podstawiać

podstawić (imperfective)
podstawiać (infinitive)
podstawiam (present singular)
podstawiamy (plural present)
podstawiasz (present singular)
podstawiacie (plural present)
podstawia (present singular third-person)
podstawiają (plural present third-person)
podstawia się (impersonal present)
podstawiałem (masculine past singular)
-(e)m podstawiał (masculine past singular)
podstawiałam (feminine past singular)
-(e)m podstawiała (feminine past singular)
podstawiałom (neuter past singular)
-(e)m podstawiało (neuter past singular)
podstawialiśmy (past plural virile)
-(e)śmy podstawiali (past plural virile)
podstawiałyśmy (nonvirile past plural)
-(e)śmy podstawiały (nonvirile past plural)
podstawiałeś (masculine past singular)
-(e)ś podstawiał (masculine past singular)
podstawiałaś (feminine past singular)
-(e)ś podstawiała (feminine past singular)
podstawiałoś (neuter past singular)
-(e)ś podstawiało (neuter past singular)
podstawialiście (past plural virile)
-(e)ście podstawiali (past plural virile)
podstawiałyście (nonvirile past plural)
-(e)ście podstawiały (nonvirile past plural)
podstawiał (masculine past singular third-person)
podstawiała (feminine past singular third-person)
podstawiało (neuter past singular third-person)
podstawiali (past plural third-person virile)
podstawiały (nonvirile past plural third-person)
podstawiano (impersonal past)
będę podstawiał (future masculine singular)
będę podstawiać (future masculine singular)
będę podstawiała (feminine future singular)
będę podstawiać (feminine future singular)
będę podstawiało (future neuter singular)
będę podstawiać (future neuter singular)
będziemy podstawiali (future plural virile)
będziemy podstawiać (future plural virile)
będziemy podstawiały (future nonvirile plural)
będziemy podstawiać (future nonvirile plural)
będziesz podstawiał (future masculine singular)
będziesz podstawiać (future masculine singular)
będziesz podstawiała (feminine future singular)
będziesz podstawiać (feminine future singular)
będziesz podstawiało (future neuter singular)
będziesz podstawiać (future neuter singular)
będziecie podstawiali (future plural virile)
będziecie podstawiać (future plural virile)
będziecie podstawiały (future nonvirile plural)
będziecie podstawiać (future nonvirile plural)
będzie podstawiał (future masculine singular third-person)
będzie podstawiać (future masculine singular third-person)
będzie podstawiała (feminine future singular third-person)
będzie podstawiać (feminine future singular third-person)
będzie podstawiało (future neuter singular third-person)
będzie podstawiać (future neuter singular third-person)
będą podstawiali (future plural third-person virile)
będą podstawiać (future plural third-person virile)
będą podstawiały (future nonvirile plural third-person)
będą podstawiać (future nonvirile plural third-person)
będzie podstawiać się (future impersonal)
podstawiałbym (conditional masculine singular)
bym podstawiał (conditional masculine singular)
podstawiałabym (conditional feminine singular)
bym podstawiała (conditional feminine singular)
podstawiałobym (conditional neuter singular)
bym podstawiało (conditional neuter singular)
podstawialibyśmy (conditional plural virile)
byśmy podstawiali (conditional plural virile)
podstawiałybyśmy (conditional nonvirile plural)
byśmy podstawiały (conditional nonvirile plural)
podstawiałbyś (conditional masculine singular)
byś podstawiał (conditional masculine singular)
podstawiałabyś (conditional feminine singular)
byś podstawiała (conditional feminine singular)
podstawiałobyś (conditional neuter singular)
byś podstawiało (conditional neuter singular)
podstawialibyście (conditional plural virile)
byście podstawiali (conditional plural virile)
podstawiałybyście (conditional nonvirile plural)
byście podstawiały (conditional nonvirile plural)
podstawiałby (conditional masculine singular third-person)
by podstawiał (conditional masculine singular third-person)
podstawiałaby (conditional feminine singular third-person)
by podstawiała (conditional feminine singular third-person)
podstawiałoby (conditional neuter singular third-person)
by podstawiało (conditional neuter singular third-person)
podstawialiby (conditional plural third-person virile)
by podstawiali (conditional plural third-person virile)
podstawiałyby (conditional nonvirile plural third-person)
by podstawiały (conditional nonvirile plural third-person)
podstawiano by (conditional impersonal)
niech podstawiam (imperative singular)
podstawiajmy (imperative plural)
podstawiaj (imperative singular)
podstawiajcie (imperative plural)
niech podstawia (imperative singular third-person)
niech podstawiają (imperative plural third-person)
podstawiający (active adjectival masculine participle singular)
podstawiająca (active adjectival feminine participle singular)
podstawiające (active adjectival neuter participle singular)
podstawiający (active adjectival participle plural virile)
podstawiające (active adjectival nonvirile participle plural)
podstawiany (adjectival masculine participle passive singular)
podstawiana (adjectival feminine participle passive singular)
podstawiane (adjectival neuter participle passive singular)
podstawiani (adjectival participle passive plural virile)
podstawiane (adjectival nonvirile participle passive plural)
podstawiając (adjectival contemporary participle)
podstawianie (noun-from-verb)

(transitive, chess) to hang (to cause a piece to become vulnerable to capture)


matować

zamatować (perfective)
matować (infinitive)
matuję (present singular)
matujemy (plural present)
matujesz (present singular)
matujecie (plural present)
matuje (present singular third-person)
matują (plural present third-person)
matuje się (impersonal present)
matowałem (masculine past singular)
-(e)m matował (masculine past singular)
matowałam (feminine past singular)
-(e)m matowała (feminine past singular)
matowałom (neuter past singular)
-(e)m matowało (neuter past singular)
matowaliśmy (past plural virile)
-(e)śmy matowali (past plural virile)
matowałyśmy (nonvirile past plural)
-(e)śmy matowały (nonvirile past plural)
matowałeś (masculine past singular)
-(e)ś matował (masculine past singular)
matowałaś (feminine past singular)
-(e)ś matowała (feminine past singular)
matowałoś (neuter past singular)
-(e)ś matowało (neuter past singular)
matowaliście (past plural virile)
-(e)ście matowali (past plural virile)
matowałyście (nonvirile past plural)
-(e)ście matowały (nonvirile past plural)
matował (masculine past singular third-person)
matowała (feminine past singular third-person)
matowało (neuter past singular third-person)
matowali (past plural third-person virile)
matowały (nonvirile past plural third-person)
matowano (impersonal past)
będę matował (future masculine singular)
będę matować (future masculine singular)
będę matowała (feminine future singular)
będę matować (feminine future singular)
będę matowało (future neuter singular)
będę matować (future neuter singular)
będziemy matowali (future plural virile)
będziemy matować (future plural virile)
będziemy matowały (future nonvirile plural)
będziemy matować (future nonvirile plural)
będziesz matował (future masculine singular)
będziesz matować (future masculine singular)
będziesz matowała (feminine future singular)
będziesz matować (feminine future singular)
będziesz matowało (future neuter singular)
będziesz matować (future neuter singular)
będziecie matowali (future plural virile)
będziecie matować (future plural virile)
będziecie matowały (future nonvirile plural)
będziecie matować (future nonvirile plural)
będzie matował (future masculine singular third-person)
będzie matować (future masculine singular third-person)
będzie matowała (feminine future singular third-person)
będzie matować (feminine future singular third-person)
będzie matowało (future neuter singular third-person)
będzie matować (future neuter singular third-person)
będą matowali (future plural third-person virile)
będą matować (future plural third-person virile)
będą matowały (future nonvirile plural third-person)
będą matować (future nonvirile plural third-person)
będzie matować się (future impersonal)
matowałbym (conditional masculine singular)
bym matował (conditional masculine singular)
matowałabym (conditional feminine singular)
bym matowała (conditional feminine singular)
matowałobym (conditional neuter singular)
bym matowało (conditional neuter singular)
matowalibyśmy (conditional plural virile)
byśmy matowali (conditional plural virile)
matowałybyśmy (conditional nonvirile plural)
byśmy matowały (conditional nonvirile plural)
matowałbyś (conditional masculine singular)
byś matował (conditional masculine singular)
matowałabyś (conditional feminine singular)
byś matowała (conditional feminine singular)
matowałobyś (conditional neuter singular)
byś matowało (conditional neuter singular)
matowalibyście (conditional plural virile)
byście matowali (conditional plural virile)
matowałybyście (conditional nonvirile plural)
byście matowały (conditional nonvirile plural)
matowałby (conditional masculine singular third-person)
by matował (conditional masculine singular third-person)
matowałaby (conditional feminine singular third-person)
by matowała (conditional feminine singular third-person)
matowałoby (conditional neuter singular third-person)
by matowało (conditional neuter singular third-person)
matowaliby (conditional plural third-person virile)
by matowali (conditional plural third-person virile)
matowałyby (conditional nonvirile plural third-person)
by matowały (conditional nonvirile plural third-person)
matowano by (conditional impersonal)
niech matuję (imperative singular)
matujmy (imperative plural)
matuj (imperative singular)
matujcie (imperative plural)
niech matuje (imperative singular third-person)
niech matują (imperative plural third-person)
matujący (active adjectival masculine participle singular)
matująca (active adjectival feminine participle singular)
matujące (active adjectival neuter participle singular)
matujący (active adjectival participle plural virile)
matujące (active adjectival nonvirile participle plural)
matowany (adjectival masculine participle passive singular)
matowana (adjectival feminine participle passive singular)
matowane (adjectival neuter participle passive singular)
matowani (adjectival participle passive plural virile)
matowane (adjectival nonvirile participle passive plural)
matując (adjectival contemporary participle)
matowanie (noun-from-verb)

(transitive, chess) to checkmate (to put the king of an opponent into checkmate)


samomat

samomat (nominative singular)
samomaty (nominative plural)
samomatu (genitive singular)
samomatów (genitive plural)
samomatowi (dative singular)
samomatom (dative plural)
samomat (accusative singular)
samomaty (accusative plural)
samomatem (instrumental singular)
samomatami (instrumental plural)
samomacie (locative singular)
samomatach (locative plural)
samomacie (singular vocative)
samomaty (plural vocative)

Literally, “selfmate”, from samo- + mat. Compare English selfmate, German Selbstmatt and Czech samomat.

(chess) selfmate (chess problem in which the white player, moving first, must force the black player to deliver checkmate within a specified number of moves)


wieczniak

wieczniak (nominative singular)
wieczniaki (nominative plural)
wieczniaku (genitive singular)
wieczniaków (genitive plural)
wieczniakowi (dative singular)
wieczniakom (dative plural)
wieczniak (accusative singular)
wieczniaki (accusative plural)
wieczniakiem (instrumental singular)
wieczniakami (instrumental plural)
wieczniaku (locative singular)
wieczniakach (locative plural)
wieczniaku (singular vocative)
wieczniaki (plural vocative)

(chess, colloquial) perpetual check (draw forced by one player by putting the opponent's king in a potentially infinite series of checks)


zamatować

matować (imperfective)
zamatować (infinitive)
zamatuję (future singular)
zamatujemy (future plural)
zamatujesz (future singular)
zamatujecie (future plural)
zamatuje (future singular third-person)
zamatują (future plural third-person)
zamatuje się (future impersonal)
zamatowałem (masculine past singular)
-(e)m zamatował (masculine past singular)
zamatowałam (feminine past singular)
-(e)m zamatowała (feminine past singular)
zamatowałom (neuter past singular)
-(e)m zamatowało (neuter past singular)
zamatowaliśmy (past plural virile)
-(e)śmy zamatowali (past plural virile)
zamatowałyśmy (nonvirile past plural)
-(e)śmy zamatowały (nonvirile past plural)
zamatowałeś (masculine past singular)
-(e)ś zamatował (masculine past singular)
zamatowałaś (feminine past singular)
-(e)ś zamatowała (feminine past singular)
zamatowałoś (neuter past singular)
-(e)ś zamatowało (neuter past singular)
zamatowaliście (past plural virile)
-(e)ście zamatowali (past plural virile)
zamatowałyście (nonvirile past plural)
-(e)ście zamatowały (nonvirile past plural)
zamatował (masculine past singular third-person)
zamatowała (feminine past singular third-person)
zamatowało (neuter past singular third-person)
zamatowali (past plural third-person virile)
zamatowały (nonvirile past plural third-person)
zamatowano (impersonal past)
zamatowałbym (conditional masculine singular)
bym zamatował (conditional masculine singular)
zamatowałabym (conditional feminine singular)
bym zamatowała (conditional feminine singular)
zamatowałobym (conditional neuter singular)
bym zamatowało (conditional neuter singular)
zamatowalibyśmy (conditional plural virile)
byśmy zamatowali (conditional plural virile)
zamatowałybyśmy (conditional nonvirile plural)
byśmy zamatowały (conditional nonvirile plural)
zamatowałbyś (conditional masculine singular)
byś zamatował (conditional masculine singular)
zamatowałabyś (conditional feminine singular)
byś zamatowała (conditional feminine singular)
zamatowałobyś (conditional neuter singular)
byś zamatowało (conditional neuter singular)
zamatowalibyście (conditional plural virile)
byście zamatowali (conditional plural virile)
zamatowałybyście (conditional nonvirile plural)
byście zamatowały (conditional nonvirile plural)
zamatowałby (conditional masculine singular third-person)
by zamatował (conditional masculine singular third-person)
zamatowałaby (conditional feminine singular third-person)
by zamatowała (conditional feminine singular third-person)
zamatowałoby (conditional neuter singular third-person)
by zamatowało (conditional neuter singular third-person)
zamatowaliby (conditional plural third-person virile)
by zamatowali (conditional plural third-person virile)
zamatowałyby (conditional nonvirile plural third-person)
by zamatowały (conditional nonvirile plural third-person)
zamatowano by (conditional impersonal)
niech zamatuję (imperative singular)
zamatujmy (imperative plural)
zamatuj (imperative singular)
zamatujcie (imperative plural)
niech zamatuje (imperative singular third-person)
niech zamatują (imperative plural third-person)
zamatowany (adjectival masculine participle passive singular)
zamatowana (adjectival feminine participle passive singular)
zamatowane (adjectival neuter participle passive singular)
zamatowani (adjectival participle passive plural virile)
zamatowane (adjectival nonvirile participle passive plural)
zamatowawszy (adverbial anterior participle)
zamatowanie (noun-from-verb)


dać mata

(transitive, chess, idiomatic) to checkmate (to put the king of an opponent into checkmate)


ciężka figura

ciężka figura (nominative singular)
ciężkie figury (nominative plural)
ciężkiej figury (genitive singular)
ciężkich figur (genitive plural)
ciężkiej figurze (dative singular)
ciężkim figurom (dative plural)
ciężką figurę (accusative singular)
ciężkie figury (accusative plural)
ciężką figurą (instrumental singular)
ciężkimi figurami (instrumental plural)
ciężkiej figurze (locative singular)
ciężkich figurach (locative plural)
ciężka figuro (singular vocative)
ciężkie figury (plural vocative)

(chess, idiomatic) major piece (queen or a rook in chess)


lekka figura

lekka figura (nominative singular)
lekkie figury (nominative plural)
lekkiej figury (genitive singular)
lekkich figur (genitive plural)
lekkiej figurze (dative singular)
lekkim figurom (dative plural)
lekką figurę (accusative singular)
lekkie figury (accusative plural)
lekką figurą (instrumental singular)
lekkimi figurami (instrumental plural)
lekkiej figurze (locative singular)
lekkich figurach (locative plural)
lekka figuro (singular vocative)
lekkie figury (plural vocative)

(chess, idiomatic) minor piece (bishop or a knight in chess)


hetmański

pl-adj

hetmański (not comparable, no derived adverb)

hetmański (masculine nominative singular)
hetmańska (feminine nominative singular)
hetmańskie (neuter nominative singular)
hetmańscy (nominative plural virile)
hetmańskie (nominative plural)
hetmańskiego (genitive masculine singular)
hetmańskiej (feminine genitive singular)
hetmańskiego (genitive neuter singular)
hetmańskich (genitive plural)
hetmańskich (genitive plural virile)
hetmańskiemu (dative masculine singular)
hetmańskiej (dative feminine singular)
hetmańskiemu (dative neuter singular)
hetmańskim (dative plural)
hetmańskim (dative plural virile)
hetmańskiego (accusative animate masculine singular)
hetmański (accusative inanimate masculine singular)
hetmańską (accusative feminine singular)
hetmańskie (accusative neuter singular)
hetmańskich (accusative plural virile)
hetmańskie (accusative plural)
hetmańskim (instrumental masculine singular)
hetmańską (feminine instrumental singular)
hetmańskim (instrumental neuter singular)
hetmańskimi (instrumental plural)
hetmańskimi (instrumental plural virile)
hetmańskim (locative masculine singular)
hetmańskiej (feminine locative singular)
hetmańskim (locative neuter singular)
hetmańskich (locative plural)
hetmańskich (locative plural virile)

gambit hetmański

(chess, relational) queen, queen's (of or pertaining to queen in chess)


szachownicowy

szachownicowy (not comparable, no derived adverb)

szachownicowy (masculine nominative singular)
szachownicowa (feminine nominative singular)
szachownicowe (neuter nominative singular)
szachownicowi (nominative plural virile)
szachownicowe (nominative plural)
szachownicowego (genitive masculine singular)
szachownicowej (feminine genitive singular)
szachownicowego (genitive neuter singular)
szachownicowych (genitive plural)
szachownicowych (genitive plural virile)
szachownicowemu (dative masculine singular)
szachownicowej (dative feminine singular)
szachownicowemu (dative neuter singular)
szachownicowym (dative plural)
szachownicowym (dative plural virile)
szachownicowego (accusative animate masculine singular)
szachownicowy (accusative inanimate masculine singular)
szachownicową (accusative feminine singular)
szachownicowe (accusative neuter singular)
szachownicowych (accusative plural virile)
szachownicowe (accusative plural)
szachownicowym (instrumental masculine singular)
szachownicową (feminine instrumental singular)
szachownicowym (instrumental neuter singular)
szachownicowymi (instrumental plural)
szachownicowymi (instrumental plural virile)
szachownicowym (locative masculine singular)
szachownicowej (feminine locative singular)
szachownicowym (locative neuter singular)
szachownicowych (locative plural)
szachownicowych (locative plural virile)

(relational, chess, rare) chessboard (of or pertaining to chessboard)


abszach

abszach (nominative singular)
abszachowie (nominative plural)
abszachy (derogatory nominative plural)
abszacha (genitive singular)
abszachów (genitive plural)
abszachowi (dative singular)
abszachom (dative plural)
abszacha (accusative singular)
abszachów (accusative plural)
abszachem (instrumental singular)
abszachami (instrumental plural)
abszachu (locative singular)
abszachach (locative plural)
abszachu (singular vocative)
abszachowie (plural vocative)

Borrowed from German Abschach. First attested in 1585.

ref

Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “abszach”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]

dać abszach

Może dáć abſzach/ co też nie poł rzecży/ Trzebá ſie w ten cżás dobrze mieć ná piecży.

You can check/ Which is also not half of the matter/You also need to pay heed.

Stefan Król Waleczny, będąc Moskwie srogi, Zeby także z tey strony Turczynowi Stawił Abszach w oczy, w ryze ich i lepszy Rząd wprawił.

1660, Samuel Ludwik Twardowski, Wojna domowa z Kozaki i z Tatary, page 4:

King Stephan the Valiant, being tough against Moscow, in order to also check Turczyn, introduced rigor and a better government.

Podobnież mówią o abszachu, który Ibrahaimowi Baszy w okolicy Koryntu dano.

1822, Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego, number 50, page 494:

They are similarly speaking about the check that Ibrahim Basza got in the region of Corint.

Wichrzycielom spokoyności w Gallicyi dano taki abszach, iż im ciężko będzie przyjść do siebie.

1826, Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego, number 8, page 103:

The peace seditionists in Galicia were given such a check that it will be hard for them to recover.

(obsolete, chess) check (a situation in which the king is directly threatened by an opposing piece)


białopolowy

pl-adj

białopolowy (not comparable, no derived adverb)

białopolowy (masculine nominative singular)
białopolowa (feminine nominative singular)
białopolowe (neuter nominative singular)
białopolowi (nominative plural virile)
białopolowe (nominative plural)
białopolowego (genitive masculine singular)
białopolowej (feminine genitive singular)
białopolowego (genitive neuter singular)
białopolowych (genitive plural)
białopolowych (genitive plural virile)
białopolowemu (dative masculine singular)
białopolowej (dative feminine singular)
białopolowemu (dative neuter singular)
białopolowym (dative plural)
białopolowym (dative plural virile)
białopolowego (accusative animate masculine singular)
białopolowy (accusative inanimate masculine singular)
białopolową (accusative feminine singular)
białopolowe (accusative neuter singular)
białopolowych (accusative plural virile)
białopolowe (accusative plural)
białopolowym (instrumental masculine singular)
białopolową (feminine instrumental singular)
białopolowym (instrumental neuter singular)
białopolowymi (instrumental plural)
białopolowymi (instrumental plural virile)
białopolowym (locative masculine singular)
białopolowej (feminine locative singular)
białopolowym (locative neuter singular)
białopolowych (locative plural)
białopolowych (locative plural virile)

From biały + -o- + polowy. Compare Russian белопольный (belopolʹnyj), Slovak bielopoľný. First attested in 1844.

ref

Kazimierz Krupski (1844) Strategika szahowa: czyli, teoryczny i praktyczny sposòb doskonalenia siẹ w grze szahów (in Polish), page 93

Coordinate term: czarnopolowy

białopolowy goniec

Z fig. 1 widzimy, że zarówno białe jak i czarne mają po dwa laufry; jeden z laufrów białych jest białopolowy, drugi zaś czarnopolowy

1901, Zbigniew Kamiński, Gra w szachy, page 12:

From Figure 1, we can see that both white and black have two bishops each; one of the bishops is light-square and the other one is dark-square

(relational, chess, of a bishop) light-square, light-squared (moving on white squares)


czarnopolowy

pl-adj

czarnopolowy (not comparable, no derived adverb)

czarnopolowy (masculine nominative singular)
czarnopolowa (feminine nominative singular)
czarnopolowe (neuter nominative singular)
czarnopolowi (nominative plural virile)
czarnopolowe (nominative plural)
czarnopolowego (genitive masculine singular)
czarnopolowej (feminine genitive singular)
czarnopolowego (genitive neuter singular)
czarnopolowych (genitive plural)
czarnopolowych (genitive plural virile)
czarnopolowemu (dative masculine singular)
czarnopolowej (dative feminine singular)
czarnopolowemu (dative neuter singular)
czarnopolowym (dative plural)
czarnopolowym (dative plural virile)
czarnopolowego (accusative animate masculine singular)
czarnopolowy (accusative inanimate masculine singular)
czarnopolową (accusative feminine singular)
czarnopolowe (accusative neuter singular)
czarnopolowych (accusative plural virile)
czarnopolowe (accusative plural)
czarnopolowym (instrumental masculine singular)
czarnopolową (feminine instrumental singular)
czarnopolowym (instrumental neuter singular)
czarnopolowymi (instrumental plural)
czarnopolowymi (instrumental plural virile)
czarnopolowym (locative masculine singular)
czarnopolowej (feminine locative singular)
czarnopolowym (locative neuter singular)
czarnopolowych (locative plural)
czarnopolowych (locative plural virile)

From czarny + -o- + polowy. Compare Russian чернопольный (černopolʹnyj), Slovak čiernopoľný.

cog

чернопольный

Coordinate term: białopolowy

czarnopolowy goniec

(relational, chess, of a bishop) dark-square, dark-squared (moving on dark squares)


skakun

skakun (nominative singular)
skakuny (nominative plural)
skakuna (genitive singular)
skakunów (genitive plural)
skakunowi (dative singular)
skakunom (dative plural)
skakuna (accusative singular)
skakuny (accusative plural)
skakunem (instrumental singular)
skakunami (instrumental plural)
skakunie (locative singular)
skakunach (locative plural)
skakunie (singular vocative)
skakuny (plural vocative)

Possibly borrowed from Russian скаку́н (skakún). By surface analysis, skakać + -un.


pieszek

pieszek (nominative singular)
pieszkowie (nominative plural)
pieszki (derogatory nominative plural)
pieszka (genitive singular)
pieszków (genitive plural)
pieszkowi (dative singular)
pieszkom (dative plural)
pieszka (accusative singular)
pieszków (accusative plural)
pieszkiem (instrumental singular)
pieszkami (instrumental plural)
pieszku (locative singular)
pieszkach (locative plural)
pieszku (singular vocative)
pieszkowie (plural vocative)


obrona Caro-Kann

obrona Caro-Kann (nominative singular)
obrony Caro-Kann (genitive singular)
obronie Caro-Kann (dative singular)
obronę Caro-Kann (accusative singular)
obroną Caro-Kann (instrumental singular)
obronie Caro-Kann (locative singular)
obrono Caro-Kann (singular vocative)

Named after chess players Horatio Caro and Marcus Kann.

Caro-Kann Defence
Caro-Kann Defence#English:_Q192538

(chess) Caro-Kann Defence (a chess opening characterized by the moves 1.e4 c6, in which the white king's pawn advances two squares and the black king's bishop's pawn advances one square)


kontrgambit

pl-noun

kontrgambit m inan (related adjective kontrgambitowy)

kontrgambitowy (adjective)
kontrgambit (nominative singular)
kontrgambity (nominative plural)
kontrgambitu (genitive singular)
kontrgambitów (genitive plural)
kontrgambitowi (dative singular)
kontrgambitom (dative plural)
kontrgambit (accusative singular)
kontrgambity (accusative plural)
kontrgambitem (instrumental singular)
kontrgambitami (instrumental plural)
kontrgambicie (locative singular)
kontrgambitach (locative plural)
kontrgambicie (singular vocative)
kontrgambity (plural vocative)

From kontr- + gambit. Compare English countergambit, Italian controgambetto, Ukrainian контргамбіт (kontrhambit).


pionkowy

pl-adj

pionkowy (not comparable, no derived adverb)

pionkowy (masculine nominative singular)
pionkowa (feminine nominative singular)
pionkowe (neuter nominative singular)
pionkowi (nominative plural virile)
pionkowe (nominative plural)
pionkowego (genitive masculine singular)
pionkowej (feminine genitive singular)
pionkowego (genitive neuter singular)
pionkowych (genitive plural)
pionkowych (genitive plural virile)
pionkowemu (dative masculine singular)
pionkowej (dative feminine singular)
pionkowemu (dative neuter singular)
pionkowym (dative plural)
pionkowym (dative plural virile)
pionkowego (accusative animate masculine singular)
pionkowy (accusative inanimate masculine singular)
pionkową (accusative feminine singular)
pionkowe (accusative neuter singular)
pionkowych (accusative plural virile)
pionkowe (accusative plural)
pionkowym (instrumental masculine singular)
pionkową (feminine instrumental singular)
pionkowym (instrumental neuter singular)
pionkowymi (instrumental plural)
pionkowymi (instrumental plural virile)
pionkowym (locative masculine singular)
pionkowej (feminine locative singular)
pionkowym (locative neuter singular)
pionkowych (locative plural)
pionkowych (locative plural virile)

(relational, chess) pawn (of, from or pertaining to a pawn)


pole przemiany

pole przemiany (nominative singular)
pola przemiany (nominative plural)
pola przemiany (genitive singular)
pól przemiany (genitive plural)
polu przemiany (dative singular)
polom przemiany (dative plural)
pole przemiany (accusative singular)
pola przemiany (accusative plural)
polem przemiany (instrumental singular)
polami przemiany (instrumental plural)
polu przemiany (locative singular)
polach przemiany (locative plural)
pole przemiany (singular vocative)
pola przemiany (plural vocative)

gdyż czarny goniec może być wyrzucony ze skośnej a6-c8 tylko ruchem 6. Gc8, to jednak blokuje pionkowi pole przemiany i czarne zdążą przejść gońcem na d7

1969, Tadeusz Czarnecki, Przy szachownicy: taktyka i strategia:

since the black bishop can only be discarded from the a6-c8 diagonal with the move 6. Gc8, this, however, blocks the pawn's queening field and black manages to pass the pawn on d7

(chess, idiomatic) queening square (square on the first or eighth rank which a pawn may reach in order to become a queen or other major piece)


skrzydło królewskie

skrzydło królewskie (nominative singular)
skrzydła królewskie (nominative plural)
skrzydła królewskiego (genitive singular)
skrzydeł królewskich (genitive plural)
skrzydłu królewskiemu (dative singular)
skrzydłom królewskim (dative plural)
skrzydło królewskie (accusative singular)
skrzydła królewskie (accusative plural)
skrzydłem królewskim (instrumental singular)
skrzydłami królewskimi (instrumental plural)
skrzydle królewskim (locative singular)
skrzydłach królewskich (locative plural)
skrzydło królewskie (singular vocative)
skrzydła królewskie (plural vocative)

Coordinate term: skrzydło hetmańskie

(chess, idiomatic) kingside (side of the chessboard nearest to the King)


skrzydło hetmańskie

skrzydło hetmańskie (nominative singular)
skrzydła hetmańskie (nominative plural)
skrzydła hetmańskiego (genitive singular)
skrzydeł hetmańskich (genitive plural)
skrzydłu hetmańskiemu (dative singular)
skrzydłom hetmańskim (dative plural)
skrzydło hetmańskie (accusative singular)
skrzydła hetmańskie (accusative plural)
skrzydłem hetmańskim (instrumental singular)
skrzydłami hetmańskimi (instrumental plural)
skrzydle hetmańskim (locative singular)
skrzydłach hetmańskich (locative plural)
skrzydło hetmańskie (singular vocative)
skrzydła hetmańskie (plural vocative)

Literally, “Hetman's wing”, or more loosely translated as “Queen's wing”.

lit

Coordinate term: skrzydło królewskie

(chess, idiomatic) queenside (side of the chessboard nearest to the Queen)


silnik szachowy

silnik szachowy (nominative singular)
silniki szachowe (nominative plural)
silnika szachowego (genitive singular)
silników szachowych (genitive plural)
silnikowi szachowemu (dative singular)
silnikom szachowym (dative plural)
silnik szachowy (accusative singular)
silniki szachowe (accusative plural)
silnikiem szachowym (instrumental singular)
silnikami szachowymi (instrumental plural)
silniku szachowym (locative singular)
silnikach szachowych (locative plural)
silniku szachowy (singular vocative)
silniki szachowe (plural vocative)

(chess) chess engine (software that plays chess autonomously, i.e. without human guidance)


szachy klasyczne

szachy klasyczne (nominative plural)
szachów klasycznych (genitive plural)
szachom klasycznym (dative plural)
szachy klasyczne (accusative plural)
szachami klasycznymi (instrumental plural)
szachach klasycznych (locative plural)
szachy klasyczne (plural vocative)

Literally, “classical chess”. Compare English classical chess.

(chess, idiomatic) classical chess (chess played at a slow time control, with games taking up to several hours)


szachy błyskawiczne

szachy błyskawiczne (nominative plural)
szachów błyskawicznych (genitive plural)
szachom błyskawicznym (dative plural)
szachy błyskawiczne (accusative plural)
szachami błyskawicznymi (instrumental plural)
szachach błyskawicznych (locative plural)
szachy błyskawiczne (plural vocative)

(chess, idiomatic) blitz chess (chess played at a quick time control, with each side getting about five minutes to make their moves. Blitz chess is played at a variety of time controls, primarily 3+0 (three minutes per side), 3+2 (three minutes per side plus two extra seconds per move), 5+0, and 5+3)


szachy szybkie

szachy szybkie (nominative plural)
szachów szybkich (genitive plural)
szachom szybkim (dative plural)
szachy szybkie (accusative plural)
szachami szybkimi (instrumental plural)
szachach szybkich (locative plural)
szachy szybkie (plural vocative)

(chess, idiomatic) rapid chess (chess played at a relatively quick time control, with each side getting about 15 minutes to make their moves)


pionkożerstwo

pionkożerstwo (nominative singular)
pionkożerstwa (genitive singular)
pionkożerstwu (dative singular)
pionkożerstwo (accusative singular)
pionkożerstwem (instrumental singular)
pionkożerstwie (locative singular)
pionkożerstwo (singular vocative)

From pionek + -o- + żreć + -stwo, literally “pawn-eating”. Compare Russian пешкоедство (peškojedstvo).

af

Droga do wygrania partii prowadzi najczęściej poprzez zdobycie przewagi materialnej. Jest to prawda powszechnie znana i szybko przyswajana, stąd też w pojedynkach młodych szachistów obserwuje się pogoń za uzyskaniem konkretnej przewagi wyrażającej się większej ilości zbitych bierek. Niestety niejednokrotnie następuje to już od pierwszych posunięć i ma charakter pionkożerstwa. Często to przynosi opłakane rezultaty

2011 January 6, Andrzej Osiński, “„Pionkożerstwo" w debiucie”, in kspiatka.pl, archived from the original on 2023-12-08:

The way to win a game is most often through gaining a material advantage. This is a truth that is widely known and quickly assimilated, hence in duels between young chess players one observes the pursuit of gaining a tangible advantage expressed in terms of a greater number of pieces of pieces that have been beaten. Unfortunately, this often occurs from the very first moves and has the character of pawn grabbing. This often brings lamentable results.

23. Qxa7?? (wybitny trener i kolega z czasów juniorskich zapomniał czego sam uczy swoich uczniów że pionkożerstwo ponosi za sobą zgubne skutki, 23.g5 trzymało jeszcze pozycję białych choć król w centrum nie stoi zbyt komfortowo)

2010, robert, “pionkożerstwo”, in zielonizielonka.info, archived from the original on 2025-02-09:

23. Qxa7?? (prominent coach and junior colleague forgot what he himself teaches his students that pawn grabbing has disastrous consequences, 23.g5 still held white's position although the king in the center does not stand very comfortably)

(chess, informal) pawn grabbing (playstyle where a player prioritizes capturing opponents' pawns rather than focusing on overall strategy or victory conditions often seen as a beginner's mistake or an overly aggressive, short-sighted approach)


wieżówka

wieżówka (nominative singular)
wieżówki (nominative plural)
wieżówki (genitive singular)
wieżówek (genitive plural)
wieżówce (dative singular)
wieżówkom (dative plural)
wieżówkę (accusative singular)
wieżówki (accusative plural)
wieżówką (instrumental singular)
wieżówkami (instrumental plural)
wieżówce (locative singular)
wieżówkach (locative plural)
wieżówko (singular vocative)
wieżówki (plural vocative)


pionkówka

pionkówka (nominative singular)
pionkówki (nominative plural)
pionkówki (genitive singular)
pionkówek (genitive plural)
pionkówce (dative singular)
pionkówkom (dative plural)
pionkówkę (accusative singular)
pionkówki (accusative plural)
pionkówką (instrumental singular)
pionkówkami (instrumental plural)
pionkówce (locative singular)
pionkówkach (locative plural)
pionkówko (singular vocative)
pionkówki (plural vocative)


odciągnięcie

odciągnięcie (nominative singular)
odciągnięcia (genitive singular)
odciągnięciu (dative singular)
odciągnięcie (accusative singular)
odciągnięciem (instrumental singular)
odciągnięciu (locative singular)
odciągnięcie (singular vocative)

/ɔt.t͡ɕɔŋɡˈɲɛɲ.t͡ɕɛ/

(chess) deflection (tactic that forces an opposing piece to leave the square, rank or file it occupies, thus exposing the king or a valuable piece)