALANG SUERTE, NAPILI AY KALIWETE Nang araw na ako'y isilang sa Mundo Unang lumabas daw, Kaliwang Kamay ko Ang Horoscope ko pa ay saklaw ng Scorpio, Ang Hula ng Hilot, Kaliwete ako . . . Sa subject na Writing ...

2003, Ben Villar Condino, Puera biro: at iba pang katha

Dalig, Sitio Bulaburan, Cardona, Rizal Date: Deeember 16, 2000 SIDE A (45 mins) Unidentified: Fernando Poe — kaliwete ba yun? Nery: Oo. Pepeng Kaliwete. Faeilitator: Maaari. Raffy: Isa-isa lang. Itanong mo, Fonz. Pagkatapos, kung sino ...

2006, Alfonso B. Deza, Mythopoeic Poe: Understanding the Masa as Audience Through the Films of Fernando Poe, Jr

2008, Nicanor David (Jr), Mga kwento ng Batang kaning-lamig: ang pagpapatuloy ng pakikipagsapalaran ng isang sira-ulong overseas filipino worker

PASS THE DUTCHIE ON THE LEFT HAND SIDE DEAR Unkyel Batjay, Delikado po bang makipagrelasyon sa mga kaliwete? Nagmamahal, Gentle Reader HELLO Gentle Reader, Depende. Ang ibig mo bang sabihin sa "kaliwete" ay ' yung ...

ISKO Ah... oho, Aling Teria... bata pa naman yan, e... may anim na taon lang... hindi pa masabi ang ere at ele... TEBAN Ah, medio kaliwete ang dila! JUNIOR Hindi Itay... parang trumpo ang dila niyan... kangkarot! BOY Yoko ka, ha?... Huwag ...

1997, Epifanio G. Matute, Kuwentong Kutsero, University of Philippines Press


yamukmok

yamukmók (canonical)
ᜌᜋᜓᜃ᜔ᜋᜓᜃ᜔ (Baybayin)

feeling of annoyance or irritation caused by long waiting


salarin

From sala + din, according to the Vocabulario de lengua tagala (1613). Alternatively, from sala + -rin according to Potet (2013), with an irregular insertion of intervocalic /ɾ/, where /h/ is normally placed between the root and the suffix except where there is a glottal stop. Potet finds this form as abnormal with the irregular -rin suffix so surmises this term to be influenced by Sanskrit अपचारिन् (apacārin, “infidel; wicked”), while infixed with -अल्- (-al-).

bor

Kung magkaroon ng pagkakaalit ang mga tao, at sila'y dumating sa hukuman, at sila'y hatulan ng mga hukom; ay kanila ngang mamatuwirin ang may matuwid at hahatulan ang salarin.

Ako'y isang salarin, isang mahiwagang salarin na nagpaguho sa matibay na moog ng iyong dangal. Arturo ! . . . — At muli niyang naulinigan ang mga hikbing nakabagbag sa kanyang kalooban. — Oh mahal ko!. . .

1947, Francisco M. Vasquez, Mahiwagang salarin

Yemie Caparas I Inipit nila si hintuturo na walang kasalanan kundi ang magturo ng tunay na salarin II Maga na si hintuturo subalit nanatiling nakaturo walang bahid takot sa pagdiin sa salarin III Duguan na si hintuturo lapnos na si kukong ...

2002, Joi Barrios, Roland B. Tolentino, Ang aklat likhaan ng tula at maikling kuwento, 2000

Dudukot uli sa bulsa upang maglabas ng kahong posporo. Hustung-hustong magsisindi ay biglang papasok ang DALAWANG SALARIN, na may dala-dalang mga armalayt. UNANG SALARIN. (Itututok ang kaniyang armalayt kay SUACO.)


kulisaw

swawrming action or movement (of worms, etc.)


malandi

“Eh, selfish ka naman pala, talagang malandi ka, ano?” “Pagod na akong magkunwari na mahal siya, Joan. Sana maunawaan mo ako kung nagawa ko man ito.” Pinuno ni Vinna ng damit ang maleta.

2016, Vins Santiago, TransFormed: Mula sa Pagiging Transwoman, OMF Literature

"Eh, malandi ka kasi!" "Wala kang karapatang sabihin iyan sa akin!" Sabunutan at balyahan ang naganap: isa laban sa lahat ng kamag-anak. Lahat dahil sa sama ng loob na itinanim nila sa isa't isa sa napakatagal na panahon. "Tama na!

2015, Mikki Eugenio, Elesi, Senpai Books, page 147

... no relations using sexually explicit words in the presence of his wife? And it is equally difficult to believe that the wife would join in the name-calling and declare , "Putang babae ka. Malandi ka. Palibhasa hindi ka na nakakantot ng asawa ko.

Nagkataon lang na mahinhin ka . . . at ako'y galawgaw . . . malandi ako sa labas, pero malandi ka rin . . . sa loob lamang. [Julie: Fidel, you will not accomplish anything by moping around like that. Fidel: Didn't I tell you we are not alike! Julie: I ...

1996, J. Neil C. Garcia, Philippine gay culture: the last thirty years : binabae to bakla, silahis to MSM, University of Philippines Press

Once at a party, a fight broke out between two Filipino gay men, and one of them said, Hoy, walang hiya ka, wala ka namang papeles, illegal ka, malandi ka! Isumbong kita sa immigration makita mo! [Hey you shameless person, you don't ...

2003, Martin F. Manalansan IV, Global Divas: Filipino Gay Men in the Diaspora, Duke University Press, page 59


tibong

condition of falling into a trap, snare, trick, etc.


upong

condition of being placed close to one another (with the endpoints touching)

act of placing a thing close to another (especially end-to-end)


lumpiya

→ English: lumpia

→ Spanish: lumpiá, lumpia (Philippines)

Borrowed from Hokkien 潤餅／润饼 (lūn-piáⁿ). Compare Indonesian lumpia.


talangka

Ang Karera nina Pagong at Talangka Isang araw nagkita sina Pagong at Talangka sa may baybay dagat. Nang makita ni Pagong si Talangka, inumpisahan niya itong tuksuhin. Sinabi niya dito, "Hoy ikaw, talagang napakabagal mo!" Sumagot ...

2003, Twelve stories for twelve stamps & words of wisdom: a cultural anthology of traditional literature from the Philippines

Sa Pag-ahon ng mga Talangka Kawan-kawan ang talangka sa pag-ahon kung tag-ulan. Para itong pasalubong sa biyayang kalikasan ang nagdilig, sabay- sabay naliligo't umaawit. Kasabay ding umaahon, hukbo-hukbo na palakang parang ...

2003, Teo T. Antonio, Pagsunog ng dayami

Talangka pala. Naiwan ang sipit sa kanang hintuturo ko. Gaganti ako. Ba't pa ko tinawag na pikon kung talangka lang hindi ko pa papatulan? Hindi ako patatalo sa talangka lang. Huhulihin ko silang lahat, mula magulang hanggang mga anak ...

Varuna litterata
Wikispecies:Varuna litterata

MAYOR COMO: Talangka! (Hahampasin ni MAYOR si LUIS ng bastem sa ulo. ) LUIS: Aray ko! (Matutumba si LUIS.) MAYOR OOMO: Kaya hindi umuunlad ang Pilipinas ay dahil sa mga taong katulad mo! Pagkatapos naming magmalasakit ...

1996, Emmanuel A. Reyes, Malikhaing pelikula

Ang tutuo, kung talangka ang metapora ng persona ng Pilipino, ang makikita nating pagkatao ay ang pagkatao ng pagpapakasakit ng sarili para sa iba — isang tunay na katangian ng Pilipino sa kasaysayan.

2001, Domingo G. Landicho, Diskurso sa Pilipinismo: pagsilang ng inang bayan


kongresista

tl-noun

kongresista (Baybayin spelling ᜃᜓᜅ᜔ᜄ᜔ᜇᜒᜐᜒᜐ᜔ᜆ)

ᜃᜓᜅ᜔ᜄ᜔ᜇᜒᜐᜒᜐ᜔ᜆ (Baybayin)

Borrowed from Spanish congresista. By surface analysis, kongreso + -ista.

464) Malapit na ang eleksiyon* para sa presidente, bise-presidente, senador*, at kongresista. Abalang-abala ang mga kandidato. May miting* dito, may miting doon. Kurnakampanya sila sa mga probinsya, sa mga bayan, sa mga baryo, at sa ...

1968, Jean Donald Bowen, Babasahing Panggitnang Baytang Sa Tagalog, Univ of California Press, page 80

Sa ganang atin, kesehodang umorder ang ating mga kongresista ng kahit na ga' no kadami, at kahit na anong klaseng armas na mataypan nila, basta ba sa bulsa nila manggagaling ang pambayad. Why not? 'Pagkat ang ating mahal na mga ...

2005, Pandy Aviado, Sylvia Mayuga, Dario Marcelo, Huling Ptyk: Da Art of Nonoy Marcelo

Maraming senador at kongresista ang nagbabala sa mabilis na pagpapasakop sa yakap ng Rusya. Ang senado, lalo na, ay tila hindi masigasig na gawin ito ng Pilipinas. Tatlong komite sa senado ang laban sa pagkakaroon ng relasyon sa ...

Sa madalasna pagdalawsa amingtanggapan ng Kongresista (Hesusmaryosepl) Miguel Cueneo ng Sebu ay napagusapan ang nauukol sa wikang pangbansa. Kahi't Bisaya, ang naturang kongresista ay matatas sa Tagalog. "Ang binabasa ...

1995, Teodoro A. Agoncillo, Ilang piling akda ni Teodoro A. Agoncillo, de La Salle University

(politics) congressman; congresswoman; representative


malinis

tl-adj

malinis (plural malilinis, Baybayin spelling ᜋᜎᜒᜈᜒᜐ᜔)


yabyab

pounding of rice grains with a pestle in a mortar (for the second time for the purpose of breaking the husks)

(colloquial) babble; empty, foolish talk


tiyanak

[ˈt͡ʃaː.n̪ɐk̚]

Shortened from patiyanak. Related to Malay pontianak (“ghost of a mother who died at birth”).

Sinabi ng kanyang ina na siya'y iniligaw ng batang sinusundan niya na isang tiyanak pala at ang naging laban sa panliligaw ng tiyanak ay ang ginawa niyang pagbabaligtad ng damit nang wala naman sa kanyang loob. Mula nga noon ay ...

1970, Rolando E. Villacorte, Baliwag! then and now

MANGKUKULAM Sige, Tiyanak. TP/ANAK Peace, peace, peace ! Iminumungkahi ko na ang lahat ng tiyanak ay bigyan ng pagkakataong lumaki. (Magtatawanan.) TIYANAK Aba, noon pa e sanggol na kami, a. Huwag ninyong sabihin na ...

2000, Rey Edrozo De la Cruz, Mag Cruz Hatol, Tatlong manyika hanggang sa Pulburon: mga dula tungkol sa paglikha, pagkain at kahit anuman

(folklore) tiyanak (vampiric creature in Philippine mythology taking the form of a baby that dies before being baptized)


mangkukulam

tl-noun

mangkukulam (Baybayin spelling ᜋᜅ᜔ᜃᜓᜃᜓᜎᜋ᜔)

ᜋᜅ᜔ᜃᜓᜃᜓᜎᜋ᜔ (Baybayin)

... naniniwala kayo sa Diyos. Mas malaking pinsala ang mangyayari kahit sa mga hindi mananampalataya kung mangkukulam sila, dahil kung mangkukulam kayo, nagtatawag kayo ng masasamang espiritu. Halimbawa, kung mangkukulam.

2017, Dr. Jaerock Lee, Espiritu, Kaluluwa, at Katawan I : Spirit, Soul and Body Ⅰ (Tagalog Edition): Ang Kwento ng Mahiwagang Pagkilala sa Ating “Sarili”, UrimBooks

Noong bata pa si Sabel, at ni hindi natin alam kung sinong Sabel, dalawang mangkukulam - isang babae at isang lalaki - ang nag-away. Hindi natin alam kung magkabiyak ang dalawang ito; ni hindi natin alam kung ano ang pinag- awayan ...

1989, “Ani: Literary Journal of the Cultural Center of the Philippines”, in (Please provide the book title or journal name)

Sinabi ng doktor-kulam na hindi niya naabutan ang mangkukulam sa loob ng katawan ng dalagita kaya ito'y hindi gumaling. Sa madaling sabi, nakatakas ang matinik na mangkukulam at di-umano'y bakas na lamang ang naiwan kung kaya't ...

1970, Rolando E. Villacorte, Baliwag, Then and Now


milya

Mahirap ang mamahala sa isang bansang binubuo ng 7,100 pulo na 466 lamang ang nagkakaroon ng kalawakang may isa o hihigit sa isang milya at may 3,082 lamang ang may mga pangalan. Gayunman, ang Pilipinas ay masasabi pa ring ...

1968, Jean Donald Bowen, Babasahing Panggitnang Baytang Sa Tagalog, Univ of California Press, page 177

Ito ay huli kapag ako kaliwa-i ay sa pamamagitan ng paglalakad, at tungkol sa isang milya mula sa club, sa Claysburg kalsada, nakilala ko sa dalawang tao. Sila ay disputing marahas, at ako ay walang kahirapan sa pagkilala ng mr.

2017, Mary Roberts Rinehart, Ang Pabilog na Hagdanan: The Circular Staircase, Filipino edition, Mary Roberts Rinehart

lambak, marahil ng ilang milya ang layo, ay ang greenwood club house. Gertrude at halsey ay nahahalata. "Bakit, ito ang lahat ng gusto mo," sabi ni halsey "tingnan, hangin, malinis na tubig at magagandang kalsada, para sa bahay, sapat na ...


manalo

tl-verb

manalo (complete nanalo, progressive nananalo, contemplative mananalo, 3rd actor trigger, Baybayin spelling ᜋᜈᜎᜓ)

nanalo (completive)
nananalo (progressive)
mananalo (contemplative)
ᜋᜈᜎᜓ (Baybayin)
talo (root)
manalo (infinitive root trigger-actor)
nanalo (completive root trigger-actor)
nananalo (progressive trigger-actor)
mananalo (contemplative trigger-actor)
kapananalo (completive formal past past-recent trigger-actor)
kakapanalo (completive past past-recent trigger-actor)
kapapanalo (completive past past-recent trigger-actor)
talunin (infinitive root trigger-object)
tinalo (completive root trigger-object)
tinatalo (progressive trigger-object)
inatalo (dialectal progressive trigger-object)
tatalunin (contemplative trigger-object)
atalunin (contemplative dialectal trigger-object)
panalunan (infinitive root trigger-locative)
pinanalunan (completive root trigger-locative)
pinananalunan (progressive trigger-locative)
pinapanalunan (progressive trigger-locative)
pananalunan (contemplative trigger-locative)
papanalunan (contemplative trigger-locative)
ipanalo (benefactive infinitive root)
ipinanalo (benefactive completive root)
ipinapanalo (benefactive progressive)
ipapanalo (benefactive contemplative)
ipantalo (infinitive root trigger-instrument)
ipinantalo (completive root trigger-instrument)
ipinapantalo (progressive trigger-instrument)
ipapantalo (contemplative trigger-instrument)
ikapanalo (infinitive root trigger-causative)
ikinapanalo (completive root trigger-causative)
ikinapananalo (formal progressive trigger-causative)
ikinakapanalo (progressive trigger-causative)
ikapananalo (contemplative formal trigger-causative)
ikakapanalo (contemplative trigger-causative)
magpatalo (infinitive trigger-actor)
nagpatalo (completive trigger-actor)
nagpapatalo (progressive trigger-actor)
magpapatalo (contemplative trigger-actor)
kapatatalo (completive formal past past-recent trigger-actor)
kapapatalo (completive past past-recent trigger-actor)
kapagpapatalo (completive past past-recent trigger-actor)
kakapatalo (completive past past-recent trigger-actor)
papanalunin (actor-secondary infinitive)
pinapanalo (actor-secondary completive)
pinapapanalo (actor-secondary progressive)
papapanalunin (actor-secondary contemplative)
ipatalo (infinitive trigger-object)
ipinatalo (completive trigger-object)
ipinatatalo (progressive trigger-object)
ipinapatalo (progressive trigger-object)
ipatatalo (contemplative trigger-object)
ipapatalo (contemplative trigger-object)
ipagpatalo (benefactive infinitive)
ipinagpatalo (benefactive completive)
ipinagpapatalo (benefactive formal progressive)
ipinapagpatalo (benefactive progressive)
ipagpapatalo (benefactive contemplative formal)
ipapagpatalo (benefactive contemplative)
ipapanalo (benefactive infinitive)
ipinapanalo (benefactive completive)
ipinapapanalo (benefactive progressive)
ipapapanalo (benefactive contemplative)
ikapagpapanalo (infinitive trigger-causative)
ikinapagpapanalo (completive trigger-causative)
ikinapagpapapanalo (formal progressive trigger-causative)
ikinakapagpapanalo (progressive trigger-causative)
ikapagpapapanalo (contemplative formal trigger-causative)
ikakapagpapanalo (contemplative trigger-causative)
papanalunan (infinitive trigger-locative)
pinapanalunan (completive trigger-locative)
pinapapanalunan (progressive trigger-locative)
papapanalunan (contemplative trigger-locative)
makapanalo (infinitive trigger-actor)
nakapanalo (completive trigger-actor)
nakapananalo (formal progressive trigger-actor)
nakakapanalo (progressive trigger-actor)
makapananalo (contemplative formal trigger-actor)
makakapanalo (contemplative trigger-actor)
matalo (infinitive trigger-object)
natalo (completive trigger-object)
natatalo (progressive trigger-object)
matatalo (contemplative trigger-object)
maipaalo (benefactive infinitive)
naipaalo (benefactive completive)
naipaaalo (benefactive formal progressive)
naipapaalo (benefactive progressive)
naiipaalo (benefactive progressive)
maipaaalo (benefactive contemplative formal)
maipapaalo (benefactive contemplative)
maiipaalo (benefactive contemplative)
maikapaalo (infinitive trigger-causative)
naikapaalo (completive trigger-causative)
naikapaaalo (formal progressive trigger-causative)
naikapapaalo (progressive trigger-causative)
naiikapaalo (progressive trigger-causative)
maikapaaalo (contemplative formal trigger-causative)
maikapapaalo (contemplative trigger-causative)
maiikapaalo (contemplative trigger-causative)
maipaalo (infinitive trigger-causative)
naipaalo (completive trigger-causative)
naipaaalo (formal progressive trigger-causative)
naipapaalo (progressive trigger-causative)
naiipaalo (progressive trigger-causative)
maipaaalo (contemplative formal trigger-causative)
maipapaalo (contemplative trigger-causative)
maiipaalo (contemplative trigger-causative)
mapaaloan (infinitive trigger-locative)
napaaloan (completive trigger-locative)
napaaaloan (formal progressive trigger-locative)
napapaaloan (progressive trigger-locative)
mapaaaloan (contemplative formal trigger-locative)
mapapaaloan (contemplative trigger-locative)
makapagpatalo (infinitive trigger-actor)
nakapagpatalo (completive trigger-actor)
nakapagpapatalo (formal progressive trigger-actor)
nakakapagpatalo (progressive trigger-actor)
makapagpapatalo (contemplative formal trigger-actor)
makakapagpatalo (contemplative trigger-actor)
mapapanaloan (actor-secondary infinitive)
napapanaloan (actor-secondary completive)
napapapanaloan (actor-secondary progressive)
mapapapanaloan (actor-secondary contemplative)
maipatalo (infinitive trigger-object)
naipatalo (completive trigger-object)
naipatatalo (formal progressive trigger-object)
naipapatalo (progressive trigger-object)
naiipatalo (progressive trigger-object)
maipatatalo (contemplative formal trigger-object)
maipapatalo (contemplative trigger-object)
maiipatalo (contemplative trigger-object)
maipagpatalo (benefactive infinitive)
naipagpatalo (benefactive completive)
naipagpapatalo (benefactive formal progressive)
naipapagpatalo (benefactive progressive)
naiipagpatalo (benefactive progressive)
maipagpapatalo (benefactive contemplative formal)
maipapagpatalo (benefactive contemplative)
maiipagpatalo (benefactive contemplative)
maipapanalo (benefactive infinitive)
naipapanalo (benefactive completive)
naipapapanalo (benefactive progressive)
naiipapanalo (benefactive progressive)
maipapapanalo (benefactive contemplative)
maiipapanalo (benefactive contemplative)
maikapagpapanalo (infinitive trigger-causative)
naikapagpapanalo (completive trigger-causative)
naikapagpapapanalo (formal progressive trigger-causative)
naikakapagpapanalo (progressive trigger-causative)
naiikapagpapanalo (progressive trigger-causative)
maikapagpapapanalo (contemplative formal trigger-causative)
maikakapagpapanalo (contemplative trigger-causative)
maiikapagpapanalo (contemplative trigger-causative)
mapapanalunan (infinitive trigger-locative)
napapanalunan (completive trigger-locative)
napapapanalunan (progressive trigger-locative)
mapapapanalunan (contemplative trigger-locative)
makipanalo (direct infinitive)
nakipanalo (completive direct)
nakikipanalo (direct progressive)
makikipanalo (contemplative direct)
makipagpatalo (indirect infinitive)
nakipagpatalo (completive indirect)
nakikipagpatalo (indirect progressive)
makikipagpatalo (contemplative indirect)


makakaliwa

makakaliwâ (canonical)
ᜋᜃᜃᜎᜒᜏ (Baybayin)

From maka- + kaliwa. Calque of English leftist.

Kitang-kita na hindi naman nakaigpaw si Giddens sa maka-kaliwa at maka- kanang tendensiya at praktika sa kanyang pagteteorya ng Ikatlong Daan at ng New Labor. "Ang Ikatlong Daan na umiiwas sa tunggalian at tahasang inihahayag ang ...

2006, Roland B. Tolentino, Sarah S. Raymundo, Kontra-gahum: academics against political killings

... "bayan" at bilang "mga taumbayan," ngunit upang magsagawa ng sosyo- pulitikal na pagbabago, ang "sambayanan" ng Kaliwa — i.e., para sa karaniwang maka-Kaliwa isang sekular at "rebolusyonaryong" ekklesia ang "sambayanan.

1999, Bagong kasaysayan: Wika ng Himagsikan lengguwahe ng rebolusyon


makakaliwa

Binubudburan ang pagbabalik-aral ng kasaysayan sa PSR ng isang patuloy na salaysay ng kapalaran ng kilusang radikal na maka-Kaliwa: mula sa pagtatag ng PKP noong 1930, sa diumano'y pagpasok dito ng mga petiburges na ...

1992, Ma. Bernadette L. Abrera, Dedina A. Lapar, University of the Philippines. Departamento ng Kasaysayan, University of the Philippines. Bahay Saliksikan sa Kasaysayan, University of the Philippines. Lipunang Pangkasaysayan, Ulat ng unang Pambansang Kumperensya sa Historiograpiyang Pilipino: paksa, paraan at pananaaw sa kasaysayan


makakaliwa

From ma- + kaliwa with initial reduplication.

contemplative aspect of makaliwa: to move or turn to the left


yumamot

yumamót (complete yumamot, progressive yumayamot, contemplative yayamot, Baybayin spelling ᜌᜓᜋᜋᜓᜆ᜔)

yumamót (canonical)
yumamot (completive)
yumayamot (progressive)
yayamot (contemplative)
ᜌᜓᜋᜋᜓᜆ᜔ (Baybayin)
-um- (affix)
ᜓᜋ᜔ (affix)
yamot (root)
ᜌᜋᜓᜆ᜔ (root)
actor (focus)
kayayamot (completive formal past past-recent)
ᜃᜌᜌᜋᜓᜆ᜔ (completive formal past past-recent)
yumamot (formal imperative)
ᜌᜓᜋᜋᜓᜆ᜔ (formal imperative)
yamot (dialectal formal imperative)
ᜌᜋᜓᜆ᜔ (formal imperative)
kakayamot (completive informal past past-recent)
ᜃᜃᜌᜋᜓᜆ᜔ (completive informal past past-recent)
yumamot (imperative informal)
ᜌᜓᜋᜋᜓᜆ᜔ (imperative informal)
yamot (dialectal imperative informal)
ᜌᜋᜓᜆ᜔ (imperative informal)

tl-infl-table

yumamot

yumamot
 ᜌᜓᜋᜋᜓᜆ᜔

yumamot
 ᜌᜓᜋᜋᜓᜆ᜔
yungmamot¹
ᜌᜓᜅ᜔ᜋᜋᜓᜆ᜔

yumayamot
ᜌᜓᜋᜌᜋᜓᜆ᜔
yungmayamot¹
 ᜌᜓᜅ᜔ᜋᜌᜋᜓᜆ᜔
nayamot²
ᜈ ᜌᜋᜓᜆ᜔

yumamot
 ᜌᜓᜋᜋᜓᜆ᜔
yamot²
ᜌᜋᜓᜆ᜔

to annoy; to harass; to irritate (someone)


mandurukot

tl-noun

mandurukot (Baybayin spelling ᜋᜈ᜔ᜇᜓᜇᜓᜃᜓᜆ᜔)

ᜋᜈ᜔ᜇᜓᜇᜓᜃᜓᜆ᜔ (Baybayin)

From man- + dukot with initial reduplication of the root dukot.

Pinitserahan ni Charlie ang mandurukot sabay ipit ng kanang bisig niya ang leeg nito. Hinablot niya agad ang pitaka saka ibinulsa.

1988, Reynaldo Arquero Duque, Jose Asia Bragado, Hermilinda T. Lingbaoan, GUMIL Metro Manila, Kurditan

Charlie took a picture of the pickpocket while he clasped his arm. He immediately grabbed the wallet and placed it on his pocket.

Sabay sa pagpihit ni Maneng, walang salitang binuntal siya sa mukha. Napahiga si Victor sa mga taong nakatayo sa kanyang likuran. "Mandurukot!" sigaw ni Maneng. At isa pa uling suntok. Nagkagulo sa sasakyan.

1996, Rosario de Guzman- Lingat, Kung wala na ang tag-araw: Ano ngayon, Ricky?, Ateneo University Press, page 34

As Maneng steered hard, he was speechlessly hit on the face. Victor lay down on the people standing behind him. Pickpocket! Maneng shouted. And another punched. A commotion broke out inside the vehicle.

Nakatayo ang magninang sa mataong gilid ng Simbahan ng Kiyapo at nag-aabang ng taksi upang pahatid sa Ospital Heneral nang biglang labnutin ang handbag ni Miss Sanchez ng isang mandurukot.

1982, Lázaro Francisco, Maganda pa ang daigdig, Ateneo University Press, page 3

She and her godmother are standing in a corner full of people at Quiapo Church and are waiting for a taxi to bring them to the Philippine General Hospital when a thief snatched her bag.


mandurukot

ᜋᜈ᜔ᜇᜓᜇᜓᜃᜓᜆ᜔ (Baybayin)


diyosesis

diyosesis or diyósesís (Baybayin spelling ᜇᜒᜌᜓᜐᜒᜐᜒᜐ᜔)

diyosesis (canonical)
diyósesís (canonical)
ᜇᜒᜌᜓᜐᜒᜐᜒᜐ᜔ (Baybayin)

Sa kasalukuyan, ang katayuan ng ating Relihyong Katolika rito y nabubuo sa walong Arkidiyosesis. lahing-siyam na Diyosesis, apat na Bikarya Apostolika, labing-isang Prelados Nullius at isang Bikaryang Panghukbo; at ang lahat ng mga ito […]

1970, Maria Luisa Villaflor-Venago, Christendom's Malayan Prince Maria Luisa Villaflor-Venago

Hindi naman nagawang tiyakin ang mga taon nang pamahalaan niya ang diyosesis ng Cebu at gayon din ang petsa ng kanyang kamatayan. Tanging maisusulat namin rito na hanggang sa taong 1818, hindi pa siya napapalitan ng sumunod […]

1998, Mariano Ponce, Jaime Carlos Veyra, Edgardo Tiamson, Efemérides Filipinas, Office of Research Coordination University of Philippines

Ang pagkakahirang ni Aglipay bilang militar na bikaryo heneral ng rebolusyonaryong pamahalaan ay taliwas sa kasalukuyan niyang tungkulin bilang Gobernador ng simbahan ng Diyosesis ng Nueva Segovia, ang sentro ng pagpapalaganap […]

Pagkatapos, naging pari siya ng sagrario sa diyosesis ng Nueva Caeeres kasabay ng pagiging rektor, promsor tneario general at gobernador eklesiyastiko ng diyosesis. Kinuha si Gareia ni Arsobispo Franeiseo Gainza, prelado ng Camarines […]

2008, Leonidas R. Maloles, Mga Pilipino ng kasaysayan, Philippines: National Historical Institute


mamaga

Papahiran din niya ng espesyal na lason ang pako upang mamaga ang sugat ng magnanakaw at abutin siya ng dalawang buwan bago niya mapagaling ito. Ginamit daw ng U.S. Army ito kontra sa Viet Cong sa Vietnam. Mamimili rin siya ng ...

2001, Antonio A. Hidalgo, Ang masayang mundo ni Nestor D.: maikling kuwento


sangyuta

[sɐŋˈjuː.t̪ɐʔ]

one hundred thousand
one hundred thousand


tagulabay

tagulabáy (canonical)
ᜆᜄᜓᜎᜊᜌ᜔ (Baybayin)

[t̪ɐ.ɣʊ.lɐˈbaɪ̯]


inunan

[ʔɪˈn̪uː.n̪ɐn̪]

From in- + unan. Compare Bikol Central inulnan and Cebuano inulnan.

Sa Inunan ng Kasaysayan Sanggol na iniluluwal ang kasaysayan, mula sa sinapupunan ng pambansang karanasan, kasama ng kanyang inunan. Sa paghilab ng puson ng ina, puputok ang tahanang buhay sa sinapupunan, isisilang ang ...

2001, Domingo G. Landicho, Diskurso sa Pilipinismo: pagsilang ng inang bayan

Huwag ipaanod ang inunan sa ilog upang hindi maging layas ang anak. Kailangan na ang magbabaon ng inunan ay mainam kumain upang hindi maging pihi- kanang inianak. Kailungang ibaon ang inunan sa balisbisan ng bahay upang ...

1985, Rolando E. Villacorte, Baliwag, Then and Now


inunan

[ʔɪˈn̪uː.n̪ɐn̪]


utab

[ˈʔuː.t̪ɐb̚]

mortise made on the side of the wood board


mapagmayabang

tl-adj

mapagmayabáng (Baybayin spelling ᜋᜉᜄ᜔ᜋᜌᜊᜅ᜔)

mapagmayabáng (canonical)
ᜋᜉᜄ᜔ᜋᜌᜊᜅ᜔ (Baybayin)


tigam

very thin physically (especially due to tuberculosis from the dried up impression)


pag-ut-ot

pag-ut-ót (canonical)
ᜉᜄ᜔ᜂᜆ᜔ᜂᜆ᜔ (Baybayin)

[pɐɡ.ʔʊt̪ˈʔot̪̚]

suckling (of nipples); act of sucking the teat or nipple of the breast or udder


utitab

[ʔʊˈt̪iː.t̪ɐb̚]

watery humor or mucous film over the eyeball or eyelids


urira

[ʔʊˈɾiː.ɾɐʔ]


matipuno

matipunò or matipunô (Baybayin spelling ᜋᜆᜒᜉᜓᜈᜓ)

matipunò (canonical)
matipunô (canonical)
ᜋᜆᜒᜉᜓᜈᜓ (Baybayin)


patalim

Hindi ako anino Kundi patalim Na buong ingat na hinubog Ng matitiyagang kamay Ng matipunong manggagawa. Sa tuwing ating pagkikita Ikaw ang naghahasa Sa diwang unang nagpagalaw sa akin. Hindi ako tulad ng aninong Kumakapit ...

1996, Mila D. Aguilar, Journey: An Autobiography in Verse, 1964-1995, Mila D. Aguilar, page 62

Maghahanap ako ng patalim. Tama si Nog, may patalim na masakit makasugat, mayroong hindi. Ngunit walang sugat na hindi naghihilom. Kakayanin ko kahit gaano kasakit, paano kung ang patalim ang gagamot sa mas malalim at malalang ...

2003, Ani: Literary Journal of the Cultural Center of the Philippines


pangako

From pang- + ako. Compare Kapampangan pangaku.


bantot

Kaylangang magbago ang takbo ng buhay Ang hugis ng langit na kul.iy-imburn.il Magbago ang hangin, ang hilig ng buwan Kaylangang magbago, putang-ina naman Iwaksi ang bantot ng bilasang tamban Pag-anggo ng langis, isaboy sa ...

KORO SA LANSANGAN Kaylangang magbago ang takbo ng buhay Ang hugis ng langit na kulayimburnal Magbago ang hangin, ang hilig ng buwan Kaylangang magbago, putangina naman Iwaksi ang bantot ng bilasang tamban Pag anggo ...

1991, Rolando S. Tinio, A trick of mirrors: selected poems in English and Tagalog

Sa kalyeng ito Humahantong ang maraming simulain Na walang masasapitan. Sa kalyeng ito Laging bukas ang mga pinto Laging pinid ang mga bintana. Sa kalyeng ito Mabagsik ang bantot ng estero: Bulok na itlog, laway, ihi ng kabayo.

1991, Eduardo Jose E. Calasanz, Nagdaraang hangin: mga tula

stench; offensive odor; fetidness (especially of a liquid)

(figurative, colloquial) irregularities; anomalies


bantot

E Bakit ang Bantot ng Pangalan ng GF mo? Weeks passed and I began to feel an uncomfortable pang of shame at the pit of my stomach. Will and I hadbeen talking for weeks. We continued to dance around the issue of relationship status and ...

2014, Mina V. Esguerra, Jhing Bautista, Jonnalyn Cabigting, Leng de Chavez, Katherine C. Eustaquio-Derla, Rachelle Belaro, Rayne Mariano, Say That Things Change, Bright Girl Books

Si Gil nga ang kausap ko dahil isa lamang ang taong tumatawag sa akin ng Kulasa... tawag na noong una ay kinaiinisan ko dahil ang bantot pakinggan... pero naging musika sa puso dahil simbolo ito ng pagmamahal sa akin ni Gil.

2003, Paz Verdades M. Santos, Hagkus: Twentieth-Century Bikol Women Writers

... siya sa Pilipino para siyang katulong na tatlong buwan pa lang sa Maynila ay mahilig na ring magsalita sa Pilipino kahit hirap na hirap na." Ibig siguro niyang sabihin: "Nakakahiya iyang presidenteng galing sa Bohol, ang bantot ng Pilipino.


tisyu

Borrowed from English tissue, ultimately from Latin texere.


palapag

Kabanata 2 Tatlong palapag ang Sta. Ana Dorm. Dalawang pad sa unang palapag, apat sa ikalawa, at isang buong bahay sa ikatlo. Bawat pad halos kasing laki lang ng CR namin sa dept, kasya ang isang double deck tsaka banyong may ...

year unknown, U Z. Eliserio, Sa mga Suso ng Liwanag, Lulu.com, page 11

Sa pinakamataas na palapag ang tulugan, at sa gitnang palapag ginaganap ang mga gawaing pampamilya o pampamayanan, tulad ng awitan, huntahan, tugtugan, saut, ritwal ng panggagamot at antang-antang. Hinggil naman sa tauhang si ...

2008, Priscelina Patajo-Legasto, Philippine Studies: Have We Gone Beyond St. Louis?, UP Press, page 12

May dalawang palapag lamang ang munisipyo. Isang malaking pinto sa gitna ng unang palapag ang pasukan. Mayroong dalawang hagdan pataas sa magkabilang gilid. Paikot. May kadulasan ang hagdan dahil sa makikinis na puting tiles.

year unknown, Robin Mago, Konsensya, Robinson Mago, page 55

story (US)/storey (UK); floor (of a building)


usong

From Proto-Malayo-Polynesian *qusuŋ (“carry between two persons”). Compare Cebuano usong, Tausug usung, Javanese ꦲꦸꦱꦸꦁ (usung) and Malay usung.

inh

act of helping another or each other in carrying a load cooperatively

act of carrying of a load by two or more persons at the same time


kasinungalingan

tl-noun

kasinungalingan (Baybayin spelling ᜃᜐᜒᜈᜓᜅᜎᜒᜅᜈ᜔)

ᜃᜐᜒᜈᜓᜅᜎᜒᜅᜈ᜔ (Baybayin)

Ang mga karaniwang kasaping Aglipayano o Filipinista (IFI) ang nakakasagap ng panglalait at naapektuhan ng “kasinungalingan” mula sa ibang sekta na tila nasa paligsahan sa kakayahang makapagbigay ng kanyang maka-sektang ...

2012, Junes Almodiel, Tanong at Sagot: Bahaging Usapin Ng Simbahan, Trafford Publishing

kasinungalingan, at ng konsiyensya. Ang konsiyensya ay ang pinagsama nilang katotohanan at kasinungalingan. Likas na Pagkatao ang Batayan ng Konsiyensya Ang orihinal na katangian ng puso ng isang tao ay tinatawag na ' likas na ...

2017, Dr. Jaerock Lee, Espiritu, Kaluluwa, at Katawan I : Spirit, Soul and Body Ⅰ (Tagalog Edition): Ang Kwento ng Mahiwagang Pagkilala sa Ating “Sarili”, UrimBooks

2016, Ang Maluwalhating Qur'an, Risale Press
At ang ikalimang (pagsaksi) ay ang pagluhog sa Sumpa ni Allah sa kanya kung siya ay isa roon sa nagsasabi ng kasinungalingan (laban sa kanya, sa babae). 8. Datapuwa't mapipigilan ang kaparusahan sa kanya (sa babae na batuhin ...

My Own Worst Enemy: Katotohanan Versus Kasinungalingan Ang mahigpit daw nating kaaway ay ang ating mga sarili. May punto sila. Sa simpleng planong pagpapayat sa pamamagitan ng tamang pagkain at exercise ay napakahirap gawin.

year unknown, Prexy Calvario, BASAG: Bachelors in Nursing a Broken Heart, Major in Moving On, OMF Literature

May dalawang uri ng isip sa puso ng isang tao: ang isip ng katotohanan at isip ng kasinungalingan. Ang isip ng katotohanan ay isang espiritu, isang maputi o malinis na isip. Ang isip ng kasinungalingan ay ayon sa laman; isip na maitim.

2016, Dr. Jaerock Lee, Ang Sukat ng Pananampalataya : The Measure of Faith (Tagalog Edition), UrimBooks


waley

waléy (canonical)
ᜏᜎᜒᜌ᜔ (Baybayin)
LGBT (slang)

From wala + -ey. Compare havey and itey.

(by extension) not causing approval; unamusing


umuha

tl-verb

umuhâ (complete umuha, progressive umuuha, contemplative uuha, Baybayin spelling ᜂᜋᜓᜑ)

umuhâ (canonical)
umuha (completive)
umuuha (progressive)
uuha (contemplative)
ᜂᜋᜓᜑ (Baybayin)
um- (affix)
ᜂᜋ᜔ (affix)
uha (root)
ᜂᜑ (root)
actor (focus)
kauuha (completive formal past past-recent)
ᜃᜂᜂᜑ (completive formal past past-recent)
umuha (formal imperative)
ᜂᜋᜓᜑ (formal imperative)
uha (dialectal formal imperative)
ᜂᜑ (formal imperative)
kakauha (completive informal past past-recent)
ᜃᜃᜂᜑ (completive informal past past-recent)
umuha (imperative informal)
ᜂᜋᜓᜑ (imperative informal)
uha (dialectal imperative informal)
ᜂᜑ (imperative informal)

tl-infl-table

umuha

umuuha
ᜂᜋᜓᜂᜑ
ungmuuha¹
 ᜂᜅ᜔ᜋᜓᜂᜑ
nauha²
ᜈ ᜂᜑ


litrato

Borrowed from Spanish retrato, with change of /ɾ/ to /l/. Compare labintador and litratista.

'Malamang ay sariling litrato niya iyan. Ganoon nga siguro. Maaaring daladala niya ito at iniregalo kay Melissa!' 'Ganoon nga siguro!' Pagsangayon ko ulit. 'Wow , tingnan mo ang mga malalaking matang iyan.

2015, Marshall E Gass, Maririlag na mga Hagod ng Brotsa, Xlibris Corporation

Binigyan niya ako ng litrato niya. Nakaupo siya sa tsubibo. Kuha noong birthday niya. May hawak siyang malaking regalo. Nakangiti siya sa kamera.

Sa litrato niya ngayon, mukhang seksi na siya uli at bumata ang itsura. Hindi na siya mukhang maybahay na walang kumpiyansa sa sarili. Nagpaputol pa ng buhok. Mukha ring maliksi kumilos at alam na alam magbadyet ng oras. Nang nasa ...

Puwede hô ba kaming kumuha ng litrato? Pápadalán ko hô kayó nitóng litrato.

1998, Violetta Lorenzana, Lonely Planet Pilipino Phrasebook, Lonely Planet, page 81

Walang kumuha ng litrato. Sanhi ng bugbog ang mga peklat, pamumula sa aking mga pulso at likod.”326 Isang opisyal ng embahada ang nagpamalas ng walang awa at pabayang aktitud sa mga kaso ng sexual abuse, at nagsabing, “Hindi ...

year unknown, Pang-aabuso sa mga Dayuhang Asyanong Domestic Workers sa Saudi Arabia, Human Rights Watch, page 134

Larawan 15. TALIM sa UP. Wala si Opaon, siya ang kumuha ng litrato. Pansinin ang uniporme ng grupo. (Kagandahang-loob ni Belen Cantonjos ang larawan.)

2009, Simulain: dulambayan ng manggagawa sa konteksto ng militanteng kilusang unyonismo (1980-1994), UP Press

May mga babaing kumuha ng litrato sa harapan ng rebulto nang walang problema, pero nahiya ang iba. Umiwas sila sa lugar na iyon na parang nakakita sila ng isang bagay na hindi nila dapat makita.

(common) Alternative form of retrato: photograph; picture


salanggapang

tl-adj

salanggapáng (Baybayin spelling ᜐᜎᜅ᜔ᜄᜉᜅ᜔)

salanggapáng (canonical)
ᜐᜎᜅ᜔ᜄᜉᜅ᜔ (Baybayin)


salanggapang

dishonest and worthless person; roguish person


umutot

tl-verb

umutót (complete umutot, progressive umuutot, contemplative uutot, 1st actor trigger, Baybayin spelling ᜂᜋᜓᜆᜓᜆ᜔)

umutót (canonical)
umutot (completive)
umuutot (progressive)
uutot (contemplative)
ᜂᜋᜓᜆᜓᜆ᜔ (Baybayin)
um- (affix)
ᜂᜋ᜔ (affix)
utot (root)
ᜂᜆᜓᜆ᜔ (root)
actor (focus)
kauutot (completive formal past past-recent)
ᜃᜂᜂᜆᜓᜆ᜔ (completive formal past past-recent)
umutot (formal imperative)
ᜂᜋᜓᜆᜓᜆ᜔ (formal imperative)
utot (dialectal formal imperative)
ᜂᜆᜓᜆ᜔ (formal imperative)
kakautot (completive informal past past-recent)
ᜃᜃᜂᜆᜓᜆ᜔ (completive informal past past-recent)
umutot (imperative informal)
ᜂᜋᜓᜆᜓᜆ᜔ (imperative informal)
utot (dialectal imperative informal)
ᜂᜆᜓᜆ᜔ (imperative informal)

tl-infl-table

umutot

umutot
 ᜂᜋᜓᜆᜓᜆ᜔

umutot
 ᜂᜋᜓᜆᜓᜆ᜔
ungmutot¹
ᜂᜅ᜔ᜋᜓᜆᜓᜆ᜔

umuutot
ᜂᜋᜓᜂᜆᜓᜆ᜔
ungmuutot¹
 ᜂᜅ᜔ᜋᜓᜂᜆᜓᜆ᜔
nautot²
ᜈ ᜂᜆᜓᜆ᜔

uutot
 ᜂᜂᜆᜓᜆ᜔
mautot²
ᜋ ᜂᜆᜓᜆ᜔

kauutot
 ᜃᜂᜂᜆᜓᜆ᜔

umutot
 ᜂᜋᜓᜆᜓᜆ᜔
utot²
ᜂᜆᜓᜆ᜔

[ʔʊ.mʊˈt̪ot̪̚]


tokaya

Borrowed from Spanish tocaya (“namesake”).

bor+

female equivalent of tokayo: namesake (of a female); female person with the same name as another


tokayo

tl-noun

tokayo (feminine tokaya, Baybayin spelling ᜆᜓᜃᜌᜓ)

Borrowed from Spanish tocayo (“namesake”).

bor+

namesake; person with the same name as another


masaklap

acrid; disagreeable; unpleasant; offensive; bitter


masagabal

burdensome; cumbersome; full of obstacles


magbalatkayo

tl-verb

magbalatkayô (complete nagbalatkayo, progressive nagbabalatkayo, contemplative magbabalatkayo, 2nd actor trigger, Baybayin spelling ᜋᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ)

magbalatkayô (canonical)
nagbalatkayo (completive)
nagbabalatkayo (progressive)
magbabalatkayo (contemplative)
ᜋᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (Baybayin)
mag- (affix)
ᜋᜄ᜔ (affix)
balatkayo (root)
ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (root)
actor (focus)
kababalatkayo (completive formal past past-recent)
ᜃᜊᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (completive formal past past-recent)
kapagbabalatkayo (completive formal past past-recent)
ᜃᜉᜄ᜔ᜊᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (completive formal past past-recent)
magbalatkayo (dialectal formal imperative)
ᜋᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (formal imperative)
kakabalatkayo (completive informal past past-recent)
ᜃᜃᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (completive informal past past-recent)
kakapagbalatkayo (completive informal past past-recent)
ᜃᜃᜉᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (completive informal past past-recent)
kapapagbalatkayo (completive informal past past-recent)
ᜃᜉᜉᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (completive informal past past-recent)
magbalatkayo (dialectal imperative informal)
ᜋᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ (imperative informal)

tl-infl-mag

magbalatkayo

tl-infl-table

magbalatkayo

nagbabalatkayo
ᜈᜄ᜔ᜊᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ
nagabalatkayo¹
ᜈᜄᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ

magbabalatkayo
ᜋᜄ᜔ᜊᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ
magabalatkayo¹
ᜋᜄᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ
gabalatkayo¹
ᜄᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ

kababalatkayo
ᜃᜊᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ
kapagbabalatkayo
ᜃᜉᜄ᜔ᜊᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ

kakabalatkayo
ᜃᜃᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ
kakapagbalatkayo
ᜃᜃᜉᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ
kapapagbalatkayo
ᜃᜉᜉᜄ᜔ᜊᜎᜆ᜔ᜃᜌᜓ

"Ako ho ang bahala sa lahat. Wala kayong aalalahanin." "Bayle de maskara yata ang..." "Hindi ho ninyo kailangan ang magbalatkayo. Ngayon, kung mayroon si Anastacia..." Umangat ang kanyang mga mata sa mukha ng dalaga, nakikiusap.

1996, Rosario de Guzman-Lingat, Kung wala na ang tag-araw: Ano ngayon, Ricky?, Ateneo University Press, page 9

Ang isang pagod na lahi, kung makakagayon, bunga ng lipunang kolonyal ay may dahilang magbalatkayo, sapagkat pinipilit itong magbalat-kayo, maging hibang at mawala sa sarili. Ngunit ang lipunang nagbabago, ibig lumaya't magsarili, ...

1985, Allen Aganon, Maria Assumpta David, Sikolohiyang Pilipino: isyu, pananaw at kaalaman

Kailangang magbalatkayo ng prinsipe upang matiyak na walang makakikilala sa kanya. Naging malapit na magkaibigan sina Prinsesa Yasmin at ang mahiwagang prinsipe. Madalas magdala ng libro ang mahiwagang prinsipe. Magkasabay ...

2005, Rene O. Villanueva, The Rene O. Villanueva children's reader


menor de edad

tl-noun

menór de edád (Baybayin spelling ᜋᜒᜈᜓᜇ᜔ ᜇᜒ ᜁᜇᜇ᜔)

menór de edád (canonical)
ᜋᜒᜈᜓᜇ᜔ ᜇᜒ ᜁᜇᜇ᜔ (Baybayin)


masiyasat

inquisitive (in an inquiring way); curious; examining carefully


bumaba

tl-verb

bumabâ (complete bumaba, progressive bumababa, contemplative bababa, Baybayin spelling ᜊᜓᜋᜊ)

bumabâ (canonical)
bumaba (completive)
bumababa (progressive)
bababa (contemplative)
ᜊᜓᜋᜊ (Baybayin)
baba (root)
bumaba (infinitive root trigger-actor)
bumaba (completive root trigger-actor)
bumababa (progressive trigger-actor)
nababa (dialectal progressive trigger-actor)
bababa (contemplative trigger-actor)
mababa (contemplative dialectal trigger-actor)
kabababa (completive formal past past-recent trigger-actor)
kakababa (completive past past-recent trigger-actor)
babaan (directional infinitive root)
binabaan (completive directional root)
binababaan (directional progressive)
inababaan (dialectal directional progressive)
bababaan (contemplative directional)
ababaan (contemplative dialectal directional)
pagbabaan (infinitive root trigger-locative)
pinagbabaan (completive root trigger-locative)
pinapagbabaan (progressive trigger-locative)
pinagbababaan (progressive trigger-locative)
papagbabaan (contemplative trigger-locative)
pagbababaan (contemplative trigger-locative)
ibaba (benefactive infinitive root)
ibinaba (benefactive completive root)
ibinababa (benefactive progressive)
ibababa (benefactive contemplative)
ipambaba (infinitive root trigger-instrument)
ipinambaba (completive root trigger-instrument)
ipinapambaba (progressive trigger-instrument)
ipapambaba (contemplative trigger-instrument)
ikababa (infinitive root trigger-causative)
ikinababa (completive root trigger-causative)
ikinabababa (formal progressive trigger-causative)
ikinakababa (progressive trigger-causative)
ikabababa (contemplative formal trigger-causative)
ikakababa (contemplative trigger-causative)
ibaba (emphatic infinitive rare root trigger-causative)
ibinaba (completive emphatic rare root trigger-causative)
ibinababa (emphatic progressive rare trigger-causative)
ibababa (contemplative emphatic rare trigger-causative)
ibaba (infinitive root trigger-measurement)
ibinaba (completive root trigger-measurement)
ibinababa (progressive trigger-measurement)
ibababa (contemplative trigger-measurement)
magpababa (infinitive trigger-actor)
nagpababa (completive trigger-actor)
nagpapababa (progressive trigger-actor)
magpapababa (contemplative trigger-actor)
kapabababa (completive formal past past-recent trigger-actor)
kapapababa (completive past past-recent trigger-actor)
kapagpapababa (completive past past-recent trigger-actor)
kakapababa (completive past past-recent trigger-actor)
pababain (actor-secondary infinitive)
pinababa (actor-secondary completive)
pinabababa (actor-secondary progressive)
pinapababa (actor-secondary progressive)
pabababain (actor-secondary contemplative)
papababain (actor-secondary contemplative)
pababaan (directional infinitive)
pinababaan (completive directional)
pinapababaan (directional progressive)
pinabababaan (directional progressive)
papababaan (contemplative directional)
pabababaan (contemplative directional)
ipagpababa (benefactive infinitive)
ipinagpababa (benefactive completive)
ipinagpapababa (benefactive formal progressive)
ipinapagpababa (benefactive progressive)
ipagpapababa (benefactive contemplative formal)
ipapagpababa (benefactive contemplative)
ikapagpababa (infinitive trigger-causative)
ikinapagpababa (completive trigger-causative)
ikinapagpapababa (formal progressive trigger-causative)
ikinakapagpababa (progressive trigger-causative)
ikapagpapababa (contemplative formal trigger-causative)
ikakapagpababa (contemplative trigger-causative)
pagpababaan (infinitive trigger-locative)
pinagpababaan (completive trigger-locative)
pinagpapabababaan (formal progressive trigger-locative)
pinapagpababaan (progressive trigger-locative)
pagpapabababaan (contemplative formal trigger-locative)
papagpababaan (contemplative trigger-locative)
papagbabaan (infinitive trigger-locative)
pinapagbabaan (completive trigger-locative)
pinapapagbabaan (progressive trigger-locative)
papapagbabaan (contemplative trigger-locative)
makababa (infinitive trigger-actor)
nakababa (completive trigger-actor)
nakabababa (formal progressive trigger-actor)
nakakababa (progressive trigger-actor)
makabababa (contemplative formal trigger-actor)
makakababa (contemplative trigger-actor)
mapababa (infinitive trigger-actor)
napababa (completive trigger-actor)
napabababa (formal progressive trigger-actor)
napapababa (progressive trigger-actor)
mapabababa (contemplative formal trigger-actor)
mapapababa (contemplative trigger-actor)
mababaan (directional infinitive)
nababaan (completive directional)
nabababaan (directional progressive)
mabababaan (contemplative directional)
maibaba (benefactive infinitive)
naibaba (benefactive completive)
naibababa (benefactive progressive)
maibababa (benefactive contemplative)
maikababa (infinitive trigger-causative)
naikababa (completive trigger-causative)
naikabababa (formal progressive trigger-causative)
naikakababa (progressive trigger-causative)
naiikababa (progressive trigger-causative)
naikabababa (contemplative formal trigger-causative)
naikakababa (contemplative trigger-causative)
naiikababa (contemplative trigger-causative)
maibaba (infinitive trigger-causative)
naibaba (completive trigger-causative)
naibababa (progressive trigger-causative)
maibababa (contemplative trigger-causative)
mapagbabaan (infinitive trigger-locative)
napagbabaan (completive trigger-locative)
napagbababaan (formal progressive trigger-locative)
napapagbabaan (progressive trigger-locative)
mapagbababaan (contemplative formal trigger-locative)
mapapagbabaan (contemplative trigger-locative)
makapagpababa (infinitive trigger-actor)
nakapagpababa (completive trigger-actor)
nakapagpapababa (formal progressive trigger-actor)
nakakapagpababa (progressive trigger-actor)
makapagpapababa (contemplative formal trigger-actor)
makakapagpababa (contemplative trigger-actor)
mapababa (actor-secondary infinitive)
napababa (actor-secondary completive)
napabababa (actor-secondary formal progressive)
napapababa (actor-secondary progressive)
mapabababa (actor-secondary contemplative formal)
mapapababa (actor-secondary contemplative)
mapababaan (directional infinitive)
napababaan (completive directional)
napabababaan (directional formal progressive)
napapababaan (directional progressive)
mapabababaan (contemplative directional formal)
mapapababaan (contemplative directional)
maipagpababa (benefactive infinitive)
naipagpababa (benefactive completive)
naipagpapababa (benefactive formal progressive)
naipapagpababa (benefactive progressive)
naiipagpababa (benefactive progressive)
maipagpapababa (benefactive contemplative formal)
maipapagpababa (benefactive contemplative)
maiipagpababa (benefactive contemplative)
maikapagpababa (infinitive trigger-causative)
naikapagpababa (completive trigger-causative)
naikapagpapababa (formal progressive trigger-causative)
naikakapagpababa (progressive trigger-causative)
naiikapagpababa (progressive trigger-causative)
maikapagpapababa (contemplative formal trigger-causative)
maikakapagpababa (contemplative trigger-causative)
maiikapagpababa (contemplative trigger-causative)
mapagpababaan (infinitive trigger-locative)
napagpababaan (completive trigger-locative)
napagpapabababaan (formal progressive trigger-locative)
napapagpababaan (progressive trigger-locative)
mapagpapabababaan (contemplative formal trigger-locative)
mapapagpababaan (contemplative trigger-locative)
mapapagbabaan (infinitive trigger-locative)
napapagbabaan (completive trigger-locative)
napapapagbabaan (progressive trigger-locative)
mapapapagbabaan (contemplative trigger-locative)
makibaba (direct infinitive)
nakibaba (completive direct)
nakikibaba (direct progressive)
makikibaba (contemplative direct)
makipagpababa (indirect infinitive)
nakipagpababa (completive indirect)
nakikipagpababa (indirect progressive)
makikipagpababa (contemplative indirect)

Bababa kami bukas kasi napakalamig.

We will go down to the lowlands tomorrow because it's so cold.

to get off; to alight (from a vehicle or animal)

to decrease; to become lower (of quantity or measurement, such as prices, height, pitch, temperature, etc.)

to abdicate; to step down (of officials, kings, etc.)


bumaba

bumabà (complete bumaba, progressive bumababa, contemplative bababa, Baybayin spelling ᜊᜓᜋᜊ)

bumabà (canonical)
bumaba (completive)
bumababa (progressive)
bababa (contemplative)
ᜊᜓᜋᜊ (Baybayin)
baba (root)
bumaba (infinitive root trigger-actor)
bumaba (completive root trigger-actor)
bumababa (progressive trigger-actor)
nababa (dialectal progressive trigger-actor)
bababa (contemplative trigger-actor)
mababa (contemplative dialectal trigger-actor)
kabababa (completive formal past past-recent trigger-actor)
kakababa (completive past past-recent trigger-actor)
babaan (directional infinitive root)
binabaan (completive directional root)
binababaan (directional progressive)
inababaan (dialectal directional progressive)
bababaan (contemplative directional)
ababaan (contemplative dialectal directional)
pagbabaan (infinitive root trigger-locative)
pinagbabaan (completive root trigger-locative)
pinapagbabaan (progressive trigger-locative)
pinagbababaan (progressive trigger-locative)
papagbabaan (contemplative trigger-locative)
pagbababaan (contemplative trigger-locative)
ibaba (benefactive infinitive root)
ibinaba (benefactive completive root)
ibinababa (benefactive progressive)
ibababa (benefactive contemplative)
ipambaba (infinitive root trigger-instrument)
ipinambaba (completive root trigger-instrument)
ipinapambaba (progressive trigger-instrument)
ipapambaba (contemplative trigger-instrument)
ikababa (infinitive root trigger-causative)
ikinababa (completive root trigger-causative)
ikinabababa (formal progressive trigger-causative)
ikinakababa (progressive trigger-causative)
ikabababa (contemplative formal trigger-causative)
ikakababa (contemplative trigger-causative)
ibaba (emphatic infinitive rare root trigger-causative)
ibinaba (completive emphatic rare root trigger-causative)
ibinababa (emphatic progressive rare trigger-causative)
ibababa (contemplative emphatic rare trigger-causative)
ibaba (infinitive root trigger-measurement)
ibinaba (completive root trigger-measurement)
ibinababa (progressive trigger-measurement)
ibababa (contemplative trigger-measurement)
magpababa (infinitive trigger-actor)
nagpababa (completive trigger-actor)
nagpapababa (progressive trigger-actor)
magpapababa (contemplative trigger-actor)
kapabababa (completive formal past past-recent trigger-actor)
kapapababa (completive past past-recent trigger-actor)
kapagpapababa (completive past past-recent trigger-actor)
kakapababa (completive past past-recent trigger-actor)
pababain (actor-secondary infinitive)
pinababa (actor-secondary completive)
pinabababa (actor-secondary progressive)
pinapababa (actor-secondary progressive)
pabababain (actor-secondary contemplative)
papababain (actor-secondary contemplative)
pababaan (directional infinitive)
pinababaan (completive directional)
pinapababaan (directional progressive)
pinabababaan (directional progressive)
papababaan (contemplative directional)
pabababaan (contemplative directional)
ipagpababa (benefactive infinitive)
ipinagpababa (benefactive completive)
ipinagpapababa (benefactive formal progressive)
ipinapagpababa (benefactive progressive)
ipagpapababa (benefactive contemplative formal)
ipapagpababa (benefactive contemplative)
ikapagpababa (infinitive trigger-causative)
ikinapagpababa (completive trigger-causative)
ikinapagpapababa (formal progressive trigger-causative)
ikinakapagpababa (progressive trigger-causative)
ikapagpapababa (contemplative formal trigger-causative)
ikakapagpababa (contemplative trigger-causative)
pagpababaan (infinitive trigger-locative)
pinagpababaan (completive trigger-locative)
pinagpapabababaan (formal progressive trigger-locative)
pinapagpababaan (progressive trigger-locative)
pagpapabababaan (contemplative formal trigger-locative)
papagpababaan (contemplative trigger-locative)
papagbabaan (infinitive trigger-locative)
pinapagbabaan (completive trigger-locative)
pinapapagbabaan (progressive trigger-locative)
papapagbabaan (contemplative trigger-locative)
makababa (infinitive trigger-actor)
nakababa (completive trigger-actor)
nakabababa (formal progressive trigger-actor)
nakakababa (progressive trigger-actor)
makabababa (contemplative formal trigger-actor)
makakababa (contemplative trigger-actor)
mapababa (infinitive trigger-actor)
napababa (completive trigger-actor)
napabababa (formal progressive trigger-actor)
napapababa (progressive trigger-actor)
mapabababa (contemplative formal trigger-actor)
mapapababa (contemplative trigger-actor)
mababaan (directional infinitive)
nababaan (completive directional)
nabababaan (directional progressive)
mabababaan (contemplative directional)
maibaba (benefactive infinitive)
naibaba (benefactive completive)
naibababa (benefactive progressive)
maibababa (benefactive contemplative)
maikababa (infinitive trigger-causative)
naikababa (completive trigger-causative)
naikabababa (formal progressive trigger-causative)
naikakababa (progressive trigger-causative)
naiikababa (progressive trigger-causative)
naikabababa (contemplative formal trigger-causative)
naikakababa (contemplative trigger-causative)
naiikababa (contemplative trigger-causative)
maibaba (infinitive trigger-causative)
naibaba (completive trigger-causative)
naibababa (progressive trigger-causative)
maibababa (contemplative trigger-causative)
mapagbabaan (infinitive trigger-locative)
napagbabaan (completive trigger-locative)
napagbababaan (formal progressive trigger-locative)
napapagbabaan (progressive trigger-locative)
mapagbababaan (contemplative formal trigger-locative)
mapapagbabaan (contemplative trigger-locative)
makapagpababa (infinitive trigger-actor)
nakapagpababa (completive trigger-actor)
nakapagpapababa (formal progressive trigger-actor)
nakakapagpababa (progressive trigger-actor)
makapagpapababa (contemplative formal trigger-actor)
makakapagpababa (contemplative trigger-actor)
mapababa (actor-secondary infinitive)
napababa (actor-secondary completive)
napabababa (actor-secondary formal progressive)
napapababa (actor-secondary progressive)
mapabababa (actor-secondary contemplative formal)
mapapababa (actor-secondary contemplative)
mapababaan (directional infinitive)
napababaan (completive directional)
napabababaan (directional formal progressive)
napapababaan (directional progressive)
mapabababaan (contemplative directional formal)
mapapababaan (contemplative directional)
maipagpababa (benefactive infinitive)
naipagpababa (benefactive completive)
naipagpapababa (benefactive formal progressive)
naipapagpababa (benefactive progressive)
naiipagpababa (benefactive progressive)
maipagpapababa (benefactive contemplative formal)
maipapagpababa (benefactive contemplative)
maiipagpababa (benefactive contemplative)
maikapagpababa (infinitive trigger-causative)
naikapagpababa (completive trigger-causative)
naikapagpapababa (formal progressive trigger-causative)
naikakapagpababa (progressive trigger-causative)
naiikapagpababa (progressive trigger-causative)
maikapagpapababa (contemplative formal trigger-causative)
maikakapagpababa (contemplative trigger-causative)
maiikapagpababa (contemplative trigger-causative)
mapagpababaan (infinitive trigger-locative)
napagpababaan (completive trigger-locative)
napagpapabababaan (formal progressive trigger-locative)
napapagpababaan (progressive trigger-locative)
mapagpapabababaan (contemplative formal trigger-locative)
mapapagpababaan (contemplative trigger-locative)
mapapagbabaan (infinitive trigger-locative)
napapagbabaan (completive trigger-locative)
napapapagbabaan (progressive trigger-locative)
mapapapagbabaan (contemplative trigger-locative)
makibaba (direct infinitive)
nakibaba (completive direct)
nakikibaba (direct progressive)
makikibaba (contemplative direct)
makipagpababa (indirect infinitive)
nakipagpababa (completive indirect)
nakikipagpababa (indirect progressive)
makikipagpababa (contemplative indirect)

to degenerate; to decline (physically, mentally, etc.)


bumaba

bumabá (complete bumaba, progressive bumababa, contemplative bababa, Baybayin spelling ᜊᜓᜋᜊ)

bumabá (canonical)
bumaba (completive)
bumababa (progressive)
bababa (contemplative)
ᜊᜓᜋᜊ (Baybayin)
baba (root)
bumaba (infinitive root trigger-actor)
bumaba (completive root trigger-actor)
bumababa (progressive trigger-actor)
nababa (dialectal progressive trigger-actor)
bababa (contemplative trigger-actor)
mababa (contemplative dialectal trigger-actor)
kabababa (completive formal past past-recent trigger-actor)
kakababa (completive past past-recent trigger-actor)
babahin (infinitive root trigger-object)
binaba (completive root trigger-object)
binababa (progressive trigger-object)
inababa (dialectal progressive trigger-object)
bababahin (contemplative trigger-object)
ababahin (contemplative dialectal trigger-object)
babahan (directional infinitive root)
binabahan (completive directional root)
binababahan (directional progressive)
inababahan (dialectal directional progressive)
bababahan (contemplative directional)
ababahan (contemplative dialectal directional)
pagbabahan (infinitive root trigger-locative)
pinagbabahan (completive root trigger-locative)
pinapagbabahan (progressive trigger-locative)
pinagbababahan (progressive trigger-locative)
papagbabahan (contemplative trigger-locative)
pagbababahan (contemplative trigger-locative)
ibaba (benefactive infinitive root)
ibinaba (benefactive completive root)
ibinababa (benefactive progressive)
ibababa (benefactive contemplative)
ipambaba (infinitive root trigger-instrument)
ipinambaba (completive root trigger-instrument)
ipinapambaba (progressive trigger-instrument)
ipapambaba (contemplative trigger-instrument)
ikababa (infinitive root trigger-causative)
ikinababa (completive root trigger-causative)
ikinabababa (formal progressive trigger-causative)
ikinakababa (progressive trigger-causative)
ikabababa (contemplative formal trigger-causative)
ikakababa (contemplative trigger-causative)
ibaba (emphatic infinitive rare root trigger-causative)
ibinaba (completive emphatic rare root trigger-causative)
ibinababa (emphatic progressive rare trigger-causative)
ibababa (contemplative emphatic rare trigger-causative)
ibaba (infinitive root trigger-measurement)
ibinaba (completive root trigger-measurement)
ibinababa (progressive trigger-measurement)
ibababa (contemplative trigger-measurement)
magpababa (infinitive trigger-actor)
nagpababa (completive trigger-actor)
nagpapababa (progressive trigger-actor)
magpapababa (contemplative trigger-actor)
kapabababa (completive formal past past-recent trigger-actor)
kapapababa (completive past past-recent trigger-actor)
kapagpapababa (completive past past-recent trigger-actor)
kakapababa (completive past past-recent trigger-actor)
pababahin (actor-secondary infinitive)
pinababa (actor-secondary completive)
pinabababa (actor-secondary progressive)
pinapababa (actor-secondary progressive)
pabababahin (actor-secondary contemplative)
papababahin (actor-secondary contemplative)
ipababa (infinitive trigger-object)
ipinababa (completive trigger-object)
ipinabababa (progressive trigger-object)
ipinapababa (progressive trigger-object)
ipabababa (contemplative trigger-object)
ipapababa (contemplative trigger-object)
pababahan (directional infinitive)
pinababahan (completive directional)
pinapababahan (directional progressive)
pinabababahan (directional progressive)
papababahan (contemplative directional)
pabababahan (contemplative directional)
ipagpababa (benefactive infinitive)
ipinagpababa (benefactive completive)
ipinagpapababa (benefactive formal progressive)
ipinapagpababa (benefactive progressive)
ipagpapababa (benefactive contemplative formal)
ipapagpababa (benefactive contemplative)
ikapagpababa (infinitive trigger-causative)
ikinapagpababa (completive trigger-causative)
ikinapagpapababa (formal progressive trigger-causative)
ikinakapagpababa (progressive trigger-causative)
ikapagpapababa (contemplative formal trigger-causative)
ikakapagpababa (contemplative trigger-causative)
pagpababahan (infinitive trigger-locative)
pinagpababahan (completive trigger-locative)
pinagpapabababahan (formal progressive trigger-locative)
pinapagpababahan (progressive trigger-locative)
pagpapabababahan (contemplative formal trigger-locative)
papagpababahan (contemplative trigger-locative)
papagbabahan (infinitive trigger-locative)
pinapagbabahan (completive trigger-locative)
pinapapagbabahan (progressive trigger-locative)
papapagbabahan (contemplative trigger-locative)
makababa (infinitive trigger-actor)
nakababa (completive trigger-actor)
nakabababa (formal progressive trigger-actor)
nakakababa (progressive trigger-actor)
makabababa (contemplative formal trigger-actor)
makakababa (contemplative trigger-actor)
mapababa (infinitive trigger-actor)
napababa (completive trigger-actor)
napabababa (formal progressive trigger-actor)
napapababa (progressive trigger-actor)
mapabababa (contemplative formal trigger-actor)
mapapababa (contemplative trigger-actor)
mababa (infinitive trigger-object)
nababa (completive trigger-object)
nabababa (progressive trigger-object)
mabababa (contemplative trigger-object)
mababahan (directional infinitive)
nababahan (completive directional)
nabababahan (directional progressive)
mabababahan (contemplative directional)
maibaba (benefactive infinitive)
naibaba (benefactive completive)
naibababa (benefactive progressive)
maibababa (benefactive contemplative)
maikababa (infinitive trigger-causative)
naikababa (completive trigger-causative)
naikabababa (formal progressive trigger-causative)
naikakababa (progressive trigger-causative)
naiikababa (progressive trigger-causative)
naikabababa (contemplative formal trigger-causative)
naikakababa (contemplative trigger-causative)
naiikababa (contemplative trigger-causative)
maibaba (infinitive trigger-causative)
naibaba (completive trigger-causative)
naibababa (progressive trigger-causative)
maibababa (contemplative trigger-causative)
mapagbabaan (infinitive trigger-locative)
napagbabaan (completive trigger-locative)
napagbababaan (formal progressive trigger-locative)
napapagbabaan (progressive trigger-locative)
mapagbababaan (contemplative formal trigger-locative)
mapapagbabaan (contemplative trigger-locative)
makapagpababa (infinitive trigger-actor)
nakapagpababa (completive trigger-actor)
nakapagpapababa (formal progressive trigger-actor)
nakakapagpababa (progressive trigger-actor)
makapagpapababa (contemplative formal trigger-actor)
makakapagpababa (contemplative trigger-actor)
mapababa (actor-secondary infinitive)
napababa (actor-secondary completive)
napabababa (actor-secondary formal progressive)
napapababa (actor-secondary progressive)
mapabababa (actor-secondary contemplative formal)
mapapababa (actor-secondary contemplative)
maipababa (infinitive trigger-object)
naipababa (completive trigger-object)
naipabababa (formal progressive trigger-object)
naipapababa (progressive trigger-object)
naiipababa (progressive trigger-object)
maipabababa (contemplative formal trigger-object)
maipapababa (contemplative trigger-object)
maiipababa (contemplative trigger-object)
mapababahan (directional infinitive)
napababahan (completive directional)
napabababahan (directional formal progressive)
napapababahan (directional progressive)
mapabababahan (contemplative directional formal)
mapapababahan (contemplative directional)
maipagpababa (benefactive infinitive)
naipagpababa (benefactive completive)
naipagpapababa (benefactive formal progressive)
naipapagpababa (benefactive progressive)
naiipagpababa (benefactive progressive)
maipagpapababa (benefactive contemplative formal)
maipapagpababa (benefactive contemplative)
maiipagpababa (benefactive contemplative)
maikapagpababa (infinitive trigger-causative)
naikapagpababa (completive trigger-causative)
naikapagpapababa (formal progressive trigger-causative)
naikakapagpababa (progressive trigger-causative)
naiikapagpababa (progressive trigger-causative)
maikapagpapababa (contemplative formal trigger-causative)
maikakapagpababa (contemplative trigger-causative)
maiikapagpababa (contemplative trigger-causative)
mapagpababahan (infinitive trigger-locative)
napagpababahan (completive trigger-locative)
napagpapabababahan (formal progressive trigger-locative)
napapagpababahan (progressive trigger-locative)
mapagpapabababahan (contemplative formal trigger-locative)
mapapagpababahan (contemplative trigger-locative)
mapapagbabahan (infinitive trigger-locative)
napapagbabahan (completive trigger-locative)
napapapagbabahan (progressive trigger-locative)
mapapapagbabahan (contemplative trigger-locative)
makibaba (direct infinitive)
nakibaba (completive direct)
nakikibaba (direct progressive)
makikibaba (contemplative direct)
makipagpababa (indirect infinitive)
nakipagpababa (completive indirect)
nakikipagpababa (indirect progressive)
makikipagpababa (contemplative indirect)


matabsing

matabsíng (canonical)
ᜋᜆᜊ᜔ᜐᜒᜅ᜔ (Baybayin)

brackish; saltish; salty; briny (such as water of a river into which seawater flows at high tide)


masahol

tl-adj

masahol (plural masasahol, Baybayin spelling ᜋᜐᜑᜓᜎ᜔)


mataimtim

mataimtím (canonical)
ᜋᜆᜁᜋ᜔ᜆᜒᜋ᜔ (Baybayin)


matangkakal

matangkakal (Baybayin spelling ᜋᜆᜅ᜔ᜃᜃᜎ᜔)


mausisa

analytic; all-searching; questioning in detail; scrutinizing


matangos

long-pointed (as of a nose, or a peninsula)


salapid

tl-noun

salapíd or salapid (Baybayin spelling ᜐᜎᜉᜒᜇ᜔)

salapíd (canonical)
salapid (canonical)
ᜐᜎᜉᜒᜇ᜔ (Baybayin)

Compare Bikol Central salapid and Binukid salapid.

(chiefly Batangas, eastern Marinduque) braided hair; pigtail; plait of hair; queue

(chiefly Batangas, eastern Marinduque) braiding of one's hair

motion and change of position in a dance


mataginting

tl-adj

matagintíng (Baybayin spelling ᜋᜆᜄᜒᜈ᜔ᜆᜒᜅ᜔)

matagintíng (canonical)
ᜋᜆᜄᜒᜈ᜔ᜆᜒᜅ᜔ (Baybayin)


diyos-diyosan

tl-noun

diyós-diyosan (Baybayin spelling ᜇᜒᜌᜓᜐ᜔ᜇᜒᜌᜓᜐᜈ᜔)

diyós-diyosan (canonical)
ᜇᜒᜌᜓᜐ᜔ᜇᜒᜌᜓᜐᜈ᜔ (Baybayin)

Reduplication of diyos + -an, indicating a fake imitation.

Diyos ng Israel, single-handedly tinalo niya ang 850 na mga propeta ng mga diyos-diyosan na sina Baal at Ashera. Pero alam mo ba, pagkatapos noon, nagtatakbo ang ating bida at nagtago sa disyerto sa takot na resbakan siya ng walang ...

year unknown, Rey Lemuel Crizaldo, Boring Ba Ang Bible Mo?, OMF Literature

Kaya tuwing magmamasa ako ng putik para gumawa ng poon-poonan, nagkukunwari akong isang manlilikha at binibigkas kong parang mantra ang - " Tayo nang magdiyos-diyosan, diyos-diyosan, diyos-diyosan." Kung tutuusin at didibdibin, ...

2003, Cornelio T. Africano, Manuel D. Baldemor, Frank G. Rivera, Paete: bayang masining, bayang Pinoy

... ang pag-iisip ay mistulang gawain ng mga diyos at kailanmang nag-iisip ang tao, siya ay nahahalintulad sa isang diyos. Si Plato ay tuwirang tinawag ang taong nag-iisip na isang diyos-diyosan sapagkat siya ay bumabahagi sa pagka- diyos ...

1990, Emerita Quito, A Life of Philosophy: Selected Works (1965–1988) of Emerita S. Quito

Para bang iyong ginawa natin kay Rizal, na ngayon ay itinuturing na nating mortal na tao, hindi na diyos- diyosan. Tunay nga, na isa sa napakamarangal na tagumpay ng isang bayanan ang EDS A—na lahat tayo dito, tulad ninyo, itinaya ko ...

1990, The EDSA Revolution Four Years Later: Pansol Reflections, Pansol, Calamba, Laguna, Sunday, February 18, 1990

Walang diwata sa buhay ni Aquino, pero may diyos-diyosan, ang Estados Unidos (6), na siyang naging dahilan kung bakit nabuo sa isip ni Aquino na kailangan ng reconciliation. Ano ba ang reconciliation kundi ang pagkilala na tayong lahat, ...

2003, Isagani R. Cruz, David Jonathan Bayot, Bukod na bukod: mga piling sanaysay

at tatakpan ng kurtina ang palibot ng mala-iskaparateng altar, maghihintay sa katok ng diyos-diyosan mong walang sawang niluluhuran. Sa Babaing Naghihintay Sa Asawa Niyang Umiihi Sa Waiting Shed 61 Giristopher Espina Cahilig.

1998, Jaime L. An Lim, Christine Godinez-Ortega, Anthony L. Tan, Landscapes of the imagination: the Fifth Iligan National Writers Workshop and Literature Teachers Conference in Mindanao

Naniniwala ang mga diyos-diyosan na namumuhi ang mga Pilipino sa mga Aleman; tiniyak ko sa kanila na kinakatakutan sila pero hindi kinamumuhian; sila ang ninanais sana ng mga Pilipino yamang di na nila mains ang lampang ...

1991, José Rizal, Patricia Melendrez- Cruz, Apolonio Bayani Chua, Himalay: Kalipunan ng mga pag-aaral kay José Rizal

Ika-5 Awit: Ang Mga Diyos-Diyosan "Daraong ang ikalawa, Ang dala'y krus at espada; Kristianismo ang Krusada, Bunying Romano ang Sekta, Mula saNasyong Espana." "At sila ay maghahayag Ng kakaibang Trinidad; Huwag ikagulat-gulat, ...

2000, Tomas F. Agulto, Sa. Ba. Tri: sa masaganang milenyo

At dahil dito, naiiwasan din ang lumalabas na hindi nararapat na sobrang pagsusuri kung saan nagmimistulang pinaghalong anghel at diyos-diyosan ang mga pinag-aaralan. Higit sa lahat, nagagawang analisahin nang husto ang buhay ng ...

1992, Ma. Bernadette L. Abrera, Dedina A. Lapar, University of the Philippines. Departamento ng Kasaysayan, University of the Philippines. Bahay Saliksikan sa Kasaysayan, University of the Philippines. Lipunang Pangkasaysayan, Ulat ng unang Pambansang Kumperensya sa Historiograpiyang Pilipino: paksa, paraan at pananaaw sa kasaysayan

Nagbibigay siya ng pabor sa mga nagpapanatili sa kanyang kagandahan at pangingibabaw, sa kanyang kapwa santo't santa, propeta't sugo, diyos-diyosan. Hindi na ang Sto. Nino ang pinag-uusapan natin, kundi ang mismong pangulo ng ...

2005, Roland B. Tolentino, Sakit ng kalingkingan: 100 dagli sa edad ng krisis

... bumusbos sa sugat ng kanyang lipunan, at nagmistulang hangal sa paningin ng marami niyang kababayan—kapalarang sasapitin din ni Ramos sa panahon ng kanyang tahasang pagbangga sa mga diyos-diyosan ng sarili niyang bayan.

1998, Benigno Ramos, Gumising ka, aking bayan: mga piling tula ; pinili at binigyang introduksiyon ni Delefin L. Tolentino, Jr

... pagbibigay-kahalagahan sa katarungan, kabutihan at kadakilaan, kahit na ikamatay ito. At kapag ang isang bayan ay sumapit sa ganitong kalagayan, ang Diyos mismo ang magdudulot ng sandata, at mawawasak ang mga diyos- diyosan, ...

2003, George De Jesus, Bienvenido Lumbera, Melba Padilla Maggay, 3 sarsuwela

(figurative) person lording over people like a god


matigtig

tl-adj

matigtíg (plural matitigtíg, Baybayin spelling ᜋᜆᜒᜄ᜔ᜆᜒᜄ᜔)

matigtíg (canonical)
matitigtíg (plural)
ᜋᜆᜒᜄ᜔ᜆᜒᜄ᜔ (Baybayin)

[mɐ.t̪ɪɡˈt̪iɡ̚]


linisin ang pangalan

tl-verb

linisin ang pangalan (complete nilinis ang pangalan, progressive nililinis ang pangalan, contemplative lilinisin ang pangalan, Baybayin spelling ᜎᜒᜈᜒᜐᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜉᜅᜎᜈ᜔)

nilinis ang pangalan (completive)
nililinis ang pangalan (progressive)
lilinisin ang pangalan (contemplative)
ᜎᜒᜈᜒᜐᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜉᜅᜎᜈ᜔ (Baybayin)

[lɪˌn̪iː.sɪn̪ ʔɐm pɐˈŋaː.lɐn̪]

Sisenyasan ni DARNA sina GEORGE at BUSTER para hindi umalma. Poposasan siya ng mga PULIS. DARNA : Kaya kong linisin ang pangalan ko. Umuwi na muna kayo, Ding. Ako'ng bahala rito. GEORGE : Kukuha kami ng pampiyansa mo.

2003, Frank G. Rivera, Mars Ravelo, Frank G. Rivera's darna, etc: screenplays based on characters created by Mars Ravelo

clear someone's name
clear someone's name

(idiomatic) to clear someone's name; to clear of accusation, suspicion or criticism


maapoy

[mɐ.ʔɐˈpoɪ̯]


maulan

From Proto-Austronesian *ma-qujaɬ, ma-quzaN, also analyzed as ma- + ulan.


matingkad

tl-adj

matingkád (plural matitingkad, Baybayin spelling ᜋᜆᜒᜅ᜔ᜃᜇ᜔)

matingkád (canonical)
matitingkad (plural)
ᜋᜆᜒᜅ᜔ᜃᜇ᜔ (Baybayin)


usog

usóg (canonical)
usog (canonical)
ᜂᜐᜓᜄ᜔ (Baybayin)

usog (culture-bound psychological disorder where a visit by a stranger afflicts a child with sudden illness and convulsions)

consequence of breaking a taboo or of being blasphemous


usog

(obsolete) fever or sickness caused by exposure to the ground


usog

Compare usod and isod, Kapampangan dusug.

moving to the side a little (to give more space to the person sitting beside)


matinik

matiník (plural matitinik, Baybayin spelling ᜋᜆᜒᜈᜒᜃ᜔)

matiník (canonical)
matitinik (plural)
ᜋᜆᜒᜈᜒᜃ᜔ (Baybayin)


matalim

matalím (plural matatalim, Baybayin spelling ᜋᜆᜎᜒᜋ᜔)

matalím (canonical)
matatalim (plural)
ᜋᜆᜎᜒᜋ᜔ (Baybayin)

From Proto-Malayo-Polynesian *ma-tazəm. By surface analysis, ma- + talim.


alulong

Pero napabalikwas silang lahat ng gising dahil sa sunud-sunod na mga alulong sa kabi-kabila. Ano 'yun? Ano 'yun? Bumangon din ang giya. At ipinaliwanag na iyon ay alulong ng mga usa. Love call. Pahatid ng mga mensahe ng pag-ibig at ...

1996, Ang aklat likhaan ng tula at maikling kuwento 1995, Likhaan Sentro Ng Malikhaing Pagsulat Kolehiyo Ng Arte

But they were all turned by wakefulness because of the consecutive howls left and right. What's that? What's that? The guard rose up too. And explained that was a howl of deer. Love call. Something brought by the messages of love and...

Maling salita: Nakakikilabot ang tahol ng aso. Tamang salita : Nakakikilabot ang alulong ng aso. MABUTING PAGPAPAHAYAG - Narito ang bahagi ng isang kwentong pambatang natanggap namin: "Tinanaw ni Tonio ang maluwang na ilog.

Wrong word: The bark of the dog was terrifying. Correct word: The howl of the dog was terrifying. GOOD STATEMENT - Here is the part of one child story we received. "Tonio viewed the wide river.

distant howling; distant barking (of dogs or wolves)


maalikabok

maalikabók (Baybayin spelling ᜋᜀᜎᜒᜃᜊᜓᜃ᜔)

maalikabók (canonical)
ᜋᜀᜎᜒᜃᜊᜓᜃ᜔ (Baybayin)


madila

madilà (plural madidila, Baybayin spelling ᜋᜇᜒᜎ)

madilà (canonical)
madidila (plural)
ᜋᜇᜒᜎ (Baybayin)
madila (positive singular)
madidila (plural positive)
dila (positive root)
mas madila (comparative positive singular superior)
mas madidila (comparative plural positive superior)
hindi gaanong madila (comparative inferior singular)
hindi gaanong madidila (comparative inferior plural)
kasindila (comparative equal plural singular)
ang pinakamadila (positive relative singular superlative)
ang pinakamadidila (plural positive relative superlative)
napakamadila (absolute inferior singular superlative)
napakamadidila (absolute inferior plural superlative)
pagkadila (absolute equal singular superlative)
pagkadila-dila (absolute equal plural superlative)


masungit

masungit (plural masusungit, Baybayin spelling ᜋᜐᜓᜅᜒᜆ᜔)

[mɐˈsuː.ŋɪt̪̚]

[mɐˈsuː.ŋɛt̪̚]

standoffish and grumpy; aloof and grouchy


tikoy

Borrowed from Hokkien 甜粿 (tiⁿ-kóe, “nian gao”).

bor+

Chinese New Year
Chinese New Year#English

nian gao (a Chinese New Year cake made of glutinous rice flour)


mabibig

tl-adj

mabibíg (plural mabibibig, Baybayin spelling ᜋᜊᜒᜊᜒᜄ᜔)

mabibíg (canonical)
mabibibig (plural)
ᜋᜊᜒᜊᜒᜄ᜔ (Baybayin)


mabunyi

mabunyî (plural mabubunyi, Baybayin spelling ᜋᜊᜓᜈ᜔ᜌᜒ)

mabunyî (canonical)
mabubunyi (plural)
ᜋᜊᜓᜈ᜔ᜌᜒ (Baybayin)
mabunyi (positive singular)
mabubunyi (plural positive)
bunyi (positive root)
mas mabunyi (comparative positive singular superior)
mas mabubunyi (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabunyi (comparative inferior singular)
hindi gaanong mabubunyi (comparative inferior plural)
kasimbunyi (comparative equal plural singular)
ang pinakamabunyi (positive relative singular superlative)
ang pinakamabubunyi (plural positive relative superlative)
napakamabunyi (absolute inferior singular superlative)
napakamabubunyi (absolute inferior plural superlative)
pagkabunyi (absolute equal singular superlative)
pagkabunyi-bunyi (absolute equal plural superlative)

famous; illustrious; distinguished; renowned


matsing

Borrowed from Mexican Spanish machín (“monkey”).


mabisa

tl-adj

mabisà (plural mabibisa, Baybayin spelling ᜋᜊᜒᜐ)

mabisà (canonical)
mabibisa (plural)
ᜋᜊᜒᜐ (Baybayin)
mabisa (positive singular)
mabibisa (plural positive)
bisa (positive root)
mas mabisa (comparative positive singular superior)
mas mabibisa (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabisa (comparative inferior singular)
hindi gaanong mabibisa (comparative inferior plural)
kasimbisa (comparative equal plural singular)
ang pinakamabisa (positive relative singular superlative)
ang pinakamabibisa (plural positive relative superlative)
napakamabisa (absolute inferior singular superlative)
napakamabibisa (absolute inferior plural superlative)
pagkabisa (absolute equal singular superlative)
pagkabisa-bisa (absolute equal plural superlative)


matatas

matatás (plural matatatas, Baybayin spelling ᜋᜆᜆᜐ᜔)

matatás (canonical)
matatatas (plural)
ᜋᜆᜆᜐ᜔ (Baybayin)

facile of diction; fluent (said especially of small children just learning to talk)


letmaku

(slang, back slang) stubbornly repetitious; insistent


botika

Borrowed from Spanish botica, from French boutique, from Old Occitan botica, from Latin apotheca (“storehouse”), from Ancient Greek ἀποθήκη (apothḗkē, “storehouse”). Doublet of bodega.

der

Nasa banig, pumunta sa sahig. Nasa luwag pinili ay sikip." Di mapaigi ang babae. Dinig niya ang sinasabi ni ... Sa botika pinagbabasa ng pharmacy clerk ang receta.

1985, Dominador L. Cabuhat, Apat Na Alas: 1001 Kuwento at Siste Ng Pinoy

Bienvenido Castillo: Ang bahay ni Mr. Joson hindi doon, botika 'yon, e. Dati botika, ang may-ari Felicidad Alto.

2006, Kuwentong Bayan: Noong Panahon Ng Hapon : Everyday Life in a Time of War, UP Press, page 287

Isang lalaki ang pumunta sa NBI (National Bureau of Investigation) para kumuha ngNBI Clearance. Ang sabi sa kanya ng klerk na babae bumalik na lang ... Pumunta siya sa botika para bumili ng gamot.

2007, Arturo B. Rodriguez, 1001 Ultimate Pilipino Jokes, Arturo B Rodriguez, page 106


masagana

[mɐ.sɐˈɣaː.n̪ɐʔ]


mumo

From Proto-Philippine *muhmuh. Compare Ilocano mukmok, Kapampangan mumu, and Cebuano mumho.

particles of cooked rice falling of the plate or table during a meal


mumo

Apparent reduplication of the first syllable of multo.

bogeyman; a monster causing fear in children's stories


mabikas

tl-adj

mabikas (plural mabibikas, Baybayin spelling ᜋᜊᜒᜃᜐ᜔)

mabibikas (plural)
ᜋᜊᜒᜃᜐ᜔ (Baybayin)
mabikas (positive singular)
mabibikas (plural positive)
bikas (positive root)
mas mabikas (comparative positive singular superior)
mas mabibikas (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabikas (comparative inferior singular)
hindi gaanong mabibikas (comparative inferior plural)
kasimbikas (comparative equal plural singular)
ang pinakamabikas (positive relative singular superlative)
ang pinakamabibikas (plural positive relative superlative)
napakamabikas (absolute inferior singular superlative)
napakamabibikas (absolute inferior plural superlative)
pagkabikas (absolute equal singular superlative)
pagkabikas-bikas (absolute equal plural superlative)

elegant; well-dressed; stylish; smartly dressed

graceful in body movement; dignified in manners


mangjombags

tl-verb

mangjombags (complete nangjombags, progressive nangjojombags, contemplative mangjojombags, Baybayin spelling ᜋᜅ᜔ᜇ᜔ᜌᜓᜋ᜔ᜊᜄ᜔ᜐ᜔)

nangjombags (completive)
nangjojombags (progressive)
mangjojombags (contemplative)
ᜋᜅ᜔ᜇ᜔ᜌᜓᜋ᜔ᜊᜄ᜔ᜐ᜔ (Baybayin)

(gay slang) Alternative form of mangjumbag


mabuway

tl-adj

mabuwáy (plural mabubuway, Baybayin spelling ᜋᜊᜓᜏᜌ᜔)

mabuwáy (canonical)
mabubuway (plural)
ᜋᜊᜓᜏᜌ᜔ (Baybayin)
mabuway (positive singular)
mabubuway (plural positive)
buway (positive root)
mas mabuway (comparative positive singular superior)
mas mabubuway (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabuway (comparative inferior singular)
hindi gaanong mabubuway (comparative inferior plural)
kasimbuway (comparative equal plural singular)
ang pinakamabuway (positive relative singular superlative)
ang pinakamabubuway (plural positive relative superlative)
napakamabuway (absolute inferior singular superlative)
napakamabubuway (absolute inferior plural superlative)
pagkabuway (absolute equal singular superlative)
pagkabuway-buway (absolute equal plural superlative)


mabalasik

mabalasik (plural mababalasik, Baybayin spelling ᜋᜊᜎᜐᜒᜃ᜔)

mababalasik (plural)
ᜋᜊᜎᜐᜒᜃ᜔ (Baybayin)
mabalasik (positive singular)
mababalasik (plural positive)
balasik (positive root)
mas mabalasik (comparative positive singular superior)
mas mababalasik (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabalasik (comparative inferior singular)
hindi gaanong mababalasik (comparative inferior plural)
kasimbalasik (comparative equal plural singular)
ang pinakamabalasik (positive relative singular superlative)
ang pinakamababalasik (plural positive relative superlative)
napakamabalasik (absolute inferior singular superlative)
napakamababalasik (absolute inferior plural superlative)
pagkabalasik (absolute equal singular superlative)
pagkabalasik-balasik (absolute equal plural superlative)


itey

...Telenobela ba itey?? Magtrabaho na nga kayo. Mamayang na yang love story niyo. Mga lintik na PBB teens!!!"

2014, Raldvie Justin Serna, Dating Her Guys


utaw

[ˈʔuː.t̪aʊ̯]

Borrowed from Hokkien 烏豆／乌豆 (o͘-tāu, “(black) soybean”).


iskul-bukol

tl-noun

iskúl-bukol (Baybayin spelling ᜁᜐ᜔ᜃᜓᜎ᜔ᜊᜓᜃᜓᜎ᜔)

iskúl-bukol (canonical)
ᜁᜐ᜔ᜃᜓᜎ᜔ᜊᜓᜃᜓᜎ᜔ (Baybayin)

From the Philippine situational comedy show Iskul Bukol that aired from 1978 to 1988.

(slang, slightly derogatory, dated) slow learner (especially a student that performs poorly in academics)


madalang

tl-adj

madalang (plural madadalang, Baybayin spelling ᜋᜇᜎᜅ᜔)

madadalang (plural)
ᜋᜇᜎᜅ᜔ (Baybayin)
madalang (positive singular)
madadalang (plural positive)
dalang (positive root)
mas madalang (comparative positive singular superior)
mas madadalang (comparative plural positive superior)
hindi gaanong madalang (comparative inferior singular)
hindi gaanong madadalang (comparative inferior plural)
kasindalang (comparative equal plural singular)
ang pinakamadalang (positive relative singular superlative)
ang pinakamadadalang (plural positive relative superlative)
napakamadalang (absolute inferior singular superlative)
napakamadadalang (absolute inferior plural superlative)
pagkadalang (absolute equal singular superlative)
pagkadalang-dalang (absolute equal plural superlative)

set far apart; scattered; not close together


tahol

From Proto-Philippine *taqul. Compare Ilocano taul, Pangasinan taol, Bikol Central taol, Cebuano taghol, Hiligaynon taghul, Maranao taol, and Tausug tanghul.

Ang Buwan Aso kong si Tigre ay tahol nang tahol Sa punong kawayang umaalatiit; Kaya naman pala, ang buwan ay bitog; Tila nasalalak sa naglundong siit. Ang Manika Noong isang hapon, habang naglalakad, Sa gilid ng daan, ako'y ...

Hindi ito tahol na galit kundi tahol ng pagbati. Lumabas si Chris mula sa paliguan ng sobrang presko at komportable. Hinigop niya ang natitira niyang malamig nang tsaa. 'Kung hindi mo mamasamain, maaari ko bang malaman kung anong ...

2015, Marshall E Gass, Maririlag na mga Hagod ng Brotsa, Xlibris Corporation


manggas

Borrowed from Spanish mangas, plural of manga.


kalembang

Nakatutuwang pakinggan ang (tunog, kalembang) ng mga kampana. 8. Lahat ng sambahan ay simbahan. (Tama o mali?) 9. Ipinagbalot ko (si Maria ng kanin, ng kanin si Maria). 10. Nakatatakot siyang tumingin dahil matalas ang kaniyang ...

Naghanda ang bawat mandirigma at sa tunog ng kalembang, nagsimula ang laban. Namangha si Thor sa bilis ng mga pangyayari. Isang malakas na tunog ng mga sandata ang knayang narinig sa pagsasalpukan ng dalawang mandirigma.

2015, Morgan Rice, Ang Pakikipagsapalaran ng mga Bayani (Unang libro sa Singsing ng Salamangkero), Morgan Rice

Buhay na buhay ang kalembang ng kampana tuwing may mga tradisyon. Sining Kawayan Kapag mura pa ang kawayan, nasa anyo ito ng labong na masarap iluto bilang ulam. Ang malambot na labong kapag lumaki ay nagiging kawayan na ...

2003, Ligaya Tiamson Rubin, (Es) kultura ng bayan: Art capital ng Pilipinas

Halimbawa: a. masigabong palakpakan f. b. lagaslas ng tubig sa alon g. c. huni ng ibon h. d. kalembang ng kampana i. e. tunog ng orasan J- 7. patak ng ulan kahol ng aso ingit ng daga dagundong ng kulog pint ig ng puso mga Babasahin ...

... sa panahon ng pista, sa dahilang nadadala ang mga deboto sa isang trance ng madasaling pag-awit at pagsayaw - malamang ay sa sinaunang batis ng kanilang kabihasnan na mas malawak pa kaysa abot ng kalembang ng kampana .

1993, Arnold Molina Azurin, Reinventing the Filipino: Sense of Being and Becoming : Critical Analyses of the Orthodox Views in Anthropology, History, Folklore and Letters

Dito sa Binalbaga'y bukang-liwayway, kalembang ng kampana'y walang humpay sa pag-pukaw sa madlang iniibig ng Diyos *Ang talumpating ito ay sinulat bilang isang tula ni Sedfrey Ordonez at kaniyang binigkas sa Cabanatuan City nuong ...

1993, Sedfrey A. Ordoñez, Trial of the assassins


matubig

[mɐˈt̪uː.bɪɡ̚]


madaldal

madaldál (plural madadaldal, Baybayin spelling ᜋᜇᜎ᜔ᜇᜎ᜔)

madaldál (canonical)
madadaldal (plural)
ᜋᜇᜎ᜔ᜇᜎ᜔ (Baybayin)
madaldal (positive singular)
madadaldal (plural positive)
daldal (positive root)
mas madaldal (comparative positive singular superior)
mas madadaldal (comparative plural positive superior)
hindi gaanong madaldal (comparative inferior singular)
hindi gaanong madadaldal (comparative inferior plural)
kasindaldal (comparative equal plural singular)
ang pinakamadaldal (positive relative singular superlative)
ang pinakamadadaldal (plural positive relative superlative)
napakamadaldal (absolute inferior singular superlative)
napakamadadaldal (absolute inferior plural superlative)
pagkadaldal (absolute equal singular superlative)
pagkadaldal-daldal (absolute equal plural superlative)


mabait

mabaít (plural mababait, Baybayin spelling ᜋᜊᜁᜆ᜔)

mabaít (canonical)
mababait (plural)
ᜋᜊᜁᜆ᜔ (Baybayin)
mabait (positive singular)
mababait (plural positive)
bait (positive root)
mas mabait (comparative positive singular superior)
mas mababait (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabait (comparative inferior singular)
hindi gaanong mababait (comparative inferior plural)
kasimbait (comparative equal plural singular)
ang pinakamabait (positive relative singular superlative)
ang pinakamababait (plural positive relative superlative)
napakamabait (absolute inferior singular superlative)
napakamababait (absolute inferior plural superlative)
pagkabait (absolute equal singular superlative)
pagkabait-bait (absolute equal plural superlative)


mabait

(euphemistic, colloquial) mouse (animal)


madilaw

madiláw (plural madidilaw, Baybayin spelling ᜋᜇᜒᜎᜏ᜔)

madiláw (canonical)
madidilaw (plural)
ᜋᜇᜒᜎᜏ᜔ (Baybayin)
madilaw (positive singular)
madidilaw (plural positive)
dilaw (positive root)
mas madilaw (comparative positive singular superior)
mas madidilaw (comparative plural positive superior)
hindi gaanong madilaw (comparative inferior singular)
hindi gaanong madidilaw (comparative inferior plural)
kasindilaw (comparative equal plural singular)
ang pinakamadilaw (positive relative singular superlative)
ang pinakamadidilaw (plural positive relative superlative)
napakamadilaw (absolute inferior singular superlative)
napakamadidilaw (absolute inferior plural superlative)
pagkadilaw (absolute equal singular superlative)
pagkadilaw-dilaw (absolute equal plural superlative)

→ Alangan: madilaw

From ma- + dilaw. Compare Kapampangan marilo.


tsuper

Borrowed from Spanish chofer, from French chauffeur.

Itinanong ng tsuper ng taxi ang address. Memoryadong sinabi ko iyon. ' Magbabayad ba kayo ng dolyar?' Tanong ng tsuper. 'Hindi. Roubles ang pambabayad namin.' Sagot ni Chrissy. 'Wala na kaming natitirang dolyar.' Sabi niya.

Tsuper: Bawal8. ho. rito. Doon. ho. Minda: Diyos ko! Malayo na nga tayo, Lilia! Kasi... nag-uusap tayo, e.... Lilia: Dito na lamang ako. Hindi bawal dito. Para, mama! Minda: O sige. Kumusta sa nanay at sa tatay mo. Lilia: Oo. Diyan ka na, Minda.

1968, Jean Donald Bowen, Babasahing Panggitnang Baytang Sa Tagalog, Univ of California Press, page 9

Ang nakaraang malawakang pag-aaklas ng mga tsuper ay nagpakita na naman ng isang reaksiyon ng mga tsuper sa sinasabi nilang hindi makatarungang pagbaba ng pasahe, mula PI. 00 tungo sa P0.75. Ang minimum na ito ay iniutos ni ...

"Paspasan mo, pare," sabi niya sa tsuper. "Ako na'ng bahala sa 'yo." Sa tip, ang ibig niyang sabihin. "Sa'n tayo, pare?" tanong ng tsuper. "Basta't diretsuhin mo ' yan." Ang kahabaan ng boulevard na patungong Maynila. Patuloy sa pagsilbato ...

1997, Benjamin P. Pascual, Lalaki sa dilim, Ateneo University Press, page 11

driver; chauffeur (especially of a jeepney, bus, or taxi)


sesantehin

tl-verb

sesántehín (complete sinesante, progressive sinesesante, contemplative sesesantehin, Baybayin spelling ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔)

sesántehín (canonical)
sinesante (completive)
sinesesante (progressive)
sesesantehin (contemplative)
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔ (Baybayin)
-in (affix)
ᜒᜈ᜔ (affix)
sesante (root)
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ (root)
sesantehin (infinitive)
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔ (infinitive)
sinesante (completive root)
ᜐᜒᜈᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ (completive root)
sinesesante (progressive root)
ᜐᜒᜈᜒᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ (progressive root)
inasesante (dialectal progressive root)
ᜁᜈᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ (progressive root)
sesesantehin (contemplative objective)
ᜐᜒᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔ (contemplative objective)
asesantehin (contemplative dialectal objective)
ᜀᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔ (contemplative objective)
sesantehin (imperative objective)
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔ (imperative objective)
sesante (dialectal imperative objective)
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ (imperative objective)
sesanteha (dialectal imperative objective)
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑ (imperative objective)

sesantehin

sesantehin
 ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔

sinesante
 ᜐᜒᜈᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ

sinesesante
ᜐᜒᜈᜒᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ
inasesante¹
ᜁᜈᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ

sesesantehin
ᜐᜒᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔
asesantehin¹
 ᜀᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔

sesantehin
 ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑᜒᜈ᜔
sesante¹
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ
sesanteha¹
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒᜑ

sesante
ᜐᜒᜐᜈ᜔ᜆᜒ

... kanyang amo, sabi ni Dian W., “Gusto ko nang tumakas at pumunta ako sa shelter ng embahada.”163 Sa ibang kaso, takot ang mga domestic worker na sila ay gantihan kapag humingi sila ng tulong o sisantehin dahil sa pagsisinungaling ...

year unknown, Pang-aabuso sa mga Dayuhang Asyanong Domestic Workers sa Saudi Arabia, Human Rights Watch, page 79

At gagawin ko ang lahat para manatiling ganito, kahit na sisantehin ko ang lahat ng mga tauhan sa pamahalaan." (Taiumpati, Hunyo 23, 1986) Sa utang panlabas: "Hindi makakaya ng ating ekonomya, at hindi maaaring tanggapin ng ating ...

Eh kung sisantehin lang tayong lahat? MARING: Takot lang nila. Mahirap na yatang humanap ng maid ngayon. Yan ngang mga ahensiya, ang lakas ng kita, eh. Di tulad ng dati, diretso ang pagkuha sa probinsiya. Aba, ngayon pipila ka bago ...

2005, Alfred A. Yuson, Luto, linis, laba: isang dula : tatlong yugto

to be fired; to be laid off; to be dismissed (from a job)


matunog

[mɐ.t̪ʊˈn̪oɡ̚]


bulol

(AAMO) Kaya doon ka na lang muna sa teatro magkalat at matatakpan yon ng disenyo ko, nang mga linyang kahit bulol ka'y makinang pa rin ang bagsak ng tunog at kahit bobo ang magsa-boses noon, matino pa rin ang kalalabasan.

having stuttered speech; having defective speech


bulol

Bulol ka pala, ano? Huwag mo nga akong pupuin. Naiilang ako. Hindi naman ako gaanong nakakatanda sa iyo. Ilang taon ka na ba, ha, Mario? MARIO. Twenty-seven po. CORAZON, lalapit kay Mario't parang nilalandi ito. Aba, mature ka na ...

1988, Isagani R. Cruz, Josephine at iba pang dula

stutterer; someone with stuttered speech


mabilog

tl-adj

mabilog (plural mabibilog, Baybayin spelling ᜋᜊᜒᜎᜓᜄ᜔)

mabibilog (plural)
ᜋᜊᜒᜎᜓᜄ᜔ (Baybayin)
mabilog (positive singular)
mabibilog (plural positive)
bilog (positive root)
mas mabilog (comparative positive singular superior)
mas mabibilog (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabilog (comparative inferior singular)
hindi gaanong mabibilog (comparative inferior plural)
kasimbilog (comparative equal plural singular)
ang pinakamabilog (positive relative singular superlative)
ang pinakamabibilog (plural positive relative superlative)
napakamabilog (absolute inferior singular superlative)
napakamabibilog (absolute inferior plural superlative)
pagkabilog (absolute equal singular superlative)
pagkabilog-bilog (absolute equal plural superlative)


mabilog

tl-verb

mabilog (complete nabilog, progressive nabibilog, contemplative mabibilog, Baybayin spelling ᜋᜊᜒᜎᜓᜄ᜔)

nabilog (completive)
nabibilog (progressive)
mabibilog (contemplative)
ᜋᜊᜒᜎᜓᜄ᜔ (Baybayin)
bilog (root)
mabilog (infinitive)
nabilog (completive root)
nabibilog (progressive root)
mabibilog (contemplative)

tl-infl-ma

mabilog

mabilog

to be able to make into a round object (like a ball or circle)


ogags

Back slang from gago + -s. Compare olats.


matanda

tl-adj

matandâ (plural matatanda, Baybayin spelling ᜋᜆᜈ᜔ᜇ)

matandâ (canonical)
matatanda (plural)
ᜋᜆᜈ᜔ᜇ (Baybayin)

old (of a living being: having lived for relatively many years); aged; senior

old (having existed for a relatively long period of time)


busangot

Hindi siya kahawig ni Mang Klyel na mukhang busangot, at hindi naman niya matiyak na sa kanyang ina siya kumuha ng anyo sapagka't ni larawan nito ay wala siyang nakita. -üAno'ng 'itsura ng Nanay ko, Tatay?" iyon ay tanong na ...

with a pouting and smirking face; sneering with lips pursed


makata

From ma- + kata, a variant of katha. However, the root is pronounced with an ultimate stress. The word was introduced in the early 20th century. Doublet of makatha. Compare Malay kata.


mabanas

mabanás (plural mababanas, Baybayin spelling ᜋᜊᜈᜐ᜔)

mabanás (canonical)
mababanas (plural)
ᜋᜊᜈᜐ᜔ (Baybayin)
mabanas (positive singular)
mababanas (plural positive)
banas (positive root)
mas mabanas (comparative positive singular superior)
mas mababanas (comparative plural positive superior)
hindi gaanong mabanas (comparative inferior singular)
hindi gaanong mababanas (comparative inferior plural)
kasimbanas (comparative equal plural singular)
ang pinakamabanas (positive relative singular superlative)
ang pinakamababanas (plural positive relative superlative)
napakamabanas (absolute inferior singular superlative)
napakamababanas (absolute inferior plural superlative)
pagkabanas (absolute equal singular superlative)
pagkabanas-banas (absolute equal plural superlative)

Hindi na rin mahahagip muli ng alaala ni Clara ang napakagandang awit na iyon na nahabi niya sa panaginip. ... Sinusuyod ng mabanas na hangin ang nangag-aalpasang talahib. Walang ... Aba'y ginagawa nang libingan ang lugar na ito!

Dahil sa mga pangyayaring naganap noong 1949— at sa lahat ng mga kahindik- hindik, kagilagilalas na pangyayari noong ... o naghahalong klima: naroong ginawin ka sa malamig na unang ulan ng tagsibol, naroong mabanas ka dahil sa mala-tropikang temperatura. At ang ... ng lunting dahon pagkatapos ng mahabang taglagas at taglamig, bagamat sa lugar na ito'y hindi na nakaabot ang yelo.

Sinusuyod ng mabanas na hangin ang nangag-aalpasang talahib. Walang humuhuning ibon o kumikislot na hayop sa kawayanan at kakahuyan. Gulong-gulo ang isip ni ... Aba'y ginagawa nang libingan ang lugar na ito! — Kalimita'y mga ...

1990, Carlos Palanca Memorial Awards, Antolohiya ng mga nagwaging akda, dekada 80: maikling kuwento

(chiefly Batangas, Rizal, Quezon) sultry and suffocating; hot and humid