هرول

By specialization from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾwlwl), 𐫀𐫇𐫡𐫇𐫡 (ʾwrwr /urwar/, “plant, crop, vegetable”), from Proto-Iranian *Hr̥HwáraH, from Proto-Indo-Iranian *Hr̥HwáraH, from Proto-Indo-European *h₂r̥h₃-wé-reh₂ (“fertile land”) from *h₂erh₃- (“to plough”). Compare dialectal Persian الور (olvar, “legume”). Otherwise borrowed from one of the Aramaic ancestors of Arabic خُلَّر (ḵullar), see it.


لرد

(now chiefly dialectal, Southern Iran) field, arena


لرد

Dehkhoda Dictionary
Dehkhoda Dictionary Institute
University of Tehran Press


امیران

head

امیران • (amirân)

امیر امیر#Persian


امیرها

امیرها • (amir-hâ)

امیر امیر#Persian


باب‌ها

بابها • (bâb-hâ)


امرا

امرا • (omarâ)

[ʔʊ.mä.ɾɑ́ː]

[ʔʊ.mä.ɾɑ́ː]

[ʔʊ.mä.ɾɑ́ː]

[ʔu.mä.ɾɔ́ː]

[ʔo.mæ.ɹɒ́ː]

Borrowed from Arabic أُمَرَاء (ʔumarāʔ).

امیر امیر#Persian


دراغ

دراغ • (dorâğ)

fa-noun

دراغ • (dorâğ)


دانگ

head

دانگ • (dâng)

fa-noun

دانگ • (dâng)

From Middle Persian [Term?] (/dānag/), from Old Persian [Term?], ultimately from a derivative of the root reflected in دانه (dâne, “grain, seed”). Akin to the Iranian borrowings: Old Armenian դանգ (dang), Old Georgian დანგი (dangi), Classical Syriac ܕܳܢܩܳܐ (dānqā), Arabic دَانَق (dānaq), Ancient Greek δανάκη (danákē).

sixth of something, particularly:
sixth of an area of land

sixth of something
sixth of an area of land


سردارها

head

سردارها • (sardâr-hâ)

سردار سردار#Persian


سرداران

سرداران • (sardârân)

سردار سردار#Persian


شاهین‌ها

شاهینها • (šâhin-hâ)

شاهینها (canonical)
šâhin-hâ (romanization)

شاهین شاهین#Persian


شهاب‌ها

شهابها • (šahâb-hâ)

شهابها (canonical)
šahâb-hâ (romanization)

شهاب شهاب#Persian


ابشتن

[ʔä.bɪʃ.t̪ʰǽn]

[ʔä.bɪʃ.t̪ʰǽn]

[ʔä.bɪʃ.t̪ʰǽn]

Probably from Parthian, from Old Iranian; composed of *upa- (“on, to”) + *sta- (“stand, stay, remain”). Compare Manichaean Middle Persian ʾbyst (abest, “place of refuge”), Old Armenian ապաստան (apastan, “shelter, refuge”).


عارف‌ها

head

عارفها • ('âref-hâ)

عارفها (canonical)
'âref-hâ (romanization)

عارف عارف#Persian


طوفان‌ها

طوفانها • (tufân-hâ)

طوفانها (canonical)
tufân-hâ (romanization)

طوفان طوفان#Persian


عارفان

عارفان • ('ârefân)

عارف عارف#Persian


یپک

جامه خانه بیپک فاخته گون شد

9th–10th century, Rudaki, (Please provide the book title or journal name):


درگاه‌ها

درگاهها • (dargâh-hâ)

درگاهها (canonical)
dargâh-hâ (romanization)

درگاه درگاه#Persian


ملاقه

ملاقه • (malâqe)

fa-noun

ملاقه • (malâqe)

شتر را با ملاقه آب دادن.

امثال و حکم ج ۲ ص ۱۰۱۸

(please add an English translation of this quotation)


پرده‌سرای

پردهسرای (canonical)
parde-sarây (romanization)


پیمان‌ها

head

پیمانها • (peymân-hâ)

پیمانها (canonical)
peymân-hâ (romanization)

پیمان پیمان#Persian


پیام‌ها

پیامها • (payâm-hâ)

پیامها (canonical)
payâm-hâ (romanization)

پیام پیام#Persian


اماج

اماج • (omâj)

fa-noun

اماج • (omâj)

A Turkic borrowing: compare Old Anatolian Turkish اوماج (omac), Ottoman Turkish اوماج (omac), Turkish omaç, Azerbaijani umac, all referring to a kind of dish.

A small round piece of dough; a soup made of this


خدشه

head

خدشه • (xadše)

fa-noun

خدشه • (xadše)

و این چشمزخمی بود بر چهرهٔ اقبال و خدشهای بر صفحات احوال او.

13th century, عطاملک جوینی ['atāmalik juwaynī], تَارِیخِ جَهَانْگُشَای [tārīx-i jahāngušāy, The History of The World Conqueror]:


پرواس

head

پرواس • (parvâs)

fa-noun

پرواس • (parvâs)

[pʰäɾ.wɑ́ːs]

[pʰäɾ.wɑ́ːs]

[pʰäɾ.wɑ́ːs]

[pʰäɾ.wɔ́ːs]

[pʰæɹ.vɒ́ːs]

Probably from Middle Persian plwst' (parwast, “enclosure”).

der

بعدل او بود از جور بدکنش رستن
 بخیر او بود از شر این جهان پرواس

11th century, Nasir Khusraw, (Please provide the book title or journal name):

ba-adl-i ô buvad az jawr-i badkuniš rastan
 ba-xayr-i ô buvad az šarr-i ên jahân parvâs


انفست

Probably from Middle Iranian *hamwast; ultimately from Proto-Indo-European *weh₂t- (“possessed”).

عنکبوت بلاش بر دل من
 گرد گرد بر تنید انفست

10th century, Khusrawi, (Please provide the book title or journal name):

ankabūt-i balā-š bar dil-i man
 gird gird bar tanīd anfast

(Transoxianan, obsolete) (demonic) possession


پنالتی

head

پنالتی • (penâlti) (plural پنالتیها (penâlti-hâ))

penâlti (romanization)
پنالتیها (plural)


هموطنان

هموطن هموطن#Persian


دشمنان

دشمنان • (došmanân)

دشمن دشمن#Persian


هموطن‌ها

هموطنها (canonical)
hamvatan-hâ (romanization)

هموطن هموطن#Persian


آفساید

آفساید • (âfsâyd)

fa-noun

آفساید • (âfsâyd)

[ʔɑːf.sɑ́ːjd̪]

[ʔɒːf.sɒ́ːjd̪̥]


شوفاژ

head

شوفاژ • (šofâž) (plural شوفاژها (šofâž-hâ))


چاه نفت

چاه نفت • (čâh-e naft) (plural چاههای نفت (čâh-hâ-ye naft))

čâh-e naft (romanization)
چاههای نفت (plural)


خانواده سلطنتی

خانوادههای سلطنتی

خانواده سلطنتی • (xânevâde-ye saltanati) (plural خانوادههای سلطنتی (xânevâde-hâ-ye saltanati))

fa-noun

خانوادههای سلطنتی

xânevâde-ye saltanati (romanization)
خانوادههای سلطنتی (plural)

fa:خانواده سلطنتی


داربی

head

داربی • (dârbi) (plural داربیها (dârbi-hâ))

(soccer) derby (a sports match between local rival teams)


چاه

desc

→ Ottoman Turkish: چاه (çah, “well; shaft; pit; dungeon”)

Akin to Sogdian [script needed] (c’t /čāt/), Avestan 𐬗𐬁𐬝 (cāt̰), Khotanese [script needed] (cāta), Khwarezmian [script needed] (ct’), Baluchi چات (cát), etc.

well (a hole sunk into the ground as a source of water, oil, natural gas or other fluids)


صرافی

head

صرافی • (sarrâfi) (plural صرافیها (sarrâfi-hâ))

[sæɹ.ɹɒː.fíː]


چغندر

چغندر • (classical čuğundar, čuğundur, iranian čoğondar, čoğondur)

classical čuğundar (romanization)
čuğundur (romanization)
iranian čoğondar (romanization)
čoğondur (romanization)

→ Pashto: چغندر (čuğundar)

→ Azerbaijani: çuğundur

→ Gujarati: ચુકનદાર (cukandār)

desc

→ Ottoman Turkish: چوكندر (çükündür, çökündür, çügündür, çükündur, çükundur)

Turkish: çükündür, çökündür

→ Bulgarian: чукунду́р (čukundúr)

→ Ladino: chukundur

→ Middle Armenian: չքնտուր (čʻkʻntur)

→ Serbo-Croatian: (Syrmia, obsolete)

Cyrillic script: чуку̀ндрук

Latin script: čukùndruk

→ Bashkir: сөгөлдөр (sögöldör)

→ Chuvash: чĕкĕнтĕр (čĕkĕntĕr)

→ Turkmen: şugundyr

→ Tatar: чөгендер (çögender)

→ Karachay-Balkar: чюгюндюр (çügündür)

→ Hindi: चुक़न्दर (cuqandar), चुकंदर (cukandar)

→ Urdu: چقندر (cuqandar)

→ Lezgi: чугъундур (čuġundur)

[t͡ʃʰʊ.ɣʊn̪.d̪ʊ́ɾ]

[t͡ʃʰʊ.ɣʊn̪.d̪ǽɾ]

[t͡ʃʰʊ.ɣʊn̪.d̪ʊ́ɾ]

[t͡ʃʰʊ.ɣʊn̪.d̪ǽɾ]

[t͡ʃʰʊ.ɣʊn̪.d̪ʊ́ɾ]

[t͡ʃʰʊ.ɣʊn̪.d̪ǽɾ]

[t͡ʃʰo.ɢon̪.d̪úːɹ]

Bailey derives from Proto-Iranian *čak- (“be pointed, horned”) (compare Khotanese [script needed] (cakurīka-, “wood sorrel”), Persian چکش (čakoš, “hammer”)), from Proto-Indo-European *kek-, *kenk-, *keg-, *keng- (“be pointed; hook, peg”), on which see Pokorny.
An improbable origin from Old Armenian ճակնդեղ (čakndeł) has also been suggested.
Cognate with Kurdish çewender, چەوەندەر (çewender), Gurani چۆنڎەری (čōnḓarī), Talysh чәғынде (“beet”); çəğınde, Northern Kurdish çarkindêle (“beet; carrot”) and the Iranian borrowings: Old Armenian ճակնդեղ (čakndeł, “beet”), Old Georgian ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli), Chinese 莙薘／莙荙 (jūndá, “chard”).

cog

Gurani چۆنڎەری (čōnḓarī)


بردک

bardak (romanization)
berdak (romanization)


سیم‌گیر

head

سیمگیر • (sim-gir) (plural سیمگیرها (sim-gir-hâ))

سیمگیر (canonical)
sim-gir (romanization)
سیمگیرها (plural)

(music, lutherie) tailpiece, or something which secures a string or wire


شیطانک

شیطانک • (šeytânak) (plural شیطانکها (šeytânak-hâ))

šeytânak (romanization)
شیطانکها (plural)


ژل‌ها

ژلها • (žel-hâ)


ویولن

ویولن • (viyolon) (plural ویولنها (viyolon-hâ))


آزمایش خون

آزمایشهای خون

آزمایش خون • (âzmâyeš-e xun) (plural آزمایشهای خون (âzmâyeš-hâ-ye xun))

fa-noun

آزمایشهای خون

âzmâyeš-e xun (romanization)
آزمایشهای خون (plural)

آزمایش خون یک روند مربوط به علوم آزمایشگاهی است که بر روی یک نمونه خونی گرفته شده از سیاهرگ، سرخرگ و یا مویرگ انجام میشود.
âzmâyeš-e xun yek ravand-e marbut be 'olum-e âzmâyešgâhi ast ke bar ru-ye yek nemune-ye xuni gerefte šode az siyâh-rag, sorx-rag va yâ muyrag anjâm mi-šavad

fa:آزمایش خون


مزوزا

head

مزوزا • (mezuzâ) (plural مزوزات (mezuzât) or مزوزاها (mezuzâ-hâ))

mezuzâ (romanization)
مزوزات (plural)
مزوزاها (plural)


ویولن‌ها

ویولنها (canonical)
viyolon-hâ (romanization)

ویولن ویولن#Persian


فوتسال

فوتسال • (futsâl)

fa-noun

فوتسال • (futsâl)

futsal (a form of football played indoors)


داداش‌ها

head

داداشها • (dâdâš-hâ)

داداشها (canonical)
dâdâš-hâ (romanization)

داداش داداش#Persian


مهمانان

مهمانان • (mehmânân)

مهمان مهمان#Persian


مهمان‌ها

مهمانها • (mehmân-hâ)

مهمانها (canonical)
mehmân-hâ (romanization)

مهمان مهمان#Persian


آسمان‌ها

آسمانها (canonical)
âsmân-hâ (romanization)
âsemân-hâ (romanization)

آسمان آسمان#Persian


سمد

desctree

→ Ottoman Turkish: سمید (simit), سمیت (simit)
Turkish: simit
→ Arabic: سَمِيت / سَمِيط (samīt / samīṭ)
→ English: simit
→ Greek: σιμίτι (simíti)
→ Romanian: simit

From Old Persian [Term?], from Aramaic סְמִידָא / ܣܡܻܝܕܳܐ (səmīḏā), from Akkadian 𒆠𒅔𒆠𒅔𒄯𒄯 (/samīdu/, “a type of fine groats, coarse flour, semolina”), related to Akkadian 𒀀𒊏𒄯𒄯 (/samādu/, “to grind fine”). Akin to Sanskrit समीदा (samīdā), समिता (samitā, “wheat-flour”), possibly an Old Persian borrowing.

der

Aramaic סְמִידָא

نانک کشکینت روا نیست نیز
 نان سمد خواهی گرده کلان

9th-10th century, Rudaki, (Please provide the book title or journal name):

nânak-i kaškînat ravâ nêst nîz
 nân-i simid xwâhî girda-i kalân


ویولا

head

ویولا • (viyolâ) (plural ویولاها (viyolâ-hâ))


آلتو

[ʔɒːl̪.t̪ʰó]


آلتو

[ʔɒːl̪.t̪ʰó]

کمانچه آلتو

صدای آلتو


کاشی‌کاری‌ها

کاشیکاریها • (kâši-kâri-hâ)

کاشیکاریها (canonical)
kâši-kâri-hâ (romanization)

کاشیکاری کاشیکاری#Persian

plural of کاشیکاری


کاشی‌ها

کاشیها • (kâši-hâ)

کاشیها (canonical)
kâši-hâ (romanization)

کاشی کاشی#Persian


مکاتب

Borrowed from Arabic مَكَاتِب (makātib).

مکتب مکتب#Persian


کاشی‌کاری

کاشیکاری • (kâši-kâri) (plural کاشیکاریها (kâši-kâri-hâ))

کاشیکاری (canonical)
kâši-kâri (romanization)
کاشیکاریها (plural)


استیم

From Proto-Indo-European *h₂eyd-, *h₂oyd- (“abscess”). Cognate with English atter.


جوجه‌تیغی‌ها

جوجهتیغیها • (juje-tiği-hâ)

جوجهتیغیها (canonical)
juje-tiği-hâ (romanization)

جوجهتیغی جوجهتیغی#Persian

plural of جوجهتیغی


آبسنگ

آبسنگ • (âbsang) (plural آبسنگها (âbsang-hâ))

[ʔɑːβ.ˈsanɡ]

[ʔɔːb.sǽŋɡ̥]

[ʔɒːb.sǽɲɡʲ̥]


آبسنگ مرجانی

آبسنگهای مرجانی

آبسنگ مرجانی • (âbsang-e marjâni) (plural آبسنگهای مرجانی (âbsang-hâ-ye marjâni))

fa-noun

آبسنگهای مرجانی

âbsang-e marjâni (romanization)
آبسنگهای مرجانی (plural)

[ʔɑːb.sǽŋ.ɡɪ mäɾ.d͡ʒɑː.níː]

[ʔɑːb.sǽŋ.ɡɪ mäɾ.d͡ʒɑː.níː]

[ʔɑːb.sǽŋɡɪ mäɾ.d͡ʒɑː.níː]

[ʔɔːb.sǽŋɡi mäɾ.d͡ʒɔː.ní]

[ʔɒːb.sǽɲ.ɡʲe mæɹ.d͡ʒɒː.níː]

fa:آبسنگ مرجانی


جوجه‌تیغی

head

جوجهتیغی • (juje-tiği) (plural جوجهتیغیها (juje-tiği-hâ))

جوجهتیغی (canonical)
juje-tiği (romanization)
جوجهتیغیها (plural)

جوجه (juje) + تیغی (tiği), literally “spiky chicken”, as per folk etymology. But جوجه (juje) probably does not mean chicken or chick here, but is instead altered pronunciation of Classical Persian ژوژه (žuža, “hedgehog”), ultimately from Proto-Iranian *ǰúǰakah (“hedgehog”).


گیاهخواری

head

گیاهخواری • (giyāhxwārī)

fa-noun

گیاهخواری • (giyāhxwārī)

[ɡi.jɑːɦ.xɑː.ɾíː]

[ɡi.jɑːɦ.xɑː.ɾíː]

[ɡi.jɑː.xɑː.ɾíː]

[ɡʲi.jɒːɦ.xɒː.ɹíː]

[ɡi.jɔɦ.χɔ.ɾí]

گیاه (giyâh, “grass”) + خوار (xwâr, “present stem form of خواردن (“to eat, to consume”)”) + ی (-i, “suffix”), literally "grass-eater".

com

fa:گیاهخواری


واکنش‌ها

head

واکنشها • (vâkoneš-hâ)

واکنشها (canonical)
vâkoneš-hâ (romanization)

واکنش واکنش#Persian


رآکتور شیمیایی

رآکتورهای شیمیایی

رآکتور شیمیایی • (re-âktor-e šimiyâyi) (plural رآکتورهای شیمیایی (re-âktor-hâ-ye šimiyâyi))

fa-noun

رآکتورهای شیمیایی

re-âktor-e šimiyâyi (romanization)
رآکتورهای شیمیایی (plural)

fa:رآکتور شیمیایی


رآکتورها

head

رآکتورها • (re-âktor-hâ)

رآکتور رآکتور#Persian


رآکتور

رآکتور • (re-âktor) (plural رآکتورها (re-âktor-hâ))

re-âktor (romanization)
رآکتورها (plural)

[ɹeɒːkʲ.t̪ʰóɹ]


مهندسان

مهندس مهندس#Persian


مهندسی هسته‌ای

مهندسی هستهای (canonical)
mohandesi-ye haste-'i (romanization)

fa:مهندسی هسته‌ای


همسریابی

سایت همسریابی

website for finding a husband or wife, a matchmaking website, (loosely) a dating website

همسریابی اینترنتی

Looking for a husband or wife, a partner.


دوست‌یابی

دوستیابی • (dust-yâbi)

fa-noun

دوستیابی • (dust-yâbi)

دوستیابی (canonical)
dust-yâbi (romanization)

Looking for friends, implying friends with the potential for forming a romantic attachment


صیغه

Borrowed from Arabic صِيغَة (ṣīḡa). In the sense of a marriage-like arrangement originally referring to the formula of the contract, then generalised.

(Twelver Shiite Islam) mut'a; sigheh; temporary marriage (a religiously legitimate form of relationship between a man and a woman that, in comparison to actual marriage, involves lesser financial duties for the former and lesser duties of obedience for the latter)


خواستگاری

head

خواستگاری • (xâstegâri) (plural خواستگاریها (xâstegâri-hâ))

xâstegâri (romanization)
خواستگاریها (plural)

proposal (of marriage), especially khastegari, proposing marriage to a woman following Iranian khastegari customs

fa:خواستگاری


دایرکت

دایرکت • (dâyrekt) (plural دایرکتها (dâyrekt-hâ))

dâyrekt (romanization)
دایرکتها (plural)

(Internet) DM, (a direct message, usually on a social website)


باگ‌ها

باگها • (bâg-hâ)


روتر

روتر • (rowter) (plural روترها (rowter-hâ))

(computing) router (a device that connects local area networks to form a larger internet)


ساختار

ساختار • (sâxtâr) (plural ساختارها (sâxtâr-hâ))

[sɑːx.t̪ʰɑːɾ]

[sɑːx.t̪ʰɑːɾ]

[sɑːx.t̪ʰɑːɾ]

[sɔːx.t̪ʰɔːɾ]

[sɒːx.t̪ʰɒːɹ]

ساخت (sâxt-, past stem of ساختن (sâxtan, “to build, create”)) + ـار (-âr).

af

past stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">ساختن</i> (sâxtan, “to build, create”)

ساختار انقلابهای علمی


جدول تناوبی

fa:جدول تناوبی


معدنچی

head

معدنچی • (ma'danči) (plural معدنچیان (ma'dančiyân) or معدنچیها (ma'danči-hâ))

ma'danči (romanization)
معدنچیان (plural)
معدنچیها (plural)


مهندسی برق

electrical engineering
electrical engineering

fa:مهندسی برق


مهندسی کامپیوتر

مهندسی کامپیوتر • (mohandesi-ye kâmpyuter)

computer engineering
computer engineering

fa:مهندسی کامپیوتر


مهندسی هوافضا

aerospace engineering
aerospace engineering

fa:مهندسی هوافضا


مهندسی نرم‌افزار

مهندسی نرمافزار • (mohandesi-ye narm-afzâr)

مهندسی نرمافزار (canonical)
mohandesi-ye narm-afzâr (romanization)

software engineering
software engineering

fa:مهندسی نرم‌افزار


مهندسی شیمی

chemical engineering
chemical engineering

fa:مهندسی شیمی


مهندسی مکانیک

mechanical engineering
mechanical engineering

fa:مهندسی مکانیک


مادربرد

مادربرد • (mâdarbord) (plural مادربردها (mâdarbord-hâ))

mâdarbord (romanization)
مادربردها (plural)


وب‌کم

وبکم • (veb-kam) (plural وبکمها (veb-kam-hâ))

وبکم (canonical)
veb-kam (romanization)
وبکمها (plural)


مهندس نرم‌افزار

مهندسان نرمافزار

مهندسین نرمافزار

مهندس نرمافزار • (mohandes-e narm-afzâr) (plural مهندسان نرمافزار (mohandesân-e narm-afzâr) or مهندسین نرمافزار (mohandesin-e narm-afzâr))

fa-noun

مهندسان نرمافزار

مهندسین نرمافزار

مهندس نرمافزار (canonical)
mohandes-e narm-afzâr (romanization)
مهندسان نرمافزار (plural)
مهندسین نرمافزار (plural)

fa:مهندس نرم‌افزار


مهندس برق

head

مهندس برق • (mohandes-e barq) (plural مهندسان برق (mohandesân-e barq) or مهندسین برق (mohandesin-e barq))

mohandes-e barq (romanization)
مهندسان برق (plural)
مهندسین برق (plural)

fa:مهندس برق


مرورگر

مرورگر • (murūrgar／morurgar) (plural مرورگرها)

murūrgar／morurgar (romanization)
مرورگرها (plural)

[mä.ɾuːɾ.ɡǽɾ]

[mʊ.ɾuːɾ.ɡǽɾ]

[mä.ɾuːɾ.ɡǽɾ]

[mʊ.ɾuːɾ.ɡǽɾ]

[mä.ɾuːɾ.ɡǽɾ]

[mʊ.ɾuːɾ.ɡǽɾ]

[mä.ɾuɾ.ɡǽɾ]

[mo.ɹuːɹ.ɡʲǽɹ]

مُرورْگَرِ وِب


مهندس مکانیک

مهندسان مکانیک

مهندسین مکانیک

مهندس مکانیک • (mohandes-e mekânik) (plural مهندسان مکانیک (mohandesân-e mekânik) or مهندسین مکانیک (mohandesin-e mekânik))

fa-noun

مهندسان مکانیک

مهندسین مکانیک

mohandes-e mekânik (romanization)
مهندسان مکانیک (plural)
مهندسین مکانیک (plural)

fa:مهندس مکانیک


یولاف

head

یولاف • (yulâf)

fa-noun

یولاف • (yulâf)

From Arabic عَلَف (ʕalaf), possibly via a Turkic source.


تأسف

[t̪ʰɑːäs.sʊ́f]

Borrowed from Arabic تَأَسُّف (taʔassuf).


خودتراش

head

خودتراش • (xodtarâš) (plural خودتراشها (xodtarâš-hâ))

xodtarâš (romanization)
خودتراشها (plural)


شناگر

شناگر • (šenâgar) (plural شناگران (šenâgarân) or شناگرها (šenâgar-hâ))

šenâgar (romanization)
شناگران (plural)
شناگرها (plural)


زبان اشاره

زبانهای اشاره

زبان اشاره • (zabân-e ešâre) (plural زبانهای اشاره (zabân-hâ-ye ešâre))

fa-noun

زبانهای اشاره

zabân-e ešâre (romanization)
زبانهای اشاره (plural)

[zä.bɑː.nɪ ʔɪ.ʃɑː.ɾä]

[zä.bɑː.nɪ ʔɪ.ʃɑː.ɾä]

[zä.bɑː.nɪ ʔɪ.ʃɑː.ɾä]

fa:زبان اشاره


کم‌شنوا

head

کمشنوا • (kam-šenavâ) (plural کمشنوایان (kam-šenavâyân))

کمشنوا (canonical)
kam-šenavâ (romanization)
کمشنوایان (plural)

One who is hard of hearing, person with a hearing impairment or hearing loss


بختک

An evil spirit in Iranian folklore equivalent to Germanic mare; nightmare.

(figuratively) Any bad, miserable, difficult or terrifying situation or experience.


ترانسلیتراسیون

ترانسلیتراسیون • (trânsliterâsiyon, terânsliterâsiyon)

trânsliterâsiyon (romanization)
terânsliterâsiyon (romanization)

fa:ترانسلیتراسیون


نویسه‌گردانی

نویسهگردانی (canonical)
nevise-gardâni (romanization)

From نِویسه (nevise, “letter”) + ـگَردانی (gardâni, “turning”).

af

fa:نویسه‌گردانی


جلب

جلب توجه

جلب محبت

جلب منفعت


جلب

→ Azerbaijani: cələb

→ Crimean Tatar: celep

→ Karakalpak: jálep

→ Kazakh: жәлеп (jälep)

→ Kyrgyz: жалап (jalap)

→ Turkmen: jelep

→ Uyghur: جالاپ (jalap)

→ Uzbek: jalab

Borrowed from Arabic جَلَب (jalab, “merchandise”)


حجره

head

حجره • (hojre) (plural حجرات (hojorât) or حجرهها (hojre-hâ))

hojre (romanization)
حجرات (plural)
حجرهها (plural)

compartment, cell, chamber; particularly:

(archaic) an individual's chamber in a house

2015, Hojjat Ashrafzadeh, "Mah o Mahi"
از چشم تو و چشم تو و حجره فیروزه تراشی

Of your eye -- your eye, and the turquoise cutting chamber


شبگیر

شبگیر • (šabgir)

fa-noun

شبگیر • (šabgir)

شب (šab, “night”) + گیر (gir, present stem of گرفتن (gereftan, “to take”)), literally “night-taker; night-seizer”.

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">گرفتن</i> (gereftan, “to take”)

(figurative, poetic) animal which sings in the night:

animal which sings in the night:
nightingale

animal which sings in the night:
cricket


ایوار

head

ایوار • (ivâr)

fa-noun

ایوار • (ivâr)

desctree

→ Ottoman Turkish: ایوار (ivar, eyvar)
Turkish: ivar


زورق

From Middle Persian *zōwrak. Maybe cognate with Latin galea (“helmet”).


مادرها

head

مادرها • (mâdar-hâ)

مادر مادر#Persian


گوسفندان

گوسفندان • (gusfandân)

گوسفند گوسفند#Persian


مهد

مهد تمدن

مهد کودک
مهد کودک#Persian

Short for مهد کودک (mahd-e kudak, “kindergarten”).


بک

From Middle Persian [script needed] (wk /wak/). Cognate with Mazanderani وگ (vag), Sangisari وکو (vaku), Kermanic گک (gok), Gilaki وک (vak), Assamese ভেক (bhek), Sanskrit भेक (bheka), etc..


اصطلاح

head

اصطلاح • (estelâh) (plural اصطلاحات (estelâhât))

estelâh (romanization)
اصطلاحات (plural)

Iranian Persian: اِصْطِلاح (estelâh)

Tajik: истилоҳ (istiloh)

→ Hindustani:

Hindi: इस्तिलाह (istilāh)

Urdu: اِصْطِلاح (istilāh)

→ Malay: istilah
Indonesian: istilah

→ Uzbek: istiloh

[ʔɪs.t̪ʰɪ.lɑ́ːʱ]

[ʔɪs.t̪ʰɪ.lɑ́ːʱ]

[ʔɪs.t̪ʰɪ.lɑ́ː]

Borrowed from Arabic اِصْطِلَاح (iṣṭilāḥ).

bor+

اصطلاحات بیمه ― estelâhât-e bime ― insurance jargon

اصطلاحات پزشکی ― estelâhât-e pezeški ― medical terminology

اصطلاحات انگلیسی


فشارسنج

head

فشارسنج • (fešâr-sanj)

fa-noun

فشارسنج • (fešâr-sanj)

[fɪ.ʃɑːɾ.sänd͡ʒ]

[fɪ.ʃɑːɾ.sänd͡ʒ]

[fɪ.ʃɑːɾ.sänd͡ʒ]

From فشار (fešâr, “pressure”) + ـسَنج (-sanj, “-meter”).


خاطر

head

خَاطِر • (xâter)

fa-noun

خَاطِر • (xâter)

→ Azerbaijani: xatir

→ Bashkir: хәтер (xəter)

→ Bengali: খাতির (khatir)

→ Hindustani:

Hindi: ख़ातिर (xātir)

Urdu: خاطر (xātir)

[xɑː.t̪ʰɪ́ɾ]

[xɑː.t̪ʰɪ́ɾ]

[xɑː.t̪ʰɪ́ɾ]

در ره عشق که از سیل بلا نیست گذار
کردهام خاطر خود را به تمنای تو خوش

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 287”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

On the road of love where there is no crossing for the flood of calamities,
I have made my heart happy by desiring you.

dar rah-i išq ki az sayl-i balā nēst guzār
karda'am xātir-i xwad rā ba tamannā-yi tu xwaš


درع

چنین گفت پیش پدر رزمساز
که ما را به درع تو ناید نیاز

c. 1011, Abu'l-Qāsim Firdawsī, “Dāstān-i Davāzdah Rukh”, in شاهنامه [Book of Kings]:

This Razmsāz spoke to his father,
"I have no need for your coat of mail."

čunīn guft pēš-i pidar razmsāz
ki mā rā ba dir'-i tu n-āyad niyāz

گر باد پریر خود نرگس بفراخت
دی درع بنفشه نیز بر خاک انداخت
امروز کشید خنجر سوسن از آب
فردا سپر از آتش گل خواهد ساخت

If two days ago, the breeze lifted up the narcissus,
Yesterday, it cast the armor of violets too upon the earth,
Today, it drew the lily's dagger from the waters,
Tomorrow, it will make the rose a shield of flame.

gar bād parēr xwad-i nargis bifrāxt
dī dir'-i banafša nēz bar xāk andāxt
ēmrōz kašīd xanjar-i sōsan az āb
fardā sipar az ātiš gul xwāhad sāxt


سین

Name of the 25th letter of the Persian alphabet (س), representing the sound /s/.


کلاف

head

کلاف • (kalâf)

fa-noun

کلاف • (kalâf)

desc

→ Ottoman Turkish: كلب (kelep), كلبه (kelebe), كلوه (keleve), كلابه (kelabe)

[kʰʲæ.lɒ́ːf]


کاف

Name of (ک), the Persian form of the letter kaf, representing the sound /k/.


عرش

گفت خلقان چون ببینند آسمان
من ببینم عرش را با عرشیان

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3507:

[Zayd] said, “When people see the sky,
I behold the Empyrean with those who dwell there.

guft xalqân čôn bibînand âsmân
man bibînam 'arš râ bâ 'aršiyân


تبریزی

head

تبریزی • (tabrêzi)

fa-noun

تبریزی • (tabrêzi)

تبریز + ـی. For the development of the "poplar" sense see Old Armenian կաղամախի (kałamaxi).


غرض

اغراض شخصی او

چون غرض آمد هنر پوشیده شد
صد حجاب از دل به سوی دیده شد

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 334:

When self-interest appears, virtue becomes hidden: a hundred veils rise from the heart to the eye.

čōn ğaraz āmad hunar pōšīda šud
sad hijāb az dil ba sōy-i dīda šud

با تو غرض دارند.


ولع

intense yearning, ardor, (physical) passion


جعد

به بویِ نافهای کآخر صبا زان طره بگشاید
ز تابِ جعدِ مشکینش چه خون افتاد در دلها

c. 1390, Hafez, “Ghazal 1”, in دیوان حافظ [The Divān of Hafez]:

By the scent of the musk-pod that morning’s breeze shall open at last from that lock of hair,
From the musk-black ringlet’s twist, what blood fell into [our] hearts!

ba bûy-i nâfa'i k-âxir sabâ z-ân turra bugšâyad
zi tâb-i ja'd-i muškîn-aš či xûn uftâd dar dîl-hâ


خمیازه

head

خمیازه • (xamyâze)

fa-noun

خمیازه • (xamyâze)


اشکمبه

head

اشکمبه • (eškambe) (plural اشکمبهها (eškambe-hâ))

eškambe (romanization)
اشکمبهها (plural)

شکمبه شکمبه#Persian

alternative form of شکمبه (šekambe, “rumen”)


متکا

Borrowed from Arabic مُتَّكَأ (muttakaʔ, “a place where one reclines; pad, bolster, cushion”), identical to the passive participle of اِتَّكَأَ (ittakaʔa, “to lean upon”).


تشنج

Borrowed from Arabic تَشَنُّج (tašannuj).


مترسک

head

مترسک • (matarsak) (plural مترسکها (matarsak-hâ))

matarsak (romanization)
مترسکها (plural)


آبخست

آبخست • (âbxost)

fa-noun

آبخست • (âbxost)

Derived from Classical Persian آبخوست (ābxwast)


اضطراری

head

اضطراری • (ezterâri)

fa-noun

اضطراری • (ezterâri)

[ʔɪz.t̪ʰɪ.ɾɑː.ɾíː]

[ʔɪz.t̪ʰɪ.ɾɑː.ɾíː]

[ʔɪz.t̪ʰɪ.ɾɑː.ɾíː]

[ʔez.t̪ʰe.ɹɒː.ɹíː]

Borrowed from Arabic اِضْطِرَارِيّ (iḍṭirāriyy).

bor+

اِضْطِرَارِيّ


پزشکی

head

پِزِشکی • (pezeški)

fa-noun

پِزِشکی • (pezeški)

پِزِشکی (canonical)
pezeški (romanization)

[pʰɪ.zɪʃ.kʰíː]

[pʰɪ.zɪʃ.kʰíː]

[pʰɪ.zɪʃ.kʰíː]

From پِزِشک (pezešk, “physician”) + ـی (-i).


نوشادر

head

نوشادر • (nušâdor)

fa-noun

نوشادر • (nušâdor)

نشادر نشادر#Persian

alternative form of نشادر (“ammonium chloride, sal ammoniac”)


سندروس

Borrowed from Arabic سَنْدَرُوس (sandarūs).

bor+

Tetraclinis articulata
Tetraclinis articulata#Translingual


سعادت

→ English: Saadat

→ Kazakh: Сағадат (Sağadat)

→ Uzbek: saodat

[sä.ʔɑː.d̪ǽt̪]

[sä.ʔɑː.d̪ǽt̪]

[sɑːɑː.d̪ǽt̪]

[sɔːɔː.d̪ǽt̪]

[sæ.ʔɒː.d̪ǽt̪]


وج

desctree

→ Arabic: وَجّ (wajj)
→ Middle Armenian: վաճ (vač)

Borrowed from Sanskrit वचा (vacā, “sweet flag”).

bor+

Acorus calamus
Acorus calamus#Translingual


فاشرا

head

فاشرا • (fâšrâ)

fa-noun

فاشرا • (fâšrâ)


كتيبة

head

كتيبة • (katībe)

fa-noun

كتيبة • (katībe)


حاصل

head

حاصل • (hâsel)

fa-noun

حاصل • (hâsel)

→ Hindustani:

Hindi: हासिल (hāsil)

Urdu: حاصل (hāsil)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਹਾਸਲ (hāsal)

Shahmukhi script: حاصل (hāsil)


رواج

head

رواج • (ravâj)

fa-noun

رواج • (ravâj)

→ Azerbaijani: rəvac

→ Bengali: রেওয়াজ (reōẇaj)

→ Hindi: रिवाज (rivāj)

→ Ottoman Turkish: رواج (revāc)

Turkish: revaç

→ Uzbek: rivoj

[ɾa.ˈwɑːd͡ʒ]

[rä.wɑ́ːd͡ʒ]

[rä.wɑ́ːd͡ʒ]

[rä.wɑ́ːd͡ʒ]

[rä.wɔ́ːd͡ʒ̥]

[ɹæ.vɒ́ːd͡ʒ̥]

Reborrowed from Arabic رَوَاج (rawāj), from Middle Persian [script needed] (lwʾk' /ravāg/, “going”). Doublet of روا (rawâ).

der

دهان شهد تو داده رواج آب خضر/لب چو قند تو برد از نبات مصر رواج


شعاع

head

شعاع • (šo'â')

fa-noun

شعاع • (šo'â')

شعاع نور

شعاع جام و قدح نور ماه پوشیده
عذار مغبچگان راه آفتاب زده

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 421”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

The beam from the goblet and cup have veiled the light of the moon,
The cheeks of the Magian boys have plundered the way of the sun.

šu'ā'-i jām u qadah nūr-i māh pōšīda
izār-i muğbaččagān rāh-i āftāb zada


عباء

A long gown or cloak open at the front, worn by clergy in Iran.


کوژ

kewž (romanization)
kuviž (romanization)

→ Arabic: كِوَز (kiwaz), كُوِز (kuwiz)


گوژپشت

head

گوژپشت • (gužpošt)

fa-noun

گوژپشت • (gužpošt)

[ɡoːʒ.pʰʊʃt̪]

[ɡoːʒ.pʰʊʃt̪]

[ɡoːʒ.pʰʊʃt̪]

[ɡʊːʒ.pʰuʃt̪]

[ɡ̥uːʒ.pʰoʃt̪]


نقش

head

نقش • (naqš) (plural نقشها (naqš-hâ) or نقوش (noquš))

naqš (romanization)
نقشها (plural)
نقوش (plural)

نقشهای جنسیتی

نقش مهمی

نقش او در این فیلم

میدان نقش جهان ― meydân-e naqš-e jahân ― Naqsh-e Jahan Square (literally, “Image of the World Square”)

هر دم از روی تو نقشی زندم راه خیال
با که گویم که در این پرده چهها میبینم

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 357”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

With every breath, an image of your face plunders the road of my thoughts;
To whom shall I speak of the things that I see under this veil?

har dam az rō-yi tu naqšē zanadam rāh-i xayāl
bā ki gūyam ki dar īn parda či-hā mē-bēnam


تورقوزآباد

تورقوزآباد • (turquz-âbâd)

fa-noun

تورقوزآباد • (turquz-âbâd)

(colloquial) the wilderness, the boonies


تورقوز آباد

head

تورقوز آباد • (turquz âbâd)

fa-noun

تورقوز آباد • (turquz âbâd)

تورقوزآباد تورقوزآباد#Persian


هیچ‌جا

head

هیچجا • (hič-jâ)

fa-noun

هیچجا • (hič-jâ)

[heːt͡ʃ.d͡ʒɑː]

[heːt͡ʃ.d͡ʒɑː]

[heːt͡ʃ.d͡ʒɑː]

[ʔeːt͡ʃ.d͡ʒɑːj]

[ʔeːt͡ʃ.d͡ʒɔː]

[hiːt͡ʃ.d͡ʒɒː]

From هیچ (hič, “no”) + جا (jā, “place”).


مقصد

مَقصَد (canonical)
maqsad (romanization)

→ Azerbaijani: məqsəd

→ Bashkir: маҡсат (maqsat)

→ Bengali: মকসদ (môksôd)

→ Hindustani:

Hindi: मक़सद (maqsad)

Urdu: مَقْصَد (maqsad)

→ Kazakh: мақсат (maqsat)

→ Kyrgyz: максат (maksat)

→ Ottoman Turkish: مقصد

Turkish: maksat

Crimean Tatar: maqsat

→ Uzbek: maqsad

→ Uyghur: مەقسەت (meqset)


دلال

head

دَلّال • (dallâl)

fa-noun

دَلّال • (dallâl)

دَلّال (canonical)
dallâl (romanization)

desc

→ Armenian: դալլալ (dallal), դալալ (dalal)

→ Assamese: দালাল (dalal)

desctree

→ Middle Bengali: দালাল (dalal)
Bengali: দালাল (dalal)

→ Gujarati: દલાલ (dalāl)

→ Old Hindi: दलाल (dalāla)
Hindustani: dalāl
Hindi: दलाल
→ Burmese: ဒလန် (da.lan)
→ English: dalal, dalaal, Dalal
Urdu: دَلَال (dalāl)

→ Kannada: ದಲಾಲ (dalāla)

→ Maithili: dalāl

Tirhuta script: 𑒠𑒪𑒰𑒪

Devanagari script: दलाल

→ Malayalam: ദല്ലാലി (dallāli)

→ Marathi: दलाल (dalāl)

→ Marwari: दलाल (dalāl)

→ Odia: ଦଲାଲ (dalāla)

→ Old Punjabi: ਦਲਾਲੁ (dalālu)
Punjabi: dalāl
Gurmukhi script: ਦਲਾਲ
Shahmukhi script: دَلال

→ Sindhi:

Arabic script: دَلالُ

Devanagari script: दलालु

→ Tamil: தலால் (talāl)

→ Telugu: దలాలీ (dalālī)

در میان جمع آمد در خروش، گفت ای دلال کنعانی فروش، ز آرزوی این پسر سر گشتهام.

1177, Farīd ud-Dīn ʿAṭṭār, “حکایت پیرزنی که به ده کلاوه ریسمان خریدار یوسف شد [The Tale of an Old Woman who Bid for Joseph with Ten Hanks of Thread]”, in منطق الطیر [The Conference of the Birds], lines 2605—2607:

In the middle of the throng, she came while crying, saying "O auctioneer! Sell the Canaanite [to me]; I am mad with longing for this boy."

dar miyân-e jam' âmad dar xoruš, goft ey dallâl kan'âni foruš, ze ârzu-ye in pesar sar-gašte-am.

somebody who procures business agreements: auctioneer, broker, pimp, etc.


دلال

head

دَلال • (dalâl)

fa-noun

دَلال • (dalâl)

من دلش جسته به صد ناز و دلال، او بهانه کرده با من از ملال.

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 1752:

I sought [to win] His heart with a hundred airs and graces, [but] He made excuses to me in disdain.

man del-aš joste be sad nâz o dalâl, u bahâne karde bâ man az malâl.


کارواش

head

کارواش • (kârvâš)

fa-noun

کارواش • (kârvâš)


مردم‌شناس

مردمشناس (canonical)
mardom-šenâs (romanization)


سرخس

→ Arabic: سَرْخَس (sarḵas)

desc

→ Middle Armenian: սարախս (saraxs), սարասխ (sarasx), սէրախս (sēraxs)

→ Ottoman Turkish: سرخس (serehs, serhas)

Unknown. Borrowed from Middle Persian into Classical Syriac ܣܪܟܫ (sarkaš), ܣܪܩܫ (sarqaš), ܣܪܐܫ (sarʾaš), ܣܪܟܣ (sarkas), ܣܪܟܘܣ (sarkāwəs, “fern”).


تفنن

این به جان کندن و آن یک به تفنن رقاص


رواق

head

رواق • (revâq)

fa-noun

رواق • (revâq)


هم‌پالکی

From همـ (ham-, “each other”) + پالکی (pâleki, “wagon”).

af

(dated) People who travel together in a wagon, travelling companions.


کشک

head

کشک • (kašk)

fa-noun

کشک • (kašk)

(Iranian cuisine) Kashk, a range of dairy products made from dried drained yogurt or dried sour milk.


کشک

kešek (romanization)
kašek (romanization)

→ Pashto: کشک (kašík)


مازنی

head

مازنی • (mâzani)

fa-noun

مازنی • (mâzani)

From مازَن (mâzan) + ـی (-i), from Avestan 𐬨𐬀𐬰𐬀𐬌𐬥𐬌𐬌𐬀 (mazaⁱniia, “giant”).


مغاره

head

مغاره • (mağâre) (plural مغارهها (mağâre-hâ))


پارتی بازی

پارتی بازی • (pârti-bâzi)

fa-noun

پارتی بازی • (pârti-bâzi)

cronyism; influence or opportunities gained by making connections rather than by merit


طمطراق

[t̪ʰʊm.t̪ʰʊ.ɾɑːq]

[t̪ʰʊm.t̪ʰʊ.ɾɑːq]

[t̪ʰʊm.t̪ʰʊ.ɾɑːq]

[t̪ʰom.t̪ʰo.ɹɒːɢ̥]

گفتمی از لطف تو جزوی ز صد
گر نبودی طمطراق چشم بد.


کنشت

kenešt (romanization)
kunešt (romanization)

[kʰʊ.nɪ́ʃt̪]

[kʰʊ.nɪ́ʃt̪]

[kʰɪ.nɪ́ʃt̪]

[kʰʊ.nɪ́ʃt̪]

Borrowed from Aramaic כְּנִישְׁתָּא (kənīštā). Compare Hebrew כְּנֶסֶת (kəneset̲). Doublet of کنیسه (kanise, “synagogue”), borrowed through Arabic.

bor+

כְּנִישְׁתָּא

از دیار روم و دیگر بقاع همه ترسایان و جهودان بسیار آنجا روند به زیارت کلیسا و کنشت که آنجاست، و کلیسای بزرگ آنجا صفت کرده شود به جای خود.

c. 1060, Nāṣir-i Khusraw, Safarnāma [Book of Travels]:

From the region of Byzantium and all the other lands, many Christians and Jews go there for pilgrimage to the cathedrals and synagogues that are there, and the great cathedral there will be described in due course.

az diyār-i rūm u dīgar biqā' hama tarsāyān u juhūdān bisyār ānjā rawand ba ziyārat-i kalīsā u kiništ ki ānjā-st, wa kalīsā-yi buzurg-i ānjā sifat karda šawad ba jā-yi xwad.

تو را آسمان خط به مسجد نبشت
مزن طعنه بر دیگری در کنشت

Heaven has written your line [of destiny] in the mosque,
Do not mock another in the temple.

tu rā āsmān xat ba masjid nibišt
ma-zan ta'na bar dīgarē dar kiništ

(dated) non-Muslim place of worship: synagogue, church, fire temple


شب چله

The night of solstice.
The night of midwinter.

The night of solstice.
The night of midsummer.


چله‌ی تابستان

head

چلهی تابستان

چلهی تابستان • (čelle-ye tâbestân)

fa-noun

چلهی تابستان

چلهی تابستان • (čelle-ye tâbestân)

چلهی تابستان (canonical)
čelle-ye tâbestân (romanization)

چلهٔ تابستان
چله تابستان#Persian

Alternative spelling of چلهٔ تابستان: midsummer


چله‌ی زمستان

چلهی زمستان (canonical)
čelle-ye zemestân (romanization)

چلهٔ زمستان
چله زمستان#Persian

Alternative spelling of چلهٔ زمستان: midwinter


شب چله‌ی زمستان

head

شب چلهی زمستان

شب چلهی زمستان • (šab-e čelle-ye zemestân)

fa-noun

شب چلهی زمستان

شب چلهی زمستان (canonical)
šab-e čelle-ye zemestân (romanization)


چله تابستان

head

چلهٔ تابستان

چلهٔ تابستان • (čelle-ye tâbestân)

fa-noun

چلهٔ تابستان

چلهٔ تابستان • (čelle-ye tâbestân)

چلهٔ تابستان (canonical)
čelle-ye tâbestân (romanization)

[t͡ʃʰɪl.lí.jɪ t̪ʰɑː.bɪs.t̪ʰɑ́ːn]

[t͡ʃʰɪl.lí.jɪ t̪ʰɑː.bɪs.t̪ʰɑ́ːn]

[t͡ʃʰɪl.lí.jɪ t̪ʰɑː.bɪs.t̪ʰɑ́ːn]


چله زمستان

چلهٔ زمستان (canonical)
čelle-ye zemestân (romanization)


وفنوک

(Transoxianan, obsolete) club (?), mace (?)


شاه‌بلوط

head

شاهبلوط • (šâh-balut)

fa-noun

شاهبلوط • (šâh-balut)

شاهبلوط (canonical)
šâh-balut (romanization)

desc

شَاهْبَلُّوط

→ Arabic: شَاهْبَلُّوط (šāhballūṭ)

→ Arabic: شَاهْبَلُّوط (šāhballūṭ)

→ Azerbaijani: şabalıd

→ Middle Armenian: շահպալութ (šahpalutʻ), շահպալլուտ (šahpallut)

From Middle Persian [script needed] (šhblwt' /šāhbalūt/, “chestnut”). Compare Persian بلوط (“acorn”).


هیون

hayun (romanization)
hiyun (romanization)

Possibly from Ancient Greek ὕαινα (húaina, “hyena”). If so, also cognate with English hyena.

(archaic) a beast, any large land animal

, اسب کُتَل (asb-e kotal)

(archaic) a Bactrian camel or a large horse


ادرم

Borrowed from Karakhanid اَذْرِمْ (eδrim, “saddlecloth”). Compare Ottoman Turkish ایریم (eyrim, “saddlecloth”).


محاربه

head

مُحارِبِه • (mohârebe) (plural محاربات (mohârebât) or محاربهها (mohârebe-hâ))

مُحارِبِه (canonical)
mohârebe (romanization)
محاربات (plural)
محاربهها (plural)

Borrowed from Arabic مُحَارَبَة (muḥāraba).

bor+

capital punishment
capital punishment#English

(Islamic law) "war against God"; a crime in Islamic law subject to mandatory capital punishment, traditionally referring to highway robbery; in modern Iran, normally used for anti-government militant activity


رخم

گر به عید رخم تو بنوازی
غیر جانم چه هست قربانت

c. 1380, Jahān Malik Khātūn, “Ghazal 379”, in دیوان جهان [Divān-i Jahān]:

Should you caress [me] on the feast-day of affection,
What sacrifice should I make you other than my soul?

gar ba īd-i raxam tu binwāzī
ğayr-i jān-am či hast qurbān-at

(literary, obsolete) gentleness, lovingkindness, affection


خرجین

→ Middle Armenian: խուրճին (xurčin)

Armenian: խուրջին (xurǰin)


شکلاتی

head

شکلاتی • (šokolâti)

fa-noun

شکلاتی • (šokolâti)

From شکلات (šokolât, “chocolate”) + ـی (i).

Chocolate:

(uncountable) The colour/color chocolate.


دونات

head

دونات • (donât) (plural دوناتها (donât-hâ))


هات چاکلت

هات چاکلت • (hât čâklet)

fa-noun

هات چاکلت • (hât čâklet)


شکلات داغ

head

شکلات داغ • (šokolât-e dâğ)

fa-noun

شکلات داغ • (šokolât-e dâğ)

/ʃokʰolɒːˈtʰe dɒːɣ/


فوج

→ Bengali: ফৌজ (fouj)

→ Pashto: فوځ (fawź), پوځ (pawź)

→ Old Gujarati: फोज (phoja)

Gujarati: ફોજ (phoj)

Marwari: फौज (phauj)

→ Hindustani:

Devanagari script: फ़ौज (fauj)

Arabic script: فوج (fauj)

→ Kannada: ಫೌಜು (phauju)

→ Marathi: फौज (phauj)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਫ਼ੌਜ (fauj)

Shahmukhi script: فوج (fauj)


رسوب

head

رسوب • (rosub) (plural رسوبات (rosubât))

وی با اشاره به اینکه احداث سازه های آبخیزداری از جنبه های محیط زیستی پیامدهای گوناگونی از جمله تجمع رسوبات را دارد اضافه کرد: به گفته مسئولان بحث لایروبی سدها امکان پذیر نیست[…]

2023 August 13, “اجرای طرحی در جنوب کرمان برای نجات سدها از شر رسوبات”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

Noting the fact that the creation of watershed management systems has various consequences from an environmental perspective, including the accumulation of sediment, he added that according to those responsible, it is impossible to speak of dam dredging […]

vey bâ ešâre be in-ke ehdâs-e sâze-hâ-ye âbxizdâri az jambe-hâ-ye mohit-e zisti peyâmad-hâ-ye gunâguni az jomle tajammo'-e rosubât râ dârad ezâfe kard: be gofte-e mas'ulân bahs-e lâyerubi-ye sad-hâ emkân pazir nist […]


ابابیل

ابابیل • (abâbil)

fa-noun

ابابیل • (abâbil)

[ʔa.βɑː.ˈβiːl]

[ʔæ.bɒː.bíːl̥]

Borrowed from Arabic أَبَابِيل (ʔabābīl), a Quranic hapax legomena.

bor+

(Islam) ʾabābīl, the flock of birds that destroyed the army of Abraha in the Year of the Elephant (often said to be swallows)


ادب فارسی

[ʔä.d̪ǽ.bɪ fɑːɾ.síː]

[ʔä.d̪ǽ.bɪ fɑːɾ.síː]

[ʔä.d̪ǽ.bɪ fɑːɾ.síː]


کنیز

→ Gujarati: કનીઝ (kanījh)

→ Hindustani:

Hindi: कनीज़ (kanīz)

Urdu: کنیز (kanīz)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਕਨੀਜ਼ (kanīz)

Shahmukhi script: کَنیز (kanez)

desc

→ Southern Kurdish: کەنیژ (kenîj, “maidservant”)

A variant of کنیزک (kanizak), from Middle Persian [script needed] (knyck' /kanīzag/), diminutive of [script needed] (knyk' /kanīg/, “maid”) from Proto-Iranian *kanyáH (“small girl; maiden”), from Proto-Indo-Iranian *kanyáH. Cognate with Sanskrit कन्या (kanyā).


ابتلا

head

ابتلا • (ebtelâ)

fa-noun

ابتلا • (ebtelâ)

[ʔɪb.t̪ʰɪ.lɑː]

[ʔɪb.t̪ʰɪ.lɑː]

[ʔɪb.t̪ʰɪ.lɑː]

Borrowed from Arabic اِبْتِلَاء (ibtilāʔ).


کرپا

head

کرپا • (karpâ)

fa-noun

کرپا • (karpâ)

From Proto-Indo-European *kerp-. Akin to Mazanderani کرفا (kerfâ, “a type of fishing net”).


بادیان رومی

head

بادیان رومی • (bâdiyân-e rumi)

fa-noun

بادیان رومی • (bâdiyân-e rumi)

fa:بادیان رومی


انیسون

→ Mazanderani: انگیسم (angisem)

Borrowed from Arabic أَنِيسُون (ʔanīsūn).


رازیانه

head

رازیانه • (râziyâne)

fa-noun

رازیانه • (râziyâne)

desc

→ Middle Armenian: ռազիան (ṙazian), ռազանա (ṙazana), ըռազիան (əṙazian), ըռզիան (əṙzian), ռզիան (ṙzian), ռազինայ (ṙazinay)

→ Azerbaijani: razyana, razyanə, raziyana, raziyanə

→ Kurdish:

Central Kurdish: ڕازیانه (razyane)

Northern Kurdish: rizyane, rizyana

desctree

→ Ottoman Turkish: رزنه (rezene), رازیانه (raziyane)
Turkish: rezene, raziyane
→ Armenian: ըռեզենե (əṙezene)
→ Azerbaijani: rəzənə
→ Bulgarian: резене́ (rezené)

→ Uyghur: رازىيانە (raziyane)

From Middle Persian *rāziyānag, whence borrowings Northern Kurdish rizyank, rizyang, Arabic رَازِيَانَج (rāziyānaj), ultimately of unknown origin.


پدواز

head

پدواز • (padvâz)

fa-noun

پدواز • (padvâz)

→ Arabic: برواز

Originally probably from پدواذ, from Middle Iranian *padwād(ag).


گرچ

desctree

→ Ottoman Turkish: كیرچ (kireç), كیرج (kirec), كرچ (kireç), كرج (kirec)
Turkish: kireç
→ Bulgarian: кире́ч (kiréč)
→ Laz: ქერეჭი (kereç̌i)
→ Macedonian: креч (kreč)
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: кре̏ч
Latin script: krȅč

Borrowed from Aramaic גִּירָא (gīrā), from Akkadian 𒌋𒀜 (gīru, kīru, “kiln”), from Sumerian 𒌋𒀜 (gir, “kiln”).


کازود

head

کازود • (kâzud)

fa-noun

کازود • (kâzud)


تارمی

head

تارمی • (târomi)

fa-noun

تارمی • (târomi)

Perhaps a diminutive of older طارم (târam, “chamber”).


ارش

head

ارش • (araš)

fa-noun

ارش • (araš)

From Middle Persian [script needed] (”ryšn /ārešn/), from Old Persian 𐎠𐎼𐏁𐎴𐎡 (a-r-š-n-i /arašni/).


تاباق

head

تاباق • (tâbâq)

fa-noun

تاباق • (tâbâq)


مشق

مَشْق (canonical)
mašq (romanization)
مشقها (plural)


ساج

Ultimately from Sanskrit शाक (śāka, “vegetable; herb; teak-tree”).

der

teak tree and wood (Tectona gen. et spp.)


ساج

A Turkic borrowing, see Turkish sac / ساج.


شتا

head

شتا • (šetâ)

fa-noun

شتا • (šetâ)


خیری

xeyri (romanization)
xiri (romanization)

desc

→ Middle Armenian: խիրի (xiri), խիր (xir)

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (hylyk' /hērīg/, “wallflower”). Compare Old Armenian հիրիկ (hirik), հիր (hir), Classical Syriac ܟܝܪܝܓ (ḵīrīg), ܟܝܪܝ (ḵīrī), and ܟܝܪܘܓ (ḵīrūg) corresponding to the خیرو (xiru) variant, Arabic خَيْرِيّ (ḵayriyy), Iranian borrowings.


کلیز

head

کلیز • (kaliz) (plural کلیزها (kaliz-hâ))

(archaic outside Dari and Khorasani) bee


تشویش

تشویش • (tašviš)

fa-noun

تشویش • (tašviš)

desc

→ Urdu: تَشوِیش (taśvīś)

→ Urdu: تَشوِیش (taśvīś)


نسترن

From Middle Persian [script needed] (nstln' /nastaran/, “dog rose”).


شمشاد

head

شمشاد • (šemšâd) (plural شمشادها (šemšâd-hâ))

desc

→ Arabic: شَمْشَاد (šamšād), شَمْشَار (šamšār), شَمْشِير (šamšīr)

→ Kazakh: шамшат (şamşat)

→ Old Anatolian Turkish: شمشاد (şimşad)

Azerbaijani: şümşad

→ Lezgi: шуьмшат (šümšat)

→ Lezgi: шуьмшат (šümšat)

desctree

Ottoman Turkish: چمشیر (çimşir), شمشیر (şimşir), شمشار (şimşar), شمشاد (şimşad)
Turkish: şimşir
→ Albanian: shimshir
→ Aromanian: šimšír
→ Bulgarian: чимши́р (čimšír), чемши́р (čemšír)
→ Greek: τσιμσίρι (tsimsíri), τσιμισίρι (tsimisíri)
→ Karachay-Balkar: шемсер (şemser)
→ Macedonian: шимшир (šimšir)
→ Romanian: cimișir, cimșir
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: шѝмшир
Latin script: šìmšir

→ Pashto: شمشاد (šamšâd)

→ Punjabi: ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ (śamśād)

→ Russian: самши́т (samšít)

→ Belarusian: самши́т (samšít)

→ Ukrainian: самши́т (samšýt)

→ Turkmen: şemşat

→ Uzbek: шамшод (shamshod)

[ʃɪm.ʃɑ́ːd̪]

[ʃɪm.ʃɑ́ːd̪]

[ʃɪm.ʃɑ́ːd̪]

[ʃim.ʃɔ́ːd̪̥]

[ʃem.ʃɒ́ːd̪̥]

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (šmšʾl /šimšār/), borrowed from Classical Syriac ܫܡܫܪܐ (šemšārā, šamšārā), ܫܡܫܛ (šemšaṭ, “boxwood”), or perhaps the other way around, ultimately of uncertain origin. Cognate with Akkadian 𒅆𒈨𒌍𒊭𒇻𒌋 (ši-meš-ša-lu-u /šimeššalû/), 𒋆𒊭𒇻𒌋 (šim-ša-lu-u /šimšalû, šimšallu/, “a tree; potentially boxwood”).

der

šemšārā, šamšārā

cog

Buxus sempervirens
Buxus sempervirens#Translingual

(poetic) Metaphor for the beloved's graceful figure.


کولخاس

head

کولخاس • (kulexâs)

fa-noun

کولخاس • (kulexâs)


انکاس

head

انکاس • (enkâs)

fa-noun

انکاس • (enkâs)

[ʔɪŋ.kʰɑ́ːs]

[ʔɪŋ.kʰɑ́ːs]

[ʔɪŋ.kʰɑ́ːs]

[ʔiŋ.kʰɔ́ːs]

[ʔeŋ.kʰɒ́ːs]

Probably from Ancient Greek ἔγκαυστον (énkauston).


خاتوله

head

خاتوله • (xâtule)

fa-noun

خاتوله • (xâtule)

A distortion of an Arabic word from the root خ ت ل (ḵ-t-l).


خنور

xanur (romanization)
xonur (romanization)

Perhaps cognate with Old Norse knǫrr (“merchant ship”).

(obsolete) vessel, container, crock, jar


باسترک

Perhaps cognate with Proto-Slavic *pьstrъ (“variegated”).


فرم

Borrowed from French forme and English form.

پاهای خوش فرم


خوش‌نمک

خوشنمک (canonical)
xoš-namak (romanization)

From خوش (xoš, “pleasant”) + نمک (namak, “salt”).


شلتاق

head

شلتاق • (šeltâq)

fa-noun

شلتاق • (šeltâq)

(colloquial) a dispute under false pretenses; quarrel; litigation


پلارک

Turkish: parlak


نهره

→ Azerbaijani: nehrə

Ultimately of Semitic origin; if not from Arabic نَهْر (nahr, “river”) by a multistep semantic change as in river → liquid → milk → churn, from Aramaic נַהְרָא / ܢܰܗܪܴܐ (nahrā, “river”) in the sense of canal pertinent to urbanized Mesopotamia used figuratively for the passageway of milk.

bor

Aramaic נַהְרָא


بگنی

Cognate with Ossetian бӕгӕны (bægæny, “beer”).


سامه

head

سامه • (sâme)

fa-noun

سامه • (sâme)


آگاه

head

آگاه • (âgâh)

→ Azerbaijani: agah

→ Chagatai: آگاه (agâh)

→ Ottoman Turkish: آگاه (agâh)

Turkish: agâh

→ Middle Armenian: ակեահ (akeah)

→ Urdu: آگاہ (āgāh)

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾkʾs /āgāh/, “aware, knowing”), ultimately a derivative of Proto-Indo-European *kʷeḱ- (“to see; to look”). Related to نگاه (negâh) and dialectal گاس (gâs). Related to Old Armenian ակահ (akah), an Iranian borrowing.


فرچی

Probably from Ancient Greek φᾶρος (phâros).


اتلاف

head

اِتلاف • (etlâf)

fa-noun

اِتلاف • (etlâf)

→ Hindustani:

Hindi: इत्लाफ़ (itlāf)

Urdu: اِتْلاف (itlāf)

[ʔɪt̪.lɑ́ːf]

[ʔɪt̪.lɑ́ːf]

[ʔɪt̪.lɑ́ːf]

اتلاف پول

اتلاف وقت


چندش

head

چندش • (čendeš)

fa-noun

چندش • (čendeš)


یمان

head

یمان • (yamân)

fa-noun

یمان • (yamân)

Borrowed from Sogdian ymʾn (*yimān, “defect”).

bor+

an infectious disease that occurs primarily in horses, mules, and donkeys.


اجرا

head

اجرا • (ejrâ)

fa-noun

اجرا • (ejrâ)

[ʔid͡ʒ.ˈɾɑː]

[ʔɪd͡ʒ.ɾɑ́ː]

[ʔɪd͡ʒ.ɾɑ́ː]

[ʔɪd͡ʒ.ɾɑ́ː]

[ʔid͡ʒ.ɾɔ́ː]

[ʔed͡ʒ.ɹɒ́ː]

اجرای طرح


اجتناب

head

اجتناب • (ejtenâb)

fa-noun

اجتناب • (ejtenâb)

[ʔɪd͡ʒ.t̪ʰɪ.nɑ́ːb]

[ʔɪd͡ʒ.t̪ʰɪ.nɑ́ːb]

[ʔɪd͡ʒ.t̪ʰɪ.nɑ́ːb]

Borrowed from Arabic اِجْتِنَاب (ijtināb).

bor+

اجتناب ناپذیر

اجتناب از او ممکن نیست.


آذوقه

âzuqa (romanization)
âzuqe (romanization)

→ Khalaj: âzuqa


چنته

head

چنته • (čante)

fa-noun

چنته • (čante)

Probably from Ottoman Turkish چانطه (çanta), itself from Persian تنچه (tanče), تمچه (tamče).


احتراز

head

احتراز • (ehterâz)

fa-noun

احتراز • (ehterâz)

[ʔe̞ɦ.t̪ʰɪ.ɾɑ́ːz]

[ʔe̞ɦ.t̪ʰɪ.ɾɑ́ːz]

[ʔɪ.t̪ʰɪ.ɾɑ́ːz]

[ʔeɦ.t̪ʰe.ɹɒ́ːz]

Borrowed from Arabic اِحْتِرَاز (iḥtirāz).


اخراج

head

اخراج • (exrâj)

fa-noun

اخراج • (exrâj)

[ʔix.ˈɾɑːd͡ʒ]

[ʔɪx.ɾɑ́ːd͡ʒ]

[ʔɪx.ɾɑ́ːd͡ʒ]

[ʔɪx.ɾɑ́ːd͡ʒ]

[ʔix.ɾɔ́ːd͡ʒ̥]

[ʔex.ɹɒ́ːd͡ʒ̥]

[ʔiχ.ɾɔ́d͡ʒ]


اخلاق

head

اخلاق • (axlāq)

fa-noun

اخلاق • (axlāq)

plural of خلق (xolq)
morals, ethics, virtues


دواج

head

دواج • (davâj)

fa-noun

دواج • (davâj)

[d̪ä.wɑːd͡ʒ]

[d̪ä.wɑːd͡ʒ]

[d̪ä.wɑːd͡ʒ]

[d̪ä.wɔːd͡ʒ̥]

[d̪æ.vɒːd͡ʒ̥]

A self-Arabicized form of دیبا (dêbâ, “brocade”) which went into Arabic as دِيبَاج (dībāj, “silk brocade; spruce decoration, brilliant fashion, beauty”).

stuffed bed-quilt, sheet, coverlet; or any nappy underlay or covering


دفنوک

From Proto-Indo-European *dʰh₂ebʰ- (“fitting; to fit together”).

der

(Transoxianan, obsolete) ornamental covering of a saddle; saddlecloth


سالوک

head

سالوک • (sâluk)

fa-noun

سالوک • (sâluk)

From Proto-Iranian [Term?] (compare Avestan 𐬯𐬁𐬛𐬭𐬀 (sādra, “misery”)), perhaps from Proto-Indo-European *keh₂d- (“hatred, strong emotion”).


ادیب

head

ادیب • (adib) (plural ادیبان (adibân) or ادبا (odabâ))

adib (romanization)
ادیبان (plural)
ادبا (plural)

سرزمین کهن ایران همواره زادگاه ادیبان و دانشمندانی بوده است.

The ancient land of Iran has always been the birthplace of writers and scholars.

sarzamin-e kohan-e irân hamvâre zâdgâh-e adibân o dânešmandâni bude ast.


ارتکاب

ارتکاب • (ertekâb)

fa-noun

ارتکاب • (ertekâb)

[ʔɪɾ.t̪ʰɪ.kʰɑ́ːb]

[ʔɪɾ.t̪ʰɪ.kʰɑ́ːb]

[ʔɪɾ.t̪ʰɪ.kʰɑ́ːb]

[ʔiɾ.t̪ʰi.kʰɔ́ːb̥]

[ʔeɹ.t̪ʰe.kʰɒ́ːb̥]

Borrowed from Arabic اِرْتِكَاب (irtikāb).

bor+

ارتکاب جنایت

با وجود اتهامات نقض قوانین بینالمللی و ارتکاب نسلکشی که اسرائیل آنها را به شدت تحریف شده میخواند، بنیامین نتانیاهو از عقبنشینی خودداری میکند.

2024 April 9, “آیا اسرائیل میتواند حماس را نابود کند؟”, in YouTube, BBC Persian:

Despite the accusations of violating international law and perpetrating genocide, which Israel calls severely perverse, Benjamin Netanyahu refuses to retreat.

bâ vojud-e ettehâmât-e naqz-e qavânin-e beyn-ol-melali va ertekâb-e nasl-koši ke esrâ'il ânhâ râ be šeddat tahrif šode mi-xânad, benyâmin netânyâhu az aqab-nešini xod-dâri mi-konad.


هات

اون خیلی هاته.


ازل

→ Hindustani:

Hindi: अज़ल (azal)

Urdu: ازل (azal)

Borrowed from Arabic أَزَل (ʔazal), from Middle Persian [script needed] (ʾsl /asar/, “endless”), from [script needed] (ʾ- /a-/, “un-, without”) + [script needed] (sl /sar/, “head; end”, whence modern سر (sar)).

der

در ازل پرتوِ حسنت ز تجلی دم زد
عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 152”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

In pre-eternity, your beauty's ray let out a breath from epiphany;
Love emerged and set fire to the entire world.

dar azal partaw-i husn-at zi tajalli dam zad
išq paydā šud u ātiš ba hama ālam zad

(Islam, Sufism) pre-eternity, eternity without beginning; the era before God created space and time


اسامی

head

اسامی • (asâmi)

fa-noun

اسامی • (asâmi)


استینه

Could be from Proto-Indo-European *h₁ed- (“to eat”).

(obsolete) egg (?) or perhaps a food made with eggs


آفند

head

آفند • (âfand)

fa-noun

آفند • (âfand)

[ʔɑː.fǽn̪d̪]

[ʔɑː.fǽn̪d̪]

[ʔɑː.fǽn̪d̪]

[ʔɔː.fǽn̪d̪̥]

[ʔɒː.fǽn̪d̪̥]


جخش

head

جخش • (jaxš)

fa-noun

جخش • (jaxš)

From either Parthian [script needed] (yxš /yaxš/, “a class of demon”) or Sogdian [script needed] (ykš /yakš/, “fiend, devil, Yaksha, ghost”), ultimately from Sanskrit यक्ष (yakṣa).


رست

10th Century CE, Ferdowsi, Shahnameh
یکی سخت پیمانت خواهم نخست
که لرزان شود زو بر و بوم و رست
yaki saxt paymânt xwâham naxost
ke larzân šavad zô bar u bum u rost

(please add an English translation of this quotation)


مشعل

head

مَشْعَل • (maš'al) (plural مَشاعِل (mašâ'el))

مَشْعَل (canonical)
maš'al (romanization)
مَشاعِل (plural)

عجب روز و شبی دارم که از دود دل ریشم
فرو شد آفتاب و مشعل مه ز آسمان گم شد

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 151:

Strange are my days and nights! From the smoke of my wounded heart
The sun has gone down, and the moon's torch is lost from the sky.

ajab rōz u šabē dāram ki az dūd-i dil rēšam
furō šud āftāb u maš'al-i mah z-āsmān gum šud


همیان

همیان • (hamyân)

fa-noun

همیان • (hamyân)

→ Kazakh: әмиян (ämiän)


اسرار

head

اسرار • (asrâr)

From Arabic أَسْرَار (ʔasrār), plural of سِرّ (sirr).


اسلوب

→ Urdu: اسلوب (uslūb, “style, fashion”)

→ Malay:

Indonesian: uslub (“literary style”)

method, manner, mode, style, technique, way


اشتراکی

اشتراکی • (ištirākī／ešterâki)

fa-noun

اشتراکی • (ištirākī／ešterâki)

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑː.kʰiː]

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑː.kʰiː]

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑː.kʰiː]

[ʔeʃ.t̪ʰe.ɹɒː.kʰʲiː]


اشراق

head

اشراق • (ešrâq)

fa-noun

اشراق • (ešrâq)

luster; splendor; brilliance; illumination

(philosophy) in the metaphysics of Suhrawardi, a cosmic light which permeates the essence of things


اشفاق

head

اشفاق • (išfāq, ašfāq)

fa-noun

اشفاق • (išfāq, ašfāq)

išfāq (romanization)
ašfāq (romanization)

→ Urdu: اشفاق (ašfāq, išfāq)

Borrowed from Arabic إِشْفَاق (ʔišfāq), verbal noun of أَشْفَقَ (ʔašfaqa), sometimes also understood as أَشْفَاق (ʔašfāq), the plural of شَفَق (šafaq).


اصطبل

Borrowed from Arabic إِصْطَبْل (ʔiṣṭabl), via Byzantine Greek στάβλον (stáblon) from Latin stabulum.


اصرار

head

اصرار • (esrâr)

fa-noun

اصرار • (esrâr)

حماس در بیانیهای با اشاره به اصرار نخست وزیر رژیم صهیونیستی برای حمله به غزه، این روند را به مثابه به چالش طلبیدن جامعه جهانی دانست.

2024 March 25, “حماس: اصرار نتانیاهو برای حمله به رفح به چالش کشیدن هشدارهای جهانی است”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

In a statement referring to the Zionist regime's prime minister's insistence on an attack on Gaza, Hamas called this conduct an attempt to challenge the global community.

hamâs dar bayâniye'i bâ ešâre be esrâr-e noxost vazir-e režim-e sahyunisti barâ-ye hamle be ğazze, in ravand râ be masâbe be čâleš talabidan-e jâme'e-ye jahâni dânest.


اصلاح

head

اِصلاح • (eslâh)

fa-noun

اِصلاح • (eslâh)

dressing (the hair), shaving (the beard))

آتشی کاصلاح آهن یا زر است
کی صلاح آبی و سیب تر است

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 827:

The fire that does good to iron or gold —
how is it good for fresh quinces and apples?

ātiš-ē k-islāh āhan yā zar ast
kay salāh ābī u sēb-i tar ast


اطاعت

head

اطاعت • (etâ'at)

fa-noun

اطاعت • (etâ'at)

[ʔɪ.t̪ʰɑː.ʔǽt̪]

[ʔɪ.t̪ʰɑː.ʔǽt̪]

[ʔɪ.t̪ʰɑːǽt̪]

[ʔi.t̪ʰɔːǽt̪]

[ʔe.t̪ʰɒː.ʔǽt̪]

[ʔi.t̪ʰɔ.ʔǽt̪]

اطاعت از دستور

اگر گوید که آنکس که مسلمانان او را امام کردند او امام حق بود و اطاعت او واجب بود از بهر آنکه خبر است از رسول علیه السلام[…]

c. 1070, Nāṣir Khusraw, وجه دین [Wajh-i Dīn]:

If he says that the person whom the Muslims make the Imam is the true Imam, and that obedience to him is obligatory based on what is reported from the Prophet, peace be upon him […]

agar gōyad ki ān kas ki musalmānān ō rā imām kardand ō imām-i haqq buwad u itā'at-i ō wājib buwad az bahr-i ān ki xabar ast az rasūl alayhi s-salām […]


اشتراک

head

اشتراک • (ešterâk) (plural اشتراکات (ešterâkât))

ešterâk (romanization)
اشتراکات (plural)

→ Hindustani:

Hindi: इश्तिराक (iśtirāk)

desc

Urdu: اِشْتِرَاک (iśtirāk)

Urdu: اِشْتِرَاک (iśtirāk)

→ Uzbek: ishtirok

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑ́ːk]

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑ́ːk]

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑ́ːk]

[ʔiʃ.t̪ʰi.ɾɔ́ːk]

[ʔeʃ.t̪ʰe.ɹɒ́ːkʲ]

Etymology tree
Arabic اِشْتَرَكَ (ištaraka)
Arabic اِشْتِرَاك (ištirāk)bor.
Persian اِشْتِراکBorrowed from Arabic اِشْتِرَاك (ištirāk), from اِشْتَرَكَ (ištaraka).

etymon

اِشْتِراک

اشتراک نتفلیکس

حق اشتراک


اطراف

head

اطراف • (atrāf)

fa-noun

اطراف • (atrāf)

[ʔät̪.ɾɑ́ːf]

[ʔät̪.ɾɑ́ːf]

[ʔät̪.ɾɑ́ːf]

[ʔät̪.ɾɔ́ːf]

[ʔæt̪.ɹɒ́ːf]


اطراف

head

اطراف • (itrāf)

fa-noun

اطراف • (itrāf)

[ʔɪt̪.ɾɑ́ːf]

[ʔɪt̪.ɾɑ́ːf]

[ʔɪt̪.ɾɑ́ːf]

[ʔit̪.ɾɔ́ːf]

[ʔet̪.ɹɒ́ːf]


تخلخل

Borrowed from Arabic تَخَلْخُل (taḵalḵul).


قنداق

head

قنداق • (qondâq) (plural قنداقها (qondâq-hâ))

[qon̪.d̪ɒ́ːɢ̥]

Borrowed from Ottoman Turkish قونداق (kundak, kondak, “bundle, faggot; rifle butt”), from Byzantine Greek κοντάκιον (kontákion), diminutive of Byzantine Greek κόνταξ (kóntax, “pole”), diminutive of κοντός (kontós, “pole”). The meaning of wrapped cloths may instead be from Sogdian, found prefixed with ni- in Sogdian [script needed] (nɣʾwntʾk, “blanket”), [script needed] (nɣʾwntʾ-, “to dress, to cover”) = Persian نهفتن (nehoftan).

cog

cloths wrapped around an infant, “baby roll”, swaddling-clothes

(firearms) gun carriage, mount of a cannon


اطلس

Borrowed from Arabic أَطْلَس, from Ancient Greek Ἄτλας (Átlas).


پته

Probably from Middle Persian pštk' (paštag, “pact, bond, agreement”).


فلنج

Probably from Ancient Greek φάλαγξ (phálanx).


اگیر

→ Kazakh: айыр (aiyr), иір (iır)

→ Middle Armenian: ակիր (akir)

desctree

→ Ottoman Turkish: اگیر (eğir), اگر (eğir)
Turkish: eğir
→ Belarusian: а́ер (ájer)
→ Russian: аи́р (aír)
→ Serbo-Croatian: (√ اگیر اوتی (eğir otu))
Cyrillic script: иђѝрот, ѝђирот
Latin script: iđìrot, ìđirot
→ Ukrainian: а́їр (ájir), а́єр (ájer)
→ Polish: ajer

→ Uzbek: игир (igir)

Borrowed from Ancient Greek ἄκορος (ákoros).


هوار

head

هوار • (havâr)

fa-noun

هوار • (havâr)

Perhaps from Proto-Indo-European *swer-.


راتینه

head

راتینه • (râtine)

fa-noun

راتینه • (râtine)

Borrowed from Ancient Greek ῥητίνη (rhētínē).


جریب

jerib (romanization)
jarib (romanization)

From earlier گریب (*girîb, *girêb), from Middle Persian glyw' (*grīw). Perhaps related to گرفتن (gereftan).


اگرا

head

اگرا • (ogrâ)

fa-noun

اگرا • (ogrâ)

From a Turkic source. Compare Uyghur ئۈگرە (ügre) and Uzbek ugra.


پرت

Borrowed from French perte (“loss, waste”).

bor+

پرتِ حرارتی


کاله‌جوش

head

کالهجوش • (kâle-juš)

fa-noun

کالهجوش • (kâle-juš)

کالهجوش (canonical)
kâle-juš (romanization)

desc

→ Armenian: գալաճոշ (galačoš), քալաճոշ (kʻalačoš), քլնգոշ (kʻlngoš), քալաջոշ (kʻalaǰoš), քյալագյոշ (kʻyalagyoš), քյալագոշ (kʻyalagoš), քալագոշ (kʻalagoš)

→ Azerbaijani: kələkoş, kələcoş, kələdoş

→ Northern Kurdish: keledoş, keleçoş

→ Turkish: kelecoş, keledoş, keleçüş, kalacoş

From کال (kâl, “unripe, here connoting cooked rare”) + جوش (juš, present stem of جوشیدن (jušidan, “to boil”)), because when preparing the dish, people let it boil only for three seconds.

af

جوش
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">جوشیدن</i> (jušidan, “to boil”)>


راسن

head

راسن • (râsan)

fa-noun

راسن • (râsan)

→ Arabic: رَاسَن (rāsan)

→ Classical Syriac: ܪܤܢ

Ultimately from Sanskrit रास्ना (rāsnā, “Rasna, Pluchea lanceolata”, literally “rope, girdle; string of medicinal or potent-tasting herbs”), used throughout Ayurvedic literature; another plant within the Asteraceae family just as Inula helenium.

der

Inula helenium
Inula helenium#Translingual


سنجاق

head

سنجاق • (sanjâq)

fa-noun

سنجاق • (sanjâq)

[sæn.d͡ʒɒ́ːɢ̥]


الیف

Probably from Middle Iranian *alēf, from Proto-Indo-European *h₁reyp- (“to tear”).

inh

(dialectal or colloquial) piece, slice, segment


بادرم

head

بادرم • (bâdrom)

fa-noun

بادرم • (bâdrom)

Akin to Parthian wyʾdrwmb (wiyādrumb), Persian گترم (gotrom).


غرمج

Borrowed from Sogdian γrmʾych (γarmēč, “(a kind of) hot food”).


قیمه

→ Bengali: কিমা (kima)

→ English: gheimeh

→ Gujarati: ખીમો (khīmo)

→ Hindustani:

Hindi: क़ीमा (qīmā)

desctree

Urdu: قِیمَہ (qīma)
→ Burmese: ကီးမား (ki:ma:)
→ English: keema
→ Swahili: kima

→ Marathi: खिमा (khimā)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਕ਼ੀਮਾ (qīmā)

Shahmukhi script: قِیمہ (qīmh)

Borrowed from Turkic. Compare Ottoman Turkish قیمه, قییمه (modern Turkish kıyma).


هپل هپو

Probably from Middle Persian ʾpl (appar, “theft, robbery”).


بادبیزن

head

بادبیزن • (bâdbizan)

fa-noun

بادبیزن • (bâdbizan)


وسمه

→ Hindustani:

Urdu: وَسْمَہ (vasma)

→ Punjabi:

Shahmukhi script: وَسْمَہ (vasmah)

woad, indigo (dye), historically used as an eyebrow dye in Iran, Azerbaijan and South Asia


زودپز

head

زودپز • (zudpaz) (plural زودپزها (zudpaz-hâ))


نغنخواد

nağanxwâd (romanization)
nağnaxwâd (romanization)

نانخواه نانخواه#Persian

Obsolete and rare form of نانخواه (nânaxvâh, “ajwain”)


ژاژ

(archaic) A tough, insipid variety of artichoke which cannot be chewed or swallowed by the camel

مصطفی مه میشکافد نیم شب
ژاژ میخاید ز کینه بو لهب

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 420:

Mustafá (Mohammed) splits the moon at midnight;
Abú Lahab from hatred talks drivel.

Mustafa mah mē-šikāfad nīm šab
žāž mē-xāyad za kīna Bū Lahab


شیهه

šeyhe (romanization)
šihe (romanization)


باختر

باختر • (bâxtar)

fa-noun

باختر • (bâxtar)

→ Urdu: باختر (bāxtar)

Inherited from Middle Persian [script needed] (ʾpʾhtl /abāxtar/, “north”), derived from Avestan 𐬀𐬞𐬁𐬑𐬙𐬀𐬭𐬀 (apāxtara, “north; direction of the daevas, direction of Ahriman, direction of Hell”), from Old Iranian *apāxtara (“retrograde, backward-turning”), comparative stem based on *apāk-/*apāŋ (“backward”), from the preposition *apa (“behind”), from Proto-Indo-Iranian *apatamás, from Proto-Indo-European *h₂epo-tm̥mo-, from *h₂epó (“from, away, off”).
See also Albanian afër (“close, nearby”), Gothic 𐌰𐍆𐌰𐍂 (afar, “after”), Old Persian 𐎠𐎱𐎼 (apara, “later, after”), Avestan 𐬀𐬞𐬀𐬭𐬀 (apara, “more behind, later”).


سورپرایز

surprâyz (romanization)
surperâyz (romanization)


خدنگ

Perhaps related to Ancient Greek κάττα (kátta), Classical Syriac ܩܛܘ (qaṭṭu).

[xæ.d̪ǽɲɡʲ̥]


خدنگ

[xæ.d̪ǽɲɡʲ̥]

(obsolete) a type of arrow made of birch


خیش

From Middle Persian [script needed] (ʾyš /ēš/, “plough”) (Manichaean Middle Persian [script needed] (hyš /hēš/)).


جبه

desc

→ Gujarati: જબ્બો (jabbo), જુબ્બા (jubbā), જભ્ભો (jabhbho), ઝભો (jhabho), ઝભ્ભો (jhabhbho)

Borrowed from Arabic جُبَّة (jubba, “robe, tunica, coat, gown, jubbah”).


جبه

→ Gujarati: જુબ્બા (jubbā)

Of Mongolic origin, compare Kalmyk зевсег (zevseg), зебсег (zebseg, “weapons”), зер-зевсег (zer-zevseg), зер-зевсег (zer-zevseg, “weapons, equipment”), Mongolian зэр зэвсег (zer zevseg, “weapons”), зэвсэг (zevseg, “weapon”), ultimately from Proto-Mongolic *jebseg (“weapon”) related to Proto-Mongolic *jebe (“arrowhead”), Mongolian зэв (zev, “arrowhead”). The Persian is also found in the figure جیر وجبه (jêr v-jebe), the former part of which is an archaism in Mongolic only found in the mentioned coordinated pair.


ویم

From Middle Persian wym (/wēm/, “rock”).

سرای خودرا کردم ستانهٔ زرین
 بسقف خانه بدر بر ندیده کهگل و ویم

12th century, Suzani, (Please provide the book title or journal name):

sarā-yi xwad-rā kardam satāna-yi zarrīn
 ba-saqf-i xāna badar bar nadīda kahgil u wīm


کالوج

head

کالوج • (kâluj)

fa-noun

کالوج • (kâluj)

From Middle Persian 𐫞𐫀𐫡𐫇𐫝 (qʾrwc /kārūz/, “herald”).

inh

(obsolete) messenger pigeon, homing pigeon


جابیز

head

جابیز • (jâbiz)

fa-noun

جابیز • (jâbiz)

From جا (jâ) + بیز (biz), the second element may derive from Middle Persian wyhyc- (/wihēz-/, “to move, progress”), or Middle Persian wyc- (/wēz-/, “to swing, throw”).


جلیبی

head

جَلیبِی • (jalêbî)

fa-noun

جَلیبِی • (jalêbî)

جَلیبِی (canonical)
jalêbî (romanization)

Borrowed from Hindustani جلیبی / जलेबी (jalebī).


کوپل

Etymologically identical to گلپر (golpar).

feverfew (Tanacetum), chrysanthemum, camomile vel sim.


گیدی

→ Arabic: كَاذِيّ (kāḏiyy)

→ Ottoman Turkish: كاذی (kazi)

From Middle Persian [script needed] (gytyk /gēdīg/) (attested in Husraw ī Kawādān ud rēdag-ē), probably from Sanskrit केतक (ketaka).

inh

گل گیدی


هوبره

hubare (romanization)
hubarre (romanization)

Borrowed from Arabic حُبَارَى (ḥubārā), the original Arabic name for Chlamydotis macqueenii, also applied for the temperate climate Otis tarda and other fowls of the family when the Arabs faced North. Reinterpreted in Persian as آهو (âhu, “gazelle”) + بره (barre, “lamb”) because it runs as fast as the former and is as plump and palatable as a lamb, with similar pairs found in Turkic.


تاور

head

تاور • (tâvar)

fa-noun

تاور • (tâvar)

(obsolete) happening, occurrence, event, circumstance, incident


چاوش

head

چاوش • (čâvoš)

fa-noun

چاوش • (čâvoš)

Shortened of Persian چاوش خوان (čâvoš-xwân) or چاوشگر (čâvošgar), probably related to Persian verb چاویدن (čâvidan, “to tweet, chirp; to cry aloud”), actually should be pronounced čāveš, but in Iranian Persian suffix -eš after āv pronounced -oš, compare with کاوش (kâvoš), تراوش (tarâvoš). At least the sense “apparitor, beadle” derives from Turkic, specifically from the Ottoman Turkish چاوش (çavuş).

(historical) the head of a caravan who loudly sang poems in medieval Persia

(obsolete) beadle, apparitor, usher, pursuivant, messenger, herald


قرموت

Borrowed from Russian кормить (kormitʹ), via Azerbaijani.


استحمار

head

استحمار • (estehmâr)

fa-noun

استحمار • (estehmâr)

[ʔɪs.t̪ʰe̞ɦ.mɑ́ːɾ]

[ʔɪs.t̪ʰe̞ɦ.mɑ́ːɾ]

[ʔɪs.t̪ʰɪ.mɑ́ːɾ]

act like a donkey; act stupidly or naively.


مولا

mowlâ (romanization)
mawlā (romanization)

→ Bengali: মওলা (moōla)

→ Hindustani:

Hindi: मौला (maulā)

Urdu: مولا (maulā)

→ Swahili: Mola

Etymology tree
Arabic مَوْلًى (mawlan)bor.
Persian مولا
Borrowed from Arabic مَوْلًى (mawlan). Doublet of ملا (mollâ).

etymon

یا مولا دلم تنگ آمده
yā mawlā dilam tang āmada
oh god, i'm overcome with sadness
(literally, “oh lord, tightness comes to my heart”)


ماهی آزاد

head

ماهی آزاد • (mâhi-âzâd)

fa-noun

ماهی آزاد • (mâhi-âzâd)


حیله‌گر

حیلهگر (canonical)
hile gar (romanization)

→ Azerbaijani: hiyləgər

→ Ottoman Turkish: حیلهكار (hilekâr)

Turkish: hilekâr

→ Turkmen: hilegär

→ Ubykh: ҳилеҟаӷ (hileqʼağ)

→ Uyghur: ھىيلىگەر (hiyliger)

→ Uzbek: hiylagar


آبزی

head

آبزی • (âb-zi)

fa-noun

آبزی • (âb-zi)


شاه‌ماهی

head

شاهماهی • (šâh-mâhi)

fa-noun

شاهماهی • (šâh-mâhi)

شاهماهی (canonical)
šâh-mâhi (romanization)

Judeo-Tat: şamaj

desc

→ Armenian: շամայի (šamayi), շահմայ (šahmay), շամմայի (šammayi), շահմայի (šahmayi), շամայա (šamaya), շարմահի (šarmahi), շարհամի (šarhami) — dialectal

→ Azerbaijani: şamayı

desctree

→ Georgian: შამაია (šamaia)
→ Mingrelian: შამაია (šamaia)

desc

→ Russian: шемая́ (šemajá), шамая́ (šamajá), шама́йка (šamájka) (via Turkic)

→ English: shemaya

[ʃɑːɦ.mɑː.ɦiː]

[ʃɑːɦ.mɑː.ɦiː]

[ʃɒːɦ.mɒː.ɦiː]

compound

شاه (šâh) + ماهی (mâhi)


وقار

head

وقار • (vaqâr)

fa-noun

وقار • (vaqâr)

ناگفته یک سخن دل و جان صید میکنی
ای ناز و دلبری بتو لایق وقار هم

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 80:

The heart has not uttered a word and you are hunting the soul,
O you by whom even flirting and heart-capturing become worthy of dignity!

nāgufta yak suxan dil u jān sayd mēkunī
ay nāz u dilbarē ba-tō lāyiq-i waqār ham


طومار

head

طومار • (tumâr) (plural طومارها (tumâr-hâ))

desctree

→ Ottoman Turkish: طومار (tumar, tomar)
Turkish: tomar

→ Kazakh: тұмар (tūmar)

[t̪ʰuː.mɑːɾ]

[t̪ʰuː.mɑːɾ]

[t̪ʰuː.mɑːɾ]

[t̪ʰuː.mɒːɹ]

Borrowed from Arabic طُومَار (ṭūmār), from Byzantine Greek τομάριον (tomárion).


بلروسی

From بلاروس + ـی.


ترانزیستور

head

ترانزیستورها

ترانزیستور • (terânzistor) (plural ترانزیستورها (terânzistor-hâ))

fa-noun

ترانزیستورها

terânzistor (romanization)
ترانزیستورها (plural)

fa:ترانزیستور


بایگانی

bâyegâni (romanization)
bâygâni (romanization)


والیبال

head

والیبال • (vâlibâl)

fa-noun

والیبال • (vâlibâl)


والیبال ساحلی

head

والیبال ساحلی • (vâlibâl-e sâheli)

fa-noun

والیبال ساحلی • (vâlibâl-e sâheli)

fa:والیبال ساحلی


همایش

head

هَمایِش • (hamâyeš) (plural همایشها (hamâyeš-hâ))

هَمایِش (canonical)
hamâyeš (romanization)
همایشها (plural)

From هم (ham) + آی (ây, present stem of آمدن (âmadan)) + ـش (-eš).

af

آی
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">آمدن</i> (âmadan)>


سنگ کلیه

head

سنگ کلیه • (sang-e koliye) (plural سنگهای کلیه (sang-hâ-ye koliye))

sang-e koliye (romanization)
سنگهای کلیه (plural)


فرنچ پرس

فرنچ پرس • (ferenč peres) (plural فرنچ پرسها)

ferenč peres (romanization)
فرنچ پرسها (plural)


همزه

همزه • (hamze) (plural همزات or همزهها (hamze-hâ))

hamze (romanization)
همزات (plural)
همزهها (plural)

the hamza (an Arabic letter representing the glottal stop)


کاسنی

کاسنی • (kâsni)

fa-noun

کاسنی • (kâsni)

→ Azerbaijani: kasnı

→ Hindustani:

Hindi: कासनी (kāsnī)

Urdu: کاسنی (kāsnī)

→ Marathi: कासनी (kāsnī)

→ Ottoman Turkish: كاسنی (kâsni)

Turkish: kasnı

→ Sanskrit: कासनी (kāsanī)

→ Tamil: காசினி (kāciṉi)

→ Telugu: కాసిని (kāsini)

Cichorium intybus
Cichorium intybus#Translingual

chicory (any Cichorium plant and especially Cichorium intybus)


سیرک

head

سیرْک • (sirk) (plural سیرکها (sirk-hâ))

سیرْک (canonical)
sirk (romanization)
سیرکها (plural)


منتظر

مُنتَظِر • (montazer) (plural مُنتَظِران (montazerân))

مُنتَظِر (canonical)
montazer (romanization)
مُنتَظِران (plural)

→ Hindustani:

Hindi: मुंतज़िर (muntzir)

Urdu: مُنتَظِر (muntazir)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਮੁੰਤਜ਼ਰ (muntzar)

Shahmukhi script: مُنتظر (muntz̤r)

→ Sindhi: منتظر

[mʊn̪.t̪ʰä.zɪ́ɾ]

[mʊn̪.t̪ʰä.zɪ́ɾ]

[mʊn̪.t̪ʰä.zɪ́ɾ]

Borrowed from Arabic مُنْتَظِر (muntaẓir).

bor+

منتظر تو هستم. (more literary)
montazer-e to hastam.
I am waiting for you.
(literally, “I am your awaiter.”)

منتظرتم (more colloquial)
montazer-et-am.
I'm waiting for you.
(literally, “I'm your awaiter.”)

شما منتظر پایان نیستید؛ منتظر شروع مسابقه هستید.

2021 May 7, “بیگ داگ؛ سختترین و عجیبترین مسابقهای که تصور میکنید”, in bbc.com/persian, BBC Persian:

You're not waiting for the end; you're waiting for the beginning of the match.

šomâ montazer-e pâyân nistid; montazer-e šoru'-e mosâbeqe hastid.


فیزیک نظری

fa:فیزیک نظری


برهم‌نهی

برهمنهی (canonical)
barham-nahi (romanization)


دیود

head

دیود • (diyod) (plural دیودها (diyod-hâ))


هوش مصنوعی

artificial intelligence
artificial intelligence

fa:هوش مصنوعی


جوشکاری

جوشکاری • (juškâri)

fa-noun

جوشکاری • (juškâri)


جوشکار

head

جوشکار • (juškâr) (plural جوشکاران (juškârân) or جوشکارها (juškâr-hâ))

juškâr (romanization)
جوشکاران (plural)
جوشکارها (plural)


سلول خورشیدی

سلولهای خورشیدی

سلول خورشیدی • (sellul-e xoršidi) (plural سلولهای خورشیدی (sellul-hâ-ye xoršidi))

fa-noun

سلولهای خورشیدی

sellul-e xoršidi (romanization)
سلولهای خورشیدی (plural)

fa:سلول خورشیدی


میراث

head

میراث • (mirâs) (plural میراثها (mirâs-hâ))

میراث فرهنگی


شالیزار

شالیزار • (šâlizâr) (plural شالیزارها (šâlizâr-hâ))

šâlizâr (romanization)
شالیزارها (plural)

[ʃɑː.liː.ˈzɑːɾ]

[ʃɑː.liː.zɑ́ːɾ]

[ʃɑː.liː.zɑ́ːɾ]

[ʃɑː.liː.zɑ́ːɾ]

[ʃɔː.li.zɔ́ːɾ]

[ʃɒː.liː.zɒ́ːɹ]

شالی (šâli) + ـزار (-zâr)

af

شالی (šâli) + ـزار (-zâr)


مخلوق

ای عنصر تو مخلوق از کیمیای عزت
و ای دولت تو ایمن از وصمت تباهی

c. 1390, Hafez, “Ghazal 489”, in دیوان حافظ [The Divan of Hafez]:

O you whose elements are a creation from the elixir of glory,
O you whose good fortune is secure from the sin of devastation.

ay unsur-i tu maxlūq az kīmīyā-yi izzat
u ey dawlat-i tu ēman az wasmat-i tabāhī


کشتی آزاد

head

کشتی آزاد • (košti-ye âzâd)

fa-noun

کشتی آزاد • (košti-ye âzâd)

fa:کشتی آزاد


فینالیست

head

فینالیست • (finâlist) (plural فینالیستها (finâlist-hâ))

finâlist (romanization)
فینالیستها (plural)


امپدانس

امپدانس • (ampedâns)

fa-noun

امپدانس • (ampedâns)


سقا

حاجی سقّا را بخواند و وی بیامد و کوزه آب پیش وی داشت، دست فرومیکرد و یخ میبرآورد و میخورد[…]

c. 1075, Abu'l-Fażl Muḥammad ibn Ḥusayn Bayhaqī, تاریخ بیهقی [Tārīkh-i Bayhaqī]:

The hajji called for the water carrier, and he arrived and placed the water vase in front of him, and he [the hajji] lowered his hand and took out the ice and ate it […]

hajjī saqqā rā bixwānd u way biyāmad u kōza-yi āb pēš-i way dāšt, dast furō-mē-kard u yax mē-bar-āward u mē-xward […]


توالت فرنگی

head

توالتهای فرنگی

توالت فرنگی • (tuâlet-e farangi or tuâlet farangi) (plural توالتهای فرنگی (tuâlet-hâ-ye farangi))

fa-noun

توالتهای فرنگی

tuâlet-e farangi (romanization)
tuâlet farangi (romanization)
توالتهای فرنگی (plural)

Western-style toilet
Western-style toilet

fa:توالت فرنگی


املا

head

املا • (emlâ)

fa-noun

املا • (emlâ)


توالت ایرانی

head

توالتهای ایرانی

توالت ایرانی • (tuâlet-e irâni or tuâlet irâni) (plural توالتهای ایرانی (tuâlet-hâ-ye irâni))

fa-noun

توالتهای ایرانی

tuâlet-e irâni (romanization)
tuâlet irâni (romanization)
توالتهای ایرانی (plural)

fa:توالت ایرانی


کتاب‌ها

head

کتابها • (ketâb-hâ)

کتابها (canonical)
ketâb-hâ (romanization)

کتاب کتاب#Persian


مغاره‌ها

مغارهها • (mağâre-hâ)

مغارهها (canonical)
mağâre-hâ (romanization)

مغاره مغاره#Persian

plural of مغاره (mağâre, “cave, cavern”)


دست‌مزد

دستمزد (canonical)
dast-mozd (romanization)

دستمزد دستمزد#Persian


تربد

Borrowed from Sanskrit त्रिपुटा (tripuṭā), त्रिपुट (tripuṭa), literally “triplicated”, names of several plants.


همجنسگراهراس

head

همجنسگراهراسان

همجنسگراهراسها

همجنسگراهراس • (hamjensgarâharâs or hamjensgerâharâs) (plural همجنسگراهراسان (hamjensgarâharâsân) or همجنسگراهراسها (hamjensgarâharâs-hâ))

fa-noun

همجنسگراهراسان

همجنسگراهراسها

hamjensgarâharâs (romanization)
hamjensgerâharâs (romanization)
همجنسگراهراسان (plural)
همجنسگراهراسها (plural)

[hæmdʒensɡæɾɒhæˈɾɒs]

From همجنسگرا + ـهراس.

af

همجنسگرا + ـهراس

fa:همجنسگراهراس


همجنس‌گراهراس

head

همجنسگراهراسان

همجنسگراهراسها

همجنسگراهراس • (hamjens-garâ-harâs) (plural همجنسگراهراسان (hamjens-garâ-harâsân) or همجنسگراهراسها (hamjens-garâ-harâs-hâ))

fa-noun

همجنسگراهراسان

همجنسگراهراسها

همجنسگراهراس (canonical)
hamjens-garâ-harâs (romanization)
همجنسگراهراسان (plural)
همجنسگراهراسها (plural)

[häm.d͡ʒɪns.ɡä.ɾɑː.ɦä.ɾɑːs]

[häm.d͡ʒɪns.ɡä.ɾɑː.ɦä.ɾɑːs]

[ʔäm.d͡ʒɪns.ɡä.ɾɑːä.ɾɑːs]

[ʔäm.d͡ʒins.ɡä.ɾɔːä.ɾɔːs]

[hæm.d͡ʒens.ɡʲæ.ɹɒː.ɦæ.ɹɒːs]

From همجنسگرا (hamjens-garâ) + ـهراس (-harâs).

af

fa:همجنس‌گراهراس


اقلام

head

اقلام • ('aqlâm)

From Arabic أَقْلَام (ʔaqlām), broken plural of قَلَم (qalam).

قَلَم قلم#Persian


انواع

انواع • (anvâ')

From Arabic أَنْوَاع (ʔanwāʕ), broken plural of نَوْع (nawʕ, “type, kind”).

bor

Arabic أَنْوَاع (ʔanwāʕ)


پنگان

head

پنگان • (pengân)

fa-noun

پنگان • (pengân)

→ Arabic: فِنْجَان (finjān) (see there for further descendants)

→ Bikol Central: pinggán

→ Cebuano: pinggan

→ Khumi Chin: pangkae

→ Maguindanao: pinggán / ڤنغن

→ Malagasy: zíngga, zìnga

→ Malay: pinggan / ڤيڠݢن

Indonesian: pinggan

→ Maranao: pinggan

→ Mapun: pinggán

→ Tagalog: pinggán

desc

→ Tamil: பீங்கான் (pīṅkāṉ)

→ Tamil: பீங்கான் (pīṅkāṉ)

→ Tausug: pinggan

→ Toba Batak: pinggan

→ Ottoman Turkish: پنگان (pingân)

→ Waray-Waray: pinggán

[pʰɪŋ.ɡɑ́ːn]

[pʰɪŋ.ɡɑ́ːn]

[pʰɪŋ.ɡɑ́ːn]

[pʰiŋ.ɡɔ́ːn]

[pʰeŋ.ɡɒ́ːn]

Presumed to be borrowed, alongside Ossetian фынг (fyng), фингӕ (fingæ, “table”), from Ancient Greek πίναξ (pínax), πίνακος (pínakos, “wooden plank, dish, writing table”), possibly via Classical Syriac ܦܝܢܟܐ (pinkā). Perhaps cognate with Sanskrit पिनाक (pínāka, “staff, stick”). Whereas according to Vinson this is all from a compound of Middle Chinese, Mandarin 瓫 (pén, “flat dish”)) and 盎 (àng, “wide-bellied bowl”) (perhaps instead 銀／银 (yín, “silver”), 案 (àn, “desk, table”)?), however not attested, so alternatively he suggests 平安 (píng'ān, “tranquil, safe”) printed onto Chinese household appliances like vases.


سنباده

head

سنباده • (sonbâde)

fa-noun

سنباده • (sonbâde)

→ Azerbaijani: sumbata

→ Lezgi: сумбат (sumbat)

desctree

→ Ottoman Turkish: صونپاره (sunpara), صومپاره (sumpara), زیمپاره (zımpara), زمپره (zımpara), زنپره (zınpara), سمپاره (sumpara)
Turkish: zımpara
→ Middle Armenian: սնփարայ (snpʻaray)
→ Armenian: սմփարա (smpʻara), զմփառա (zmpʻaṙa), զմփարա (zmpʻara)

Compare Old Armenian սմպատակ (smpatak), Arabic سُنْبَاذَج (sunbāḏaj), سُنْبَادَج (sunbādaj), Iranian borrowings.


بیگاری

head

بیگاری • (bigâri)

fa-noun

بیگاری • (bigâri)

بیگاری کودکان


حرز

منصور بن مظفّر غازیست حرز من
و از این خجسته نام بر اعدا مظفّرم

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 329”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

The holy warrior Mansūr bin Muzaffar is my refuge,
And through this auspicious name, I triumph over my foes.

mansūr bin muzaffar-i ğāzī-st hirz-i man
u az īn xujasta nām bar a'dā muzaffaram


گوهرها

گوهر گوهر#Persian


جای

→ Azerbaijani: cay

→ Kazakh: жай (jai)

→ Uzbek: joy


کفاش

head

کفاش • (kaffâš) (plural کفاشان (kaffâšân) or کفاشها (kaffâš-hâ))

kaffâš (romanization)
کفاشان (plural)
کفاشها (plural)

[kʰäf.fɑ́ːʃ]

[kʰäf.fɑ́ːʃ]

[kʰäf.fɑ́ːʃ]

[kʰäf.fɔ́ːʃ]

[kʰʲæf.fɒ́ːʃ]

Pseudo-Arabic formation from کفش (kafš, “shoe”), using the Arabic pattern فَعّال (faʕʕāl), which creates words for habitual actions and professions. Compare عکاس ('akkâs, “photographer”).


بیسراک

بیسراک • (bisorâk)

fa-noun

بیسراک • (bisorâk)


کفچه

head

کفچه • (kafče)

fa-noun

کفچه • (kafče)

From Middle Persian [script needed] (kpck' /kafčag/, “spoon, ladle”).


هی

Borrowed from Arabic هاء (hāʔ) with vowel shift due to imala

Name of the thirty-first letter of the Persian alphabet ه.


بربری

[bäɾ.bä.ɾíː]

[bäɾ.bä.ɾíː]

[bäɾ.bä.ɾíː]

[bæɹ.bæ.ɹíː]

Inherited from Middle Persian 𐬠𐬀𐬭𐬠𐬀𐬭𐬍𐬔 (barbarīg, “barbarian; African”), ultimately from Ancient Greek βᾰ́ρβᾰρος (bárbaros). Equivalent to بربر (barbar, “Barbary”) + ی (-i). For the sense "Berber", presumably a semantic loan from Arabic بَرْبَرِيّ (barbariyy).

semantic loan

گوئی که تاتاری
در انتهای چشمانش
پیوسته در کمین سواریست
گوئی که بربری
در برق پر طراوت دندانهایش
مجذوب خون گرم شکاریست

1963, Forugh Farrokhzad, “معشوق من”, in تولدی دیگر [Another Birth]:

As if a Tartar
Is always waiting to ambush a horseman
In the extremities of his eyes
As if a savage
Is ecstasied by the prey's warm blood
In the lustrous lightning of his teeth

guyi ke tâtâri
dar entehâ-ye čašmân-aš
peyvaste dar kamin-e savâri-st
guyi ke barbari
dar barq-e por tarâvat-e dandânhâ-yaš
majzub-e xun-e garm-e šekâri-st

(offensive) Hazara (ethnic group in central Afghanistan)

نان بربری
نان بربری#Persian

Short for نان بربری (nân-e barbari, Persian flatbread).


جلاد

head

جلاد • (jallâd) (plural جلادان (jallâdân))

[d͡ʒäl.lɑ́ːd̪]

[d͡ʒäl.lɑ́ːd̪]

[d͡ʒäl.lɑ́ːd̪]

[d͡ʒäl.lɔ́ːd̪̥]

[d͡ʒæl.lɒ́ːd̪̥]

(figurative) a merciless person, a violent person


خطا

→ Hindustani:

Hindi: ख़ता (xatā)

Urdu: خَطا (xatā)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਖਤਾ (khatā)

Shahmukhi script: خطا (xat̤ā)


کابین

کابین • (kâbin)

fa-noun

کابین • (kâbin)

→ French: kabin

→ Turkish: kebin (dialectal)

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (kʾp̄yn' /kābēn/, “marriage-portion, dowry”). Compare Old Armenian կապէն-ք (kapēn-kʻ, “price of prostitution”), an Iranian borrowing.


سورنجان

head

سورنجان • (surenjân)

fa-noun

سورنجان • (surenjân)

Borrowed from Arabic سُورِنْجَان (sūrinjān).

bor+

meadow-saffron, hermodactyl (Colchicum spp.)


لگام

head

لگام • (legâm)

fa-noun

لگام • (legâm)

desctree

→ Arabic: لِجَام (lijām)
Maltese: lġiem
→ Amharic: ልጓም (ləgʷam)
→ Argobba: ልጓም (ləgʷam)
→ Gafat: ልጓም (ləgʷam)
→ Ge'ez: ልጓም (ləgʷam)
→ Persian: لجام (lejâm)
Tajik: лаҷом (lajom)
→ Tigre: ልጋም (ləgam)
→ Tigrinya: ልጓም (ləgʷam)

→ Middle Armenian: լկամ (lkam)

→ Bengali: লাগাম (lagam)

→ Gujarati: લગામ (lagām)

desc

→ Jewish Babylonian Aramaic: לוּגְמׇא (lūḡmā)

→ Georgian: ლაგამი (lagami)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਲਗਾਮ (lagām)

Shahmukhi script: لگام (lagām)

→ Classical Syriac: ܠܓܡܐ (lgāmā), ܠܘܓܡܐ (lūḡmā, luḡmā)

→ Urdu: لگام (lagām)

→ Telugu: లగాము (lagāmu)

→ Kolami: లగ్గం (laggaṁ)

→ Kannada: ಲಗಾಮು (lagāmu)

→ Malayalam: ലഗാന് (lagānŭ)

* Müller derives from Latin ligāmen.
* Fraenkel sees a Semitic origin in that the Aramaic forms means the maxillary, and Arabic لَقِمَ (laqima) means “to swallow” – cognate to Ge'ez ለቀመ (läḳämä, “to chew on, to eat”), Tigrinya ለቐመ (läḳʰämä, “to chew on, to eat”), and probably identical to Ge'ez ለቀመ (läḳämä, “to pick, to choose”), Tigrinya ለቐመ (läḳʰämä, “to pick, to peck, to graze”), Amharic ለቀመ (läḳämä, “to peck, to glean, to graze”) –, with Nöldeke thus seeing Aramaic origin as secured; but the rarity and late attestation of the Aramaic words raises doubts, and for the same reason it is difficult to explain that the Ethiopian Semitic word for the bridle is attested in pre-Islamic times already.


کلمات

kalemât (romanization)
kalamât (romanization)

کلمه کلمه#Persian


کلف

(dialectal, Alamarvdašt) Alternative form of قفل (qofl, “lock”)


کنگره

head

کنگره • (kongore) (plural کنگرهها (kongore-hâ))

→ Hindustani:

Hindi: कंगूरा (kaṅgūrā)

desc

Urdu: کَن٘گُورَہ (kaṅgūra), کَن٘گُورَا (kaṅgūrā)

[kʰäŋ.ɡʊ.ɾǽ]

[kʰäŋ.ɡoː.ɾǽ]

[kʰäŋ.ɡʊ.ɾǽ]

[kʰäŋ.ɡoː.ɾǽ]

[kʰäŋ.ɡʊ.ɾǽ]

[kʰäŋ.ɡoː.ɾǽ]

[kʰäŋ.ɡu.ɾǽ]

[kʰäŋ.ɡʊː.ɾǽ]


کنگره

head

کنگره • (kongre) (plural کنگرهها (kongre-hâ))

Borrowed from French congrès, from Latin congressus. As a proper noun, a loan translation of English Congress.


تکثر

Borrowed from Arabic تَكَثُّر (takaṯṯur).

bor+

تکثر آرا


تیمار

head

تیمار • (timâr)

fa-noun

تیمار • (timâr)

[t̪ʰiː.mɑ́ːɾ]

[t̪ʰiː.mɑ́ːɾ]

[t̪ʰiː.mɑ́ːɾ]

[t̪ʰi.mɔ́ːɾ]

[t̪ʰiː.mɒ́ːɹ]

Inherited from Middle Persian [script needed] (tymʾl /tēmār/).

inh+

گروهی را سراییان میگفتند و پیادگان بودند از هر ولایتی آمده بودند و ایشان را سپاهسالاری باشد جداگانه که تیمار ایشان دارد و ایشان هر قومی به سلاح ولایت خویش کار کنند، ده هزار مرد بودند.

c. 1060, Nāṣir-i Khusraw, Safarnāma [Book of Travels]:

One group was called the Sarāyīs. They were infantrymen who had come from every country, and they had a separate general who took care of them. Every nation of them fought with the weapons of their own country. They were ten thousand men.

gurōhē rā sarāyīyān mē-guftand u pīyādagān būdand az har wilāyatē āmada būdand u ēšān rā sipāhsālārē bāšad judāgāna ki tēmār-e ēšān dārad u ēšān har qawmē ba silāh-i wilāyat-i xwēš kār kunand, dah hazār mard būdand.


سرکرده

Azerbaijani: sərkərdə

سرکرده یک گروه تروریستی

(now usually with negative connotations) leader, chief, head


ستایش

head

ستایش • (setâyeš)

fa-noun

ستایش • (setâyeš)

[sɪ.t̪ʰɑː.jɪ́ʃ]

[sɪ.t̪ʰɑː.jɪ́ʃ]

[sɪ.t̪ʰɑː.jɪ́ʃ]


آذرگون

head

آذرگون • (âzargun)

fa-noun

آذرگون • (âzargun)

desctree

→ Arabic: آذَرْيُون (ʔāḏaryūn)
→ Middle Armenian: ազարիոն (azarion)
→ Persian: آذریون (âzaryun)

[ʔɑː.ðaɾ.ˈɡoːn]

[ʔɑː.zäɾ.ɡóːn]

[ʔɑː.zäɾ.ɡóːn]

[ʔɑː.zäɾ.ɡóːn]

[ʔɔː.zäɾ.ɡʊ́ːn]

[ʔɒː.zæɹ.ɡúːn]

[ʔɔ.zäɾ.ɡɵ́n]

From Middle Persian [Term?] (/ādurgōn, ādurgōnag/), cognate to Old Armenian ատրագոյն (atragoyn) and Old Georgian ადრაგუნი (adraguni). Equivalent to آذر (âzar, “fire”) + گون (gun, “colour”).

affix

Calendula officinalis
Calendula officinalis#Translingual


زدوار

head

زدوار • (zadvâr)

fa-noun

زدوار • (zadvâr)

ژدوار ژدوار#Persian


ژدوار

head

ژدوار • (žadvâr)

fa-noun

ژدوار • (žadvâr)

desctree

→ Arabic: جَدْوَار (jadwār), زَدْوَار (zadwār)
→ Byzantine Greek: τζεστουάρια (tzestouária), τζηντουάρ (tzēntouár), ζουδάρα (zoudára), ζαδόαρ (zadóar)
→ Medieval Latin: zedoārium (see there for further descendants)
→ Middle Armenian: ճատվար (čatvar)
→ Persian: جدوار (jadvâr)
→ Ottoman Turkish: جدوار (cedvar), زدوار (zidvar)
Turkish: cedvar

[ʒäd̪.wɑ́ːɾ]

[ʒäd̪.wɑ́ːɾ]

[ʒäd̪.wɑ́ːɾ]

[ʒäd̪.wɔ́ːɾ]

[ʒæd̪.vɒ́ːɹ]

Borrowed from Northwestern Iranian, whence borrowing Sanskrit जडुवार (jaḍuvāra), जडुपार (jaḍupāra), जदुवार (jaduvāra), possibly from Proto-Indo-European *gʷet- (“resin, gum”), also found as ژد (žad, “resin, gum”), as well as ـوار (-vâr, suffix denoting something having a characteristic).

der

Curcuma zedoaria
Curcuma zedoaria#Translingual


جدوار

head

جدوار • (jadvâr)

fa-noun

جدوار • (jadvâr)

[d͡ʒað.ˈwɑːɾ]

[d͡ʒäd̪.wɑ́ːɾ]

[d͡ʒäd̪.wɑ́ːɾ]

[d͡ʒäd̪.wɑ́ːɾ]

[d͡ʒäd̪.wɔ́ːɾ]

[d͡ʒæd̪.vɒ́ːɹ]

[d͡ʒäd̪.vɔ́ɾ]

Borrowed from Arabic جَدْوَار (jadwār), from Persian ژدوار (žadvâr), زدوار (zadvâr).


زرنباد

desctree

→ Arabic: زُرُنْبَاد (zurunbād)
→ Byzantine Greek: ζουρουμπέδ (zouroumpéd), ζηρωμπᾶ (zērōmpâ)
→ Medieval Latin: zurumbet, zurumbeth, zarumbet, zerumbet
→ French: zérumbet
→ English: zerumbet

Zingiber zerumbet
Zingiber zerumbet#Translingual


فیض

→ Bengali: ফয়েজ (phoẏej)

Borrowed from Arabic فَيْض (fayḍ, “flood, overflow, abundance”). From the use for the abundance of God’s powers, treasures and gifts, the word develops the sense “grace” (already in Arabic, but less widely used than in Persian).


سیلو

silo (vertical building for storing grain)


البا

Borrowed from Parthian ʿdbʾg (iδβāg, “-fold”), probably via a dialectal form.


دارچینی

dâr-e-čini (romanization)
dârčini (romanization)

دارچین دارچین#Persian


جلاب

head

جلاب • (jolâb)

fa-noun

جلاب • (jolâb)

[d͡ʒu.ˈlɑːβ]

[d͡ʒʊ.lɑ́ːb]

[d͡ʒʊ.lɑ́ːb]

[d͡ʒʊ.lɑ́ːb]

Etymology tree
Proto-Iranian *wardah
Old Persian *vr̥dah
Middle Persian gwl
Classical Persian گُل (gul)
Proto-Indo-European *h₂ep-
Proto-Indo-Iranian *Hā́ps
Proto-Iranian *Hā́fš
Old Persian 𐎠𐎱𐎡𐎹𐎠 (a-p-i-y-a)
Middle Persian ʾp̄
Classical Persian آب (āb)
Classical Persian گُلَاب (gulāb)bor.
Arabic جُلَاب (julāb)bor.
Persian جلابBorrowed from Arabic جُلَاب (julāb), borrowed from Classical Persian گُلَاب (gulāb), from گُل (gul) + آب (āb).

etymon

نکتهها میگفت او آمیخته
در جلاب قند زهری ریخته

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 447:

He was saying fine things mixed [with foul]: he had poured some poison into the sugared julep.

nukta-hā mē-guft ō āmēxta
dar julāb-i qand zahrē rēxta


چپت

[t͡ʃʰä.pʰǽt̪]

[t͡ʃʰä.pʰǽt̪]

[t͡ʃʰä.pʰǽt̪]

[t͡ʃʰä.pʰǽt̪]

[t͡ʃʰæ.pʰǽt̪]

[t͡ʃʰä.pʰǽt̪]

Related to Khwarezmian [script needed] (čābātān, “thick boots”). Possibly loaned to Romance words such as Spanish zapato, French savate, Italian ciabatta, etc.

cog

a traditional leather shoe made in Khorasan


وروجک

Possibly from Gilaki وروتن (vörütən, “to run away”) (present stem وروج (vörüj)), and the suffix ک (ak).


نیستی

From Middle Persian LOYT-yh’ (nēstīh, “non-existence”), logogram LOYT from Aramaic.


خونیرث

From Middle Persian [script needed] (hwnyls’ /xwanīrah/, “Xwanirah”), with the influence of Avestan 𐬓𐬀𐬥𐬌𐬭𐬀𐬚𐬀 (xᵛaniraθa).

(Zoroastrianism) Xwanirah, the central and largest of the continents in Zoroastrianism and Old Iranian Mythology, believed to be the region where the most advanced civilizations on earth reside.

(obsolete) The homeland of the Aryan (Iranian) people.


منجنیق

Borrowed from Arabic مَنْجَنِيق (manjanīq).


سالار

head

سالار • (sâlâr) (plural سالارها (sâlâr-hâ) or سالاران (sâlârân))

sâlâr (romanization)
سالارها (plural)
سالاران (plural)

Urdu: سالار (sālār)

From Middle Persian [script needed] (srdʾl /sālār/), a pre-Middle Persian compound of 𐭫𐭥𐭩𐭱𐭤 (LOYŠE /sar/, “head”) + [script needed] (-dʾr /-dār/, “-holder, -keeper”), with the regular phonetic shift *sar(a)-dàr(a)- > *sardàr > *sarlàr > sālār. Compare دل (del), گل (gol) for the phonetic change. Note Old Armenian սաղար (sałar), an Iranian borrowing. Doublet of سردار (sardâr).


گوزن

→ Urdu: گوزن (gauzan)

From Middle Persian 𐭢𐭥𐭠𐭦𐭭 (gʿʾzn /gawazn/, “deer”), from Proto-Iranian *gavasna- (“deer”), perhaps from a suffixed form of *gā́wš (“cow”) + *Hajáh (“goat”), or from the BMAC substrate. Compare Avestan 𐬔𐬀𐬎𐬎𐬀𐬯𐬥𐬀 (gauuasna).


خویش

head

خویش • (xiš)

fa-noun

خویش • (xiš)


پارسال

head

پارسال • (pârsâl)

[pɑːɾ.ˈsɑːl]

[pʰɑːɾ.sɑ́ːl]

[pʰɑːɾ.sɑ́ːl]

[pʰɑːɾ.sɑ́ːl]

[pʰɔːɾ.sɔ́ːl̥]

[pʰɒːɹ.sɒ́ːl̥]

A compound of پار (pâr, “last”) + سال (sâl, “year”).
The first component is from Old Persian [script needed] (paruva), from Proto-Iranian *pṛHwo-, ultimately from Proto-Indo-European *per- (cognates include English before), and the second component is from Middle Persian ŠNT (sāl, “year”), from Old Persian 𐎰𐎼𐎭 (θ-r-d /θard-, θarad-/, “year”), from Proto-Iranian *carHdáh, from Proto-Indo-Iranian *ćarHáts.


سال گذشته

From سال (sâl, “year”) + گذشته (gozašte, “past, last”).


سال پیش

head

سال پیش • (sâl-e piš)

From سال (sâl, “year”) + پیش (piš, “past, last”).


هوشیار

head

هوشیار • (hôšyâr)

fa-noun

هوشیار • (hôšyâr)

[hoːʃ.ˈjɑːɾ]

[hoːʃ.jɑ́ːɾ]

[hoːʃ.jɑ́ːɾ]

[ʔoːʃ.jɑ́ːɾ]

[ʔʊːʃ.jɔ́ːɾ]

[huːʃ.jɒ́ːɹ]

From Middle Persian 𐭠𐭥𐭱𐭣𐭠𐭫 (ōšyār, “conscious”), a pre-Middle Persian compound equivalent to Middle Persian 𐭠𐭥𐭱 (ōš, “consciousness, intellect”) + 𐭣𐭠𐭫 (dār, “having”), with a phonetic shift *ušiy-dar > *ušiy-yar > *ušiyar > ōšyār.
The first component is from Old Persian [script needed] (ušiy, “consciousness, intelligence”), ultimately from Proto-Indo-European *h₂ṓws (compare Northern Kurdish hiş), while the second component is from Middle Persian, from Old Persian, from Proto-Iranian *dar-, from Proto-Indo-Iranian *dʰar- (to hold, carry; to bear, support), from Proto-Indo-European *dʰer- (“to hold”).


صنار

head

صنار • (senâr)

چنار چنار#Persian

(rare) Alternative form of چنار (čenâr, “oriental plane (Platanus orientalis)”)


یاسمن‌ها

یاسمنها • (yâsaman-hâ)

یاسمنها (canonical)
yâsaman-hâ (romanization)

یاسمن یاسمن#Persian


سکوره

سکوره • (classical sukôra, iranian sokure)

classical sukôra (romanization)
iranian sokure (romanization)

→ Cappadocian Greek: σκουρά (skourá)

→ Georgian: უსკურა (usḳura)

→ Gujarati: શકોરું (śakorũ)

→ Hindi: सकोरा (sakorā)

→ Kurdish:

Northern Kurdish: êskere, uskere, sekre

desc

→ Middle Armenian: ուսկուռայ (uskuṙay), ուսկուրայ (uskuray), սկուռայ (skuṙay)

Armenian: ուսկուրա (uskura), ուսկուր (uskur) (dialectal)

→ Ottoman Turkish: اوسكوره (üsküre)

Turkish: üsküre

Compare the Iranian loanwords: Classical Syriac ܣܩܪܩܐ (sqrqˀ), ܣܝܩܘܪܩܐ (syqwrqˀ /sīqūrqā/), Arabic سُكُرُّجَة (sukurruja), Proto-Slavic *skovorda and Old Armenian սկաւառակ (skawaṙak), the latter probably from earlier *սկաւար(ի)րակ (*skawar(i)rak), from Iranian *skavarid-ak containing the well-known suffix -ակ (-ak).
Probably borrowed from Ancient Greek σκευάριον (skeuárion, “small vessel”), from σκεῦος (skeûos). The Slavic and probably the Armenian reveal a form with a -d-, for which compare Ancient Greek σκευαρίδιον (skeuarídion, “small vessel”).


یاسمن

head

یاسمن • (yâsaman) (plural یاسمنها (yâsaman-hâ))

desctree

→ Arabic: يَاسَمِين (yāsamīn)
Gulf Arabic: ياسمين (yāsmīn)
Hijazi Arabic: ياسمين (yāsmīn, yāsamīn)
Moroccan Arabic: ياسمين (yāsmīn)
→ Catalan: gessamí, llessamí
→ French: jasmin
→ Danish: jasmin
→ English: jasmine
→ Galician: xasmín
→⇒ Italian: gelsomino
→ Portuguese: jasmim
→ Spanish: jazmín
→ German: Jasmin
→ Sicilian: gesiminu, giasiminu, gesuminu, gessuminu, gersuminu, gelsiminu, gelsuminu
→ Maltese: ġiżimin, ġiżmin, ġesmina, ġeżmina
→ Swahili: asumini

→ Armenian: յասաման (yasaman)

→ Azerbaijani: yasəmən

→ Georgian: იასამანი (iasamani)

→ Ottoman Turkish: یاسمین (yasemin), یاسمن (yasemen), یاسمون (yasemun), یاسم (yasem), եասէմի (yasemi)
Turkish: yasemin, (dialectal) yesmin
→ Albanian: jasemin
→ Armenian: եասէմի (easēmi)
→ Aromanian: easamin
→ Bulgarian: ясмин (jasmin)
→ Greek: γιασεμί (giasemí)
→ Albanian: jasemi
→ Aromanian: easamiu
→ Romanian: iasomie
→ Ladino: yasemin
→ Macedonian: јасмин (jasmin)
→ Serbo-Croatian: jàsmīn／ја̀смӣн

Etymology tree
Middle Persian yʾsmn'
Persian یاسمن
From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (yʾsmn' /yāsaman/, “jasmine”). Akin to Sogdian 𐫝𐫀𐫢𐫖𐫗 (cʾšmn /jāsmin/) and the Iranian borrowings: Classical Syriac ܝܣܡܐ (yasmā), Jewish Babylonian Aramaic יסמין (/ysmyn/), Byzantine Greek ἰάσμη (iásmē), Old Armenian յասմիկ (yasmik).


دپارتمان

head

دپارتمان • (depârtemân)

fa-noun

دپارتمان • (depârtemân)


اورنگ

→ Azerbaijani: övrəng

→ Hindustani:

Hindi: औरंग (auraṅg)

Urdu: اورنگ (aurang)

→ Ottoman Turkish: اَوْرَنْك (evrenk)

Turkish: evrenk

→ Pashto: اورنګ (awrang)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਔਰੰਗ (auraṅg)

Shahmukhi script: اَوْرَنْگ (aurang)

[ʔow.ɹǽɲɡʲ̥]

افرنگ افرنگ#Persian


مورچگان

head

مورچگان • (murčegân)

مورچه مورچه#Persian


چاه‌ها

چاهها • (čâh-hâ)


یوزپلنگ‌ها

یوزپلنگها (canonical)
yuzpalang-hâ (romanization)

یوزپلنگ یوزپلنگ#Persian


استوانه‌ها

استوانهها • (ostovâne-hâ)

استوانهها (canonical)
ostovâne-hâ (romanization)

استوانه استوانه#Persian


استوانه

استوانه • (ostovâne) (plural استوانهها (ostovâne-hâ))

ostovâne (romanization)
استوانهها (plural)

Borrowed from Arabic أُسْطُوَانَة (ʔusṭuwāna), from Aramaic אִיסְטְוָונָא (ʾesṭwānā, “column, pillar”), from Middle Persian stwn' (stūn, “column, pillar”). Compare ستون (sotun, “pillar, column”).

bor+

أُسْطُوَانَة

bor

אִיסְטְוָונָא


ملکه حاکم

head

ملکههای حاکم

ملکه حاکم • (malake-ye hâkem) (plural ملکههای حاکم)

fa-noun

ملکههای حاکم

malake-ye hâkem (romanization)
ملکههای حاکم (plural)

From ملکه + حاکم, corresponding to English “ruling Queen”.

queen regnant (a female monarch who reigns in her own right)

fa:ملکه حاکم


ملکه همسر

head

ملکههای همسر

ملکه همسر • (maleke-ye hamsar) (plural ملکههای همسر)

fa-noun

ملکههای همسر

maleke-ye hamsar (romanization)
ملکههای همسر (plural)

From ملکه + همسر, corresponding to English “spousal Queen”.

fa:ملکه همسر


دغا

head

دغا • (dağâ)

fa-noun

دغا • (dağâ)


سدره

head

سدره • (sodre, sedre) (plural سدرهها (sodre, sedre-hâ))

sodre (romanization)
sedre (romanization)
سدرهها (plural)

a kind of undertunic worn by Zoroastrians


مغاک‌ها

مغاکها • (mağâk-hâ)

مغاکها (canonical)
mağâk-hâ (romanization)

مغاک مغاک#Persian


مغاک

مغاک • (mağâk) (plural مغاکها (mağâk-hâ))

From مَغ (mağ, “hole”) + ـاک (-âk), from Middle Persian mγ (maγ, “hole, pit”).

(Omar Khayyam, 11-12 c.)

از تن چو برفت جان پاک من و تو

خشتی دو نهند بر مغاک من و تو

وآنگاه برای خشت گور دگران

در کالبدی کشند خاک من و تو
az tan čo beraft jân-e pâk-e man o to
xešti do nehand bar mağâk-e man o to
v-ângâh barâye xešt-e gur-e degarân
dar kâlbodi kešand xâk-e man o to
[translation needed].

well (a hole dug for water and other resources)

مغاک میلواکی نام ژرفترین نقطه اقیانوس اطلس است

The Milwaukee Deep is the name of the deepest point of the Atlantic Ocean.

Mağâk-e Milvâki nâm-e žarf-tarin noqte-ye Oqyânus-e Atlas ast.


سالاران

سالاران • (sâlârân)

سالار سالار#Persian


سالار‌ها

سالارها • (sâlâr-hâ)

سالارها (canonical)
sâlâr-hâ (romanization)

سالار سالار#Persian


مشروب

مشروب • (mašrub) (plural مشروبها (mašrub-hâ) or مشروبات (mašrubât))

mašrub (romanization)
مشروبها (plural)
مشروبات (plural)

مشروب ایران غیر قانون هست.


دامادها

دامادها • (dâmâd-hâ)

داماد داماد#Persian


عروس‌ها

عروسها (canonical)
'arus-hâ (romanization)

عروس عروس#Persian


دینار‌ها

دینارها • (dinâr-hâ)

دینارها (canonical)
dinâr-hâ (romanization)

دینار دینار#Persian


دینار

دینار • (dinâr) (plural دینارها (dinâr-hâ))

From Middle Persian [script needed] (dynʾl' /dēnār/, “(gold) dinar”), from Ancient Greek δηνάριον (dēnárion), from Latin dēnārius, perhaps through Aramaic דֵּינָרָא / ܕܝܢܪܐ (dēnārā).

bor

Aramaic דֵּינָרָא


پاداش

head

پاداش • (pâdâš) (plural پاداشها (pâdâš-hâ))

desc

→ Urdu: پاداش (pādāś)

→ Urdu: پاداش (pādāś)

→ Hindi: पादाश (pādāś)

[pʰɑː.d̪ɑ́ːʃ]

[pʰɑː.d̪ɑ́ːʃ]

[pʰɑː.d̪ɑ́ːʃ]

[pʰɔː.d̪ɔ́ːʃ]

[pʰɒː.d̪ɒ́ːʃ]

From Middle Persian pʾtdʾšn' (pādāšn, “reward, retribution”).


مارمولک

head

مارْمولَک • (mârmulak) (plural مارمولکها (mârmulak-hâ))

مارْمولَک (canonical)
mârmulak (romanization)
مارمولکها (plural)


درنگ

درنگ • (derang) (plural درنگها (derang-hâ))

→ Bengali: দেরেঙ্গ (dereṅgo)

[d̪e.ɹæɲɡʲ̥]

Inherited from Middle Persian dlng' (drang, “period, duration”), from Old Persian, from Proto-Iranian *drangah, from Proto-Indo-Iranian *drangʰas, from Proto-Indo-European *dlongʰos (“long”), see there for cognates.

inh+

سالم از دزدان و از آسیب سنگ
 برد تا دار الخلافه بیدرنگ

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 2736:

He bore it without delay, safe from robbers and unhurt by stones, to the seat of the Caliphate (the Caliph's palace).

sālim az duzdān u az āsēb-i-sang
 burd tā dāru l-xilāfa bē-dirang


هجر

شب وصل است و طی شد نامه هجر
سلام فیه حتی مطلع الفجر

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 251”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

It is the night of union [between the lovers], and the book of separation is settled:
Salāmun fīhi ḥattā maṭlaʕi l-fajr [Arabic: Peace in it until the break of dawn.]

šab-i wasl ast u tay šud nāma-yi hajr
salāmun fīhi hattā matla'i l-fajr

(poetic) separation (from friends or the beloved)


دما

head

دما • (damâ)

fa-noun

دما • (damâ)


کمدی

head

کمدی • (komedi) (plural کمدیها (komedi-hâ))


دماسنج

دَماسَنْج • (damâsanj) (plural دماسنجها (damâ-sanj-hâ))

دَماسَنْج (canonical)
damâsanj (romanization)
دماسنجها (plural)

From دَما (damâ, “temperature”) + ـسَنج (sanj, “-meter”).


متغیر

head

متغیر • (moteğayyer) (plural متعیرها (moteğayyer-hâ))

moteğayyer (romanization)
متعیرها (plural)

(mathematics) variable (quantity that may assume any one of a set of values)


حرارت

[hä.ɾɑː.ɾǽt̪]

[hä.ɾɑː.ɾǽt̪]

[ʔä.ɾɑː.ɾǽt̪]

[ʔä.ɾɔː.ɾǽt̪]

[hæ.ɹɒː.ɹǽt̪]

[hä.ɾɔ.ɾǽt̪]

Borrowed from Arabic حَرَارَة (ḥarāra, “heat”).


مازوج

head

مازوج • (mâzuj)

fa-noun

مازوج • (mâzuj)

[mɑː.zúːd͡ʒ]

[mɑː.zúːd͡ʒ]

[mɑː.zúːd͡ʒ]

[mɔː.zúd͡ʒ̥]

[mɒː.zúːd͡ʒ̥]

مازو مازو#Persian

Alternative form of مازو (mâzu, “oak gall”)


معرفت‌شناسی

معرفتشناسی (canonical)
ma'refat-šenâsi (romanization)

From معرفت (ma'refat, “knowledge”) + ـشناسی (-šenâsi, “-logy”).

af

fa:معرفت‌شناسی


مازو

head

مازو • (mâzu)

fa-noun

مازو • (mâzu)

→ Hindi: माजूफल (mājūphal)

desc

→ Urdu: ماجو (mājū), مازو (māzū), ماجوپهل (mājūphal)

desctree

→ Ottoman Turkish: مازو (mazu, mazı), مازی (mazı)
Turkish: mazı
→ Armenian: մազի (mazi)

Akin to Central Kurdish مازوو (mazû), Northern Kurdish mazî, Southern Kurdish مازێ (mazê), and Gurani مازوو (mâzû), and Chinese 沒食子／没食子 (mòshízǐ), a Middle Iranian borrowing, all meaning the oak apple.

gall nut, oak apple, oak gall, gall apple, Aleppo gall

(usually دار مازو (dâr mâzu)) gall oak, Aleppo oak (Quercus infectoria)


شوکران

head

شوکران • (šowkarân)

fa-noun

شوکران • (šowkarân)

→ Arabic: شَوْكَرَان (šawkarān)

[ʃäw.kʰä.ɾɑ́ːn]

[ʃäw.kʰä.ɾɑ́ːn]

[ʃäw.kʰä.ɾɑ́ːn]

[ʃäw.kʰä.ɾɔ́ːn]

[ʃow.kʰʲæ.ɹɒ́ːn]

[ʃäw.kʰä.ɾɔ́n]

Through a Semitic borrowing, however a false cognate to the Semitic root for drunkenness, intoxication (Arabic س ك ر (s-k-r)); from a form equaling Aramaic שׁכרונא / ܫܲܟܪܘܿܢܵܐ (šaḵrōnā, “henbane”), Hebrew שִׁכָּרוֹן (šikārōn, “henbane”), Arabic سَكْرَان (sakrān), سَيْكَرَان (saykarān, “henbane”). Derived from Akkadian 𒌑𒅫 (^(U₂).ŠAKIR /šakirû/, “a plant, drug”), ultimately a loan from Sumerian 𒌑𒅫 (^(U₂).ŠAKIR /šakir/, “a plant, drug”).

cog

Aramaic שׁכרונא

der

Conium maculatum
Conium maculatum#Translingual

hemlock (Conium gen. et spp., particularly Conium maculatum)


اوستاد

head

اوستاد • (ustâd)

fa-noun

اوستاد • (ustâd)

استاد استاد#Persian

Alternative form of استاد, now rare and generally replaced by استاد (ostâd) in standard writing and speech.


استادها

head

استادها • (ostâd-hâ)

From استاد (ostâd, “professor”) + ـها (-hâ), the inanimate plural marker.

استاد استاد#Persian


استادان

استادان • (ostâdân)

[ʔʊs.t̪ʰɑː.d̪ɑ́ːn]

[ʔʊs.t̪ʰɑː.d̪ɑ́ːn]

[ʔʊs.t̪ʰɑː.d̪ɑ́ːn]

[ʔus.t̪ʰɔː.d̪ɔ́ːn]

[ʔos.t̪ʰɒː.d̪ɒ́ːn]

From استاد (ostâd, “professor”) + ـان (-ân), the animate plural marker.

استاد استاد#Persian


اساتید

اساتید • (asâtid)

[ʔä.sɑː.t̪ʰíːd̪]

[ʔä.sɑː.t̪ʰíːd̪]

[ʔä.sɑː.t̪ʰíːd̪]

[ʔä.sɔː.t̪ʰíd̪̥]

[ʔæ.sɒː.t̪ʰíːd̪̥]

[ʔä.sɔ.t̪ʰíd̪]

استاد استاد#Persian


استاذ

استاذ • (ostâz)

fa-noun

استاذ • (ostâz)

استاد استاد#Persian

Alternative form of استاد, now considered an archaic form and virtually completely replaced by استاد (ostad).


شریف

head

شریف • (šarif) (plural اشراف (ašrâf) or شرفا (šorafâ) or شریفان (šarifân))

šarif (romanization)
اشراف (plural)
شرفا (plural)
شریفان (plural)

طبقه اشراف


عرض حال

عرضحال عرضحال#Persian

Alternative spelling of عرضحال ('arzehâl, “petition”)


عرضحال

desctree

→ Ottoman Turkish: عرضحال (arzıhal, arzuhal), عرض حال (arz-ı hal)
Turkish: arzuhâl
→ Arabic: عَرْضُحَال (ʕarḍuḥāl)
→ Albanian: arzuál, arzuhál
→ Armenian: արզուհալ (arzuhal), արզըհալ (arzəhal)
→ Bulgarian: харзува́л (harzuvál), арзуха́л (arzuhál), арзоха́л (arzohál), харзуха́л (harzuhál), харзуа́л (harzuál)
→ Greek: αρζοχάλι (arzocháli), αρζιχάλι (arzicháli), αρζουχάλι (arzoucháli), αρτζοχάλι (artzocháli), αρτζιχάλι (artzicháli), αρτζουχάλι (artzoucháli)
→ Hungarian: arzuál, arzoál, harzuál
→ Macedonian: харзувал (harzuval), арзухал (arzuhal)
→ Romanian: arzihál, arzuhál, arzohál, arzahál, arzehál, arzavál, arzovál, harzovál
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: арзу̀ха̄л, арзо̀ха̄л, арзу̀ва̄л, арзо̀ва̄л, арзо̀ва̄н
Latin script: arzùhāl, arzòhāl, arzùvāl, arzòvāl, arzòvān

Ezafe of عرض ('arz) from Arabic عَرْض (ʕarḍ, “presentation”) + حال (hâl) from Arabic حَال (ḥāl, “case, state of things”).


فرمایش

head

فرمایش • (farmâyeš) (plural فرمایشها (farmâyeš-hâ) or فرمایشات (farmâyešât))

farmâyeš (romanization)
فرمایشها (plural)
فرمایشات (plural)

→ Bengali: ফরমায়েশ (fôrmaeś)

→ Hindustani:

Hindi: फ़रमाइश (farmāiś)

Urdu: فرمائش (farmāiś)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਫ਼ਰਮਾਇਸ਼ (farmāiśa)

Shahmukhi script: فرمائش (farmāiś)

[fäɾ.mɑː.jɪ́ʃ]

[fäɾ.mɑː.jɪ́ʃ]

[fäɾ.mɑː.jɪ́ʃ]


خربوزه

خَربُوزَه • (xarbūza) (plural خربوزهها (xarbūza-hā))

خَربُوزَه (canonical)
xarbūza (romanization)
خربوزهها (plural)

خربزه خربزه#Persian

(Dari standard spelling of خربزه) melon.


متخلف

متخلف • (motaxallef) (plural متخلفها (motaxallef-hâ) or متخلفین or متخلفان (motaxallefân))

motaxallef (romanization)
متخلفها (plural)
متخلفین (plural)
متخلفان (plural)

Borrowed from Arabic مُتَخَلِّف (mutaḵallif).


زردوزی

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਜ਼ਰਦੋਜ਼ੀ (zardozī)

Shahmukhi script: زردوزی (zardōzī)

desctree

→ Urdu: زردوزی (zardōzī)
→ English: zardozi

→ Uzbek: zardoʻzi

From زردوز (zarduz, “gold embroiderer”) + ی (-i).


همیاری

head

همیاری • (hamyâri)

fa-noun

همیاری • (hamyâri)

[ʔäm.jɑː.ɾíː]

[ʔäm.jɔː.ɾí]


امضاکننده

امضا کننده
امضا کننده#Persian


رل

From English relationship, shortened for quick use.

(informal) romantic or sexual relationship


دق

[…]در مقابل ما مانند آینهٔ دق حاضر گردیدند و همین که چشمشان به تذکرهٔ ما افتاد مثل اینکه خبر تیر خوردن شاه یا فرمان مطاع عزرائیل را به دستشان داده باشند[…]

1921, Mohammad-Ali Jamalzadeh, فارسی شکر است:

[…] they appeared in front of us like the mirror of [our] current agony, and as soon as their eyes fell on our passport, it was as if they had been given the news of the Shah being shot or the unquestionable command of the Angel of Death […]

[…] dar moqâbel-e mâ mânand-e âyene-ye deq-e hâzer gardidand va hamin ke čašm-ešân be tazkere-ye mâ oftâd mesl-e in-ke xabar-e tiz xordan-e šâh yâ farmân-e motâ'-e azrâ'il râ be dast-ešân dâde bâšand […]

(archaic, original sense) hectic fever, consumption


تفنگچه

desc

→ Pashto: تفنګچه (tofangčá), توپنګچه (topangčá)

Blend of تفنگ (tofang, “gun”) + تپانچه (tapânča, “pistol”).


دونمه

head

دونمه • (dunme) (plural دونمگام (dunmegân) or دونمهها (dunme-hâ))

dunme (romanization)
دونمگام (plural)
دونمهها (plural)

Borrowed from Ottoman Turkish دونمه (Dönme).

bor+

Dönmeh, a group of Sabbatean crypto-Jews.


عوض

head

عوض • ('avaz) (plural اعواض (a'vāz) or عوضها ('avaz-hâ))

'avaz (romanization)
اعواض (plural)
عوضها (plural)

جود جمله از عوضها دیدن است
پس عوض دیدن ضد ترسیدن است

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 898:

All munificence is from seeing compensations;
therefore seeing the compensation is opposed to fearing.

jūd jumla az awaz-hā dīdan ast
pas awaz dīdan zid-i tarsīdan ast


حوری

desctree

→ French: houri
→ Catalan: hurí
→ English: houri
→ German: Huri


پانیذ

head

پانیذ • (pâniz)

fa-noun

پانیذ • (pâniz)

پانید پانید#Persian


قلاوز

A Turkic borrowing, see Old Anatolian Turkish قلاغوز (qulağuz, qulavuz).


شعبه

head

شعبه • (šo'be) (plural شعبه ها (šo'be-hâ) or شعب (šo'ab))

šo'be (romanization)
شعبه ها (plural)
شعب (plural)

Urdu: شعبہ (śobā)