روند

ravand (romanization)
روند (singular)
ravand (singular)
روندها (plural)
ravand-hấ (plural)
روندا (colloquial plural)
ravandấ (plural)
روند را (definite direct-object singular)
ravand râ (definite direct-object singular)
روند رو (colloquial definite direct-object singular)
ravando (definite direct-object singular)
روندها را (definite direct-object plural)
ravand-hấ râ (definite direct-object plural)
روندا رو (colloquial definite direct-object plural)
ravandấ ro (definite direct-object plural)
روند (ezafe singular)
ravand-e (ezafe singular)
روندهای (ezafe plural)
ravand-hấ-ye (ezafe plural)
روندای (colloquial ezafe plural)
ravandấ-ye (ezafe plural)
روندی (definite relative singular)
روندی (indefinite singular stressed)
ravand-i (definite relative singular)
ravand-i (indefinite singular stressed)
روندهایی (definite plural relative)
روندهایی (indefinite plural stressed)
ravandấn-i, ravand-hấ-i (definite plural relative)
ravandấn-i, ravand-hấ-i (indefinite plural stressed)
روندایی (colloquial definite plural relative)
روندایی (colloquial indefinite plural stressed)
ravandấi (definite plural relative)
ravandấi (indefinite plural stressed)

روند صلح


پروگرام

head

پروگرام • (progrâm, porogerâm, perogerâm)

progrâm (romanization)
porogerâm (romanization)
perogerâm (romanization)
پروگرام (singular)
progrâm (singular)
پروگرامها (plural)
progrâm-hấ (plural)
پروگراما (colloquial plural)
progrâmấ (plural)
پروگرام را (definite direct-object singular)
progrâm râ (definite direct-object singular)
پروگرام رو (colloquial definite direct-object singular)
progrâmo (definite direct-object singular)
پروگرامها را (definite direct-object plural)
progrâm-hấ râ (definite direct-object plural)
پروگراما رو (colloquial definite direct-object plural)
progrâmấ ro (definite direct-object plural)
پروگرام (ezafe singular)
progrâm-e (ezafe singular)
پروگرامهای (ezafe plural)
progrâm-hấ-ye (ezafe plural)
پروگرامای (colloquial ezafe plural)
progrâmấ-ye (ezafe plural)
پروگرامی (definite relative singular)
پروگرامی (indefinite singular stressed)
progrâm-i (definite relative singular)
progrâm-i (indefinite singular stressed)
پروگرامهایی (definite plural relative)
پروگرامهایی (indefinite plural stressed)
progrâmấn-i, progrâm-hấ-i (definite plural relative)
progrâmấn-i, progrâm-hấ-i (indefinite plural stressed)
پروگرامایی (colloquial definite plural relative)
پروگرامایی (colloquial indefinite plural stressed)
progrâmấi (definite plural relative)
progrâmấi (indefinite plural stressed)

Borrowed from French programme, from Latin programma.


نمودار

نمودار • (nemudâr)

fa-noun

نمودار • (nemudâr)

nemudâr (romanization)
نمودار (singular)
nemudâr (singular)
نمودارها (plural)
nemudâr-hấ (plural)
نمودارا (colloquial plural)
nemudârấ (plural)
نمودار را (definite direct-object singular)
nemudâr râ (definite direct-object singular)
نمودار رو (colloquial definite direct-object singular)
nemudâro (definite direct-object singular)
نمودارها را (definite direct-object plural)
nemudâr-hấ râ (definite direct-object plural)
نمودارا رو (colloquial definite direct-object plural)
nemudârấ ro (definite direct-object plural)
نمودار (ezafe singular)
nemudâr-e (ezafe singular)
نمودارهای (ezafe plural)
nemudâr-hấ-ye (ezafe plural)
نمودارای (colloquial ezafe plural)
nemudârấ-ye (ezafe plural)
نموداری (definite relative singular)
نموداری (indefinite singular stressed)
nemudâr-i (definite relative singular)
nemudâr-i (indefinite singular stressed)
نمودارهایی (definite plural relative)
نمودارهایی (indefinite plural stressed)
nemudârấn-i, nemudâr-hấ-i (definite plural relative)
nemudârấn-i, nemudâr-hấ-i (indefinite plural stressed)
نمودارایی (colloquial definite plural relative)
نمودارایی (colloquial indefinite plural stressed)
nemudârấi (definite plural relative)
nemudârấi (indefinite plural stressed)

Formed of نمودن (nemudan, “to show”) + ـار (-âr).


پلان

plân (romanization)
pelân (romanization)
پلان (singular)
plân (singular)
پلانها (plural)
plân-hấ (plural)
پلانا (colloquial plural)
plânấ (plural)
پلان را (definite direct-object singular)
plân râ (definite direct-object singular)
پلان رو (colloquial definite direct-object singular)
plâno (definite direct-object singular)
پلانها را (definite direct-object plural)
plân-hấ râ (definite direct-object plural)
پلانا رو (colloquial definite direct-object plural)
plânấ ro (definite direct-object plural)
پلان (ezafe singular)
plân-e (ezafe singular)
پلانهای (ezafe plural)
plân-hấ-ye (ezafe plural)
پلانای (colloquial ezafe plural)
plânấ-ye (ezafe plural)
پلانی (definite relative singular)
پلانی (indefinite singular stressed)
plân-i (definite relative singular)
plân-i (indefinite singular stressed)
پلانهایی (definite plural relative)
پلانهایی (indefinite plural stressed)
plânấn-i, plân-hấ-i (definite plural relative)
plânấn-i, plân-hấ-i (indefinite plural stressed)
پلانایی (colloquial definite plural relative)
پلانایی (colloquial indefinite plural stressed)
plânấi (definite plural relative)
plânấi (indefinite plural stressed)


سوارکار

head

سوارکار • (savârkâr)

fa-noun

سوارکار • (savârkâr)


سبزه‌زار

سبزهزار (canonical)
sabze-zâr (romanization)

Urdu: سبزہ زار (sabza-zâr)


شات

šât (romanization)
شات (singular)
šât (singular)
شاتها (plural)
šât-hấ (plural)
شاتا (colloquial plural)
šâtấ (plural)
شات را (definite direct-object singular)
šât râ (definite direct-object singular)
شات رو (colloquial definite direct-object singular)
šâto (definite direct-object singular)
شاتها را (definite direct-object plural)
šât-hấ râ (definite direct-object plural)
شاتا رو (colloquial definite direct-object plural)
šâtấ ro (definite direct-object plural)
شات (ezafe singular)
šât-e (ezafe singular)
شاتهای (ezafe plural)
šât-hấ-ye (ezafe plural)
شاتای (colloquial ezafe plural)
šâtấ-ye (ezafe plural)
شاتی (definite relative singular)
شاتی (indefinite singular stressed)
šât-i (definite relative singular)
šât-i (indefinite singular stressed)
شاتهایی (definite plural relative)
شاتهایی (indefinite plural stressed)
šâtấn-i, šât-hấ-i (definite plural relative)
šâtấn-i, šât-hấ-i (indefinite plural stressed)
شاتایی (colloquial definite plural relative)
شاتایی (colloquial indefinite plural stressed)
šâtấi (definite plural relative)
šâtấi (indefinite plural stressed)

(film) A single unbroken sequence of frames.


جانشین

head

جانشین • (jânešin)

fa-noun

جانشین • (jânešin)

* (Classical Persian) IPA⁽ᵏᵉʸ⁾: [d͡ʒɑː.ˈni.ʃiːn]

* (Dari, formal) IPA⁽ᵏᵉʸ⁾: [d͡ʒɑː.nɪ́.ʃiːn]
* (Dari, formal) IPA⁽ᵏᵉʸ⁾: [d͡ʒɑː.nɪ́.ʃiːn]
** (Kabuli) IPA⁽ᵏᵉʸ⁾: [d͡ʒɑː.nɪ́.ʃiːn]
** (Hazaragi) IPA⁽ᵏᵉʸ⁾: [d͡ʒɔː.ní.ʃin]
* (Iran, formal) IPA⁽ᵏᵉʸ⁾: [d͡ʒɒː.né.ʃiːn]
* (Tajik, formal) IPA⁽ᵏᵉʸ⁾: [d͡ʒɔ.ní.ʃin]


مخرب

Borrowed from Arabic مُخَرِّب (muḵarrib).


گل گاوزبان

head

گل گاوزبان • (gol gâv-zabân)

fa-noun

گل گاوزبان • (gol gâv-zabân)


آبله

head

آبله • (âbele)

fa-noun

آبله • (âbele)

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾp̄l̄k' /ābilag/, “blister”).


سیاه سوخته

سیاه (siyâh, “black”) + سوخته (suxte, “burnt”)

fa:سیاه سوخته


مبارزه

head

مبارزه • (mobâreze) (plural مبارزهها (mobâreze-hâ) or مبارزات (mobârezât))

mobâreze (romanization)
مبارزهها (plural)
مبارزات (plural)

Borrowed from Arabic مُبَارَزَة (mubāraza, “struggling, fighting”).


مسخره

Borrowed from Arabic مَسْخَرَة (masḵara).


پیش ایوان

piš ivân (romanization)
piš ayvân (romanization)

Middle Mongol:

Mongolian: байшин (bajšin, “house”)

[pʰeːʃ ʔäj.wɑ́ːn]

[pʰeːʃ ʔäj.wɑ́ːn]

[pʰeːʃ ʔäj.wɑ́ːn]

[pʰeːʃ ʔäj.wɔ́ːn]

[pʰiːʃ ʔiː.vɒ́ːn]


معذرت

Etymology tree
Arabic عَذَر (ʕaḏar)
Arabic مَعْذِرَة (maʕḏira)bor.
Persian مَعْذِرَتBorrowed from Arabic مَعْذِرَة (maʕḏira), from عَذَر (ʕaḏar).

etymon

مَعْذِرَت

صائب مباش در صدد معذرت که نیست
بهتر ز انفعال، شفیعی گناه را

c. 1670, Ṣāʾib-i Tabrīzī, “Ghazal 734”, in دیوان [Dīvān]:

Sā'ib, do not seek forgiveness! For there is not
Any intercessor for sins who is better than shame.

sā'ib ma-bāš dar sadad-i ma'zirat ki nēst
bihtar zi infi'āl šafī'-ē gunāh rā


عرضه

From colloquial speech. Probably from unattested *اوزه (owze) (compare Persian اوزن (owzan, “mighty”)), from Middle Persian ʾwc (ōz, “strength, power”).


باعرضه

[bɑː.ʔʊɾ.zä]

[bɑː.ʔʊɾ.zä]

[bɑː.ʔʊɾ.zä]


چلو

Borrowed from an Indic language. Compare Hindi चावल (cāval, “rice”), Punjabi ਚੌਲ (caul), Sindhi چانور (cã̄uru, “grain of rice cleansed from the husk”), Odia ଚାଉଳ (cāuḷa); see चावल (cāval) for more.


خادم

head

خادم • (xâdem) (plural خادمان (xâdemân) or خدام (xoddâm))

xâdem (romanization)
خادمان (plural)
خدام (plural)

رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان آستارا گفت: نام شهید آیت الله رئیسی برای همیشه در تاریخ ایران اسلامی به عنوان رئیس جمهور مردمی و خادم ملت ماندگار شد.

2024 May 23, “نام شهید آیت الله رئیسی در تاریخ ایران ماندگار شد”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

The head of the Islamic Propagation Office in Astara County said: "The name of the martyr Ayatollah Ra'isi has become forever eternal in the history of Islamic Iran as a president of the people and servant of the nation."

ra'is-e edâre-ye tabliğât-e eslâmi-ye šahrestân-e âstârâ goft: nâm-e šahid âyatollâh ra'isi barâ-ye hamiše dar târix-e irân-e eslâmi be onvân-e ra'is-jomhur-e mardomi va xâdem-e mellat mândegâr šod.


سنبادیه

(historical) a cult, followers of Sindbad (Sunpadh) the Magus


سنبوسه

سنبوسه • (sanbuse) (plural سنبوسهها (sanbuse-hâ))

sanbuse (romanization)
سنبوسهها (plural)

Tajik: самбӯса (sambüsa)

→ Arabic: سَنْبُوسَة (sanbūsa)

→ Gujarati: સમોસું (samosũ)

→ Hindustani:

desctree

Hindi: समोसा (samosā)
→ English: samosa
→ Japanese: サモサ (samosa)
→ Korean: 사모사 (samosa)
→ Malayalam: സമോസ (samōsa)
→ Mauritian Creole: samousa
→ Réunion Creole French: samousa
→ French: samoussa
→ Tamil: சமோசா (camōcā)
→ Telugu: సమోస (samōsa)

Urdu: سموسہ (samosā)

→ Ngazidja Comorian: samɓusa

→ Somali: sambuus

→ Swahili: sambusa

→ Malagasy: sambosa

→ Uyghur: سامسا (samsa)

From Middle Persian *sambōsag, which passed into Arabic as سَنْبُوسَق (sanbūsaq), سَنْبُوسَج (sanbūsaj), سَنْبُوسَك (sanbūsak).

a kind of samosa (an Iranian food with a “triangular” shape)

headscarf (a square mantle which women wear doubled into a triangular form)


تکیه

head

تکیه • (takye) (plural تکیهها (takye-hâ))

→ Azerbaijani: təkyə

→ Bengali: তাকিয়া (takiẏa)

→ Chagatai: تَكیه

Uyghur: تەكيە (tekye)

Uzbek: takya

→ English: takya, takyeh, takyé

→ Gujarati: તકિયો (takiyo)

→ Hindustani:

Hindi: तकिया (takiyā)

Urdu: تَکْیَہ (takya)

→ Malayalam: തക്യാവ് (takyāvŭ)

→ Nepali: तकिया (takiyā)

→ Odia: ତକିଆ (takiā)

→ Ottoman Turkish: تَكیه (tekye) (see there for further descendants)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਤਕੀਆ (takīā)

Shahmukhi script: تَکْیَہ (takyah)

→ Sindhi: تَڪْيو (takyo)

Pseudo-Arabism from the Arabic root و ك ء (w-k-ʔ) related to reclination. This root has also spawned متکا (motakâ, “bolster pillow”) from Arabic مُتَّكَأ (muttakaʔ, “a place where one reclines; pad, bolster, cushion”) and expresses religious symbolism associated with it through the life-sustaining concept of “leaning upon God”.

m+

(original sense, obsolete in Iran) place for Sufi gatherings

building where Shia Muslims gather to mourn the martyrdom of Husayn ibn Ali in the month of Muharram; husayniyya


پوره

From Middle Iranian *pūrag. Cognate with Sanskrit पूरिका (pūrikā).


کم‌خونی

کمخونی (canonical)
kam-xuni (romanization)


کمبود

[kʰʲæm.búːd̪̥]

کمبود آب

کمبود آهن


سرمه

→ Azerbaijani: sürmə

→ Bengali: সুরমা (śuroma)

→ Crimean Tatar: sürme

→ Gujarati: સુરમો (surmo)

→ Hindustani:

Hindi: सुरमा (surmā)

Urdu: سرمہ

→ Ottoman Turkish: سرمه

Turkish: sürme

→ Tatar: сөрмә (sörmä)

→ Russian: сурьма́ (surʹmá)

→ Uzbek: surma

Borrowed from Turkish sürmek (“to draw along, rub, smear”) or inherited from Proto-Indo-European *ḱel- (“to cover, conceal”).


سرمه

From Middle Persian *sarmag, from Proto-Iranian *caranáh, which gave rise to Arabic سَرْمَق (sarmaq, “orach”) and Classical Syriac ܣܪܡܓ (srmg, “orach”).
The forms سرمج (sarmaj) and سرمق (sarmaq) are from Arabic. .


نرگس شهلا

head

نرگسهای شهلا

نرگس شهلا • (narges-e šahlâ) (plural نرگسهای شهلا (narges-hâ-ye šahlâ))

fa-noun

نرگسهای شهلا

narges-e šahlâ (romanization)
نرگسهای شهلا (plural)

→ Azerbaijani: nərgisi-şəhla

desctree

نَرگِسِ شَهلا

→ Chagatai: نَرگِسِ شَهلا
Uzbek: nargisi shahlo

نَرگِسِ شَهلا

→ Ottoman Turkish: نَرگِسِ شَهلا (nergis-i şehla)
Turkish: nergis-i şehla

desc

→ Pashto: نرګس شهلا

→ Pashto: نرګس شهلا

نَرْگِسِ شَہْلا

→ Urdu: نَرْگِسِ شَہْلا (nargis-i śahlā)

[näɾ.ɡɪ.sɪ ʃäɦ.lɑː]

[näɾ.ɡɪ.sɪ ʃäɦ.lɑː]

[näɾ.ɡɪ.sɪ ʃɑː.lɑː]

Ezafe of نرگس (narges, “narcissus”) + شهلا (šahlâ, “dark blue mixed with red”).

a reddish-blue narcissus, poet's daffodil

بر سقف چرخ نرگسه داری هزار صف
از بند آن دو نرگس شهلا چه خواس

سر به بالین عدم بازنه ای نرگس مست
که ز خواب سحر آن نرگس شهلا برخاست

(metonymically, poetic) the eye(s) of a mistress


آپدیت

head

آپدیت • (âpdeyt) (plural آپدیتها (âpdeyt-hâ))


نرگس‌های شهلا

نرگسهای شهلا

نرگسهای شهلا (canonical)
narges-hâ-ye šahlâ (romanization)

نرگس شهلا
نرگس شهلا#Persian

plural of نرگس شهلا


پاراگراف

پاراگراف • (pârâgerâf) (plural پاراگرافها (pârâgerâf-hâ))

pârâgerâf (romanization)
پاراگرافها (plural)


گرمایش زمین

fa:گرمایش زمین


روغن نارگیل

روغن نارگیل • (rōğan-i nārgīl／rowğan-e nârgil)

rōğan-i nārgīl／rowğan-e nârgil (romanization)

fa:روغن نارگیل


دژآگاه

دژآگاه • (dež-âgâh)

fa-noun

دژآگاه • (dež-âgâh)

[du.ʒɑː.ˈɡɑːh]

[di.ʒɑː.ˈɡɑːh]

[d̪ʊ.ʒɑː.ɡɑ́ːʱ]

[d̪ɪ.ʒɑː.ɡɑ́ːʱ]

[d̪ʊ.ʒɑː.ɡɑ́ːʱ]

[d̪ɪ.ʒɑː.ɡɑ́ːʱ]

[d̪ʊ.ʒɑː.ɡɑ́ː]

[d̪ɪ.ʒɑː.ɡɑ́ː]

[d̪u.ʒɔː.ɡɔ́ː]

[d̪i.ʒɔː.ɡɔ́ː]

[d̪o.ʒɒː.ɡɒ́ːʰ]

[d̪e.ʒɒː.ɡɒ́ːʰ]

[d̪u.ʒɔ.ɡɔ́ʱ]

[d̪i.ʒɔ.ɡɔ́ʱ]

بیامد دژآگاه و فرمان گزید
شد آن نامدار از جهان ناپدید

(please add an English translation of this quotation)

(archaic) a bloodthirsty and violent person.


رشک

head

رشک • (rašk)

fa-noun

رشک • (rašk)

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾlyšk' /arešk/), 𐫡𐫏𐫢𐫐 (ryšk /rešk/, “envy”), a suffixed form of Proto-Indo-Iranian *Harš- (“envy”), perhaps borrowed from Avestan 𐬀𐬭𐬀𐬯𐬐𐬀- (araska-, “envy”), ultimately from Proto-Indo-European *h₁ers-. Cognate with Sanskrit ईर्ष्यति (īrṣyati, “to envy”), Old English irsian (“to be angry”).

inh+

شاهدی از لطف و پاکی رشک آب زندگی
دلبری در حسن و خوبی غیرت ماه تمام

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 309”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

A pretty one whose grace and purity is the envy of the Water of Life,
A heart-snatcher whose beauty and fairness raise the ire of the full moon.

šāhidē az lutf u pākī rašk-i āb-i zindagī
dilbarē dar husn u xūbī ğayrat-i māh-i tamām


رشک

head

رشک • (rešk)

fa-noun

رشک • (rešk)

Related to Sanskrit रिक्षा (rikṣā, “nit”). Compare also Latin ricinus in the sense “tick”, but further connections are problematic.


نیت‌ها

نیتها (canonical)
niyyat-hâ (romanization)


نیت

head

نیت • (niyyat) (plural نیتها (niyyat-hâ) or نیات (niyyât))

niyyat (romanization)
نیتها (plural)
نیات (plural)


کشیده

کشیده • (kašide)

fa-noun

کشیده • (kašide)

(informal) a slap given with the open hand


رهنامه

head

رهنامه • (rahnâme)

fa-noun

رهنامه • (rahnâme)

[ɹæɦ.nɒː.mé]

From Middle Persian rāhnāmag, from lʾs (rāh, “way”) + MGLTA, nʾmk' (nāmag, “book”). Whence also Arabic رَاهْنَامَج (rāhnāmaj), رَهْنَامَج (rahnāmaj), a Middle Persian borrowing.

1141-1209, Nizami Ganjavi
ز خاقان بپرسید کاین شهر کیست
به رهنامه در نام این شهر چیست
ze xâqân beporsid kin šahr kist
be rahnâme dar, nâm-e in šahr čist
[He] asked from Khaqan, what is this city?

What is the name of this city in periplus?


ماشین آب‌پاش

head

ماشینهای آبپاش

ماشین آبپاش • (mâšin-e âb-pâš) (plural ماشینهای آبپاش)

fa-noun

ماشینهای آبپاش

ماشین آبپاش (canonical)
mâšin-e âb-pâš (romanization)
ماشینهای آبپاش (plural)

fa:ماشین آب‌پاش


قالب

head

قالب • (qâleb) (plural قالبها (qâleb-hâ))

→ Gujarati: કાલિબ (kālib)

Borrowed from Arabic قَالِب (qālib). Doublet of کالبد (kâlbod).

قالب وردپرس ― qâleb-e vordpres ― WordPress template; WordPress theme

شیطانی در قالب فرشته

قالب صابون

قالب پنیر

cake, block; counter for blocks of soap, cheese, etc.


بیماری سلیاک

From بیماری (bimâri, “illness”) + سلیاک (seliyâk, “coeliac”).

compound

fa:بیماری سلیاک


وگان

head

وگان • (vegân) (plural وگانها (vegân-hâ))


کلینیک

کِلینیک • (kelinik) (plural کلینیکها (kelinik-hâ))

کِلینیک (canonical)
kelinik (romanization)
کلینیکها (plural)


سلیاک

بیماری سلیاک


گلوتن

geluten (romanization)
gluten (romanization)


خوشمزه

خوشمزه خوشمزه#Persian


بانک مرکزی

fa:بانک مرکزی


پیشگیری

پیشگیری • (pišgiri)

fa-noun

پیشگیری • (pišgiri)

[pʰeːʃ.ɡiː.ɾíː]

[pʰeːʃ.ɡiː.ɾíː]

[pʰeːʃ.ɡiː.ɾíː]

[pʰiːʃ.ɡʲiː.ɹíː]


ساکا

head

ساکا • (sâkâ)

fa-noun

ساکا • (sâkâ)


سکا

سَکا (canonical)
sakâ (romanization)
سَکاها (plural)


مینی ژوپ

head

مینی ژوپ • (mini-žup)

fa-noun

مینی ژوپ • (mini-žup)

مینیژوپ مینیژوپ#Persian


مینی‌ژوپ

head

مینیژوپ • (mini-žup)

fa-noun

مینیژوپ • (mini-žup)

مینیژوپ (canonical)
mini-žup (romanization)


استارتاپ

head

استارتاپ • (estârtâp) (plural استارتاپها (estârtâp-hâ))

estârtâp (romanization)
استارتاپها (plural)

start-up, startup (a new company or organisation or business venture designed for rapid growth)


فلفل سیاه

fa:فلفل سیاه


اسپینرها

اسپینر اسپینر#Persian


اسپینر

اسپینر • (espiner) (plural اسپینرها (espiner-hâ))

espiner (romanization)
اسپینرها (plural)


پاک کن

پاککن پاککن#Persian


پاک‌کن

پاککن • (pâk-kon) (plural پاککنها (pâk-kon-hâ))

پاککن (canonical)
pâk-kon (romanization)
پاککنها (plural)


گوش‌پاک‌کن

گوشپاککن • (guš-pâk-kon) (plural گوشپاککنها (guš-pâk-kon-hâ))

گوشپاککن (canonical)
guš-pâk-kon (romanization)
گوشپاککنها (plural)


گوشت گاو

گوشت گاو • (gušt-e gâv)

fa-noun

گوشت گاو • (gušt-e gâv)


تایم‌لاین

head

تایملاین • (tâym-lâyn)

fa-noun

تایملاین • (tâym-lâyn)

تایملاین (canonical)
tâym-lâyn (romanization)


زوجه

head

زُوْجِه • (zowje) (plural زوجات (zowjât))

زُوْجِه (canonical)
zowje (romanization)
زوجات (plural)


تصریف

Tajik: тасриф (tasrif)

→ Hindustani:

Hindi: तसरीफ़ (tasrīf)

Urdu: تَصْرِیف (tasrīf)

[t̪ʰäs.ɾíːf]

[t̪ʰäs.ɾíːf]

[t̪ʰäs.ɾíːf]

[t̪ʰæs.ɹíːf]


ترخینه

desctree

→ Ottoman Turkish: تارخانه (tarhana), ترخانه (terhane)
Turkish: tarhana
→ Albanian: trahana
→ Armenian: թարխանա (tʻarxana), թառխանա (tʻaṙxana)
→ Aromanian: tãrhãnã
→ Bulgarian: тарана (tarana), тра́хана́ (tráhaná)
→ Greek: τραχανάς (trachanás)
→ Hungarian: tarhonya
→ Macedonian: тарана (tarana)
→ Serbo-Croatian: тара̀на／taràna

Suffixed from ترف (tarf, “kashk”) because of being dairy mixed with a grain-based product.


پرگاله

head

پرگاله • (pargâle)

fa-noun

پرگاله • (pargâle)

[pʰäɾ.ɡɑː.lǽ]

[pʰäɾ.ɡɑː.lǽ]

[pʰäɾ.ɡɑː.lǽ]

[pʰäɾ.ɡɔː.lǽ]

[pʰæɹ.ɡɒː.lé]

[pʰäɾ.ɡɔ.lǽ]

پرگاله در جامه


هلتاک

head

هلتاک • (haltâk)

fa-noun

هلتاک • (haltâk)

From Middle Iranian; ultimately from Proto-Indo-European *séh₂ls. Compare Transoxianan هلث (*halt, “salty”).

(Transoxianan, obsolete) dried balls made from sour milk.


سواد

head

سواد • (savâd) (plural سوادها (savâd-hâ))

→ Azerbaijani: savad

→ Kazakh: сауат (sauat)

→ Middle Armenian: սաւատ (sawat)

→ Kyrgyz: сабат (sabat)

→ Tatar: сәвәт (säwät), сәвад (säwad)

→ Uzbek: савод (savod)

[sä.wɔ́ːd̪̥]

[sæ.vɒ́ːd̪̥]

Saadi Shirazi
لبان لعل چون خون کبوتر -- سواد زلف چون پر پرستو

(archaic, literature) blackness (of hair, eyes, ink, etc.)

(archaic, literature) darkness (of night, etc.)

(archaic, literature) innermost part (of heart)

Tarikh-i Bayhaqi
استادم گفته سوادی کرده ام امروز بیاض کنند... گفت [ امیر ] نیک آمد.

(archaic) draft, an early version of a written document

Khaqani
منم که گاه کتابت سواد شعر مرا فلک سزد که شود دفتر و ملک ورّاق .

(archaic) manuscript (hand-written document)

(archaic, historical) Sawad, the fertile territory in southern Mesopotamia

Hudud al-'Alam
و اندر وی [ اندر خوزستان ] رودهای عظیم و آبهای روان است و سوادهای خرم

(archaic) countryside (rural area) (used both in singular and plural forms)

مرآت البلدان ناصری
بالای این درگاه چهار طبقه پنجره است که از برای زینت جلو عمارت بنا شده و به اصطلاح بناهای این عصر آنها را سواد می نامند

(archaic, architecture) decorative facade in Sasanian architecture, such as that of Arch of Ctesiphon

در تعریف سنتی سواد، توانایی خواندن و نوشتن است و یا توانایی بهکاربردن زبان برای خواندن

In the traditional sense, literacy is either the ability to read and write or one's own ability to read


سواد

سواد • (sovâd)

fa-noun

سواد • (sovâd)


معجون

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਮਾਜੂਨ (mājūn)

Shahmukhi script: ماجون (majun)


توانگری

[t̪ʰä.wɑːŋ.ɡä.ɾíː]

[t̪ʰä.wɑːŋ.ɡä.ɾíː]

[t̪ʰä.wɑːŋ.ɡä.ɾíː]

[t̪ʰä.wɔːŋ.ɡä.ɾí]

[t̪ʰæ.vɒːɲ.ɡʲæ.ɹíː]

[t̪ʰä.vɔŋ.ɡä.ɾí]

From توانگر (tovângar, “rich”) + ـی (-i).

چونکه به توانگری و حشمت را ندرخواست کردی تا، لهذا حکمت و معرفت به تو بخشیده شد

Because you did not covet riches nor pomp, wisdom and knowledge were thus granted to you


داوری

head

داوری • (dâvari)

fa-noun

داوری • (dâvari)

→ Ottoman Turkish: داوری (daveri)

[d̪ɑː.wä.ɾíː]

[d̪ɑː.wä.ɾíː]

[d̪ɑː.wä.ɾíː]

[d̪ɔː.wä.ɾí]

[d̪ɒː.væ.ɹíː]

کیست که این قوم عظیم را داوری تواند؟

kist ke in qowm-e azim râ dâvari tavânad?

با سیر اختر فلکم داوری بسیست
انصاف شاه باد در این قصه یاورم

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 329”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

By the motion of my star in the heavens, many are the quarrels that I face!
May the king's justice be my supporter in this tale.

bā sayr-i axtar-i falak-am dāwarī basē-st
insāf-i šāh bād dar īn qissa yāwar-am


نخله

head

نخله • (naxle) (plural نخلهها (naxle-hâ) or نخیل (naxil))

naxle (romanization)
نخلهها (plural)
نخیل (plural)


نخیل

نخله نخله#Persian


سرچ

سرچ • (serč)

fa-noun

سرچ • (serč)


بانکه

head

بانکه • (bânke) (plural بانکهها (bânke-hâ))


نقاشی

نقاشی • (naqqâši) (plural نقاشیها (naqqâši-hâ))

[næʁ.ɢɒː.ʃíː]

From نقاش (naqqâš, “painter”) + ـی (-i).

نقاشی قدیمی


بخور

بخور معطر در حضور وی بسوزانم


غصن

غصن • (ğosn)

fa-noun

غصن • (ğosn)


رانی

head

رانی • (râni)

fa-noun

رانی • (râni)

Borrowed from Hindustani رانی / रानी (rānī, “queen”), from Sauraseni Prakrit 𑀭𑀡𑁆𑀡𑀻 (raṇṇī), from Sanskrit राज्ञी (rājñī, “queen”).


اهل مجلس

→ Azerbaijani: əhli-məclis


کاونجک

Turkic borrowing, from Proto-Turkic *kagun (“melon”).


جوانه

head

جوانه • (javâne)

fa-noun

جوانه • (javâne)


کتغ

From Proto-Indo-European *kwh₂et- (“to ferment, become sour”).


اهل علم

people of knowledge (knowledgeable people)


مقصر

Borrowed from Arabic مُقَصِّر (muqaṣṣir).


اهل دل

→ Azerbaijani: əhli-dil

[ʔäɦ.lɪ d̪ɪl]

[ʔäɦ.lɪ d̪ɪl]

[ʔɑː.lɪ d̪ɪl]


اهل حال

→ Azerbaijani: əhli-hal

desc

→ Urdu: اہل حال

→ Urdu: اہل حال

[ʔäɦ.lɪ hɑːl]

[ʔäɦ.lɪ hɑːl]

[ʔɑː.lɪ ʔɑːl]

[ʔɔː.li ʔɔːl̥]


اهل هنر

→ Azerbaijani: əhli-hünər

[ʔäɦ.lɪ hʊ.näɾ]

[ʔäɦ.lɪ hʊ.näɾ]

[ʔɑː.lɪ ʔʊ.näɾ]


اهل فساد

head

اهل فساد • (ahl-e fasâd) (plural اهالی فساد (ahâli-ye fasâd))

ahl-e fasâd (romanization)
اهالی فساد (plural)

→ Azerbaijani: əhli-fəsad

[ʔäɦ.lɪ fä.sɑːd̪]

[ʔäɦ.lɪ fä.sɑːd̪]

[ʔɑː.lɪ fä.sɑːd̪]


اهل دنیا

→ Azerbaijani: əhli-dünya

[ʔäɦ.lɪ d̪ʊɲ.jä]

[ʔäɦ.lɪ d̪ʊɲ.jä]

[ʔɑː.lɪ d̪ʊɲ.jä]


اهل جهان

→ Azerbaijani: əhli-cəhan

[ʔäɦ.lɪ d͡ʒä.ɦɑːn]

[ʔäɦ.lɪ d͡ʒä.ɦɑːn]

[ʔɑː.lɪ d͡ʒɑːɑːn]

[ʔɔː.li d͡ʒɔːɔːn]

[ʔæɦ.le d͡ʒæ.ɦɒːn]

[ʔäɦ.li d͡ʒä.ɦɔn]


اطلاع

اِطِّلاع • (ettelâ') (plural اطلاعات (ettelâ'ât))

اِطِّلاع (canonical)
ettelâ' (romanization)
اطلاعات (plural)

[ʔɪt̪.t̪ʰɪ.lɑ́ːʔ]

[ʔɪt̪.t̪ʰɪ.lɑ́ːʔ]

[ʔɪt̪.t̪ʰɪ.lɑ́ː]

Borrowed from Arabic اِطِّلَاع (iṭṭilāʕ).


تحریر

head

تحریر • (tahrir) (plural تحریرها (tahrir-hâ))

[t̪ʰäɦ.ɾíːɾ]

[t̪ʰäɦ.ɾíːɾ]

[t̪ʰɑː.ɾíːɾ]

[t̪ʰæɦ.ɹíːɹ]

زمانی بعد، این همه بگذاشت و پرهیز و گوشه گیری و عبادت پیشه کرد. مدتی را در دمشق بماند و در آن جا احیاء العلوم را برشته ی تحریر آورد.

Some time later, he put all this aside and chose asceticism, seclusion, and worship as his profession. He stayed for a while in Damascus, and composed the Revival of the Sciences there.

zamānē ba'd, īn hama bugzāšt u purhēz u gōša gīrī u ibādat pēša kard. muddatē rā dar dimašq bimānd u dar ān jā ihyā'u-l-ulūm rā ba rašta-yi tahrīr āward.

(archaic) the act of emancipating, liberating


شرابه

شرابه • (šarâbe)

fa-noun

شرابه • (šarâbe)

Borrowed from Arabic شَرَّابَة (šarrāba).


محاصره

Borrowed from Arabic مُحَاصَرَة (muḥāṣara).

سران کشورهای عربی و مسلمان در بیانیه پایانی نشست امروز در ریاض بر لزوم شکست محاصره علیه غزه و ورود کاروانهای حامل کمکهای بشردوستانه به صورت فوری و همچنین توقف کشتار فلسطینی ها تأکید کردند و از کشورهای غربی خواستند به صادرات سلاح برای رژیم اشغالگر قدس پایان دهند.

2023 November 11, “بیانیه پایانی اجلاس ریاض:تأکید بر شکستن محاصره غزه و توقف کشتار و صادرات سلاح به «اسرائیل»”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

In the concluding statement of today's session at Riyadh, the leaders of the Arab and Muslim countries emphasized the necessity for the breaking of the siege against Gaza, the immediate entry of trucks bearing humanitarian aid, and also a halt to the slaughter of Palestinians, and demanded that Western countries put an end to arms exports to the regime occupying Jerusalem.

sarân-e kešvar-hâ-ye arabi o mosalmân dar bayâniye-ye pâyâni-ye nešast-e emruz dar riyâz bar lozum-e šekast-e mohâsere aleyh-e ğazze o vorud-e kâravân-hâ-ye hâmel-e komak-hâ-ye bašardustâne be surat-e fowri o hamčenin tavaqqof-e koštâr-e felestini-hâ ta'kid kardand o az kešvar-hâ-ye ğarbi xâstand be sâderât-e selâh barâ-ye režim-e ešğâlgar-e qods pâyân dehand.


زلف

desc

→ Armenian: զըլիֆ (zəlif), զիլիֆ (zilif), զուլֆ (zulf), զյուլֆ (zyulf)

→ Azerbaijani: zülf

→ Bengali: জুলফি (zulfi)

→ Gujarati: જુલફું (julphũ)

→ Hindustani:

Hindi: ज़ुल्फ़ (zulf)

Urdu: زلف (zulf)

→ Khalaj: zulf

→ Northern Kurdish: zulf, zilf, zilif

desctree

→ Ottoman Turkish: زلف (zülüf, zülf)
Turkish: zülüf
→ Albanian: zylyfe
→ Armenian: զիւլիւֆ (ziwliwf), զըլիֆ (zəlif)
→ Bulgarian: сколуфа (skolufa)
→ Romanian: zuluf
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: зулуфи
Latin script: zulufi

→ Punjabi: ਜ਼ੁਲਫ਼ (zulaf), زلف (zulf)

→ Crimean Tatar: zuluf

Belonging to زلفی (zolfi, “door-ring by which the chain is fastened”), زلفین (zolfin, “door-ring; curl, tress”), زرفین (zorfin, “door-ring”), which last has also been borrowed in Arabic زُرْفِين (zurfīn, “ring; bolt or ring of a door; column capital particularly with volutes”), زُرُّوف (zurrūf, “curl in the hair”), denominal زَرْفَنَ (zarfana, “to crook, to make curly; to mark with a figure of a ring or curl”). Their original is recorded as زفرین (zofrin), which relates to Avestan 𐬰𐬠𐬀𐬭 (zbar, “to walk crooked”), 𐬰𐬠𐬀𐬭𐬀𐬚𐬀 (zbaraθa, “foot”), 𐬰𐬠𐬀𐬭𐬀𐬵 (zbarah, “hill”), Sanskrit ह्वृ (hvṛ, “to be crooked or bent”).

cog

تیره زلف

سرو سیمین ترا در مشک تر
زلف فرخالت ز سر تا پا گرفت


غریبی

head

غریبی • (ğaribi)

fa-noun

غریبی • (ğaribi)

→ Hindi: ग़रीबी (ġarībī, “poverty”)

→ Marathi: गरीबी (garībī, “poverty”)

→ Urdu: غریبی (ġarībī, “poverty”)

From غریب (ğarib, “strange, foreign”) + ـی (-i, “-ness”).


مهتر

head

مهتر • (mehtar) (plural مهتران (mehtarân))

desc

Arabic: مِهْتَر (mihtar), مَهْتَر (mahtar), مِهْتَار (mihtār), مَهْتَار (mahtār)

Urdu: مہتر (mehtar)

[me̞ɦ.t̪ʰǽɾ]

[me̞ɦ.t̪ʰǽɾ]

From مه (meh, “big, great”) + ـتر (-tar).

دولتمرد مهتر


عیار

head

عیار • (eyâr)

fa-noun

عیار • (eyâr)

طلای ۲۴ عیار


عیار

head

عیار • (ayyâr) (plural عیاران (ayyârân))

Perhaps from Middle Persian 𐫍𐫏𐫀𐫡 (hyʾr /hayyār/, “helper”), but the spelling and perhaps also meaning from Arabic عَيَّار (ʕayyār, “vagabond”), from the root ع ي ر (ʕ-y-r) related with roaming and wandering. Compare Persian یار (yâr, “friend, supporter”).

(historical) medieval rogue or highwayman, organized into brotherhoods and often portrayed as chivalrous defenders of the weak


صرصر

مزن لاف صبوری خسروا در عشق کاین صرصر
به رقص آرد چو نفخ صور، کوه پای بر جا را

c. 1320, Amīr Khusraw Dihlavī, “Ghazal 3”, in دیوانِ امیرخسرو دهلوی [Divan of Amīr Khusraw]:

O Khusraw! Do not boast of your patience in love, for this howling wind
Shall cause the mountains rooted in place to dance, as does the blow of the Trumpet of Judgment.

ma-zan lāf-i sabūrī xusrawā dar išq k-īn sarsar
ba raqs ārad čū nafx-i sūr, kōh-i pāy bar jā rā


حاخشوک

حاخشوک • (hâxšuk)

fa-noun

حاخشوک • (hâxšuk)

From Proto-Iranian *haxšuka, from Proto-Indo-European *sek- (“to cut”). Cognate with Proto-Germanic *sahsą (“knife”).


مرزه

From a Middle Persian simple term seen in the first compound part of Arabic مَرْزَنْجُوش (marzanjūš, “marjoram”) + ـه (-a), look there for more.

cog

مَرْزَنْجُوش


تشدید

head

تشدید • (tašdid)

fa-noun

تشدید • (tašdid)

[t̪ʰäʃ.d̪íːd̪]

[t̪ʰäʃ.d̪íːd̪]

[t̪ʰäʃ.d̪íːd̪]

[t̪ʰäʃ.d̪íd̪̥]

[t̪ʰæʃ.d̪íːd̪̥]

[t̪ʰäʃ.d̪íd̪]

shadda, tashdid (gemination diacritic in Arabic script)


چرخچی

head

چرخچی • (čarxči)

fa-noun

چرخچی • (čarxči)

carter (one who transports something by cart)


شوربا

head

شوربا • (šurbâ)

fa-noun

شوربا • (šurbâ)

→ Armenian: շորվա (šorva)

→ Azerbaijani: şorba

→ English: chorba, shorba

→ Gujarati: શોરબા (śorbā)

→ Kazakh: сорпа (sorpa)

→ Kyrgyz: шорпо (şorpo)

→ Hindi: शोरबा (śorbā)

→ Russian: шурпа (šurpa)

desc

→ Urdu: شوربا

→ Urdu: شوربا

desctree

→ Ottoman Turkish: چوربا, չօրպա (çorba) — Armeno-Turkish
Turkish: çorba
→ Armenian: չորբա (čʻorba), չորպա (čʻorpa)
→ Bulgarian: чорба́ (čorbá)
→ Georgian: ჩორბა (čorba)
→ Ladino: chorbá
→ Laz: ჩორბა (çorba)
→ Macedonian: чорба (čorba)
→ Gulf Arabic: شوربة
→ Moroccan Arabic: شوربة
→ South Levantine Arabic: شوربة
→ Romanian: ciorbă
→ Serbo-Croatian: čórba / чо́рба
→ Ukrainian: щерба́ (ščerbá)

From Classical Persian شور (šōr) + ـبا (-bā, “(in compounds) stew”), from Middle Persian [script needed] (bāg).


جذب

Borrowed from Arabic جَذْب (jaḏb, “attraction”)

bor+

حیلهها و چارهجوییهای تو
جذب ما بود و گشاد این پای تو

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume III, verse 196:

Thy shifts and attempts to find a means (of gaining access to Me)
were (in reality) My drawing (thee towards Me), and released thy feet (from the bonds of worldliness).

hīla-hā u čāra-jōyī-hā-i tū
jazb-i mā būd u gušād īn pā-i tū


تعادل

[t̪ʰä.ʔɑː.d̪ʊ́l]

[t̪ʰä.ʔɑː.d̪ʊ́l]

[t̪ʰɑːɑː.d̪ʊ́l]

[t̪ʰɔːɔː.d̪úl̥]

[t̪ʰæ.ʔɒː.d̪ól̥]

[t̪ʰä.ʔɔ.d̪úl]

Borrowed from Arabic تَعَادُل (taʕādul).

حفظ تعادل

تعادل قدرت


استفراغ

head

استفراغ • (estefrâğ)

fa-noun

استفراغ • (estefrâğ)

[ʔɪs.t̪ʰɪf.ɾɑːɣ]

[ʔɪs.t̪ʰɪf.ɾɑːɣ]

[ʔɪs.t̪ʰɪf.ɾɑːɣ]

Borrowed from Arabic اِسْتِفْرَاغ (istifrāḡ).

bor+

اِسْتِفْرَاغ


سالبرت

From Middle Iranian. Akin to Old Armenian սաղաւարտ (saławart), an Iranian borrowing.


سیکی

کدوی سیکی


چوغور

head

چوغور • (čuğur)

fa-noun

چوغور • (čuğur)


میزد

Borrowed from Avestan 𐬨𐬌𐬌𐬀𐬰𐬛𐬀 (miiazda). Compare Middle Persian [script needed] (mēzd), also from Avestan.


پاشنه

head

پاشنه • (pâšne)

fa-noun

پاشنه • (pâšne)

From Proto-Indo-Iranian *pā́ršniš, from Proto-Indo-European *tpḗrsneh₂.


شوک

head

شوک • (šowk)

fa-noun

شوک • (šowk)

تو از سخنان ایشان بیم مکن اگرچه خارها و شوکها با تو باشد و در میان عقربها ساکن باشی

You shall not fear their words even if you were amid thistles and thorns, (even) if you dwelt among scorpions


نسپار

head

نسپار • (nespâr)

fa-noun

نسپار • (nespâr)


رنجبر

→ Azerbaijani: rəncbər

→ Middle Armenian: ռանճպար (ṙančpar)

→ Northern Kurdish: rêncber

desctree

→ Ottoman Turkish: رنجبر (rencber)
→ Turkish: rençper
→ Albanian: reshper
→ Armenian: ռանչպար (ṙančʻpar), ռաշբար (ṙašbar), ռէնչպէր (ṙēnčʻpēr)


مشاق

head

مشاق • (mošâğ)


مشاق

مشاق • (mašâğğ)

[mæ.ʃɒ́ːɢ(ː)]

Borrowed from Arabic مَشَاقّ (mašāqq), plural of مَشَقَّة (mašaqqa).


مفسد فی الارض

مفسد فی الارض

fa-noun

مفسد فی الارض

From Arabic مُفْسِد فِي الْأَرْض (mufsid fī al-ʔarḍ) with ezafe.

der

مُفْسِد فِي الْأَرْض

(Iran, law) someone who has spread corruption on Earth, a broadly defined capital crime in Iran


بوری

→? Thai: บุหรี่ (bù-rìi)

This word is native in Ottoman Turkish بورو (boru) and Azerbaijani boru.


بوری

desc

→ Arabic: بُورِيّ (būriyy, “reed mat”) (hardly found)

Looks like an Aramaic borrowing of the same word that we describe under Arabic بُرْدِيّ (burdiyy). The existence of “buri mats” in the Philippines from the buri palm (Tagalog burí) must be a coincidence, unless the naming can be supposed to have been imported in a similar fashion as the name of the fibre-offering abaca plant from Arabic أَبَق (ʔabaq).


شادروان

head

شادروان • (šâdorvân)

Compare Old Armenian շատրուան (šatruan, “curtain”), an Iranian borrowing.

cog

[ʃɑː.ðuɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

a large veil, curtain or tapestry suspended before the gate of a royal palace, a royal tent


شادروان

head

شادروان • (šâdorvân)

desc

→ Arabic: شَاذَرْوَان (šāḏarwān), شَادَرْوَان (šādarwān)

→ Georgian: შადრევანი (šadrevani)

→ Middle Armenian: շատրուան (šatruan), շատռվան (šatṙvan), շատրվան (šatrvan)

Armenian: շատրվան (šatrvan)

→ Northern Kurdish: şadrewan, şehderevan

desctree

→ Ottoman Turkish: شادروان (şadırvan)
Turkish: şadırvan
→ Albanian: shatërvan
→ Bulgarian: шадрава́н (šadraván)
→ Greek: σιντριβάνι (sintriváni)
→ Macedonian: шадрван (šadrvan)
→ Romanian: șadirvan
→ Serbo-Croatian: šedr̀vān／шедр̀ва̄н, šadr̀vān／шадр̀ва̄н, šadèrvān／шадѐрва̄н

→ Tajik: шодурвон (šodurvon)

[ʃɑː.ðuɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]


حبسیه

Borrowed from Arabic حَبْسِيَّة (ḥabsiyya).


دستباف

head

دستباف • (dastbâf)


لواش

لواش • (lavâš)

fa-noun

لواش • (lavâš)

lavash (a soft, thin flatbread made with flour, water, yeast, and salt, baked in a tandoor)


مضمون

head

مضمون • (mazmun) (plural مضامین (mazâmin))


اشاره

اشاره • (ešâre) (plural اشارهها (ešâre-hâ) or اشارات (ešârât))

ešâre (romanization)
اشارهها (plural)
اشارات (plural)

→ Bengali: ইশারা (iśara)

→ Gujarati: ઇશારો (iśāro)

→ Hindustani:

Hindi: इशारा (iśārā)

Urdu: اِشارَہ (iśāra)

→ Marathi: इशारा (iśārā)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਇਸ਼ਾਰਾ (iśārā)

Shahmukhi script: اِشارَہ (īśārah)

[ʔi.ʃɑː.ˈɾa]

Etymology tree
Arabic أَشَارَ (ʔašāra)
Arabic إِشَارَة (ʔišāra)bor.
Persian اِشَارِهBorrowed from Arabic إِشَارَة (ʔišāra), from أَشَارَ (ʔašāra).

etymon

ar>إِشَارَة>sign

اِشَارِه


قسط

→ Bengali: কিস্তি (kisti)

→ Hindustani: qist

desc

Hindi: क़िस्त

Hindi: क़िस्त

Urdu: قِسْط

Etymology tree
Arabic قِسْط (qisṭ)bor.
Persian قسطBorrowed from Arabic قِسْط (qisṭ).

etymon

هدف خدا از ارسال پیامبران قیام مردم به قسط و عدل بوده است.

God's aim in sending the prophets was for people to set themselves to equity and justice.

hadaf-e xodâ az ersâl-e payâmbarân qiyâm-e mardom be qest o adl bude ast.


انگ

A kind of commercial label used on certain goods in the past


وزیر اعظم

head

وَزیرِ اَعظَم

fa-noun

وَزیرِ اَعظَم

وَزیرِ اَعظَم (canonical)
vazir-e a'zam (romanization)

Bengali: উজিরে আজম (uzire azôm)

→ Hindustani:

desc

वज़ीर-ए-आज़म

Hindi: वज़ीर-ए-आज़म (vazīr-e-āzam)

وَزِیرِ اَعْظَم

Urdu: وَزِیرِ اَعْظَم (vazīr-e āzam)

Urdu: وَزِیرِ اَعْظَم (vazīr-e āzam)

Derived from Arabic وَزِير أَعْظَم (wazīr ʔaʕẓam).

der

وَزِير أَعْظَم

Arabic وَزِير أَعْظَم (wazīr ʔaʕẓam)

der+

وَزِير أَعْظَم


پفلنگ

head

پفلنگ • (pofelang) (plural پفلنگها (pofelang-hâ))

pofelang (romanization)
پفلنگها (plural)


تمنچه

تپانچه تپانچه#Persian

obsolete form of تپانچه (tapânče, “gun”)


لحن

لحن مستتر


چراغ قوه

چراغ قوه • (čerâğ qovve) (plural چراغ قوهها (čerâğ qovve-hâ))

čerâğ qovve (romanization)
چراغ قوهها (plural)

torch (Australia, Ireland, New Zealand, South Africa, UK), flashlight (Canada, US)


خراو

خراو • (xarâw)

fa-noun

خراو • (xarâw)

خراب خراب#Persian

colloquial form of خراب (xarâb, “ruin, desolation”)


تپانچه

head

تپانچه • (tapânče)

fa-noun

تپانچه • (tapânče)

desctree

→ Azerbaijani: tapança
→ Armenian: թափանչա (tʻapʻančʻa), թարփանչա (tʻarpʻančʻa)

→ Gujarati: તમંચો (tamañco)

→ Hindustani:

desc

Urdu: تَپَنْچَہ (tapanca), تَمَنْچَہ (tamanca)

Hindi: तमंचा (tamañcā)

→ Kazakh: тапанша (tapanşa)

→ Pashto: تمانچه (tamānčá), تومانچه (tomānčá), تپانچه (tapānčá), توپنچه (topančá)

→ Uyghur: تاپانچا (tapancha)

→ Uzbek: toʻpponcha

[t̪ʰä.pʰɑːn.t͡ʃʰǽ]

[t̪ʰä.pʰɑːn.t͡ʃʰǽ]

[t̪ʰä.pʰɑːn.t͡ʃʰǽ]

[t̪ʰä.pʰɔːn.t͡ʃʰǽ]

[t̪ʰæ.pʰɒːn.t͡ʃʰé]

[t̪ʰäp.pʰɔn.t͡ʃʰǽ]

Borrowed from Turkic; attested since Farrukhī Sīstānī, early 11th century, in the sense of "slap." The sense of "pistol" is also a semantic loan from Ottoman Turkish طبانجه (tabanca, “pistol”).

semantic loan

گه میزنم طپانچه برو گه بسینه سنگ
در عاشقی جز این نبود دسترس مرا

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 102:

Sometimes I slap myself on the face, sometimes I beat my chest with rocks;
I have no competence in love except for this.

gah mēzanam tapānča ba-rō gah ba-sīna sang
dar āšiqī juz īn na-buwad dastras ma-rā


چانه‌زنی

head

چانهزنی • (čâne-zani)

fa-noun

چانهزنی • (čâne-zani)

چانهزنی (canonical)
čâne-zani (romanization)


چانه زنی

head

چانه زنی • (čâne-zani)

fa-noun

چانه زنی • (čâne-zani)

چانهزنی چانهزنی#Persian


نوروفیبروماتوز

head

نوروفیبروماتوز • (nurofibromâtoz)

fa-noun

نوروفیبروماتوز • (nurofibromâtoz)

fa:نوروفیبروماتوز


ستون فقرات

fa:ستون فقرات


کاناپه

head

کاناپه • (kânâpe) (plural کاناپهها (kânâpe-hâ))

[kʰɒː.nɒː.pʰé]


چندهمسری

[t͡ʃʰän̪d̪.häm.sä.ɾíː]

[t͡ʃʰæn̪d̪.hæm.sæ.ɹíː]

From چند (čand, “several”) + همسر (hamsar, “spouse”) + ـی (-i).


استروژن

head

استروژن • (estrožen)

fa-noun

استروژن • (estrožen)


سلول بنیادی

head

سلولهای بنیادی

سلول بنیادی • (sellul-e bonyâdi) (plural سلولهای بنیادی)

fa-noun

سلولهای بنیادی

sellul-e bonyâdi (romanization)
سلولهای بنیادی (plural)

fa:سلول بنیادی


کیزه

(dialectal, Alamarvdasht) earthen bottle with a long narrow neck for water


انتخاو

head

انتخاو • (entexâw, entexâḃ) (plural انتخابات (entexâbât))

entexâw (romanization)
entexâḃ (romanization)
انتخابات (plural)


تکامل

Borrowed from Arabic تَكَامُل (takāmul).
Sense of "evolution": semantic loan from Ottoman Turkish تكامل (tekâmül), itself replaced in Turkish by the language reform.

semantic loan

تکامل نهنگ

این که معاد تنها روحانی است. این گفته از آن فلاسفهی الهی است که معتقدند انسان فقط نفسی ناطق است و بدن آلتی بیش نیست که نفس ناطق آن را به کار میبرد و جهت تکامل جوهر خویش بکار می گیرد.

That the Resurrection is only spiritual. This saying is from the divine philosophers who believe that the human being is only a rational self, and that the body is no more than a device for the rational self to use and to apply for the sake of perfecting its own essence.

īn ki ma'ād tanhā rūhānī ast. īn gufta az ān-i falāsifa-yi ilahī ast ki mu'taqid-and insān faqat nafsē nātiq ast u badan ālatē bēš nēst ki nafs-i nātiq ān rā ba kār mē-barad u jihat-i takāmul-i jawhar-i xwēš ba kār mē-gīrad.


لیزرها

لیزر لیزر#Persian


مزلنگ

head

مزلنگ • (mezleng) (plural مزلنگها (mezleng-hâ))


راه حل

راه حل • (râh-e hal) (plural راه حلها (râh-e hal-hâ))

râh-e hal (romanization)
راه حلها (plural)


لیزر

لیزر • (leyzer) (plural لیزرها (leyzer-hâ))


چاپگر سه‌بعدی

چاپگرهای سهبعدی

چاپگر سهبعدی • (čâpgar-e se-bo'di) (plural چاپگرهای سهبعدی)

fa-noun

چاپگرهای سهبعدی

چاپگر سهبعدی (canonical)
čâpgar-e se-bo'di (romanization)
چاپگرهای سهبعدی (plural)

fa:چاپگر سه‌بعدی


ارسی

head

ارسی • (orosi) (plural ارسیها (orosi-hâ))

From ارس (oros, from Middle Mongol ᠣᠷᠤᠰ (orus, “Russian”) or from an equivalent Kipchak term, since these languages cannot begin words with r-) + ـی (-i), because they come from Russia.

af

from Middle Mongol <i class="Mong mention" lang="xng">ᠣᠷᠤᠰ</i> (orus, “Russian”) or from an equivalent Kipchak term, since these languages cannot begin words with r-

روسی روسی#Persian

(obsolete) Russian; synonym of روسی (rusi)


خیمه

(dialectal, Khesht, Konartakhteh) firewood


جزا

head

جزا • (jazâ)

fa-noun

جزا • (jazâ)


عشیره

head

عشیره • ('ašire) (plural عشیرهها ('ašire-hâ))


لرز

From Proto-Iranian *rarz-. Compare Zazaki lerz (“shaking, quake”).


لالایی‌ها

لالاییها • (lâlâyi-hâ)

لالاییها (canonical)
lâlâyi-hâ (romanization)

لالایی لالایی#Persian


کلیپ

کلیپ • (kelip, klip) (plural کلیپها (kelip, klip-hâ))

kelip (romanization)
klip (romanization)
کلیپها (plural)

(Internet) clip (a section of video taken from a film, broadcast or other longer video)


موج‌سواری

موجسواری (canonical)
mowj-savâri (romanization)


گزینه

گُزینِه • (gozine) (plural گزینهها (gozine-hâ))

گُزینِه (canonical)
gozine (romanization)
گزینهها (plural)

From گزین (gozin, “present tense of گزیدن”) + ـه (-e).


عرابه

[ʔaɾ.ɾɑː.ˈβa]

[ʔæɹ.ɹɒː.bé]

Borrowed from Ottoman Turkish عربه (araba).


موج سواری

موجسواری موجسواری#Persian


موج‌سوار

head

موجسوار • (mowj-savâr) (plural موجسواران (mowj-savârân))

موجسوار (canonical)
mowj-savâr (romanization)
موجسواران (plural)


رسیده‌گی

رسیدهگی (canonical)
reside-gi (romanization)

رسیدگی رسیدگی#Persian


بچه‌گربه

بچهگربه • (bačče-gorbe) (plural بچهگربهها (bačče-gorbe-hâ))

بچهگربه (canonical)
bačče-gorbe (romanization)
بچهگربهها (plural)


امواج

امواج • (amvâj)

[ʔäm.wɑ́ːd͡ʒ]

[ʔäm.wɑ́ːd͡ʒ]

[ʔäm.wɑ́ːd͡ʒ]

[ʔäm.wɔ́ːd͡ʒ̥]

[ʔæɱ.vɒ́ːd͡ʒ̥]

[ʔäɱ.vɔ́d͡ʒ]


پاگشا

پاگشا • (pâgošâ)

fa-noun

پاگشا • (pâgošâ)

Pagosha, a reception held for a recently-married couple according to traditional Iranian custom.


موج‌ها

موجها (canonical)
mowj-hâ (romanization)

[mäw.d͡ʒɑ́ː]

[mäw.d͡ʒɔ́ː]


بچه گربه

بچهگربه بچهگربه#Persian


شورباه

head

شورباه • (šurbâh)

fa-noun

شورباه • (šurbâh)

شوربا شوربا#Persian


اقوام

head

اقوام • (aqvâm)


تیشه‌ها

تیشهها • (tiše-hâ)

تیشهها (canonical)
tiše-hâ (romanization)

تیشه تیشه#Persian


کلسیم

کمبود کلسیم


ویتامین ث

fa:ویتامین ث


دیابت بارداری

دیابت بارداری • (diyâbet-e bârdâri)

fa-noun

دیابت بارداری • (diyâbet-e bârdâri)

gestational diabetes
gestational diabetes

fa:دیابت بارداری


فشار خون بالا

head

فشار خون بالا • (fešâr-e xun-e bâlâ)

fa-noun

فشار خون بالا • (fešâr-e xun-e bâlâ)

(pathology) hypertension, high blood pressure

fa:فشار خون بالا


فشار خون

head

فشار خون • (fešâr-e xun)

fa-noun

فشار خون • (fešâr-e xun)

فشار خون بالا


طب سنتی

traditional medicine
traditional medicine


ویتامین دی

fa:ویتامین دی


بغل

desctree

→ Hindi: बग़ल (baġal), बगल (bagal) — nuqtaless
→ Tamil: பகிலு (pakilu)

(Classical Persian, Tajik or obsolete) armpit


گروه مرگ

head

گروه مرگ • (goruh-e marg) (plural گروههای مرگ)

goruh-e marg (romanization)
گروههای مرگ (plural)


سلسله‌ها

سلسلهها (canonical)
selsele-hâ (romanization)

سلسله سلسله#Persian


مخملک

From مخمل (maxmal, “velvet”) + ـک (ak, diminutive suffix).


داروشناس

head

داروشناس • (dâru-šenâs)

fa-noun

داروشناس • (dâru-šenâs)

[d̪ɑː.ɾuː.ʃɪ.nɑ́ːs]

[d̪ɑː.ɾuː.ʃɪ.nɑ́ːs]

[d̪ɑː.ɾuː.ʃɪ.nɑ́ːs]

From دارو (dâru, “drugs”) + شناس (-šenâs, “-logist”).


سردردها

سردرد سردرد#Persian


داروشناسی

head

داروشناسی • (dârušenâsi)

fa-noun

داروشناسی • (dârušenâsi)

From دارو (dâru, “drugs”) + ـشناسی (šenâsi, “-ology, the study of”).

af

fa:داروشناسی


سردرد

head

سردرد • (sar-dard) (plural سردردها (sar-dard-hâ))

sar-dard (romanization)
سردردها (plural)

[säɾ.d̪ǽɹd̪]

[säɾ.d̪ǽɹd̪]

[säɾ.d̪ǽɹd̪]

[säɾ.d̪ǽɹd̪̥]

[sæɹ.d̪ǽɹd̪̥]

[säɾ.d̪ǽɹd̪]

From سر (sar, “head”) + درد (dard, “ache, pain”).


رفتگر

head

رفتگر • (roftegar) (plural رفتگران (roftegarân) or رفتگرها (roftegar-hâ))

roftegar (romanization)
رفتگران (plural)
رفتگرها (plural)


مخمل

→ Azerbaijani: məxmər

→ Bengali: মখমল (mokhmol)

→ Turkmen: mahmal

→ Uzbek: baxmal

→ Uyghur: مەخمەل (mexmel)

→ Kazakh: мақпал (maqpal)

→ Kyrgyz: макмал (makmal)

→ Pashto: بخمل (baxmal)

→ Ushojo: بَخمل (baxmal)

→ Hindustani:

Hindi: मख़मल (maxmal)

Urdu: مخمل (maxmal)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਮਖਮਲ (makhmal)

Shahmukhi script: مخمل (maxmal)


ماهی‌گیر

ماهیگیر • (mâhi-gir) (plural ماهیگیران (mâhi-girân))

ماهیگیر (canonical)
mâhi-gir (romanization)
ماهیگیران (plural)

[mɑː.ɦiː.ɡíːɾ]

[mɑː.ɦiː.ɡíːɾ]

[mɑː.jiː.ɡíːɾ]

[mɒː.ɦiː.ɡʲíːɹ]


شبکه اجتماعی

شَبَکِهٔ اِجْتِماعی

شَبَکِههایِ اِجْتِماعی

شَبَکِهٔ اِجْتِماعی • (šabake-ye ejtemâ'i) (plural شَبَکِههایِ اِجْتِماعی (šabake-hâ-ye ejtemâ'i))

fa-noun

شَبَکِهٔ اِجْتِماعی

شَبَکِههایِ اِجْتِماعی

شَبَکِهٔ اِجْتِماعی (canonical)
šabake-ye ejtemâ'i (romanization)
شَبَکِههایِ اِجْتِماعی (plural)

[ʃä.bä.kʰǽ.jɪ ʔɪd͡ʒ.t̪ʰɪ.mɑː.ʔíː]

[ʃä.bä.kʰǽ.jɪ ʔɪd͡ʒ.t̪ʰɪ.mɑː.ʔíː]

[ʃä.bä.kʰǽ.jɪ ʔɪd͡ʒ.t̪ʰɪ.mɑː.jíː]

fa:شبکه اجتماعی


دامپزشکی

head

دامپزشکی • (dâmpezeški)

fa-noun

دامپزشکی • (dâmpezeški)

(veterinary medicine) veterinary medicine


دامپزشک

head

دامپزشک • (dâmpezešk) (plural دامپزشکان (dâmpezeškân))

dâmpezešk (romanization)
دامپزشکان (plural)

From دام (dâm, “animal, beast, livestock”) + پزشک (pezešk, “doctor”).

compound

vet, veterinary surgeon, veterinarian (Aus, US)


روابط بین‌الملل

head

روابط بینالملل • (ravâbet-e beyn-olmelal)

روابط بینالملل (canonical)
ravâbet-e beyn-olmelal (romanization)

international relations
international relations

fa:روابط بین‌الملل


هموگلوبین

fa:هموگلوبین


گلبول قرمز

گلبولهای قرمز

گلبول قرمز • (golobul-e qermez) (plural گلبولهای قرمز (golobul-hâ-ye qermez))

fa-noun

گلبولهای قرمز

golobul-e qermez (romanization)
گلبولهای قرمز (plural)

fa:گلبول قرمز


گلبول سفید

head

گلبولهای سفید

گلبول سفید • (golobul-e sefid) (plural گلبولهای سفید (golobul-hâ-ye sefid))

fa-noun

گلبولهای سفید

golobul-e sefid (romanization)
گلبولهای سفید (plural)

(cytology) white blood cell, leucocyte or leukocyte

fa:گلبول سفید


حقوق بین‌الملل

حقوق بینالملل (canonical)
hoquq-e beyn-olmelal (romanization)

fa:حقوق بین‌الملل


قشر

head

قشر • (qešr) (plural اقشار (aqšâr) or قشرها (qešr-hâ) or قشور (qošur))

qešr (romanization)
اقشار (plural)
قشرها (plural)
قشور (plural)

قشر جوان ایرانی

آلمان طی ماه ژانویه گذشته شاهد حضور خیابانی صدها هزار نفر تظاهراتکننده از همه اقشار این کشور بوده که به طور هفتگی علیه آنچه «گسترش تحرکات راست افراطی» خوانده شده اعتراض کردهاند.

2024 February 14, “همزمان با ادامه تظاهراتهای ضدفاشیسم، دولت آلمان از طرح خود برای مبارزه با راست افراطی خبر داد”, in bbc.com/persian, BBC Persian:

Throughout the past month of January, Germany has been witness to the presence of hundreds of thousands of protesters from all social classes of this country on the roads, who have been protesting weekly against what has been called "the spread of far-right movements".

âlmân tey-e mâh-e žanviye-ye gozašte šâhed-e hozur-e xiyâbâni-ye sad-hâ hezâr nafar-e tazâhorât-konande az hame-ye aqšâr-e in kešvar bude ke be towr-e haftegi aleyh-e ânče "gostareš-e taharrokât-e râst-e efrâti" xânde šode e'terâz karde'and.

class (economic, social); (more generally) any social category


مرغابی

مرغابی • (morğâbi)

fa-noun

مرغابی • (morğâbi)

desc

→ Gojri: مُرْغَابِیْ (murġābī)

→ Gojri: مُرْغَابِیْ (murġābī)

→ Gujarati: મુરઘાબી (murghābī)

→ Hindustani:

Hindi: मुर्ग़ाबी (murġābī)

Hindi: मुर्ग़ाबी (murġābī)

Urdu: مُرْغَابِی (murġābī)

Urdu: مُرْغَابِی (murġābī)

→ Kashmiri:

Arabic script: مُرغابی (murġābī)

Devanagari script: मुरगाबी (muragābī)

Sharada script: 𑆩𑆶𑆫𑆓𑆳𑆧𑆵 (muragābī)

→ Marwari:

Devanagari script: मुरगाबी (murgābī)

Mahajani script: 𑅬𑅒𑅭𑅗𑅪𑅑 (murgbi)

→ Punjabi: murġābī

Gurmukhi script: ਮੁਰਗ਼ਾਬੀ

Shahmukhi script: مُرْغَابِی

→ Saraiki:

Devanagari script: मुरग़ाबी (murġābī)

Multani script: 𑊠𑊢𑊆𑊝 (mrgb)

Shahmukhi script: مُرْغَابِی (murġābī)

→ Sindhi: muraġābī

Arabic script: مُرْغ آبي, مُرْغابي

Arabic script: مُرْغ آبي, مُرْغابي

Devanagari script: मुरग़ाबी

Khojki script: 𑈤𑈯𑈦𑈊𑈶𑈬𑈡𑈮

Khudabadi script: 𑋗𑋣𑋙𑊼𑋩𑋠𑋔𑋢

From مرغ (morğ, “fowl”) + آبی (âbi, “marine, of the water”), literally “water fowl”.


کمان زنبورکی

* کمان (“bow”) + زنبورک (“jew's-harp”) + -ی. See also زنبور (“hornet”) and zamburak


کراوات‌ها

head

کراواتها • (kerâvât)

کراواتها (canonical)
kerâvât (romanization)

کراوات کراوات#Persian


فنجان قاعدگی

fa:فنجان قاعدگی


کمک‌های اولیه

کمکهای اولیه (canonical)
komak-hâ-ye avaliyye (romanization)

fa:کمک‌های اولیه


مکتوب

مکتوب • (maktub) (plural مکتوبها (maktub-hâ))

[mækʲ.t̪ʰúːb̥]


سرسره آبی

سرسرههای آبی

سرسره آبی • (sorsore-ye âbi) (plural سرسرههای آبی (sorsore-hâ-ye âbi))

fa-noun

سرسرههای آبی

sorsore-ye âbi (romanization)
سرسرههای آبی (plural)


سرسره

head

سرسره • (sorsore) (plural سرسرهها (sorsore-hâ))

سرسره آبی


چارک

چارک • (čârak)

fa-noun

چارک • (čârak)

[t͡ʃɑː.ˈɾak]

[t͡ʃʰɑː.ɾǽk]

[t͡ʃʰɑː.ɾǽk]

[t͡ʃʰɑː.ɾǽk]

[t͡ʃʰɔː.ɾǽk]

[t͡ʃʰɒː.ɹǽkʲ]


کنجکاوی

head

کنجکاوی • (konjkâvi)

fa-noun

کنجکاوی • (konjkâvi)


قرص‌ها

قرصها (canonical)
qors-hâ (romanization)


ناباروری

head

ناباروری • (nâbârvari)

fa-noun

ناباروری • (nâbârvari)


قرص اورژانسی

head

قرصهای اورژانسی

قرص اورژانسی • (qors-e oržânsi) (plural قرصهای اورژانسی)

fa-noun

قرصهای اورژانسی

qors-e oržânsi (romanization)
قرصهای اورژانسی (plural)

emergency contraceptive
emergency contraceptive

morning-after pill, emergency contraceptive pill


آی‌یودی

آییودی (canonical)
ây-yu-di (romanization)


زنجفیل

زنجبیل زنجبیل#Persian

(dialectal) alternative form of زنجبیل (zanjabil, zanjebil, “ginger”)


نقشه

head

نقشه • (naqše)

fa-noun

نقشه • (naqše)

→ Assamese: নক্সা (noksa)

→ Bakhtiari: نںشخںه (našxe)

→ Bengali: নকশা (nokśa)

→ Dogri: nakśā

Devanagari script: नक्शा (nakśā)

Dogra script: 𑠝𑠊𑠹𑠧 (nakśa)

→ Gojri: نَقْشو (naqśo)

→ Gujarati: નકશો (nakśo)

→ Halbi: नकसा

→ Hindustani:

Hindi: नक़्शा (naqśā)

Urdu: نَقْشَہ (naqśah)

→ Kermanic: naǧsa, naǧše, maǧše

→ Kannada: ನಕ್ಷೆ (nakṣe)

→ Maithili: naksā

Devanagari script: नकसा (nakᵊsā)

Tirhuta script: 𑒢𑒏𑒮𑒰 (nakasā)

→ Malvi: नकशो (nakśo)

→ Marathi: नकाशा (nakāśā)

→ Marwari:

desc

Devanagari script: नक्शौ (nakśau), नक्सौ (naksau)

Mahajani script: 𑅧𑅕𑅰𑅒 (nksu)

→ Nepali: नक्शा (nakśā)

→ Northern Luri: نںشغںە (našqa)

→ Odia: ନକସା (nakasā), ନକ୍ସା (naksā)

→ Pashto: نقشه (naqša), نخچه (naxča)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਨਕ਼ਸ਼ਾ (naqśā)

Shahmukhi script: نَقشَہ (naqśah)

→ Sindhi: naqśo

Arabic script: نَقْشو

Devanagari script: नक़्शो

Khudabadi script: 𑋑𑊺𑋩𑋪𑋜𑋧 (naqśo)

→ Tamil: நக்ஷா (nakṣā)

→ Telugu: నకషా (nakaṣā)

→ Varhadi: नक्शा (nakśā)

From نقش (naqš, “painting, figure”) + ـه (-e).

af

نقشه جهان

نقشه او فاش شد.

ارتش گفته که عملیاتش در این شهر محدود خواهد بود اما وزیر خارجه بریتانیا میگوید اسرائیل نباید بدون نقشه مشخص برای حفاظت از نزدیک یک و نیم میلیون جمعیت این شهر به آن حمله کند.

2024 May 12, “اخبار شش عصر- یکشنبه ۲۳ اردیبهشت”, in YouTube, BBC Persian:

The Army has said that its operations in this city will be limited, but the British Foreign Secretary says that Israel must not attack this city without a clear plan to protect its population of nearly one and a half million.

arteš gofte ke amaliyât-aš dar in šahr mahdud xâhad bud ammâ vazir-e xâreje-ye beritâniyâ mi-guyad esrâ'il na-bâyad bedun-e naqše-ye mošaxxas barâ-ye hefâzat az nazdik-e yek o nim miliyon jam'iyat-e in šahr be ân hamle konad.


کاکا

kākā (romanization)
کاکاها (plural)
کاکا (singular)
kākā́ (singular)
کاکای (Dari colloquial singular)
kākā́y (singular)
کاکاها (plural)
kākā-hā́ (plural)
کاکایا (Dari colloquial plural)
kākāy-yā́ (plural)
کاکارا (definite direct-object singular)
kākā́ rā (definite direct-object singular)
کاکایره (Dari colloquial definite direct-object singular)
kākā́y ra (definite direct-object singular)
کاکاها را (definite direct-object plural)
kākā-hā́ rā (definite direct-object plural)
کاکایاره (Dari colloquial definite direct-object plural)
kākāy-yā́ ra (definite direct-object plural)
کاکای (singular)
kākā́-yi (singular)
کاکاهای (plural)
kākā-hā́-yi (plural)
کاکایای (Dari colloquial plural)
kākāy-yā́-yi (plural)
کاکایی (singular)
kākā́-yē (singular)
کاکاهایی (plural)
kākā-hā́-yē (plural)
کاکایایی (Dari colloquial plural)
kākāy-yā́-yē (plural)
کاکایم (first-person possessive singular)
kākā́yam (first-person possessive singular)
کاکاهایم (first-person possessive singular)
kākā-hā́yam (first-person possessive singular)
کاکایام (colloquial first-person possessive singular)
kākāy-yā́-am (first-person possessive singular)
کاکایت (possessive second-person singular)
kākā́yat (possessive second-person singular)
کاکاهایت (possessive second-person singular)
kākā-hā́yat (possessive second-person singular)
کاکایات (colloquial possessive second-person singular)
kākāy-yā́t (possessive second-person singular)
کاکایش (possessive singular third-person)
kākā́yaš (possessive singular third-person)
کاکایْشِی (colloquial possessive singular third-person)
kākā́yšī (possessive singular third-person)
کاکاهایش (possessive singular third-person)
kākā-hā́yaš (possessive singular third-person)
کاکایاش (colloquial possessive singular third-person)
kākāy-yā́š (possessive singular third-person)
کاکایمان (first-person plural possessive)
kākā́yimān (first-person plural possessive)
کاکاهایمان (first-person plural possessive)
kākā-hā́yimān (first-person plural possessive)
کاکایامان (colloquial first-person plural possessive)
kākāy-yā́mān (first-person plural possessive)
کاکایتان (plural possessive second-person)
kākā́yitān (plural possessive second-person)
کاکاهایتان (plural possessive second-person)
kākā-hā́yitān (plural possessive second-person)
کاکایاتان (colloquial plural possessive second-person)
kākāy-yā́tān (plural possessive second-person)
کاکایشان (plural possessive third-person)
kākā́yišān (plural possessive third-person)
کاکاهایشان (plural possessive third-person)
kākā-hā́yišān (plural possessive third-person)
کاکایاشان (colloquial plural possessive third-person)
kākāy-yā́šān (plural possessive third-person)

Derived from Sanskrit काक्क (kākka), from a Dravidian word. Likely via Hindustani.
Akin to Pashto, Baluchi, and Urdu کاکا (kākā) and Nepali, and Hindi काका (kākā). All meaning paternal uncle or an older male.

(Shiraz, Abadan or Kerman, otherwise archaic) older brother, elder brother


مؤسسات

مؤسسه مؤسسه#Persian


پفک‌ها

پفکها (canonical)
pofak-hâ (romanization)


پفک

→ Gulf Arabic: بفك (bufak, bafak)

From پف (pof, “puff”) + ـک (ak, diminutive suffix).

A type of traditional Iranian patisserie; individual small and round meringue-type sweets made with walnut.


وارث

head

وارث • (vâres) (plural وارثان (vâresân))

→ Bengali: ওয়ারিস (ōẇariś)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਵਾਰਸ (vāras)

Shahmukhi script: وارث (vāras)


خشکشویی

خشکشویی • (xošk-šuyi)

fa-noun

خشکشویی • (xošk-šuyi)

خشکشویی خشکشویی#Persian


فریزر

head

فریزر • (ferizer or frizer) (plural فریزرها)

ferizer (romanization)
frizer (romanization)
فریزرها (plural)


چرخ خیاطی

چرخ خیاطی • (čarx xayyâti) (plural چرخ خیاطیها)

čarx xayyâti (romanization)
چرخ خیاطیها (plural)

fa:چرخ خیاطی


خشک‌شویی

خشکشویی • (xošk-šuyi)

fa-noun

خشکشویی • (xošk-šuyi)

خشکشویی (canonical)
xošk-šuyi (romanization)

dry cleaner's, dry cleaner (business establishment)


ویلچر

[wiːl.t͡ʃʰɪ́ɾ]


رختخواب

head

رَخْتِخواب • (raxtexâb) (plural رختخوابها (raxtexâb-hâ))

رَخْتِخواب (canonical)
raxtexâb (romanization)
رختخوابها (plural)

[ɾäχ.t̪ʰi.χɔb]

From رَخْت (“clothes, toggery”) + خواب (“sleep”).

او معمولا پنج دقیقه بعد از بیدار شدن از رختخواب برمی خیزد

she usually takes five minutes to get up from the bed after she wakes up


بغامه

بغامه • (beğâme)

fa-noun

بغامه • (beğâme)

Borrowed from Parthian wygʾm (wiγām, “strange, foreign”).


شطرنج‌بازان

head

شطرنجبازان • (šatranj-bâzân)

شطرنجبازان (canonical)
šatranj-bâzân (romanization)

شطرنجباز شطرنجباز#Persian

plural of شطرنجباز


شطرنج باز

شطرنج باز • (šatranj-bâz)

fa-noun

شطرنج باز • (šatranj-bâz)

شطرنجباز شطرنجباز#Persian


یقه‌ها

یقهها (canonical)
yaqe-hâ (romanization)


شطرنج‌باز

head

شَطرَنجباز • (šatranj-bâz) (plural شطرنجبازان (šatranj-bâzân) or شطرنجبازها (šatranj-bâz-hâ))

شَطرَنجباز (canonical)
šatranj-bâz (romanization)
شطرنجبازان (plural)
شطرنجبازها (plural)

[ʃät̪.ɾänd͡ʒ.bɑːz]

[ʃät̪.ɾänd͡ʒ.bɑːz]

[ʃät̪.ɾänd͡ʒ.bɑːz]

[ʃät̪.ɾänd͡ʒ.bɔːz]

[ʃæt̪.ɹænd͡ʒ.bɒːz]

From شطرنج (šatranj, “shatranj, chess”) + ـباز (-bâz, “denoting one who plays”).


یقه

From a Turkic source, from Proto-Turkic *jaka (“edge; collar”).
Compare
Old Uyghur [script needed] (jaqa, “collar”),
Turkish yaka (“collar”),
Yakut саҕа (sağa, “collar; edge; contour”),
Bashkir яға (yağa, “collar”)


گریبان

head

گریبان • (geribân, garibân) (plural گریبانها (geribân, garibân-hâ))

geribân (romanization)
garibân (romanization)
گریبانها (plural)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਗਰੇਬਾਨ (garebān)

Shahmukhi script: گریبان (garebān)

[ɡi.ɾiː.ˈβɑːn]

[ɡa.ɾiː.ˈβɑːn]

[ɡɪ.ɾiː.bɑ́ːn]

[ɡä.ɾiː.bɑ́ːn]

[ɡɪ.ɾiː.bɑ́ːn]

[ɡä.ɾiː.bɑ́ːn]

[ɡɪ.ɾiː.bɑ́ːn]

[ɡä.ɾiː.bɑ́ːn]

[ɡʲæ.ɹiː.bɒ́ːn]

From Middle Persian [script needed] (glywbʾn' /grīwbān/), from Proto-Iranian *griHwáHnah (“neck, collar”), from Proto-Iranian *griHwáH, from Proto-Indo-Iranian *griHwáH (“neck, throat”).


پانسمان‌ها

head

پانسمانها • (pânsemân-hâ)

پانسمانها (canonical)
pânsemân-hâ (romanization)

پانسمان پانسمان#Persian


آنژین صدری

آنژین صدری • (ânžin-e sadri)

fa-noun

آنژین صدری • (ânžin-e sadri)

(Iran, cardiology, pathology) angina pectoris

fa:آنژین صدری


آنژین

head

آنژین • (ânžin)

fa-noun

آنژین • (ânžin)


سرشماری‌ها

head

سرشماریها • (saršomâri-hâ)

سرشماریها (canonical)
saršomâri-hâ (romanization)

سرشماری سرشماری#Persian


پانسمان

پانسمان • (pânsemân) (plural پانسمانها (pânsemân-hâ))

pânsemân (romanization)
پانسمانها (plural)


سرشماری

سرشماری • (saršomâri) (plural سرشماریها (saršomâri-hâ))

saršomâri (romanization)
سرشماریها (plural)


تیماج

تیماج • (timâj)

fa-noun

تیماج • (timâj)


شهاب‌سنگ‌ها

head

شهابسنگها • (šahâb-sang-hâ)

شهابسنگها (canonical)
šahâb-sang-hâ (romanization)

شهابسنگ شهابسنگ#Persian


شهاب‌سنگ

شهابسنگ • (šahâb-sang) (plural شهابسنگها (šahâb-sang-hâ))

شهابسنگ (canonical)
šahâb-sang (romanization)
شهابسنگها (plural)

From شهاب (šahâb, “meteor, shooting star”) + سنگ (sang, “stone”).


سنگ آسمانی

head

سنگهای آسمانی

سنگ آسمانی • (sang-e âsemâni or sang-e âsmâni) (plural سنگهای آسمانی (sang-hâ-ye âsemâni))

fa-noun

سنگهای آسمانی

sang-e âsemâni (romanization)
sang-e âsmâni (romanization)
سنگهای آسمانی (plural)

From سنگ (sang, “stone”) + ezafe + آسمانی (asemani, “heavenly, of, or relating to, the heavens or the sky”).

compound

fa:سنگ آسمانی


نخ

یک رشته نخ

سر نخ

نخ رنگی

نخ ابریشم

بی سر زلف تو شد رشته جانم نخ نخ
که رود از مژهها اشک روانم نخ نخ

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 136:

Without your locks of hair, the string of my life [is falling apart] in threads,
For my tears are flowing out of my eyelashes in streams.

bē sar-i zulf-i tō šud rišta-yi jānam nax nax
ki rawad az muža-hā ašk-i rawānam nax nax


تنیسورها

تنیسور تنیسور#Persian


تنیس‌بازان

head

تنیسبازان • (tenis-bâzân)

تنیسبازان (canonical)
tenis-bâzân (romanization)

تنیسباز تنیسباز#Persian


انگشترها

انگشترها • (angoštar-hâ)

انگشتر انگشتر#Persian


آرنج تنیس‌بازان

آرنج تنیسبازان • (âranj-e tenis-bâzân)

fa-noun

آرنج تنیسبازان • (âranj-e tenis-bâzân)

آرنج تنیسبازان (canonical)
âranj-e tenis-bâzân (romanization)

fa:آرنج تنیس‌بازان


تنیسور

head

تنیسور • (tenisor) (plural تنیسورها (tenisor-hâ))

tenisor (romanization)
تنیسورها (plural)


بی‌خانمان‌ها

بیخانمانها • (bi-xânemân-hâ)

بیخانمانها (canonical)
bi-xânemân-hâ (romanization)

بیخانمان بیخانمان#Persian

plural of بیخانمان


گورخوابی

گورخوابی • (gurxâbi)

fa-noun

گورخوابی • (gurxâbi)

The act of sheltering in a grave to sleep due to homelessness.


نامزدی

head

نامزدی • (nâmzadi) (plural نامزدیها (nâmzadi-hâ))

nâmzadi (romanization)
نامزدیها (plural)


حلقه نامزدی

حلقههای نامزدی

حلقه نامزدی • (halqe-ye nâmzadi) (plural حلقههای نامزدی (halqe-hâ-ye nâmzadi))

fa-noun

حلقههای نامزدی

halqe-ye nâmzadi (romanization)
حلقههای نامزدی (plural)


حلقه ازدواج

head

حلقههای ازدواج

حلقه ازدواج • (halqe-ye ezdevâj) (plural حلقههای ازدواج (halqe-hâ-ye ezdevâj))

fa-noun

حلقههای ازدواج

halqe-ye ezdevâj (romanization)
حلقههای ازدواج (plural)

fa:حلقه ازدواج


بی‌خانمانی

head

بیخانمانی • (bi-xânemâni)

fa-noun

بیخانمانی • (bi-xânemâni)

بیخانمانی (canonical)
bi-xânemâni (romanization)

fa:بی‌خانمانی


کارتن‌خوابی

head

کارتنخوابی • (kârton-xâbi)

fa-noun

کارتنخوابی • (kârton-xâbi)

کارتنخوابی (canonical)
kârton-xâbi (romanization)

The act of sleeping in cardboard boxes or on broken down cardboard boxes due to homelessness.

fa:کارتن‌خوابی


کارتن‌خواب

head

کارتنخواب • (kârton-xâb) (plural کارتنخوابها (kârton-xâb-hâ))

کارتنخواب (canonical)
kârton-xâb (romanization)
کارتنخوابها (plural)

A homeless person who has to sleep in a cardboard box for shelter, or who sleeps on broken down cardboard boxes.

fa:کارتن‌خواب


تنیس‌باز

تنیسباز • (tenis-bâz) (plural تنیسبازان (tenis-bâzân))

تنیسباز (canonical)
tenis-bâz (romanization)
تنیسبازان (plural)

From تنیس (tenis, “tennis”) + ـباز (bâz, “denoting one who plays”).


بی‌خانمان

head

بیخانمان • (bi-xânemân) (plural بیخانمانان (bi-xânemânân) or بیخانمانها (bi-xânemân-hâ))

بیخانمان (canonical)
bi-xânemân (romanization)
بیخانمانان (plural)
بیخانمانها (plural)

From بیـ (bi, “without”) + خانمان (xânemân, “home”).


محفل

Borrowed from Arabic مَحْفِل (maḥfil, “assembly, congregation”), from the root ح ف ل (ḥ-f-l).

bor+

(Iran) circle (of associates, e.g. in politics)


انگشتر

head

انگشتر • (angoštar) (plural انگشترها (angoštar-hâ))

angoštar (romanization)
انگشترها (plural)

→ Khalaj: anguştər

[ʔäŋ.ɡʊʃ.t̪ʰäɾ]

[ʔäŋ.ɡʊʃ.t̪ʰäɾ]

[ʔäŋ.ɡʊʃ.t̪ʰäɾ]

[ʔäŋ.ɡuʃ.t̪ʰäɾ]

[ʔæŋ.ɡoʃ.t̪ʰæɹ]

[ʔäŋ.ɡuʃ.t̪ʰäɾ]

From Middle Persian [script needed] (angustarīg). Analyzable as انگشت (angošt, “finger”) + بر (bar, “carried”), literally “carried by finger”. Compare گوشواره (gušvâre, “earring”, literally “carried by ear”).


اعتراضات

head

اعتراضات • (e'terâzât)

اعتراض اعتراض#Persian


کلزا

کلزا • (kolzâ)

fa-noun

کلزا • (kolzâ)


اعتراض‌ها

head

اعتراضها • (e'terâz-hâ)

اعتراضها (canonical)
e'terâz-hâ (romanization)

اعتراض اعتراض#Persian


نوشابه‌ها

نوشابهها • (nušâbe-hâ)

نوشابهها (canonical)
nušâbe-hâ (romanization)

نوشابه نوشابه#Persian


فراعنه

فرعون فرعون#Persian


گردنبندها

گردنبند گردنبند#Persian


فرعون‌ها

فرعونها (canonical)
fer'own-hâ (romanization)
fer’on-hâ (romanization)

فرعون فرعون#Persian


نوشابه انرژی‌زا

نوشابههای انرژیزا

نوشابه انرژیزا • (nušâbe-ye enerži-zâ) (plural نوشابههای انرژیزا (nušâbe-hâ-ye enerži-zâ))

fa-noun

نوشابههای انرژیزا

نوشابه انرژیزا (canonical)
nušâbe-ye enerži-zâ (romanization)
نوشابههای انرژیزا (plural)

fa:نوشابه انرژی‌زا


رونق

رُونَق (canonical)
rownaq (romanization)

رونق دنیا برآرد زو کساد، زانک هست از عالم کون و فساد

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume IV, verse 1734:

The splendour of the present life soon produces unsaleableness [i.e. becomes of no account], inasmuch as it belongs to the world of generation and corruption.

rownaq-e donyâ bar-ârad z-u kasâd, z-ân ke hast az 'âlam-e kown o fasâd

تو از ملک عراقی واژگون کن عادت پیشین، اگر خواهی که حسن رونق هندوستان بینی.

c. 1585, عرفی شیرازی ('Orfi Shirazi), “Poem 56”, in قصیدهها:

You are from the Iraqi realm (Persian Iraq, not modern Iraq); turn your old ways upside-down, if you wish to see the beauty of the splendor of India.

to az molk-e 'erâqi vâžgun kon 'âdat-e pišin, agar xâhi ke hosn-e rownaq-e hendustân bini.

رونق بازار

رونق و رکود


خلاصه

head

خلاصه • (xolâse)

fa-noun

خلاصه • (xolâse)

→ Punjabi:

desc

Gurmukhi script: ਖ਼ੁਲਾਸਾ (xulāsā), ਖੁਲਾਸਾ (khulāsā)

Shahmukhi script: خلاصہ (xulāsah)


اشتها

head

اشتها • (eštehâ)

fa-noun

اشتها • (eštehâ)

→ Azerbaijani: iştaha, iştah

→ Hindustani:

→ Hindi: इश्तिहा (iśtihā)

desc

→ Urdu: اِشْتِہَا (iśtihā)

→ Urdu: اِشْتِہَا (iśtihā)

desctree

→ Ottoman Turkish: اشتاه (iştâh), اشتها (iştiha)
→ Turkish: iştah
→ Armenian: իշտահ (ištah), իշտախ (ištax), ըշտահ (əštah), ըշտըհա (əštəha), իշթախ (ištʻax), շտահ (štah)
→ Bulgarian: ишти́х (ištíh), ишта́х (ištáh), ища́х (ištáh)
→ Serbo-Croatian:
→ Latin script: ištah
→ Cyrillic script: ишта̄х

desc

→ Punjabi: ਇਸ਼ਤਿਹਾ (iśatihā), اِشْتِہَا (īśtihā)

→ Uzbek: ishtaha, иштаҳа (ishtaha)

[ʔɪʃ.t̪ʰe̞.ɦɑ́ː]

[ʔɪʃ.t̪ʰe̞.ɦɑ́ː]

[ʔɪʃ.t̪ʰi.jɑ́ː]

[ʔeʃ.t̪ʰe.ɦɒ́ː]

[ʔiʃ.t̪ʰi.ɦɔ́]

Borrowed from Arabic اِشْتِهاء (ištihāʔ).


نکته‌ها

نکتهها (canonical)
nokte-hâ (romanization)

نکته نکته#Persian


کاسه‌ها

head

کاسهها • (kâse-hâ)

کاسهها (canonical)
kâse-hâ (romanization)

کاسه کاسه#Persian


شبکه‌های اجتماعی

شبکههای اجتماعی • (šabake-hâ-ye ejtemâ'i)

شبکههای اجتماعی (canonical)
šabake-hâ-ye ejtemâ'i (romanization)

شبکه اجتماعی
شبکه اجتماعی#Persian

plural of شبکه اجتماعی


نکات

نکات • (nokât)

نکته نکته#Persian


گاز اشک‌آور

گاز اشکآور • (gâz-e ašk-âvar)

fa-noun

گاز اشکآور • (gâz-e ašk-âvar)

گاز اشکآور (canonical)
gâz-e ašk-âvar (romanization)

fa:گاز اشک‌آور


شعارها

head

شعارها • (še'âr-hâ)

شعار شعار#Persian


ناآرامی‌ها

ناآرامیها • (nâ-ârâmi-hâ)

ناآرامیها (canonical)
nâ-ârâmi-hâ (romanization)

ناآرامی ناآرامی#Persian


پنجره‌ها

پنجرهها (canonical)
panjere-hâ (romanization)

پنجره پنجره#Persian


شورش‌ها

شورشها • (šureš-hâ)

شورشها (canonical)
šureš-hâ (romanization)

شورش شورش#Persian


کوکتل مولوتف

fa:کوکتل مولوتف


اسپری فلفل

اسپری فلفل • (esprey-e felfel or esperey-e felfel)

esprey-e felfel (romanization)
esperey-e felfel (romanization)

fa:اسپری فلفل


بیت

(chiefly in compounds) house, building, temple


امداد

امداد • (emdâd)

fa-noun

امداد • (emdâd)

[ʔɪm.d̪ɑ́ːd̪]

[ʔɪm.d̪ɑ́ːd̪]

[ʔɪm.d̪ɑ́ːd̪]

[ʔim.d̪ɔ́ːd̪̥]

[ʔem.d̪ɒ́ːd̪̥]

شب محنت من ز امداد فکرت
درازی شبهای یلدا گرفته

c. 1180, Anwarī, “Qaṣīda 177”, in دیوان انوری [Dīvān of Anwarī]:

On the night of tribulation, with help from thinking about you:
I passed through the length of winter solstice nights.

šab-i mihnat man zi imdād-i fikr-at
darāzī-yi šab-hā-yi yaldā girifta


بارگنج

head

بارگنج • (bârgonj)

fa-noun

بارگنج • (bârgonj)

(rare) container (very large, typically metal, box used for transporting goods)


کبودی

From کبود (kabud) + ـی (-i), literally “livid”.


کانتینر

kânteyner (romanization)
kântiner (romanization)


خودپسندی

From خودپسند (xod-pasand, “arrogant; vain”) + ـی (i).


بازجویی

head

بازجویی • (bâz-juyi)

fa-noun

بازجویی • (bâz-juyi)


خروجی

[xʊ.ɾuː.d͡ʒíː]

[xʊ.ɾuː.d͡ʒíː]

[xʊ.ɾuː.d͡ʒíː]

راه خروجی


پادگان

head

پادگان • (pâdegân or pâdgân) (plural پادگانها (pâdegân-hâ))

pâdegân (romanization)
pâdgân (romanization)
پادگانها (plural)

[pʰɒː.d̪e.ɡɒ́ːn]

[pʰɒːd̪.ɡɒ́ːn]

From پاد (pâd, “guardian, defender”) + ـگان (-gân). Coined by the Academy of Persian Language and Literature in 1939, replacing the Turkic loan ساخلو (sâxlow).

af

رسانههای پاکستان دقایقی قبل به نقل از مسوولان نظامی در شهر ژوب اعلام کردند که حمله تروریستی به پادگان با واکنش سریع نیروهای امنیتی همراه شد در عین حال ۵ نظامی پاکستان در تبادل آتش با تروریستها جان خود را از دست دادند و ۳ مهاجم نیز کشته شدند.

2023 July 12, “حمله به پادگان ارتش در بلوچستان پاکستان ۸ کشته برجای گذاشت”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

A few minutes ago, Pakistani media outlets announced, quoting military authorities in the city of Zhob, that the terrorist attack on the garrison was met with a swift response by security forces. 5 Pakistani soldiers lost their lives in this situation while exchanging fire with the terrorists, and 3 attackers were also killed.

resâne-hâ-ye pâkestân daqâyeqi qabl be naql az mas'ulân-e nezâmi dar šahr-e žob e'lâm kardand ke hamle-ye teroristi be pâdegân bâ vâkoneš-e sari'-e niru-hâ-ye amniyati hamrâh šod dar ein-e hâl 5 nezâmi-ye pâkestân dar tabâdol-e âtaš bâ terorist-hâ jân-e xod râ az dast dâdand va 3 mohâjem niz košte šodand.


گشت

head

گشت • (gašt)

fa-noun

گشت • (gašt)

→ Azerbaijani: gəşt

→ Urdu: گشت (gaśt)

→ Ottoman Turkish: كشت (geşt)

→ Armenian: կեշտ (kešt)

→ Hindi: गश्त (gaśt)

Etymology tree
Proto-Iranian *gártati
Persian گَشْتَن
Persian گَشْتَ
From گَشْتَن (gaštan).

etymon

گَشْتَن>rotate

گَشْتَ

گشت بودن


دوده

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (dwtk' /dūtag, dūdag/). By surface analysis, دود (dud, “roke”) + ـه (-e).


اشکال

head

اِشکال • (eškâl) (plural اِشکالات (eškâlât))

اِشکال (canonical)
eškâl (romanization)
اِشکالات (plural)

[ʔiʃ.kʰɔːl̥]

[ʔeʃ.kʰɒːl̥]


اشکال

اَشکال • (aškâl)

[ʔäʃ.kʰɔːl̥]

[ʔæʃ.kʰɒːl̥]


موفقیت

→ Azerbaijani: müvəffəqiyyət

و اگر در تنهائی نبود، شود که در سکوت بود هر چند که سلامت تنهائی از آن سکوت بیش است. و اگر در سکوت نبود، شود که در سخن سلف صالح بود. اما خوشبخت کسی است که در نفس خویش خلوت یابد و خداوند موفقیت می دهد.

And if he is not in solitude, he could still be in silence, although the blessings of solitude are greater than those of silence. And if he is not in silence, he could be in conversation with the pious forefathers. But lucky is the person who finds a place for solitude in his own soul, and to whom the Lord gives success [in the mystical endeavor].

u agar dar tanhā'ī na-buwad, šawad ki dar sukūt buwad har čand ki salāmat-i tanhā'ī az ān-i sukūt bēš buwad. u agar dar sukūt na-buwad, šawad ki dar soxan-i salaf-i sālih buwad. ammā xwašbaxt kasē ast ki dar nafs-i xwēš xalwat yābad u xudāwand muwaffaqiyyat mē-dihad.


درجه‌ها

درجهها (canonical)
daraje-hâ (romanization)

درجه درجه#Persian


لثه‌ها

لثهها (canonical)
lase-hâ (romanization)


دندان مصنوعی

fa:دندان مصنوعی


لثه

لثه • (lase) (plural لثهها (lase-hâ) or لثات (lasât))

lase (romanization)
لثهها (plural)
لثات (plural)


خداوند

خداوند • (xodâvand) (plural خداوندان (xodâvandân))

xodâvand (romanization)
خداوندان (plural)

این چه سر است این چه سلطانی است باز
ای خداوند خداوندان راز

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 432:

What secret is this? Once more, what sovereignty is this,
 O lord of the lords of mystery?

īn či sirr ast īn či sultānī ast bāz
ay xudāwand-i xudāwandân-i rāz


مینای دندان

مینای دندان • (minâ-ye dandân)

fa-noun

مینای دندان • (minâ-ye dandân)

fa:مینای دندان


لایک‌ها

head

لایکها • (lâyk-hâ)

لایکها (canonical)
lâyk-hâ (romanization)

لایک لایک#Persian


الگوریتم‌ها

الگوریتمها • (algoritm-hâ)

الگوریتمها (canonical)
algoritm-hâ (romanization)

الگوریتم الگوریتم#Persian

plural of الگوریتم


آنباکسینگ

آنباکسینگ • (ânbâksing)

fa-noun

آنباکسینگ • (ânbâksing)

(Internet) unboxing (the unpacking of products, especially high tech consumer products, where the process is captured on video and uploaded to the Internet)


مترجمان

مترجم مترجم#Persian


مترجمین

مترجم مترجم#Persian


مترجم‌ها

مترجمها (canonical)
motarjem-hâ (romanization)

مترجم مترجم#Persian


درخواست‌ها

head

درخواستها • (darxâst-hâ)

درخواستها (canonical)
darxâst-hâ (romanization)

درخواست درخواست#Persian


تلگراف‌خانه

تلگرافخانهها

تلگرافخانه • (telegrâf-xâne) (plural تلگرافخانهها (telegrâf-xâne-hâ))

fa-noun

تلگرافخانهها

تلگرافخانه (canonical)
telegrâf-xâne (romanization)
تلگرافخانهها (plural)

telegraph office (institution providing telegraphic services)

fa:تلگراف‌خانه


الگوریتم

head

الگوریتم • (algoritm) (plural الگوریتمها (algoritm-hâ))

algoritm (romanization)
الگوریتمها (plural)

From French algorithme, from Medieval Latin algorismus, from Arabic الخَوَارِزْمِيّ (al-ḵawārizmiyy), the nisba of Persian mathematician Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi.

der

الخَوَارِزْمِيّ

(mathematics, computer science) algorithm

Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi
fa:الگوریتم


ساعت هوشمند

head

ساعتهای هوشمند

ساعت هوشمند • (sâ'at-e hušmand) (plural ساعتهای هوشمند (sâ'at-hâ-ye hušmand))

fa-noun

ساعتهای هوشمند

sâ'at-e hušmand (romanization)
ساعتهای هوشمند (plural)

fa:ساعت هوشمند


تلگراف

head

تلگراف • (telegrâf) (plural تلگرافها (telegrâf-hâ))

telegrâf (romanization)
تلگرافها (plural)


ماهواره‌ها

ماهوارهها • (mâhvâre-hâ)

ماهوارهها (canonical)
mâhvâre-hâ (romanization)

ماهواره ماهواره#Persian


ماهواره

ماهواره • (mâhvâre) (plural ماهوارهها (mâhvâre-hâ))

mâhvâre (romanization)
ماهوارهها (plural)

[mɑːɦ.wɑː.ɾǽ]

[mɒːɦ.vɒː.ɹé]


اینترنت ماهواره‌ای

اینترنت ماهوارهای • (internet-e mâhvâre-'i)

اینترنت ماهوارهای (canonical)
internet-e mâhvâre-'i (romanization)

fa:اینترنت ماهواره‌ای


نفتکش

نفتکش • (naft-keš) (plural نفتکشها (naft-keš-hâ))

naft-keš (romanization)
نفتکشها (plural)

From نفت (naft, “oil”) + ـکش (-keš, “present stem of کشیدن”).


فسیل

head

فسیل • (fosil) (plural فسیلها (fosil-hâ))


سنگواره

سنگواره • (sangvâre) (plural سنگوارهها (sangvâre-hâ))

sangvâre (romanization)
سنگوارهها (plural)

[säŋɡ.wɑː.ɾä]

[säŋɡ.wɑː.ɾä]

[säŋɡ.wɑː.ɾä]

[säŋɡ.wɔː.ɾä]

[sæɲɡʲ.vɒː.ɹe]

[säŋɡ.vɔ.ɾä]

From سَنگ (sang, “stone”) + ـواره (-vâre).


دیکتاتوری

دیکتاتوری • (diktâtori) (plural دیکتاتوریها (diktâtori-hâ))

diktâtori (romanization)
دیکتاتوریها (plural)

fa:دیکتاتوری


فاشیسم

فاشیسم • (fâšism)

fa-noun

فاشیسم • (fâšism)


گهواره

head

گهواره • (gahvâre) (plural گهوارهها (gahvâre-hâ))

gahvâre (romanization)
گهوارهها (plural)

[ɡäɦ.wɑː.ɾä]

[ɡäɦ.wɑː.ɾä]

[ɡɑː.wɑː.ɾä]

[ɡɔː.wɔː.ɾä]

[ɡʲæɦ.vɒː.ɹe]

From Middle Persian gʾswʾlk' (gāhwārag, “cot, cradle”). Equivalent to گه (gah) + ـواره (-vâre), compare Northern Luri گواراْ (goāra).


انتفاضه

head

انتفاضه • (entefâze)

fa-noun

انتفاضه • (entefâze)

[ʔɪn̪.t̪ʰɪ.fɑː.zǽ]

[ʔɪn̪.t̪ʰɪ.fɑː.zǽ]

[ʔɪn̪.t̪ʰɪ.fɑː.zǽ]

Borrowed from Arabic اِنْتِفَاضَة (intifāḍa).

bor+

اِنْتِفَاضَة


هرج و مرج

[häɾ.d͡ʒʊ.mǽɾd͡ʒ]

[häɾ.d͡ʒʊ.mǽɾd͡ʒ]

[ʔäɾ.d͡ʒʊ.mǽɾd͡ʒ]

[ʔäɾ.d͡ʒu.mǽɾd͡ʒ̥]

[hæɹ.d͡ʒo.mǽɹd͡ʒ̥]

Borrowed from Arabic هَرْج وَمَرْج (harj wamarj).

هَرْج وَمَرْج

جهان وارد عصر هرج و مرج شده است. درگیریهای مسلحانه در جهان، میلیونها نفری که زندگی برای آنها یک جهنم روزانه و مرگبار است را درگیر کرده است[…]

2024 February 13, “جهان در عصر هرج و مرج”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

The world has entered a period of chaos. Armed conflicts in the world have involved millions of people whose lives is a deadly hell every day […]

jahân vâred-e asr-e harj-o marj šode ast. dargiri-hâ-ye mosallahâne dar jahân, milyun-hâ nafari ke zendegi barâ-ye ân-hâ yek jahannam-e ruzâne va margbâr ast râ dargir karde ast […]

fa:هرج و مرج


توپ‌ها

head

توپها • (tup-hâ)


اموال

اموال • (amvâl)


فشفشه‌ها

فشفشهها • (fešfeše-hâ)

فشفشهها (canonical)
fešfeše-hâ (romanization)

فشفشه فشفشه#Persian


پدافندها

پدافندها • (padâfand-hâ)

پدافند پدافند#Persian


تراجنسی

تراجنسی • (tarâjensi) (plural تراجنسیها (tarâjensi-hâ))

tarâjensi (romanization)
تراجنسیها (plural)


پدافند

پدافند • (padâfand) (plural پدافندها (padâfand-hâ))

padâfand (romanization)
پدافندها (plural)

[pʰä.d̪ɔː.fän̪d̪̥]

[pʰæ.d̪ɒː.fæn̪d̪̥]

From پدـ (pad-, “prefix indicating opposite, reverse”) + آفند (âfand, “attack, fight”).

prefix

پدافند عامل

پدافند غیرعامل

پدافند هوایی ― padâfand-e havâyi ― air defence


فشفشه

head

فشفشه • (fešfeše) (plural فشفشهها (fešfeše-hâ))

Onomatopoeic: hissing sound of a firecracker.


خاخام

خاخام • (xâxâm) (plural خاخامها (xâxâm-hâ))

Borrowed from Hebrew חָכָם (ḥāḵām). Compare Arabic حَاخَام (ḥāḵām).

cog

Arabic حَاخَام (ḥāḵām)


حدیث

head

حَدیث • (hadis) (plural احادیث (ahâdis))

حَدیث (canonical)
hadis (romanization)
احادیث (plural)

→ Assamese: হাদিছ (hadis)

→ Bengali: হদিস (hodiś), হাদিস (hadiś)

→ Chagatai: حدیث

Uyghur: ھەدىس (hedis)

Uzbek: hadis

→ Gujarati: હદીસ (hadīs)

→ Hindustani:

Hindi: हदीस (hadīs)

Urdu: حَدِیث (hadīs)

→ Kazakh: хадис (xadis)

→ Kyrgyz: хадис (hadis)

→ Marathi: हदीस (hadīs)

→ Odia: ହଦୀଶ (hadiśa), ହଦୀଶ୍ (hadiś)

→ Ottoman Turkish: حدیث (hadis)

Turkish: hadis

→ Polish: hadis

→ Pashto: حديث (hadis)

→ Russian: хади́с (xadís)

→ Tamil: ஹதீஸ் (hatīs)


خسره

Urdu: خسرہ

khasra: record of all land ownership in a region


پادری

پادری • (pâdari)

fa-noun

پادری • (pâdari)

[pʰɒː.d̪æ.ɹíː]

From پا (pâ, “foot”) + در (dar, “door”) + ـی (-i).


پادری

head

پادری • (pâdri)

fa-noun

پادری • (pâdri)

بر زبان مبارک رفت که پادری! حضرت عیسی چند مرده را زنده كرده باشد؟ پادری عرضه داشت كرد كه زنده كردن سه تن را در انجیل ما مطرح است اما از بعضی عبارات او مفهوم میشود كه بسیار مرده را زنده كرده باشد اما معلوم نیست كه چند كس را زنده كرده است!

1611, ʿAbd al-Sattār ibn Qāsim Lāhōrī, مجالس جهانگیری [Majālis-i Jahāngīrī]:

The blessed tongue [of the emperor] said, "Padre! How many people did honored Jesus raise from the dead?" The padre humbly responded, "It is mentioned in our Gospels that he raised three people from the dead. But from some of the statements in there, it becomes apparent that he must [really] have resurrected many [more]. But it is not known how many people he resurrected!"

bar zabān-i mubārak raft ki pādrī! hazrat-i īsā čand murda rā zinda karda bāšad? pādrī arza dāšt kard ki zinda kardan-i si tan rā dar injīl-i mā matrah ast ammā az ba'zi-yi ibārāt-i ō mafhūm mē-šawad ki bisyār murda rā zinda karda bāšad ammā ma'lūm nēst ki čand kas rā zinda karda ast!

(Indo-Persian, obsolete) Catholic priest


ناقوس‌ها

head

ناقوسها • (nâqus-hâ)

ناقوسها (canonical)
nâqus-hâ (romanization)

ناقوس ناقوس#Persian


ایرباس

ایرباس • (eyrbâs)

fa-noun

ایرباس • (eyrbâs)


اولیا

head

اولیا • (owliyâ)

fa-noun

اولیا • (owliyâ)

اولیاء اولیاء#Persian


دوات

head

دوات • (davât) (plural دواتها (davât-hâ))

→ Assamese: দোৱাত (düat)

→ Hindustani:

→ Hindi: दवात (davāt)

→ Urdu: دوات (davāt)

desctree

→ Ottoman Turkish: دوات (devat), دویت (divit)
Turkish: divit

→ Punjabi: دوات (davāt)

[d̪ä.wɑ́ːt̪]

[d̪ä.wɑ́ːt̪]

[d̪ä.wɑ́ːt̪]

[d̪ä.wɔ́ːt̪]

[d̪æ.vɒ́ːt̪]


پرستان

پرست پرست#Persian


رودنگ

head

رودنگ • (rôdang)

fa-noun

رودنگ • (rôdang)

From Proto-Indo-European *h₁rewdʰ- (“red”). .


قیماق

head

قیماق • (qeymâq)

fa-noun

قیماق • (qeymâq)


بدعت

head

بدعت • (bed'at) (plural بدعتها (bed'at-hâ) or بدعات (bed'ât))

bed'at (romanization)
بدعتها (plural)
بدعات (plural)

(Islam) bidʿah, deviation, transgression, the opposite of Sunnah


بیش

→ Arabic: بِيش (bīš)

desc

→ Middle Armenian: բէշ (bēš), բիշ (biš), պէշ (pēš), պիշ (piš)

From Middle Persian [script needed] (byš /bīš/, “aconite”), from Sanskrit विषा (viṣā, “Aconitum ferox”), from विष (viṣa, “poison”), whence English bikh.


شمه

قصهٔ فرهاد و مجنون چند بر من خواندند
کان همه شمه از حال پریشان منست

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 121:

They read to me the tales of Farhad and Majnun for a while,
All of which are a mere inkling of my distraught condition.

qissa-yi farhād u majnūn čand bar man xwāndand
k-ān hama šamma az hāl-i parēšān-i man ast

inkling, slight notion; very small quantity

(archaic, original sense) sniff (with the nose)


شمه

šeme (romanization)
šemme (romanization)


بچه کونی

head

بچه کونی • (bačče kuni) (plural بچه کونیها (bačče kuni-hâ))

bačče kuni (romanization)
بچه کونیها (plural)
بچه کونی (singular)
bačče kuní (singular)
بچه کونیها (plural)
bačče kuni-hấ (plural)
بچه کونیا (colloquial plural)
bačče kuniấ (plural)
بچه کونی را (definite direct-object singular)
bačče kuní râ (definite direct-object singular)
بچه کونی رو (colloquial definite direct-object singular)
bačče kuní ro (definite direct-object singular)
بچه کونیها را (definite direct-object plural)
bačče kuni-hấ râ (definite direct-object plural)
بچه کونیا رو (colloquial definite direct-object plural)
bačče kuniấ ro (definite direct-object plural)
بچه کونی (ezafe singular)
bačče kuní-ye (ezafe singular)
بچه کونیهای (ezafe plural)
bačče kuni-hấ-ye (ezafe plural)
بچه کونیای (colloquial ezafe plural)
bačče kuniấ-ye (ezafe plural)
بچه کونی (definite relative singular)
بچه کونی (indefinite singular stressed)
bačče kuní (definite relative singular)
bačče kuní (indefinite singular stressed)
بچه کونیهایی (definite plural relative)
بچه کونیهایی (indefinite plural stressed)
bačče kuni-hấ-yi (definite plural relative)
bačče kuni-hấ-yi (indefinite plural stressed)
بچه کونیایی (colloquial definite plural relative)
بچه کونیایی (colloquial indefinite plural stressed)
bačče kuniấ-yi (definite plural relative)
bačče kuniấ-yi (indefinite plural stressed)
بچه کونیام (first-person predicative singular)
bačče kuni-am (first-person predicative singular)
بچه کونیایم (first-person plural predicative)
bačče kuni-im (first-person plural predicative)
بچه کونیای (predicative second-person singular)
bačče kuni-i (predicative second-person singular)
بچه کونیاید (plural predicative second-person)
bačče kuni-id (plural predicative second-person)
بچه کونیاین (colloquial plural predicative second-person)
bačče kuni-in (plural predicative second-person)
بچه کونی است (predicative singular third-person)
bačče kuni ast (predicative singular third-person)
بچه کونیه (colloquial predicative singular third-person)
bačče kuni-e (predicative singular third-person)
بچه کونیاند (plural predicative third-person)
bačče kuni-and (plural predicative third-person)
بچه کونیان (colloquial plural predicative third-person)
bačče kuni-an (plural predicative third-person)

From بچه (bačče, “kid, boy”) + کون (kun, “ass”) + ـی (i).


تیل

Borrowed from Hindustani تیل / तेल (tel).


بابابزرگ

head

بابابزرگ • (bâbâ-bozorg)

fa-noun

بابابزرگ • (bâbâ-bozorg)


سکوبا

head

سکوبا • (sokubâ)

fa-noun

سکوبا • (sokubâ)

Probably from Middle Persian *uskōpā, ultimately from Ancient Greek ἐπίσκοπος (epískopos).


هلونگ

From Middle Iranian; probably ultimately from Proto-Indo-European *solwo- (“sallow”). Akin to arabicized Persian هلبج (halbaj) and Mazanderani هلوه (halve, “sheep's colostrum yoghurt”).

cog

وآن زر از تو بازخواهد آن که تا اکنون ازو
 چوغری خوردی همی و طائفی و هلونگ

9th–10th century, Ghamnāk, (Please provide the book title or journal name):

w-ân zarr az to bâz-xwâhad ân ki tâ aknûn az ô
 čûğrî xurdî hamê u tâ'ifî u halvang


دولت عمیق

head

دولت عمیق • (dowlat-e 'amiq) (plural دولت عمیقها (dowlat-e 'amiq-hâ))

dowlat-e 'amiq (romanization)
دولت عمیقها (plural)
دولت عمیق (singular)
dowlat-e amiq (singular)
دولت عمیقها (plural)
dowlat-e amiq-hấ (plural)
دولت عمیقا (colloquial plural)
dowlat-e amiqấ (plural)
دولت عمیق را (definite direct-object singular)
dowlat-e amiq râ (definite direct-object singular)
دولت عمیق رو (colloquial definite direct-object singular)
dowlat-e amiqo (definite direct-object singular)
دولت عمیقها را (definite direct-object plural)
dowlat-e amiq-hấ râ (definite direct-object plural)
دولت عمیقا رو (colloquial definite direct-object plural)
dowlat-e amiqấ ro (definite direct-object plural)
دولت عمیق (ezafe singular)
dowlat-e amiq-e (ezafe singular)
دولت عمیقهای (ezafe plural)
dowlat-e amiq-hấ-ye (ezafe plural)
دولت عمیقای (colloquial ezafe plural)
dowlat-e amiqấ-ye (ezafe plural)
دولت عمیقی (definite relative singular)
دولت عمیقی (indefinite singular stressed)
dowlat-e amiq-i (definite relative singular)
dowlat-e amiq-i (indefinite singular stressed)
دولت عمیقهایی (definite plural relative)
دولت عمیقهایی (indefinite plural stressed)
dowlat-e amiqấn-i, dowlat-e amiq-hấ-i (definite plural relative)
dowlat-e amiqấn-i, dowlat-e amiq-hấ-i (indefinite plural stressed)
دولت عمیقایی (colloquial definite plural relative)
دولت عمیقایی (colloquial indefinite plural stressed)
dowlat-e amiqấi (definite plural relative)
dowlat-e amiqấi (indefinite plural stressed)

From دولت (dowlat) + عمیق ('amiq), probably a calque of Turkish derin devlet (“deep state”) (early uses were in relation to Turkey, especially the 1996 Susurluk scandal).

calque

دولت عمیق در ایالات متحده آمریکا.

Deep state in the United States of America.

state within a state
state within a state

deep state, shadow government, state within a state


موزیم

head

مُوزِیَم • (mûziyam)

fa-noun

مُوزِیَم • (mûziyam)

مُوزِیَم (canonical)
mûziyam (romanization)


اژادر

head

اژادر • (ažâdor)

Broken plural of اژدها. See usage notes.

اژدها اژدها#Persian


اژادر

اژادر • (ažâdor)

اژدر اژدر#Persian


دند

دندان دندان#Persian


سندره

Akin to Parthian swnd- (sund-, “to slander”).


نخواز

naxvâz (romanization)
noxâz (romanization)

(obsolete) he-goat, with spreading horns and long legs, that leads the flock.


تاراج

تاراج • (târâj)

fa-noun

تاراج • (târâj)

→ Azerbaijani: tarac

desctree

→ Ottoman Turkish: تاراج (tarac)
Turkish: tarac

Borrowed from Transoxianan Persian, from ultimately unknown.


فرب

From Proto-Indo-European *plew- (“to flow”).


توپچى

head

توپچی • (tupči)

fa-noun

توپچی • (tupči)

[t̪ʰoːp.t͡ʃʰíː]

[t̪ʰoːp.t͡ʃʰíː]

[t̪ʰoːp.t͡ʃʰíː]

[t̪ʰʊːp.t͡ʃʰí]

[t̪ʰuːp.t͡ʃʰíː]

[t̪ʰɵp.t͡ʃʰí]


ورکاک

head

ورکاک • (varkâk)

fa-noun

ورکاک • (varkâk)


بلنجمشک

desc

فَلَنْجَمُشْك

أَفْلَنْجَمُشْك

فَرَنْجَمُشْك

بَرَنْجَمُشْك

أَفْرَنْجَمُشْك

→ Arabic: فَلَنْجَمُشْك (falanjamušk), أَفْلَنْجَمُشْك (ʔaflanjamušk), فَرَنْجَمُشْك (faranjamušk), بَرَنْجَمُشْك (baranjamušk), أَفْرَنْجَمُشْك (ʔafranjamušk)

From a variant of بالنگ (bâlang, “citron; cucumber”) or بادرنگ (bâdrang, “cucumber; lemon”) + مشک (mošk, “moschus”), compare the lemon-balm’s other common names وارنگبو (vârang-bu, literally “citron-smelling”) and بادرنگبویه (bâdrang-buye, literally “cucumber-smelling or citron-smelling”). The f-anlauting forms are understood as from فرنج (faranj, “Frank”) perceiving a “Frankish moschus, European moschus”.


بلنجاسپ

desc

بِرِنْجَاسَف

→ Arabic: بِرِنْجَاسَف (birinjāsaf), بِلِنْجَاسَف (bilinjāsaf), فِرِنْجَاسَف (firinjāsaf)

→ Classical Syriac: ܒܪܢܓܣܦ (brngsp), ܦܠܢܓܣܦ (plngsp)

→ Middle Armenian: պարանճասիֆ (parančasif)

The origin is uncertain, but possibly بالنگ (bâlang, “citron; cucumber”) or بادرنگ (bâdrang, “cucumber; lemon”) + اسپ (asp, “horse”), the first element generic for any plant of penetrative smell—as بلنجمشک (balanjmošk, “lemon balm”, literally “lemon musk”)— and the second because horses are naturally attracted to artemisias in cases of digestive issues. However see a different termination in Middle Armenian բարձուենեկ (barjuenek).


آغیل

head

آغیل • (âğil)

fa-noun

آغیل • (âğil)

(archaic or dialectal) a leer; ogle; glare


آغیل

head

آغیل • (âğêl)

fa-noun

آغیل • (âğêl)


مجرم

head

مجرم • (mojrem) (plural مجرمین (mojremin))

[mʊd͡ʒ.ɾɪ́m]

[mʊd͡ʒ.ɾɪ́m]

[mʊd͡ʒ.ɾɪ́m]


گرزن

Superficially a Northwestern Iranian formation in homage to the headwear’s jags from a stem “stinging, cutting” discussed for Persian گزنه (gazane, “nettle”), Gilaki گرزنه (garzane, “nettle”) and Classical Persian گرزه (garza, “rat”), because Jewish Literary Aramaic גרזנא (*garzənā), Hebrew גַּרְזֶן (garzén), and Arabic كَرْزَن (karzan), كَرْزَم (karzam), كِرْزِين (kirzīn), كِرْزِيم (kirzīm) are only witnessed as a one-faced axe, and Persian گهزن (gahzan) and گزن (gazan) is a shoe-knife, although the Hebrew word appears twice in Deuteronomy twice already and one would like to connect to Hebrew גָּרַז (gāraz, “to sever, to cut”) equalling Arabic جَزَرَ (jazara): undoubtedly foreign is also the old Hebrew קַרְדֹּם (qardōm, “one-edged axe; in the plural two-edges axe, or a combined wood-chopping tool with one side that of an axe and the other that of an adze”) equated with the West Semitic loanwords Eblaite 𒄥𒁺𒈬𒌝 (GUR.DU.MU.UM /gurdumum/, “axe”) and Emar Akkadian 𒄥𒁲𒈬 (GUR.DI.MU /gurdimu/, “axe”), which Noonan finds too similar not to be a separate borrowing, as also גַּרְזֶן (garzén), from the word behind Akkadian 𒍏𒄩𒍣𒅔 (ḫaṣṣinnum, “hoe”), and again a separate borrowing of the same tool-name appears in Hebrew גַּרְדּוֹם (gardōm, “executioner’s spot, scaffold”), Jewish Babylonian Aramaic גַּרְדּוּמָא (gardōmā, “stump”), Jewish Palestinian Aramaic גרדום (*gardōm, “court tribunal”) and in an Old Babylonian list of rations as a profession 𒂵𒅈𒁺𒈬 (GA.AR.DU.MU /gardumu/, “unknown meaning, apparently an executioner”). In principle, ultimate Northwest Semitic origin, an Amorite pattern, is also possible and we have the same problem as with the family of Arabic جُرَذ (juraḏ, “rat”) where both Iranian and Semitic offer a fitting root.

cog

גַּרְדּוּמָא


تنازع

[t̪ʰä.nɑː.zʊ́ʔ]

[t̪ʰä.nɑː.zʊ́ʔ]

[t̪ʰä.nɑː.zʊ́]

[t̪ʰæ.nɒː.zóʔ]

[t̪ʰä.nɔ.zɵ́ʔ]

Borrowed from Arabic تَنَازُع (tanāzuʕ).


روسپی‌زاده

head

روسپیزاده • (ruspi-zâde) (plural روسپیزادهها (ruspi-zâde-hâ))

روسپیزاده (canonical)
ruspi-zâde (romanization)
روسپیزادهها (plural)

[ɹuːs.pʰíː zɒː.d̪é]


پشیز

پشیز • (pešiz)

fa-noun

پشیز • (pešiz)


اختلال

head

اختلال • (extelâl)

fa-noun

اختلال • (extelâl)

[ʔɪx.t̪ʰɪ.lɑ́ːl]

[ʔɪx.t̪ʰɪ.lɑ́ːl]

[ʔɪx.t̪ʰɪ.lɑ́ːl]

Borrowed from Arabic اِخْتِلال (iḵtilāl).


محقق

[mo.ɦæʁ.ɢéɢ̥]

Borrowed from Arabic مُحَقِّق (muḥaqqiq).


قحط

Borrowed from Arabic قَحْط (qaḥṭ, “drought, hunger”).

کیست که ما را از محبّت مسیح جدا سازد؟ آیا مصیبت یا دلتنگی یا جفا یا قحط یا عریانی یا خطر یا شمشیر؟

What is it that will part us from love for the Christ? Hardness, or gloom, or persecution, or dearth, or nakedness, or danger, or the sword?

kist ke mâ râ az mohabbat-e masih jodâ sâzad? âyâ mosibat yâ deltangi yâ jafâ yâ qaht yâ oryâni yâ xatar yâ šamšir?


لهر

Compare Sanskrit लहरि (lahari, “large wave, billow”)


غرواس

head

غرواس • (ğorvâs)

fa-noun

غرواس • (ğorvâs)

From Proto-Indo-European *gʰreh₁- (“to grow”).

inh

(Transoxianan, obsolete) a kind of grass used to make brushes; brush


جرامین

head

جرامین • (jarâmin)

fa-noun

جرامین • (jarâmin)


روچه

head

روچه • (rowče)

fa-noun

روچه • (rowče)

Earlier attested as راوچه, ultimately from Proto-Iranian *Hragúš.


راوک

head

راوک • (râvak)

fa-noun

راوک • (râvak)

From Proto-Iranian *Hragúš. Conflated partially with Arabic راووق (“strainer”).


سکج

Probably from Proto-Indo-European *ḱenk- (“to hang”).


اتوبان

head

اتوبان • (otobân) (plural اتوبانها (otobân-hâ))


آزادراه

آزادراه • (âzâdrâh) (plural آزادراهها (âzâdrâh-hâ))

âzâdrâh (romanization)
آزادراهها (plural)

[ʔɑː.zɑːð.ˈɾɑːh]

[ʔɑː.zɑːd̪.ɾɑ́ːʱ]

[ʔɑː.zɑːd̪.ɾɑ́ːʱ]

[ʔɑː.zɑːd̪.ɾɑ́ː]

[ʔɔː.zɔːd̪.ɾɔ́ː]

[ʔɒː.zɒːd̪.ɹɒ́ːʰ]

[ʔɔ.zɔd̪.ɾɔ́ʱ]

آزاد (âzâd, “free”) + راه (râh, “way”), a calque of English freeway.


تستوسترون

fa:تستوسترون


خمیرمایه

خمیرمایه • (xamirmâye)

fa-noun

خمیرمایه • (xamirmâye)


سالوس

head

سالوس • (sâlus)

fa-noun

سالوس • (sâlus)


فلس

Borrowed from Arabic فَلْس (fals), from Ancient Greek φολίς (pholís).

در ساعت از چشمان او چیزی مثل فلس افتاده، بینایی یافت و برخاسته، تعمید گرفت

At that instant something like a scale fell from his eyes, and he regained his sight. Then he rose and was baptized


شاباش

head

شاباش • (šâbâš)

→ Armenian: շաբաշ (šabaš)

→ Assamese: চাবাচ (sabas)

→ Azerbaijani: şabaş

→ Bengali: শাবাশ (śabaś)

→ Georgian: შაბაში (šabaši)

→ Gujarati: શાબાશ (śābāś)

→ Marathi: शाबास (śābās)

→ Nepali: स्याबास (syābās)

→ Ottoman Turkish: شاباش (şabaş)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਸ਼ਾਬਾਸ਼ (śābāś)

Shahmukhi script: شاباش (śābāś)

→ Hindustani:

desctree

Hindi: शाबाश (śābāś)
→ English: shabash
→ Malay: syabas

desc

Urdu: شاباش (śābāś)

Urdu: شاباش (śābāś)

From the phrase شاد باش (šâd bâš, “excellent! well done!”, literally “be happy!”), from شاد (šâd, “happy”) + باش (bâš, “be”).

money thrown about at marriages, or given to singers


مهرازی

head

مهرازی • (mehrâzi)

fa-noun

مهرازی • (mehrâzi)


مهراز

head

مهراز • (mehrâz)

fa-noun

مهراز • (mehrâz)


آرشیوها

head

آرشیوها • (âršiv-hâ)

آرشیو آرشیو#Persian


آسانسورها

آسانسورها • (âsânsor-hâ)

آسانسور آسانسور#Persian


آمپول‌ها

آمپولها • (âmpul-hâ)

آمپولها (canonical)
âmpul-hâ (romanization)

آمپول آمپول#Persian


مهلت

→ Hindustani:

Hindi: मोहलत (mohlat)

Urdu: مُہْلَت (muhlat)

a deadline or a period of grace given thereafter


آلیاژها

آلیاژها • (âliyâž-hâ)

آلیاژ آلیاژ#Persian


آپارتمان‌ها

آپارتمانها • (âpârtemân-hâ)

آپارتمانها (canonical)
âpârtemân-hâ (romanization)

آپارتمان آپارتمان#Persian

plural of آپارتمان


آژان‌ها

آژانها • (âžân-hâ)

آژانها (canonical)
âžân-hâ (romanization)

آژان آژان#Persian


آژانس‌ها

آژانسها • (âžâns-hâ)

آژانسها (canonical)
âžâns-hâ (romanization)

آژانس آژانس#Persian


آکوردها

آکوردها • (âkord-hâ)

آکورد آکورد#Persian


استراتژی‌ها

استراتژیها • (esterâteži-hâ or estrâteži-hâ)

استراتژیها (canonical)
esterâteži-hâ (romanization)
estrâteži-hâ (romanization)

استراتژی استراتژی#Persian

plural of استراتژی


اسکناس‌ها

اسکناسها • (eskenâs-hâ)

اسکناسها (canonical)
eskenâs-hâ (romanization)

اسکناس اسکناس#Persian


اورژانس‌ها

اورژانسها • (uržâns-hâ)

اورژانسها (canonical)
uržâns-hâ (romanization)

اورژانس اورژانس#Persian


ایده‌ها

ایدهها • (ide-hâ)

ایدهها (canonical)
ide-hâ (romanization)

ایده ایده#Persian


بالکن‌ها

بالکنها • (bâlkon-hâ)

بالکنها (canonical)
bâlkon-hâ (romanization)

بالکن بالکن#Persian


خرک‌ها

خرکها (canonical)
xarak-hâ (romanization)


خوشاب

خوشاب • (xōšâb or xušâb)

fa-noun

خوشاب • (xōšâb or xušâb)

xōšâb (romanization)
xušâb (romanization)

→ Ottoman Turkish: خوشاب (hoşab)

Turkish: hoşaf

→ Crimean Tatar: hoşaf

→ Romanian: horșaf


بژم

head

بژم • (bažm)

fa-noun

بژم • (bažm)


پریش

head

پریش • (parêš)

fa-noun

پریش • (parêš)

inh

Proto-Iranian *parš (“to sprinkle, strew”)

Proto-Indo-European *pers- (“to sprinkle”)

پریشیدن پریشیدن#Persian

root of the verb پریشیدن (parêšidan, “to distract”)


محققین

uder

Arabic محققين

محقق محقق#Persian


ریه‌ها

ریهها (canonical)
ri.ye.ha (romanization)


بهتان

head

بهتان • (bohtân) (plural بهتانها (bohtân-hâ))

→ Khalaj: buhtân

[bo̞ɦ.t̪ʰɑ́ːn]

[bo̞ɦ.t̪ʰɑ́ːn]

[bʊ.t̪ʰɑ́ːn]

Borrowed from Arabic بُهْتَان (buhtān, “false accusation”).


جایگاه

head

جایگاه • (jâygâh)

fa-noun

جایگاه • (jâygâh)

→ Ahirani: जागा (jāgā)

→ Assamese: জেগা (zega), জাগা (zaga)

→ Sylheti: ꠎꠦꠉꠣ (zega)

→ Bagheli: जाघा (jāghā)

→ Bengali: জায়গা (jaẏga)

→ Bhojpuri: jagah, jaghā, jage

Devanagari script: जगह, जगहा, जगे

Kaithi script: 𑂔𑂏𑂯, 𑂔𑂏𑂯𑂰, 𑂔𑂏𑂵

→ Braj: जगह (jagah), जागा (jāgā)

→ Bundeli: जगा (jagā)

→ Chhattisgarhi: जघा (jaghā)

→ Garhwali: जगा (jagā), जागा (jāgā)

→ Gojri: جَگَہْ (jagah)

→ Gujarati: જગ્યા (jagyā)

→ Halbi: जगा

→ Hindustani:

Hindi: जगह (jagah)

Urdu: جَگَہ (jagah)

→ Konkani:

Devanagari script: ज़ागो (j̈āgo)

Kannada script: ಜ಼ಾಗೊ

Latin script: zago

→ Maithili: jagah

Devanagari script: जगह

Tirhuta script: 𑒖𑒑𑒯

→ Malvi: जगे (jage)

→ Marathi:

Devanagari script: ज़ागा (j̈āgā)

Modi script: 𑘕𑘰𑘐𑘰 (jāgā)

→ Marwari:

desc

Devanagari script: जागा (jāgā), जाग्या (jāgyā), जायगा (jāygā)

Mahajani script: 𑅛𑅗 (jg), 𑅛𑅗𑅛 (jgj), 𑅛𑅛𑅗 (jjg)

→ Nepali: जग्गा (jaggā)

→ Nimadi: जगऽ

→ Odia: ଜାଗା (jāgā)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਜਗ੍ਹਾ (jaghā)

Shahmukhi script: جَگَہ (jagah)

→ Sindhi: jāg̈aha, jag̈aha

Arabic script: جاڳَهَ, جَڳَهَ

Devanagari script: जाॻह, जॻह

Khudabadi script: 𑋂𑋠𑊽𑋞, 𑋂𑊽𑋞

→ Tamil: சாகை (cākai), ஜாகை (jākai), ஜகா (jakā)

→ Telugu: జాగ (jāga), జాగా (jāgā)

→ Varhadi: jāgā

Devanagari script: जागा

Modi script: 𑘕𑘰𑘐𑘰

→ Wagdi: जगा

[d͡ʒɑː(j)ˈɡɑːh]

[d͡ʒɑː(j)ɡɑ́ːʱ]

[d͡ʒɑː(j)ɡɑ́ːʱ]

[d͡ʒɑː(j)ɡɑ́ː]

[d͡ʒɔː(j)ɡɔ́ː]

[d͡ʒɒː(j)ɡɒ́ːʰ]

[d͡ʒɔ(j)ɡɔ́ʱ]

From جای (jây, “place”) + ـگاه (-gâh, location suffix).

af

جایگاه سوخت

نقش و جایگاه مسیحیان آشوری را در فرایند انقلاب اسلامی چطور ارزیابی میکنید؟

2019 January 26, “آلبرت کوچویی: آشوریهای ایران دلسوزیهای خصمانه را باور نمیکنند”, in isna.ir, Iranian Students' News Agency:

How do you evaluate the role and position of Assyrian Christians in the process of the Islamic Revolution?

naqš o jâygâh-e masihiyân-e âšuri-râ dar farâyand-e enqelâb-e eslâmi četowr arzyâbi mi-konid?


آرزوها

head

آرزوها • (ârezu-hâ)

آرزو آرزو#Persian


آهوان

آهوان • (âhovân)


آهوها

آهوها • (âhu-hâ)


افسانه‌ها

افسانهها • (afsâne-hâ)

افسانهها (canonical)
afsâne-hâ (romanization)

افسانه افسانه#Persian


بانوان

بانوان • (bânovân)

بانو بانو#Persian


ترانه‌ها

ترانهها • (tarâne-hâ)

ترانهها (canonical)
tarâne-hâ (romanization)

ترانه ترانه#Persian


روان‌ها

روانها • (ravân-hâ)

روانها (canonical)
ravân-hâ (romanization)

روان روان#Persian


رویاها

رویاها • (royâ-hâ)

رویا رویا#Persian


شادی‌ها

شادیها • (šâdi-hâ)

شادیها (canonical)
šâdi-hâ (romanization)

شادی شادی#Persian


شعله‌ها

شعلهها • (šo'le-hâ)

شعلهها (canonical)
šo'le-hâ (romanization)

شعله شعله#Persian


شقایق‌ها

شقایقها • (šaqâyeq-hâ)

شقایقها (canonical)
šaqâyeq-hâ (romanization)

شقایق شقایق#Persian


صدف‌ها

صدفها (canonical)
sadaf-hâ (romanization)


فرزانگان

فرزانگان • (farzânegân)

فرزانه فرزانه#Persian


فرزانه‌ها

فرزانهها • (farzâne-hâ)

فرزانهها (canonical)
farzâne-hâ (romanization)

فرزانه فرزانه#Persian


ماهچه

ماهچه • (mâhče)

fa-noun

ماهچه • (mâhče)

→ Armenian: մահչա (mahčʻa)

af

ماه (mâh) + ـچه (če)

little gilded globe or crescent on the top of a flag-spear

small weight, the twelfth part of a tūlcha


لاله‌ها

head

لالهها • (lâle-hâ)

لالهها (canonical)
lâle-hâ (romanization)

لاله لاله#Persian


فیروزه‌ها

فیروزهها • (firuze-hâ)

فیروزهها (canonical)
firuze-hâ (romanization)

فیروزه فیروزه#Persian


مرجان‌ها

مرجانها • (marjân-hâ)

مرجانها (canonical)
marjân-hâ (romanization)

مرجان مرجان#Persian


مرواریدها

مرواریدها • (morvârid-hâ or marvârid-hâ)

morvârid-hâ (romanization)
marvârid-hâ (romanization)

مروارید مروارید#Persian


غله

غله • (ğalle) (plural غلات (ğallât) or غلهجات (ğalle-jât) or غلهها (ğalle-hâ))

ğalle (romanization)
غلات (plural)
غلهجات (plural)
غلهها (plural)

معترضان اسرائیلی دیروز بستههای مواد غذایی و کیسههای غلات را پاره و در کنار جاده رها کردند و امروز تصاویری منتشر شده است که نشان میدهند این کامیونها به آتش کشیده شدهاند.

2024 May 14, “انتقادها به حمله به کاروانهای امدادرسان به غزه؛ قطر: مذاکرات آتشبس به بنبست رسیده است”, in bbc.com/persian, BBC Persian:

Israeli protesters tore food packages and bags of grain and threw them away on the side of the road yesterday, and photographs were published today showing that these trucks had been set on fire.

mo'tarezân-e esrâ'ili diruz baste-hâ-ye mavâdd-e ğazâyi va kise-hâ-ye ğallât râ pâre va dar kenâr-e jâdde rahâ kardand va emruz tasâviri montašer šode ast ke nešân mi-dehand in kâmiyon-hâ be âtaš kešide šode'and.

cereal, corn, grain (type of plant and its fruit)


ملکه‌ها

ملکهها (canonical)
maleke-hâ (romanization)

ملکه ملکه#Persian


ریباری

ریباری • (ribâri)

fa-noun

ریباری • (ribâri)

→ Arabic: رِئْبَال (riʔbāl)

From originally *ریبار, from a Middle Iranian *rēvār.


فضانورد

By surface analysis, فضا (fazâ, “space”) + نورد (navard, “present stem of نوردیدن (navardidan, “to traverse”)”).


بساخ

head

بساخ • (besâx)

fa-noun

بساخ • (besâx)

Borrowed from Parthian wysʾx (wisāx, “comfort”).


رعشه

head

رعشه • (ra'še)

fa-noun

رعشه • (ra'še)

16th Century, Kalim Kashani, Divan-e Kalim-e Kashani.
پیمانهام ز رعشهٔ پیری به خاک ریخت
بعد هزار دور که نوبت به ما رسید.

(please add an English translation of this quotation)


هاله‌ها

head

هالهها • (hâle-hâ)

هالهها (canonical)
hâle-hâ (romanization)

هاله هاله#Persian


زمبق

زنبق زنبق#Persian


نزوق

Arabic: نُزُوق (nuzūq)

From Middle Persian *nizōg. Akin to Old Armenian նժոյգ (nžoyg), an Iranian borrowing.


پروانه‌ها

پروانهها • (parvâne-hâ)

پروانهها (canonical)
parvâne-hâ (romanization)

پروانه پروانه#Persian


پری‌ها

پریها (canonical)
pari-hâ (romanization)


پوپک‌ها

پوپکها (canonical)
pupak-hâ (romanization)

پوپک پوپک#Persian


هشتگ‌ها

هشتگها • (haštag-hâ)

هشتگها (canonical)
haštag-hâ (romanization)

هشتگ هشتگ#Persian


هرواج

هرواج • (harvâj)

fa-noun

هرواج • (harvâj)

From Middle Iranian, Akin to Middle Persian ʾwlwʾc- (urwāz-, “rejoice”).


میل

بباغ خلد نبود تازه سروی چون قد یارم
دریغ اما که میلی سوی هر خار و خسی دارد

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 140:

No fresh cypress in the Eternal Garden is like my beloved's stature,
But alas that she is inclined towards every thorn and weed!

ba-bāğ-i xuld na-bwad tāza sarwē čūn qad-i yāram
dirēğ ammā ki maylē sō-yi har xār u xasē dārad


تفیلا

head

تفیلا • (tefilâ or tfilâ) (plural تفیلاها (tefilâ-hâ) or تفیلوت (tefilot))

tefilâ (romanization)
tfilâ (romanization)
تفیلاها (plural)
تفیلوت (plural)


خاخام‌ها

خاخامها • (xâxâm-hâ)

خاخامها (canonical)
xâxâm-hâ (romanization)

خاخام خاخام#Persian


لیو

Possibly from Proto-Indo-European *dyew-.


زنجره

zanjere (romanization)
zanjare (romanization)

Dehkhoda Dictionary
Dehkhoda Dictionary Institute
University of Tehran Press


چیپس‌ها

چیپسها • (čips-hâ)

چیپسها (canonical)
čips-hâ (romanization)

چیپس چیپس#Persian