پرهیز

→ Azerbaijani: pəhriz

→ Bengali: পরহেজ (pôrhez)

→ Hindustani:

Hindi: परहेज़ (parhez)

Urdu: پَرْہیز (parhez)

→ Uyghur: پەرھىز (perhiz)

→ Pashto: پرهېز (parhéz), پرېز (paréz)

From Middle Persian [script needed] (pʾhlyc /pahrēz/, “defence; care”). Compare Semnani پهریز (pahriz).

inh

پرهیز از سرمایهگذاری در صنایع حرام

parhiz az sarmâye-gozâri dar sanâye'-e harâm

(proscribed in Dari) medical regimen, diet


استصواب

head

استصواب • (estesvâb)

fa-noun

استصواب • (estesvâb)

Borrowed from Arabic اِسْتِصْوَاب (istiṣwāb).

bor+

اِسْتِصْوَاب


مجری

Borrowed from Arabic مُجْرٍ (mujrin), active participle of أَجْرَى (ʔajrā).


فرسایش

head

فرسایش • (farsâyeš)

fa-noun

فرسایش • (farsâyeš)

[fäɾ.sɑː.jɪ́ʃ]

[fäɾ.sɑː.jɪ́ʃ]

[fäɾ.sɑː.jɪ́ʃ]

From فرسا (farsâ, present stem of فرسودن (farsudan, “to wear down”)) + ـش (-eš).

af

فرسا
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">فرسودن</i> (farsudan, “to wear down”)>


خیک

From Middle Persian [script needed] (*xīg, *xēg, “leather bag”), compare Mazanderani خک (xek). Cognate with Old Norse kaggi (“keg”).


پیسه

پَیسَه (canonical)
پیسه (canonical)
paysa (romanization)
peyse (romanization)

Debated, either from Middle Persian [script needed] (ptwʾsk' /paywāsag/, “purse, wallet”). Akin to Old Armenian պայուսակ (payusak, “purse, pouch”), an Iranian borrowing. Or
from Sanskrit पद + अंश (pada + aṃśa, “quarter + part, piece”) via Hindustani پَیسے / पैसे (paise, “money, cash, coin”), akin to Pashto پیسې and Baluchi پیسہ.


یشم سبز

From یشم (yašm) + سبز (sabz), literally “green jasper”.


سورپریز

surpriz (romanization)
surperiz (romanization)


جرمنی

Borrowed from Hindustani جرمنی / जर्मनी (jarmanī), from English Germany.


خلافت

→ Bengali: খেলাফত (khelaphot)

→ Hindustani:

Hindi: ख़िलाफ़त (xilāfat)

Urdu: خلافت (xilāfat)

→ Malayalam: ഖിലാഫത്ത് (khilāphattŭ)

→ Punjabi: خِلَافَت (xilāfat)

→ Sindhi: خلافت


فارغ‌التحصیل

head

فارِغُالتَّحْصیل

فارغالتحصیلان

فارِغُالتَّحْصیل • (fâreğ-ot-tahsil) (plural فارغالتحصیلان (fâreğ-ot-tahsilân))

fa-noun

فارِغُالتَّحْصیل

فارغالتحصیلان

فارِغُالتَّحْصیل (canonical)
fâreğ-ot-tahsil (romanization)
فارغالتحصیلان (plural)

[fɑː.ɾɪ.ɣʊt̪.t̪ʰäɦ.síːl]

[fɑː.ɾɪ.ɣʊt̪.t̪ʰäɦ.síːl]

[fɑː.ɾɪ.ɣʊt̪.t̪ʰɑː.síːl]

From Arabic فَارِغ (fāriḡ) + Arabic التَّحْصِيل (at-taḥṣīl).

com

graduate (person who is recognized by a university as having completed the requirements of a degree studied at the institution)


اداره پست

head

اِدارِهٔ پُسْت

اِدارِهٔ پُسْت • (edâre-ye post)

fa-noun

اِدارِهٔ پُسْت

اِدارِهٔ پُسْت • (edâre-ye post)

اِدارِهٔ پُسْت (canonical)
edâre-ye post (romanization)


پیچه

→ Turkish: peçe

coil (something wound in the form of a helix or spiral)


مارپیچ

head

مارپیچ • (mârpič) (plural مارپیچها (mârpič-hâ))

[mɑːɾ.pʰeːt͡ʃ]

[mɑːɾ.pʰeːt͡ʃ]

[mɑːɾ.pʰeːt͡ʃ]

[mɔːɾ.pʰeːt͡ʃ]

[mɒːɹ.pʰiːt͡ʃ]


مدیریت

(the process or act of) managing, administering; management, administration

اداره

bureau, agency; office; administration (of public affairs)


رمزگشایی

رمزگشایی • (ramz-gošâyi)

fa-noun

رمزگشایی • (ramz-gošâyi)


خرابی

head

خرابی • (xarâbi)

fa-noun

خرابی • (xarâbi)


تاگ‌سازی

head

تاگسازی • (tâg-sâzi)

fa-noun

تاگسازی • (tâg-sâzi)

تاگسازی (canonical)
tâg-sâzi (romanization)


زیرساخت

head

زیرساخت • (zirsâxt) (plural زیرساختها (zirsâxt-hâ))

zirsâxt (romanization)
زیرساختها (plural)

From زیر (zir, “under”) + ساخت (sâxt, “structure”). Presumably a calque of French infrastructure.


استعاره

head

استعاره • (este'âre) (plural استعارهها (este'âre-hâ) or استعارات (este'ârât))

este'âre (romanization)
استعارهها (plural)
استعارات (plural)

[ʔɪs.t̪ʰe̞.ʔɑː.ɾǽ]

[ʔɪs.t̪ʰe̞.ʔɑː.ɾǽ]

Borrowed from Arabic اِسْتِعَارَة (istiʕāra).

bor+

اِسْتِعَارَة


محتویات

Borrowed from Arabic مُحْتَوَيَات (muḥtawayāt), plural of مُحْتَوًى (muḥtawan).

مُحْتَوَيَات


روحیه

Borrowed from Arabic رُوحِيَّة (rūḥiyya).


تقویت

Borrowed from Arabic تَقْوِيَة (taqwiya).


نورشناسی

head

نورشناسی • (nur-šenâsi)

fa-noun

نورشناسی • (nur-šenâsi)

From نور + ـشناسی.

af

نور + ـشناسی


شورش

head

شورِش • (šureš) (plural شورشها (šureš-hâ))

شورِش (canonical)
šureš (romanization)
شورشها (plural)

From شور (šur) + ـش (-eš), from the verb شوریدن (šuridan, “to revolt”).


جوش

Ultimately from Proto-Indo-European *yes- (“to foam, boil”).


ترفند

head

ترفند • (tarfand) (plural ترفندها (tarfand-hâ))


انگنار

angenâr (romanization)
engenâr (romanization)

[ʔäŋ.ɡɪ.nɑ́ːɾ]

[ʔɪŋ.ɡɪ.nɑ́ːɾ]

[ʔäŋ.ɡɪ.nɑ́ːɾ]

[ʔɪŋ.ɡɪ.nɑ́ːɾ]

[ʔäŋ.ɡɪ.nɑ́ːɾ]

[ʔɪŋ.ɡɪ.nɑ́ːɾ]

[ʔäŋ.ɡi.nɔ́ːɾ]

[ʔiŋ.ɡi.nɔ́ːɾ]

[ʔæɲ.ɡʲe.nɒ́ːɹ]

[ʔeɲ.ɡʲe.nɒ́ːɹ]

[ʔäŋ.ɡi.nɔ́ɾ]

Borrowed from Ottoman Turkish انكنار (enginar, inginar), from Greek αγκινάρα (agkinára). False cognate of Persian کنگر (kangar, “thistle”).


ریوند

desc

→ Arabic: رَاوَنْد (rāwand), رِوَنْد (riwand), رِيوَنْد (rīwand)

→ Middle Armenian: ռաւանդ (ṙawand), ռեւանդ (ṙewand), ըռեւանդ (əṙewand), ըրեւանդ (ərewand), ռաւանդիսենի (ṙawandiseni), ռեւանդսենի (ṙewandseni),

→ Kipchak: [script needed] (rauand)

Tatar: ravan, rāuan

desctree

→ Ottoman Turkish: راوند (ravend)
Turkish: ravent
→ Albanian: raven
→ Armenian: ռավենտ (ṙavent)
→ Greek: ραβέντι (ravénti), ρεβέντι (revénti)
→ Romanian: revent
→ Russian: реве́нь (revénʹ)
→ Ukrainian: ре́вінь (révinʹ)
→ Uzbek: revand

From Middle Persian *rēwand, from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (lypʾs /rēbās, rēbāh/), from Old Persian *rabaθah, from Proto-Iranian *(h)rabā́š ~ *(h)rabacáh.


فاخته

head

فاخته • (fâxte)

fa-noun

فاخته • (fâxte)

→ Old Anatolian Turkish: فاخته (fâhte)

desctree

Ottoman Turkish: فاخته (fahte)
Turkish: fattıke (with metathesis)

Classical Azerbaijani: faxtə


اسپرزه

→ Arabic: أَسْفِيُوس (ʔasfiyūs)

→ Hindustani:

desc

Hindi: इसबग़ोल (isabġol), इसबगोल (isbagol) — nuqtaless, इस्बग़ोल (isbaġol), इस्बगोल (isbagol), इस्पग़ोल (ispaġol), इस्पगोल (ispagol)

desctree

Urdu: اسبغول (isabgol, isbagol), اسپغول (ispaġol)
→ Arabic: إِسْبَغُول (ʔisbaḡōl)
→ Bengali: ইসবগুল (isobgul)
→ English: ispaghula, ispaghul, isabgol, spogel
→ French: ispaghul
→ Italian: ispaghul
→ Punjabi:
Gurmukhi script: ਈਸਬਗੋਲ (īsbagol)
Shahmukhi script: اسبغول (īsbagol)
→ Russian: исфа́гула (isfágula)
→ Tamil: இசப்கோல் (icapkōl)

اسب (asb), اسپ (asp, “horse”) + گوش (gôš), غوش (ğôš), غول (ğôl, “ear”), because the seeds remind of horse ears, and پرزه (parza, “powder”) by their dosage form.


لیف

loof, fiber, bark of palm tree or loofah


بالکانه

head

بالکانه • (bâlkâne)

fa-noun

بالکانه • (bâlkâne)


پاپاخ

head

پاپاخ • (pâpâx)


قارون

قارون • (qârun)

fa-noun

قارون • (qârun)


خشم

head

خشم • (xašm)

fa-noun

خشم • (xašm)

→ Hindi: ख़श्म (xaśma)

→ Turkish: hışım

From Middle Persian ʾyšm, xyšm (xēšm, “anger”), from Old Persian *aišima (compare Avestan 𐬀𐬉𐬱𐬆𐬨𐬀 (aēšəma), 𐬀𐬉𐬴𐬨𐬀 (aēṣ̌ma)), from Proto-Iranian *HayšHmah, from Proto-Indo-Iranian *HayšHmas, from Proto-Indo-European *h₁oysh₂-mo-s, from *h₁eysh₂-.
Cognate with Parthian 𐫙𐫢𐫖𐫃 (ʿšmg /išmag/, “wrath, the demon wrath”) and more distantly Latin īra. Akin to Old Armenian հեշմակ-ապաշտ (hešmak-apašt), Old Georgian ჰეშმაკი (hešmaḳi), ეშმაკი (ešmaḳi), Middle Georgian შმაგი (šmagi), Iranian borrowings.

cog

հեշմակ-ապաշտ

خشم بر شاهان شه و ما را غلام
خشم را هم بستهام زیر لگام

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3799:

Anger is king over kings, and to me it is a slave:
even anger I have bound under the bridle.

xišm bar šāhān šah u mā rā ğulām
xišm rā ham basta-am zēr-i lagām

1021-1077, Abu'l-Fadl Bayhaqi, Tarikh-i Bayhaqi
چون حسنک بیامد، خواجه بر پای خاست. چون او این مَکرُمت بکرد، همه – اگر خواستند یا نه – بر پای خاستند. بو سهل زوزنی بر خشم خود طاقت نداشت؛ برخاست، نه تمام و بر خویشتن می ژکید. احمد او را گفت: در همه کارها ناتمامی. وی نیک از جای بشد.
Čūn Hasanak biyāmad, Xwāja bar pāy xāst. Čūn ō īn makrumat bikard, hama – agar xwāstand yā na – bar pāy xāstand. Bū Sahl Zawzanī bar xašm-i xwad tāqat nadāšt; bar-xāst, na tamām, wa bar xwēštan mē-žakīd. Ahmad ō rā guft: "dar hama-i kār-hā nā-tamāmī". Way nēk az jāy bišud.
When Hasanak [the Vizier] arrived, Khwaja [Ahmad Maymandi] rose to his feet. Since he displayed this act of respect, everyone – whether they wanted or not – rose to their feet.. Bu Sahl Zawzani couldn't contain his irritation; he rose, [but] not completely, while muttering under his breath. Ahmad said to him: "In all [your] undertakings, you lack thoroughness." He [Bu Sahl] became extremely angered.


انگیزه

[ʔäŋ.ɡeː.zǽ]

[ʔäŋ.ɡeː.zǽ]

[ʔäŋ.ɡeː.zǽ]

[ʔäŋ.ɡeː.zǽ]

[ʔæɲ.ɡʲiː.zé]

از نظر طالبان، آمریکا بیشترین انگیزه را برای به زانو درآمدن دولت جدید افغانستان دارد چرا که میخواهد بگوید بدون حمایت من امکان شکلگیری دولت قوی وجود ندارد.

2021 September 18, “جعبه سیاه آمریکا در افغانستان [America's Black Box in Afghanistan]”, in Kayhan:

From the Taliban's viewpoint, the United States has the greatest motivation to bring Afghanistan's new government to its knees because it wants to say that without its support, there is no possibility for the formation of a strong government.

az nazar-e tâlebân, âmrikâ bištarin angize râ barâ-ye be zânu dar-âmadan-e dowlat-e jadid-e afgânestân dârad čerâ ke mi-xâhad be-guyad bedun-e hemâyat-e man emkân-e šekl-giri-ye dowlat-e qavi vojud na-dârad.


بدهی‌ها

بدهیها (canonical)
bedehi-hâ (romanization)

بدهی بدهی#Persian


تظاهرات

head

تظاهرات • (tazâhorât)

[t̪ʰä.zɑː.ɦʊ.ɾɑ́ːt̪]

[t̪ʰä.zɑː.ɦʊ.ɾɑ́ːt̪]

[t̪ʰä.zɑː.wʊ.ɾɑ́ːt̪]

[t̪ʰä.zɔː.wu.ɾɔ́ːt̪]

[t̪ʰæ.zɒː.ɦo.ɹɒ́ːt̪]

[t̪ʰä.zɔ.ɦu.ɾɔ́t̪]

تظاهر تظاهر#Persian

plural of تظاهر (tazâhor): political demonstration, march


آمار

آمار • (âmâr)

fa-noun

آمار • (âmâr)

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾmʾl /āmār/, “reckoning, consideration”), from Old Persian; see *hammārakarah for more.

inh+

(obsolete, original sense) calculation, enumeration


اجلاس

head

اجلاس • (ejlâs)

fa-noun

اجلاس • (ejlâs)

[ʔɪd͡ʒ.lɑ́ːs]

[ʔɪd͡ʒ.lɑ́ːs]

[ʔɪd͡ʒ.lɑ́ːs]


میتین

mêtin (romanization)
mitin (romanization)


تسمه

Possibly from Ancient Greek δεσμός (desmós, “band, connection”) or from Old Iranian, cognate with Proto-Slavic *tìskati.


کوکه

Azerbaijani: kökə


هندوستانی

head

هندوستانی • (hendustâni)

fa-noun

هندوستانی • (hendustâni)

→ Hindustani:

desc

हिन्दुस्तानी

Hindi: हिन्दुस्तानी (hindustānī)

Urdu: ہندوستانی (hindustānī)

[ʔɪn̪.d̪uːs.t̪ʰɑː.níː]

From هندوستان (hendustân, “India”) + ی (-i).


سپرخی

From Proto-Indo-European *(a)sp(h)arag-, *(a)sprāg- (“sprout”). Cognate with Norwegian spræk (“cheerful, lively”).


انبر

→ Khalaj: ambur

From Middle Iranian, from Proto-Indo-European *h₂eḱ- (“sharp”).


هامین

From Middle Persian [script needed] (hāmīn), from Old Persian, from Proto-Iranian, from Proto-Indo-Iranian (compare Sanskrit समा (sámā, “season, year”)), from Proto-Indo-European *s(e)m-eh₂- (compare English summer).

(archaic, regional, Baluchistan) late summer; harvest season of dates


استثنا

head

استثنا • (estesnâ)

fa-noun

استثنا • (estesnâ)

[ʔɪs.t̪ʰɪs.nɑ́ː]

[ʔɪs.t̪ʰɪs.nɑ́ː]

[ʔɪs.t̪ʰɪs.nɑ́ː]

Borrowed from Arabic اِسْتِثْنَاء (istiṯnāʔ).

bor+

اِسْتِثْنَاء


انزوا

head

انزوا • (enzevâ)

fa-noun

انزوا • (enzevâ)

Borrowed from Arabic اِنْزِوَاء (inziwāʔ).


ذخیره

head

ذَخیرَه • (zaxire) (plural ذخایر (zaxâyer))

ذَخیرَه (canonical)
zaxire (romanization)
ذخایر (plural)

ذخایر نفتی


منظره

منظره • (manzare) (plural مناظر (manâzer) or منظرهها (manzare-hâ))

manzare (romanization)
مناظر (plural)
منظرهها (plural)

Borrowed from Arabic مَنْظَرَة (manẓara).

bor+

منظرهٔ این اتاق به بیرون بسیار زیباست.

The outside view from this room is very beautiful.

manzare-ye in otâq be birun besiyâr zibâ-st.

view (something to look at, such as scenery)

منظرهٔ دعوای آن دو نفر خیلی ناراحتکننده بود.

The sight of those two people fighting was very upsetting.

manzare-ye da'vâ-ye ân do nafar xeyli nârâhat-konande bud.


گمرا

head

گمرا • (gamrâ)

fa-noun

گمرا • (gamrâ)

Perhaps cognate with Old Norse gaumr (“heed, attention”).


فرتور

fartur (romanization)
fartowr (romanization)
fartôr (romanization)


تمر هندی

Borrowed from Arabic تَمْر هِنْدِيّ (tamr hindiyy).

bor+

تَمْر هِنْدِيّ


برم

From Middle Persian wlm (warm), from Proto-Iranian [Term?], ultimately from Proto-Indo-European *wer- (“to heed, be wary, watch, guard”). Cognates include Ancient Greek ὁράω (horáō, “I see, watch”), Latin vereor (“I revere, fear”), and Old English warnian (“to warn, be wary”). Alternatively from Proto-Iranian *wār- (“to choose; to convince, believe”), from Proto-Indo-European *welh₁-.


بازیگری

head

بازیگری • (bâzigari)

fa-noun

بازیگری • (bâzigari)


تازه‌وارد

head

تازهوارد • (tâze-vâred)

fa-noun

تازهوارد • (tâze-vâred)

تازهوارد (canonical)
tâze-vâred (romanization)


نوشته

head

نِوِشْتِه or نَوِشْتَه • (nevešte or navišta) (plural نوشتهها (nevešte-hâ) or نوشتجات)

نِوِشْتِه (canonical)
نَوِشْتَه (canonical)
nevešte (romanization)
navišta (romanization)
نوشتهها (plural)
نوشتجات (plural)

Past participle of نوشتن (neveštan, “to write”).


گزاره

گزاره • (gozâre)

fa-noun

گزاره • (gozâre)

[ɡ̥o.zɒː.ɹé]

From گزار (gozâr, “present stem of گزاردن”) + ـه (-e).

af

(grammar) predicate (the part of the sentence which states something about the subject or the object of the sentence)


غسل تعمید

baptism (the Christian sacrament with water)


طور

→ Hindustani:

Hindi: तौर (taur)

Urdu: طور (taur)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਤੌਰ (taur)

Shahmukhi script: طور (taur)

towri ke bahrâm goft […]

طوری که بهرام گفت[…]


کادو

head

کادو • (kâdo)

fa-noun

کادو • (kâdo)


گمست

desc

→ Arabic: جَمَشْت (jamašt), جَمَسْت (jamast), جَمَز (jamaz)

Ultimately from Ancient Greek ἀμέθυστος (améthustos, “not drunk”), from ἀ- (a-, “not”) + μεθύω (methúō, “I am drunk”), from μέθυ (méthu, “wine”).


نسخه

head

نسخه • (nosxe) (plural نسخهها (nosxe-hâ) or نسخ (nosax))

nosxe (romanization)
نسخهها (plural)
نسخ (plural)


سوسنبر

→ Armenian: սուսամբար (susambar)

desc

→ Middle Armenian: սիսամբար (sisambar), սիսանպար (sisanpar)

From Middle Persian [script needed] (sysymbl), [script needed] (sysynbl /sīsīmbar/, “sisymbrium, wild thyme”), from Ancient Greek σισύμβριον (sisúmbrion).

inh

Thymus serpyllum
Thymus serpyllum#Translingual


آویشن

head

آویشن • (âvišan)

fa-noun

آویشن • (âvišan)

[ʔɒː.viː.ʃɒ́ːn]

From earlier form آبشن (ābišan) from Middle Persian [script needed] (ʾp̄yšn' /ābēšan ~ ābešan/).


پس‌کوچه

head

پسکوچه • (pas-kuče) (plural پسکوچهها (pas-kuče-hâ))

پسکوچه (canonical)
pas-kuče (romanization)
پسکوچهها (plural)

[pʰäs.kʰʊː.t͡ʃʰǽ]

[pʰäs.kʰɵ.t͡ʃʰǽ]

From پسـ (pas-) + کوچه (kuče, “alley; lane”).

a side alley extending off another alley; a secondary alley


کوچه‌پس‌کوچه

کوچهپسکوچهها

کوچهپسکوچه • (kuče-pas-kuče) (plural کوچهپسکوچهها (kuče-pas-kuče-hâ))

fa-noun

کوچهپسکوچهها

کوچهپسکوچه (canonical)
kuče-pas-kuče (romanization)
کوچهپسکوچهها (plural)

[kʰoː.t͡ʃʰä.pʰäs.kʰoː.t͡ʃʰǽ]

[kʰoː.t͡ʃʰä.pʰäs.kʰoː.t͡ʃʰǽ]

[kʰoː.t͡ʃʰä.pʰäs.kʰoː.t͡ʃʰǽ]

[kʰʊː.t͡ʃʰä.pʰäs.kʰʊː.t͡ʃʰǽ]

[kʰɵ.t͡ʃʰä.pʰäs.kʰɵ.t͡ʃʰǽ]

Compound of کوچه (kuče, “alley”) + پس کوچه (pas-kuče, “secondary alley”).

compound

December 2013, Hamshahri, http://hamshahrionline.ir/details/243059/Culture/Artnews
صدای شهرام ناظری در کوچه پس کوچههای قونیه پیچید
sedâ-ye šahrâm-e nâzeri dar kuče-pas-kuče-hâ-ye qowniye pičid
Voice of Shahram Nazeri echoed in the alleys of Konya


مخدر

Borrowed from Arabic مُخَدِّر (muḵaddir).


شتابگر

head

شتابگر • (šetâbgar)

fa-noun

شتابگر • (šetâbgar)


جعبه

head

جعبه • (ja'be) (plural جعبهها (ja'be-hâ))


گاور

gâvor (romanization)
gâvar (romanization)


گبر

From Proto-Indo-European *webʰ- (“weave”).


گبر

→ Azerbaijani: gəbr

desctree

→ Ottoman Turkish: گبر (gebr)
Turkish: gebr
→ French: guèbre
→ English: Guebre
→ German: Geber
→ Italian: guebro

→ Uzbek: gabr

→ Azerbaijani: gavur

→ Ottoman Turkish: كاور (gâvur)
Turkish: gâvur
→ Armenian: գյավուր (gyavur)
→ Bulgarian: гяу́р (gjaúr), гяу́рин (gjaúrin)
→ English: giaour
→ French: giaour, ghiaour
→ German: Giaur
→ Macedonian: ѓаур (ǵaur)
→ Romanian: ghiaur
→ Hungarian: gyaur
→ Italian: giaurro
→ Polish: giaur
→ Russian: гяу́р (gjaúr)
→ Serbo-Croatian: ђаур／đaur, каур／kaur

Borrowed from Aramaic 𐡂𐡁𐡓𐡀 (gbrʾ /gaḇrā/, “man; person”), reflected in the Middle Persian logogram (huzvarishn) GBRA (mard, “man”). The Persian word was probably used in pre-Islamic Persia to refer to some Zoroastrians in Mesopotamia (inhabited by many Aramaeans).
Traditionally has been derived from Arabic كَافِر (kāfir, “unbeliever”), but that is problematic on phonetic and semantic grounds.
See Shaki in Encyclopædia Iranica for more.

bor+

باز آ باز آ هر آنچه هستی باز آ
گر کافر و گبر و بتپرستی باز آ
این درگه ما درگه نومیدی نیست
صد بار اگر توبه شکستی باز آ
bâz-â! bâz-â! har ânče hastî bâz-â!
gar kâfir u gabr u but-parastî bâz-â!
în dargah-i mâ dargah-i nômêdî nêst

Attributed to both Abū-Sa'īd Abul-Khayr (967–1049) and Rumi (1207–1273)

Literal translation:
Return, return! Whatever thou art, return!
Whether kafir, infidel, or idolater, return!
This threshold of ours is not a threshold of despair.
[Even] if you've broken your repentance a thousand times, return!


رازی

head

رازی • (râzi)

fa-noun

رازی • (râzi)


چراغ نفتی

head

چراغ نفتی • (čerâğ-nafti)

fa-noun

چراغ نفتی • (čerâğ-nafti)

fa:چراغ نفتی


مالته

mâlte (romanization)
mâlta (romanization)

[mɑːl̪.t̪ʰǽ]

Borrowed from Pashto مالټه, from Urdu مالٹا (mālṭā), originally the name of certain cultivars from Malta introduced by the Portuguese.

der

Urdu مالٹا (mālṭā)


ساده‌زیستی

head

سادهزیستی • (sâde-zisti)

fa-noun

سادهزیستی • (sâde-zisti)

سادهزیستی (canonical)
sâde-zisti (romanization)


سمت‌الرأس

سمتالرأس (canonical)
samt-or-ra's (romanization)

From Arabic سَمْتُ الرَّأْس (samtu r-raʔs).

uder

سَمْتُ الرَّأْس


سمت الرأس

سمتالرأس سمتالرأس#Persian


ساده‌زیست

head

سادهزیست • (sâde-zist) (plural سادهزیستان (sâde-zistân) or سادهزیستها (sâde-zist-hâ))

سادهزیست (canonical)
sâde-zist (romanization)
سادهزیستان (plural)
سادهزیستها (plural)

From ساده (sâde) + زیست (zist), from زیستن (zistan, “to live”).


تعمید

[t̪ʰäʔ.míːd̪]

[t̪ʰäʔ.míːd̪]

[t̪ʰɑː.míːd̪]

[t̪ʰɔː.míd̪̥]

[t̪ʰæʔ.míːd̪̥]

[t̪ʰäʔ.míd̪]


خیال

خَیال • (xiyâl) (plural خیالات (xiyâlât))

خَیال (canonical)
xiyâl (romanization)
خیالات (plural)

→ Bengali: খেয়াল (kheẏal)

→ Hindustani:

desc

Hindi: ख़याल (xayāl), ख़्याल (xyāl), खयाल (khayāl), ख्याल (khyāl)

Urdu: خَیال (xayāl)
→ Ushojo: خیال

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਖ਼ਿਆਲ (xiāla)

Shahmukhi script: خیال (xeyāl)

Sylheti: ꠈꠤꠀꠟ (kíal)

Etymology tree
Arabic خَيال (ḵayāl)bor.
Persian خیالBorrowed from Arabic خَيال (ḵayāl).

etymon

خیال کودکانه

ای دوست خیال مهر رویت
از دیدهی ما دمی جدا نیست

c. 1380, Jahān Malik Khātūn, “Ghazal 267”, in دیوان جهان [Divān-i Jahān]:

O beloved! Daydreams of love from your face
Will not leave my eyes for a single moment.

ay dōst xayāl-i mihr-i rōy-at
az dīda-yi mā damē judā nēst

با خیال راحت

خیال سفر دارم.


خیال

head

خِیال • (xiyâl)

fa-noun

خِیال • (xiyâl)

خیار خیار#Persian

(Isfahan, Mashhad) Dialectal form of خیار (xiyâr, “cucumber”).


لکه

→ Azerbaijani: ləkə

→ Georgian: ლაქა (laka)

desctree

→ Ottoman Turkish: لكه (leke)
Turkish: leke
→ Armenian: լաքա (lakʻa), լեքե (lekʻe), լաքյա (lakʻya), լէքէ (lēkʻē), լա̈գ^յա̈ (lägʸä), լա̈ք^յա̈ (läkʻʸä) — dialectological notation, լաքայ (lakʻay) — traditional orthography
→ Bulgarian: леке (leke)
→ Greek: λεκές (lekés)
→ Romanian: lichea


قمه

Borrowed from Ottoman Turkish قامه (kama).


بازاریابی

head

بازاریابی • (bâzâr-yâbi)

fa-noun

بازاریابی • (bâzâr-yâbi)

marketing (the promotion, distribution and selling of a product or service)


آفتابگردان

head

آفتابگردانها

آفتابگردان • (âftâbgardân) (plural آفتابگردانها (âftâbgardân-hâ))

fa-noun

آفتابگردانها

âftâbgardân (romanization)
آفتابگردانها (plural)

آفتابگردان آفتابگردان#Persian


محافظه‌کاری

head

محافظهکاری • (mohâfeze-kâri)

fa-noun

محافظهکاری • (mohâfeze-kâri)

محافظهکاری (canonical)
mohâfeze-kâri (romanization)


آفتاب‌گردان

head

آفتابگردانها

آفتابگردان • (âftâb-gardân) (plural آفتابگردانها (âftâb-gardân-hâ))

fa-noun

آفتابگردانها

آفتابگردان (canonical)
âftâb-gardân (romanization)
آفتابگردانها (plural)


محافظه‌کار

head

محافظهکار • (mohâfeze-kâr) (plural محافظهکاران (mohâfeze-kârân))

محافظهکار (canonical)
mohâfeze-kâr (romanization)
محافظهکاران (plural)

→ Azerbaijani: mühafizəkar


توشه

توشه • (tuše)

fa-noun

توشه • (tuše)

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (twšk' /tōšag/, “provisions”). Compare Old Armenian թոշակ (tʻošak), an Iranian borrowing.

inh

provisions (food that you take on a trip)


بهانه

head

بهانه • (bahâne) (plural بهانهها (bahâne-hâ))

→ Azerbaijani: bəhanə

→ Hindi: बहाना (bahānā)

→ Ottoman Turkish: بهانه (bahâne)

Turkish: bahane, mahana, mahane, mahna

Middle Armenian: մահանայ (mahanay)

Armenian: մահանա (mahana)

→ Turkmen: bahana

→ Uyghur: بانا (bana)

desc

→ Urdu: بہانہ

→ Urdu: بہانہ

→ Uzbek: bahona

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (wh'nk' /wihānag/), from Proto-Iranian [Term?].

inh+

باشد که بنوشیم ز دستت قدح پر
کردیم بهانه بمیان باده حوری را

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 106:

Perhaps I shall drink a full goblet from your hand;
Amid the wine, I have made my excuses to the houri
[saying that he will not accept the wine of paradise, since drinking with the beloved is better].

bāšad ki binōšēm zi dastat qadah-i pur
kardēm bahāna ba-miyān-i bāda hūrī rā

excuse (explanation designed to avoid guilt)


لسپردرک

According to Henning, borrowed from Sogdian ܕܣܦܪܛܪ (dsprtr /*δaspartar/).

لب را بلسپردرک بکن پاک از می

9th–10th century, Rudaki, (Please provide the book title or journal name):


سرگیجه

[säɾ.ɡiː.d͡ʒä]

[säɾ.ɡiː.d͡ʒä]

[säɾ.ɡiː.d͡ʒä]


پیکان

head

پیکان • (peykân)

fa-noun

پیکان • (peykân)


پیکان

head

پیکان • (peykân)

fa-noun

پیکان • (peykân)


بنه

By surface analysis, بن (bon) + ـه (-e). Compare Old Armenian բնակ (bnak).

home appliances, household apparatus; baggage, impedimenta


وصیت‌نامه

head

وصیتنامه • (vasiyyat-nâme) (plural وصیتنامهها (vasiyyat-nâme-hâ))

وصیتنامه (canonical)
vasiyyat-nâme (romanization)
وصیتنامهها (plural)

→ Azerbaijani: vəsiyyətnamə

→ Uzbek: vasiyatnoma

→ Ottoman Turkish: وصيت نامه

Turkish: vasiyetname


پشتی

پشتی • (pošti)

fa-noun

پشتی • (pošti)

پشتی صندلی ضخیم است


مشته

head

مشته • (mošta)

desc

→ Ottoman Turkish: مشته (müşte, “a kind of garment made of hair”)

From Middle Persian *muštak, whence Arabic مُسْتَقَة (mustaqa) and Middle Armenian մուշտակ (muštak). Perhaps a derivative of Middle Persian [script needed] (mwšt' /mušt/, “fist”).


تسلیم

تسلیم امپراتوری ژاپن

تسلیم نامه


بارگه

head

بارگه • (bârgah)

fa-noun

بارگه • (bârgah)


بارگاه

head

بارگاه • (bârgâh)

fa-noun

بارگاه • (bârgâh)

[bɑːɾ.ˈɡɑːh]

[bɑːɾ.ɡɑ́ːʱ]

[bɑːɾ.ɡɑ́ːʱ]

[bɒːɹ.ɡɒ́ːʰ]

From بار (bâr, “admission”) + ـگاه (-gâh): "place of admission".

چو آمد به نزدیکی بارگاه
پیاده شد و راه بگشاد شاه

c. 1011, Abu'l-Qāsim Firdawsī, “The reign of Manūchihr”, in شاهنامه [Book of Kings]:

When he came close to the audience hall,
He went on foot, and the king opened the road.

čū āmad ba nazdīkī-yi bārgāh
piyāda šud u rāh bugšād šāh

hall of audience, reception hall; place where guests, envoys, etc., are greeted or sent away

منعم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست
هر جا که رفت خیمه زد و بارگاه ساخت

1258, Shaykh Muṣliḥ-ud-Dīn Saʿdī of Shiraz, translated by Wheeler M. Thackston, The Gulistan (Rose Garden) of Sa’di: Bilingual English and Persian Edition with Vocabulary, Bethesda, MD: Ibex Publishers, published 2008, →ISBN, page 88:

A rich man is never a stranger, be he in the mountains, on the plains, or in the desert.
Everywhere he goes he pitches a tent and holds court.

mun'am ba kōh u dašt u biyābān ğarīb nēst
har jā ki raft xayma zad u bārgāh sāxt

(transferred sense) palace, court, royal tent

همی بود بهمن به زابلستان
به نخچیر گر با می و گلستان
سواری و می خوردن و بارگاه
بیاموخت رستم بدان پور شاه

c. 1011, Abu'l-Qāsim Firdawsī, “The tale of Rustam and Isfandyār”, in شاهنامه [Book of Kings]:

Bahman remained in Zābulistān,
Either hunting or with wine and rose gardens.
Rustam taught that royal son
Riding, wine-drinking, and welcoming guests.

hamē būd bahman ba zābulistān
ba naxčīr gar bā may u gulistān
sawārī u may xwardan u bārgāh
biyāmūxt rustam bad-ān pūr-i šāh

(transferred sense, obsolete) royal etiquette of greeting and dispatching guests


سرا

head

سرا • (sarâ)

fa-noun

سرا • (sarâ)

سرای سرای#Persian


سرا

head

سرا • (sorā)

fa-noun

سرا • (sorā)

Borrowed from Sanskrit सुरा (surā) from Proto-Indo-Iranian *súraH (“liquor”). Cognate with Avestan 𐬵𐬎𐬭𐬁 (hurā), Middle Persian [script needed] (hwl /hur/).


سطل آشغال

head

سطل آشغال • (satl-e âšğâl)

fa-noun

سطل آشغال • (satl-e âšğâl)


زباله

head

زباله • (zobâle)

fa-noun

زباله • (zobâle)


پرانتز

[pʰæ.ɹɒːn̪.t̪ʰéz]


خاتون

head

خاتون • (xâtun)

fa-noun

خاتون • (xâtun)

→ Arabic: خاتون (ḵātūn)

→ Azerbaijani: xatın

→ Bengali: খাতুন (khatun)

→ Gujarati: ખાતૂન (khātūn)

desc

→ Gulf Arabic: خاتون (ḵātūn, “female nurse”)

→ Middle Armenian: խաթուն (xatʻun)

Armenian: խաթուն (xatʻun)

desctree

→ Ottoman Turkish: خاتون (hātun)
Turkish: hatun
→ Georgian: ხათუნა (xatuna)

→ Urdu: خاتون (xātūn)

[xɑː.t̪ʰúːn]

[xɑː.t̪ʰúːn]

[xɑː.t̪ʰúːn]

[xɒː.t̪ʰúːn]

Most likely directly from Sogdian 𐼶𐼴𐽂𐼰𐼷𐼻𐼳 (γwtʾynh /xwatēn, xutēn/, “queen”), or perhaps entered Persian via Manichaean Middle Persian 𐫑𐫀𐫎𐫇𐫗 (xʾṯwn /xātūn/, “lady, a Sogdian female title”). Ultimately from Proto-Iranian *hwatā́wniH, a feminine form of Proto-Iranian *hwatā́wā. Related to خدا (xodâ), which was inherited, and to خدیو (xadiv), which was borrowed from Bactrian χοαδηο (xoadēo, “lord”).
Compare Old Turkic 𐰴𐱃𐰆𐰣 (qatun, “queen”), Common Turkic *xātun, Turkish kadın (“woman”) Turkish hatun (“lady, wife”), Karakhanid قاتُونْ (qātūn, “noble woman”), Iranian borrowings.


بالیستیک

head

بالیستیک • (bâlistik)

fa-noun

بالیستیک • (bâlistik)


فرماندار

head

فرماندار • (farmândâr)

fa-noun

فرماندار • (farmândâr)


رزمایش

head

رزمایش • (razmâyeš)

fa-noun

رزمایش • (razmâyeš)


فرمانروا

head

فرمانروا • (farmânravâ)

fa-noun

فرمانروا • (farmânravâ)

[fäɾ.mɑːn.ɾɑː.wɑ́ː]

[fäɾ.mɑːn.ɾɑː.wɑ́ː]

[fäɾ.mɑːn.ɾɑː.wɑ́ː]

[fäɾ.mɔːn.ɾɔː.wɔ́ː]

[fæɹ.mɒːn.ɹɒː.vɒ́ː]

From فرمان (farmân, “order, command”) + روا (ravâ, “accepted”).


مشاوره

head

مشاوره • (mošâvere)

fa-noun

مشاوره • (mošâvere)

[mʊ.ʃɑː.wä.ɾǽ]

[mʊ.ʃɑː.wä.ɾǽ]

[mʊ.ʃɑː.wä.ɾǽ]

Borrowed from Arabic مُشَاوَرَة (mušāwara).

bor+

مشاوره حقوقی

مشاوره ازدواج

consultation; deliberation; counseling
(psychiatry) counseling

consultation; deliberation; counseling
counseling


بیان

head

بیان • (bayân)

fa-noun

بیان • (bayân)


مایل

head

مایل • (mâyl)

fa-noun

مایل • (mâyl)


مشاور

head

مشاور • (mošâver)

fa-noun

مشاور • (mošâver)

[mʊ.ʃɑː.wɪɾ]

[mʊ.ʃɑː.wɪɾ]

[mʊ.ʃɑː.wɪɾ]

Borrowed from Arabic مُشَاوِر (mušāwir), reinterpreted as meaning 'counselor' instead of 'one taking counsel', being the active participle of شاوَرَ (šāwara, “to ask someone's advice”).


توانمندی

head

توانمندی • (tavânmandi) (plural توانمندیها (tavânmandi-hâ))

tavânmandi (romanization)
توانمندیها (plural)

[t̪ʰä.wɑːn.mäɾ.d̪íː]

[t̪ʰä.wɑːn.mäɾ.d̪íː]

[t̪ʰä.wɑːn.mäɾ.d̪íː]

[t̪ʰæ.vɒːn.mæɹ.d̪íː]


ماز

مازو مازو#Persian

Alternative form of مازو (mâzu, “oak gall”)


سطل

Tajik: сатл (satl), сатил (satil)

سطل یخ

سطل آشغال

سطل آب


مرزبان

→ English: marzban

From Middle Persian [script needed] (mlcpʾn' /marz(o)bān/, “margrave”), from [script needed] (mlc /marz/, “boundary”) (Persian مرز (marz)) and [script needed] (-pʾn' /-bān/, “-guard”) (Persian ـبان (-bân)). Compare the Iranian borrowings: Old Armenian մարզպան (marzpan), Old Georgian მარზაპანი (marzaṗani), მაზრაპანი (mazraṗani), Classical Syriac ܡܪܙܒܢܐ (marzəbānā), Arabic مَرْزُبَان (marzubān), Byzantine Greek μαρζαβανᾶς (marzabanâs), μαρζανάβος (marzanábos).


معروف

ma'ruf (romanization)
معروف
ma'ruf
معروف (ezafe)
ma'ruf-e (ezafe)
معروفی (definite relative)
معروفی (indefinite stressed)
ma'ruf-i (definite relative)
ma'ruf-i (indefinite stressed)
معروفم (first-person predicative singular)
ma'rufam (first-person predicative singular)
معروفیم (first-person plural predicative)
ma'rufim (first-person plural predicative)
معروفی (predicative second-person singular)
ma'rufi (predicative second-person singular)
معروفید (plural predicative second-person)
ma'rufid (plural predicative second-person)
معروفین (colloquial plural predicative second-person)
ma'rufin (plural predicative second-person)
معروف است (predicative singular third-person)
ma'ruf ast (predicative singular third-person)
معروفه (colloquial predicative singular third-person)
ma'rufe (predicative singular third-person)
معروفند (plural predicative third-person)
ma'rufand (plural predicative third-person)
معروفن (colloquial plural predicative third-person)
ma'rufan (plural predicative third-person)

Etymology tree
Arabic ع ر ف (ʕ r f)
Arabic عَرَفَ (ʕarafa)
Arabic مَعْرُوف (maʕrūf)bor.
Persian معروفBorrowed from Arabic مَعْرُوف (maʕrūf).

etymon

مَعْرُوف و مَجْهُول
معروف و مجهول#Persian

(Classical Persian, Dari) ma'ruf (vowel); see مَعْرُوف و مَجْهُول (ma'rūf u majhūl).


هیپوتالاموس

head

هیپوتالاموس • (hipotâlâmus)

fa-noun

هیپوتالاموس • (hipotâlâmus)


تالاموس

head

تالاموس • (tâlâmus)

fa-noun

تالاموس • (tâlâmus)


نگارش

head

نگارش • (negâreš)

fa-noun

نگارش • (negâreš)

[nɪ.ɡɑː.ɾɪʃ]

[nɪ.ɡɑː.ɾɪʃ]

[nɪ.ɡɑː.ɾɪʃ]

From نگار (negâr, present stem of نگاشتن (negâštan, “to write, to inscribe”)) + ـش (-eš).

af

نگار
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">نگاشتن</i> (negâštan, “to write, to inscribe”)>


چاقی

head

چاقی • (čâqi)

fa-noun

چاقی • (čâqi)


باغبانی

head

باغبانی • (bâğbâni)

fa-noun

باغبانی • (bâğbâni)

→ Hindustani:

desc

Hindi: बाग़बानी (bāġbānī), बागबानी (bāgbānī) — nuqtaless

Urdu: باغبانی (bāġbānī)

Urdu: باغبانی (bāġbānī)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ (bāġbānī), ਬਾਗਬਾਨੀ (bāgbānī) — nuqtaless

Shahmukhi script: باغبانی (bāġbānī)

af

باغبان (bâğbân) + ـی (-i)


باغبان

head

باغبان • (bâğbân) (plural باغبانان (bâğbânân) or باغبانها (bâğbân-hâ))

bâğbân (romanization)
باغبانان (plural)
باغبانها (plural)

→ Azerbaijani: bağban

desc

→ Armenian: բաղպան (baġpan), բաղբան (baġban), պաղպան (paġpan)

→ Bengali: বাগবান (bagban)

→ Gujarati: બાગવાન (bāgvān)

→ Hindustani:

Hindi: बाग़बान (bāġbān), बागबान (bāgbān) — nuqtaless

Urdu: بَاغْبَان (bāġbān)

Urdu: بَاغْبَان (bāġbān)

→ Kazakh: бағбан (bağban)

→ Khalaj: bâğibân

→ Marwari:

Mahajani script: 𑅪𑅗𑅯𑅧𑅧 (bāgvā̃n)

Devanagari script: बागवांन (bāgvā̃n)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਬਾਗ਼ਬਾਨ (bāġbān), ਬਾਗਬਾਨ (bāgbān) — nuqtaless

Shahmukhi script: باغبان (bāġbān)

→ Sindhi:

Khudabadi script: 𑋔𑋠𑊼𑋩𑋔𑋠𑋑𑋣 (bāġbānu)

Devanagari script: बाग़बानु (bāġbānu)

Arabic script: باغبانُ (bāġbānu)

[bɑːɣ.ˈbɑːn]

[bɑːɣ.bɑ́ːn]

[bɑːɣ.bɑ́ːn]

[bɑːɣ.bɑ́ːn]

[bɔːɣ.bɔ́ːn]

[bɒːɢ.bɒ́ːn]

Morphologically باغ (bâğ) + ـبان (-bân).

af

باغ (bâğ) + ـبان (-bân)


تیره

head

تیرِه • (tire)

fa-noun

تیرِه • (tire)

طایفه طایفه#Persian

section of a nomadic tribe; sometimes synonymous with طایفه (tâyefe, “tribal subdivision”), sometimes a subsection within a طایفه.

(taxonomy) family; generally used for plants and birds.


دیباچه

head

دیباچه • (dibâče)

fa-noun

دیباچه • (dibâče)

[d̪iː.bɑː.t͡ʃʰä]

[d̪iː.bɑː.t͡ʃʰä]

[d̪iː.bɑː.t͡ʃʰä]

Borrowed from Arabic دِيبَاجَة (dībāja), from Middle Persian [script needed] (dypʾk' /dēbāg/, “brocade”).


کاهش

head

کاهش • (kâheš)

fa-noun

کاهش • (kâheš)

From کاه (kâh-, present stem of کاستن (kâstan, “to decrease”)) + ـش (-eš).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">کاستن</i> (kâstan, “to decrease”)

یا تو پنداری که تو نان میخوری / زهر مار و کاهش جان میخوری

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume IV, verse 3457:

Or dost thou suppose that thou art eating bread? Thou art eating snake-venom and [that which causes] wasting away of the spirit.

yâ to pendâri ke to nân mi-xori / zahr-e mâr o kâheš-e jân mi-xori


رمز

head

رمز • (ramz) (plural رمزها (ramz-hâ) or رموز (romuz))

ramz (romanization)
رمزها (plural)
رموز (plural)


ستاک

ستاک • (setâk)

fa-noun

ستاک • (setâk)

[sɪ.t̪ʰɑ́ːk]

[sɪ.t̪ʰɑ́ːk]

[sɪ.t̪ʰɑ́ːk]

From Psalter Middle Persian 𐮍𐮑𐮀𐮄 (stʾh /stāx/). Cognates with Old English stocc.


اشکیل

head

اشکیل • (eškil)

fa-noun

اشکیل • (eškil)

Compare Arabic شِكَال (šikāl, “hobble”), a likely loanword.


چدار

head

چدار • (čedâr, čadâr)

fa-noun

چدار • (čedâr, čadâr)

čedâr (romanization)
čadâr (romanization)

[t͡ʃa.ˈðɑːɾ]

[t͡ʃʰä.d̪ɑ́ːɾ]

[t͡ʃʰä.d̪ɑ́ːɾ]

[t͡ʃʰä.d̪ɑ́ːɾ]

[t͡ʃʰä.d̪ɔ́ːɾ]

[t͡ʃʰæ.d̪ɒ́ːɹ]

[t͡ʃʰe.d̪ɒ́ːɹ]

[t͡ʃʰä.d̪íɾ]

[t͡ʃʰä.d̪ɔ́ɾ]

Of Mongolic origin: compare Mongolian чөдөр (čödör, “hobble”), Kalmyk чөдр (çödr, “hobble”). Passed also into Armenian չիդար (čʻidar), Tat çidar, Lak чидар (čidar), Avar читӏир (čitʼir), Dargwa чедир (čedir).


حراست

[ʔɪ.ɾɑː.sǽt̪]

تحت حراست پلیس


راهنمایی

head

راهنمایی • (râhnamâyi)

fa-noun

راهنمایی • (râhnamâyi)


کلاچ

head

کلاچ • (kelâč)

fa-noun

کلاچ • (kelâč)

clutch (a device to interrupt power transmission, commonly used between engine and gearbox in a car)


کاوشگر

head

کاوشگر • (kâvošgar)

fa-noun

کاوشگر • (kâvošgar)

کاوشگر فضایی

(aeronautics) probe (a small, usually unmanned, spacecraft used to acquire information or measurements about its surroundings)


چراغ راهنمایی

head

چراغهای راهنمایی

چراغ راهنمایی • (čerâğ-e râhnamâyi) (plural چراغهای راهنمایی (čerâğ-hâ-ye râhnamâyi))

fa-noun

چراغهای راهنمایی

čerâğ-e râhnamâyi (romanization)
چراغهای راهنمایی (plural)


بازنده

head

بازنده • (bâzande) (plural بازندگان (bâzandegân))

bâzande (romanization)
بازندگان (plural)

loser (a person who loses; one who fails to win)


میانسال

میانسال • (miyânsâl) (plural میانسالان (miyânsâlân))

miyânsâl (romanization)
میانسالان (plural)

From میان (miyân, “middle”) + سال (sâl, “year”).

af

middle-aged person; (in the plural) the middle-aged


آنتی‌بیوتیک

head

آنتیبیوتیکها

آنتیبیوتیک • (ânti-biyotik) (plural آنتیبیوتیکها (ânti-biyotik-hâ))

fa-noun

آنتیبیوتیکها

آنتیبیوتیک (canonical)
ânti-biyotik (romanization)
آنتیبیوتیکها (plural)


دوچرخه‌سوار

head

دوچرخهسواران

دوچرخهسوار • (do-čarxe-savâr) (plural دوچرخهسواران (do-čarxe-savârân))

fa-noun

دوچرخهسواران

دوچرخهسوار (canonical)
do-čarxe-savâr (romanization)
دوچرخهسواران (plural)

cyclist (a person who rides a cycle, especially a bicycle)


کپک

A Turkic borrowing. Compare Azerbaijani kəpək.


کپک

From earlier کفک (kafak, literally “foam, fluff, fuzzy thing”). Generally, mushrooms are equated with fluffy matters.

mold / mould (woolly or furry growth of tiny fungi)


کپک

Borrowed from Russian копе́йка (kopéjka).


اقدام

head

اقدام • (eqdâm) (plural اقدامات (eqdâmât))

[ʔɪq.d̪ɑ́ːm]

[ʔɪq.d̪ɑ́ːm]

[ʔɪq.d̪ɑ́ːm]

[ʔeʁ.d̪ɒ́ːm]

اقدامات احتیاطی

اقدامات ایمنی


اقدام

اقدام • (aqdâm)

[ʔäq.d̪ɑ́ːm]

[ʔäq.d̪ɑ́ːm]

[ʔäq.d̪ɑ́ːm]

[ʔäq.d̪ɔ́ːm]

[ʔæʁ.d̪ɒ́ːm]


گاوصندوق

گاوصندوق • (gâv-sandoq) (plural گاوصندوقها (gâv-sandoq-hâ))

gâv-sandoq (romanization)
گاوصندوقها (plural)

safe (a box in which valuables can be locked for safekeeping)


هشیاری

هشیاری • (hošyâri)

fa-noun

هشیاری • (hošyâri)

consciousness, awareness (the state of being conscious)


وقفه

گرچه رهرو نکند وقفه، کنم وقفه از آنک
کشش همت اخوان به خراسان یابم

late 1100s, Khāqānī, “Qaṣīda 139”, in دیوان خاقانی:

Though the wayfarer should not pause, I have paused because
I shall find the pull of my brethren's ambitions in Khurāsān.

garči rahraw na-konad waqfa, kunam waqfa az ānk
kašiš-i himmat-i ixwān ba xurāsān yābam


چرخش

head

چرخش • (čarxeš) (plural چرخشها (čarxeš-hâ))

چرخش نشسته

چرخش ایستاده

چرخش افقی

آن اسکیتباز همهٔ چرخشهاش را انجام داد

ân eskeyt-bâz hame-ye čarxeš-hâš râ anjâm dâd

(skating) spin (movement on ice involving spinning on the spot)


امتیاز

امتیاز • (emtiyâz) (plural امتیازات (emtiyâzât))

emtiyâz (romanization)
امتیازات (plural)

Borrowed from Arabic اِمْتِيَاز (imtiyāz).

bor+

.امتیازی داشت که بی اجازه وارد میشد

He had the privilege of entering without permission.


کتان

head

کتان • (katân)

fa-noun

کتان • (katân)

→ Middle Armenian: քթան (kʻtʻan)

Armenian: քթան (kʻtʻan)

→ Armenian: քաթան (kʻatʻan)

→ Gujarati: કતાન (katān)

Linum usitatissimum
Linum usitatissimum#Translingual

flax (the plant or fibers of Linum usitatissimum)

شلوار کتان

linen (thread or cloth made from flax fiber)


سراشیبی

head

سراشیبی • (sarâšibi)

fa-noun

سراشیبی • (sarâšibi)


سربالایی

head

سربالایی • (sarbâlâyi)

fa-noun

سربالایی • (sarbâlâyi)


کشو

drawer (open-topped box in a cabinet used for storing)


سرپایینی

head

سرپایینی • (sarpâyini)

fa-noun

سرپایینی • (sarpâyini)


کابینت

head

کابینت • (kâbinet)

fa-noun

کابینت • (kâbinet)


آرایش

head

آرایش • (ârâyeš)

fa-noun

آرایش • (ârâyeš)

[ʔɑː.ɾɑː.ˈjiʃ]

[ʔɑː.ɾɑː.jɪ́ʃ]

[ʔɑː.ɾɑː.jɪ́ʃ]

[ʔɑː.ɾɑː.jɪ́ʃ]

[ʔɔː.ɾɔː.jíʃ]

[ʔɒː.ɹɒː.jéʃ]

From آرا (ârâ, “to decorate”, verbal root) + ـش (-eš, noun-deriving suffix).

af

makeup (colorants and other substances applied to the skin to improve its appearance)


صحنه

Borrowed from Ottoman Turkish صحنه (sahne, “scene”), from Arabic صَحْن (ṣaḥn, “yard, field”).


فضول

Etymology tree
Arabic فَضَلَ (faḍala)
Arabic فُضُول (fuḍūl)bor.
Persian فضولBorrowed from Arabic فُضُول (fuḍūl).


بدر

چون مه نو یا سه روزه یا که بدر
مرتبهی هر یک ملک در نور و قدر

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3651:

Like the new moon or the moon three days old or the full moon,
every angel has (a particular) perfection in light and (spiritual) worth.

čōn mah-i naw yā si rōza yā ki badr
martaba-i har yak malak dar nūr u qadr


زاوش

head

زَاوُشْ • (zâvoš)

fa-noun

زَاوُشْ • (zâvoš)

زَاوُشْ (canonical)
zâvoš (romanization)

Derived from Avestan 𐬛𐬫𐬀𐬊𐬱 (dyaoš), from Proto-Indo-European *dyḗws. Cognate with Ancient Greek Ζεύς (Zeús), Hittite 𒅆𒍑 (Sius).


تبعید

[t̪ʰäb.ʔíːd̪]

[t̪ʰäb.ʔíːd̪]

[t̪ʰä.bíːd̪]

[t̪ʰä.bíd̪̥]

[t̪ʰæb.ʔíːd̪̥]

[t̪ʰäb.ʔíd̪]

در تبعید است.


شغال باران

head

شغال باران • (šoğâl-bârân)

fa-noun

شغال باران • (šoğâl-bârân)

/ʃoɣɒːlbɒːˈrɒn/

From شغال (šoğâl, “jackal”) + باران (bârân, “rain”). Compare Mazanderani شال وارش (šâl vâreš), which has the same meaning.

compound

2009, https://web.archive.org/web/20171012075414/http://gorganma.persianblog.ir/post/581/
[...] هنگامی که در مدتی کوتاه شغال باران و نمه باران و اندکی نیز شِلاب ، سِحر خالق را در استراباد سبز برایشان نمایان ساخت.
… hengâmi ke dar moddati kutâh šoğâl-bârân o name-bârân o andaki niz šelâb, sehr-e xâleq râ dar astarâbâd-e sabz barâyešân namâyân sâxt.
… when in a small period of time shoghal baran, name baran, and some shelab introduced magic of the creator to them in green Astarabad [Gorgan].

(dialectal, Gorgan) sudden downpour, cloudburst


اعضا

head

اعضا • (a'zâ)

fa-noun

اعضا • (a'zâ)


شلاب

head

شلاب • (šolâb, šelâb)

fa-noun

شلاب • (šolâb, šelâb)

šolâb (romanization)
šelâb (romanization)

2009, https://web.archive.org/web/20171012075414/http://gorganma.persianblog.ir/post/581/
[...] هنگامی که در مدتی کوتاه شغال باران و نمه باران و اندکی نیز شِلاب ، سِحر خالق را در استراباد سبز برایشان نمایان ساخت.
… hengâmi ke dar moddati kutâh šoğâl-bârân o name-bârân o andaki niz šelâb, sehr-e xâleq râ dar astarâbâd-e sabz barâyešân namâyân sâxt.

… when in a small period of time shoghal baran, name baran, and some shelab introduced magic of the creator to them in green Astarabad.


پشتک

[pʰʊʃ.t̪ʰǽk]

[pʰʊʃ.t̪ʰǽk]

[pʰʊʃ.t̪ʰǽk]


ولتاژ

head

ولتاژ • (voltâž)

fa-noun

ولتاژ • (voltâž)

[vol̪.t̪ʰɒ́ːʒ]


اتحادیه

head

اِتِّحادِیِه

اِتِّحادِیِه • (ettehâdiye)

fa-noun

اِتِّحادِیِه

اِتِّحادِیِه • (ettehâdiye)

اِتِّحادِیِه (canonical)
ettehâdiye (romanization)

Borrowed from Arabic اِتِّحَادِيَّة (ittiḥādiyya).

bor+

اِتِّحَادِيَّة

union (something formed by a combination or coalition of parts or members)


بازیافت

head

بازیافت • (bâzyâft)

fa-noun

بازیافت • (bâzyâft)

Deverbal from باز یافتن (bâz yâftan, “to recover, to find again”).


سازنده

head

سازَندِه • (sâzande) (plural سازندگان (sâzandegân))

سازَندِه (canonical)
sâzande (romanization)
سازندگان (plural)


شماکچه

شماکچه • (šamâkče, šemâkče)

fa-noun

شماکچه • (šamâkče, šemâkče)

šamâkče (romanization)
šemâkče (romanization)

From diminutive of شماک/شماخ (šamâk/šamâx, “apron, bodice”). Cognate to English smock.


حباب

head

حباب • (hobâb)

fa-noun

حباب • (hobâb)


پلاس

head

پلاس • (palâs)

fa-noun

پلاس • (palâs)

→ Armenian: փալաս (pʻalas)

→ Azerbaijani: palaz

→ Bashkir: балаҫ (balaś)

→ Georgian: ფალასი (palasi)

→ Gujarati: પલાસ (palās)

→ Kumyk: палас (palas)

→ Kyrgyz: палас (palas)

→ Russian: пала́с (palás)

→ Tatar: палас (palas)

(archaic) coarse woollen cloth worn by dervishes

رشتههای جان خود را ساخت مجنون سرخ زرد
تا برای خیمه لیلی پلاسی نقش کرد

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 147:

Majnun made the threads of his own soul red and yellow
Until he embroidered a carpet for Laylā's tent [thereby].

rišta-hā-yi jān-i xwad rā sāxt majnūn surx u zard
tā barā-yi xayma-yi laylā palāsē naqš kard


گل‌نزن

head

گلنزن • (gol-nazan) (plural گلنزنها (gol-nazan-hâ))

گلنزن (canonical)
gol-nazan (romanization)
گلنزنها (plural)

عجب گلنزنیه این بازیکن!

روزنامه شرق، شماره 2462 10/9/94، صفحه 18
پرسپولیس تیم گل نزن ها
perspolis tim-e gol-nazan-hâ
Persepolis, The Team of Gol-Nazans

http://www.afkarnews.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-7/508615-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%84-%D9%86%D8%B2%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B9%DA%A9%D8%B3
تمرینات ویژه برای گل نزن های استقلال/عکس
tamrinât-e viže barâye gol-nazan-hâye esteqlâl/a'ks
Special Training for Gol-Nazans of Esteghlal [F.C.]/Photo

a player who misses good opportunities to score a goal too often


سیلاب

سیلاب • (seylâb)

desc

→ Armenian: սելավ (selav), սելափ (selapʻ)

→ Azerbaijani: selab, selaf

→ Bengali: সয়লাব (śoẏlab)

→ Hindi: सैलाब (sailāb)

→ Ottoman Turkish: سیلاب (seylab)

سیلاب رودخانه


غرم

head

غرم • (ğorm)

fa-noun

غرم • (ğorm)


غریو

head

غریو • (ğariv)

fa-noun

غریو • (ğariv)


ناپذیرفتنی

نا (nâ, “un-”) + پذیرفتن (paziroftan, “to receive or accept”) + ـی (i, adjectival suffix)


چغزراوه

head

چغزراوه • (čağzrâve)

fa-noun

چغزراوه • (čağzrâve)

From Sogdian [script needed] (cγzrʾwʾk, “frog's eggs”).


دقه

دقیقه دقیقه#Persian

(colloquial) Alternative form of دقیقه (daqiqe): minute (unit of time)


موسسه

مؤسسه مؤسسه#Persian


مؤسسه

head

مُؤَسِّسِه • (mo'assese) (plural مؤسسات (mo'assesât) or مؤسسهها (mo'assese-hâ))

مُؤَسِّسِه (canonical)
mo'assese (romanization)
مؤسسات (plural)
مؤسسهها (plural)

Borrowed from Arabic مُؤَسَّسَة (muʔassasa).

bor+

مؤسسات خیریه


استفتاء

head

استفتاء • (esteftâ')

fa-noun

استفتاء • (esteftâ')

[ʔɪs.t̪ʰɪf.t̪ʰɑ́ːʔ]

[ʔɪs.t̪ʰɪf.t̪ʰɑ́ːʔ]

[ʔɪs.t̪ʰɪf.t̪ʰɑ́ː]

Borrowed from Arabic اِسْتِفْتَاء (istiftāʔ).

bor+

اِسْتِفْتَاء

(original sense, now literary) consulting a mufti

(original sense, now literary) asking for a fatwa


شتالنگ

head

شتالنگ • (šetâlang)

fa-noun

شتالنگ • (šetâlang)


حسادت

[ʔä.sɑː.d̪ǽt̪]

[ʔä.sɔː.d̪ǽt̪]


ترکیب

head

ترکیب • (tarkib) (plural ترکیبات (tarkibât))

→ Bengali: তরকিব (tôrkib)

[t̪ʰäɾ.kʰíːb]

[t̪ʰäɾ.kʰíːb]

[t̪ʰäɾ.kʰíːb]

[t̪ʰäɾ.kʰíb̥]

[t̪ʰæɹ.kʰʲíːb̥]

[t̪ʰäɾ.kʰíb]

ترکیب شیمیایی


کاچی

کاچی • (kâči)

fa-noun

کاچی • (kâči)

→ Georgian: ქაჩი (kači) — Fereydan


شمن

From Middle Persian šmn (šaman, “Buddhist monk”), akin to Manichaean Parthian šmn (šaman, “Buddhist monk”), Sogdian [script needed] (šmn /šaman/, “monk”).

cog

10th Century CE, Ferdowsi, Shahnameh
از ایران یکی کهترم چون شمن
پیام آوریده به شاه یمن
az irân yeki kehtaram čon šaman
payâm âvaride be šâhe yaman
I am a servant from Iran, humble as an idolater

bringing a message to the king of Yemen.


رخام

head

رخام • (roxâm)

fa-noun

رخام • (roxâm)


مورد

head

مورد • (mowred) (plural موارد (mavâred) or موردها (mowred-hâ))

mowred (romanization)
موارد (plural)
موردها (plural)

Borrowed from Arabic مَوْرِد (mawrid, “resource, place of access”), in the meaning shade of “way to go, point where one arrives somewhere to get access, thing which one considers to obtain something”.

bor+

در این مورد

مورد مختلف

موردِ شکنجه

موضوعِ موردِ بحث

پیشنهاد مورد قبول قرار گرفت.

کتاب را مورد تحسین قرار داد.
ketâb râ mowred-e tahsin qarâr dâd.
He praised the book.

literally, “He placed the book under praise.”

در مصر باستان، کوتولهها بسیار مورد احترام بودند.

Dwarves were the object of respect in ancient Egypt.

dar mesr-e bâstân, kutule-hâ besyâr mowred-e ehterâm budand.

موسیقی مورد علاقهتان چیست؟

قرار گرفتن
قرار گرفتن#Persian

object (of), subject (to); with the ezâfe, used to form passive constructions, especially with the verb قرار گرفتن (qarâr gereftan).


مورد

→ Malay: murad

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (mwlt' /mōrd/), which is akin to Ancient Greek μύρτος (múrtos); see there for more.


شکنجه

[ʃɪ.kʰän.d͡ʒǽ]

[ʃɪ.kʰän.d͡ʒǽ]

[ʃɪ.kʰän.d͡ʒǽ]

Not attested in Middle Persian, but compare شکن (šekan-, “to break”). Akin to Manichaean Parthian 𐫀𐫢𐫞𐫏𐫗𐫋 (ʾšqynj /iškenǰ/, “twisted rope”, attested only once), perhaps related to 𐫀𐫢𐫐𐫗 (ʾškn /iškenn-/, “to break”).

cog

هر آن روزی که گفتم شادمانم
شکنجه گشت شادی بر روانم

c. 1030, Fakhr al-Dīn Asʿad Gurgānī, ويس و رامين [Vīs u Rāmīn]:

During all those days when I said I was happy,
Happiness turned into torture on my soul.

har ān rōzē ki guftam šādmān-am
šikanja gašt šadī bar rawān-am


کوزابری

head

کوزابری • (kuzâbri)

fa-noun

کوزابری • (kuzâbri)

From Middle Persian *kūzābrēg, from *kūz (“ewer”) + *ābrēg (“pouring vessel”).


ارزیز

From Middle Persian ʾlcyc (arzīz, “tin, lead”) (Manichaean Middle Persian ʾrzyz). Akin to Middle Armenian արճիճ (arčič, “lead”), an Iranian borrowing. Perhaps ultimately from Proto-Iranian *arjata- (“silver”), from Proto-Indo-European *h₂erǵ-.


کرپه

korpe (romanization)
karpe (romanization)

From Middle Iranian. Cognate with Old English hwelp (“whelp”).


تیرکش

head

تیرکش • (tirkaš, tirkeš) (plural تیرکشها (tirkaš, tirkeš-hâ))

tirkaš (romanization)
tirkeš (romanization)
تیرکشها (plural)

desc

→ Gujarati: તીરકશ (tīrkaś), તીરકસ (tīrkas)

From تیر (tir, “arrow”) + کش (kaš, “container”).


ترکش

head

ترکش • (tarkaš) (plural ترکشها (tarkaš-hâ))

→ Arabic: تَرْكَاش (tarkāš)

desc

→ Byzantine Greek: ταρκάσιον (tarkásion)

→ Italian: turcasso, carcasso

→ Old French: carcois, carquais, tarchais, tarquait

→ French: carquois

→ Catalan: carcaix

→ Spanish: carcaj, carcax, carcaza

→ Galician: carcás, carcán

→ Portuguese: carcás

→ Georgian: ქარქაში (karkaši)

→ Gujarati: તરકશ (tarkaś)

→ Malay: tarkas

Indonesian: tarkas

→ Middle Armenian: թարքաշ (tʻarkʻaš)

→ Ottoman Turkish: تركش (terkeş)

[t̪ʰäɾ.kʰǽʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰǽʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰǽʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰǽʃ]

[t̪ʰæɹ.kʰʲǽʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰǽʃ]

From earlier تیرکش (tirkaš, “quiver; arrowslit”), from تیر (tir, “arrow”) + کش (kaš, “container”).


ترکش

head

ترکش • (tarkeš) (plural ترکشها (tarkeš-hâ))

[t̪ʰäɾ.kʰɪ́ʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰɪ́ʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰɪ́ʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰíʃ]

[t̪ʰæɹ.kʰʲéʃ]

[t̪ʰäɾ.kʰíʃ]

From تَرَک (tarak-, “to explode”) + ـش (-eš, “-ment, -tion”).

af

هنگامی که یک خمپاره به زمین اصابت میکند، صدها تركش بزرگ و کوچک آن قارچمانند در فضا پراکنده میشود، و در خلئی که از موج انفجار آن ایجاد میگردد، فولاد نیز همچون مقوایی نرم مچاله میشود.

When a mortar hits the ground, hundreds of its large and small fragments are spread around in a mushroom-like shape, and in the vacuum created by its blast wave even steel crumples like a soft cardboard.

hangāmē ki yak xumpāra ba zamīn isābat mēkunad, sad-hā tarkiš-i buzurg u kōčak-i ān qārč-mānand dar fazā parākanda mēšawad, wa dar xala'ē ki az mawj-i infijār-i ān ījād mēgardad, fōlād nēz hamčūn muqawwāyē narm mučāla mēšawad.

shrapnel, fragment (of an artillery shell, bomb, grenade, etc.)


کندر

→ Azerbaijani: kündür

[kʰʊn̪.d̪ʊ́ɾ]

[kʰʊn̪.d̪ʊ́ɾ]

[kʰʊn̪.d̪ʊ́ɾ]

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (kwndl /kundur/, “frankincense”). Compare the Iranian borrowings: Old Armenian կնդրուկ (kndruk), Old Georgian გუნდრუკი (gundruḳi), Udi куьнддуьрукӏ (künddüruḳ), Aramaic [script needed] (qndrwg), Sanskrit कुन्दुर (kundura), कुन्दुरुक (kunduruka).

cog

куьнддуьрукӏ

Udi куьнддуьрукӏ (künddüruḳ)


چاو

(historical) A paper money used in medieval China and briefly introduced by the Mongols to Iran in 1294; the first paper currency in the Islamic world, it proved an economic failure.


طوق

Alternative spelling of توغ (tuğ, “horsetail”)


آب معدنی

[ʔɑː.bɪ mäʔ.d̪ä.níː]

[ʔɑː.bɪ mäʔ.d̪ä.níː]

[ʔɑː.bɪ mɑː.d̪ä.níː]


سرزمین

head

سَرْزَمین • (sarzamin)

fa-noun

سَرْزَمین • (sarzamin)

سَرْزَمین (canonical)
sarzamin (romanization)

→ Hindi: सरज़मीन (sarazmīn)

→ Urdu: سَرْزَمِین (sarzamīn)

From سر (sar, “head”) + زمین (zamin, “earth; land”).


موجود

head

موجود • (mowjud) (plural موجودات (mowjudât))


علاقه

عَلاقه (canonical)
'alâqe (romanization)
علاقات (plural)

من به تاریخ چین علاقه دارم.

علی به پروین علاقه دارد.
'ali be parvin 'alâqe dârad.
Ali loves Parvin.


تزیین

تزیین • (tazyin) (plural تزیینات (tazyinât))


مقابله

Borrowed from Arabic مُقَابَلَة (muqābala).

bor+

comparison, collation (e.g. of different editions of a book)


شمعدان

head

شمعدان • (šam'dân)

fa-noun

شمعدان • (šam'dân)

→ Hijazi Arabic: شَمْعَدَان (šamʕadān)

→ Gujarati: શામદાન (śāmdān)

desctree

→ Ottoman Turkish: شمعدان (şemʼdan), շէմ՚տան, շամտան (şamdan) — Armeno-Turkish
Turkish: şamdan
→ Albanian: shandan
→ Armenian: շամտան (šamtan), շամդան (šamdan)

desc

→ South Levantine Arabic: شمعدان (šamʕadān)

→ Urdu: شمع دان (śama-dān)

[ʃämʔ.d̪ɑːn]

[ʃämʔ.d̪ɑːn]

[ʃæmʔ.d̪ɒːn]

From شمع (šam', “wax, candle”) + ـدان (-dân, “holder”).

af

و ده شمعدان طلا موافق قانون آنها ساخته، پنج را به طرف راست و پنج را به طرف چپ در هیکل گذاشت

And (he) built 10 golden candlesticks according to the prescribed method and placed 5 to the right, 5 to the left of the temple


قلاب

→ Gujarati: કુલ્લાબ (kullāb)


جشه

head

جشه • (jašše)

fa-noun

جشه • (jašše)


کراسه

korâse (romanization)
karâse (romanization)

[kʰʊ.ɾɑː.sǽ]

[kʰä.ɾɑː.sǽ]

[kʰʊ.ɾɑː.sǽ]

[kʰä.ɾɑː.sǽ]

[kʰʊ.ɾɑː.sǽ]

[kʰä.ɾɑː.sǽ]

[kʰä.ɾɔː.sǽ]

[kʰʲæ.ɹɒː.sé]

From Middle Persian [script needed] (kwlʾsk /kurāsag/, “volume”).


مالک

head

مالک • (mâlek) (plural مالکها (mâlek-hâ) or مالکان (mâlekân) or مالکین (mâlekin))

mâlek (romanization)
مالکها (plural)
مالکان (plural)
مالکین (plural)

→ Assamese: মালিক (malik)

→ Bengali: মালিক (malik)

→ Gujarati: માલેક (mālek)

→ Hindustani:

Hindi: मालिक (mālik)

Urdu: مالک (mālik)

→ Konkani: मालक (mālak)

→ Marathi: मालक (mālak)

→ Pashto: مالک (mâlik)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਮਾਲਕ (mālak)

Shahmukhi script: مالک (mālk)

مالک ماشین


صنوبر

→ Hindustani:

Hindi: सनोवर (sanovar), सनोबर (sanobar)

Urdu: صنوبر (sanobar)

→ Malay: sanubari
Indonesian: sanubari

Borrowed from Arabic صَنَوْبَر (ṣanawbar, “pine”).

bor+

چندان بود کرشمه و نازِ سهیقدان
کآید به جلوه سرو صنوبرخرام ما

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 11”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

The coyness and coquetry of those straight-standing ones last only so long
Until my cypress comes in splendor with pine-like stride.

čandān buwad kirišma u nāz-i sahī-qaddān
k-āyad ba jalwa sarw-i sanawbar-xarām-i mā

(poetic, figurative, mainly in compounds) the slender and graceful beloved


مارپلاش

head

مارپلاش • (mârpalâš)

fa-noun

مارپلاش • (mârpalâš)

ماربلاش ماربلاش#Persian


خشوک

head

خشوک • (xašuk)

fa-noun

خشوک • (xašuk)


کلاش

head

کلاش • (kallâš)

fa-noun

کلاش • (kallâš)


ماربلاش

head

ماربلاش • (mârbalâš)

fa-noun

ماربلاش • (mârbalâš)

The second part is cognate with Proto-Germanic *plakjō (“spot, stain”).


شلاق

head

شلاق • (šallâq)

fa-noun

شلاق • (šallâq)

→ Azerbaijani: şallaq

A thorough match in form and meaning is not known, perhaps from Aramaic *שַׁלָּק (šallāq), see the meaning “to lash” in Arabic سَلَقَ (salaqa), or from Arabic شَلَّاق (šallāq, “beggar’s knapsack”), or from Chagatai چلك (çelek, “major feather of a wing”) if a feather can be imagined as a means for beating or torture.

unk

not known


شخلاسه

head

شخلاسه • (šaxlâse)

fa-noun

شخلاسه • (šaxlâse)


اشخاص

head

اشخاص • (ašxâs)

fa-noun

اشخاص • (ašxâs)


اوقات

head

اوقات • (owqât)

fa-noun

اوقات • (owqât)

[ʔäw.qɑ́ːt̪]

[ʔäw.qɑ́ːt̪]

[ʔäw.qɑ́ːt̪]

[ʔäw.qɔ́ːt̪]

[ʔow.ɢɒ́ːt̪]


سرزنش

→ Ottoman Turkish: سرزنش (serzeniş)

Turkish: serzeniş

From the verb سر زدن (sar zadan) + ـش (-eš). Compare Northern Kurdish serzenîş, a Persian borrowing.


سرانجام

→ Hindustani:

Hindi: सरंजाम (sarañjām)

Urdu: سرانجام (sarañjām)

[sä.ɾän.d͡ʒɑ́ːm]

[sä.ɾän.d͡ʒɑ́ːm]

[sä.ɾän.d͡ʒɑ́ːm]

[sä.ɾän.d͡ʒɔ́ːm]

[sæ.ɹæn.d͡ʒɒ́ːm]


صخره

head

صخره • (saxre) (plural صخرهها (saxre-hâ))


اشتیاق

اشتیاق • (eštiyâq)

fa-noun

اشتیاق • (eštiyâq)

[ʔɪʃ.t̪ʰi.jɑ́ːq]

[ʔɪʃ.t̪ʰi.jɑ́ːq]

[ʔɪʃ.t̪ʰi.jɑ́ːq]

[ʔeʃ.t̪i.jɒ́ːɢ̥]

Borrowed from Arabic اِشْتِيَاق (ištiyāq).

bor+

سینه خواهم شرحه شرحه از فراق
تا بگویم شرح درد اشتیاق

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3:

I want a bosom torn by severance, that I may unfold the pain of love-desire.

sīna xwāham šarha šarha az firāq
tā bigōyam šarh-i dard-i ištiyāq


گریه

Classical Azerbaijani: giryə

Ottoman Turkish: كریه (girye)

From گری (gery, “present stem of گریستن (geristan)”) + ـه (-e, “noun-forming suffix”).
Compare Northern Kurdish girî, Bakhtiari گریڤںە (gerivə).


قهر

head

قَهْر • (qahr)

fa-noun

قَهْر • (qahr)

Tajik: қаҳр (qahr)

→ Bashkir: ҡәһәр (qəhər)

→ Karaim: кахир

→ Kazakh: қаһар (qahar)

→ Northern Kurdish: qehr, qehir

→ Kyrgyz: каар (kaar)

→ Pashto: قهر (qahr)

→ Hindustani:

Hindi: क़हर (qahar)

Urdu: قَہْر (qahr)

→ Tatar: каһәр (qahär), qähär

→ Uyghur: قەھر (qehr)

→ Uzbek: qahr

Borrowed from Arabic قَهْر (qahr, “wrath, frustration”).

bor+

مَه کَت(ی) تُو قَار دَارَم (more colloquial, Dari) ― ma kat(ē) tū qār dāram ― I'm angry with you!


خرمک

From Middle Iranian *xramak. Probably cognate with Proto-Slavic *kremy (“flint”).


املوک

head

امْلوک or امْلُوک • (amlōk or amlūk) (plural املوکها (amlōk-hā))

امْلوک (canonical)
امْلُوک (canonical)
amlōk (romanization)
amlūk (romanization)
املوکها (plural)


کروغ

کروغ • (karuğ)

fa-noun

کروغ • (karuğ)

Cognate with Old Norse hryggr, Old English hrycg.


نیراژه

head

نیراژه • (nirâže)

fa-noun

نیراژه • (nirâže)

Cognate with Sanskrit नीराज् (nīrāj, “illuminate, irradiate”).


رأی‌گیری

رأیگیری (canonical)
ra'y-giri (romanization)


مخاطب

Borrowed from Arabic مُخَاطَب (muḵāṭab).


بگران

head

بگران • (bagrân)

fa-noun

بگران • (bagrân)

[bæɡʲ.ɹɒ́ːn]


وروغ

head

وروغ • (voruğ)

fa-noun

وروغ • (voruğ)

آروغ آروغ#Persian


آبشخور

head

آبشخور • (âbešxor) (plural آبشخورها (âbešxor-hâ))

âbešxor (romanization)
آبشخورها (plural)

[ʔɑː.βiʃ.ˈxʷaɾ]

[ʔɑː.bɪʃ.xʊ́ɾ]

[ʔɑː.bɪʃ.xʊ́ɾ]

[ʔɑː.bɪʃ.xʊ́ɾ]

[ʔɔ.biʃ.χúɾ]


سقرلات

→ Thai: สักหลาด (sàk-gà-làat)

q

→? Medieval Latin: scarlatum (“scarlet cloth”) (or directly from a Mediterranean dialect of Arabic, or from Germanic)

desctree

→ Old French: escarlate
→ English: scarlet
Middle French: escarlate
French: écarlate
→ Portuguese: escarlate
→ Spanish: escarlate

→ Italian: scarlatto

Ottoman Turkish: اسكرلت (iskerlet)

Borrowed from Arabic سِقِلَّات (siqillāt). Doublet of سجلاط (sejellât).


چغبوت

head

چغبوت • (čağbut)

fa-noun

چغبوت • (čağbut)


بوجاری

bojâri (romanization)
bujâri (romanization)

Probably from a Northern Iranian language, related to Middle Persian [Book Pahlavi needed] (wcʾltn' /wizārdan, wizār-/, “to separate”); see گزاردن (gozârdan, “to express, perform, pay”) for more.


کانم

head

کانم • (kânom)

fa-noun

کانم • (kânom)

Attested in 14th century Lexicon "Sihāh ul-furs", from older texts of the Early New Persian, probably from Middle Iranian, ultimately from Proto-Indo-European *gʷḗn. Doublet of زَن.

ماند کانم که نیز نکند شوی

10th century, Monjik, (Please provide the book title or journal name):


جلبک

جل (jol, “clothe, covering”) + بک (bak, “frog”). Compare جلوزغ (jolvazağ), چغزواره (čağzvâre).


چله

From چل (čel, “forty”), from چهل (čehel, “forty”).

A period of time, especially one of forty days.


مدارک

مدرک مدرک#Persian


مدرک

head

مَدرَک • (madrak) (plural مدارک (madârek))

مَدرَک (canonical)
madrak (romanization)
مدارک (plural)


ضبط

→ Middle Bengali: জব্ত (jobto)

Bengali: জব্দ (jobdo)

→ Gujarati: જપ્ત (japt)

→ Hindustani:

Hindi: ज़ब्त (zabt)

Urdu: ضبط (zabt)

→ Marathi: जप्त (j̈apta)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਜ਼ਬਤ (zabat)

Shahmukhi script: ضَبط (ẓabt̤)


آبگرمکن

آبگرمکن • (âbgarmkon) (plural آبگرمکنها (âbgarmkon-hâ))

âbgarmkon (romanization)
آبگرمکنها (plural)

[ʔɑːb.ɡäɾm.kʰʊ́n]

[ʔɑːb.ɡäɾm.kʰʊ́n]

[ʔɑːb.ɡäɾm.kʰʊ́n]

[ʔɔːb.ɡäɾm.kʰún]

[ʔɒːb.ɡʲæɹm.kʰón]


بقیه

Borrowed from Arabic بَقِيَّة (baqiyya).


یارا

یارا • (yârâ)

From the root of یاور (yâvar) (Avestan 𐬰𐬁𐬬𐬀𐬭 (zāvar, “strength, power”)), according to Pokorny (1959, p. 399, s.v. "ĝeu-") from the same Indo-Iranian root as Sanskrit जु (ju, “be quick, hurry”) (see Avestan 𐬰𐬆𐬬𐬍𐬱𐬙𐬫𐬀 (zəvīštya, “the quickest”), زود (zud, “quick, rapid”)).
In New Persian, it contracted to yâr, with semantic shift to “[military] force, support; helper, assistant; friend”.
The vocative via addition of a particle â; the new verbal noun via the renewed derivation from the verb یارستن (yârastan, “have power, be able, be capable”).


یارا

head

یارا • (yârâ)

fa-noun

یارا • (yârâ)


یارا

head

یارا • (yârâ)

fa-noun

یارا • (yârâ)

A Turkic borrowing, compare Turkish yara (“wound”).


حوض

اندر ساحت مسجد سنگی بزرگ نهاده و حوضی سنگین مدور، عظیم بزرگ، بر سر آن نهاده.

c. 1060, Nāṣir-i Khusraw, Safarnāma [Book of Travels]:

A large stone is placed in the courtyard of this mosque, and a spherical water basin of stone, large and grand, is placed on top of that.

andar sāhat-i masjid sangē buzurg nihadā u hawzē sangēn mudawwar, azīm buzurg, bar sar-i ān nihāda.


نارون

head

نارون • (nârvan)

fa-noun

نارون • (nârvan)

Akin to Manichaean Parthian 𐫗𐫀𐫡𐫇𐫀𐫗 (nārwān /nʾrwʾn/, “elm”) and Old Uyghur 𐫗𐫀𐫡𐫇𐫗 (narvan /nʾrβn/, “elm”) (also 𐽺𐽰𐽾𐽱𐽰𐽺 (nʾrβʾn)).

cog

(Transoxianan, obsolete) a large tree with many branches


نارون

head

نارون • (nârvan)

fa-noun

نارون • (nârvan)

From Middle Persian equivalent to نار (nâr) + ون (van, “(ash) tree”) or بن (bon, “tree, bush”) (the same word with regular sound change from Middle to New Persian).


صبا

head

صبا • (sabâ)

fa-noun

صبا • (sabâ)

zephyr; soft breeze; especially, a morning easterly


صبا

head

صبا • (sebâ)

fa-noun

صبا • (sebâ)

(literary) childhood; boyhood; maidenhood


صبا

صباح صباح#Persian


روشنگری

[räw.ʃäŋ.ɡä.ɾíː]

[räw.ʃäŋ.ɡä.ɾíː]

[räw.ʃäŋ.ɡä.ɾíː]

[räw.ʃäŋ.ɡä.ɾí]

[ɹow.ʃæɲ.ɡʲæ.ɹíː]

[ɾäw.ʃäŋ.ɡä.ɾí]


کفگیر

desc

→ South Levantine Arabic: كفكير (kafkīr), كفكيرة (kafkīre)

→ Armenian: քափկիր (kʻapʻkir)

→ Azerbaijani: kəfgir

→ Bengali: কাফগীর (kafgīr)

→ Georgian: ქაფქირი (kapkiri)

→ Turkish: kevgir

→ Crimean Tatar: kevgir

→ Bulgarian: гевгир (gevgir)

→ Macedonian: ѓевгир (ǵevgir)

→ Serbo-Croatian: ђевђир

[kʰʲæf.ɡʲiːɹ]


مهارت

head

مَهارَت • (mahârat) (plural مَهارَتها (mahârat-hâ))

مَهارَت (canonical)
mahârat (romanization)
مَهارَتها (plural)

→ Hindustani:

Hindi: महारत (mahārat)

Urdu: مہارت (mahārat)

[mä.ɦɑː.ɾǽt̪]

[mä.ɦɑː.ɾǽt̪]

[mɑːɑː.ɾǽt̪]

[mɔːɔː.ɾǽt̪]

[mæ.ɦɒː.ɹǽt̪]

[mä.ɦɔ.ɾǽt̪]

بر دل شیفته هجر تو جفاها کرده
از تن سوخته مهر تو مهارت برده

c. 1330, Awḥadī Marāğa'ī, “Ghazal 707”, in دیوان اوحدی [The Dīvān of Awḥadī]:

Your departure wrought torment on the lovesick heart;
Your affections brought [their] skill to the love-burnt body.

bar dil-i šēfta hajr-i tu jafā-hā karda
az tan-i sōxta mihr-i tu mahārat burda


استدلال

استدلال • (estedlâl)

fa-noun

استدلال • (estedlâl)

[ʔɪs.t̪ʰɪd̪.lɑ́ːl]

[ʔɪs.t̪ʰɪd̪.lɑ́ːl]

[ʔɪs.t̪ʰɪd̪.lɑ́ːl]

Borrowed from Arabic اِسْتِدْلَال (istidlāl).

bor+

اِسْتِدْلَال

استدلال منطقی


هم‌نیاها

head

همنیاها • (ham-niâ-hâ)

همنیاها (canonical)
ham-niâ-hâ (romanization)

همنیا همنیا#Persian


هم‌نیا

همنیا • (ham-niâ) (plural همنیاها (ham-niâ-hâ))

همنیا (canonical)
ham-niâ (romanization)
همنیاها (plural)
همنیایم (first-person possessive singular)
ham-niâấyam (first-person possessive singular)
همنیام (colloquial first-person possessive singular)
ham-niâấm (first-person possessive singular)
همنیاهایم (first-person possessive singular)
ham-niââ-hấyam (first-person possessive singular)
همنیاهام (colloquial first-person possessive singular)
ham-niââ-hấm (first-person possessive singular)
همنیایت (possessive second-person singular)
ham-niâấyat (possessive second-person singular)
همنیات (colloquial possessive second-person singular)
ham-niâất (possessive second-person singular)
همنیاهایت (possessive second-person singular)
ham-niââ-hấyat (possessive second-person singular)
همنیاهات (colloquial possessive second-person singular)
ham-niââ-hất (possessive second-person singular)
همنیایش (possessive singular third-person)
ham-niâấyaš (possessive singular third-person)
همنیاش (colloquial possessive singular third-person)
ham-niâấš (possessive singular third-person)
همنیاهایش (possessive singular third-person)
ham-niââ-hấyaš (possessive singular third-person)
همنیاهاش (colloquial possessive singular third-person)
ham-niââ-hấš (possessive singular third-person)
همنیایمان (first-person plural possessive)
ham-niâấyemân (first-person plural possessive)
همنیامون (colloquial first-person plural possessive)
ham-niâấmun (first-person plural possessive)
همنیاهایمان (first-person plural possessive)
ham-niââ-hấyemân (first-person plural possessive)
همنیاهامون (colloquial first-person plural possessive)
ham-niââ-hấmun (first-person plural possessive)
همنیایتان (plural possessive second-person)
ham-niâấyetân (plural possessive second-person)
همنیاتون (colloquial plural possessive second-person)
ham-niâấtun (plural possessive second-person)
همنیاهایتان (plural possessive second-person)
ham-niââ-hấyetân (plural possessive second-person)
همنیاهاتون (colloquial plural possessive second-person)
ham-niââ-hấtun (plural possessive second-person)
همنیایشان (plural possessive third-person)
ham-niâấyešân (plural possessive third-person)
همنیاشون (colloquial plural possessive third-person)
ham-niâấšun (plural possessive third-person)
همنیاهایشان (plural possessive third-person)
ham-niââ-hấyešân (plural possessive third-person)
همنیاهاشون (colloquial plural possessive third-person)
ham-niââ-hấšun (plural possessive third-person)

From هم (“same”) + نیا (“ancestor, parent”).

من سه همنیا دارم: دو خواهر و یک برادر.

I have three siblings: two sisters and one brother.

Man se ham-niâ dâram: do xâhar va yek barâdar.


بلوط

From Middle Persian blwt' (balūt, “oak, acorn”), attested in Husraw ī Kawādān ud rēdag-ē, from Aramaic בְּלוּטָא / ܒܠܘܛܐ (bəllūṭā, ballūṭā, “oak; acorn”), see Arabic بَلُّوط (ballūṭ) for more.

der

Aramaic בְּלוּטָא


فرخشنه

[fä.ɾäχʃ.nǽ]


بازیگران

head

بازیگران • (bâzigarân)

بازیگر بازیگر#Persian


توییت

توییت • (tuit) (plural توییتها (tuit-hâ))

(Internet) tweet (message posted on Twitter)


نوباوه

نوباوه • (nowbâve) (plural نوباوِگان (nowbâvegân))

nowbâve (romanization)
نوباوِگان (plural)


یارانه

یارانه • (yârâne) (plural یارانهها (yârâne-hâ))

[jɑː.ɾɑː.nǽ]

[jɑː.ɾɑː.nǽ]

[jɑː.ɾɑː.nǽ]

[jɔː.ɾɔː.nǽ]

[jɒː.ɹɒː.né]

From یار (yâr, “friend, helper”) + ـانه (-âne, adjective-deriving suffix).


هنرمندان

هنرمند هنرمند#Persian


سرخرگ‌ها

سرخرگها (canonical)
sorxrag-hâ (romanization)

سرخرگ سرخرگ#Persian


لاروها

head

لاروها • (lârv-hâ)

لارو لارو#Persian


جایزه‌ها

جایزهها • (jâyeze-hâ)

جایزهها (canonical)
jâyeze-hâ (romanization)

جایزه جایزه#Persian


سیاهرگ‌ها

سیاهرگها • (siyâhrag-hâ)

سیاهرگها (canonical)
siyâhrag-hâ (romanization)

سیاهرگ سیاهرگ#Persian


جایزه

جایزه • (jâyeze) (plural جایزهها (jâyeze-hâ) or جوایز (javâ'iz))

jâyeze (romanization)
جایزهها (plural)
جوایز (plural)


پلخته

[pʰä.läχ.t̪ʰǽ]


سرخرگ

سرخرگ • (sorxrag) (plural سرخرگها (sorxrag-hâ))

sorxrag (romanization)
سرخرگها (plural)
سرخرگ (singular)
sorxrag (singular)
سرخرگها (plural)
sorxrag-hấ (plural)
سرخرگا (colloquial plural)
sorxragấ (plural)
سرخرگ را (definite direct-object singular)
sorxrag râ (definite direct-object singular)
سرخرگ رو (colloquial definite direct-object singular)
sorxrago (definite direct-object singular)
سرخرگها را (definite direct-object plural)
sorxrag-hấ râ (definite direct-object plural)
سرخرگا رو (colloquial definite direct-object plural)
sorxragấ ro (definite direct-object plural)
سرخرگ (ezafe singular)
sorxrag-e (ezafe singular)
سرخرگهای (ezafe plural)
sorxrag-hấ-ye (ezafe plural)
سرخرگای (colloquial ezafe plural)
sorxragấ-ye (ezafe plural)
سرخرگی (definite relative singular)
سرخرگی (indefinite singular stressed)
sorxrag-i (definite relative singular)
sorxrag-i (indefinite singular stressed)
سرخرگهایی (definite plural relative)
سرخرگهایی (indefinite plural stressed)
sorxragấn-i, sorxrag-hấ-i (definite plural relative)
sorxragấn-i, sorxrag-hấ-i (indefinite plural stressed)
سرخرگایی (colloquial definite plural relative)
سرخرگایی (colloquial indefinite plural stressed)
sorxragấi (definite plural relative)
sorxragấi (indefinite plural stressed)
سرخرگم (first-person possessive singular)
sorxragam (first-person possessive singular)
سرخرگهایم (first-person possessive singular)
sorxrag-hấyam (first-person possessive singular)
سرخرگهام، سرخرگام (colloquial first-person possessive singular)
sorxragấm (first-person possessive singular)
سرخرگت (possessive second-person singular)
sorxragat (possessive second-person singular)
Term? (colloquial possessive second-person singular)
sorxraget (possessive second-person singular)
سرخرگهایت (possessive second-person singular)
sorxrag-hấyat (possessive second-person singular)
سرخرگهات، سرخرگات (colloquial possessive second-person singular)
sorxragất (possessive second-person singular)
سرخرگش (possessive singular third-person)
sorxragaš (possessive singular third-person)
Term? (colloquial possessive singular third-person)
sorxrageš (possessive singular third-person)
سرخرگهایش (possessive singular third-person)
sorxrag-hấyaš (possessive singular third-person)
سرخرگهاش، سرخرگاش (colloquial possessive singular third-person)
sorxragấš (possessive singular third-person)
سرخرگمان (first-person plural possessive)
sorxragemân (first-person plural possessive)
سرخرگمون (colloquial first-person plural possessive)
sorxragemun (first-person plural possessive)
سرخرگهایمان (first-person plural possessive)
sorxrag-hấyemân (first-person plural possessive)
سرخرگهامون، سرخرگامون (colloquial first-person plural possessive)
sorxragấmun (first-person plural possessive)
سرخرگتان (plural possessive second-person)
sorxragetân (plural possessive second-person)
سرخرگتون (colloquial plural possessive second-person)
sorxragetun (plural possessive second-person)
سرخرگهایتان (plural possessive second-person)
sorxrag-hấyetân (plural possessive second-person)
سرخرگهاتون، سرخرگاتون (colloquial plural possessive second-person)
sorxragấtun (plural possessive second-person)
سرخرگشان (plural possessive third-person)
sorxragešân (plural possessive third-person)
سرخرگشون (colloquial plural possessive third-person)
sorxragešun (plural possessive third-person)
سرخرگهایشان (plural possessive third-person)
sorxrag-hấyešân (plural possessive third-person)
سرخرگهاشون، سرخرگاشون (colloquial plural possessive third-person)
sorxragấšun (plural possessive third-person)


شکایت

شکایت • (šekâyat)

fa-noun

شکایت • (šekâyat)

[ʃɪ.kʰɑː.jǽt̪]

[ʃɪ.kʰɑː.jǽt̪]

[ʃɪ.kʰɑː.jǽt̪]


سیاستمداران

head

سیاستمداران • (siyâsatmadârân)

سیاستمدار سیاستمدار#Persian

plural of سیاستمدار


کشتیرانی

کشتیرانی • (keštirâni)

fa-noun

کشتیرانی • (keštirâni)


استرس

head

استرس • (esteres) (plural استرسها (esteres-hâ))


ثروتمند

ثِروَتمَند • (servatmand) (plural ثروتمندان (servatmandân))

ثِروَتمَند (canonical)
servatmand (romanization)
ثروتمندان (plural)

From ثِروَت (servat, “wealth”) + ـمَند (-mand, “with”)


پستچی

head

پستچی • (postči)

fa-noun

پستچی • (postči)


آیفون

head

آیفون • (âyfon) (plural آیفونها (âyfon-hâ))


ورشکستگی

ورشکستگی • (varšekastegi) (plural ورشکستگیها (varšekastegi-hâ))

varšekastegi (romanization)
ورشکستگیها (plural)

[wäɾ.ʃɪ.kʰäs.t̪ʰä.ɡíː]

[væɹ.ʃe.kʰʲæs.t̪ʰe.ɡʲíː]

در حال حاضر د افغانستان بانک پول کافی برای تزریق و نجات بانک ها از ورشکستگی در اختیار دارد

2021 December 11, “آیا با به قدرت رسیدن طالبان، بانک های شخصی ورشکست شده است؟”, in sputnik.af, Sputnik:

In the current state of things in Afghanistan, Da Afghanistan Bank has, under its control, the money necessary to inject [liquidity] and bail out banks from bankruptcy.

dar hāl-i hāzir da afğānistān bānk pōl-i kāfī barā-yi tazrīq u najāt-i bānk-hā az waršikastagī dar ixtiyār dārad


سیاهرگ

سیاهرگ • (siyâhrag) (plural سیاهرگها (siyâhrag-hâ))

siyâhrag (romanization)
سیاهرگها (plural)
سیاهرگ (singular)
siyâhrag (singular)
سیاهرگها (plural)
siyâhrag-hấ (plural)
سیاهرگا (colloquial plural)
siyâhragấ (plural)
سیاهرگ را (definite direct-object singular)
siyâhrag râ (definite direct-object singular)
سیاهرگ رو (colloquial definite direct-object singular)
siyâhrago (definite direct-object singular)
سیاهرگها را (definite direct-object plural)
siyâhrag-hấ râ (definite direct-object plural)
سیاهرگا رو (colloquial definite direct-object plural)
siyâhragấ ro (definite direct-object plural)
سیاهرگ (ezafe singular)
siyâhrag-e (ezafe singular)
سیاهرگهای (ezafe plural)
siyâhrag-hấ-ye (ezafe plural)
سیاهرگای (colloquial ezafe plural)
siyâhragấ-ye (ezafe plural)
سیاهرگی (definite relative singular)
سیاهرگی (indefinite singular stressed)
siyâhrag-i (definite relative singular)
siyâhrag-i (indefinite singular stressed)
سیاهرگهایی (definite plural relative)
سیاهرگهایی (indefinite plural stressed)
siyâhragấn-i, siyâhrag-hấ-i (definite plural relative)
siyâhragấn-i, siyâhrag-hấ-i (indefinite plural stressed)
سیاهرگایی (colloquial definite plural relative)
سیاهرگایی (colloquial indefinite plural stressed)
siyâhragấi (definite plural relative)
siyâhragấi (indefinite plural stressed)
سیاهرگم (first-person possessive singular)
siyâhragam (first-person possessive singular)
سیاهرگهایم (first-person possessive singular)
siyâhrag-hấyam (first-person possessive singular)
سیاهرگهام، سیاهرگام (colloquial first-person possessive singular)
siyâhragấm (first-person possessive singular)
سیاهرگت (possessive second-person singular)
siyâhragat (possessive second-person singular)
Term? (colloquial possessive second-person singular)
siyâhraget (possessive second-person singular)
سیاهرگهایت (possessive second-person singular)
siyâhrag-hấyat (possessive second-person singular)
سیاهرگهات، سیاهرگات (colloquial possessive second-person singular)
siyâhragất (possessive second-person singular)
سیاهرگش (possessive singular third-person)
siyâhragaš (possessive singular third-person)
Term? (colloquial possessive singular third-person)
siyâhrageš (possessive singular third-person)
سیاهرگهایش (possessive singular third-person)
siyâhrag-hấyaš (possessive singular third-person)
سیاهرگهاش، سیاهرگاش (colloquial possessive singular third-person)
siyâhragấš (possessive singular third-person)
سیاهرگمان (first-person plural possessive)
siyâhragemân (first-person plural possessive)
سیاهرگمون (colloquial first-person plural possessive)
siyâhragemun (first-person plural possessive)
سیاهرگهایمان (first-person plural possessive)
siyâhrag-hấyemân (first-person plural possessive)
سیاهرگهامون، سیاهرگامون (colloquial first-person plural possessive)
siyâhragấmun (first-person plural possessive)
سیاهرگتان (plural possessive second-person)
siyâhragetân (plural possessive second-person)
سیاهرگتون (colloquial plural possessive second-person)
siyâhragetun (plural possessive second-person)
سیاهرگهایتان (plural possessive second-person)
siyâhrag-hấyetân (plural possessive second-person)
سیاهرگهاتون، سیاهرگاتون (colloquial plural possessive second-person)
siyâhragấtun (plural possessive second-person)
سیاهرگشان (plural possessive third-person)
siyâhragešân (plural possessive third-person)
سیاهرگشون (colloquial plural possessive third-person)
siyâhragešun (plural possessive third-person)
سیاهرگهایشان (plural possessive third-person)
siyâhrag-hấyešân (plural possessive third-person)
سیاهرگهاشون، سیاهرگاشون (colloquial plural possessive third-person)
siyâhragấšun (plural possessive third-person)


تلسکوپ‌ها

تلسکوپها (canonical)
teleskop-hâ (romanization)

تلسکوپ تلسکوپ#Persian


میدان هوایی

میدان هوایی • (maydân-i hawâyî)

fa-noun

میدان هوایی • (maydân-i hawâyî)

fa:میدان هوایی


خمیردندان

خمیر دندان
خمیر دندان#Persian


خمیر دندان

[xä.míːɾ d̪än̪.d̪ɑ́ːn]

[xä.míːɾ d̪än̪.d̪ɑ́ːn]

[xä.míːɾ d̪än̪.d̪ɑ́ːn]

[xä.míɾ d̪än̪.d̪ɔ́ːn]

[xæ.míːɹ d̪æn̪.d̪ɒ́ːn]

[χä.míɾ d̪än̪.d̪ɔ́n]

fa:خمیر دندان


عیادت

'iyâdat (romanization)
'eyâdat (romanization)
'ayâdat (romanization)

→ Hindustani:

Hindi: इयादत (iyādat), अयादत (ayādat)

Urdu: عِیَادَت (ʻiyādat, ʻayādat)

[ʔä.jɑː.d̪ät̪]

[ʔä.jɑː.d̪ät̪]

[ʔɑː.jɑː.d̪ät̪]

چون عیادت بهر دل آرامی است
این عیادت نیست دشمن کامی است

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3382:

Inasmuch as visiting the sick is for the purpose of (giving them) tranquillity,
this is not a visit to the sick: it is the satisfaction of an enemy's wish.

čôn 'iyâdat bahr-i-dil-i-ârami ast
ên 'idâyat nist dušman-i-kâmi ast


سحرباز

head

سحرباز • (sehrbâz)

A compound of سحر (sehr) and the suffix باز (-bâz).


خوکچه هندی

خوکچه هندی • (xukče hendi)

fa-noun

خوکچه هندی • (xukče hendi)

fa:خوکچه هندی


سویا

head

سویا • (soyâ)

fa-noun

سویا • (soyâ)


کارت‌ها

head

کارتها • (kârt-hâ)

کارتها (canonical)
kârt-hâ (romanization)

کارت کارت#Persian


کارت سبز

green card (United States Permanent Resident Card)


گرین کارت

گرین کارت • (gerin kârt) (plural گرین کارتها (gerin kârt-hâ))

gerin kârt (romanization)
گرین کارتها (plural)

fa:گرین کارت


کارت اعتباری

کارْتِ اِعْتِباری

کارتهای اعتباری

کارْتِ اِعْتِباری • (kârt-e e'tebâri) (plural کارتهای اعتباری)

fa-noun

کارْتِ اِعْتِباری

کارتهای اعتباری

کارْتِ اِعْتِباری (canonical)
kârt-e e'tebâri (romanization)
کارتهای اعتباری (plural)

[kʰɒ́ːɹ.t̪ʰe ʔeʔ.t̪ʰe.bɒː.ɹíː]


لیسه‌ها

head

لیسهها • (lise-hâ)

لیسهها (canonical)
lise-hâ (romanization)

لیسه لیسه#Persian


جراح

→ Gujarati: જર્રાહ (jarrāh)

→ Hindustani:

Hindi: जर्राह (jarrāh)

Urdu: جَرّاح (jarrāh)

[d͡ʒaɾ.ˈɾɑːh]

[d͡ʒär.rɑ́ːʱ]

[d͡ʒär.rɑ́ːʱ]

[d͡ʒär.rɑ́ː]

[d͡ʒär.rɔ́ː]

[d͡ʒæɹ.ɹɒ́ːʰ]

[d͡ʒäɾ.ɾɔ́ʱ]


جنگ داخلی

جَنْگِ داخِلی

جنگهای داخلی

جَنْگِ داخِلی • (jang-e dâxeli) (plural جنگهای داخلی)

fa-noun

جَنْگِ داخِلی

جنگهای داخلی

جَنْگِ داخِلی (canonical)
jang-e dâxeli (romanization)
جنگهای داخلی (plural)

[d͡ʒǽŋ.ɡɪ d̪ä.xɪ.líː]

[d͡ʒǽŋ.ɡɪ d̪ä.xɪ.líː]

[d͡ʒǽŋɡɪ d̪ä.xɪ.líː]


شبکیه

Borrowed from Arabic شَبَكِيَّة (šabakiyya, “retina, reticulum”).

bor+

شبکیه چشم


کلاهبرداری

head

کلاهبرداری • (kolâh-bardâri)

fa-noun

کلاهبرداری • (kolâh-bardâri)

From کُلاه (kolâh, “hat”) + بردار (bardâr, “taker”) + ی (i, “noun-making suffix”).

compound

Dehkhoda Dictionary
Dehkhoda Dictionary Institute
University of Tehran Press
fa:کلاهبرداری


بلدرچین‌ها

head

بلدرچینها • (belderčin-hâ)

بلدرچینها (canonical)
belderčin-hâ (romanization)

بلدرچین بلدرچین#Persian


هویت

Borrowed from Arabic هُوِيَّة (huwiyya).

هویت ملی

بحران هویت

(Islam, theology, philosophy) the essence of God; the "He-ness" of God


ال‌ان‌جی

الانجی (canonical)
el-en-ji (romanization)


خوردگی

[xʊɾ.d̪ä.ɡíː]

[xʊɾ.d̪ä.ɡíː]

[xʊɾ.d̪ä.ɡíː]

[xoɹ.d̪æ.ɡʲíː]

[χɵɾ.d̪ä.ɡí]

From خور (xorde, past stem form of خوردن (xordan, “to eat”)) + ـگی (-gi, form of the suffix ـی for words that end in the short vowel ـه (-e)).


بلدرچین

head

بلدرچین • (belderčin) (plural بلدرچینها (belderčin-hâ))

belderčin (romanization)
بلدرچینها (plural)

Borrowed from Turkic, likely from Ottoman Turkish بلدرجین (bıldırcın) or Azerbaijani bildirçin, ultimately from Proto-Turkic *bïldur-, *buldïr- (“quail”).

تخم بلدرچین


پیکسل‌ها

پیکسلها (canonical)
piksel-hâ (romanization)

پیکسل پیکسل#Persian


منگنه

Borrowed from Ottoman Turkish منگنه (mengene).


پیکسل

head

پیکسل • (piksel) (plural پیکسلها (piksel-hâ))


پیکسل

badge, button (US), pin-back button (US)


لواشک

لواشک • (lavâšak)

fa-noun

لواشک • (lavâšak)

Persian fruit rollup, fruit leather; lavashak


شیر سویا

head

شیر سویا • (šir-e soyâ)

fa-noun

شیر سویا • (šir-e soyâ)


پوسترها

پوستر پوستر#Persian


سرنشینان

head

سرنشینان • (sarnešinân)

سرنشین سرنشین#Persian


شیر گاو

شیر گاو • (šir-e gâv)

fa-noun

شیر گاو • (šir-e gâv)


پوکی استخوان

fa:پوکی استخوان


پوستر

head

پوستر • (poster) (plural پوسترها (poster-hâ))


سرنشین

سرنشین • (sarnešin) (plural سرنشینان (sarnešinân))

sarnešin (romanization)
سرنشینان (plural)

Azerbaijani: sərnişin


پاساژها

پاساژها • (pâsâž-hâ)

پاساژ پاساژ#Persian


گویش‌ها

گویشها • (guyeš-hâ)

گویشها (canonical)
guyeš-hâ (romanization)

گویش گویش#Persian


پرچم‌ها

پرچمها • (parčam-hâ)

پرچمها (canonical)
parčam-hâ (romanization)

پرچم پرچم#Persian


پوشیه‌ها

پوشیهها • (pušie-hâ)

پوشیهها (canonical)
pušie-hâ (romanization)

پوشیه پوشیه#Persian


نعنا

نعنا • (na'nâ)

fa-noun

نعنا • (na'nâ)

نعناع نعناع#Persian


آب‌پاش‌ها

head

آبپاشها • (âb-pâš-hâ)

آبپاشها (canonical)
âb-pâš-hâ (romanization)

آبپاش آبپاش#Persian


پوشیه

پوشیه • (pušiye) (plural پوشیهها (pušiye-hâ))

mask, face veil, niqab (a veil which covers the face, worn by some Muslim women as a part of sartorial hijab)


شماره تلفن

شمارههای تلفن

شماره تلفن • (šomâre-ye telefon) (plural شمارههای تلفن)

fa-noun

شمارههای تلفن

šomâre-ye telefon (romanization)
شمارههای تلفن (plural)

fa:شماره تلفن


ماهی قرمز

head

ماهیهای قرمز

ماهی قرمز • (mâhi-ye qermez) (plural ماهیهای قرمز)

fa-noun

ماهیهای قرمز

mâhi-ye qermez (romanization)
ماهیهای قرمز (plural)

fa:ماهی قرمز


زاج

Borrowed from Arabic زَاج (zāj), from Persian زاگ (zâg).

(dated) vitriol (various metal sulphates)


عز

بر تخت دل نشسته و دارد ز عز و ناز
در چین زلف صد حبش و زنگبار هم

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 80:

Sitting on the throne of the heart, out of glory and pride, he possesses
A hundred Ethiopias and Zanzibars in the fold of the locks of his hairs.

bar taxt-i dil nišasta u dārad zi izz u nāz
dar čīn-i zulf sad habaš u zangbār ham


گونه‌ها

head

گونهها • (gune-hâ)

گونهها (canonical)
gune-hâ (romanization)

گونه گونه#Persian


آب‌پاش

آبپاش • (âb-pâš) (plural آبپاشها (âb-pâš-hâ))

آبپاش (canonical)
âb-pâš (romanization)
آبپاشها (plural)

[ʔɑːβ.ˈpɑːʃ]

[ʔɑːb.pʰɑ́ːʃ]

[ʔɑːb.pʰɑ́ːʃ]

[ʔɑːb.pʰɑ́ːʃ]

[ʔɔːb.pʰɔ́ːʃ]

[ʔɒːb.pʰɒ́ːʃ]


کرکس

کرکس • (karkas) (plural کرکسها (karkas-hâ))

[kʰʲæɹ.kʰʲǽs]

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (klkʾs /kargās/, “vulture”). Cognate to Avestan 𐬐𐬀𐬭𐬐𐬁𐬯𐬀 (karkāsa, “vulture”) and borrowings Classical Syriac ܩܰܪܩܳܣܳܐ (qarqāsā, “vulture”), names Biblical Hebrew כַּרְכַּס (karkas, “a chamberlain of Ahasuerus”), Elamite 𒋼𒋡𒅖𒃻 (kar-qa-iš-šá), 𒋼𒁉𒃻 (kar-kaš-šá), 𒋼𒋡𒃻 (kar-qa-šá), 𒋼𒆠𒅖𒃻 (kar-ki-iš-šá). Literally “hen-eater”, from the term underlying Persian کرک (kark, “hen”) and Proto-Indo-European *h₁ed- (“eat”).

cog

ز تف سر تیغ وز عکس آب
همی در هوا گشت کرکس کباب

1066, Asadī Ṭūsī, گرشاسپنامه [Garshāsp-Nāma]:

Due to the radiance of the blade's edge and the water's reflection,
The vulture in the air was becoming roast meat.

zi taf-i sar-i tēğ w-az aks-i āb
hamē dar hawā gašt karkas kabāb


داوطلبان

head

داوطلبان • (dâvtalabân)

داوطلب داوطلب#Persian


ورزشکاران

ورزشکاران • (varzeškâr)

ورزشکار ورزشکار#Persian


داوطلب‌ها

داوطلبها • (dâvtalab-hâ)

داوطلبها (canonical)
dâvtalab-hâ (romanization)

داوطلب داوطلب#Persian


ورزشکارها

ورزشکارها • (varzeškâr-hâ)

ورزشکار ورزشکار#Persian


ورزشکار

ورزشکار • (varzeškâr) (plural ورزشکاران (varzeškârân) or ورزشکارها (varzeškâr-hâ))

varzeškâr (romanization)
ورزشکاران (plural)
ورزشکارها (plural)


گورخوابان

گورخوابان • (gurxâbân)

گورخواب گورخواب#Persian


گورخواب

گورخواب • (gurxâb) (plural گورخوابان (gurxâbân) or گورخوابها (gurxâb-hâ))

gurxâb (romanization)
گورخوابان (plural)
گورخوابها (plural)

A homeless person who has to sleep in a grave for shelter.


گورخواب‌ها

گورخوابها • (gurxâb-hâ)

گورخوابها (canonical)
gurxâb-hâ (romanization)

گورخواب گورخواب#Persian


داوطلب

داوْطَلَب • (dâvtalab) (plural داوطلبان (dâvtalabân) or داوطلبها (dâvtalab-hâ))

داوْطَلَب (canonical)
dâvtalab (romanization)
داوطلبان (plural)
داوطلبها (plural)


شارژر

شارژر • (šâržer) (plural شارژرها (šâržer-hâ))

شارژر اصلی همیشه کار میکند.


گورها

گورها • (gur-hâ)


بازیکنان

بازیکنان • (bâzikonân)

بازیکن بازیکن#Persian


سالروزها

سالروزها • (sâlruz-hâ)

سالروز سالروز#Persian


سالروز

سالروز • (sâlruz) (plural سالروزها (sâlruz-hâ))


نابرابری

نابرابری • (nâbarâbari)

fa-noun

نابرابری • (nâbarâbari)


بازیکن فوتبال

head

بازیکنان فوتبال

بازیکنهای فوتبال

بازیکن فوتبال • (bâzikon-e futbâl) (plural بازیکنان فوتبال or بازیکنهای فوتبال)

fa-noun

بازیکنان فوتبال

بازیکنهای فوتبال

bâzikon-e futbâl (romanization)
بازیکنان فوتبال (plural)
بازیکنهای فوتبال (plural)

fa:بازیکن فوتبال


تلفن هوشمند

head

تلفنهای هوشمند

تلفن هوشمند • (telefon-e hušmand) (plural تلفنهای هوشمند)

fa-noun

تلفنهای هوشمند

telefon-e hušmand (romanization)
تلفنهای هوشمند (plural)

fa:تلفن هوشمند


ایمیل

head

ایمِیل • (imeyl) (plural ایمیلها (imeyl-hâ))

ایمِیل (canonical)
imeyl (romanization)
ایمیلها (plural)


بازیکن

بازیکن • (bâzikon) (plural بازیکنان (bâzikonân) or بازیکنها (bâzikon-hâ))

bâzikon (romanization)
بازیکنان (plural)
بازیکنها (plural)

Agent noun form of بازی کردن (bâzi kardan, “to play”).


دیدگاه‌ها

دیدگاهها • (didgâh-hâ)

دیدگاهها (canonical)
didgâh-hâ (romanization)

دیدگاه دیدگاه#Persian


رسوایی‌ها

رسواییها • (rosvâyi-hâ)

رسواییها (canonical)
rosvâyi-hâ (romanization)

رسوایی رسوایی#Persian


اپلیکیشن‌ها

اپلیکیشنها • (aplikeyšen-hâ)

اپلیکیشنها (canonical)
aplikeyšen-hâ (romanization)

اپلیکیشن اپلیکیشن#Persian

plural of اپلیکیشن


اپلیکیشن

اپلیکیشن • (aplikeyšen) (plural اپلیکیشنها (aplikeyšen-hâ))

aplikeyšen (romanization)
اپلیکیشنها (plural)


رضایت

Pseudo-Arabism, derived from رِضَايَة (riḍāya), colloquial for رِضَا (riḍā).


رسوایی

head

رسوایی • (rosvâyi) (plural رسواییها (rosvâyi-hâ))

rosvâyi (romanization)
رسواییها (plural)

From رسوا (rosvâ, “infamous”) + ـی (-i).

رسوایی جنسی

عشقِ من شد سببِ خوبی و رعناییِ او
داد رسوایی من شهرتِ زیباییِ او
بس که دادم همهجا شرحِ دلاراییِ او
شهر پُر گشت ز غوغایِ تماشاییِ او

c. 1580, Vahshī Bāfqī, “شرح پریشانی”, in گزیده اشعار [Selected Poems]:

My love was responsible for her fairness and charms;
My infamy gave her the fame of her beauty;
Everywhere, so often did I explain how she adorned men's hearts,
The town became full of the tumult of men wanting to see her.

išq-i man šud sabab-i xūbī u ra'nāyī-yi ō
dād ruswāyī-yi man šuhrat-i zēbāyī-yi ō
bas ki dādam hama jā šahr-i dilārāyī-yi ō
šahr pur gašt zi ğawğā-yi tamāšāyī-yi ō


آلودگی هوا

fa:آلودگی هوا


کنسولگری

کنسولگری • (konsulgari) (plural کنسولگریها (konsulgari-hâ))

konsulgari (romanization)
کنسولگریها (plural)

From کُنسول (konsul, “consul”) + ـگر (-gar, “-er”) + ـی (-i).


درگیری

head

درگیری • (dargiri) (plural درگیریها (dargiri-hâ))

dargiri (romanization)
درگیریها (plural)


درگیری‌ها

درگیریها (canonical)
dargiri-hâ (romanization)

درگیری درگیری#Persian


کمپین

کمپین • (kampeyn) (plural کمپینها (kampeyn-hâ))

کمپین سیاسی


کنسولگری‌ها

کنسولگریها (canonical)
konsulgari-hâ (romanization)

کنسولگری کنسولگری#Persian

plural of کنسولگری


معبد

مَعبَد • (ma'bad) (plural مَعابِد (ma'âbed) or مَعبَدها (ma'bad-hâ))

مَعبَد (canonical)
ma'bad (romanization)
مَعابِد (plural)
مَعبَدها (plural)


کارفرما

کارفرما • (kârfarmâ) (plural کارفرمایان (kârfarmâyân))

kârfarmâ (romanization)
کارفرمایان (plural)

[kʰɑːɾ.fäɾ.mɑ́ː]

[kʰɑːɾ.fäɾ.mɑ́ː]

[kʰɑːɾ.fäɾ.mɑ́ː]

[kʰɔːɾ.fäɾ.mɔ́ː]

[kʰɒːɹ.fæɹ.mɒ́ː]

[kʰɔɾ.fäɾ.mɔ́]


قانون اساسی

قانونِ اساسی

قانونِ اساسی • (qânun-e asâsi)

fa-noun

قانونِ اساسی

قانونِ اساسی • (qânun-e asâsi)

قانونِ اساسی (canonical)
qânun-e asâsi (romanization)


اروپایی

head

اُروپایی • (orupâyi) (plural اروپاییان (orupâyiân) or اروپاییها (orupâyi-hâ))

اُروپایی (canonical)
orupâyi (romanization)
اروپاییان (plural)
اروپاییها (plural)


فروشگاه

فُروشْگاه • (forušgâh) (plural فروشگاهها (forušgâh-hâ))

فُروشْگاه (canonical)
forušgâh (romanization)
فروشگاهها (plural)

[fʊ.ɾoːʃ.ɡɑːʱ]

[fʊ.ɾoːʃ.ɡɑːʱ]

[fʊ.ɾoːʃ.ɡɑː]

[fu.ɾʊːʃ.ɡɔː]

[fo.ɹuːʃ.ɡɒːʱ]

[fu.ɾɵʃ.ɡɔʱ]

From فروش (forôš, “present stem form of فروختن (foruxtan, “to sell”)”) + ـگاه (-gâh, “place”).


ایست قلبی

fa:ایست قلبی


سقز

From Turkic, Proto-Turkic *sakïŕ (“gum, resin”).


زیرزمین

زیرزَمین (canonical)
zirzamin (romanization)

From زیر (zir, “underneath”) + زمین (zamin, “ground”).


درصد

[d̪äɾ.sǽd̪̥]

[d̪æɹ.sǽd̪̥]

From در (dar, “in”) + صد (sad, “hundred”). Compare Arabic فِي ٱلْمِئَة (fī l-miʔa, “percent”, literally “in the hundred”).

ncog

فِي ٱلْمِئَة


کلفخشنگ

[kʰä.lä.fäx.ʃǽŋɡ̥]

[kʰʲæ.læ.fæx.ʃǽɲɡʲ̥]

[kʰä.lä.fäχ.ʃǽŋɡ]


ایزوتوپ

head

ایزوتوپ • (izotop) (plural ایزوتوپها (izotop-hâ))

izotop (romanization)
ایزوتوپها (plural)


فیزیکدان

فیزیکدان • (fizikdân) (plural فیزیکدانان (fizikdânân) or فیزیکدانها (fizikdân-hâ))

fizikdân (romanization)
فیزیکدانان (plural)
فیزیکدانها (plural)


فیلسوف

فیلسوف • (filsuf) (plural فیلسوفان (filsufân) or فیلسوفها (filsuf-hâ) or فلاسفه (falâsefe))

filsuf (romanization)
فیلسوفان (plural)
فیلسوفها (plural)
فلاسفه (plural)

Tajik: файласуф (faylasuf)

→ Gujarati: ફૈલસૂફ (phailsūph)

→ Chagatai:

Uyghur: پەيلاسوپ (peylasop)

Uzbek: faylasuf

Borrowed from Arabic فَيْلَسُوف (faylasūf), from Ancient Greek φιλόσοφος (philósophos).
The Iranian pronunciation was likely influenced by French philosophe.

bor+

این که معاد تنها روحانی است. این گفته از آن فلاسفهی الهی است که معتقدند انسان فقط نفسی ناطق است و بدن آلتی بیش نیست که نفس ناطق آن را به کار میبرد و جهت تکامل جوهر خویش بکار می گیرد.

That the Resurrection is only spiritual. This saying is from the divine philosophers who believe that the human being is only a rational self, and that the body is no more than a device for the rational self to use and to apply for the sake of perfecting its own essence.

īn ki ma'ād tanhā rūhānī ast. īn gufta az ān-i falāsifa-yi ilahī ast ki mu'taqid-and insān faqat nafsē nātiq ast u badan ālatē bēš nēst ki nafs-i nātiq ān rā ba kār mē-barad u jihat-i takāmul-i jawhar-i xwēš ba kār mē-gīrad.


روده بزرگ

fa:روده بزرگ


دستگاه گوارش

head

دستگاه گوارش • (dastgâh-e govâreš)

fa-noun

دستگاه گوارش • (dastgâh-e govâreš)

fa:دستگاه گوارش


روده باریک

fa:روده باریک


روده کوچک

fa:روده کوچک


گزارشگر

head

گزارشگر • (gozârešgar) (plural گزارشگران (gozârešgarân) or گزارشگرها (gozârešgar-hâ))

gozârešgar (romanization)
گزارشگران (plural)
گزارشگرها (plural)

[ɡozɑːɾeʃɡaɾ]

[ɡozɑːɾeʃɡäɾ]

[ɡozɑːɾeʃɡäɾ]

[ɡozɑːɾeʃɡäɾ]

[ɡozɔːɾeʃɡäɾ]

[ɡ̥ozɒːɹeʃɡʲæɹ]

[ɡozɔɾeʃɡäɾ]


پریستان

پریستان • (paristân)

fa-noun

پریستان • (paristân)

→ Azerbaijani: Pəristan

→ Urdu: پَرِسْتان (paristān)

[pʰä.ɾiːs.t̪ʰɑ́ːn]

[pʰä.ɾiːs.t̪ʰɑ́ːn]

[pʰä.ɾiːs.t̪ʰɑ́ːn]

[pʰæ.ɹiːs.t̪ʰɒ́ːn]

From پری (pari, “peri”) + ـستان (-stân, “-stan”).

suf

(Iranian mythology) Paristan, a fairyland belonging to the peris


ترانه‌سرا

head

ترانهسرا • (tarâne-sarâ) (plural ترانهسرایان (tarâne-sarâyân) or ترانهسراها (tarâne-sarâ-hâ))

ترانهسرا (canonical)
tarâne-sarâ (romanization)
ترانهسرایان (plural)
ترانهسراها (plural)


روده

Khalaj: rûda

Ottoman Turkish: روده (rude)

From Proto-Iranian *Hrawtáh, from Proto-Indo-Iranian *Hrawtás.


پرتو ایکس

fa:پرتو ایکس


شامگاه

شامگاه • (šâmgâh)

fa-noun

شامگاه • (šâmgâh)

From شام (šâm, “evening”) + ـگاه (-gâh, “time”).


پریود

پریود نشدم


اپیدورال

head

اپیدورال • (epidurâl)

fa-noun

اپیدورال • (epidurâl)


زایمان طبیعی

natural birth, natural childbirth, natural labour


بند ناف

خون بند ناف

(anatomy) umbilical cord (connecting a foetus with the placenta)


زایمان زودرس

fa:زایمان زودرس


آی‌وی‌اف

آیویاف (canonical)
ây-vi-ef (romanization)


بخیه

head

بخیه • (baxiye) (plural بخیهها (baxiye-hâ))

Perhaps related to the obsolete verb بخیدن, with the wrong meaning in the dictionaries due to misunderstanding in the meaning of Persian old texts. Cognate with Sanskrit सीव्यति (sīvyati, “to sew, darn, stitch”).


سرطان دهانه رحم

head

سرطان دهانه رحم • (saratân-e dahâne-ye rahem)

saratân-e dahâne-ye rahem (romanization)

fa:سرطان دهانه رحم


افسردگی پس از زایمان

افسردگی پس از زایمان • (afsordegi-ye pas az zâyemân)

afsordegi-ye pas az zâyemân (romanization)

postnatal depression
postnatal depression

postpartum depression
postpartum depression

postnatal depression, postpartum depression

fa:افسردگی پس از زایمان

en-افسردگی_پس_از_زایمان-fa-noun-CyNqCzI5


دهانه رحم

[d̪ä.ɦɑː.nǽ.jɪ rä.ɦɪ́m]

[d̪ä.ɦɑː.nǽ.jɪ rä.ɦɪ́m]

سرطان دهانه رحم


روستاها

روستاها • (rustâ-hâ)

روستا روستا#Persian


لینک‌ها

لینکها • (link-hâ)

لینکها (canonical)
link-hâ (romanization)

لینک لینک#Persian


شلوارک

شلوارک • (šalvârak)

fa-noun

شلوارک • (šalvârak)

From شلوار (šalvâr, “trousers”) + ـک (ak, “diminutive suffix”).


روستایی

head

روستایی • (rustâyi) (plural روستاییان (rustâyiân) or روستاییها (rustâyi-hâ))

rustâyi (romanization)
روستاییان (plural)
روستاییها (plural)

villager, one who lives in the countryside


روستا

روسْتا • (rustâ) (plural روستاها (rustâ-hâ))

روسْتا (canonical)
rustâ (romanization)
روستاها (plural)

[rʊːs.t̪ʰɔː]

[ɹuːs.t̪ʰɒː]

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (lwstʾk' /rōstāg/), whence Arabic رُسْتَاق (rustāq).


راک اند رول

head

راک اند رول • (râk and rol)

fa-noun

راک اند رول • (râk and rol)

fa:راک اند رول


خانه‌تکانی

head

خانهتکانی • (xâne-tekâni)

fa-noun

خانهتکانی • (xâne-tekâni)

خانهتکانی (canonical)
xâne-tekâni (romanization)

Traditional thorough spring cleaning in preparation for Nowruz (Iranian New Year).

fa:خانه‌تکانی


راهپیمایی

head

راهپیمایی • (râhpeymâyi) (plural راهپیماییها (râhpeymâyi-hâ))

râhpeymâyi (romanization)
راهپیماییها (plural)

[ɹɒːɦpejmɒː.jíː]

From راه (râh, “road”) + پیما (peymâ, present stem of پیمودن (peymudan)) + ـی (-i).

af

پیما
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">پیمودن</i> (peymudan)>

fa:راهپیمایی


آشامیدنی

head

آشامیدنی • (âšâmidani) (plural آشامیدنیها (âšâmidani-hâ))

âšâmidani (romanization)
آشامیدنیها (plural)

[ʔɑː.ʃɑː.miː.d̪ä.níː]

[ʔɑː.ʃɑː.miː.d̪ä.níː]

[ʔɑː.ʃɑː.miː.d̪ä.níː]

[ʔɒː.ʃɒː.miː.d̪æ.níː]


شرک

شرک • (šerk)

fa-noun

شرک • (šerk)

fa:شرک_(دین)


انبه‌ها

head

انبهها • (anbe-hâ)

انبهها (canonical)
anbe-hâ (romanization)

انبه انبه#Persian


سالگردها

سالگردها • (sâlgard-hâ)

سالگرد سالگرد#Persian


تروریست‌ها

تروریستها (canonical)
terorist-hâ (romanization)

تروریست تروریست#Persian


دستگیری‌ها

دستگیریها (canonical)
dastgiri-hâ (romanization)

دستگیری دستگیری#Persian


زوایا

زوایا • (zavâyâ)

زاویه زاویه#Persian


زاویه‌ها

زاویهها • (zâviye-hâ)

زاویهها (canonical)
zâviye-hâ (romanization)

زاویه زاویه#Persian


زاویه

زاویه • (zâviye) (plural زاویهها (zâviye-hâ) or زوایا (zavâyâ))

zâviye (romanization)
زاویهها (plural)
زوایا (plural)


لوخن

لوخن • (luxan) (plural لوخنها (luxan-hâ) or لوخنان (luxanân))

luxan (romanization)
لوخنها (plural)
لوخنان (plural)

Inherited from Proto-Iranian *luxšáh, Proto-Indo-Iranian *lukšás, ultimately from Proto-Indo-European *lówksneh₂ (“moon”), derived from the root *lewk- (“bright, to shine, to see”).
Cognates include Old Armenian լուսին (lusin, “moon”), Proto-Slavic *luna and Old Latin losna.

چندانکه خواهی جنگ کن یا گرم کن تهدیدها
میدان که دور لوخن است بهر چه مینالی ایا؟
čandânki xwâhî jang kun yâ garm kun tahdid-hâ

maydân ki dowr-î luxan ast, bahr-î če menâlî ayâ?


ترنج

ترنج • (classical turunj, turanj, iranian toronj, toranj)

classical turunj (romanization)
turanj (romanization)
iranian toronj (romanization)
toranj (romanization)

desc

→ Gujarati: તુરુંજ (turuñj), તુરંજ (turañj)

[t̪ʰʊ.ɾʊnd͡ʒ]

[t̪ʰʊ.ɾänd͡ʒ]

[t̪ʰʊ.ɾʊnd͡ʒ]

[t̪ʰʊ.ɾänd͡ʒ]

[t̪ʰʊ.ɾʊnd͡ʒ]

[t̪ʰʊ.ɾänd͡ʒ]

[t̪ʰu.ɾänd͡ʒ̥]

[t̪ʰo.ɹænd͡ʒ̥]

ترنجیدن

classical turunjîdan, iranian toronjidan

ترنج باید در مرکز فرش قرار گیرد

The medallion should be placed in the center of carpet …

toranj bâyad dar markaz-e farš qarâr girad

بررسی نقش نمادین ترنج در فرش ایرانی

On the Symbolic Role of Medallion in Persian Carpet

barresi-ye naqš-e namâdin-e toranj dar farš-e irâni

(art) medallion created using rich arabesque patterns usually found in some artworks, especially that of a (Persian) carpet, an illuminated manuscript, or in Islamic tiles


مردی

mardê (romanization)
mardi (romanization)

From مرد (mard) + ـی (-ē, indefinite suffix).


پینگ‌پونگ

پینگپونگ (canonical)
ping-pong (romanization)

Fa-پینگ پونگ.oga


بانکداری

head

بانکداری • (bânkdâri)

fa-noun

بانکداری • (bânkdâri)

From بانکدار + ـی.

af

بانکدار + ـی


مجوس

head

مجوس • (majus) (plural مجوسان (majusân))

Reborrowed from Arabic مَجُوس (majūs, “Magian”) ultimately from Old Persian 𐎶𐎦𐏁 (maguš, “Mazdean Priest”). Doublet of مغ (moğ, “magus”).

der

هر که را آتش پناه و پشت شد
هم مجوسی گشت و هم زردشت شد

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3922:

Any one to whom fire is a refuge and support
becomes both a Magian and a Zoroaster.

har ki rā ātiš panāh u pušt šud
ham majūs-ē gašt u ham zardušt šud


هاون

head

هاون • (hâvan)

fa-noun

هاون • (hâvan)

From Middle Persian [script needed] (hʾwn' /hāwan/, “mortar”).

آب در هاون کوبیدن

to beat a dead horse; to grind water in a mortar


دفعه

→ Azerbaijani: dəfə

→ Hindustani:

Hindi: दफ़ा (dafā)

Urdu: دَفْعَہ (daf'a)

→ Ottoman Turkish: دفعه (def'a)

Turkish: defa

→ Uyghur: دەپئە (dep'e)

→ Uzbek: dafʼa

دفعه دیگر ― daf'e-ye digar ― next time

سالی پنج دفعه

کز کمی خشت دیوار بلند
پستتر گردد به هر دفعه که کند

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 1207:

Since by diminution of the bricks, the high wall
Becomes lower every time that one is removed.

k-az kamī-yi xišt dēwār-i buland
past-tar gardad ba har daf'a ki kand


دارافزین

head

دارافزین • (dârâfzin)

fa-noun

دارافزین • (dârâfzin)

دارابزین دارابزین#Persian


دارابزین

head

دارابزین • (dârâbzin)

fa-noun

دارابزین • (dârâbzin)

desc

→ Arabic: دَرَابَزِين (darābazīn), دَرْبَزِين (darbazīn)

→ Ottoman Turkish: طرابزان (trabzan)

→ Turkish: trabzan, tırabzan


راغ

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (lʾg /rāɣ/, “meadow”). Compare Sogdian 𐫡𐫀𐫄 (rʾɣ /rāγ/, “plain”).

inh+

باغ شد از ابر پر ز لؤلؤ لالا
راغ شد از باد پر ز عنبر سارا

c. 1100, Amīr Mu'izzī, “Qaṣīda 14”, in دیوان امیر معزی:

The garden became full of lustrous pearls by the cloud,
The meadow became full of pure ambergris by the breeze.

bāğ šud az abr pur zi lu'lu'-i lālā
rāğ šud az bād pur zi ambar-i sārā


حوضک

head

حوضک • (hozak) (plural حوضکها (hozak-hâ))


اشپل

اشپل • (ešpel)

fa-noun

اشپل • (ešpel)

Related to verb اشپیختن (ešpixtan, “to spray, sprinkle, scatter”)


نوبهار

From نو (now, “new”) + بهار (bahâr, “spring”).


بارسات

head

بارسات • (bârsât)

fa-noun

بارسات • (bârsât)

→ Ottoman Turkish: بارسات (barsat)

[bɑːɾ.sɑːt̪]

[bɑːɾ.sɑːt̪]

[bɑːɾ.sɑːt̪]

[bɔːɾ.sɔːt̪]

[bɒːɹ.sɒːt̪]

Borrowed from Hindustani برسات / बरसात (barsāt), from Sauraseni Prakrit 𑀯𑀸𑀲𑀸𑀭𑀢𑁆𑀢𑀺 (vāsāratti), from Sanskrit वर्षारात्रि (varṣārātri).


صبوح

چه خوش باشد آهنگ نرم حزین
 بگوش حریفان مست صبوح

How pleasant the soft, sad melody is
To the ears of the friends who are drunk in the morning

či xwaš bâšad âhang-i narm-i hazîn
ba-gôš-i harîfân-i mast-i sabûh

تا همه خلوتیان جام صبوحی گیرند
چنگ و صنجی بدر پیر خرابات بریم
tâ hama xalvatiyân jâm-i sabûh-ê gîrand
čang u sanj-ê ba-dar-i pîr-i xarâbât barîm
As all the dervishes are having their glass of morning draught

We would bring harp and symbal to the pir of kharabat


جواسیس

head

جواسیس • (javâsis)

Borrowed from Arabic جَوَاسِيس (jawāsīs).

bor+

جاسوس جاسوس#Persian


نیابه

head

نیابه • (niyâbe)

fa-noun

نیابه • (niyâbe)


کلبتان

Ultimately from Arabic كَلْبَتَان du (kalbatān).


کلبتین

Ultimately from Arabic كَلْبَتَيْن du (kalbatayn).


مبتلا

head

مبتلا • (mobtalâ) (plural مبتلایان (mobtalâyân) or مبتلاها (mobtalâ-hâ))

mobtalâ (romanization)
مبتلایان (plural)
مبتلاها (plural)

desc

mübtəla / мүбтәла / موبتلا

→ Azerbaijani: mübtəla / мүбтәла / موبتلا

→ Ottoman Turkish: مبتلا (mübtela)

Turkish: müptela

Crimean Tatar: müptelâ

→ Urdu: مبتلا

→ Urdu: مبتلا

→ Uyghur: مۇپتىلا (muptila)

→ Uzbek: mubtalo

Borrowed from Arabic مُبْتَلًى (mubtalan).

bor+

مبتلایان ویروس جدید

someone afflicted, suffering, e.g. a patient


عنایت

→ Hindustani:

Hindi: इनायत (ināyat)

Urdu: عنایت (ināyat)

دیده بخت به افسانه او شد در خواب
کو نسیمی ز عنایت که کند بیدارم

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 324”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

The eye of fortune fell asleep by her charms;
Where is the breeze that will awake me by its favor?

dīda-yi baxt ba afsāna-yi ō šud dar xwāb
kū nasīmē zi ināyat ki kunad bēdāram


ثواب

head

ثواب • (savâb)

fa-noun

ثواب • (savâb)

→ Gujarati: સવાબ (savāb)

گفتم از خدمتش جزا چه برم
گفت ازو زرّ و از خدای ثواب

early 1000s, ʿUnṣurī, “Qaṣīda 3”, in دیوان عنصری:

I said, "What recompense will I win from serving him?"
He said, "Gold from him, and from God, divine reward."

guftam az xidmat-aš jazā či baram
guft az ō zarr u az xudāy sawāb

آفرین بر دل نرم تو که از بهر ثواب
کشتهٔ غمزهٔ خود را به نماز آمدهای

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 422”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

Praise upon your tender heart! For the sake of divine reward
You have begun to pray for those who were killed by your flirtatiousness.

āfarīn bar dil-i narm-i tu ki az bahr-i sawāb
kušta-yi ğamza-yi xwad rā ba namāz āmada'ī

(religion) divine reward, remuneration (for a good deed)


بلاها

head

بلاها • (balâ-hâ)


بلاهای عشق

بلاهای عشق • (balâ-hâ-ye 'ešq)

بلای عشق
بلای عشق#Persian


اهالی درد

اهل درد
اهل درد#Persian


بلای عشق

بلای عشق • (balâ-ye 'ešq) (plural بلاهای عشق (balâ-hâ-ye 'ešq))

balâ-ye 'ešq (romanization)
بلاهای عشق (plural)

→ Azerbaijani: bəlayi-eşq / بلای عشق

From بلا + ی + عشق.

compound

بلا + ی + عشق


اهالی

head

اهالی • (ahâli)

Borrowed from Arabic أَهَالِي (ʔahālī), the informal pronunciation of أَهَالٍ (ʔahālin), plural of أَهْل (ʔahl).


اهل درد

اهل درد • (ahl-e dard) (plural اهالی درد (ahâli-ye dard))

ahl-e dard (romanization)
اهالی درد (plural)

→ Azerbaijani: əhli-dərd

[ʔäɦ.lɪ d̪äɹd̪]

[ʔäɦ.lɪ d̪äɹd̪]

[ʔɑː.lɪ d̪äɹd̪]

[ʔɔː.li d̪äɹd̪̥]

[ʔæɦ.le d̪æɹd̪̥]

[ʔäɦ.li d̪äɹd̪]

(archaic, literary) "one tormented with love or grief"


گذرواژه

گذرواژه • (gozarvâže) (plural گذرواژهها (gozarvâže-hâ) or گذرواژگان (gozarvâžegân))

gozarvâže (romanization)
گذرواژهها (plural)
گذرواژگان (plural)