शार्दूली

शार्दूली • (śārdūlī) stem, f (masculine शार्दूल)

śārdūlī (romanization)
शार्दूल (masculine)
शार्दूली (nominative singular)
शार्दूल्यौ (dual nominative)
शार्दूली1 (dual nominative)
शार्दूल्यः (nominative plural)
शार्दूलीः1 (nominative plural)
शार्दूलि (singular vocative)
शार्दूल्यौ (dual vocative)
शार्दूली1 (dual vocative)
शार्दूल्यः (plural vocative)
शार्दूलीः1 (plural vocative)
शार्दूलीम् (accusative singular)
शार्दूल्यौ (accusative dual)
शार्दूली1 (accusative dual)
शार्दूलीः (accusative plural)
शार्दूल्या (instrumental singular)
शार्दूलीभ्याम् (dual instrumental)
शार्दूलीभिः (instrumental plural)
शार्दूल्यै (dative singular)
शार्दूलीभ्याम् (dative dual)
शार्दूलीभ्यः (dative plural)
शार्दूल्याः (ablative singular)
शार्दूल्यै2 (ablative singular)
शार्दूलीभ्याम् (ablative dual)
शार्दूलीभ्यः (ablative plural)
शार्दूल्याः (genitive singular)
शार्दूल्यै2 (genitive singular)
शार्दूल्योः (dual genitive)
शार्दूलीनाम् (genitive plural)
शार्दूल्याम् (locative singular)
शार्दूल्योः (dual locative)
शार्दूलीषु (locative plural)

/ɕɑːɾˈd̪uː.l̪iː/

अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम
ऋक्षाश्च मृगमन्दायाः सृमराश्चमरास्तथा
ततस्त्विरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम्
तस्यास्त्वैरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तरस्विनः
गोलाङ्गूलांश्च शार्दूली व्याघ्रांश्चाजनयत् सुतान्
मातङ्ग्यास्त्वथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ
दिशागजांश्च काकुत्स्थ श्वेताप्यजनयत् सुतान्
ततो दुहितरौ राम सुरभिर्द्वे व्यजायत
apatyaṃ tu mṛgāḥ sarve mṛgyā naravarottama
ṛkṣāśca mṛgamandāyāḥ sṛmarāścamarāstathā
tatastvirāvatīṃ nāma jajñe bhadramadā sutām
tasyāstvairāvataḥ putro lokanātho mahāgajaḥ
haryāśca harayoʼpatyaṃ vānarāśca tarasvinaḥ
golāṅgūlāṃśca śārdūlī vyāghrāṃścājanayat sutān
mātaṅgyāstvatha mātaṅgā apatyaṃ manujarṣabha
diśāgajāṃśca kākutstha śvetāpyajanayat sutān
tato duhitarau rāma surabhirdve vyajāyata
Mṛgī, O prince without a peer,
Was mother of the herds of deer,
The bear, the yak, the mountain roe
Their birth to Mṛgamandā owe;
And Bhadramadā joyed to be
Mother of fair Irāvatī,
Who bore Airāvat, huge of mould,
Mid warders of the earth enrolled,
From Harī lordly lions trace,
With monkeys of the wild, their race.
From the great dame Śārdūlī styled
Sprung pards, langurs, and tigers wild.
Mātangi, Prince, gave birth to all
Mātangas, elephants strong and tall,
And Śvetā bore the beasts who stand
One at each wind, earth's warder band.

प्रजज्ञे त्वथ शार्दूली सिंहान्व्याघ्रांश्च भारत ।
prajajñe tvatha śārdūlī siṃhānvyāghrāṃśca bhārata.

And Śārdūlī begot lions and tigers in numbers, and also leopards and all other strong animals, O Bhārata.

the mythical mother of tigers and other beasts of prey


पल्ली

Konkani: पाल (pāl)

Marathi: पाल (pāl)

Borrowed from South Dravidian, ultimately Proto-South Dravidian *palli. Compare Tamil பல்லி (palli).


क्रोष्टृ

sa-noun

क्रोष्टृ • (kroṣṭṛ) stem, m

Maharastri Prakrit: 𑀓𑁄𑀝𑁆𑀞𑀼 (koṭṭhu)

Marathi: कोल्हा (kolhā)

/kɾɐ́wʂ.ʈr̩/

/ˈkɾoːʂ.ʈr̩/


क्रोष्टृ

sa-adj

क्रोष्टृ • (kroṣṭṛ) stem

/kɾɐ́wʂ.ʈr̩/

/ˈkɾoːʂ.ʈr̩/


ह्वार

hvārá (romanization)
ह्वारः (nominative singular)
ह्वारौ (dual nominative)
ह्वारा1 (dual nominative)
ह्वाराः (nominative plural)
ह्वारासः1 (nominative plural)
ह्वार (singular vocative)
ह्वारौ (dual vocative)
ह्वारा1 (dual vocative)
ह्वाराः (plural vocative)
ह्वारासः1 (plural vocative)
ह्वारम् (accusative singular)
ह्वारौ (accusative dual)
ह्वारा1 (accusative dual)
ह्वारान् (accusative plural)
ह्वारेण (instrumental singular)
ह्वाराभ्याम् (dual instrumental)
ह्वारैः (instrumental plural)
ह्वारेभिः1 (instrumental plural)
ह्वाराय (dative singular)
ह्वाराभ्याम् (dative dual)
ह्वारेभ्यः (dative plural)
ह्वारात् (ablative singular)
ह्वाराभ्याम् (ablative dual)
ह्वारेभ्यः (ablative plural)
ह्वारस्य (genitive singular)
ह्वारयोः (dual genitive)
ह्वाराणाम् (genitive plural)
ह्वारे (locative singular)
ह्वारयोः (dual locative)
ह्वारेषु (locative plural)

From the root ह्वृ (hvṛ, “to deviate; be crooked or curved”); compare ह्वार्य (hvāryá).

sa-root

यु॒वं पय॑ उ॒स्रिया॑यामधत्तं प॒क्वमा॒माया॒मव॒ पूर्व्यं॒ गोः ।
अ॒न्तर्यद्व॒निनो॑ वामृतप्सू ह्वा॒रो न शुचि॒र्यज॑ते ह॒विष्मा॑न् ॥
yuvám páya usríyāyāmadhattaṃ pakvámāmā́yāmáva pū́rvyaṃ góḥ .

You have deposited, matured within her, in the raw cow the first milk of the milch-cow,
Which the bright offerer, shining like a serpent mid trees, presents to you whose form is perfect.

antáryádvaníno vāmṛtapsū hvāró ná śúciryájate havíṣmān .


ह्वार्य

hvāryá (romanization)
ह्वार्यः (nominative singular)
ह्वार्यौ (dual nominative)
ह्वार्या1 (dual nominative)
ह्वार्याः (nominative plural)
ह्वार्यासः1 (nominative plural)
ह्वार्य (singular vocative)
ह्वार्यौ (dual vocative)
ह्वार्या1 (dual vocative)
ह्वार्याः (plural vocative)
ह्वार्यासः1 (plural vocative)
ह्वार्यम् (accusative singular)
ह्वार्यौ (accusative dual)
ह्वार्या1 (accusative dual)
ह्वार्यान् (accusative plural)
ह्वार्येण (instrumental singular)
ह्वार्याभ्याम् (dual instrumental)
ह्वार्यैः (instrumental plural)
ह्वार्येभिः1 (instrumental plural)
ह्वार्याय (dative singular)
ह्वार्याभ्याम् (dative dual)
ह्वार्येभ्यः (dative plural)
ह्वार्यात् (ablative singular)
ह्वार्याभ्याम् (ablative dual)
ह्वार्येभ्यः (ablative plural)
ह्वार्यस्य (genitive singular)
ह्वार्ययोः (dual genitive)
ह्वार्याणाम् (genitive plural)
ह्वार्ये (locative singular)
ह्वार्ययोः (dual locative)
ह्वार्येषु (locative plural)

Vrddhi derivative of ह्वृ (hvṛ, “to deviate; be crooked or curved”) with a -य (-ya) extension; compare ह्वार (hvārá).

vrd-ya

c. 700 BCE – 500 BCE, Yāska, Naighaṇṭuka 1.14


शार्दूल

sa-noun

शार्दूल • (śārdūlá) stem, m

śārdūlá (romanization)
शार्दूलः (nominative singular)
शार्दूलौ (dual nominative)
शार्दूला1 (dual nominative)
शार्दूलाः (nominative plural)
शार्दूलासः1 (nominative plural)
शार्दूल (singular vocative)
शार्दूलौ (dual vocative)
शार्दूला1 (dual vocative)
शार्दूलाः (plural vocative)
शार्दूलासः1 (plural vocative)
शार्दूलम् (accusative singular)
शार्दूलौ (accusative dual)
शार्दूला1 (accusative dual)
शार्दूलान् (accusative plural)
शार्दूलेन (instrumental singular)
शार्दूलाभ्याम् (dual instrumental)
शार्दूलैः (instrumental plural)
शार्दूलेभिः1 (instrumental plural)
शार्दूलाय (dative singular)
शार्दूलाभ्याम् (dative dual)
शार्दूलेभ्यः (dative plural)
शार्दूलात् (ablative singular)
शार्दूलाभ्याम् (ablative dual)
शार्दूलेभ्यः (ablative plural)
शार्दूलस्य (genitive singular)
शार्दूलयोः (dual genitive)
शार्दूलानाम् (genitive plural)
शार्दूले (locative singular)
शार्दूलयोः (dual locative)
शार्दूलेषु (locative plural)

→ Hindi: शार्दूल (śārdūl) (learned)

desc

→ Telugu: శార్దూలము (śārdūlamu) (learned)

/ɕɑːɾ.duː.lɐ́/

/ɕɑːɾˈd̪uː.l̪ɐ/

The origin is unknown.
Perhaps from Proto-Indo-Iranian *cārduš, a variant of cárguš “predatory animal”, possibly through an Iranian intermediary.


बिडाल

biḍāla (romanization)
बिडालः (nominative singular)
बिडालौ (dual nominative)
बिडाला1 (dual nominative)
बिडालाः (nominative plural)
बिडालासः1 (nominative plural)
बिडाल (singular vocative)
बिडालौ (dual vocative)
बिडाला1 (dual vocative)
बिडालाः (plural vocative)
बिडालासः1 (plural vocative)
बिडालम् (accusative singular)
बिडालौ (accusative dual)
बिडाला1 (accusative dual)
बिडालान् (accusative plural)
बिडालेन (instrumental singular)
बिडालाभ्याम् (dual instrumental)
बिडालैः (instrumental plural)
बिडालेभिः1 (instrumental plural)
बिडालाय (dative singular)
बिडालाभ्याम् (dative dual)
बिडालेभ्यः (dative plural)
बिडालात् (ablative singular)
बिडालाभ्याम् (ablative dual)
बिडालेभ्यः (ablative plural)
बिडालस्य (genitive singular)
बिडालयोः (dual genitive)
बिडालानाम् (genitive plural)
बिडाले (locative singular)
बिडालयोः (dual locative)
बिडालेषु (locative plural)

Dardic:

Kalasha: birạ̃́u

Kashmiri: brọrᵘ

Arabic script: برۄرُ

Devanagari script: ब्रौरु

Pali: biḷāla

Prakrit: 𑀩𑀺𑀟𑀸𑀮 (biḍāla), 𑀩𑀺𑀮𑀸𑀮 (bilāla)

Central:

Sauraseni Prakrit:

Awadhi: बिलारी (bilārī)

Gujarati: બિલાડો (bilāḍo), બિલાડું (bilāḍũ)

Hindustani: billā

Hindi: बिराड़, बिल्ला

Hindi: बिराड़, बिल्ला

Urdu: بِلَار (bilār), بلا

Romani: blári, brári

Eastern:

Magadhi Prakrit:

Assamese: বিড়াল (biral)

Bengali: বিড়াল (biṛal)

Bihari:

Bhojpuri: बिलार (bilār)

Maithili: बिलार (bilār)

Odia: ବିଡ଼ାଳ (biṛāḷa), ବିଲାଳ (bilāḷa), ବିଲାର (bilāra), ବିରାଲ (birāla), ବିରାଡ଼ି (birāṛi), ବିଲାଇ (bilāi)

Northern:

Khasa Prakrit:

Central Pahari:

Garhwali: बिराळी (birāḷī)

Kumaoni: बिरालू (birālū), बिराली (birālī), बिरलाऊ (birlāū), बिराउ (birāu)

Eastern Pahari:

Doteli: बिल्लो (billo)

Nepali: बिरालो (birālo)

Southern:

Helu Prakrit:

Dhivehi: ބުޅާ (buḷā)

Sinhalese: බළලා (baḷalā)

Western:

Takka Apabhramsa:

Punjabi: billā

Gurmukhi script: ਬਿੱਲਾ

Shahmukhi script: بِلَّا

Vracada Apabhramsa:

Sindhi: ḇilo

Arabic script: ٻِلو

Devanagari script: ॿिलो

→ Malayalam: ബിഡാലം (biḍālaṁ)

→ Telugu: బిడాలము (biḍālamu)

/biˈɖɑː.l̪ɐ/

Borrowed from Dravidian; compare Konda-Dora [script needed] (biṛp-, “to blink”), Tulu ಬುಳಾವು (buḷāvu, “to open as the eyes”), Tamil விழி (viḻi, “eye”). The cat meaning is derived from "eyeball"; compare नेत्रपिण्ड (netrapiṇḍa), another word meaning both "cat" and "eyeball" though the literal meaning is just eyeball.


कुक्कुट

sa-noun

कुक्कुट • (kukkuṭá) stem, m (feminine कुक्कुटी)

kukkuṭá (romanization)
कुक्कुटी (feminine)
कुक्कुटः (nominative singular)
कुक्कुटौ (dual nominative)
कुक्कुटा1 (dual nominative)
कुक्कुटाः (nominative plural)
कुक्कुटासः1 (nominative plural)
कुक्कुट (singular vocative)
कुक्कुटौ (dual vocative)
कुक्कुटा1 (dual vocative)
कुक्कुटाः (plural vocative)
कुक्कुटासः1 (plural vocative)
कुक्कुटम् (accusative singular)
कुक्कुटौ (accusative dual)
कुक्कुटा1 (accusative dual)
कुक्कुटान् (accusative plural)
कुक्कुटेन (instrumental singular)
कुक्कुटाभ्याम् (dual instrumental)
कुक्कुटैः (instrumental plural)
कुक्कुटेभिः1 (instrumental plural)
कुक्कुटाय (dative singular)
कुक्कुटाभ्याम् (dative dual)
कुक्कुटेभ्यः (dative plural)
कुक्कुटात् (ablative singular)
कुक्कुटाभ्याम् (ablative dual)
कुक्कुटेभ्यः (ablative plural)
कुक्कुटस्य (genitive singular)
कुक्कुटयोः (dual genitive)
कुक्कुटानाम् (genitive plural)
कुक्कुटे (locative singular)
कुक्कुटयोः (dual locative)
कुक्कुटेषु (locative plural)

Niya Prakrit: 𐨐𐨂𐨐𐨂𐨜 (kukuḍa)

Pali: kukkuṭa

Prakrit: 𑀓𑀼𑀓𑁆𑀓𑀼𑀟 (kukkuḍa) (see there for further descendants)

→ Hindi: कुक्कुट (kukkuṭ)

→ Telugu: కుక్కుటము (kukkuṭamu)

Onomatopoeic; compare कुक्कुभ (kukkubha).

कुक्कुटोऽसि मधुजिह्व इषमूर्जमावद त्वया वयं संघातं संघातं जेष्म ।

c. 1200 BCE – 800 BCE, Śukla-Yajurveda (Vājasenayi Saṃhitā) 1.16.1

You, cock, sweet-tongued, invoke strength and vigour [by your cackle]; by you, we win battles.

kukkuṭoʼsi madhujihva iṣamūrjamāvada tvayā vayaṃ saṃghātaṃ saṃghātaṃ jeṣma.

ददर्श हरिशार्दूलो मयूरान् कुक्कुटांस्तथा ।
वराहवार्ध्राणसकान् दधिसौवर्चलायुतान् ॥
dadarśa hariśārdūlo mayūrān kukkuṭāṃstathā.

The best monkey saw the meat of peacocks, cocks, pigs and rhinos, mixed with curd and sochal salt.


अश्विन्

sa-adj

अश्विन् • (aśvín) stem

aśvín (romanization)
अश्वी (nominative singular)
अश्विनौ (dual nominative)
अश्विना1 (dual nominative)
अश्विनः (nominative plural)
अश्विन् (singular vocative)
अश्विनौ (dual vocative)
अश्विना1 (dual vocative)
अश्विनः (plural vocative)
अश्विनम् (accusative singular)
अश्विनौ (accusative dual)
अश्विना1 (accusative dual)
अश्विनः (accusative plural)
अश्विना (instrumental singular)
अश्विभ्याम् (dual instrumental)
अश्विभिः (instrumental plural)
अश्विने (dative singular)
अश्विभ्याम् (dative dual)
अश्विभ्यः (dative plural)
अश्विनः (ablative singular)
अश्विभ्याम् (ablative dual)
अश्विभ्यः (ablative plural)
अश्विनः (genitive singular)
अश्विनोः (dual genitive)
अश्विनाम् (genitive plural)
अश्विनि (locative singular)
अश्विनोः (dual locative)
अश्विषु (locative plural)
अश्विनी (nominative singular)
अश्विन्यौ (dual nominative)
अश्विनी1 (dual nominative)
अश्विन्यः (nominative plural)
अश्विनीः1 (nominative plural)
अश्विनि (singular vocative)
अश्विन्यौ (dual vocative)
अश्विनी1 (dual vocative)
अश्विन्यः (plural vocative)
अश्विनीः1 (plural vocative)
अश्विनीम् (accusative singular)
अश्विन्यौ (accusative dual)
अश्विनी1 (accusative dual)
अश्विनीः (accusative plural)
अश्विन्या (instrumental singular)
अश्विनीभ्याम् (dual instrumental)
अश्विनीभिः (instrumental plural)
अश्विन्यै (dative singular)
अश्विनीभ्याम् (dative dual)
अश्विनीभ्यः (dative plural)
अश्विन्याः (ablative singular)
अश्विन्यै2 (ablative singular)
अश्विनीभ्याम् (ablative dual)
अश्विनीभ्यः (ablative plural)
अश्विन्याः (genitive singular)
अश्विन्यै2 (genitive singular)
अश्विन्योः (dual genitive)
अश्विनीनाम् (genitive plural)
अश्विन्याम् (locative singular)
अश्विन्योः (dual locative)
अश्विनीषु (locative plural)
अश्वि (nominative singular)
अश्विनी (dual nominative)
अश्वीनि (nominative plural)
अश्वि (singular vocative)
अश्विन् (singular vocative)
अश्विनी (dual vocative)
अश्वीनि (plural vocative)
अश्वि (accusative singular)
अश्विनी (accusative dual)
अश्वीनि (accusative plural)
अश्विना (instrumental singular)
अश्विभ्याम् (dual instrumental)
अश्विभिः (instrumental plural)
अश्विने (dative singular)
अश्विभ्याम् (dative dual)
अश्विभ्यः (dative plural)
अश्विनः (ablative singular)
अश्विभ्याम् (ablative dual)
अश्विभ्यः (ablative plural)
अश्विनः (genitive singular)
अश्विनोः (dual genitive)
अश्विनाम् (genitive plural)
अश्विनि (locative singular)
अश्विनोः (dual locative)
अश्विषु (locative plural)

Compound of अश्व (áśva, “horse”) + -इन् (-in, “possessor”).

com+

possessed of horses, consisting of horses (RV.)


कुरर

→ Tocharian B: kurār (learned)


गोवृष

/ɡɐw.ʋr̩.ʂɐ/

/ˈɡoː.ʋr̩.ʂɐ/

Ultimately from Proto-Indo-European *gʷow-wr̥sen- (“bull”), from *gʷṓws (“cow”). Cognate with Tocharian A keyurṣ and Tocharian B kauᵤrṣe.


मक्षा

mákṣā (romanization)
मक्षा (nominative singular)
मक्षे (dual nominative)
मक्षाः (nominative plural)
मक्षे (singular vocative)
मक्षे (dual vocative)
मक्षाः (plural vocative)
मक्षाम् (accusative singular)
मक्षे (accusative dual)
मक्षाः (accusative plural)
मक्षया (instrumental singular)
मक्षा1 (instrumental singular)
मक्षाभ्याम् (dual instrumental)
मक्षाभिः (instrumental plural)
मक्षायै (dative singular)
मक्षाभ्याम् (dative dual)
मक्षाभ्यः (dative plural)
मक्षायाः (ablative singular)
मक्षायै2 (ablative singular)
मक्षाभ्याम् (ablative dual)
मक्षाभ्यः (ablative plural)
मक्षायाः (genitive singular)
मक्षायै2 (genitive singular)
मक्षयोः (dual genitive)
मक्षाणाम् (genitive plural)
मक्षायाम् (locative singular)
मक्षयोः (dual locative)
मक्षासु (locative plural)

Dardic:

Kashmiri: مٔچِ (mạci)

Indus Kohistani: māc̣hī

Pashayi:

Northeast Pashayi: mučək, mučag

Southeast Pashayi: mēček, mečī́k

Shina: مݜی (măṣī́)

→ Proto-Nuristani:

Ashkun: mačī̃

Pali: makkhikā

desc

Prakrit: 𑀫𑀓𑁆𑀔𑀺𑀆 (makkhiā), 𑀫𑀘𑁆𑀙𑀻 (macchī), 𑀫𑀘𑁆𑀙𑀺𑀆 (macchiā)

Central:

Sauraseni Prakrit:

Awadhi: माखी (mākhī), माची (mācī)

Hindustani: māchī, mākhī, makkhī, makkhā

Hindi: माछी, माखी, मक्खी, मक्खा

Hindi: माछी, माखी, मक्खी, मक्खा

Urdu: مَاچِی (mācī), مَاکھِی (mākhī), مَکّھِی (makkhī), مَکّھِہ (makkhi)

Romani:

Baltic Romani: mačin

Carpathian Romani: makh

Romano-Greek: makí

Sinte Romani: mačlin

Vlax Romani: mắki, măkī́la, măkī́li

Welsh Romani: makhī

Eastern:

Magadhi Prakrit:

Assamese: মাখি (makhi)

Bengali: মাছি (machi)

Bihari: माखी (māchī)

Bhojpuri: माखी (mākhī)

Maithili: माची (mācī), माँची (mā̃cī), मखी (makhī)

Odia: ମାଛି (māchi)

Northern:

Khasa Prakrit:

Central Pahari:

Garhwali: माखि (mākhi)

Kumaoni: माखो (mākho), माँख (mā̃kh)

Eastern Pahari:

Nepali: माखो (mākho)

Western Pahari:

Bhadrawahi: मक्खी (makkhī)

Jaunsari: माक्वा (mākwā)

Northwestern:

Paisaci Prakrit:

Takka Apabhramsa:

Punjabi: makkh, makkhī

Gurmukhi script: ਮੱਖ੍, ਮੱਖੀ

Shahmukhi script: مَکّھ, مَکّھِی

Vracada Apabhramsa:

Sindhi: makha, makhi, makho

Arabic script: مَکَ, مَکِ, مَکو

Devanagari script: मख, मखि, मखो

Southern:

Helu Prakrit:

Dhivehi: މެހި (mehi)

Sinhalese: මැස්ස (mæssa), මැස (mæsa), මැහි (mæhi)

Maharastri Prakrit:

Konkani: māsu, māśi

Devanagari script: मासु (māsu), माशि (māśi)

Latin script: masu, maxi

Kannada script: ಮಾಸು, ಮಾಶಿ

Marathi: मास् (mās), माशी (māśī)

Western:

Sauraseni Prakrit:

Gujarati: માખ્ (mākh), માખી (mākhī), માખો (mākho)


घण्टिक

ghaṇṭika (romanization)
घण्टिकः (nominative singular)
घण्टिकौ (dual nominative)
घण्टिका1 (dual nominative)
घण्टिकाः (nominative plural)
घण्टिकासः1 (nominative plural)
घण्टिक (singular vocative)
घण्टिकौ (dual vocative)
घण्टिका1 (dual vocative)
घण्टिकाः (plural vocative)
घण्टिकासः1 (plural vocative)
घण्टिकम् (accusative singular)
घण्टिकौ (accusative dual)
घण्टिका1 (accusative dual)
घण्टिकान् (accusative plural)
घण्टिकेन (instrumental singular)
घण्टिकाभ्याम् (dual instrumental)
घण्टिकैः (instrumental plural)
घण्टिकेभिः1 (instrumental plural)
घण्टिकाय (dative singular)
घण्टिकाभ्याम् (dative dual)
घण्टिकेभ्यः (dative plural)
घण्टिकात् (ablative singular)
घण्टिकाभ्याम् (ablative dual)
घण्टिकेभ्यः (ablative plural)
घण्टिकस्य (genitive singular)
घण्टिकयोः (dual genitive)
घण्टिकानाम् (genitive plural)
घण्टिके (locative singular)
घण्टिकयोः (dual locative)
घण्टिकेषु (locative plural)

Central:

Hindustani: ghaṛyāl, ghariār

Hindi: घड़्याल, घड़्यार

Hindi: घड़्याल, घड़्यार

Urdu: گھَڑْیَال, گھَڑْیَار

Urdu: گھَڑْیَال, گھَڑْیَار

Eastern:

Assamese: ঘঁৰিয়াল (ghõrial), ঘঁড়িয়াল (ghõrial)

Bengali: ঘড়িয়াল (ghoṛiẏal)

Odia: ଘଡ଼ିଆଳ (ghaṛiāḷa)

Southern:

Sindhi: ghaṛyālu

Arabic script: گھَڙيَالُ

Devanagari script: घर्यालु

/ɡʱɐɳ.ʈi.kɐ/

/ˈɡʱɐɳ.ʈi.kɐ/


गोण

goṇa (romanization)
गोणी (feminine)
गोणः (nominative singular)
गोणौ (dual nominative)
गोणा1 (dual nominative)
गोणाः (nominative plural)
गोणासः1 (nominative plural)
गोण (singular vocative)
गोणौ (dual vocative)
गोणा1 (dual vocative)
गोणाः (plural vocative)
गोणासः1 (plural vocative)
गोणम् (accusative singular)
गोणौ (accusative dual)
गोणा1 (accusative dual)
गोणान् (accusative plural)
गोणेन (instrumental singular)
गोणाभ्याम् (dual instrumental)
गोणैः (instrumental plural)
गोणेभिः1 (instrumental plural)
गोणाय (dative singular)
गोणाभ्याम् (dative dual)
गोणेभ्यः (dative plural)
गोणात् (ablative singular)
गोणाभ्याम् (ablative dual)
गोणेभ्यः (ablative plural)
गोणस्य (genitive singular)
गोणयोः (dual genitive)
गोणानाम् (genitive plural)
गोणे (locative singular)
गोणयोः (dual locative)
गोणेषु (locative plural)

Pali: goṇa, goṇaka

desctree

Ashokan Prakrit: 𑀕𑁄𑀦 (gona)
Prakrit: 𑀕𑁄𑀡 (goṇa), 𑀕𑁄𑀡𑀻 (goṇī), 𑀕𑁄𑀡𑀸 (goṇā)
Southern:
Helu Prakrit:
⇒ Dhivehi: މީނގުނު (mīⁿgunu)
Sinhalese: ගොනා (gonā)


रुरु

rúru (romanization)
रुरुः (nominative singular)
रुरू (dual nominative)
रुरवः (nominative plural)
रुरो (singular vocative)
रुरू (dual vocative)
रुरवः (plural vocative)
रुरुम् (accusative singular)
रुरू (accusative dual)
रुरून् (accusative plural)
रुरुणा (instrumental singular)
रुर्वा1 (instrumental singular)
रुरुभ्याम् (dual instrumental)
रुरुभिः (instrumental plural)
रुरवे (dative singular)
रुर्वे1 (dative singular)
रुरुभ्याम् (dative dual)
रुरुभ्यः (dative plural)
रुरोः (ablative singular)
रुर्वः1 (ablative singular)
रुरुभ्याम् (ablative dual)
रुरुभ्यः (ablative plural)
रुरोः (genitive singular)
रुर्वः1 (genitive singular)
रुर्वोः (dual genitive)
रुरूणाम् (genitive plural)
रुरौ (locative singular)
रुर्वोः (dual locative)
रुरुषु (locative plural)

→ Tamil: உரு (uru)


नेत्रपिण्ड

netrapiṇḍa (romanization)
नेत्रपिण्डः (nominative singular)
नेत्रपिण्डौ (dual nominative)
नेत्रपिण्डा1 (dual nominative)
नेत्रपिण्डाः (nominative plural)
नेत्रपिण्डासः1 (nominative plural)
नेत्रपिण्ड (singular vocative)
नेत्रपिण्डौ (dual vocative)
नेत्रपिण्डा1 (dual vocative)
नेत्रपिण्डाः (plural vocative)
नेत्रपिण्डासः1 (plural vocative)
नेत्रपिण्डम् (accusative singular)
नेत्रपिण्डौ (accusative dual)
नेत्रपिण्डा1 (accusative dual)
नेत्रपिण्डान् (accusative plural)
नेत्रपिण्डेन (instrumental singular)
नेत्रपिण्डाभ्याम् (dual instrumental)
नेत्रपिण्डैः (instrumental plural)
नेत्रपिण्डेभिः1 (instrumental plural)
नेत्रपिण्डाय (dative singular)
नेत्रपिण्डाभ्याम् (dative dual)
नेत्रपिण्डेभ्यः (dative plural)
नेत्रपिण्डात् (ablative singular)
नेत्रपिण्डाभ्याम् (ablative dual)
नेत्रपिण्डेभ्यः (ablative plural)
नेत्रपिण्डस्य (genitive singular)
नेत्रपिण्डयोः (dual genitive)
नेत्रपिण्डानाम् (genitive plural)
नेत्रपिण्डे (locative singular)
नेत्रपिण्डयोः (dual locative)
नेत्रपिण्डेषु (locative plural)

/n̪eːt̪.ɾɐˈpiɳ.ɖɐ/

Compound of नेत्र (netra) + पिण्ड (piṇḍa).


मत्तेभ

[mɐt̪̚ˈt̪eː.bʱɐ]


मेक

Borrowed from Dravidian. Compare Telugu మేక (mēka).


बलिवर्द

balivarda (romanization)
बलिवर्दः (nominative singular)
बलिवर्दौ (dual nominative)
बलिवर्दा1 (dual nominative)
बलिवर्दाः (nominative plural)
बलिवर्दासः1 (nominative plural)
बलिवर्द (singular vocative)
बलिवर्दौ (dual vocative)
बलिवर्दा1 (dual vocative)
बलिवर्दाः (plural vocative)
बलिवर्दासः1 (plural vocative)
बलिवर्दम् (accusative singular)
बलिवर्दौ (accusative dual)
बलिवर्दा1 (accusative dual)
बलिवर्दान् (accusative plural)
बलिवर्देन (instrumental singular)
बलिवर्दाभ्याम् (dual instrumental)
बलिवर्दैः (instrumental plural)
बलिवर्देभिः1 (instrumental plural)
बलिवर्दाय (dative singular)
बलिवर्दाभ्याम् (dative dual)
बलिवर्देभ्यः (dative plural)
बलिवर्दात् (ablative singular)
बलिवर्दाभ्याम् (ablative dual)
बलिवर्देभ्यः (ablative plural)
बलिवर्दस्य (genitive singular)
बलिवर्दयोः (dual genitive)
बलिवर्दानाम् (genitive plural)
बलिवर्दे (locative singular)
बलिवर्दयोः (dual locative)
बलिवर्देषु (locative plural)

/bɐ.l̪iˈʋɐɾ.d̪ɐ/

बलीवर्द बलीवर्द#Sanskrit


अन्यवाप

anyavāpá (romanization)
अन्यवापः (nominative singular)
अन्यवापौ (dual nominative)
अन्यवापा1 (dual nominative)
अन्यवापाः (nominative plural)
अन्यवापासः1 (nominative plural)
अन्यवाप (singular vocative)
अन्यवापौ (dual vocative)
अन्यवापा1 (dual vocative)
अन्यवापाः (plural vocative)
अन्यवापासः1 (plural vocative)
अन्यवापम् (accusative singular)
अन्यवापौ (accusative dual)
अन्यवापा1 (accusative dual)
अन्यवापान् (accusative plural)
अन्यवापेन (instrumental singular)
अन्यवापाभ्याम् (dual instrumental)
अन्यवापैः (instrumental plural)
अन्यवापेभिः1 (instrumental plural)
अन्यवापाय (dative singular)
अन्यवापाभ्याम् (dative dual)
अन्यवापेभ्यः (dative plural)
अन्यवापात् (ablative singular)
अन्यवापाभ्याम् (ablative dual)
अन्यवापेभ्यः (ablative plural)
अन्यवापस्य (genitive singular)
अन्यवापयोः (dual genitive)
अन्यवापानाम् (genitive plural)
अन्यवापे (locative singular)
अन्यवापयोः (dual locative)
अन्यवापेषु (locative plural)

[ɐj̃.jɐ.ʋɑː.pɐ́]

/ɐn̪.jɐˈʋɑː.pɐ/

Compound of अन्य (anya, “other, someone else”) + वाप (vāpa, “sowing seeds; one who sows seeds”). Literally supposed to mean "One who sows its seeds [eggs] for others", referring to the cuckoo's habit of laying its eggs in other birds' nests.

अ॒न्य॒वा॒पो॒ ऽर्धमा॒साना॒म् ऋश्यो॑ म॒यूरः॑ सुप॒र्णस् ते ग॑न्धर्वाणा॑म् अ॒पाम् उ॒द्रो मा॒सां क॒श्यपो॑ रो॒हित् कु॑ण्डृ॒णाची॑ गो॒लत्ति॑का ते॑ ऽप्स॒रसां॑ मृ॒त्यवे॑ ऽसि॒तः ॥
anyavāpo ʼrdhámāsā́nām ṛ́śyo mayū́raḥ suparṇás té gandharvāṇām apā́m udró māsā́ṃ kaśyápo rohít kuṇḍṛṇā́cī goláttikā te ʼpsarásāṃ mṛtyáve ʼsitáḥ.

c. 1200 BCE – 800 BCE, Śukla-Yajurveda (Vājasenayi Saṃhitā) 24.37

The cuckoo belongs to the Half Months; antelope, peacock, eagle, these are the Gandharvas’; the otter belongs to the Months; the tortoise, doe-antelope, iguana, Golathikâ belong to the Apsaras; the black snake belongs to Death.


गाङ्गट

Bengali: গাঙ্গট (gaṅgoṭ)

Nepali: गङटो (gaṅaṭo)

Sindhi: gā̃gaṭu

Arabic script: گانگَٽُ

Devanagari script: गांगटु

/ɡɑːŋ.ɡɐ.ʈɐ/

/ˈɡɑːŋ.ɡɐ.ʈɐ/


चिङ्गट

ciṅgaṭa (romanization)
चिङ्गटः (nominative singular)
चिङ्गटौ (dual nominative)
चिङ्गटा1 (dual nominative)
चिङ्गटाः (nominative plural)
चिङ्गटासः1 (nominative plural)
चिङ्गट (singular vocative)
चिङ्गटौ (dual vocative)
चिङ्गटा1 (dual vocative)
चिङ्गटाः (plural vocative)
चिङ्गटासः1 (plural vocative)
चिङ्गटम् (accusative singular)
चिङ्गटौ (accusative dual)
चिङ्गटा1 (accusative dual)
चिङ्गटान् (accusative plural)
चिङ्गटेन (instrumental singular)
चिङ्गटाभ्याम् (dual instrumental)
चिङ्गटैः (instrumental plural)
चिङ्गटेभिः1 (instrumental plural)
चिङ्गटाय (dative singular)
चिङ्गटाभ्याम् (dative dual)
चिङ्गटेभ्यः (dative plural)
चिङ्गटात् (ablative singular)
चिङ्गटाभ्याम् (ablative dual)
चिङ्गटेभ्यः (ablative plural)
चिङ्गटस्य (genitive singular)
चिङ्गटयोः (dual genitive)
चिङ्गटानाम् (genitive plural)
चिङ्गटे (locative singular)
चिङ्गटयोः (dual locative)
चिङ्गटेषु (locative plural)

desc

Bengali: চিংড়ি (ciṅṛi), চিঙ্গট (ciṅgoṭ)

Odia: ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି (ciṅguṛi)

Hindustani: ciṅgaṛā

Hindi: चिंगड़ा

Hindi: चिंगड़ा

Urdu: چنگڑا

Konkani: suṅgaṭa

Devanagari script: सुंगट

Latin script: sungotto

Kannada script: ಸುಂಗಟ

Marathi: चिंगळ (ciṅgaḷ), चिंगळी (ciṅgḷī), चिंगूळ (ciṅgūḷ)

/t͡ɕiŋ.ɡɐ.ʈɐ/

/ˈt͡ɕiŋ.ɡɐ.ʈɐ/


चिक्कार

cikkāra (romanization)
चिक्कारः (nominative singular)
चिक्कारौ (dual nominative)
चिक्कारा1 (dual nominative)
चिक्काराः (nominative plural)
चिक्कारासः1 (nominative plural)
चिक्कार (singular vocative)
चिक्कारौ (dual vocative)
चिक्कारा1 (dual vocative)
चिक्काराः (plural vocative)
चिक्कारासः1 (plural vocative)
चिक्कारम् (accusative singular)
चिक्कारौ (accusative dual)
चिक्कारा1 (accusative dual)
चिक्कारान् (accusative plural)
चिक्कारेण (instrumental singular)
चिक्काराभ्याम् (dual instrumental)
चिक्कारैः (instrumental plural)
चिक्कारेभिः1 (instrumental plural)
चिक्काराय (dative singular)
चिक्काराभ्याम् (dative dual)
चिक्कारेभ्यः (dative plural)
चिक्कारात् (ablative singular)
चिक्काराभ्याम् (ablative dual)
चिक्कारेभ्यः (ablative plural)
चिक्कारस्य (genitive singular)
चिक्कारयोः (dual genitive)
चिक्काराणाम् (genitive plural)
चिक्कारे (locative singular)
चिक्कारयोः (dual locative)
चिक्कारेषु (locative plural)

Gujarati: છિકારું (chikārũ), છિંકારું (chiṅkārũ), છિકારવું (chikārvũ), છિંકારવું (chiṅkārvũ), છિકારડું (chikārḍũ)

Hindustani: cikārā

Hindi: चिकारा

Hindi: चिकारा

Urdu: چِکارا

Urdu: چِکارا

Punjabi: cakārā, cakārī

Gurmukhi script: ਚਕਾਰਾ, ਚਕਾਰੀ

Shahmukhi script: چَکارا, چَکارِی

/t͡ɕikˈkɑː.ɾɐ/

[t͡ɕik̚ˈkɑː.ɾɐ]


दर्दुर

dardura (romanization)
दर्दुरः (nominative singular)
दर्दुरौ (dual nominative)
दर्दुरा1 (dual nominative)
दर्दुराः (nominative plural)
दर्दुरासः1 (nominative plural)
दर्दुर (singular vocative)
दर्दुरौ (dual vocative)
दर्दुरा1 (dual vocative)
दर्दुराः (plural vocative)
दर्दुरासः1 (plural vocative)
दर्दुरम् (accusative singular)
दर्दुरौ (accusative dual)
दर्दुरा1 (accusative dual)
दर्दुरान् (accusative plural)
दर्दुरेण (instrumental singular)
दर्दुराभ्याम् (dual instrumental)
दर्दुरैः (instrumental plural)
दर्दुरेभिः1 (instrumental plural)
दर्दुराय (dative singular)
दर्दुराभ्याम् (dative dual)
दर्दुरेभ्यः (dative plural)
दर्दुरात् (ablative singular)
दर्दुराभ्याम् (ablative dual)
दर्दुरेभ्यः (ablative plural)
दर्दुरस्य (genitive singular)
दर्दुरयोः (dual genitive)
दर्दुराणाम् (genitive plural)
दर्दुरे (locative singular)
दर्दुरयोः (dual locative)
दर्दुरेषु (locative plural)

Pali: daddura

Prakrit: 𑀤𑀤𑁆𑀤𑀼𑀭 (daddura)

Central:

Sauraseni Prakrit:

Gujarati: દાદુર (dādur)

Hindustani: dādur

Hindi: दादुर

Urdu: دادُر

→ Punjabi: dādur, dādar

Gurmukhi script: ਦਾਦੁਰ, ਦਾਦਰ

Shahmukhi script: دادُر, دادَر

Eastern:

Magadhi Prakrit:

Assamese: দাদুৰী (daduri), দাদূৰি (daduri)

Middle Bengali: দাদুর (dadur)

Southern:

Sinhalese: දදරයා (dadarayā), දැදුරුවා (dæduruwā)

Prakrit: 𑀟𑁂𑀟𑁆𑀟𑀼𑀭 (ḍĕḍḍura), 𑀟𑀺𑀟𑁆𑀟𑀼𑀭 (ḍiḍḍura)

Western:

Sauraseni Prakrit:

Gujarati: ડેડકો (ḍeḍko)

Northwestern:

Paisaci Prakrit:

Takka Apabhramsa:

Punjabi: ḍaḍḍū

Gurmukhi script: ਡੱਡੂ

Shahmukhi script: ڈَڈُّو

Vracada Apabhramsa:

Sindhi: ḍ̠eḍ̠aru, ḍ̠eḍ̠irī

Arabic script: ڏيڏَرُ, ڏيڏِرِي

Devanagari script: ॾेॾरु, ॾेॾिरी

/ˈd̪ɐɾ.d̪u.ɾɐ/


पारावत

pārāvata (romanization)
पारावतः (nominative singular)
पारावतौ (dual nominative)
पारावता1 (dual nominative)
पारावताः (nominative plural)
पारावतासः1 (nominative plural)
पारावत (singular vocative)
पारावतौ (dual vocative)
पारावता1 (dual vocative)
पारावताः (plural vocative)
पारावतासः1 (plural vocative)
पारावतम् (accusative singular)
पारावतौ (accusative dual)
पारावता1 (accusative dual)
पारावतान् (accusative plural)
पारावतेन (instrumental singular)
पारावताभ्याम् (dual instrumental)
पारावतैः (instrumental plural)
पारावतेभिः1 (instrumental plural)
पारावताय (dative singular)
पारावताभ्याम् (dative dual)
पारावतेभ्यः (dative plural)
पारावतात् (ablative singular)
पारावताभ्याम् (ablative dual)
पारावतेभ्यः (ablative plural)
पारावतस्य (genitive singular)
पारावतयोः (dual genitive)
पारावतानाम् (genitive plural)
पारावते (locative singular)
पारावतयोः (dual locative)
पारावतेषु (locative plural)

Pali: pārāpata, pārēvata

Prakrit: 𑀧𑀸𑀭𑀸𑀯𑀬 (pārāvaya)

Central:

Old Awadhi: परावा (parāvā), परेवा (parevā)

Hindustani:

Hindi: परेवा (parevā)

Urdu: پَریوا (parevā)

Eastern:

Assamese: পাৰোৱা (parüa)

Bengali: পায়রা (paẏora)

Maithili: परवा (parᵊvā)

Odia: ପାରା (pārā), ପାରିଆ (pāriā), ପାରୁଆ (pāruā)

Northern:

Nepali: परेवा (parewā)

Southern:

Konkani: pārvo

Devanagari script: पारवो

Latin script: parvo

Kannada script: ಪಾರ್ವೊ

Marathi: पारवा (pārvā)

Sinhalese: පරවියා (parawiyā)

Western:

Gujarati: પારેવો (pārevo)

Borrowings

→ Hindi: पारावत (pārāvat) (learned)

/pɑ́ː.ɾɑː.ʋɐ.tɐ/

/pɑːˈɾɑː.ʋɐ.t̪ɐ/


कलभ

kalabha (romanization)
कलभी (feminine)
कलभः (nominative singular)
कलभौ (dual nominative)
कलभा1 (dual nominative)
कलभाः (nominative plural)
कलभासः1 (nominative plural)
कलभ (singular vocative)
कलभौ (dual vocative)
कलभा1 (dual vocative)
कलभाः (plural vocative)
कलभासः1 (plural vocative)
कलभम् (accusative singular)
कलभौ (accusative dual)
कलभा1 (accusative dual)
कलभान् (accusative plural)
कलभेन (instrumental singular)
कलभाभ्याम् (dual instrumental)
कलभैः (instrumental plural)
कलभेभिः1 (instrumental plural)
कलभाय (dative singular)
कलभाभ्याम् (dative dual)
कलभेभ्यः (dative plural)
कलभात् (ablative singular)
कलभाभ्याम् (ablative dual)
कलभेभ्यः (ablative plural)
कलभस्य (genitive singular)
कलभयोः (dual genitive)
कलभानाम् (genitive plural)
कलभे (locative singular)
कलभयोः (dual locative)
कलभेषु (locative plural)

Pali: kalabha

Prakrit: 𑀓𑀮𑀪 (kalabha), 𑀓𑀮𑀳 (kalaha)

c. 300 BCE, Pañcatantra