adwokacko

From adwokacki + -o. First attested in 1874.

Przegląd Tygodniowy Życia Społecznego, Literatury i Sztuk Pięknych (in Polish), volume 9, number 19, 1874


w kilku słowach

(idiomatic) in short (used as a summary)


totalnie

(colloquial) completely, totally (to the fullest extent or degree)

(government, literary, politics) in a totalitarian manner


niezmiennie

constantly, fixedly, immutably, invariantly, permanently, unchangingly


w kupie

Literally, “with [the] crowd”. Inherited from Proto-Slavic *vъkupě.

(colloquial, idiomatic) jointly, together


niwecz

Inherited from Proto-Slavic *ni *vъ *čь (“not into something”).


pokojowo

pl-adv

pokojowo (comparative bardziej pokojowo, superlative najbardziej pokojowo)

bardziej pokojowo (comparative)
najbardziej pokojowo (superlative)


w miejscu

stać w miejscu

(formal, idiomatic) used in bureaucratic letters after an adresee instead of the intended recepient because it is the same as the sender's


z przekąsem

(idiomatic) ironically, jeeringly, sneeringly


z kretesem

(idiomatic) hands down, utterly (in a complete manner)


łakomie

łakomie (comparative bardziej łakomie, superlative najbardziej łakomie)

bardziej łakomie (comparative)
najbardziej łakomie (superlative)


aerobowo

From aerobowy + -o. First attested in 1936.

ref

Polskie Towarzystwo Botaniczne (1936) Acta Societatis Botanicorum Poloniae (in Polish), Państwowe Wydawn. Nauk, page 329

75% O2 tworzonego w aerobowo rosnących komórkach Escherichia coli pochodzi z łańcucha oddechowego (zlokalizowanego oczywiście nie w mitochondriach, których bakterie nie mają, lecz w błonie komórkowej).

1995, Grzegorz Bartosz, Druga twarz tlenu, Wydawnictwo Naukowe PWN:

75% of the O2 created in aerobically growing cells of Escherichia coli comes from the respiratory chain (located, of course, not in the mitochondria, which bacteria do not have, but in the cell membrane).

Powoduje to bądź zwiększone hamowanie baroreceptorów sercowo-płucnych, bądź adaptację baroreceptorów zatok szyjnych, co w efekcie prowadzi u osobników trenowanych aerobowo do znacząco niższej odpowiedzi częstości skurczów serca na bodziec przedciśnieniowy, niż u osób nietrenujących (Shi i wsp. 1992).

2005, Tadeusz Leszek Jasiński, Znaczenie ukierunkowanego treningu fizycznego w zwiększaniu tolerancji organizmu pilota wojskowego na przyspieszenia + GZ, Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha:

This causes either increased inhibition of cardiopulmonary baroreceptors, or adaptation of carotid sinus baroreceptors, which in turn leads to a significantly lower heart rate response to a pre-pressure stimulus in aerobically trained individuals than in untrained individuals (Shi et al. 1992).


samolubnie

pl-adv

samolubnie (comparative bardziej samolubnie, superlative najbardziej samolubnie)

bardziej samolubnie (comparative)
najbardziej samolubnie (superlative)


cudnie

cudnie (comparative cudniej or bardziej cudnie, superlative najcudniej or najbardziej cudnie)

cudniej (comparative)
bardziej cudnie (comparative)
najcudniej (superlative)
najbardziej cudnie (superlative)


pod koniec

pod koniec dnia

pod koniec tygodnia

pod koniec miesiąca

pod koniec roku

pod koniec książki

pod koniec filmu

in the latter part, towards the end, by the end [with genitive ‘of something’]


aestetycznie

From aestetyczny + -ie. First attested in 1988.

Już od dawna byli artyści, którzy malowali aestetycznie, a nawet odpychająco czy odrażająco, chociaż ich obrazy nie były pozbawione wartości malarskich.

1988, Stanisław Jordanowski, Vademecum malarstwa polskiego, Bicentennial Publishing Corporation, →ISBN, page 206:

For a long time there have been artists who painted inaesthetically, and even repulsively or disgustingly, although their paintings were not devoid of painting values.

Dziś niektórzy myślą, że obraz to mebel, estetycznie czy aestetycznie pomalowany i umieszczony.

1995, Kwartalnik artystyczny: Kujawy i Pomorze, Wojewódzki Ośrodek Kultury w Bydgoszczy, page 93:

Today, some people think that a painting is a piece of furniture, aesthetically or inaesthetically painted and placed.

Podsumowując: Rzeźby Dunikowskiego prezentowały podobne cechy - przedstawiały tradycyjnie idealizowane w sztuce nagie ciało kobiece aestetycznie; teraz ciało przybierało niepokojąco uproszczony, […]

2002, Studia litteraria Polono-Slavica, Instytut, →ISBN, page 324:

To sum up: Dunikowski's sculptures presented similar features - they depicted the traditionally idealized naked female body inaesthetically; now the body took on a disturbingly simplistic, […]


na gigancie

Literally, “on a giant”. Compare English at large.

Z tym, że teraz wiedziałam, że Kaj i Lila, nawet jeśli wyglądali na młodocianych na gigancie, pełnili funkcję strażników.

2021 September 12, Aneta Jadowska, Na wojnie nie ma niewinnych. Dora 6, Wydawnictwo SQN, →ISBN:

Except that I now knew that Kaj and Lila, even if they looked like juveniles on the run, were acting as gatekeepers.

(idiomatic, school slang) on the run (usually when one has run away from home or a youth detention centre)


łebsko

łebsko (comparative bardziej łebsko, superlative najbardziej łebsko)

bardziej łebsko (comparative)
najbardziej łebsko (superlative)


refleksyjnie

refleksyjnie (comparative bardziej refleksyjnie, superlative najbardziej refleksyjnie)

bardziej refleksyjnie (comparative)
najbardziej refleksyjnie (superlative)

contemplatively, introspectively, meditatively, reflectively


kontemplacyjnie

kontemplacyjnie (comparative bardziej kontemplacyjnie, superlative najbardziej kontemplacyjnie)

bardziej kontemplacyjnie (comparative)
najbardziej kontemplacyjnie (superlative)


spode łba

patrzeć/spoglądać/spojrzeć/zerkać/zerknąć spode łba


oleiście

oleiście (comparative bardziej oleiście, superlative najbardziej oleiście)

bardziej oleiście (comparative)
najbardziej oleiście (superlative)

/ɔ.lɛˈiɕ.t͡ɕɛ/

greasily, oilily, oleaginously, smarmily, unctuously (having the consistency of oil)


po troszku

(idiomatic) bit by bit, little by little, piecemeal


na kopach

(colloquial, idiomatic) brutally, firmly, with physical force


na końcu

(idiomatic) finally, in conclusion, lastly


afabularnie

From afabularny + -ie. First attested in 1972.

ref

Z polskich studiów slawistycznych: Nauka o literaturze (in Polish), Państwowe Wydawn. Naukowe, 1972, page 248

Traktowana oczywiście afabularnie, mnogość zdarzeń tworząca pstrą mozaikę, pozorny chaos, lecz to wszystko podporządkowane idei nadrzędnej.

1977, Ewa Nowacka, Prywatne życie entu Szubad, Czytelnik, page 138:

Treated, of course, storylessly, the multitude of events creating a motley mosaic, apparent chaos, but all this is subordinated to the superior idea.

Autor nie rozwija żadnego wątku, przedstawia fakty i osobliwości afabularnie.

1989, Andrzej Babiński, Przewodnik po współczesnej polskiej literaturze marynistycznej, Glob, →ISBN, page 180:

The author does not develop any plot, he presents facts and curiosities storylessly.

Afabularnie skonstruowana akcja utworu toczy się w fikcyjnej osadzie Macondo, założonej w niedostępnej głuszy, gdzieś w północnej Kolumbii, przez protoplastę rodu, niesamowitego José Arcadia Buendię, ojca pułkownika Aureliano […]

2001, Janusz Termer, Leksykon prozaików: dla szkół i miłośników literatury, Iskry, →ISBN, page 241:

The storylessly constructed plot of the work takes place in the fictitious village of Macondo, founded in an inaccessible wilderness, somewhere in northern Colombia, by the progenitor of the family, the amazing José Arcadio Buendia, father of Colonel Aureliano […]


przenośnie

/pʂɛˈnɔɕ.ɲɛ/


z osobna

Literally, “from [the] separate”, or more loosely translated as “separately”.

lit

(idiomatic) individually, separately, singly


nad życie

kochać kogoś nad życie

(idiomatic) more than life itself; more than anything else


negatywnie

pl-adv

negatywnie (comparative negatywniej, superlative najnegatywniej)

negatywniej (comparative)
najnegatywniej (superlative)

negatively (characterized by features which do not support a hypothesis)


pozytywnie

pozytywnie (comparative pozytywniej, superlative najpozytywniej)

pozytywniej (comparative)
najpozytywniej (superlative)

positively (characterized by features which support a hypothesis)


jakby nigdy nic

Literally, “as if nothing had happened”.

jak gdyby nigdy nic
jak gdyby nigdy nic#Polish

(idiomatic) Alternative form of jak gdyby nigdy nic


jak gdyby nigdy nic

as if nothing had happened
as if nothing had happened


wpierw

(literary) first, firstly, first of all (before anything else)


gdzie diabeł mówi dobranoc

gdzie diabeł mówi dobranoc (not comparable)

Literally, “where [the] devil says goodnight”.

lit

tam, gdzie diabeł mówi dobranoc
tam, gdzie diabeł mówi dobranoc#Polish

(idiomatic) Alternative form of tam, gdzie diabeł mówi dobranoc


nazbyt

Inherited from Old Polish nazbyt. By surface analysis, univerbation of na + zbyt.


na raty

(finance, idiomatic) on hire purchase, on the never-never (by paying or accepting payment in installments)

(idiomatic) at intervals, from time to time


co jakiś czas

(idiomatic) every now and then, from time to time, occasionally, sometimes


nienaruszenie

(archaic) undisturbedly (having not been disturbed)


z lotu ptaka

Widzieliśmy z lotu ptaka gigantyczne koparki, pracujące w odkrywkowych kopalniach siarki. Ten obraz jest dziś charakterystyczny dla wielu nowych okręgów górniczych naszego kraju.

1975, Bronisław Dostatni, Jerzy Surdykowski, Rapsod polski: rzecz o trzydziestu latach pracy i budowy:

We saw from a bird's-eye view the giant excavators, working in the opencast sulphur mines. This image is now characteristic of many of our country's new mining districts.

(idiomatic) bird's-eye (as if viewed from an altitude)


w naturze

Znajdują się tam także dwa inne obrazy, ukazujące przeniesienie wizerunku Matki Bożej ze starego do nowego kościoła. Na jednym z nich jest dobrze widoczny dawny kościół rychwałdzki (można go również obejrzeć w naturze w Gilowicach).

2006, Magdalena Michniewska, Artur Michniewski, Marta Duda-Gryc, Kościoły drewniane Karpat – Polska i Słowacja: przewodnik, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, →ISBN, page 51:

There are also two other paintings, showing the transfer of the image of the Mother of God from the old to the new church. One of them shows the former Rychwałd church clearly (it can also be seen in person in Gilowice).

Najlepiej zobaczyć płytki w naturze, nawet jeśli zamierzasz dokonać zakupu internetowego, dlatego dobrym pomysłem będzie udanie się do sklepu, żeby osobiście sprawdzić konkretną markę i wzór płytek.

2018 October 23, dr Hardwick, prof. K. McCoy, Najnudniejsza książka świata, Wydawnictwo Kobiece, →ISBN:

It's best to see the tiles personally, even if you're going to make an online purchase, so it's a good idea to go to the store to check out a particular brand and tile design.

Aby obejrzeć go w naturze, wybrałem się na największą wyspę Cykladów.

2021 March 17, Jarosław Molenda, Rośliny, które udomowiły człowieka, Lindhardt og Ringhof, →ISBN:

To see it in person, I went to the largest island of the Cyclades.

(idiomatic) in person, in the flesh (actually present)

Pragnęlibyśmy jednak odwdzięczyć się Bydgoszczy, że tak powiemy, „w naturze”, to znaczy w sposób właściwy dla instytucji naukowej: dokonaniem badań na rzecz miasta.

1948, Instytut Bałtycki (Poland), Sprawozdanie z działalności:

However, we would like to repay Bydgoszcz, so to speak, "in kind," that is, in a manner appropriate to a scientific institution: by doing research for the benefit of the city.

Zgodnie z nim tradycyjny lekarz czy uzdrowiciel otrzymywał dary w naturze, odpowiednie do stanu posiadania chorego, a najbiedniejsi mogli odwdzięczyć się po prostu dobrym słowem.

2004, Zbigniew Jasiewicz, Wschód w polskich badaniach etnologicznych i antropologicznych: problematyka – badacze – znaczenie:

According to this [custom], the traditional doctor or healer received gifts in kind, appropriate to the patient's condition, and the poorest could repay simply with a kind word.

Co to oznacza? Po zagarnięciu zapłaty w miedzi lub srebrze (można było też zapłacić w naturze: jagnięciem, koźlęciem, kaczką, gęsią, parą skórzanych sandałów, kawałkiem płótna, a nawet osełką masła) wróżbita przystępował do wyjaśniania znaku.

2012 June 1, Ewa Nowacka, Proszę bilet na wieżę Babel, Siedmioróg, →ISBN:

What does this mean? After seizing payment in copper or silver (it was also possible to pay in kind: with a lamb, a kid, a duck, a goose, a pair of leather sandals, a piece of cloth, or even a block of butter), the fortune-teller proceeded to explain the sign.

(idiomatic, of paying or giving) in kind (with goods or services)

Bo jak inaczej ówczesne żony-trofea mogły zapłacić za godziwe warunki życia, nie mogąc pracować, posiadać ani dziedziczyć? Mogły się odwdzięczyć w naturze. Sztuką było zachować w tej maskaradzie ździebko godności.

2013 June 19, Grażyna Plebanek, Córki rozbójniczki, Virtualo, →ISBN:

Because how else could the trophy-wives of the time have paid for decent living conditions without being able to work, own, or inherit? They could repay in kind. The trick was to retain a modicum of dignity in this masquerade.

– Widzicie, panowie, nie mam przy sobie gotówki, a chciałabym się wam jakoś odwdzięczyć – przemówiła tym swoim matowym, wysokim głosikiem. – Nie wyglądacie mi na zbytnich materialistów, więc pomyślałam, że moglibyśmy rozliczyć się w naturze.

2018 August 21, Przemysław R. Cichoń, Pewnego razu w Świnioryjach, e-bookowo, →ISBN, page 16:

"You see, gentlemen, I don't have cash on me, and I would like to repay you somehow," she spoke in that dull, high-pitched voice of hers. "You guys don't look too materialistic to me, so I thought we could settle in kind."

(colloquial, euphemistic, idiomatic) in sexual favours

in kind (with goods or services)
in sexual favours


tak samo

+obj

jak (+ nominative) jakby (+ nominative) ‘as/like what’

the same way; as, like [with jak (+ nominative) or jakby (+ nominative) ‘as/like what’]


w drobny mak

(colloquial, idiomatic) to pieces, into smithereens


namownie

From namowny + -ie. First attested in 1564.

ref

Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “namownie”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]


odmownie

From odmowny + -ie. First attested in 1809.

Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “odmownie”, in Słownik języka polskiego


omownie

From omowny + -ie. First attested in 1845.

Teodozy SIEROCIŃSKI (1845) Grammatyka Polska ułożona przez T. Sierocińskiego. Wydanie trzecie (in Polish), page 101

indirect, periphrastic, circumlocutory (described not directly but through a description)


gderliwie

pl-adv

gderliwie (comparative gderliwiej, superlative najgderliwiej)

gderliwiej (comparative)
najgderliwiej (superlative)

(colloquial, of a person) cantankerously, crankily, disgruntledly, grouchily, grumpily

(colloquial, of a voice) cantankerously, crankily, disgruntledly, grouchily, grumpily


rozmównie

rozmównie (comparative rozmówniej, superlative najrozmówniej)

rozmówniej (comparative)
najrozmówniej (superlative)


rozmownie

rozmownie (comparative rozmowniej, superlative najrozmowniej)

rozmowniej (comparative)
najrozmowniej (superlative)

Inherited from Old Polish rozmownie. By surface analysis, rozmowny + -ie.

conversationally; talkatively (in a way tending to talk or speak freely or often)


wymównie

wymównie (comparative wymówniej, superlative najwymówniej)

wymówniej (comparative)
najwymówniej (superlative)


ni w pięć, ni w dziewięć

ni w pięć, ni w dziewięć (not comparable)

/ɲi fpjɛɲt͡ɕ ɲi ˈvd͡ʑɛ.vjɛɲt͡ɕ/

Rhyme, literally, “neither in five nor in nine”.

lit

(colloquial, idiomatic) without rhyme or reason


jak na zamówienie

(idiomatic) as ordered (in a manner exactly as one would want)


ni w pięć, ni w dziesięć

pl-adv

ni w pięć, ni w dziesięć (not comparable)

/ɲi fpjɛɲt͡ɕ ɲi ˈvd͡ʑɛ.ɕɛɲt͡ɕ/

Rhyme, literally, “neither in five nor in ten”.

ni w pięć, ni w dziewięć
ni w pięć, ni w dziewięć#Polish

(colloquial, idiomatic) Alternative form of ni w pięć, ni w dziewięć


piąte przez dziesiąte

Rhyme, literally, “fifth through tenth”.

(colloquial, idiomatic) inaccurately, imprecisely


zmownie

From zmowny + -ie. First attested in 17th–18th century.

(obsolete) in a manner agreed upon or earlier determined


mównie

mównie (comparative mówniej, superlative najmówniej)

mówniej (comparative)
najmówniej (superlative)


mownie

mownie (comparative mowniej, superlative najmowniej)

mowniej (comparative)
najmowniej (superlative)

From mowny + -ie. First attested in 1549.

ref

Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “mownie”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]


z własnej woli

(idiomatic) voluntarily, of one's own accord


z własnej i nieprzymuszonej woli

pl-adv

z własnej i nieprzymuszonej woli (not comparable)

Literally, “of [one's] own and uncoerced will”.

lit

Kobieta potwierdziła, że wzięła meble na raty, ale z własnej i nieprzymuszonej woli, dla siebie.

2006 February 16, “Kłamią jak z nut”, in Dziennik Polski:

The woman confirmed she had bought the furniture on installments, but of her own accord, for herself.

(idiomatic) Emphatic form of z własnej woli (“voluntarily, of one's own accord”)


na poły

(idiomatic, literary) incompletely, partially, partly


pół żartem, pół serio

Literally, “half jokingly, half seriously”.


na cały regulator

Literally, “with [the] whole regulator”.

(idiomatic) full blast, at full volume (very loudly)


wznak

(Middle Polish, now only in na wznak) on one's back


na ful

af

English <i class="Latn mention" lang="en">full</i>

(colloquial, idiomatic) to the max, full blast (to the maximum possible degree or extent, usually about music)


nieobyczajnie

pl-adv

nieobyczajnie (comparative bardziej nieobyczajnie, superlative najbardziej nieobyczajnie)

bardziej nieobyczajnie (comparative)
najbardziej nieobyczajnie (superlative)

/ɲɛ.ɔ.bɘˈt͡ʂaj.ɲɛ/

(dated) indecently (not in keeping with conventional moral values)


na cały głos

(idiomatic) Alternative form of na całe gardło


na całe gardło

at the top of one's voice
at the top of one's voice


ile sił

(idiomatic) Alternative form of z całej siły


całą naprzód

(idiomatic, sailing) full speed ahead (moving at maximum speed)


ze wszystkich sił

Literally, “from all [one's] strengths”.


z całej siły

with all one's might
with all one's might


cały boży dzień

/ˈt͡sa.wɘ ˈbɔ.ʐɘ d͡ʑɛɲ/

pracować cały boży dzień

all the livelong day
all the livelong day


z całą odpowiedzialnością

z całą odpowiedzialnością (not comparable)

/ˈst͡sa.wɔw̃ ɔt.pɔ.vjɛ.d͡ʑalˈnɔɕ.t͡ɕɔw̃/

Literally, “with all [the] responsibility”.

lit

twierdzić/stwierdzić z całą odpowiedzialnością

with full responsibility
with full responsibility


cały Boży dzień

/ˈt͡sa.wɘ ˈbɔ.ʐɘ d͡ʑɛɲ/

(idiomatic) Alternative letter-case form of cały boży dzień


na całej linii

(idiomatic) in every way; across the board


krócce

(Middle Polish) Alternative form of krótce


do późna

(idiomatic) until late (so that it lasts a long time and into the late hours of a particular part of the day or night)


do syta

Literally, “until full”. Compare Ukrainian до́сита (dósyta).

(idiomatic) until full (so that hunger or thirst is fully satisfied)

(idiomatic) enough, sufficiently (so that one does something for as long or as often or in as much quantity as one wants, and is therefore fully satisfied in that respect)


krótce

Inherited from Old Polish krótce. By surface analysis, krótki + -e.

(Middle Polish) briefly; shortly (in a manner using few words)

(Middle Polish) soon (in the near future)


bez trudu

(idiomatic) easily, effortlessly, readily


nie bez kozery

(idiomatic, literary) not groundlessly, not without reason


odpowiedzialnie

pl-adv

odpowiedzialnie (comparative odpowiedzialniej, superlative najodpowiedzialniej)

odpowiedzialniej (comparative)
najodpowiedzialniej (superlative)

From odpowiedzialny + -ie. First attested in the 19th century.

ref

Aleksander Zdanowicz (1861) “odpowiedzialnie”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861


tuż, tuż

(idiomatic) almost, nearly, right, just (very close in time or space)


upiornie

pl-adv

upiornie (comparative upiorniej, superlative najupiorniej)

upiorniej (comparative)
najupiorniej (superlative)

ghastlily, spookily (frighteningly, scarily)

extremely, really (to such an extent that the speaker does not like it at all)


w drodze wyjątku

(idiomatic) by way of exception (on an exceptional basis)


przypowiednie

From either przypowiedny + -ie or przypowiedni + -e. First attested in 1532.

ref

Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “przypowiednie”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]


na oklep

For the addition of na, compare na oślep.


obmierźle

pl-adv

obmierźle (comparative bardziej obmierźle, superlative najbardziej obmierźle)

bardziej obmierźle (comparative)
najbardziej obmierźle (superlative)


szkaradnie

szkaradnie (comparative szkaradniej, superlative najszkaradniej)

szkaradniej (comparative)
najszkaradniej (superlative)

(literary) hideously, repellently, repulsively


obskurnie

obskurnie (comparative bardziej obskurnie, superlative najbardziej obskurnie)

bardziej obskurnie (comparative)
najbardziej obskurnie (superlative)

dingily, insalubriously, shabbily, squalidly


odpychająco

odpychająco (comparative bardziej odpychająco, superlative najbardziej odpychająco)

bardziej odpychająco (comparative)
najbardziej odpychająco (superlative)


sztampowo

sztampowo (comparative bardziej sztampowo, superlative najbardziej sztampowo)

bardziej sztampowo (comparative)
najbardziej sztampowo (superlative)


chamsko

chamsko (comparative bardziej chamsko, superlative najbardziej chamsko)

bardziej chamsko (comparative)
najbardziej chamsko (superlative)

(colloquial) crudely, obscenely, uncouthly

(archaic, derogatory) like a countryman, peasantly (person of low birth)


nasennie

hypnotically, soporifically (in a manner inducing sleep)


smutnawo

smutnawo (comparative bardziej smutnawo, superlative najbardziej smutnawo)

bardziej smutnawo (comparative)
najbardziej smutnawo (superlative)

Wyglądasz smutnawo.


posępnie

posępnie (comparative posępniej, superlative najposępniej)

posępniej (comparative)
najposępniej (superlative)


z miejsca

Literally, “from place”. Compare English on the spot.


miejsce po miejscu

miejsce przy miejscu
miejsce przy miejscu#Polish

Alternative form of miejsce przy miejscu


miejsce przy miejscu

shoulder-to-shoulder, side-by-side (in a manner occupying an entire space)


nie na miejscu

Literally, “not in place”. Compare Russian неуме́стный (neuméstnyj).

(idiomatic) inappropriately, inadequately, improperly, unsuitably


jak człowiek

jak człowiek (comparative bardziej jak człowiek, superlative najbardziej jak człowiek)

bardziej jak człowiek (comparative)
najbardziej jak człowiek (superlative)


żałośliwie

żałośliwie (comparative żałośliwiej, superlative najżałośliwiej)

żałośliwiej (comparative)
najżałośliwiej (superlative)


fatalnie

fatalnie (comparative fatalniej, superlative najfatalniej)

fatalniej (comparative)
najfatalniej (superlative)


szkodliwie

szkodliwie (comparative bardziej szkodliwie, superlative najbardziej szkodliwie)

bardziej szkodliwie (comparative)
najbardziej szkodliwie (superlative)


niekorzystnie

niekorzystnie (comparative niekorzystniej, superlative najniekorzystniej)

niekorzystniej (comparative)
najniekorzystniej (superlative)

/ɲɛ.kɔˈʐɘst.ɲɛ/


destruktywnie

destruktywnie (comparative bardziej destruktywnie, superlative najbardziej destruktywnie)

bardziej destruktywnie (comparative)
najbardziej destruktywnie (superlative)


zgubnie

zgubnie (comparative zgubniej, superlative najzgubniej)

zgubniej (comparative)
najzgubniej (superlative)

balefully, banefully, deleteriously, malignly, perniciously


destrukcyjnie

destrukcyjnie (comparative bardziej destrukcyjnie, superlative najbardziej destrukcyjnie)

bardziej destrukcyjnie (comparative)
najbardziej destrukcyjnie (superlative)


pod górę

(idiomatic) uphill (up a slope, towards higher ground)


feralnie

feralnie (comparative bardziej feralnie, superlative najbardziej feralnie)

bardziej feralnie (comparative)
najbardziej feralnie (superlative)


niefartownie

niefartownie (comparative bardziej niefartownie, superlative najbardziej niefartownie)

bardziej niefartownie (comparative)
najbardziej niefartownie (superlative)


fartownie

fartownie (comparative bardziej fartownie, superlative najbardziej fartownie)

bardziej fartownie (comparative)
najbardziej fartownie (superlative)

(colloquial) flukily, fortunately, luckily


niefortunnie

niefortunnie (comparative bardziej niefortunnie, superlative najbardziej niefortunnie)

bardziej niefortunnie (comparative)
najbardziej niefortunnie (superlative)


fortunnie

fortunnie (comparative bardziej fortunnie, superlative najbardziej fortunnie)

bardziej fortunnie (comparative)
najbardziej fortunnie (superlative)


niepomyślnie

niepomyślnie (comparative bardziej niepomyślnie, superlative najbardziej niepomyślnie)

bardziej niepomyślnie (comparative)
najbardziej niepomyślnie (superlative)

/ɲɛ.pɔˈmɘɕl.ɲɛ/


na śmierć i życie

/naˈɕmjɛrt͡ɕ i ˈʐɘ.t͡ɕɛ/

(idiomatic) to the death (that will continue until one of the contestants dies)

(idiomatic) to the death (to the utmost degree)


z życiem

/ˈzʐɘ.t͡ɕɛm/

(idiomatic) with life, lively (energetically and quickly)


nieszczerze

nieszczerze (comparative bardziej nieszczerze, superlative najbardziej nieszczerze)

bardziej nieszczerze (comparative)
najbardziej nieszczerze (superlative)

/ɲɛˈʂt͡ʂɛ.ʐɛ/


sztucznie

sztucznie (comparative sztuczniej, superlative najsztuczniej)

sztuczniej (comparative)
najsztuczniej (superlative)

/ˈʂtut͡ʂ.ɲɛ/

affectedly, grandiosely, insincerely, pretentiously


nienaturalnie

nienaturalnie (comparative bardziej nienaturalnie, superlative najbardziej nienaturalnie)

bardziej nienaturalnie (comparative)
najbardziej nienaturalnie (superlative)


zdradliwie

zdradliwie (comparative bardziej zdradliwie, superlative najbardziej zdradliwie)

bardziej zdradliwie (comparative)
najbardziej zdradliwie (superlative)


przewrotnie

przewrotnie (comparative bardziej przewrotnie, superlative najbardziej przewrotnie)

bardziej przewrotnie (comparative)
najbardziej przewrotnie (superlative)


dwulicowo

dwulicowo (comparative bardziej dwulicowo, superlative najbardziej dwulicowo)

bardziej dwulicowo (comparative)
najbardziej dwulicowo (superlative)

deceitfully, duplicitously, in a two-faced manner


wykrętnie

wykrętnie (comparative bardziej wykrętnie, superlative najbardziej wykrętnie)

bardziej wykrętnie (comparative)
najbardziej wykrętnie (superlative)

deceptively, disingenuously, duplicitously, evasively


dla przykładu

(idiomatic) as an example (so that others may learn from an action)

(idiomatic) for an example (so that one may have a reference point)


paranoicznie

(psychiatry) paranoiacally, paranoidly (of, related to, or suffering from paranoia)

paranoiacally, paranoidly (exhibiting extreme and irrational fear or distrust of others)


co chwilę

(idiomatic) all the time (in very short intervals)


co rusz

(colloquial, idiomatic) all the time (in very short intervals)


co i rusz

(colloquial, idiomatic) Alternative form of co rusz


pokotem

Borrowed from Ukrainian по́котом (pókotom). First attested in 1690.

ref

Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “pokotem”, in Słownik języka polskiego

(literary) side by side (close to one another and abreast)


nakładowo

From nakładowy + -o. First attested in 1862.

Tomasz Snarski (1862) Praktyczne gospodarstwo wiejskie dla potrzeb miejscowych rolnictwa na Litwie zastosowane, z dodaniem działu o urządzeniu gospodarstwa bezpańszczyznianego i stosownym podziale gruntów (in Polish), page 8

(economics) in a manner relating to a putting-out system


nakładnie

From nakładny + -ie. First attested in 1588.

Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “nakładnie”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]


nakładczo

From nakładczy + -o. First attested in 1934.

Prace i materiały etnograficzne (in Polish), Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 1934, page 192

Wreszcie rozwinięty przemysł chałupniczy praucjacy nakładczo w ośrodkach takich, jak Lorczyna obok Krosna, mogący zatrudnić około 4.000 kwalifikowanych tkaczy znanych z wspaniałych wyrobów nie ustępujących fabrycznym oraz szereg mniejszych ośrodków tkackich, rozrzuconych po terenie Małopolski, - jak Lidzbark k, Bursztyna, kilka w powiecie samborskim itd.,, może przerobić lekko 100 wagonów.

1936 September 6, Czas : dziennik poświęcony polityce krajowej i zagranicznej oraz wiadomościom literackim, rolniczym i przemysłowym, volume 89, number 245, page 14:

Finally, the cottage industry working as a merchant employer was developed in centers such as Lorczyna near Krosno, able to employ about 4,000 qualified weavers known for their excellent products not inferior to factory ones, and a number of smaller weaving centers scattered around Lesser Poland, such as Lidzbark near Amber, a few in the Sambor district, etc., can easily convert 100 wagons.

Zdaniem ministra pracy [Leszek Miller] do ogółu zatrudnionych powinno się dalej zaliczać osoby, które przebywają na urlopach bezpłatnych, pracują nakładczo oraz za granicą.

1993 November 12, Paweł Rożyński, “Rozjaśnianie niedorzeczności”, in Gazeta Wyborcza, Agora S.A.:

According to the Minister of Labor [Leszek Miller], the total number of employees should still include people who are on unpaid leave, work as a merchant employer and work abroad.

(rare) as a merchant employer (of jobs, requests, etc., in a manner paid for by the contractor, who also supplies materials, and made in the contractor's own place with their own tools)


nadokładniej

(Middle Polish) superlative degree of dokładnie


odkładnie

From odkładny + -ie. First attested in 1809.

Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “odkładnie”, in Słownik języka polskiego


okładkowo

From okładkowy + -o. First attested in 1934.

ABC : pismo codzienne informuje wszystkich o wszystkim (in Polish), volume 9, number 129, 1934 May 12, page 6

like, or in a manner concerning book covers


jak leci

(idiomatic) as you go (not selecting but sequentially, or done to everything)


namolnie

pl-adv

namolnie (comparative bardziej namolnie or namolniej, superlative najbardziej namolnie or najnamolniej)

bardziej namolnie (comparative)
namolniej (comparative)
najbardziej namolnie (superlative)
najnamolniej (superlative)

(colloquial, of people) importunately, insistently, obtrusively, persistently, pushily (imposing oneself on others and not leaving them alone)

(colloquial) intrusively, persistently (characterized by great intensity, which makes others uncomfortable and reluctant to accept it)


przekładkowo

From przekładkowy + -o. First attested in 1953.

ref

Studia wczesnośredniowieczne (in Polish), Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1953, page 94


przekładowo

From przekładowy + -o. First attested in 1843.

Pavel Josef Šafárik (1843) P. J. Safarzyka Słowiański narodopis (in Polish), page 107

(uncommon, translation studies) in a manner pertaining translation


rozkładczo

From rozkładczy + -o. First attested in 1852.

Reinhold Nobis (1852) Dokładna i praktyczna książka podręczna o wszystkich odnogach gospodarstwa wiejskiego dla gospodarzy i uczących się gospodarstwa ze szczególném uwzględnieniem potrzeby uczniów gospodarskich i … (ekonomów) (in Polish), volume 2, page 84


składkowo

From składkowy + -o. First attested in 1842.

Kurjer Warszawski (in Polish), number 135, 1842 May 27, page 1


składniowo

From składniowy + -o. First attested in 1873.

Opiekun Domowy : pismo tygodniowe sprawom wychowania, rzeczom społecznym, literaturze i sztukom pięknym poświęcon (in Polish), volume 9, series 3, number 21, 1873 May 21, page 166


układno

From układny + -o. First attested in 1654.

Umiem potrafić włosy i warkocz zapleść w kosy, Kłaniam się barzo snadno i tańcuję układno, A cóż po temu, kiedy żadnemu W serce się to nie wkradło!

1654, Szymon Zimorowicz, edited by Ludwika Ślękowa, ROKSOLANKI TO JEST RUSKIE PANNY NA WESELE B. Z. z K. D., volume 2, published 1983, page 50:

I can braid hair and braids, I bow very suavely, and like that when no one takes it to heart.


układowo

From układowy + -o. First attested in 1841.

Ignacy Rafał Czerwiakowski (1841) Botaniki ogólnej roślin jawnopłciowych J. R. Czerwiakowskiego. Z. 1. (in Polish), page 65


jak mucha w smole

slow as molasses in January
slow as molasses in January

(idiomatic, simile) slow as molasses in January


ślamazarnie

pl-adv

ślamazarnie (comparative ślamazarniej, superlative najślamazarniej)

ślamazarniej (comparative)
najślamazarniej (superlative)

(colloquial, derogatory) sluggish, slow (habitually idlily and lazily; slothfully; dully; inactively)

(colloquial, derogatory) sluggish (slowly; having little motion)


raz i drugi

(idiomatic) a couple of times, a few times, several times


jak młody bóg

Czuję się jak młody bóg!

(idiomatic, simile) in a fresh, young, and healthy manner


jeszcze raz

again, once again, once more (one more time)


po raz wtóry

(idiomatic, literary) once again (for the second time)


oszczędnie

oszczędnie (comparative oszczędniej, superlative najoszczędniej)

oszczędniej (comparative)
najoszczędniej (superlative)

/ɔˈʂt͡ʂɛnd.ɲɛ/


jak trzeba

Literally, “as it ought [to be]”. Compare French comme il faut.


pierwsza klasa

(colloquial, idiomatic) in a first class manner


jak trza

(idiomatic, colloquial) Alternative form of jak trzeba.


niereligijnie

niereligijnie (comparative bardziej niereligijnie, superlative najbardziej niereligijnie)

bardziej niereligijnie (comparative)
najbardziej niereligijnie (superlative)

irreligiously, unreligiously (having no relation to religion)

irreligiously, unreligiously (rejecting religion consciously)


w okamgnieniu

Literally, “in [the] blink of [an] eye”. Compare English in the blink of an eye, Hungarian pillanat.

in the blink of an eye
in the blink of an eye

(idiomatic) in the blink of an eye, in a flash, in no time


w pień

(idiomatic) so that no one is left alive


do nogi

(idiomatic) so that no one is left alive, to the last man


niewczas

(obsolete) at a bad time, inopportunely, not in time for


niezwłocznie

/ɲɛˈzvwɔt͡ʂ.ɲɛ/

(literary) forthwith, immediately, right away (without delay)


ekspresowo

in an express manner, expeditiously, quickly


przestrzennie

/pʂɛˈstʂɛn.ɲɛ/


tam, gdzie król piechotą chadza

tam, gdzie król piechotą chadza (not comparable)

Literally, “where the king goes on foot”.

lit

tam, gdzie król piechotą chodzi
tam, gdzie król piechotą chodzi#Polish

(idiomatic, colloquial, euphemistic) Alternative form of tam, gdzie król piechotą chodzi.


tam, gdzie król piechotą chodzi

pl-adv

tam, gdzie król piechotą chodzi (not comparable)

(idiomatic, colloquial, euphemistic) to the bathroom, to the toilet


etnicznie

/ɛtˈɲit͡ʂ.ɲɛ/


kalendarzowo

according to the calendar, with respect to the calendar


samopas

(idiomatic) unattended, without care or supervision


nadalej

(Middle Polish) superlative degree of daleko


toczka w toczkę

Partial calque of Russian то́чка в то́чку (tóčka v tóčku).

pcal

то́чка в то́чку


toćka w toćkę

(colloquial, idiomatic) Alternative form of toczka w toczkę.


naczęściej

/nɒˈt͡ʂɛ̃ɕt͡ɕɛj/

/nɒˈt͡ʂɛ̃ɕt͡ɕej/

(Middle Polish) superlative degree of często


na dobranoc

czytać bajkę na dobranoc

śpiewać piosenkę na dobranoc


pi razy drzwi

(idiomatic, colloquial) Alternative form of pi razy oko


pi razy oko

Literally, “pi times eye”. Compare German Pi mal Daumen, Polish na oko, English to eyeball.

(idiomatic, colloquial) give or take, more or less (very imprecisely)


o dupie Maryni

(humorous, idiomatic, vulgar) about jack shit (about nothing important)


obiecnie

/ɔˈbjɛt͡sɲɛ/

Inherited from Old Polish obiecnie. By surface analysis, obiecny + -ie. Displaced by and doublet of obecnie, a borrowed form.


krakowskim targiem

Literally, “by Cracovian market”. Probably from the perception that the people of Cracow are stingy and bargain to the end.

Prezes znalazł wyjście z sytuacji. Przegłosujemy wniosek, o zwrot kosztów jakie ponoszę w związku z pełnieniem tej funkcji. Prezes zażyczył sobie 1000 złotych miesięcznie. Potem krakowskim targiem zeszło na 800 złotych netto.

2005 July 28, Stefan Leśniowski, “PREZES NA ZLECENIE”, in Gazeta Krakowska, "Polskapresse". Oddział "Prasa Krakowska":

The chairman has found a way out of the situation. We will vote on a motion, to reimburse me for the expenses I incur in connection with this function. The chairman demanded 1000 zlotys a month. Then, compromisingly, it came down to 800 zlotys net

splitting the difference
split the difference

(idiomatic) by splitting the difference (by settling on an amount midway between the offer and the asking price)

(idiomatic, by extension) by splitting the difference (by choosing an option or take a position roughly midway between two opposed alternatives)


totalitarnie

pl-adv

totalitarnie (comparative bardziej totalitarnie, superlative najbardziej totalitarnie)

bardziej totalitarnie (comparative)
najbardziej totalitarnie (superlative)

(government, politics) in a totalitarian manner


po łebkach

Literally, “on heads”. From the fact that if one who touches only the heads, tips of objects, and does not delve deeper into their structure, is not interested in the state of the whole, never acquires full knowledge of something to the end.

(colloquial, idiomatic) loosely, sloppily, carelessly


po łepkach

(colloquial, idiomatic) Alternative form of po łebkach


z bijącym sercem

(idiomatic) experiencing strong emotions


żrąco

żrąco (comparative bardziej żrąco, superlative najbardziej żrąco)

bardziej żrąco (comparative)
najbardziej żrąco (superlative)

(chemistry, of an acid) caustically, corrosively


jak na lekarstwo

Literally, “as for medication”. From the fact that substances contained in medicines are present in very small quantities, of the order of micrograms.

(idiomatic) very little, next to nothing


tyle, co kot napłakał

Literally, “as much [tears] as [a] cat cried”.


z zapartym tchem

(idiomatic) with bated breath (eagerly; with great anticipation)


lelum polelum

Perhaps a reference to the alleged twin Slavic deities Lel and Polel.

(archaic, colloquial, idiomatic) lazily, sluggishly


sardonicznie

pl-adv

sardonicznie (comparative bardziej sardonicznie, superlative najbardziej sardonicznie)

bardziej sardonicznie (comparative)
najbardziej sardonicznie (superlative)

(literary) sardonically (scornfully mockingly)


leniwo

leniwo (comparative leniwiej or bardziej leniwo, superlative najleniwiej or najbardziej leniwo)

leniwiej (comparative)
bardziej leniwo (comparative)
najleniwiej (superlative)
najbardziej leniwo (superlative)

(of movement) lazily, sluggishly (in a slow manner)

lazily, sluggishly (in an unhurried manner)


leniwie

leniwie (comparative leniwiej or bardziej leniwie, superlative najleniwiej or najbardziej leniwie)

leniwiej (comparative)
bardziej leniwie (comparative)
najleniwiej (superlative)
najbardziej leniwie (superlative)


filozoficznie

(philosophy) philosophically (in a philosophical manner)

(education) philosophically (in the field of philosophy)

(colloquial) philosophically (in the manner of a wise, balanced, and experienced person)


ni w ząb

(colloquial, idiomatic) Alternative form of ani w ząb


jak ulany

(colloquial, idiomatic, simile) like a glove (fitting to the maximum extent)


na migi

pokazać na migi

(idiomatic, linguistics) in sign language; by miming (representing an action or object through gesture, without the use of sound)


jak ulał

pasować jak ulał


po mojemu

(colloquial, idiomatic) my way (as the speaker wants it to be)


na chłopski rozum

Literally, “on peasant mind”, or more loosely translated as “with peasant's reasoning”.

lit

(colloquial, idiomatic) in layman's terms, with common sense


dawno, dawno temu

(idiomatic) Alternative form of dawno temu

(idiomatic) once upon a time (traditional beginning of children’s stories, especially fairy tales)


na zdrowy rozum

(idiomatic) using common sense, intellectually


od kuchni

(idiomatic) inside out (much more than others because taking into account details generally ignored)

(idiomatic) from the inside (by deceit or secretly and unofficially)


bez trzymanki

jeździć bez trzymanki

(idiomatic) with no handlebars, with no hands (riding without holding the handlebars of a bike)

(colloquial, idiomatic) not holding back, in a no-holds-barred way (without setting for oneself or accepting any limitations that one should normally consider in activities of a similar kind)


nie tego

(colloquial, idiomatic) not so, incorrectly, bad, wrong (bad in some respect)


w siną dal

into the wide blue yonder
into the wide blue yonder

(idiomatic) into the wide blue yonder (far away and without being sure where exactly)


na wyrywki

(idiomatic) at random (randomly selecting elements from some whole)

(idiomatic) at random (so that everyone does something all at once, not in a fixed order)

znać na wyrywki

(idiomatic) by heart, down pat, off pat (so perfectly that nothing is left out)


jak zbity pies

(idiomatic, simile) being excessively docile or acting as if having been battered


jak psu z gardła wyjęty

pl-adv

jak psu z gardła wyjęty (not comparable)

Literally, “as if pulled out of [a] dog's throat”.

lit

(idiomatic, simile) in a very crumpled or creased manner


jak psa

(colloquial, idiomatic, simile) badly and with contempt or mercilessly


na kacu

(colloquial, idiomatic) in a hungover manner


na rękę

zarabiać 4000 zł na rękę

(colloquial, economics, idiomatic) after taxes, take-home (after deductions for taxes)


po wszystkim

już po wszystkim

all over but the shouting
all over but the shouting


z dwojga złego

wybrać z dwojga złego

(idiomatic) given a choice of two equally unfavorable alternatives


na wagę

kupować na wagę

(idiomatic) by weight (so that the value and price of something depends on its weight)


pod włos

(idiomatic) in the opposite direction of hair growth

(idiomatic) against the grain (contrary to what is expected)

Used other than figuratively or idiomatically: see pod, włos.


po zawodach

a day after the fair
a day after the fair

(colloquial, idiomatic) a day after the fair (too late to change what has already happened)


wet za wet

Literally, “compensation for compensation”.

(idiomatic, literary) tit for tat (responding to a wrong or harm with the same action or behavior)


po uszy w gównie

Literally, “up to [one's] ears in shit”.

(idiomatic, vulgar) up shit creek (in a difficult or morally questionable situation)


pl-adv

gdzie plecy kończą swoją szlachetną nazwę (not comparable)

/ɡd͡ʑɛ ˈplɛ.t͡sɘ ˈkɔɲ.t͡ʂɔw̃ ˈsfɔ.jɔw̃ ʂlaˈxɛt.nɔw̃ ˈnaz.vɛ/

Literally, “where [the] back ends its noble name”.

lit

(colloquial, euphemistic, idiomatic) buttocks


na dwa fronty

both sides against the middle
play both sides against the middle

(idiomatic) both sides against the middle (in two or more spheres or fields simultaneously)


ciemno jak w dupie

(humorous, idiomatic, simile, vulgar) completely dark, pitch black (devoid of any light)


pl-adv

gdzie plecy tracą swoją szlachetną nazwę (not comparable)

/ɡd͡ʑɛ ˈplɛ.t͡sɘ ˈtra.t͡sɔw̃ ˈsfɔ.jɔw̃ ʂlaˈxɛt.nɔw̃ ˈnaz.vɛ/

Literally, “where [the] back loses its noble name”.

lit

gdzie plecy kończą swoją szlachetną nazwę#Polish

(colloquial, euphemistic, idiomatic) Alternative form of gdzie plecy kończą swoją szlachetną nazwę.


ot tak

(colloquial, idiomatic) just like that (so that something is done or something happens without any specific reason)


pod słońce

against the sun (being in such a position or location that the sun's rays shine directly into someone's eyes or fall directly on something)


pod słońcem

najlepszy pod słońcem

(idiomatic) under the sun (used to emphasize that, in the speaker's opinion, the characteristic in question is enjoyed by someone or something to the maximum degree)


z bronią w ręku

(idiomatic) with arms in hand (being armed)


po staremu

Literally, “[the] old way”. Cognate with Russian по-ста́рому (po-stáromu). Compare also French à l’ancienne.

(idiomatic) same old same old (as it was before; without any changes)

(idiomatic) same old same old (in a manner characteristic of times gone by)


po godzinach

(idiomatic) after hours, on one's own time, in one's free time (during the period after the legal hours of operation)


do obrzydzenia

(idiomatic) ad nauseam (to a nauseating or sickening degree)


na odchodnym

(idiomatic) on the way out (as someone is leaving)


na odchodne

(idiomatic) Alternative form of na odchodnym


ganc egal

(idiomatic) Alternative spelling of ganz egal


co za różnica

(idiomatic) Alternative form of bez różnicy


nie halo

(colloquial, idiomatic) not so, incorrectly, bad, wrong (bad in some respect)


nie teges

/ɲɛ ˈtɛ.ɡɛs/


jak jasna cholera

(colloquial, mildly vulgar, idiomatic, simile) as hell (to a great extent or degree; very)


jak nie wiem

(colloquial, idiomatic, simile) as hell (to a great extent or degree; very)


jak jasny gwint

Literally, “like [a] bright screw thread”.


jak wszyscy diabli

Literally, “like all [the] devils”. Compare French de tous les diables.


co dnia

(idiomatic) daily, day after day, day in, day out, every day


co dzień

/t͡sɔ d͡ʑɛɲ/


dzień po dniu

/ˈd͡ʑɛɲ pɔˈdɲu/


na pniu

Used other than figuratively or idiomatically: see na, pień.


z trzeciej ręki

Literally, “from [the] third hand”, or more loosely translated as “thirdhand”.

(idiomatic) Alternative form of z drugiej ręki (“secondhand, indirectly”)


za wszystkie czasy

(idiomatic, literary) for so long or so intensely to fully satisfy the need for an activity, or as never before


ile sił w płucach

Literally, “[with] whatever strengths in [the] lungs”. Compare French à pleins poumons.

m-g

􂀿with􂁀 whatever strengths in 􂀿the􂁀 lungs

lit

at the top of one's lungs
at the top of one's lungs

(idiomatic) at the top of one's lungs, at the top of one's voice


ponadprzeciętnie

extraordinarily; supernormally (beyond what is normal; exceeding the average or the point of reference)


po bożemu

(idiomatic) godly (in a manner consistent with the moral principles of a religion)

just as God intended
just as God intended

(colloquial, humorous, idiomatic) just as God intended (as prescribed by the rules defining what is proper and decent)


od rana do nocy

od rana do wieczora
od rana do wieczora#Polish

(idiomatic) Alternative form of od rana do wieczora


od rana do wieczora

from morning till evening
from morning till evening

(idiomatic) from morning till evening (all day long; for days on end)


do dnia

(archaic, idiomatic) very early in the morning


że głowa mała

Literally, “that [the] head [is] small”.

(colloquial, idiomatic) used to emphasize the inconvenience or excessive intensity of some action or phenomenon


ogniem i mieczem

/ˈɔɡ.ɲɛm i ˈmjɛ.t͡ʂɛm/

Literally, “with fire and sword”. Calque of Latin ferrō et ignī. Compare Old Slovak ohňom a mečom, Russian огнём и мечо́м (ognjóm i mečóm).

cog

огнём и мечо́м


ile wlezie

until the cows come home
until the cows come home

(colloquial, idiomatic) until the cows come home (for a very long time)


do usranego końca

until hell freezes over
until hell freezes over

(derogatory, idiomatic, vulgar) until hell freezes over, ad infinitum


toksykologicznie

Eter ten należy do grupy niebezpiecznych toksykologicznie substancji – epoksydów.

2000, Wiktoria Sobczyk, Substancje obce w żywności. Żywność bezpieczna:

This ether belongs to a group of toxicologically dangerous substances: the epoxides.

toxicologically (with regard to or by employing toxicology)


na własność

posiadać na własność

(idiomatic) for one's own (so that someone is the owner of someone or something)


ekshibicjonistycznie

exhibitionistically (in an exhibitionistic manner)


z przykrością

/s pʂɘkˈrɔɕ.t͡ɕɔw̃/

Z przykrością informuję, że żaden z uczniów nie zdał egzaminu z matematyki.

I regret to inform you that none of the students has passed the math exam.

(idiomatic) with regret (polite formula used in situations where unpleasant information is given to someone in order to soften the message)


z radością

Z radością zawiadamiam, że nasz plan się powiódł.

I am happy to report that our plan has succeeded.

(idiomatic) with pleasure (polite formula used in situations where pleasant information is given to someone)


z żalem

Z żalem muszę panią poinformować, że pani mąż zginął wczoraj w wypadku samochodowym.

I regret to inform you that your husband died yesterday in a car accident.


z zimną krwią

(idiomatic) cold-bloodedly, in cold blood (in a ruthless and unfeeling manner, particularly as applied to first-degree murder committed without provocation and with malice aforethought)


z pozoru

(idiomatic) apparently, by all accounts, outwardly


harno

pl-adv

harno (comparative harniej, superlative najharniej)

harniej (comparative)
najharniej (superlative)

From harny + -o. Cognate with Ukrainian га́рно (hárno).


po kolędzie

/pɔ kɔˈlɛɲ.d͡ʑɛ/

Literally, “after [the] pastoral visit/carol”.

lit

(Roman Catholicism) as part of pastoral visits of Catholic priests to parishioners after Christmas

while caroling (as part of a folk ritual involving carolers going around houses during Christmas)


w koło Macieju

Literally, “around Maciej”, where Maciej originally referred to storks circling their nests, as it was originally probably a dialectal nickname given to storks. Compare dookoła Wojtek.

I tak w koło Macieju, tydzień w tydzień.

2001, Henryk Sekulski, Przebitka, Wspólnota Kulturowa "Borussia":

And it's like that over and over again, week after week.

(colloquial, idiomatic) over and over again


z górki na pazurki

Rhyme, literally, “downhill onto [one's] claws”.

(colloquial, idiomatic) very fast from top to bottom


na łeb na szyję

na łeb, na szyję
na łeb, na szyję#Polish

(colloquial, idiomatic) Alternative spelling of na łeb, na szyję


na łeb, na szyję

(colloquial, idiomatic) helter-skelter, pell-mell (in haste and chaos)


o dupie Maryny

(humorous, idiomatic, vulgar) Alternative form of o dupie Maryni


casém

(Masuria, Warmia) Alternative form of czasem


nie w porę

(idiomatic) untimelily (so that something happens or is done at the wrong time)


z urzędu

Literally, “from office”. Calque of Latin ex officiō.

(law) ex officio (by virtue of the law, without the need for anyone to request it)


na rympał

(criminal slang, of a burglary) using a crowbar

(colloquial, idiomatic) shoddily (in a least-effort way)


na przyboś

(idiomatic) while wearing shoes but without socks


omackiem

(colloquial, idiomatic) blindly, distractedly, headlong (sightlessly)


od małego

(idiomatic) since childhood (from an early age)


że oko wykol

/ʐɛ ˈɔ.kɔ ˈvɘ.kɔl/

ciemno, że oko wykol

(colloquial, idiomatic) used to emphasize the intensity of a feature that is characteristic of some state


choć oko wykol

ciemno, choć oko wykol


do żywego

/dɔ ʐɘˈvɛ.ɡɔ/

(idiomatic) to the quick (so that someone feels strong and unpleasant emotions very intensely)


tam i z powrotem

„Hobbit, czyli tam i z powrotem”

(idiomatic) there and back, back and forth, to and fro (from one place to another and back again)


po różach

rosily (happily, without problems or difficulties)


próżno

pl-adv

próżno (not generally comparable, comparative próżniej, superlative najpróżniej)

próżniej (comparative)
najpróżniej (superlative)

Inherited from Old Polish prózno. By surface analysis, próżny + -o. Compare Kashubian próżno.

(literary) futilely (such that no effect may be gained)


bez trudności

(idiomatic) easily, effortlessly, readily


jak ręką odjął

(idiomatic, simile) immediately and completely


jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki (not comparable)

/jaɡ za dɔtˈkɲɛɲ.t͡ɕɛm t͡ʂa.rɔˈd͡ʑɛj.skjɛj ˈruʂ.t͡ʂki/

Literally, “as if by [a] touch of [a] magic wand”.

lit

(idiomatic, simile) as if by magic, like magic


ni tak, ni siak

Literally, “neither like this nor like that”.

(idiomatic) so that one does not know whether to judge something as good or bad


lekką ręką

(idiomatic) without thought and wastefully or generously


raz-dwa

Idź zaścielić łóżko, raz-dwa.

(colloquial, idiomatic) chop-chop; in a jiffy, immediately (very quickly; without delay)


nie raz, nie dwa

nie raz i nie dwa
nie raz i nie dwa#Polish

(idiomatic) Alternative form of nie raz i nie dwa


nie raz i nie dwa

(idiomatic) more than once; often, many a time, time and time again


nad wiek

(idiomatic) precociously (so that the trait in question is present to a greater degree than usual in people who are the same age)


ponad wszelką wątpliwość

pl-adv

ponad wszelką wątpliwość (not comparable)

beyond a reasonable doubt
beyond a reasonable doubt

(idiomatic) beyond a reasonable doubt (so that what is mentioned is absolutely certain and, in the opinion of the speaker, cannot be disputed)


w kwiecie wieku

(idiomatic, literary, postpositive) in the full bloom of youth (being in the prime of one's life and abilities)


po pierwsze

first, firstly, first of all (first in sequence)


po wtóre

(literary) second, secondly, second of all (second in sequence)


po trzecie

/pɔ ˈtʂɛ.t͡ɕɛ/

third, thirdly, third of all (third in sequence)


na łapu-capu

(colloquial, derogatory, idiomatic) hurry-skurry, on the fly (quickly and without due diligence and prior thought)


poniżej krytyki

(idiomatic) deserving the worst possible judgment


jak z kozich cycków kastaniety

jak z kozich cycków kastaniety (not comparable)

/jak s ˈkɔ.ʑix ˈt͡sɘt͡s.kuf kas.taˈɲɛ.tɘ/

Literally, “like castanets out of [a] goat's boobs”.

lit

jak z koziej dupy trąba
jak z koziej dupy trąba#Polish

(derogatory, humorous, idiomatic, simile, vulgar) Alternative form of jak z koziej dupy trąba


jak z koziego ogona waltornia

pl-adv

jak z koziego ogona waltornia (not comparable)

Literally, “like a French horn out of a goat's tail”.

lit

(derogatory, humorous, idiomatic, simile, colloquial) Alternative form of jak z koziej dupy trąba


informatycznie

Potrzeba nam coraz więcej wykwalifikowanych informatycznie ludzi.

We need more and more IT-qualified people.

(computer science) in a computer science way


przeko

Inherited from Old Polish przeko. By surface analysis, przek + -o.

the other way around
the other way around

(Middle Polish) oppositely, the other way around


haczykowato

pl-adv

haczykowato (comparative bardziej haczykowato, superlative najbardziej haczykowato)

bardziej haczykowato (comparative)
najbardziej haczykowato (superlative)

in a hooked manner (having a sharp curve at the end; resembling a hook)


n.p.m.

Coordinate term: p.p.m.

Nie raz wędrując szlakiem, napotyka się na pozostałości drutu kolczastego, czy konserw sprzed 80 lat. Największe zdumienie budzą jednak budowle wojskowe wzniesione na gołej skale na wysokości prawie 3 tysięcy metrów n.p.m. oraz tunele, wydrążone w górze i prowadzące na jej szczyt.

2000 October 7, Magdalena Jachim, “Stalowe ścieżki”, in Dziennik Bałtycki:

From time to time, hiking along the trail, one encounters remains of barbed wire or canned goods from 80 years ago. But the most surprising are the military buildings raised on bare rock over 3 thousand meters above sea level and the tunnels drilled in the mountain and leading up to its summit.

Abbreviation of nad poziomem morza (“above sea level”).


dorośle

dorośle (comparative doroślej, superlative najdoroślej)

doroślej (comparative)
najdoroślej (superlative)

adultly (in an adult manner, not childishly)


okultystycznie

occultistically (in an occultistic manner)


z uporem maniaka

Literally, “with the persistence of a maniac”.


synkretycznie

/sɘŋ.krɛˈtɘt͡ʂ.ɲɛ/


na wieki

(idiomatic) for ever and ever (for all time, for all eternity; for a lifetime; for an infinite amount of time)


znajomo

familiarly (in a familiar or easily recognised manner)


na wieki wieków

Literally, “for the aeons of the aeons”. Calque of Latin in saecula saeculōrum.


czekoladowo

pl-adv

czekoladowo (comparative bardziej czekoladowo, superlative najbardziej czekoladowo)

bardziej czekoladowo (comparative)
najbardziej czekoladowo (superlative)


poździe

(Middle Polish) belatedly, tardily, too late


z lekka

Literally, “lightly”. Compare Czech zlehka and Slovak zľahka.

(colloquial, idiomatic) slightly, vaguely


z deka

(colloquial, idiomatic) a little, a bit, slightly


mimo woli

(idiomatic) involuntarily (in an involuntary manner; done without conscious thought)


dęba

Only used in stawać dęba and stanąć dęba.


dla pewności

(idiomatic) just in case (to provide for the possible event that)


urokliwie

urokliwie (comparative urokliwiej, superlative najurokliwiej)

urokliwiej (comparative)
najurokliwiej (superlative)


od tylca

(colloquial, idiomatic, vulgar) doggy style (sex position)


jak na szpilkach

(idiomatic) on pins and needles, on tenterhooks


jak na rozżarzonych węglach

jak na rozżarzonych węglach (not comparable)

like a cat on a hot tin roof
like a cat on a hot tin roof

(idiomatic) like a cat on a hot tin roof


społu

Inherited from Old Polish społu. By surface analysis, univerbation of z- + połu.


pomalutku

(colloquial, as a response to a question about one's state) alright (in a good enough manner)


łapu-capu

(colloquial, idiomatic) on the fly (quickly and without thinking)


od Sasa do Lasa

(idiomatic) disorderly, chaotically, incongruously


jak zdarta płyta

(colloquial, idiomatic, simile) like a broken record (saying or doing the same thing repeatedly)


kawa na ławę

beating around the bush
beat around the bush

(colloquial, idiomatic) straight up, without beating around the bush (openly, clearly, and without hiding anything)


z kopyta

(colloquial, idiomatic) at once, immediately, instantly, right away, straight away (without waiting)


bez zwłoki

(idiomatic) at once, immediately, instantly, right away, straight away (without waiting)


w tej chwili

W tej chwili marsz do pokoju!


wielokulturowo

multiculturally, multiculti (in a multicultural manner)


multi kulti

(colloquial) Alternative spelling of multikulti


multikulti

(colloquial) multiculti, multiculturally (in a multicultural manner)


po znajomości

(idiomatic) happening due to or in connection with the fact that someone personally knows a certain person whose function, position, or action is relevant to the situation in question


odrobinkę

pl-adv

odrobinkę (not comparable, diminutive odrobineczkę)


na pierwszy ogień

(idiomatic) being the first one to be subjected to some action


na hura

(colloquial, derogatory, idiomatic) hurry-skurry, on the fly (quickly and without due diligence and prior thought)


za bezdurno

(colloquial) for nothing, for no good reason


jak rzep psiego ogona

/jak ʂɛp ˈpɕɛ.ɡɔ ɔˈɡɔ.na/

Literally, “like a burr to a dog's tail”.

lit

przyczepić się do kogoś jak rzep psiego ogona

(colloquial, derogatory, idiomatic, simile) intrusively, persistently, and continuously


filmowo

From filmowy + -o. First attested in 1921.

cinematically (given the rules of film or cinema; taking into consideration cinema)


intelektualnie

pl-adv

intelektualnie (comparative bardziej intelektualnie, superlative najbardziej intelektualnie)

bardziej intelektualnie (comparative)
najbardziej intelektualnie (superlative)

From intelektualny + -ie. First attested in 1833.

intellectually (in an intellectual manner)


spokojniutko

From spokojniutki + -o. First attested in 1843.


agenturalnie

From agenturalny + -ie. First attested in 1944.

with regard to a spy ring; in the scope of activities of a spy ring


na jałowym biegu

(idiomatic) idling (not effectively or beneficially, but in a manner consuming energy and time)


wporzo

(slang) in order (orderly, in accordance with rules)


przeciekawie

From przeciekawy + -ie. First attested in 1938.

engrossingly, enthrallingly, fascinatingly (very interestingly or curiously)


bokami

sideways (some distance to either the left or right)


populistycznie

populistycznie (comparative bardziej populistycznie, superlative najbardziej populistycznie)

bardziej populistycznie (comparative)
najbardziej populistycznie (superlative)

From populistyczny + -ie. First attested in 1974.


nie wprost

(litotes) implicitly (in an implicit or implied manner)


całościowo

From całościowy + -o. First attested in 1846.

as a whole, holistically; completely; fully; in a body (in a way that takes into account all the elements of something)


niebanalnie

From niebanalny + -ie. First attested in 1876.


niemoralnie

From niemoralny + -ie. First attested in 1813.


realistycznie

realistycznie (comparative realistyczniej or bardziej realistycznie, superlative najrealistyczniej or najbardziej realistycznie)

realistyczniej (comparative)
bardziej realistycznie (comparative)
najrealistyczniej (superlative)
najbardziej realistycznie (superlative)

From realistyczny + -ie. First attested in 1857.

(art) realistically (in accordance with realism)

realistically (in a manner reflecting reality)

realistically (practically; in a way that takes facts into account, accurately assesses reality and chooses the right means to achieve the goal)


tonalnie

From tonalny + -ie. First attested in 1897.

(linguistics) tonally (in a way using different tones to distinguish meaning)


na zawołanie

at the drop of a hat
at the drop of a hat

(idiomatic) on call, at the drop of a hat, at will, on cue (immediately whenever someone wants something)


na waleta

Literally, “like a person sleeping somewhere illegally”.

lit

(idiomatic) top and tail (lying side-by-side in a bed with each person's head by their neighbours' feet)

(idiomatic, colloquial) illegally without booking in

(idiomatic, colloquial) nakedly (without clothes)


delikatniutko

From delikatniutki + -o. First attested in 1883.


humanitarnie

pl-adv

humanitarnie (comparative bardziej humanitarnie or humanitarniej, superlative najbardziej humanitarnie or najhumanitarniej)

bardziej humanitarnie (comparative)
humanitarniej (comparative)
najbardziej humanitarnie (superlative)
najhumanitarniej (superlative)

From humanitarny + -ie. First attested in 1848.


w stroju Ewy

Literally, “in Eve's costume”, a reference to the Biblical Eve.

Coordinate term: w stroju Adama

(euphemistic, humorous, idiomatic, of a woman) in the altogether, nakedly


w stroju Adama

Literally, “in Adam's costume”, a reference to the Biblical Adam. Compare French en costume d’Adam, Italian in costume adamitico, and Norwegian Nynorsk i Adams drakt.

Coordinate term: w stroju Ewy

(euphemistic, humorous, idiomatic, of a man) in the altogether, nakedly


humanistycznie

From humanistyczny + -ie. First attested in 1862.


kolonialnie

From kolonialny + -ie. First attested in 1811.


kolonijnie

From kolonijny + -ie. First attested in 1902.

colonially (occurring in groups of organisms)


konstytucyjnie

From konstytucyjny + -ie. First attested in 1798.

constitutionally (in accordance with a political constitution)


naturalistycznie

From naturalistyczny + -ie. First attested in 1876.


nadnaturalnie

From nadnaturalny + -ie. First attested in 1760–1763.

(literary) supernaturally (in a way unable to be explained by nature)

(literary) supernaturally (in a way exceeding expectations; very)


niesymetrycznie

/ɲɛ.sɘ.mɛtˈrɘt͡ʂ.ɲɛ/

From niesymetryczny + -ie. First attested in 1815.

pl:Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny


pieprznie

pieprznie (comparative pieprzniej, superlative najpieprzniej)

pieprzniej (comparative)
najpieprzniej (superlative)

From pieprzny + -ie. First attested in 1875.

(colloquial) pepperily; broadly (directly or unkindly; using sharp words)


realizacyjnie

From realizacyjny + -ie. First attested in 1890.

realizationally (in terms of making something happen)

realizationally; productionally (in terms of preparing a movie for a viewer)


reformatorsko

From reformatorski + -o. First attested in 1879.


intonacyjnie

From intonacyjny + -ie. First attested in 1904.

intonationally (in an intonational context)


jędrnie

jędrnie (comparative jędrniej, superlative najjędrniej)

jędrniej (comparative)
najjędrniej (superlative)

From jędrny + -ie. First attested in 1808.


momentalnie

From momentalny + -ie. First attested in 1743.


niekonstytucyjnie

From niekonstytucyjny + -ie. First attested in 1849.


nienadaremnie

From nienadaremny + -ie. First attested in 1566.


nienormalnie

From nienormalny + -ie. First attested in 1843.

unnormally (in an unnormal manner; not normally)

unnormally (in a manner resembling a mental illness or disorder)


pieprzno

pieprzno (comparative pieprzniej, superlative najpieprzniej)

From pieprzny + -o. First attested in 1779.


płatnie

for pay; for a charge (in a way one needs to pay)

for pay; for a charge (in a way that one receives payment)


poetycznie

poetycznie (comparative poetyczniej, superlative najpoetyczniej)

poetyczniej (comparative)
najpoetyczniej (superlative)

/pɔ.ɛˈtɘt͡ʂ.ɲɛ/

From poetyczny + -ie. First attested in 1808.

poetically (in a manner befitting poetry or a poem)

poetically (pertaining to poetry or a poem)


symetrycznie

From symetryczny + -ie. First attested in 1800.


synchronicznie

From synchroniczny + -ie. First attested in 1870.

Coordinate term: diachronicznie

(literary) synchronically (in a synchronic way; at the same time)

Coordinate term: diachronicznie

(linguistics) synchronically (pertaining to the study of a language at only one point in its history)


ustawicznie

Inherited from Old Polish ustawicznie. By surface analysis, ustawiczny + -ie.

(literary) constantly, continually, continuously


pod wpływem

być pod wpływem alkoholu/narkotyków

to be under the influence of alcohol/drugs

(euphemistic, idiomatic) under the influence (intoxicated, inebriated, or otherwise stupefied by an ingested mind-altering substance, typically alcohol; drunk) [with genitive ‘of what’]


ile sił w nogach

Literally, “with all the strength one has in the legs”.

lit

as fast as one's legs could carry one
as fast as one's legs could carry one


ile sił w gardle

Literally, “with all the strength one has in the throat”. Compare French à gorge déployée.

lit

ile sił w płucach
ile sił w płucach#Polish


oczywiśnie

/ɔt͡ʂɘˈviɕɲɛ/


w obrosę

(Kuyavia, idiomatic) after or during dew (after or during moisture condensing on e.g. plants)


na ogólak

(Kuyavia) generally; vaguely; so as to change the subject


w osmanę

(Kuyavia) together (into one pile or stack)


samój

(Kuyavia) Alternative form of sam (“here”)


chutko

(Chełmno-Dobrzyń, Kuyavia) Synonym of prędko (“quickly”)

(Chełmno-Dobrzyń, Kuyavia) Synonym of chętnie (“willingly, gladly”)


katać

(Chełmno-Dobrzyń) surely, certainly, definitely


chylądzią

/xɘˈlɔɲd͡ʑɔw̃/

Instrumental singular of *chylądź, from chylić and an uncertain suffix -ądź.


co duchu

Literally, “[with as much] soul [as possible]”.


cięgiem

/ˈt͡ɕɛŋɡjɛm/


drójko

pl-adv

drójko (comparative bardziej drójko, superlative najbardziej drójko)

bardziej drójko (comparative)
najbardziej drójko (superlative)

aż drójko


do wolna

(Kuyavia) Synonym of do syta (“until full; enough”)


godnie

godnie (comparative godniej, superlative najgodniej)

godniej (comparative)
najgodniej (superlative)

(Kuyavia) powerfully; properly; sufficiently


fundytus

(Kuyavia) fundamentally; entirely, utterly


wejsa

(Kuyavia) right here (in a place rather close to the speaker)


hajnok

(Kuyavia) over yonder (in a place rathr far from the speaker)


hajny

(Kuyavia) over there (in a place not so far from the speaker)


a wej

(Kuyavia) over here (in a place closer to the speaker)


do imoty

(Kuyavia, idiomatic) Synonym of do szczętu


hajwo

(Chełmno-Dobrzyń, Kuyavia) over here (in a place closer to the speaker)


z ledwością

/z lɛdˈvɔɕt͡ɕɔw̃/

/z lɛdˈvɔɕt͡ɕɔw̃/


od czubka głowy do pięt

od czubka głowy do pięt (not comparable)

Literally, “from the top of the head to the heels”.

lit

(idiomatic) from head to toe, from top to toe


w oczyminiu

Clipping w oczymgnieniu, a variant of w okamgnieniu.

(Kuyavia, idiomatic) Synonym of w okamgnieniu


ówtak

(Kuyavia) Synonym of tak (“like this, thus”) (in this way)


po próżnicy

(idiomatic, Kuyavia) Synonym of na próżno


samoj

(Kuyavia) Alternative form of sam (“here”)


na sagę

(Kuyavia, idiomatic) Alternative form of na zagę


tu nie bądź

/ˈtu ˈɲɛ ˈbɔɲt͡ɕ/


zamanąwszy

Zamanąwszy usiądzie i płacze niewieda czego.

She/he sits down and suddenly cries, does not know why.


sztram

A ja sztram dźwigam.

(Kuyavia, Sędzin, Sędzinek) strongly and gracefully


żywkiem

Instrumental singular of *żywek, from żyć.

(Chełmno-Dobrzyń, Kuyavia) Synonym of żywcem


za Chiny Ludowe

Literally, “for the People's Republic of China”. Possibly modelled on za Boga and from the fact that China is the most populated country in the world.

all the tea in China
all the tea in China

not in a million years
not in a million years

(colloquial, humorous, idiomatic) all the tea in China; no way Jose; not in a million years


żómno

(Chełmno-Dobrzyń) Alternative form of żądno


kapturowo

From kapturowy + -o. First attested in the.

(derogatory) covertly (in a way that something is done in a secret or not fully public way, with the participation of unknown people, without the knowledge of those interested in the matter)


jakby co

(idiomatic) just in case (to provide for the possible event that)


w razie czego

/ˈvra.ʑɛ ˈt͡ʂɛ.ɡɔ/


na powrót

(idiomatic) back (to or in a previous condition or place)

(idiomatic) again, anew (another time; once more)


chwatko

(Chełmno-Dobrzyń) Alternative form of chwacko (“dashingly, daringly”)


chaj niechaj

Literally, “any which way”, where chaj is formed by back-formation from niechaj.

(Chełmno-Dobrzyń, idiomatic) any which way (lazily or without effort; without caring)


feściej

(Chełmno-Dobrzyń) comparative degree of fest


najfeściej

(Chełmno-Dobrzyń) (Chełmno-Dobrzyń) superlative degree of fest


cetno

(obsolete or dialectal, Chełmno-Dobrzyń) with cash; down to the grosz


hajw

(Chełmno-Dobrzyń) Alternative form of hajwo


matiaśnie

From Matiasz + -nie for uncertain reasons.

Zrobiło mi się jakoś matiaśnie.


powrzeczy

/pɔˈvʐɛt͡ʂɘ/


na powrzeczy

/na pɔˈvʐɛt͡ʂɘ/


sładnie

(Chełmno-Dobrzyń) Alternative form of snadnie


tęschno

(Chełmno-Dobrzyń) Alternative form of tęskno


skómo

Jest mu skómo.

(Chełmno-Dobrzyń) in a manner that is desired


w tych tropach

(Chełmno-Dobrzyń, idiomatic) immediately, right now


zawczorym

(Chełmno-Dobrzyń) Alternative form of zawczoraj


gołkiem

Instrumental of *gołek, from goły. Compare całkiem.

Pieniądze leżą gołkiem a nie w woreczku.

The money is lying out in the open and not in the bag.

(Near Masovian) openly (lying somewhere uncovered)


rzut beretem

Used other than figuratively or idiomatically: see rzut, beret.

(colloquial, humorous, idiomatic) Alternative form of o rzut beretem


o rzut kamieniem

Used other than figuratively or idiomatically: see o, rzut, kamień.

(colloquial, humorous, idiomatic) a stone's throw away (not far; near)


o rzut granatem

Used other than figuratively or idiomatically: see o, rzut, granat.

(rare, idiomatic) a stone's throw away (not far; near)


żabi skok

Jestem żabi skok od supermarketu.

I'm a stone's throw away from the supermarket.


nawrzeczy

/naˈvʐɛt͡ʂɘ/


w czwórnasób

(literary) fourfold (four times more or more intensely)

(literary) fourfold (in four different manners)


czwórnasób

From czwór + nasób. First attested in 1564.