کبد

kabd (romanization)
kabad (romanization)

Related to Sogdian [script needed] (kpy, “fish”).


پلکان

head

پلکان • (pellekân) (plural پلکانها (pellekân-hâ))

pellekân (romanization)
پلکانها (plural)


داشن

داشن • (dâšan)

fa-noun

داشن • (dâšan)


قافیه

head

قافیه • (qâfiye)

fa-noun

قافیه • (qâfiye)

→ Hindustani:

Hindi: क़ाफ़िया (qāfiyā)

Urdu: قافیہ (qāfiyā)

قافیه تنگ شدن

مرغان باغ قافیه سنجند و بذلهگوی
تا خواجه می خورد به غزلهای پهلوی

c. 1390, Hafez, “Ghazal 486”, in دیوان حافظ [The Divan of Hafez]:

The birds of the garden weigh rhymes and speak with wit,
So that the lord may drink wine to the tune of Pahlavi ballads.

murğān-i bāğ qāfiya sanjand u bazla-gūy
tā xwāja may xwarad ba ğazal-hā-yi pahlavi


عیب

در رخ مه عیب بینی میکنی / در بهشتی خارچینی میکنی

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 3347:

You are observing defects on the face of the moon: you are picking thorns in a Paradise.

dar rox-e mah 'eyb-bini mi-koni / dar behešti xâr-čini mi-koni

خواجه در عیب است غرقه تا به گوش / خواجه را مال است و مالش عیب پوش

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 2349:

The merchant is plunged in vice up to the ears, [but] the merchant has money, and his money covers his vice

xâje dar 'eyb ast ğarqe tâ be guš / xâje-râ mâl ast o mal-aš 'eyb puš


دلبر

head

دلبر • (delbar) (plural دلبران (delbarân))

→ Azerbaijani: dilbər

→ Georgian: დილბარ (dilbar) (Ingiloy)

→ Chagatai: دلبر

Uyghur: دىلبەر (dilber)

Uzbek: dilbar

→ Hindustani:

Hindi: दिलबर (dilbar)

desc

Urdu: دِلبَر

Urdu: دِلبَر

→ Ottoman Turkish: دلبر

Turkish: dilber

→ Punjabi: دِلبَر (dilbar)

→ Turkmen: dilber

From دل (del, “heart”) + ـبر (bar, “one who has taken, one who bears”).

af

beloved, sweetheart, love (person who is the object of romantic feelings)


رویکردها

رویکرد رویکرد#Persian


رویکرد

head

رویکرد • (ruykard) (plural رویکردها (ruykard-hâ))

ruykard (romanization)
رویکردها (plural)

[ɹuːj.kʰʲǽɹd̪̥]

Deverbal of رو کردن (ru kardan, “to face”).

رویکرد ملایمتری


کولتور

کُولْتُور • (kūltūr)

fa-noun

کُولْتُور • (kūltūr)

کُولْتُور (canonical)
kūltūr (romanization)

[kʰuːl̪.t̪ʰúːɾ]


انجنیر

head

انجنیر • (injinīr)

fa-noun

انجنیر • (injinīr)


گرداب

head

گرداب • (gerdâb) (plural گردابها (gerdâb-hâ))

→ Arabic: جِرْدَاب (jirdāb) (obsolete)

→ Azerbaijani: girdab

desc

→ Ottoman Turkish: گرداب (girdab, girdap)

Turkish: girdap

[ɡɪɾ.d̪ɑ́ːb]

[ɡɪɾ.d̪ɑ́ːb]

[ɡɪɾ.d̪ɑ́ːb]

[ɡiɾ.d̪ɔ́ːb̥]

[ɡʲeɹ.d̪ɒ́ːb̥]


سرود

head

سرود • (sorud) (plural سرودها (sorud-hâ))

From Middle Persian slwt' (srōd, “song”).

سرود ملّی


سفره‌خانه

سفرهخانه • (sofre-xâne) (plural سفرهخانهها (sofre-xâne-hâ))

سفرهخانه (canonical)
sofre-xâne (romanization)
سفرهخانهها (plural)

A traditional-style Iranian restaurant, where guests are seated on individual raised platform areas covered with Persian carpets with large cushions around the edges; they are served tea and traditional dishes, and may smoke from a ghalyan (hookah).


گروگان‌گیر

گروگانگیر • (gerogân-gir) (plural گروگانگیران (gerogân-girân) or گروگانگیرها (gerogân-gir-hâ))

گروگانگیر (canonical)
gerogân-gir (romanization)
گروگانگیران (plural)
گروگانگیرها (plural)

From گروگان + ـگیر.

af

گروگان + ـگیر


گروگان‌گیری

گروگانگیری (canonical)
gerogân-giri (romanization)

fa:گروگان‌گیری


شایعه

head

شایعه • (šâye'e) (plural شایعات (šâye'ât) or شایعهها (šâye'e-hâ))

šâye'e (romanization)
شایعات (plural)
شایعهها (plural)

[ʃɑː.je̞.ʔä]

[ʃɑː.je̞.ʔä]

Borrowed from Arabic شَائِعَة (šāʔiʕa, “hearsay, rumour”).

bor+

طبق شایعات


گروگان

head

گروگان • (gerowgân) (plural گروگانان (gerowgânân) or گروگانها (gerowgân-hâ))

gerowgân (romanization)
گروگانان (plural)
گروگانها (plural)

[ɡɪ.ɾäw.ɡɑ́ːn]

[ɡɪ.ɾäw.ɡɑ́ːn]

[ɡɪ.ɾäw.ɡɑ́ːn]

[ɡi.ɾäw.ɡɔ́ːn]

[ɡä.ɾäw.ɡɔ́n]

Inherited from Middle Persian [script needed] (glwʾkn' /grawgān/), 𐫃𐫡𐫇𐫃𐫀𐫗 (grwgʾn /grawgān/, “pledge, security”). By surface analysis, گرو (gerow) + ـگان (gân).

surf

متاسفانه مادرم فقط یک شهروند اسرائیلی است، گروگانهایی که در روزهای اول آزاد شدند، شهروندان آمریکایی بودند.

2023 October 26, “فرزند گروگان اسرائیلی: مردم غزه مقصر نیستند و نباید مجازت شوند”, in aa.com.tr, Anadolu Agency:

Unfortunately, my mother is only an Israeli citizen. The hostages who were freed in the first days were American citizens.

mota'assefâne mâdar-am faqat yek šahrvand-e esrâ'ili ast, gerowgân-hâ-yi ke dar ruz-hâ-ye avval âzâd šodand, šahrvandân-e âmrikâyi budand.

(dated, original sense) pledge, pawn, gage


سانتیمتر

head

سانتیمتر • (sântimetr)

fa-noun

سانتیمتر • (sântimetr)

سانتیمتر سانتیمتر#Persian


تاپه

head

تاپه • (tāpa)

fa-noun

تاپه • (tāpa)

Borrowed from Pashto, from Sogdian 𐽂𐼰𐼾𐼷 (tʾpy /tāpē/, “seal”).


سانتی متر

head

سانتی متر • (sântimetr)

fa-noun

سانتی متر • (sântimetr)

سانتیمتر سانتیمتر#Persian

fa:سانتی متر


سفره خانه

سفرهخانه سفرهخانه#Persian

fa:سفره خانه


سانتی‌متر

سانتیمتر (canonical)
sânti-metr (romanization)


سفره‌خونه

head

سفرهخونه • (xune) (plural سفرهخونهها (sofre-xune-hâ))

سفرهخونه (canonical)
xune (romanization)
سفرهخونهها (plural)

سفرهخانه سفرهخانه#Persian

(colloquial-un) Spoken form of سفرهخانه (sofre-xâne).


سنبله

سنبله • (sonbole) (plural سنابل or سنبلهها (sonbole-hâ))

sonbole (romanization)
سنابل (plural)
سنبلهها (plural)

Borrowed from Arabic سُنْبُلَة (sunbula).


سوخت

سوخت جامد

کمبود سوخت

مصرف سوخت


کوچ

Borrowed from Turkic, from Proto-Turkic *köč (“nomadizing”). Compare Chagatai كوچ (köç), Azerbaijani köç, Turkish göç. Already attested as the name of a nomadic tribe in the Shāhnāma, c. 1010.

زندگی در کوچ

ای عاشقان ای عاشقان هنگام کوچ است از جهان
در گوش جانم می رسد طبل رحیل از آسمان

c. 1260, Rumi, “Ghazal 1789”, in دیوان شمس تبریزی [Divan-i Shams-i Tabrizi]:

O lovers, o lovers, it is time for migration out of the world;
From the heavens, the drum of departure reaches the ear of my soul.

ay āšiqān ay āšiqān hangām-i kōč ast az jahān
dar gōš-i jān-am mē-rasad tabl-i rahīl az āsmān

migration (originally of nomadic tribes, now generally)

(archaic) chattel, everything that belongs to a household and can be moved


کوچ

Borrowed from Khorezmian Turkic كوچ (küç, “force, power, work”), from Common Turkic *kǖč (“force”).

(obsolete) service, power offered, normally only occurs in the set phrase کوچ دادن (kuč dâdan), which is what a vassal does


تأمل

تَأَمُّل (canonical)
ta'ammol (romanization)

Borrowed from Arabic تَأَمُّل (taʔammul).

یک شب تأمل ایام گذشته میکردم و بر عمر تلف کرده تأسف میخوردم[…]

1258, Sa'dī of Shiraz, translated by Wheeler M. Thackston, گلستانِ سعدی [Gulistān]:

One night I was contemplating days past and regretting my wasted life […]

yak šab ta'ammol-i ayâm-i guzašta mê-kardam u bar umr-i talaf karda ta'assuf mê-xwardam […]


تضاد

head

تضاد • (tazâd)

fa-noun

تضاد • (tazâd)

[t̪ʰä.zɑ́ːd̪]

[t̪ʰä.zɑ́ːd̪]

[t̪ʰä.zɑ́ːd̪]

[t̪ʰä.zɔ́ːd̪̥]

[t̪ʰæ.zɒ́ːd̪̥]

[t̪ʰä.zɔ́d̪]

در تضاد با قانون اساسی

opposition, being contrary, being in conflict


غبار

head

غبار • (ğobâr)

fa-noun

غبار • (ğobâr)


تبسم

head

تبسم • (tabassom) (plural تبسمها (tabassom-hâ))

Borrowed from Arabic تَبَسُّم (tabassum).

bor+

مال دنیا شد تبسمهای حق / کرد ما را مست و مغرور و خلق

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3040:

Worldly wealth is (like) the smiles of God: it has made us drunken and vainglorious and threadbare.

mâl-i-dunyâ šud tabassum-hâ-i-haq / kard mâ râ mast u mağrûr u xalaq


همه‌پرسی

head

همهپرسی • (hame-porsi) (plural همهپرسیها (hame-porsi-hâ))

همهپرسی (canonical)
hame-porsi (romanization)
همهپرسیها (plural)


رفراندوم

رفراندوم • (refrândom)

fa-noun

رفراندوم • (refrândom)


نظرسنجی

head

نظرسنجی • (nazarsanji) (plural نظرسنجیها (nazarsanji-hâ))

nazarsanji (romanization)
نظرسنجیها (plural)


رای‌دهنده

رایدهنده (canonical)
ra'y-dahande (romanization)

رأیدهنده رأیدهنده#Persian


رأی دهنده

رأیدهنده رأیدهنده#Persian


رای دهنده

رأیدهنده رأیدهنده#Persian


رأی‌دهنده

رأیدهنده • (ra'y-dahande) (plural رأیدهندگان (ra'y-dahandegân) or رأیدهندهها (ra'y-dahande-hâ))

رأیدهنده (canonical)
ra'y-dahande (romanization)
رأیدهندگان (plural)
رأیدهندهها (plural)

[rɑːj.d̪ɑːän̪.d̪ä]

[ɾäʔj.d̪ä.ɦän̪.d̪ä]


مارکت

مارکیت مارکیت#Persian


اسگدار

اسگدار • (asgodâr)

fa-noun

اسگدار • (asgodâr)

اسکدار اسکدار#Persian


گردنا

From Middle Persian [Manichaean needed] (grdynʾg, grdnʾg /gardēnāg/), suffixing the verb behind گردیدن (gardīdan).


پندک

From Middle Persian pndk' (pondik, “hazelnut”), from Ancient Greek [κάρυον] Ποντικόν (Pontikón, “Pontic nut”), q.v.


الوس

From Middle Persian [script needed] (ʾlws /arus/, “white”), from Proto-Iranian *aurša- (compare Avestan 𐬀𐬎𐬭𐬎𐬱𐬀 (aᵘruša, “white”), Ossetian урс (urs, “white”)), from Proto-Indo-Iranian *Harušás (compare Sanskrit अरुष (aruṣa)).


ازار

head

ازار • (ezâr)

fa-noun

ازار • (ezâr)

→ Hindustani:

Urdu: ازار (izār)


بوت

Borrowed from English boot (in Dari) or French botte (in Iran).


نبید

From Old Persian *𐎴𐎱𐎫 (*nipita) , from Proto-Iranian, from Proto-Indo-Iranian *pHtás (compare Sanskrit निपीत (nipīta, “drunk up, imbibed”), from Proto-Indo-European *peh₃-.


کاس

From Sogdian [script needed] (kʾs /kās/).


پستانک

dummy (a plastic or rubber teat used to soothe or comfort a baby)


پستان‌بند

پستانبند (canonical)
pestân-band (romanization)


سینه‌بند

سینهبند (canonical)
sine-band (romanization)

→ Uzbek: siynaband


سند

head

سَنَد • (sanad) (plural اَسْناد (asnâd))

سَنَد (canonical)
sanad (romanization)
اَسْناد (plural)


جالیز

جالیز • (jâliz)

fa-noun

جالیز • (jâliz)


اسبه

From Parthian 𐫙𐫘𐫛𐫃 (ʿspg /ispag/) from West Iranian *spaka "dog-like, relating to dogs" (compare Old Median σπάκα, Northern Kurdish se, seg, and Old Armenian ասպակ (aspak, “dog”), a borrowing from Median), from Proto-Iranian *cwā́ (compare Avestan 𐬯𐬞𐬁 (spā)), Pashto سپی (spëy)), from Proto-Indo-Iranian *ćwā́ (compare Sanskrit श्वन् (śvā́)), ultimately from Proto-Indo-European *ḱwṓ.


آکج

head

آکج • (âkej)

fa-noun

آکج • (âkej)

[ʔɑː.ˈkid͡ʒ]

[ʔɑː.kʰɪ́d͡ʒ]

[ʔɑː.kʰɪ́d͡ʒ]

[ʔɑː.kʰɪ́d͡ʒ]

[ʔɔː.kʰíd͡ʒ̥]

[ʔɒː.kʰʲéd͡ʒ̥]

Ultimately from Proto-Indo-European *ang- (“curve, bend”). Cognate with Sogdian [script needed] (ʾʾkʾyšʾk /ākēšāk/, “hook, pulling instrument”), Sanskrit अङ्कुश (aṅkuśa, “hook”).
Compare Armenian ակիշ (akiš), an Iranian borrowing.


کودن

From Akkadian 𒀲𒆪𒁷 (^(ANŠE)ku-din /kūdunu, kūdanu, kūdannu, kūdinu/), also Eblaite ...𒁕𒈝 (ku₁₇-da-núm /kūdanum/), equated to Sumerian 𒀲𒄊𒉣 (anše-ĝir₂-nun /anšeĝirnun/, “a type of equid”), potentially related also to Elamite 𒆪𒌅 (ku-tu /kutu/, “cattle”). Found in Ugaritic 𐎋𐎄𐎐𐎚 (kdnt, “she-mule”), also passed into Aramaic כוֹדְנָא / ܟܽܘܕܢܳܐ (kōḏnā) / כוֹדַנֽיָא / ܟܽܘܕܰܢܝܳܐ (kōḏanyā, “mule”), already Palmyrene Aramaic and Imperial Aramaic, and Arabic كَوْدَن (kawdan, “a beast of burden, particularly a mule or hinny”), and lastly also present in Middle Persian [script needed] (kōtīna) as the name of a beast of burden, a typical Persian variation as in پودنه (pudene) and related forms.

cog

Aramaic כוֹדְנָא


کانا

head

کانا • (kânâ)

fa-noun

کانا • (kânâ)


ضعف

Borrowed from Arabic ضَعْف (ḍaʕf, “weakness”).


ساستا

head

ساستا • (sâstâ) (plural ساستایان (sâstâyân) or ساستاها (sâstâ-hâ))

sâstâ (romanization)
ساستایان (plural)
ساستاها (plural)

[sɑːs.t̪ʰɑ́ː]

[sɑːs.t̪ʰɑ́ː]

[sɑːs.t̪ʰɑ́ː]

[sɔːs.t̪ʰɔ́ː]

[sɒːs.t̪ʰɒ́ː]

Borrowed from Avestan 𐬯𐬁𐬯𐬙𐬀 (sāsta, “tyrant; ruler”).


هیولا

head

هیولا • (hayulâ)

fa-noun

هیولا • (hayulâ)

Borrowed from Arabic هَيُولَى (hayūlā), from Ancient Greek ῡ̔́λη (hū́lē). "Primitive formless base of matter" > "monster, bizarre and supernatural creature".

هیولای غولپیکر

نه سخن کون و نه ذکر مکان
نه ز هیولا وز صورت نشان
نام سما و لقب ارض نه
عمق نه و طول نه و عرض نه

Not talk about being, nor mention of space;
Nor a discussion of essence and of form;
Nor the name of heaven and the title of the earth,
Nor of depth, nor of length, nor of width.

na suxan-i kawn u na zikr-i makān
na zi hayūlā w-az surat nišān
nām-i samā u laqab-i arz na
umq na u tūl na u arz na

(original sense, alchemy, Greek philosophy) prima materia


روناس

head

روناس • (ronâs)

fa-noun

روناس • (ronâs)

→ Arabic: رُنّاس (runnās) — rare

Borrowed from Ancient Greek ῥόϊνος (rhóïnos, “garnet, pomegranate-coloured”), influenced by روی (rōy, “copper”), plausibly also acquired via Aramaic attested in Classical Syriac ܪܘܙܢܘܣ.


نخست وزیر

نخستوزیر نخستوزیر#Persian


زن‌ستیزی

زنستیزی (canonical)
zan-setizi (romanization)


موافقت‌نامه

head

موافقتنامهها

موافقتنامه • (movâfeqat-nâme) (plural موافقتنامهها (movâfeqat-nâme-hâ))

fa-noun

موافقتنامهها

موافقتنامه (canonical)
movâfeqat-nâme (romanization)
موافقتنامهها (plural)


امضا

head

امضا • (emzâ')

fa-noun

امضا • (emzâ')

امضاء امضاء#Persian


جهانگردان

head

جهانگردان • (jahângard-ân)

جهانگرد جهانگرد#Persian


گردباد

گردباد • (gerdbâd) (plural گردبادها (gerdbâd-hâ))

gerdbâd (romanization)
گردبادها (plural)


نخست‌وزیر

نُخُستوزیرَ or نَخُستوزیرَ • (noxost-vazir or naxost-vazir) (plural نخستوزیران (noxost-vazirân))

نُخُست وزیرَ (canonical)
نَخُست وزیرَ (canonical)
noxost-vazir (romanization)
naxost-vazir (romanization)
نخستوزیران (plural)


کندو

کندو • (kandu) (plural کندوها (kandu-hâ))

From Middle Persian [script needed] (kndwg /kandūg/), whence Arabic كَنْدُوج (kandūj, “a large vessel wherein grain can be stored”), where other cognates are mentioned.


نجات

najât (romanization)
nejât (romanization)

[nä.d͡ʒɑːt̪]

[nä.d͡ʒɑːt̪]

[nä.d͡ʒɑːt̪]

[nä.d͡ʒɔːt̪]


دغدغه

head

دغدغه • (dağdağe) (plural دغدغهها (dağdağe-hâ))

→ Hindi: दग़दग़ा (daġadġā)

[d̪äɣ.d̪ä.ɣǽ]

[d̪äɣ.d̪ä.ɣǽ]

[d̪äɣ.d̪ä.ɣǽ]

[d̪äɣ.d̪ä.ɣǽ]

[d̪æɢ.d̪æ.ɢé]

[d̪äʁ.d̪ä.ʁǽ]

Borrowed from Arabic دَغْدَغَة (daḡdaḡa, “twinge, titillation”).


ذره بین

ذرهبین ذرهبین#Persian


ذره‌بین

ذرهبین (canonical)
zarre-bin (romanization)

ذرّه بین

with space instead of a ZWNJ and with a shadda


سرطان‌زا

head

سرطانزا • (saratân-zâ)

fa-noun

سرطانزا • (saratân-zâ)

سرطانزا (canonical)
saratân-zâ (romanization)


پانید

head

پانید • (pânid)

fa-noun

پانید • (pânid)

desctree

→ Arabic: فَانِيد (fānīd), فَانِيذ (fānīḏ) — obsolete
→ Spanish: alfeñique
→ French: alphénic
→ English: alphenic
→ Portuguese: alfenim

desc

→ Byzantine Greek: πενίδιον n (penídion), also plurale tantum πενίδια pl n (penídia)

→ Medieval Latin: penidium n, often penidia pl n

→ Old French: penides pl

Middle French: penide m, penides pl m

→ Middle English: penide sg, penides pl

English: penide

French: pénide m, penide m

→ Italian: penidio

→ Old Spanish: penidio

Spanish: penidio

→ Middle Dutch: penide

→ Middle Low German: penīt, penīd

→ Middle High German: penīt, benīt

[pʰɑː.níːd̪]

[pʰɑː.níːd̪]

[pʰɑː.níːd̪]

[pʰɔː.níd̪̥]

[pʰɒː.níːd̪̥]

Cognate with Sanskrit फाणित (phāṇita, “inspissated juice of the sugar cane and other plants, syrup”).

cog

condensed juice of sugarcane, syrup, molasses


زند

Reborrowed from Arabic زَنْد (zand), from Middle Persian [script needed] (zng /zang/, “ankle, shank”). Cognate with English shank.


زند

Inherited from Middle Persian znd (zand, “understanding, explanation, commentary”), from Avestan 𐬰𐬀𐬌𐬥𐬙𐬌 (zainti, “understanding”), from Avestan verbal root Avestan 𐬰𐬀𐬥- (zan-, “to know, to understand”), ultimately from Proto-Indo-European *ǵneh₃-ti-. Cognate with Ancient Greek γνῶσις (gnôsis).


اصطکاک

head

اصطکاک • (estekâk)

fa-noun

اصطکاک • (estekâk)


مهار

head

مهار • (mahâr)


موقعیت

فعلاً موقعیت اقتضا نمیکند

Right now the conditions are not propitious.

کمیسیون اروپا رسما شرکت گازپروم روسیه را متهم کرده که از موقعیت خود در بازار گاز اروپا سوء استفاده میکند.

2015 April 22, “گاز پروم به سوء استفاده از موقعیت خود در بازار کار اروپا متهم شد”, in bbc.com/persian, BBC Persian:

The European Commission officially accused the Russian company Gazprom of abusing its position in the European gas market.

komisiyon-e orupâ rasman šerkat-e gâzporom-e rusiye râ mottaham karde ke az moqwe'iyyat-e xod dar bâzâr-e gâz-e orupâ su'-e estefâde mi-konad.

شریعتی از موقعیت نامعلومش میان اقشار مذهبی، روشنفکران و عامه مردم میگوید و عنوان میکند که روشنفکران او را به عنوان روشنفکر قبول ندارند و اقشار دیندار نیز وی را فردی مومن قبول نمیشناسند.

2018 September 9, “علی شریعتی در روضه شب عاشورا چه گفت؟”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

Shari'ati speaks of his indeterminate position between the religious, intellectual, and popular classes, and states that the intellectuals do not accept him as an intellectual and that the religious classes also do not consider him as a believer.

šari'ati az mowqe'iyyat-e nâma'lum-aš miyân-e aqšâr-e mazhabi, rowšanfekrân va âmme-ye mardom mi-guyad va onvân mi-konad ke rowšanfekrân u râ be onvân-e rowšanfekr qabul na-dârand va afšâr-e din-dâr niz vey râ fardi mo'men qabul ne-mi-šenâsand.


ستور

ستور • (sotôr) (plural ستوران (sotôrân))

[su.t̪ʰʊ́ːɾ]

From Middle Persian stwl (/stōr/, “horse, mount; large cattle”), from Avestan 𐬯𐬙𐬀𐬊𐬭𐬀 (staora, “large cattle”), from Proto-Iranian *stáwrah, from Proto-Indo-Iranian *stáwras (“large domestic animal, cattle”), from Proto-Indo-European *(s)táwros (“wild bull, aurochs”). Probably related to obsolete تاول (tâvel, “bull, ox”).


نیان

head

نیان • (niyân)

fa-noun

نیان • (niyân)

From Middle Persian [script needed] (niyān, “treasure, store”).


اقتضا

head

اقتضا • (eqtezâ)

اقتضاء اقتضاء#Persian

unhamzated form of اقتضاء (“exigency, demand”)


اشتباه لپی

.اشتباه لپی کردم و به جای سوئدی گفتم سعودی

I had a slip of the tongue and said "Saudi" instead of "Swedish".

eštebāh-e loppi kardam va be jā-ye so'edi goftam sa'udi.


لاغ

From Middle Iranian, ultimately from Proto-Indo-European *leyg-. Akin to لاچ (lâč, “jest, play”).


بحبوحه

Borrowed from Arabic بُحْبُوحَة (buḥbūḥa).

bor+

.در بحبوحهی جنک کشته شد

He was killed in the thick of the fight.


سپریغ

sapriğ (romanization)
separiğ (romanization)


لاف

desctree

→ Ottoman Turkish: لاف (laf)
Turkish: laf
→ Albanian: llaf
→ Armenian: լաֆ (laf)
→ Aromanian: lafi／lafe
→ Bulgarian: лаф (laf)
→ Macedonian: лаф (laf)
→ Romanian: laf

From Proto-Iranian [Term?], cognate with Pashto لودل (laudal, “to say, tell”), and Sanskrit लपति (lapati, “chatter”).


لاف

See the etymology of the corresponding lemma form.

nonlemma

لحاف لحاف#Persian

(colloquial) Alternative form of لحاف (lehâf, “blanket”)


غژب

head

غژب • (ğožb)

fa-noun

غژب • (ğožb)


نشپیل

head

نشپیل • (našpil)

fa-noun

نشپیل • (našpil)


کخ

Cognate with Proto-Slavic *kuka (“goblin”).


مزنه

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (m(y)znydy /miznē/), [Book Pahlavi needed] (mwznydyy /muznē/, “cloud, mist”), from Proto-Iranian *miznya-, *mizniya-, derivative to the term continued as Persian مه (meh, “fog”). Akin to Arabic مُزْنَة (muzna), an Iranian borrowing.


کمبزه

کمبیزه کمبیزه#Persian


باخه

Dehkhoda Dictionary
Dehkhoda Dictionary Institute
University of Tehran Press


سام

From Proto-Indo-Iranian *ćyaHmás, from Proto-Indo-European *ḱyeh₁-mó-s (“black, dark”), from Proto-Indo-European *(s)ḱeh₃- (“darkness, shadow”). Cognate with Avestan 𐬯𐬁𐬨𐬀 (sāma, “black”), Sanskrit श्याम (śyāma). Related to سیاه (siyâh, “black”), and سیاوش (siyâvaš).


سام

Possibly related to آماس (âmâs, “swell, swelling”). Compare Arabic سام (sām, “death”) (possibly).


تنبسه

From the verb تَنبَسیدَن (tanbasidan, “to twist threads”), from Proto-Indo-European *temp- (“to span, stretch, extend”) whence also Persian تافتن (tâftan, “to twist; to twine”), تابیدن (tâbidan, “to twist, turn, spin”).
Compare Arabic طِنْفَسَة (ṭinfasa), borrowed from Persian or Middle Iranian, and Ancient Greek τᾰ́πης (tápēs) (which may be a borrowing from Old Iranian), whence Latin tapēte (see there for further descendants).


سکان

head

سکان • (sokân)

fa-noun

سکان • (sokân)

Reborrowed from Arabic سُكَّان (sukkān, “rudder”), from Middle Persian *sukān. Compare Parthian swk (suk, “rudder”).


سندان

head

سندان • (sendân)

fa-noun

سندان • (sendân)

→ Armenian: զնդան (zndan)

Akin to Classical Syriac ܣܕܢܐ (seddānā), Arabic سَنْدَان (sandān, “anvil”) and perhaps Old Armenian սանդ (sand, “pounding-mortar”), Iranian borrowings.


سنار

head

سنار • (sanâr)

fa-noun

سنار • (sanâr)

From Parthian [Manichaean needed] (snʾr /snār/, “shallow, mudbank”).


سنار

head

سنار • (sonâr)

fa-noun

سنار • (sonâr)

*-θra-suffixed form of سنه (sunah, “daughter-in-law”).

Alternative form of سنه (sonah, “daughter-in-law”)


خنیاگر

head

خنیاگر • (xoniyâgar) (plural خنیاگران (xoniyâgarân) or خنیاگرها (xoniyâgar-hâ))

xoniyâgar (romanization)
خنیاگران (plural)
خنیاگرها (plural)

From Middle Persian hwnydʾkl (huniyāgar, “entertainer, musician”), equivalent to خنیا + ـگر.


هسر

Compare Mazanderani هسار (hesâr, “hoarfrost”).


برف روب

head

برف روب • (barf-rub) (plural برف روب ها (barf-rub-hâ))

barf-rub (romanization)
برف روب ها (plural)

برفروب برفروب#Persian


برف‌روب

برفروب • (barf-rub) (plural برفروبها (barf-rub-hâ))

برفروب (canonical)
barf-rub (romanization)
برفروبها (plural)

برف (barf, “snow”) + روب (rub, “present stem of رُفتن, to sweep”)


شهرک سازی

head

شهرک سازی • (šahrak-sâzi)

fa-noun

شهرک سازی • (šahrak-sâzi)

شهرکسازی شهرکسازی#Persian


شهرک‌سازی

head

شهرکسازی • (šahrak-sâzi)

fa-noun

شهرکسازی • (šahrak-sâzi)

شهرکسازی (canonical)
šahrak-sâzi (romanization)

From شهرک (šahrak, “town”) + سازی (sâzi, “building”).

compound

town-building, the construction of (small) towns

settlement-building, the construction of settlements, particularly in the context of Israel


شهرک

head

شهرک • (šahrak) (plural شهرکها (šahrak-hâ))

From شهر (šahr, “city”) + ـک (ak, “diminutive suffix”).


جشنواره

head

جَشْنْوارِه • (jašnvâre) (plural جشنوارهها (jašnvâre-hâ))

جَشْنْوارِه (canonical)
jašnvâre (romanization)
جشنوارهها (plural)

[d͡ʒäʃn.wɑː.ɾǽ]

[d͡ʒæʃɱ.vɒː.ɹé]

جشنواره فیلم


جلیقه

جلیقه • (jeliqe) (plural جلیقهها (jeliqe-hâ))

Borrowed from Arabic جَلِيقَة (jalīqa), from Turkish yelek (“waistcoat”), modeled after corset, mantelet etc. Compare Greek γιλέκο (giléko), Spanish chaleco.


سکه

سِکّه • (sekke) (plural سِکّهها (sekke-hâ))

سِکّه (canonical)
sekke (romanization)
سِکّهها (plural)

→ Hindustani:

Hindi: सिक्का (sikkā)

Urdu: سِکَّہ (sikka)


جبهه

جبهه • (jebhe) (plural جبههها (jebhe-hâ) or جباه)

jebhe (romanization)
جبههها (plural)
جباه (plural)

آنها که کمالات و جمالات تو دیدند
بر خاک همه جبهه تسلیم نهادند

early 1400s, Qāsim-i Anvār, “Ghazal 299”, in دیوان قاسم انوار:

Those who have seen Your perfections and glories
Have all laid down their brows to the earth in submission.

ānhā ki kamālāt u jamālāt-i tu dīdand
bar xāk hama jabha-yi taslīm nihādand


کروگر

کَروگَر (canonical)
karugar (romanization)

[kʰä.ɾuː.ɡǽɾ]

[kʰä.ɾuː.ɡǽɾ]

[kʰä.ɾuː.ɡǽɾ]

[kʰä.ɾu.ɡǽɾ]

[kʰʲæ.ɹuː.ɡʲǽɹ]

[kʰä.ɾu.ɡǽɾ]


تازیانه

تازیانه • (tâziyâne) (plural تازیانهها (tâziyâne-hâ))

tâziyâne (romanization)
تازیانهها (plural)

→ Azerbaijani: taziyanə, tazyana

→ Northern Kurdish: taziyane

desctree

→ Ottoman Turkish: تازیانه (taziyane), تارزنه (tarzene), تازانه (tazane)
Turkish: taziyane, tarzene (obsolete), tezene (now standard)
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: терзѝја̄н
Latin script: terzìjān

→ Pashto: تازيانه (tāzyāna)

Inherited from Middle Persian [script needed] (tʾcʾnk' /tāzānag/).

inh+

همچنین تازیانهای عظیم قیمتی در دست گرفته و در پیش او سیصد مرد دیلم میرفت همه پیاده و جامههای زربفت رومی پوشیده[…]

c. 1060, Nāṣir-i Khusraw, Safarnāma [Book of Travels]:

He also held a grand and costly whip in his hand, and before him three hundred men from Daylam were marching, all infantrymen, wearing Byzantine gold-spun robes […]

hamčunīn tāziyāna'ē azīm qīmatī dar dast girifta u dar pēš-i ō sēsad mard-i daylam mē-raft hama piyāda u jāma-hā-yi zarrbaft-i rūmī pōšīda […]


مجسمه ساز

مجسمهساز مجسمهساز#Persian


مجسمه‌سازی

مجسمهسازی (canonical)
mojassame-sâzi (romanization)

fa:مجسمه‌سازی


مجسمه‌ساز

مجسمهساز (canonical)
mojassame-sâz (romanization)


محله

head

محله • (mahalle) (plural محلهها (mahalle-hâ) or محلات (mahallât))

mahalle (romanization)
محلهها (plural)
محلات (plural)

Borrowed from Arabic مَحَلَّة (maḥalla).


ادامه

ادامه • (edâme)

fa-noun

ادامه • (edâme)

[ʔɪ.d̪ɑː.mä]

[ʔɪ.d̪ɑː.mä]

[ʔɪ.d̪ɑː.mä]


مجسمه

head

مجسمه • (mojassame) (plural مجسمهها (mojassame-hâ))

mojassame (romanization)
مجسمهها (plural)

→ Hindustani:

Hindi: मुजस्समा (mujassamā)

Urdu: مُجَسَّمَہ (mujassamā)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਮੁਜੱਸਮਾ (mujassamā)

desc

Shahmukhi script: مُجَسَّمَہ (mujassamah)

→ Sindhi:

Arabic script: مجسمو

Devanagari script: मुजस्समो

Khudabadi script: 𑋗𑋣𑋂𑋝𑋪𑋝𑋗𑋧 (mujassamo)

Borrowed from Arabic مُجَسَّمَة (mujassama).

bor+

sculpture (work of art created by sculpting), statue


شفتالو

head

شفتالو • (šaftâlu)

fa-noun

شفتالو • (šaftâlu)

desc

→ Armenian: շավթալ (šavtʻal), շաֆդալի (šafdali), շափտալի (šapʻtali), շեֆթալի (šeftʻali), շաֆթալի (šaftʻali), շեֆթելյու (šeftʻelyu), շավթլի (šavtʻli) (in some cases via Turkic)

→ Chechen: шаптал (šaptal)

→ Hindustani:

Hindi: शफ़तालू (śaftālū)

Urdu: شفتالو (śaftālū)

→ Ingush: шапта (šapta)

→ Kabardian: шэфтал (šɛftal)

→ Karachay-Balkar: шаптал (şaptal)

→ Kazakh: шабдалы (şabdaly)

→ Turkmen: şetdaly

→ Turkmen: شبداله (“şepdaly”) (Turkmensahra)

→ Khalaj: şəftâlu

→ Kyrgyz: шабдалы (şabdalı), шапталы (şaptalı)

→ Russian: шептала́ (šeptalá) (via Turkic)

→ Shor: шаптал

→ Shor: шаптал

desctree

→ Old Anatolian Turkish: شفتالو (şeftalü, şeftali)
Azerbaijani: şaftalı
Gagauz: шефтели
Ottoman Turkish: شفتالو (şeftalı)
Turkish: şeftali, şeftalı
→ Bulgarian: шефталия (šeftalija) (archaic)
→ Crimean Tatar: şaftalı
→ Northern Kurdish: şeftalî
→ Ladino: shefteli
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: шефтелија, шептелија, шевтелија, шепталија (archaic)
Latin script: šeftelija, šeptelija, ševtelija, šeptalija (archaic)

→ Uyghur: شاپتۇل (shaptul)

→ Uzbek: шафтоли (shaftoli)

[ʃäf.t̪ʰɑː.lúː]

[ʃäf.t̪ʰɑː.lúː]

[ʃäf.t̪ʰɑː.lúː]

[ʃäf.t̪ʰɔː.lú]

[ʃæf.t̪ʰɒː.lúː]

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (špt'twk' /šiftālūg/, “peach”), a compound describing its texture of [Term?] (/šift/, “milk”) via Northwestern Iranian from Proto-Iranian *xšwiptah (“milk”) and [Book Pahlavi needed] (ʾlwk' /ālūg/, “plum”).


پیانو

head

پیانو • (piâno)

fa-noun

پیانو • (piâno)


موسیقی دان

head

موسیقی دان • (musiqi-dân)

fa-noun

موسیقی دان • (musiqi-dân)

موسیقیدان موسیقیدان#Persian


موسیقی‌دان

head

موسیقیدان • (musiqi-dân) (plural موسیقیدانان (musiqi-dânân) or موسیقیدانها (musiqi-dân-hâ))

موسیقیدان (canonical)
musiqi-dân (romanization)
موسیقیدانان (plural)
موسیقیدانها (plural)

From موسیقی (musiqi, “music”) + ـدان (-dân).

fa:موسیقی‌دان


ته دیگ

تهدیگ تهدیگ#Persian


آتش‌نشانی

آتشنشانی • (âtaš-nešâni) (plural آتشنشانیها (âtaš-nešâni-hâ))

آتشنشانی (canonical)
âtaš-nešâni (romanization)
آتشنشانیها (plural)

compound

آتش (âtaš) + نشانی (nešâni)


دروازه‌بان

head

دروازهبان • (darvâze-bân) (plural دروازهبانان (darvâze-bân-ân) or دروازهبانها (darvâze-bân-hâ))

دروازهبان (canonical)
darvâze-bân (romanization)
دروازهبانان (plural)
دروازهبانها (plural)

fa:دروازه‌بان


آتش‌نشان

آتشنشان • (âtaš-nešân) (plural آتشنشانان (âtaš-nešân-ân) or آتشنشانها (âtaš-nešân-hâ))

آتشنشان (canonical)
âtaš-nešân (romanization)
آتشنشانان (plural)
آتشنشانها (plural)

[ʔɑː.t̪ʰäʃ.nɪ.ʃɑːn]

[ʔɑː.t̪ʰäʃ.nɪ.ʃɑːn]

[ʔɑː.t̪ʰäʃ.nɪ.ʃɑːn]

[ʔɔː.t̪ʰäʃ.ni.ʃɔːn]

[ʔɒː.t̪ʰæʃ.ne.ʃɒːn]

From آتش (âtaš, “fire”) + نشان (nešân, “to show”).

compound

(firefighting) firefighter, fireman, firewoman


تیان

head

تیان • (tiyân)

fa-noun

تیان • (tiyân)


لوید

Akin to Mazanderani [script needed] (lavi, “pot”). Compare Jewish Literary Aramaic לַפּׅיד (lappīḏ), לאפיס (lappīs), לפס, אלפס, אילפס, Jewish Palestinian Aramaic לפצה, לפצא, absolute state לפיץ, לפדיא m sg, לפדין m sg, Mishnaic Hebrew לַפּׅיד (lappīḏ), לֶפֶס (lepes), all meaning a pot or pan.


آتش نشانی

head

آتش نشانی • (âtaš-nešâni)

fa-noun

آتش نشانی • (âtaš-nešâni)

آتشنشانی آتشنشانی#Persian


فرزندان

فرزند فرزند#Persian


مسافران

head

مسافران • (mosâfer-ân)

مسافر مسافر#Persian


پیاده رو

پیادهرو پیادهرو#Persian


سربند

سربند • (sarband) (plural سربندها (sarband-hâ))

→ Bengali: সরবন্দ (śôrbônd)


پمپ بنزین

پُمْپِ بِنْزین

پُمْپِ بِنْزین • (pomp-e benzin)

fa-noun

پُمْپِ بِنْزین

پُمْپِ بِنْزین • (pomp-e benzin)

پُمْپِ بِنْزین (canonical)
pomp-e benzin (romanization)


غنچه‌ها

head

غنچهها • (ğonče-hâ)

غنچهها (canonical)
ğonče-hâ (romanization)

غنچه غنچه#Persian


دستفروش

دستفروش • (dast-foruš) (plural دستفروشان (dast-foruš-ân) or دستفروشها (dast-foruš-hâ))

dast-foruš (romanization)
دستفروشان (plural)
دستفروشها (plural)

دستفروش دستفروش#Persian


دست فروش

دست فروش • (dast-foruš) (plural دست فروشان (dast-foruš-ân) or دست فروش ها (dast-foruš-hâ))

dast-foruš (romanization)
دست فروشان (plural)
دست فروش ها (plural)

دستفروش دستفروش#Persian


موسیقی‌دانان

موسیقیدانان • (musiqi-dânân)

موسیقیدانان (canonical)
musiqi-dânân (romanization)

موسیقیدان موسیقیدان#Persian


پیاده‌رو

پیادهرو • (piyâde-row) (plural پیادهروها (piyâde-row-hâ))

پیادهرو (canonical)
piyâde-row (romanization)
پیادهروها (plural)

From پیاده (piyâde, “pedestrian”) + رو (row).


دروازه

دروازه • (darvâze) (plural دروازهها (darvâze-hâ))

darvâze (romanization)
دروازهها (plural)

→ Assamese: দৰ্জা (dorza)

desc

→ Armenian: դարվազ (darvaz), դարվազա (darvaza)

→ Azerbaijani: darvaza

→ Bengali: দরওয়াজা (dorōẇaja)

⇒ Bengali: দরজা (dorja)

→ Chagatai: داروازە

Uzbek: darvoza

Uyghur: دەرۋازا (derwaza)

→ Gujarati: દરવાજો (darvājo)

→ Hindustani:

Hindi: दरवाज़ा (darvāzā)

desctree

Urdu: دَرْوَازَہ (darwāzah, darvāzah)
→ Gulf Arabic: دِرْوَازَة (dirwāza)

→ Kashmiri:

desc

Sharada script: 𑆢𑆫𑆮𑆳𑆘𑇊𑇋𑆶 (darwāzụ, darvāzụ)

Devanagari script: दरवाज़ॖ (darwāzụ, darvāzụ)

Arabic script: دَروازٕ (darwāzụ, darvāzụ)

→ Kazakh: дарбаза (darbaza)

→ Marathi: दरवाजा (darvāj̈ā)

→ Pashto: دروازه (darwāzə)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਦਰਵਾਜ਼ਾ (darvāzā)

Shahmukhi script: دَرْوازہ (darwāzah, darvāzah)

→ Sindhi:

Devanagari script: दरवाज़ो (darwāzō)

Arabic script: دروازو (darwāzō)

→ Turkmen: derweze

Etymology tree
Proto-Indo-European *dʰwer-
Old Persian 𐎯𐎺𐎼𐎹𐎠 (du-v-r-y-a)
Middle Persian 𐭡𐭡𐭠 (bbʾ)
Persian دَر?
Middle Persian 𐫀𐫁𐫀𐫝 (ʾbʾc)
Persian وَاز?
Persian دروازه
Has been explained as coming from در (dar, “door”) + واز (wāz, “open”), with the later word واز (wāz) (Archaic in Iranian Persian) coming from Middle Persian 𐫀𐫁𐫀𐫝 (ʾbʾc /abāz/, “back, again, re-”).
Though it may have other origins, compare similar words in Semitic: Akkadian 𒉣𒇬 (tarbāṣu, “cowshed; courtyard”), Aramaic תַּרְחִּיצָא (tarbīṣā) / תַּרְחָּצָא (ṭarbāṣā) / ܬܰܪܒܳܨܳܐ (ṭarbāṣā, “courtyard”), Ugaritic 𐎚𐎗𐎁𐎕 (trbṣ, “stable”), which is a formation that belongs to the Proto-Semitic verb *rabaṣ́- used for the sitting of an animal, on which root see Arabic ر ب ض (r-b-ḍ).
Possibly connected to Middle Persian [Book Pahlavi needed] (dlpʾs /darbās/, “palace”) and the Iranian borrowings: Old Armenian դարպաս (darpas), դարապաս (darapas), Georgian დარბაზი (darbazi, “palace”).

cog

תַּרְחִּיצָא

Aramaic תַּרְחִּיצָא (tarbīṣā)


دست‌فروش

دستفروش (canonical)
dast-foruš (romanization)
دستفروشان (plural)
دستفروشها (plural)

From دست (dast, “hand”) + فروش (foruš, “selling”).


غنچه

head

غنچه • (ğonče) (plural غنچهها (ğonče-hâ))

→ Ladino: kondja

→ Turkish: gonca

→ Urdu: غنچہ (ġuncā)

→ Azerbaijani: qönçə

From غن (ğon, “gathered, collected, accumulated”) + ـچه (-če, “diminutive suffix”).


باله

head

باله • (bâle)

fa-noun

باله • (bâle)


خانه‌دار

head

خانهدار • (xâne-dâr) (plural خانهداران (xâne-dârân) or خانهدارها (xâne-dâr-hâ))

خانهدار (canonical)
xâne-dâr (romanization)
خانهداران (plural)
خانهدارها (plural)
خانهدار (singular)
xâne-dâr (singular)
خانهدارها (plural)
xâne-dâr-hấ (plural)
خانهدارا (colloquial plural)
xâne-dârấ (plural)
خانهدار را (definite direct-object singular)
xâne-dâr râ (definite direct-object singular)
خانهدار رو (colloquial definite direct-object singular)
xâne-dâro (definite direct-object singular)
خانهدارها را (definite direct-object plural)
xâne-dâr-hấ râ (definite direct-object plural)
خانهدارا رو (colloquial definite direct-object plural)
xâne-dârấ ro (definite direct-object plural)
خانهدار (ezafe singular)
xâne-dâr-e (ezafe singular)
خانهدارهای (ezafe plural)
xâne-dâr-hấ-ye (ezafe plural)
خانهدارای (colloquial ezafe plural)
xâne-dârấ-ye (ezafe plural)
خانهداری (definite relative singular)
خانهداری (indefinite singular stressed)
xâne-dâr-i (definite relative singular)
xâne-dâr-i (indefinite singular stressed)
خانهدارهایی (definite plural relative)
خانهدارهایی (indefinite plural stressed)
xâne-dârấn-i, xâne-dâr-hấ-i (definite plural relative)
xâne-dârấn-i, xâne-dâr-hấ-i (indefinite plural stressed)
خانهدارایی (colloquial definite plural relative)
خانهدارایی (colloquial indefinite plural stressed)
xâne-dârấi (definite plural relative)
xâne-dârấi (indefinite plural stressed)
خانهدار (singular)
xâne-dârí (singular)
خانهداران (plural)
xâne-dâriấn (plural)
خانهدارا (colloquial plural)
xâne-dâriấ (plural)
خانهدار را (definite direct-object singular)
xâne-dârí râ (definite direct-object singular)
خانهدار رو (colloquial definite direct-object singular)
xâne-dârí ro (definite direct-object singular)
خانهداران را (definite direct-object plural)
xâne-dâriấn râ (definite direct-object plural)
خانهدارا رو (colloquial definite direct-object plural)
xâne-dâriấ ro (definite direct-object plural)
خانهدار (ezafe singular)
xâne-dârí-ye (ezafe singular)
خانهداران (ezafe plural)
xâne-dâriấn-e (ezafe plural)
خانهدارای (colloquial ezafe plural)
xâne-dâriấ-ye (ezafe plural)
خانهدار (definite relative singular)
خانهدار (indefinite singular stressed)
xâne-dârí (definite relative singular)
xâne-dârí (indefinite singular stressed)
خانهدارانی (definite plural relative)
خانهدارانی (indefinite plural stressed)
xâne-dâriấn-i (definite plural relative)
xâne-dâriấn-i (indefinite plural stressed)
خانهدارایی (colloquial definite plural relative)
خانهدارایی (colloquial indefinite plural stressed)
xâne-dâriấ-yi (definite plural relative)
xâne-dâriấ-yi (indefinite plural stressed)
خانهدارم (first-person predicative singular)
xâne-dâram (first-person predicative singular)
خانهداریم (first-person plural predicative)
xâne-dârim (first-person plural predicative)
خانهداری (predicative second-person singular)
xâne-dâri (predicative second-person singular)
خانهدارید (plural predicative second-person)
xâne-dârid (plural predicative second-person)
خانهدارین (colloquial plural predicative second-person)
xâne-dârin (plural predicative second-person)
خانهدار است (predicative singular third-person)
xâne-dâr ast (predicative singular third-person)
خانهداره (colloquial predicative singular third-person)
xâne-dâre (predicative singular third-person)
خانهدارند (plural predicative third-person)
xâne-dârand (plural predicative third-person)
خانهدارن (colloquial plural predicative third-person)
xâne-dâran (plural predicative third-person)

From خانه (xâne, “house”) + ـدار (-dâr, “having”).

af

househusband or housewife, homemaker (US)


ورتاج

head

ورتاج • (vartâj) (plural ورتاجها (vartâj-hâ))


خوید

خوید • (xid)

fa-noun

خوید • (xid)


پنجه

head

پنجه • (panja) (plural پنجهها (panja-hâ))

→ Azerbaijani: pəncə

→ Bengali: পাঞ্জা (panja)

→ Hindustani:

Hindi: पंजा (pañjā)

Urdu: پنجہ

desctree

→ Ottoman Turkish: پنچه, پنجه (pence)
Turkish: pençe
→ Armenian: փէնչէ (pʻēnčʻē)
→ Romanian: pingea
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: па̑нџа
Latin script: pȃndža
→ Crimean Tatar: panca


پنجه

head

پنجه • (ponje) (plural پنجهها (ponje-hâ))

Akin to Nishaburi Persian dialect بنچه (bonča, “bundle”), Bandar Abbasi Persian dialect بنجوک (banjuk, “bunch, cluster”). Perhaps ultimately from Proto-Indo-European *bʰenǵʰ-.

(Transoxianan, obsolete) forelock, fringe, bangs


شکستگی

[ʃɪ.kʰäs.t̪ʰä.ɡíː]

[ʃɪ.kʰäs.t̪ʰä.ɡíː]

[ʃɪ.kʰäs.t̪ʰä.ɡíː]

[ʃe.kʰʲæst̪e.ɡʲíː]

شکستگی باز


اف

Transliteration of the name of the letter f in English and other European languages.


جنگنده

جنگنده • (jangande) (plural جنگندهها (jangande-hâ))

jangande (romanization)
جنگندهها (plural)

[d͡ʒäŋ.ɡän̪.d̪ǽ]

[d͡ʒæɲ.ɡʲæn̪.d̪é]

From جنگ (jang, present stem of جنگیدن (jangidan, “to fight”)) + ـنده (-ande). Probably a calque of English fighter. Compare the synonym هواپیمای شکاری (havâpeymâ-ye šekâri), calqued from French avion de chasse.

af

جنگ
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">جنگیدن</i> (jangidan, “to fight”)>

همزمان گزارشها از منطقه حاکیست که جنگندهها و هلیکوپترهای اسرائیل بر فراز این اردوگاه در پروازند و از آنجا ستونها دود به هوا خاسته است.

2024 May 14, “انتقادها به حمله به کاروانهای امدادرسان به غزه؛ قطر: مذاکرات آتشبس به بنبست رسیده است”, in bbc.com/persian, BBC Persian:

At the same time, reports from the region indicate that Israeli fighter jets and helicopters are in flight above the camp, and that pillars of smoke are rising there in the air.

hamzamân gozâreš-hâ az mantaqe hâki-st ke jangande-hâ va helikopter-hâ-ye esrâ'il dar farâz-e in ordugâh dar parvâz-and va az ânjâ sotun-hâ dud be havâ xâste ast.


اسیدپاشی

head

اسیدپاشی • (asid-pâši) (plural اسیدپاشیها (asid-pâši-hâ))

asid-pâši (romanization)
اسیدپاشیها (plural)

From اسید (asid, “acid”) + پاش (pâš, “spray”) + ی.


جواهرفروشان

head

جواهرفروشان • (javâher-foruš-ân)

جواهرفروش جواهرفروش#Persian

plural of جواهرفروش


جواهر فروش

جواهر فروش • (javâher foruš)

fa-noun

جواهر فروش • (javâher foruš)

جواهرفروش جواهرفروش#Persian


جواهرات

head

جواهرات • (javâher-ât)

جواهر جواهر#Persian


جواهرفروشی

جواهرفروشیها

جواهرفروشی • (javâher-foruši) (plural جواهرفروشیها (javâher-foruši-hâ))

fa-noun

جواهرفروشیها

javâher-foruši (romanization)
جواهرفروشیها (plural)

From جواهر (javâher, “jewellery”) + فروشی (foruši).


جواهرفروش

head

جَواهِرفُروش

جَواهِرفُروشان

جَواهِرفُروشها

جَواهِرفُروش • (javâherforuš) (plural جَواهِرفُروشان (javâherforuš-ân) or جَواهِرفُروشها (javâherforuš-hâ))

fa-noun

جَواهِرفُروش

جَواهِرفُروشان

جَواهِرفُروشها

جَواهِرفُروش (canonical)
javâherforuš (romanization)
جَواهِرفُروشان (plural)
جَواهِرفُروشها (plural)

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪɾ.fʊ.ɾoːʃ]

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪɾ.fʊ.ɾoːʃ]

[d͡ʒä.wɑː.jɪɾ.fʊ.ɾoːʃ]

From جواهر (javâher, “jewellery”) + ـفروش (-foruš).


خجالت

[χä.d͡ʒɔ.lǽt̪]

Pseudo-Arabism, derived from the Arabic root خ ج ل (ḵ-j-l).

embarrassment; shame; bashfulness; shyness


جواهری

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪ.ɾíː]

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪ.ɾíː]

[d͡ʒä.wɑː.jɪ.ɾíː]

[d͡ʒæ.vɒː.ɦe.ɹíː]


بین التعطیلین

a day that falls between two holidays and becomes an unofficial holiday


جواهر

head

جواهر • (javâher) (plural جواهرات (javâher-ât) or جواهرها (javâher-hâ))

javâher (romanization)
جواهرات (plural)
جواهرها (plural)

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪɾ]

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪɾ]

[d͡ʒä.wɑː.jɪɾ]

[d͡ʒæ.vɒː.ɦeɹ]

Borrowed from Arabic جَوَاهِر (jawāhir), plural of جَوْهَر (jawhar), itself in Classical Persian گوهر (gawhar); جواهر (javâher) has become singular in Persian and so has its own plural forms despite its etymology as a plural form.


جواهر

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪɾ]

[d͡ʒä.wɑː.ɦɪɾ]

[d͡ʒä.wɑː.jɪɾ]

[d͡ʒæ.vɒː.ɦeɹ]

جوهر جوهر#Persian


جواهر فروشی

جواهرفروشی جواهرفروشی#Persian


پستون

پستان پستان#Persian

(colloquial-un) Spoken form of پستان (pestân).


دسته چک

دَسْتِهٔ چِک

دَسْتِهٔ چِک • (daste-ye ček) (plural دستههای چک (daste-hâ-ye ček))

fa-noun

دَسْتِهٔ چِک

دَسْتِهٔ چِک (canonical)
daste-ye ček (romanization)
دستههای چک (plural)


آکورد

head

آکورد • (âkord) (plural آکوردها (âkord-hâ))

[ʔɒː.kʰóɹd̪̥]


خرک

(music, lutherie) bridge (of a musical instrument)


سمفونی

سمفونی • (samfoni) (plural سمفونیها (samfoni-hâ))

samfoni (romanization)
سمفونیها (plural)


یبوست

Borrowed from Arabic يُبُوسَة (yubūsa, “dryness”).


عزاداران

head

عزاداران • ('azâ-dâr-ân)

عزادار عزادار#Persian


عزادارها

عزادارها • ('azâ-dâr-hâ)

عزادار عزادار#Persian


عزا دار

عزا دار • ('azâ-dâr)

fa-noun

عزا دار • ('azâ-dâr)

عزادار عزادار#Persian


عزادار

head

عزادار • ('azâ-dâr) (plural عزاداران ('azâ-dâr-ân) or عزادارها ('azâ-dâr-hâ))

'azâ-dâr (romanization)
عزاداران (plural)
عزادارها (plural)

→ Azerbaijani: əzadar

From عزا ('azâ, “mourning”) + ـدار (-dâr).


نوار بهداشتی

نوار بهداشتی • (navâr behdâšti)

fa-noun

نوار بهداشتی • (navâr behdâšti)

نواربهداشتی نواربهداشتی#Persian


زنجیرزنی

From زنجیر (zanjir, “chain”) + زنی (zani).

Ritual self-flagellation with chains, especially during the mourning period of Muharram.


تامپون

head

تامپون • (tâmpon) (plural تامپونها (tâmpon-hâ))


نواربهداشتی

نواربهداشتی • (navâr behdâšti)

fa-noun

نواربهداشتی • (navâr behdâšti)

From نوار (navâr, “strip, ribbon”) + بهداشتی (behdâšti, “hygienic”).

compound

fa:نواربهداشتی


گرگ و میش

گرگومیش گرگومیش#Persian


گرگ ومیش

گرگومیش گرگومیش#Persian


گرگ‌ومیش

گرگومیش (canonical)
gorg-o-miš (romanization)

گرگ (gorg, “wolf, wolves”) + و (o, “and”) + میش (miš, “ewe, ewes”). Compare French entre chien et loup.


بهداشت

head

بهداشت • (behdâšt)

fa-noun

بهداشت • (behdâšt)

[beɦ.d̪ɒ́ːʃt̪]

به (beh, “good, sound”) + داشت (dâšt, past stem of داشتن (dâštan, “to have, to keep”)).

af

داشت
<pos:past stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">داشتن</i> (dâštan, “to have, to keep”)>


جمهوری‌خواهان

head

جمهوریخواهان • (jomhuri-xâh-ân)

جمهوریخواهان (canonical)
jomhuri-xâh-ân (romanization)

جمهوریخواه جمهوریخواه#Persian

plural of جمهوریخواه


زنجیر زنی

زنجیرزنی زنجیرزنی#Persian


لایک

(Internet) like (the act of showing support for, or approval of, something posted on the Internet by marking it with a vote)


خونریزی

خونریزی • (xunrêzi)

fa-noun

خونریزی • (xunrêzi)

خونریزی داخلی

internal bleeding, internal haemorrhage (UK), internal haemorrhaging (UK)

(pathology) bleeding, a bleed, haemorrhage


مظنونین

مظنون مظنون#Persian


شنگویر

Borrowed from Sanskrit शृङ्गवेर (śṛṅgavēra). Doublet of زنجفیل (zanjefil) and زنجبیل (zanjebil).


پایگاه

head

پایْگاه • (pâygâh)

fa-noun

پایْگاه • (pâygâh)

پایْگاه (canonical)
pâygâh (romanization)

desctree

→ Ottoman Turkish: پیكه (peyke)
Turkish: peyke

[pʰɑːj.ɡɑːʱ]

[pʰɑːj.ɡɑːʱ]

[pʰɒːj.ɡɒːʱ]

From پای (pây, “foot”) + ـگاه (-gâh, “place of”).

af

پایگاه اینترنتی
پایگاه اینترنتی#Persian

(Internet) website, short for پایگاه اینترنتی (pây-gâh-e interneti)


بشردوست

[bä.ʃäɾ.d̪óːst̪]

[bä.ʃäɾ.d̪óːst̪]

[bä.ʃäɾ.d̪óːst̪]

[bä.ʃäɾ.d̪ʊ́ːst̪]

[bæ.ʃæɹ.d̪úːst̪]

[bä.ʃäɾ.d̪ɵ́st̪]


مظنون

head

مظنون • (maznun) (plural مظنونین (maznunin))


میده

→ Assamese: ময়দা (moyoda)

→ Bengali: ময়দা (moẏda)

→ Gujarati: મેંદો (mendo)

→ Hindustani:

Hindi: मैदा (maidā)

desc

Urdu: مَیدا (maidā), مَیدَہ (maida), میده

→ Maithili: mēdā

Devanagari script: मेदा

Tirhuta script: 𑒧𑒹𑒠𑒰

→ Marathi: मैदा (maidā)

→ Marwari: मैदौ (maidau)

→ Nepali: मैदा (maidā)

→ Odia: ମଇଦା (maidā)

desctree

→ Old Punjabi: ਮੈਦਾ (maidā)
Punjabi:
Gurmukhi script: ਮੈਦਾ (maidā)
Shahmukhi script: مَیدَہ (maidah)

→ Sindhi: maido

Arabic script: مَيْدو

Devanagari script: मैदो

white bread (bread made from refined flour)


میده

a kind of sweetmeat made with grape syrup and starch


میده

head

میده • (mīda)

fa-noun

میده • (mīda)


نیروگاه هسته‌ای

head

نیروگاههای هَستهای

نیروگاه هستهای • (nirugâh-e haste-'i) (plural نیروگاههای هَستهای (nirugâh-hâ-ye haste-'i))

fa-noun

نیروگاههای هَستهای

نیروگاه هستهای (canonical)
nirugâh-e haste-'i (romanization)
نیروگاههای هَستهای (plural)

nuclear power station
nuclear power station

fa:نیروگاه هسته‌ای


عزا

head

عزا • ('azâ)

fa-noun

عزا • ('azâ)

Borrowed from Arabic عَزَاء (ʕazāʔ, “solace, mourning”).


پرتو

[pʰäɾ.t̪ʰǽw]

[pʰäɾ.t̪ʰǽw]

[pʰäɾ.t̪ʰǽw]

[pʰäɾ.t̪ʰǽw]

[pʰæɹ.t̪ʰów]

[pʰäɾ.t̪ʰǽw]


حس

head

حس • (hess) (plural حواس (havâss) or حسها (hess-hâ))

hess (romanization)
حواس (plural)
حسها (plural)

حس لامسه

حس عشق

خیلی حس خوبیه.


ماشین لباس شویی

ماشین لباس شویی • (mâšin-e lebâs-šuyi)

fa-noun

ماشین لباس شویی • (mâšin-e lebâs-šuyi)

ماشین لباسشویی
ماشین لباسشویی#Persian


لرزانک

head

لرزانک • (larzân-ak) (plural لرزانکها (larzân-ak-hâ))

larzân-ak (romanization)
لرزانکها (plural)

From لرزان (larzân, “trembling, shaking”) + ـک (ak, diminutive suffix).


توصیه

head

توصیه • (towsiye) (plural توصیهها (towsiye-hâ))

Borrowed from Arabic تَوْصِيَة (tawṣiya).


سیاه‌چال

head

سیاهچال • (siyâh-čâl)

fa-noun

سیاهچال • (siyâh-čâl)

سیاهچال (canonical)
siyâh-čâl (romanization)

From سیاه (siyâh, “black”) + چال (čâl, “pit”).


مندل

Ultimately from Sanskrit मण्डल (maṇḍala).


شمر

From Proto-Indo-European *swem(bh)- (“to be unsteady, swim”).


ماشین لباس‌شویی

head

ماشینِ لِباسشویی

ماشینهای لباسشویی

ماشینِ لِباسشویی • (mâšin-e lebâs-šuyi) (plural ماشینهای لباسشویی (mâšin-hâ-ye lebâs-šuyi))

fa-noun

ماشینِ لِباسشویی

ماشینهای لباسشویی

ماشینِ لِباسشویی (canonical)
mâšin-e lebâs-šuyi (romanization)
ماشینهای لباسشویی (plural)

From ماشین (mâšin, “machine”) + ezafe + لباسشویی (lebâs-šuyi, “clothes-washing, laundry”).

compound

fa:ماشین لباس‌شویی


مذاکرات

head

مذاکرات • (mozâkerât)

مذاکره مذاکره#Persian


انتحاری

انتحاری • (entehâri) (plural انتحاریها (entehâri-hâ))

entehâri (romanization)
انتحاریها (plural)

From انتحار (entehâr, “suicide”) + ـی (i).


تخمک

تخمک • (toxm-ak) (plural تخمکها (toxm-ak-hâ))

From تخم (toxm, “egg”) + ـک (ak, “diminutive suffix”).


بمب‌گذار انتحاری

head

بمبگذار انتحاری

بمبگذاران انتحاری

بمبگذار انتحاری • (bomb-gozâr-e entehâri) (plural بمبگذاران انتحاری (bomb-gozâr-ân-e entehâri))

fa-noun

بمبگذار انتحاری

بمبگذاران انتحاری

بمبگذار انتحاری (canonical)
bomb-gozâr-e entehâri (romanization)
بمبگذاران انتحاری (plural)

From بمبگذار (bomb-gozâr, “bomber”) + [Term?] (ezafe) + انتحاری (entehâri, “suicidal, relating to suicide”).

compound

fa:بمب‌گذار انتحاری


تخمک‌گذاری

تخمکگذاری (canonical)
toxm-ak-gozâri (romanization)

From تخمک (toxm-ak, “ovum”) + گذاری (gozâri).

fa:تخمک‌گذاری


بمب‌گذار

head

بمبگذار • (bomb-gozâr) (plural بمبگذاران (bomb-gozâr-ân))

بمبگذار (canonical)
bomb-gozâr (romanization)
بمبگذاران (plural)

From بمب (bomb, “bomb”) + گذار (gozâr, “placer”).


وزوز گوش

From وزوز (vez-vez, “buzz”) + گوش (guš, “ear”).


بیماری قند

From بیماری (bimâri, “illness”) + قند (qand, “sugar”).

fa:بیماری قند


پروستات

porostât (romanization)
prostât (romanization)


عفونت

عفونت قارچی


مثانه

head

مثانه • (masâne)

fa-noun

مثانه • (masâne)


بیماری‌زا

head

بیماریزا • (bimâri-zâ) (plural بیماریزاها (bimâri-zâ-hâ))

بیماریزا (canonical)
bimâri-zâ (romanization)
بیماریزاها (plural)

From بیماری (bimâri, “illness”) + زا (zâ, “generating, -genic”).


انتحار

head

انتحار • (entehâr)

fa-noun

انتحار • (entehâr)

[ʔɪn̪.t̪ʰe̞.ɦɑ́ːɾ]

[ʔɪn̪.t̪ʰe̞.ɦɑ́ːɾ]

[ʔɪn̪.t̪ʰi.jɑ́ːɾ]

[ʔen̪.t̪ʰe.ɦɒ́ːɹ]

Borrowed from Arabic اِنْتِحَار (intiḥār).


ملاطفت

head

ملاطفت • (molâtefat) (plural ملاطفتها (molâtefat-hâ))

molâtefat (romanization)
ملاطفتها (plural)

بهتر است با همسرت با ملاطفت برخورد کنی.

You should behave to your wife with kindness.

Behtar ast ba hamsarat ba molatefat barkhord koni.


چیالک

چیالک • (čiyâlak)

fa-noun

چیالک • (čiyâlak)

Borrowed from Azerbaijani çiyələk (“strawberry”).


آوردگاه

head

آوردگاه • (âvardgâh) (plural آوردگاهها (âvardgâh-hâ))

âvardgâh (romanization)
آوردگاهها (plural)

[ʔɑː.waɾð.ˈɡɑːh]

[ʔɑː.wäɹd̪.ɡɑ́ːʱ]

[ʔɑː.wäɹd̪.ɡɑ́ːʱ]

[ʔɑː.wäɹd̪.ɡɑ́ː]

[ʔɔː.wäɹd̪.ɡɔ́ː]

[ʔɒː.væɹd̪.ɡɒ́ːʰ]

[ʔɔ.väɹd̪.ɡɔ́ʱ]


بواسیر

بواسیر • (bavâsir)

fa-noun

بواسیر • (bavâsir)

→ Azerbaijani: babasil

→ Hindustani:

Hindi: बवासीर (bavāsīr)

Urdu: بَوَاسِیر (bavāsīr)

Borrowed from Arabic بَوَاسِير (bawāsīr), plural of بَاسُور (bāsūr, “haemorrhoids”).


گوگولی مگولی

head

گوگولی مگولیها

گوگولی مگولی • (guguli maguli) (plural گوگولی مگولیها (guguli maguli-hâ))

fa-noun

گوگولی مگولیها

guguli maguli (romanization)
گوگولی مگولیها (plural)

(childish) little one, little darling, sweetie, coochy coo


گوگولی مگولی‌ها

گوگولی مگولیها (canonical)
guguli-maguli-hâ (romanization)

گوگولی مگولی
گوگولی مگولی#Persian

plural of گوگولی مگولی


ادغام

head

ادغام • (edğâm) (plural ادغامها (edğâm-hâ))

[ʔɪd̪.ɣɑ́ːm]

[ʔɪd̪.ɣɑ́ːm]

[ʔɪd̪.ɣɑ́ːm]

[ʔid̪.ɣɔ́ːm]

[ʔed̪.ɢɒ́ːm]

این دو شرکت در هم ادغام شدند.


جواری

جواری • (jovâri)

fa-noun

جواری • (jovâri)

[d͡ʒʊ.wɑː.ɾiː]

[d͡ʒʊ.wɑː.ɾiː]

[d͡ʒʊ.wɑː.ɾiː]

Borrowed from Hindustani جوار / जुवार (juvār).


کوچیک

head

کوچیک • (kučik)

fa-noun

کوچیک • (kučik)

کوچک کوچک#Persian

(colloquial) Spoken form of کوچک (kučak).


وب گاه

وبگاه وبگاه#Persian


وب‌گاه

وبگاه (canonical)
veb-gâh (romanization)

وبگاه وبگاه#Persian


وبسایت

وبسایت وبسایت#Persian


وب سایت

وبسایت وبسایت#Persian


میزبانی وب

From میزبانی (mizbâni, “hosting”) + وب (veb, “web”).

compound

fa:میزبانی وب


وب‌سایت

وبسایت (canonical)
veb-sâyt (romanization)


سایت

head

سایت • (sâyt)

fa-noun

سایت • (sâyt)


مشاجره

head

مشاجره • (mošâjere) (plural مشاجرات (mošâjerât) or مشاجرهها (mošâjere-hâ))

mošâjere (romanization)
مشاجرات (plural)
مشاجرهها (plural)

[mʊ.ʃɑː.d͡ʒä.ɾǽ]

[mʊ.ʃɑː.d͡ʒä.ɾǽ]

[mʊ.ʃɑː.d͡ʒä.ɾǽ]

[mu.ʃɔː.d͡ʒä.ɾǽ]

Borrowed from Arabic مُشَاجَرَة (mušājara).

bor+

مقرراتی برای مشاجره مشکلات در زندگی مشترک.


ضرب‌الاجل

ضربالاجل (canonical)
zarb-ol-ajal (romanization)


بردگی

[bäɾ.d̪ä.ɡíː]

[bäɾ.d̪ä.ɡíː]

[bäɾ.d̪ä.ɡíː]

[bäɾ.d̪ä.ɡí]

[bæɹd̪e.ɡʲíː]

[bäɾ.d̪ä.ɡí]

From برده (barde, “slave, captive”) + گی (gi, suffix forming a noun from an adjective).


حمله

head

حَمْله • (hamle) (plural حملات (hamalât, hamelât) or حملهها (hamle-hâ))

حَمْله (canonical)
hamle (romanization)
حملات (plural)
حملهها (plural)

→ Azerbaijani: həmlə

→ Bengali: হামলা (hamla)

→ Gujarati: હુમલો (humlo)

→ Hindustani:

Hindi: हमला (hamlā)

Urdu: حَمْلَہ (hamlā)

→ Phalura: hamlá

→ Pashto: حمله (hamla)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਹਮਲਾ (hamlā)

Shahmukhi script: حملہ (hamlā)

→ Turkish: hamle

→ Uzbek: hamla

حملهٔ تروریستی

پردلان در جنگ هم از بیم جان، حمله کرده سوی صف دشمنان

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume IV, verse 2918:

The courageous, also from fear for their lives, have charged towards the ranks of the enemy.

pordelân dar jang ham az bim-e jân, hamle kard suy-e saff-e došmanân.


کری

From کر (kar, “deaf”) + ـی (-i, “noun-forming suffix”).


انفجارها

head

انفجارها • (enfejâr-hâ)

انفجار انفجار#Persian


اسرائیلی‌ها

اسرائیلیها • (esrâ'ili-hâ)

اسرائیلیها (canonical)
esrâ'ili-hâ (romanization)

اسرائیلی اسرائیلی#Persian

plural of اسرائیلی


فلسطینی‌ها

فلسطینیها (canonical)
felestini-hâ (romanization)

فلسطینی فلسطینی#Persian


اراضی

اراضی • (arâzi)


راننده

رانَنْدِه • (rânande) (plural رانندگان (rânandegân) or رانندهها (rânande-hâ))

رانَنْدِه (canonical)
rânande (romanization)
رانندگان (plural)
رانندهها (plural)

[ɹɒː.næn̪.d̪é]

Derived from راندن (rândan, “to drive”).


انفجار

انفجار • (enfejâr) (plural انفجارها (enfejâr-hâ))

enfejâr (romanization)
انفجارها (plural)

[ʔɪɱ.fɪ.d͡ʒɑ́ːɾ]

[ʔɪɱ.fɪ.d͡ʒɑ́ːɾ]

[ʔɪɱ.fɪ.d͡ʒɑ́ːɾ]

[ʔiɱ.fi.d͡ʒɔ́ːɾ]

[ʔeɱ.fe.d͡ʒɒ́ːɹ]

Borrowed from Arabic اِنْفِجَار (infijār).


نمکدان

head

نمکدان • (namakdân) (plural نمکدانها (namakdân-hâ))

namakdân (romanization)
نمکدانها (plural)

→ Azerbaijani: nəməkdan

⇒ Punjabi: ਨਮਕਦਾਨੀ (namkadānī)

→ Urdu: نمک دان (namak-dān)


آنتی ژن

آنتی ژن • (ânti-žen)

fa-noun

آنتی ژن • (ânti-žen)

آنتیژن آنتیژن#Persian


سلول

head

سلول • (sellul, selul) (plural سلولها (sellul-hâ, selul-hâ))

sellul (romanization)
selul (romanization)
سلولها (plural)

(biology) cell (the basic unit of a living organism)

cell (a room in a prison for one or more inmates)


آنتی‌ژن

آنتیژن • (ânti-žen) (plural آنتیژنها (ânti-žen-hâ))

آنتیژن (canonical)
ânti-žen (romanization)
آنتیژنها (plural)

[ʔɒːn̪.t̪ʰiː.ʒén]


بانکدار

بانکدار • (bânk-dâr) (plural بانکداران (bânk-dâr-ân) or بانکدارها (bânk-dâr-hâ))

bânk-dâr (romanization)
بانکداران (plural)
بانکدارها (plural)

[bɑːŋk.d̪ɑ́ːɾ]

[bɑːŋk.d̪ɑ́ːɾ]

[bɑːŋk.d̪ɑ́ːɾ]

[bɔːŋk.d̪ɔ́ːɾ]

[bɒːɲkʲ.d̪ɒ́ːɹ]

[bɔŋk.d̪ɔ́ɾ]


حمله انتحاری

حمله انتحاری

حملات انتحاری

حمله انتحاری • (hamle-ye entehâri) (plural حملات انتحاری (hamalât-e entehâri))

fa-noun

حمله انتحاری

حملات انتحاری

hamle-ye entehâri (romanization)
حملات انتحاری (plural)

From حمله (hamle, “attack”) + انتحاری (entehâri, “suicidal, relating to suicide”).

compound

fa:حمله انتحاری


ممه

Dehkhoda Dictionary
Dehkhoda Dictionary Institute
University of Tehran Press
fa:ممه

An onomatopoeic baby-talk, common in Indo-European languages. Compare English mammal, Latin mamma, and Ancient Greek μάμμη (mámmē).


مسافرها

head

مسافرها • (mosâfer-hâ)

مسافر مسافر#Persian


مسافرین

مسافر مسافر#Persian


فارسی‌زبانان

فارسیزبانان • (farsi-zabân-ân)

فارسیزبانان (canonical)
farsi-zabân-ân (romanization)

فارسیزبان فارسیزبان#Persian

plural of فارسیزبان


ماهی‌تابه

ماهیتابه • (mâhi-tâbe)

fa-noun

ماهیتابه • (mâhi-tâbe)

ماهیتابه (canonical)
mâhi-tâbe (romanization)

[mɑː.ɦiː.t̪ʰɑː.bä]

[mɑː.ɦiː.t̪ʰɑː.bä]

From ماهی (mâhi, “fish”) + تابه (tâbe, “frying pan”).
According to folk etymology the name derives from the fact that the shape of the handle resembles that of a fish.


سهل ممتنع

From Arabic سَهْل مُمْتَنِع (sahl mumtaniʕ).

borrowed

سَهْل مُمْتَنِع

Something that looks simple or easy, but difficult to imitate.

ویژگی اصلی شعر سعدی سهل ممتنع بودن آن است.

The main feature of the poetry of Saadi is its inimitable simplicity.

(poetry) A poem, verse, or literary work with inimitable simplicity, something that uses easy language, but is difficult to imitate; sahl-e-momtane', sahl-i-mumtani', sahl-e-mumtani', sahl-u-mumtani'.


کافی‌نت

head

کافینت • (kâfi-net) (plural کافینتها (kâfi-net-hâ))

کافینت (canonical)
kâfi-net (romanization)
کافینتها (plural)


نت

نت گرد ― not-e gerd ― semibreve

نت سفید ― not-e sefid ― minim (literally, “white note”)

نت سیاه ― not-e siyâh ― crotchet

نت چنگ

نت دولا چنگ ― not-e dolâ čang ― semiquaver


فا

(music) F, Fa (the fourth note of the fixed-Do solfège scale)

(music) Fa (the fourth note of the movable-Do solfège scale, i.e. the subdominant)


بی‌بی

بیبی (canonical)
bi-bi (romanization)
بیبی (singular)
bibí (singular)
بیبیها (plural)
bibi-hấ (plural)
بیبیا (colloquial plural)
bibiấ (plural)
بیبی را (definite direct-object singular)
bibí râ (definite direct-object singular)
بیبی رو (colloquial definite direct-object singular)
bibí ro (definite direct-object singular)
بیبیها را (definite direct-object plural)
bibi-hấ râ (definite direct-object plural)
بیبیا رو (colloquial definite direct-object plural)
bibiấ ro (definite direct-object plural)
بیبی (ezafe singular)
bibí-ye (ezafe singular)
بیبیهای (ezafe plural)
bibi-hấ-ye (ezafe plural)
بیبیای (colloquial ezafe plural)
bibiấ-ye (ezafe plural)
بیبی (definite relative singular)
بیبی (indefinite singular stressed)
bibí (definite relative singular)
bibí (indefinite singular stressed)
بیبیهایی (definite plural relative)
بیبیهایی (indefinite plural stressed)
bibi-hấ-yi (definite plural relative)
bibi-hấ-yi (indefinite plural stressed)
بیبیایی (colloquial definite plural relative)
بیبیایی (colloquial indefinite plural stressed)
bibiấ-yi (definite plural relative)
bibiấ-yi (indefinite plural stressed)

→ Bengali: বিবি (bibi)

→ Gujarati: બીબી (bībī)

→ Hindi: बीबी (bībī)
→ English: bibi

→ Khalaj: bîbi

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਬੀਬੀ (bībī)

Shahmukhi script: بیبی (bībī)

→? Romani: bibi

آرامگاهِ بیبی شهربانو ― ârâmgâh-e bi-bi šahrbânu ― Bibi Shahr Banu Shrine


روابط

رابطه رابطه#Persian


خانات

خانات • (xânât)

[xɑː.nɑ́ːt̪]

[xɑː.nɑ́ːt̪]

[xɑː.nɑ́ːt̪]

[xɔː.nɔ́ːt̪]

[xɒː.nɒ́ːt̪]


عوامل

عامل عامل#Persian


جزائر

[d͡ʒä.zɑː.ʔɪɾ]

[d͡ʒä.zɑː.ʔɪɾ]

[d͡ʒä.zɑː.jɪɾ]

[d͡ʒæ.zɒː.ʔeɹ]

جزیره جزیره#Persian


شواهد

شواهد • (šavâhed)

[ʃä.wɑː.ɦɪ́d̪]

[ʃä.wɑː.ɦɪ́d̪]

[ʃä.wɑː.jɪ́d̪]

[ʃä.wɔː.jíd̪̥]

[ʃæ.vɒː.ɦéd̪̥]

[ʃä.vɔ.ɦíd̪]

Borrowed from Arabic شَوَاهِد (šawāhid).

شاهد شاهد#Persian

شاهد شاهد#Persian


رفقاء

[ɹo.fæ.ʁɒ́ːʔ]

Borrowed from Arabic رُفَقَاء (rufaqāʔ).

رفیق رفیق#Persian


مواضع

موضع موضع#Persian


منازل

منزل منزل#Persian


فواتح

Borrowed from Arabic فَوَاتِح (fawātiḥ).

فاتحه فاتحه#Persian


مدارس

Borrowed from Arabic مَدَارِس (madāris).

مدرسه مدرسه#Persian


صدور

صدور ویزا

صدور نفت


شهود

شهود • (šohud)

fa-noun

شهود • (šohud)


مواقع

[mæ.vɒː.ʁéʔ]

موقع موقع#Persian


نویسندگان

نویسنده نویسنده#Persian


فرود

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (plwt' /frōt/, “down, downwards”), from Old Persian [Term?] (/fravata/), from Proto-Iranian *frawata (“below, down”), an extension of *fra-wat- (“going forward”) (a compound of *fra- (“toward, forward”) + *-wánts (“adjectival suffix”)), from Proto-Indo-Iranian *pra-wat- (with the suffix from Proto-Indo-European *-wénts (“adjectival suffix”)). Exact cognate with Sanskrit प्रवत् (pravat, “directed forwards or towards”).


تبلت

head

تبلت • (tablet) (plural تبلتها (tablet-hâ))


گله

From Middle Iranian (compare Middle Persian [script needed] (gāl, “following”)).


گله

→ Azerbaijani: giley

→ Bengali: গিল্লা (gilla)

→ Hindi: गिला (gilā)

From Middle Persian [script needed] (g(y)lk’ /gilag/, “complaint, lamentation”). Compare Baluchi گِلَگ (gilag, “complaint”).


تنبان

head

تنبان • (tonbân) (plural تنبانها (tonbân-hâ))

→ Armenian: թումբան (tʻumban)

→ Kamkata-viri:

Kamviri: tamón

Kativiri: tamón

From earlier توبان (tôbân), from Middle Persian, Lurish تمو (temo). Akin to Arabic تُبَّان (tubbān) from the same. Borrowed early into Turkic, Ottoman Turkish طومان (tuman), Azerbaijani tuman. Ultimately derived as equivalent to تن (tan, “body”) + ـبان (-bân, “-keeper”) – similar to تنوره (tanura, “cuirass, corselet; a part of dress worn by dervishes from their middle”), better known as Arabic تَنُّورَة (tannūra), with a different suffix.


مراد

head

مراد • (morâd) (plural مرادها (morâd-hâ))

[mu.ɾɔ́ːd̪̥]

[mo.ɹɒ́ːd̪̥]


مناظر

Borrowed from Arabic مَنَاظِر (manāẓir).

منظر منظر#Persian


مسائل

مَسئَله • (mas'ale) (plural مَسائِل (masâ'el) or مَسئَلهها)

مَسئَله (canonical)
mas'ale (romanization)
مَسائِل (plural)
مَسئَلهها (plural)

Borrowed from Arabic مَسْأَلَة (masʔala).


پیکارجویان

head

پیکارجویان • (peykâr-juyân)

پیکارجو پیکارجو#Persian


بازسازی

بازسازی • (bâz-sâzi)

fa-noun

بازسازی • (bâz-sâzi)

From باز (bâz, “again, -re”) + سازی (sâzi).


پیکارجو

head

پیکارجو • (peykâr-ju) (plural پیکارجویان (peykâr-juyân))

peykâr-ju (romanization)
پیکارجویان (plural)


فعال

فعال • (fa'âl) (plural فعالان (fa'âlân))

فعال سیاسی

فعال حقوقی


پیروزه

پیروزه • (pērōza)

fa-noun

پیروزه • (pērōza)

→ Hindustani:

Hindi: पीरोज़ा (pīrozā)

Urdu: پِیروزَہ (pīroza)

→ Ottoman Turkish: پیروزه (pîrûze)

Turkish: piruze

Inherited from Middle Persian *pērōzag, from 𐭯𐭩𐭫𐭥𐭰 (pērōz, “victorious”).

فیروزه فیروزه#Persian


جوگی

[d͡ʒuː.ɡʲiː]


دی ان ای

دیانای دیانای#Persian


دی‌ان‌ای

دیانای (canonical)
di-en-ey (romanization)


هپاتیت

head

هپاتیت • (hepâtit)

fa-noun

هپاتیت • (hepâtit)

[hepʰɒː.t̪ʰíːt̪]

بیماری هپاتیت


پناهجویان

head

پناهجویان • (panâh-juyân)

پناهجو پناهجو#Persian


دیالیز

دیالیز • (diyâliz)

fa-noun

دیالیز • (diyâliz)


پناهجو

head

پناهجو • (panâh-ju) (plural پناهجویان (panâh-juyân))

panâh-ju (romanization)
پناهجویان (plural)

[pʰä.nɑːɦ.d͡ʒúː]

[pʰä.nɑːɦ.d͡ʒúː]

[pʰä.nɑː.d͡ʒúː]

[pʰä.nɔː.d͡ʒú]

[pʰæ.nɒːɦ.d͡ʒúː]

[pʰä.nɔɦ.d͡ʒú]

پناه (panâh, “asylum”) + جو (ju, present stem of جستن (jostan, “to seek”)).

af

جو
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">جستن</i> (jostan, “to seek”)>


پذیرش

[pʰä.ziː.ɾɪ́ʃ]

[pʰä.ziː.ɾɪ́ʃ]

[pʰä.ziː.ɾɪ́ʃ]

From پذیر (pazir, present stem of پذیرفتن (paziroftan, “to receive or accept”)) + ـش (-eš).

پذیر
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">پذیرفتن</i> (paziroftan, “to receive or accept”)>

غیر قابل پذیرش

reception (the desk of a hotel or office where guests are received), front desk


عصا

Borrowed from Arabic عَصًا (ʕaṣan, “stick”)

bor+

تو عصا کش هر که را که زندگی است
بیعصا و بیعصا کش کور چیست

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3920:

Thou art the Guide of every one that hath life:
what is the blind man without staff and guide?

tū 'asā kaš har ki rā ki zandigī-st
bē-'asa u bē-'asa kaš kūr čīst


سیاه‌پوستان

head

سیاهپوستان • (siyâh-pustân)

سیاهپوستان (canonical)
siyâh-pustân (romanization)

سیاهپوست سیاهپوست#Persian

plural of سیاهپوست


کوکی‌ها

کوکیها • (kuki-hâ)

کوکیها (canonical)
kuki-hâ (romanization)

کوکی کوکی#Persian


سفیدپوستان

سفیدپوست سفیدپوست#Persian

plural of سفیدپوست


سیاه پوست

سیاهپوست سیاهپوست#Persian


کوکی

(computing, browsers) cookie (an HTTP cookie)


سیاه‌پوست‌ها

سیاهپوستها • (siyâh-pust-hâ)

سیاهپوستها (canonical)
siyâh-pust-hâ (romanization)

سیاهپوست سیاهپوست#Persian

plural of سیاهپوست


سفیدپوست‌ها

سفیدپوستها (canonical)
sefid-pust-hâ (romanization)

سفیدپوست سفیدپوست#Persian

plural of سفیدپوست


ماهی‌فروش

ماهیفروش • (mâhi-foruš)

fa-noun

ماهیفروش • (mâhi-foruš)

ماهیفروش (canonical)
mâhi-foruš (romanization)

From ماهی (mâhi, “fish”) + فروش (foruš).


کتاب‌فروش

head

کتابفروش • (ketâb-foruš) (plural کتابفروشان (ketâb-forušân))

کتابفروش (canonical)
ketâb-foruš (romanization)
کتابفروشان (plural)

[kʰɪ.t̪ʰɑːb.fʊ.ɾoːʃ]

[kʰɪ.t̪ʰɑːb.fʊ.ɾoːʃ]

[kʰɪ.t̪ʰɑːb.fʊ.ɾoːʃ]

From کتاب (ketâb, “book”) + فروش (foruš).


میوه‌فروش

میوهفروش • (mêve-forôš)

fa-noun

میوهفروش • (mêve-forôš)

میوهفروش (canonical)
mêve-forôš (romanization)

From میوه (mêve, “fruit”) + فروش (forôš).


عمده‌فروش

عمدهفروش (canonical)
'omde-foruš (romanization)


میوه‌جات

head

میوهجات • (mive-jât)

میوهجات (canonical)
mive-jât (romanization)

→ Azerbaijani: meyvəcat

From میوه (mive, “fruit”) + ـجات (-jât, “collective plural suffix”).

af

میوه میوه#Persian

(collective) plural of میوه (mive, “vegetable”), fruits


دادمه

head

دادمه • (dâdme)

fa-noun

دادمه • (dâdme)


زرمان

head

زرمان • (zarmân) (plural زرمانها (zarmân-hâ))

From Middle Persian [script needed] (zlm'n' /zarmān/). Cognate with Sanskrit जरिमन् (jariman, “old age, decrepitude”). from Proto-Indo-European *ǵerh₂- (“to grow old”).


پچین

head

پچین • (pačin) (plural پچینها (pačin-hâ))

[pʰæˈt͡ʃːiːn]

From Middle Persian pcyn' (pa(č)čēn, “copy”); see there for further information.

(rare) copy (result of copying; an identical duplication)


شیرینی‌فروش

شیرینیفروشان

شیرینیفروش • (širini-foruš) (plural شیرینیفروشان (širini-forušân))

fa-noun

شیرینیفروشان

شیرینیفروش (canonical)
širini-foruš (romanization)
شیرینیفروشان (plural)

From شیرینی (širini, “confectionery”) + فروش (foruš).

compound

confectioner, sweet seller, pâtisserie-seller


مادران

head

مادران • (mâdarân)

مادر مادر#Persian


فرچه

فرچه • (ferče) (plural فرچهها (ferče-hâ))

Borrowed from Ottoman Turkish فرچه (fırça).


گلخانه

head

گُلْخانِه • (golxâne) (plural گلخانهها (golxâne-hâ))

گُلْخانِه (canonical)
golxâne (romanization)
گلخانهها (plural)

From گل (gol, “flower”) + خانه (xâne, “house”).


گاز گلخانه‌ای

head

گازهای گلخانهای

گاز گلخانهای • (gâz-e gol-xâne-'i) (plural گازهای گلخانهای (gâz-hâ-ye gol-xâne-'i))

fa-noun

گازهای گلخانهای

گاز گلخانهای (canonical)
gâz-e gol-xâne-'i (romanization)
گازهای گلخانهای (plural)

From گاز (gâz, “gas”) + گلخانهای (gol-xâne-'i, “of or relating to greenhouses”).

compound

fa:گاز گلخانه‌ای


اثر گلخانه‌ای

اثر گلخانهای (canonical)
asar-e gol-xâne-'i (romanization)

From اثر (asar, “effect”) + گلخانهای (gol-xâne-'i, “of or relating to greenhouses”).

fa:اثر گلخانه‌ای


ابولا

head

ابولا • (ebolâ)

fa-noun

ابولا • (ebolâ)

بیماری ابولا

Ebola (shortening for Ebola virus and Ebola fever)


سیستم عامل

head

سیستم عاملها

سیستم عامل • (sistem 'âmel) (plural سیستم عاملها (sistem 'âmel-hâ))

fa-noun

سیستم عاملها

sistem 'âmel (romanization)
سیستم عاملها (plural)

From سیستم (sistem, “system”) + عامل ('âmel).

fa:سیستم عامل


اسپرم‌کش

اسپرمکش (canonical)
esperm-koš (romanization)

From اسپرم (esperm, “sperm”) + ـکش (-koš, “killer”).


سوزاک

head

سوزاک • (suzâk)

fa-noun

سوزاک • (suzâk)

Uzbek: soʻzak

By surface analysis, سوز (suz, present stem of سوختن (suxtan, “to burn”)) + ـاک (-âk, noun-forming suffix).

surf

سوز
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">سوختن</i> (suxtan, “to burn”)>


صور

(Islam) the horn blown by the archangel on judgment day


صور

صورت صورت#Persian


کلامیدیا

head

کلامیدیا • (kelâmidiyâ)

fa-noun

کلامیدیا • (kelâmidiyâ)


اسپرم

From Middle Persian [script needed] (splhm /sprahm/), from Proto-Iranian [Term?] (compare Sogdian [script needed] (spʾrγmy /sparaγmē/), whence the Persian type اسپرغم (esparağm)).

cog

and with other variants and also without شاه means costmary and basil

مورد اسفرم and with other variants means box holly


اسپرم

head

اسپرم • (esperm) (plural اسپرمها (esperm-hâ))


اچ‌آی‌وی

اچآیوی • (eč-ây-vi)

fa-noun

اچآیوی • (eč-ây-vi)

اچآیوی (canonical)
eč-ây-vi (romanization)


بیماری آمیزشی

head

بیماریهای آمیزشی

بیماری آمیزشی • (bimâri-ye âmizeši) (plural بیماریهای آمیزشی (bimâri-hâ-ye âmizeši))

fa-noun

بیماریهای آمیزشی

bimâri-ye âmizeši (romanization)
بیماریهای آمیزشی (plural)

From بیماری (bimâri, “illness, disease”) + آمیزشی (âmizeši, “relating to intercourse”).

compound

sexually-transmitted disease
sexually transmitted disease

fa:بیماری آمیزشی


دستمال کاغذی

head

دستمال کاغذی • (dastmâl-kâğazi)

fa-noun

دستمال کاغذی • (dastmâl-kâğazi)

From دستمال (dastmâl, “handkerchief”) + کاغذی (kâğazi, “paper”).


بیماری‌های آمیزشی

head

بیماریهای آمیزشی • (bimâri-hâ-ye âmizeši)

بیماریهای آمیزشی (canonical)
bimâri-hâ-ye âmizeši (romanization)

بیماری آمیزشی
بیماری آمیزشی#Persian

plural of بیماری آمیزشی


تلیسه

Related to تله (tale, “bag”), via possibly Old Armenian թաղ (tʻał, “felt”) of Kartvelian origin, see there for further information.

an oblong piece of cloth which can be either prostrated for a horse blanket or stitched together for a double saddlebag


هپاتیت ویروسی

From هپاتیت (hepâtit, “hepatitis”) + ویروسی (virusi, “viral”).

compound

fa:هپاتیت ویروسی


هپاتیت ب

hepâtit-e bi (romanization)
be (romanization)

From هپاتیت (hepâtit, “hepatitis”) + ب (be, be, “B”).


هپاتیت سی

From هپاتیت (hepâtit, “hepatitis”) + سی (si, “C”).

compound

fa:هپاتیت سی


مالاریا

head

مالاریا • (mâlâriyâ)

fa-noun

مالاریا • (mâlâriyâ)

بیماری مالاریا


پشه‌بند

پشهبند (canonical)
paše-band (romanization)

From پشه (paše, “mosquito”) + بند (band).


قهرمانان

head

قهرمانان • (qahramânân)

قهرمان قهرمان#Persian


ماموران

ماموران • (ma'murân)

مامور مامور#Persian


مامور

مامور • (ma'mur) (plural ماموران (ma'murân))

مأمور مأمور#Persian


مأموران

مأموران • (ma'murân)

مأمور مأمور#Persian


ورزشگاه

ورزشگاه • (varzeš-gâh) (plural ورزشگاهها (varzeš-gâh-hâ))

varzeš-gâh (romanization)
ورزشگاهها (plural)

desc

→ Urdu: ورزش گاہ (warzish-gāh, “gymnasium, place of exercise”)

From ورزش (varzeš, “sport”) + ـگاه (-gâh, “place of”).


بارداری

head

بارداری • (bârdâri)

fa-noun

بارداری • (bârdâri)

[bɑːɾ.dɑː.ɾiː]

[bɑːɾ.d̪ɑː.ɾiː]

[bɑːɾ.d̪ɑː.ɾiː]

[bɑːɾ.d̪ɑː.ɾiː]

[bɔːɾ.d̪ɔː.ɾi]

[bɒːɹ.d̪ɒː.ɹiː]

af

باردار (bârdâr) + ـی (i)


انرژی اتمی

آژانس بینالمللی انرژی اتمی

âžâns-e beyn-olmelali-ye enerži-ye atomi

fa:انرژی اتمی


انرژی جنبشی

From انرژی (enerži, “energy”) + جنبشی (jonbeši, “kinetic”).

compound

fa:انرژی جنبشی


انرژی مکانیکی

From انرژی (enerži, “energy”) + مکانیکی (mekâniki, “mechanical”).

fa:انرژی مکانیکی


کشتارگاه

head

کشتارگاه • (koštâr-gâh) (plural کشتارگاهها (koštâr-gâh-hâ))

koštâr-gâh (romanization)
کشتارگاهها (plural)

کشتار + ـگاه

af

کشتار + ـگاه

fa-suffix

کشتار + ـگاه


ساپورت

head

ساپورت • (sâport)

fa-noun

ساپورت • (sâport)

[sɑː.pʰʊ́ɹt̪]

[sɑː.pʰʊ́ɹt̪]

[sɑː.pʰʊ́ɹt̪]

[sɔː.pʰúɹt̪]

[sɒː.pʰóɹt̪]

(colloquial) support, supporting, taking one's side


لباس زیر

head

لباس زیر • (lebâs-e zir) (plural لباسهای زیر (lebâs-hâ-ye zir))

lebâs-e zir (romanization)
لباسهای زیر (plural)

From لباس (lebâs, “clothing”) + زیر (zir, “underneath”).


ساربانان

head

ساربانان • (sârebânân)

ساربان ساربان#Persian


ناآرامی

ناآرامی • (nâ-ârâmi) (plural ناآرامیها (nâ-ârâmi-hâ))

nâ-ârâmi (romanization)
ناآرامیها (plural)

suffix

ناآرام (nâ-ârâm) + ـی (-i)


عثمانی

head

عثمانی • (osmâni)

fa-noun

عثمانی • (osmâni)

عثمانی در جنگ جهانی اول با امپراتوری آلمان متحد شد.

The Ottomans allied with the German Empire in World War I.

osmâni dar jang-e jahâni-ye avval bâ emperâturi-ye âlmân mottahed šod.


مین‌روب

head

مینروب • (min-rub) (plural مینروبها (min-rub-hâ))

مینروب (canonical)
min-rub (romanization)
مینروبها (plural)

From مین (min, “mine”) + روب (rub, “present stem of رُفتن, to sweep”). Calque of English minesweeper.


مین‌روب

head

مینروب • (min-rub) (plural مینروبان (min-rubân) or مینروبها (min-rub-hâ))

مینروب (canonical)
min-rub (romanization)
مینروبان (plural)
مینروبها (plural)


شرت

شرت • (šort)

fa-noun

شرت • (šort)

شورت شورت#Persian


بوزه

→ Indonesian: bozah

desctree

→ Ottoman Turkish: بوزا (boza), بوزه (boza)
Turkish: boza
→ Albanian: bozë
→ Arabic: بُوظَة (būẓa), بُوظَا (būẓā, bōẓā), بُوزَة (būza, bōza)
→ Armenian: պօզա (pōza)
→ Bulgarian: боза́ (bozá)
→ Greek: μποζάς (bozás)
→ Macedonian: боза (boza)
→ Romanian: boza
→ Serbo-Croatian:
Cyrillic script: бо́за
Latin script: bóza

Related to بوزک (bowzak, “yeast; mould”), from Proto-Indo-European *bew- (“to blow, inflate, swell”).


گروگانان

head

گروگانان • (gerogânân)

گروگان گروگان#Persian


گروگان‌ها

گروگانها • (gerogân-hâ)

گروگانها (canonical)
gerogân-hâ (romanization)

گروگان گروگان#Persian


گروگانگیر

گروگانگیر گروگانگیر#Persian


گروگانگیری

گروگانگیری گروگانگیری#Persian


گروگان‌گیرها

گروگانگیرها • (gerogân-gir-hâ)

گروگانگیرها (canonical)
gerogân-gir-hâ (romanization)

گروگانگیر گروگانگیر#Persian

plural of گروگانگیر


گروگان‌گیران

گروگانگیران • (gerogân-girân)

گروگانگیران (canonical)
gerogân-girân (romanization)

گروگانگیر گروگانگیر#Persian

plural of گروگانگیر


گروگان گیری

گروگانگیری گروگانگیری#Persian


گروگان گیر

گروگانگیر گروگانگیر#Persian


مخالفان

مخالفان • (moxâlefân)

مخالف مخالف#Persian


دانش‌آموزان

دانشآموزان • (dâneš-âmuzân)

دانشآموزان (canonical)
dâneš-âmuzân (romanization)

دانشآموز دانشآموز#Persian

plural of دانشآموز


گیله

Turkish: giləmeyvə

Cognate with گیلک (giyalak, “hawthorn”).


زائران

زائران • (zâ'erân)

زائر زائر#Persian


پلم

palem (romanization)
palam (romanization)


پلم

From Proto-Indo-European *pel- (“dust, powder”).


پلوپز

پلو (polo, “rice”) + پز (paz, “present stem of پختن, to cook”)


الم

هر یکی از ما مسیح عالمی است
هر الم را در کف ما مرهمی است

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 47:

Each of us is a Messiah of a world [of people]: in our hands is a medicine for every pain.

har yakē az mā masīh-i ālamē ast
har alam rā dar kaff-i mā marhamē ast


الم

Setaria viridis
Setaria viridis#Translingual

(archaic or dialectal) millet; green foxtail millet, wild foxtail millet (Setaria viridis)


طالبان

head

طالبان • (tâlebân)

[t̪ʰɑː.lɪ.bɑ́ːn]

[t̪ʰɑː.lɪ.bɑ́ːn]

[t̪ʰɑː.lɪ.bɑ́ːn]

طالب طالب#Persian


همسران

همسر همسر#Persian


غور

غور • (ğowr)

fa-noun

غور • (ğowr)

(obsolete) profound reflection or contemplation


فرناد

head

فرناد • (farnâd) (plural فرنادها (farnâd-hâ))

[fäɾ.nɑ́ːd̪]

[fäɾ.nɑ́ːd̪]

[fäɾ.nɑ́ːd̪]

[fäɾ.nɔ́ːd̪̥]

[fæɹ.nɒ́ːd̪̥]


بی‌کاری

بیکاری • (bi-kâri)

fa-noun

بیکاری • (bi-kâri)

بیکاری (canonical)
bi-kâri (romanization)

بیکاری بیکاری#Persian


بیکاران

head

بیکاران • (bikârân)

بیکار بیکار#Persian


بیکار

بیکار • (bikâr) (plural بیکاران (bikârân))

→ Armenian: բեքար (bekʻar)

→ Bengali: বেকার (bekar)

→ Hindustani:

Hindi: बेकार (bekār)

Urdu: بے کار (be-kār)

→ Kazakh: бекер (beker)

→ Ottoman Turkish: بیكار (bekâr)

→ Albanian: beqar, bekar — Gheg

→ Aromanian: bichear

desc

→ Bulgarian: бекя́р (bekjár), бекя́рин (bekjárin)

→ Greek: μπεκιάρης (bekiáris)

desctree

→ Hungarian: betyár
→ Czech: beťar
→ Polish: baciar, batiar, baciarz
→ Slovak: beťar
→ Ukrainian: батя́р (batjár), ба́цяр (bácjar), бе́тяр (bétjar)

→ Romanian: becher

→ Macedonian: беќар (beḱar)

→ Serbo-Croatian:

Cyrillic script: бећар

Latin script: bećar

→ Punjabi: ਬੇਕਾਰ (bekār)

[beː.kʰɑ́ːɾ]

[beː.kʰɑ́ːɾ]

[beː.kʰɑ́ːɾ]

[beː.kʰɔ́ːɾ]

[biː.kʰɒ́ːɹ]

From بیـ (bi-, “without”) + کار (kâr, “work, occupation, things to do”).


اتحاد

head

اِتِّحاد • (ettehâd)

fa-noun

اِتِّحاد • (ettehâd)

اِتِّحاد (canonical)
ettehâd (romanization)

→ Bengali: ইত্তিহাদ (ittihad)

→ Hindustani:

Hindi: इत्तिहाद (ittihād)

Urdu: اِتِّحاد (ittihād)

[ʔɪt̪.t̪ʰe̞.ɦɑːd̪]

[ʔɪt̪.t̪ʰe̞.ɦɑːd̪]

[ʔet̪.t̪ʰe.ɦɒːd̪̥]

Borrowed from Arabic اِتِّحَاد (ittiḥād).

bor+

اِتِّحادِ شورَوی


وسط

head

وَسَط • (vasat) (plural اواسط (avâset) or وسطها (vasat-hâ))

وَسَط (canonical)
vasat (romanization)
اواسط (plural)
وسطها (plural)

→ Hindustani:

Hindi: औसत (ausat)

Urdu: وَسَط (vasat)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਵਸਤ (vasat)

Shahmukhi script: وَسَط (vasat̤)

q

Turkish: vasat (check ancestor whether Arabic or Persian)

وسط بهار ― vasat-e bahâr ― middle of spring

در وسط اصفهان

وسط کار


پازش

head

پازش • (pâzeš)

fa-noun

پازش • (pâzeš)

From Middle Persian pʾcyšn (pāzišn, “purification”).


نرخ بهره

(finance) interest rate, rate of interest


نرخ

نرخ بیکاری

نرخ تورم

بر کاکل ار بستی گره جان از چه دارند اهل حال
ور سنبلت نگشوده نرخ دل ارزان از چه شد

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 152:

If you have knotted your bangs of hair, how can the wise ones of today still be alive [and not die of love for you]?
And if you have not opened your hyacinth[-like hair], how can the market price of the heart be [so] cheap?

bar kākul ar bastī girih jān az či dārand ahl-i hāl
w-ar sunbulat na-gušūda nirx-i dil arzān az či šud


والد

head

والِد • (vâled)

fa-noun

والِد • (vâled)

→ Bengali: ওয়ালেদ (ōẇaled)

→ Gujarati: વાલિદ (vālid)

→ Hindustani:

Hindi: वालिद (vālid)

Urdu: والِد (vālid)

Borrowed from Arabic وَالِد (wālid), from وَلَدَ (walada), from Proto-Semitic *walad-.


باستان‌شناس

head

باستانشناس • (bâstân-šenâs)

fa-noun

باستانشناس • (bâstân-šenâs)

باستانشناس (canonical)
bâstân-šenâs (romanization)

[bɑːs.t̪ʰɑːn ʃɪ.nɑ́ːs]

[bɑːs.t̪ʰɑːn ʃɪ.nɑ́ːs]

[bɑːs.t̪ʰɑːn ʃɪ.nɑ́ːs]

af

باستان (bâstân) + ـشناس (šenâs)


باستان‌شناسی

head

باستانشناسی • (bâstân-šenâsi)

fa-noun

باستانشناسی • (bâstân-šenâsi)

باستانشناسی (canonical)
bâstân-šenâsi (romanization)

From باستان + ـشناسی.

af

باستان + ـشناسی

fa:باستان‌شناسی


آلومینیوم

âluminiyom (romanization)
âlominiyom (romanization)

fa:آلومینیوم


فیزیک هسته‌ای

head

فیزیک هستهای

fa-noun

فیزیک هستهای

فیزیک هستهای (canonical)
fizik-e haste-'i (romanization)

fa:فیزیک هسته‌ای


گداخت هسته‌ای

head

گداخت هستهای

fa-noun

گداخت هستهای

گداخت هستهای (canonical)
godâxt-e haste-'i (romanization)

fa:گداخت هسته‌ای


شیمی هسته‌ای

شیمی هستهای (canonical)
šimi-ye haste-'i (romanization)

fa:شیمی هسته‌ای


رآکتور هسته‌ای

head

رآکتورهای هستهای

رآکتور هستهای • (re-âktor-e haste-'i) (plural رآکتورهای هستهای (re-âktor-hâ-ye haste-'i))

fa-noun

رآکتورهای هستهای

رآکتور هستهای (canonical)
re-âktor-e haste-'i (romanization)
رآکتورهای هستهای (plural)

fa:رآکتور هسته‌ای


جنگ‌افزار هسته‌ای

head

جنگافزار هستهای

جنگافزار هستهای • (jang-afzâr-e haste-'i)

fa-noun

جنگافزار هستهای

جنگافزار هستهای (canonical)
jang-afzâr-e haste-'i (romanization)

fa:جنگ‌افزار هسته‌ای


سلاح هسته‌ای

سلاح هستهای (canonical)
selâh-e haste-'i (romanization)

fa:سلاح هسته‌ای


کنشگران

head

کنشگران • (konešgarân)

کنشگر کنشگر#Persian


کنشگر

کنشگر • (konešgar) (plural کنشگران (konešgarân))

konešgar (romanization)
کنشگران (plural)

[kʰʊ.nɪʃ.ɡǽɾ]

[kʰʊ.nɪʃ.ɡǽɾ]

[kʰʊ.nɪʃ.ɡǽɾ]


مامایی

مامایی • (mâmâyi)

fa-noun

مامایی • (mâmâyi)


ام‌آرآی

head

امآرآی • (em-âr-ây)

fa-noun

امآرآی • (em-âr-ây)

امآرآی (canonical)
em-âr-ây (romanization)

دستگاه امآرآی


بیمارستان‌ها

head

بیمارستانها • (bimârestân-hâ)

بیمارستانها (canonical)
bimârestân-hâ (romanization)

بیمارستان بیمارستان#Persian

plural of بیمارستان


نوجوانان

نوجوانان • (nowjavânân)

نوجوان نوجوان#Persian


تست بارداری

تست بارداری • (test-e bârdâri)

fa-noun

تست بارداری • (test-e bârdâri)


خروج اضطراری

From خروج (xoruj, “exit”) + اضطراری (ezterâri, “emergency”).

compound

fa:خروج اضطراری


فوتبال آمریکایی

head

فوتبال آمریکایی • (futbâl âmrikâyi)

fa-noun

فوتبال آمریکایی • (futbâl âmrikâyi)

fa:فوتبال آمریکایی


تولید ناخالص داخلی

head

تولید ناخالص داخلی • (tolid-e nâxâles-e dâxeli)

gross domestic product
gross domestic product

fa:تولید ناخالص داخلی


تولید ناخالص ملی

تولید ناخالص ملی • (tolid-e nâxâles-e melli)

gross national product
gross national product

fa:تولید ناخالص ملی


خروج

[xo.ɹúːd͡ʒ̥]

خروج اضطراری


نوجوان

نوجوان • (nowjavân) (plural نوجوانان (nowjavânân))

nowjavân (romanization)
نوجوانان (plural)

From نو (now, “new”) + جوان (javân, “young person”).


بساک

head

بساک • (basâk)

fa-noun

بساک • (basâk)

From Middle Persian 𐫛𐫇𐫘𐫃 (pwsg /pusag, pūsag/, “garland”). Cognate with Parthian 𐫛𐫇𐫘𐫃 (pwsg /pusag, pūsag/), Sogdian [script needed] (ʾpsʾk), Avestan 𐬞𐬏𐬯𐬀 (pūsa, “plait, head dress”), Sanskrit पुट (puṭa, “plait”), Old Armenian պսակ (psak), Tocharian A [Term?] (psuk), Tocharian B [Term?] (pässakw).


کفشدوزک‌ها

head

کفشدوزکها • (kafšduzak-hâ)

کفشدوزکها (canonical)
kafšduzak-hâ (romanization)

کفشدوزک کفشدوزک#Persian


کفش‌دوزک

کفشدوزک (canonical)
kafš-duzak (romanization)

کفشدوزک کفشدوزک#Persian


کفش دوزک

کفشدوزک کفشدوزک#Persian


یوز

From Middle Persian ywc (yōz); see there for further information.


ایستگاه قطار

ایسْتْگاهِ قَطار

ایسْتْگاهِ قَطار • (istgâh-e qatâr)

fa-noun

ایسْتْگاهِ قَطار

ایسْتْگاهِ قَطار • (istgâh-e qatâr)

ایسْتْگاهِ قَطار (canonical)
istgâh-e qatâr (romanization)

[ʔiːst̪.ɡɑ́ː.ɦɪ qä.t̪ʰǽɾ]

[ʔiːst̪.ɡɑ́ː.ɦɪ qä.t̪ʰǽɾ]

[ʔiːst̪.ɡɑː.́ɪ qä.t̪ʰǽɾ]

[ʔist̪.ɡɔː.́i qä.t̪ʰǽɾ]

[ʔiːst̪.ɡɒ́ː.he qæ.t̪ʰǽɹ]

[ʔist̪.ɡɔ́.ɦi qä.t̪ʰǽɾ]


بطری

head

بطری • (botri) (plural بطریها (botri-hâ))

Steingass and Dehkhoda both state that it is borrowed from English bottle, but corrupted. A similar corruption of /l/ > /r/ can be seen in other English-derived words in Persian, such as کتری (ketri) from kettle.
Dehkhoda says that it was borrowed from English merchants active in the Persian Gulf and not by Western-educated elites like most nineteenth-century European loans. Compare Gulf Arabic بُطُل (buṭuḷ) for the choice of the letter ط to represent English t, which is highly unusual for a direct loan into Persian; the letter ت would be expected.

Dehkhoda Dictionary
Dehkhoda Dictionary Institute
Persian Gulf
University of Tehran Press
fa:بطری


زیستگاه‌ها

زیستگاهها • (zistgâh-hâ)

زیستگاهها (canonical)
zistgâh-hâ (romanization)

زیستگاه زیستگاه#Persian


زیستگاه

زیستگاه • (zistgâh) (plural زیستگاهها (zistgâh-hâ))

zistgâh (romanization)
زیستگاهها (plural)

زیست (zist, “existence”) + ـگاه (gâh, “place of”)


ممنوعیت

مَمنوعِیَّت (canonical)
mamnu'iyyat (romanization)

Borrowed from Arabic مَمْنُوعِيَّة (mamnūʕiyya). By surface analysis, ممنوع (mamnu', “banned”) + ـیت (-iyyat).

bor+

مَمْنُوعِيَّة

surf

ممنوعیت شکار

ممنوعیت خروج از کشور

ممنوعیت الکل در ایالات متحده

prohibition of alcohol in the United States

mamnu'iyyat-e alkol dar eyâlât-e mottahede


ایالات

head

ایالات • (eyâlât)

ایالت ایالت#Persian


خیانت‌کار

خیانتکار • (xiyânat-kâr) (plural خیانتکاران (xiyânat-kârân))

خیانتکار (canonical)
xiyânat-kâr (romanization)
خیانتکاران (plural)

From خیانت (xiyânat, “treason”) + کار (kâr).


خیانت

→ Bengali: খেয়ানত (kheẏanot)

Borrowed from Arabic خِيَانَة (ḵiyāna, “treason, betrayal”).

bor+

betrayal, including:
treason, treachery (to a country)

betrayal, including:
cheating (on a spouse)

یاران را گفتی از دروغ و خیانت و غیبت دور باشید و جز این آنچه خواهید کنید.

mid-11th century, Abū ʿAlī ʿUsmanī, برگردان رسالهٔ قشیریه [Translation of the Qushayriyyan Epistle]:

He would tell his friends, "Refrain from lies, betrayal, and slander, and besides these, do what you want."

yārān rā guftē az durōğ u xiyānat u ğaybat dūr bāšēd u juz īn ānči xwāhēd kunēd.


زایمان

head

زایمان • (zâymân)

fa-noun

زایمان • (zâymân)

زای (zây, “present stem of زادن, to give birth”) + مان (mân, “like, similar”).


سردبیران

سردبیر سردبیر#Persian


روزنامه نگار

head

روزنامه نگار • (ruz-nâme-negâr)

fa-noun

روزنامه نگار • (ruz-nâme-negâr)

روزنامهنگار روزنامهنگار#Persian


آرپی‌جی

آرپیجی (canonical)
âr-pi-ji (romanization)

rocket-propelled grenade
rocket-propelled grenade

(weaponry) RPG, rocket-propelled grenade


کاریکاتوریست

head

کاریکاتوریستها

کاریکاتوریست • (kârikâtorist) (plural کاریکاتوریستها (kârikâtorist-hâ))

fa-noun

کاریکاتوریستها

kârikâtorist (romanization)
کاریکاتوریستها (plural)

fa:کاریکاتوریست


همبسته‌گی

همبستهگی (canonical)
hambasta-gi (romanization)

همبستگی همبستگی#Persian


سردبیر

head

سردبیر • (sar-dabir) (plural سردبیران (sar-dabirân))

sar-dabir (romanization)
سردبیران (plural)

[säɾ.d̪ä.bíːɾ]

[sæɹ.d̪æ.bíːɹ]


بمب آتش‌زا

بمب آتشزا • (bomb-e âtaš-zâ)

fa-noun

بمب آتشزا • (bomb-e âtaš-zâ)

بمب آتشزا (canonical)
bomb-e âtaš-zâ (romanization)

fa:بمب آتش‌زا


بوتل

head

بوتل • (bōtal)

fa-noun

بوتل • (bōtal)

Borrowed from Hindustani بوتَل (botal) / बोतल (botal), from Portuguese botelha.


همبستگی

همبستگی جزئی


قربانی

head

قربانی • (qorbâni) (plural قربانیان (qorbâniân) or قربانیها (qorbâni-hâ))

qorbâni (romanization)
قربانیان (plural)
قربانیها (plural)

قربانیان حمله تروریستی

قربانیان اسیدپاشی


قربانیان

قربانیان • (qorbâniân)

قربانی قربانی#Persian


کلاشنیکف

کلاشنیکف • (kelâšnikof)

fa-noun

کلاشنیکف • (kelâšnikof)

کلاشینکف کلاشینکف#Persian


کلاشینکف

head

کلاشینکف • (kelâšinkof)

fa-noun

کلاشینکف • (kelâšinkof)

Ultimately from Russian Кала́шников (Kalášnikov), possibly via a third or fourth language. Note the change in pronunciation to 'kelâšinkof'.

مسلح به کلاشینکف

Kalashnikov (model of Russian assault rifle)


شلیک

shot (result of launching a projectile or bullet)


اقتصاددانان

head

اقتصاددانان • (eqtesâd-dânân)

اقتصاددان اقتصاددان#Persian

plural of اقتصاددان


سود سهام

سود سهام • (sud-e sahâm) (plural سودهای سهام)

sud-e sahâm (romanization)
سودهای سهام (plural)

From سود (sud, “profit, gain”) + سهام (sahâm, “shares”).

compound

(finance) dividend (a pro rata payment of money by a company to its shareholders)


آزبست

head

آزبست • (âzbest)

fa-noun

آزبست • (âzbest)


کلر

گاز کلر


پشک

Compare similar terms such as colloquial Persian پیشی (piši) (various regions), Gilaki پیچا (pičā) and Pashto پیشو (pišo), Turkish pişik, Baluchi پشی (piši), Kohistani Shina پشی (pušay).


اقتصاددان

head

اقتصاددان • (eqtesâd-dân) (plural اقتصاددانان (eqtesâd-dânân))

eqtesâd-dân (romanization)
اقتصاددانان (plural)

[ʔɪq.t̪ʰɪ.sɑːd̪.d̪ɑ́ːn]

[ʔɪq.t̪ʰɪ.sɑːd̪.d̪ɑ́ːn]

[ʔɪq.t̪ʰɪ.sɑːd̪.d̪ɑ́ːn]

From اقتصاد (eqtesâd, “economy”) + ـدان (-dân).

af

fa:اقتصاددان


سهام‌دار

head

سهامدار • (sahâm-dâr) (plural سهامداران (sahâm-dârân) or سهامدارها (sahâm-dâr-hâ))

سهامدار (canonical)
sahâm-dâr (romanization)
سهامداران (plural)
سهامدارها (plural)

[sä.ɦɑːm.d̪ɑːɾ]

[sä.ɦɑːm.d̪ɑːɾ]

[sɑːɑːm.d̪ɑːɾ]

[sɔːɔːm.d̪ɔːɾ]

[sæ.ɦɒːm.d̪ɒːɹ]

From سهام (sahâm, “shares”) + ـدار (-dâr).

سهامداران شرکت گازپروم


شکسته‌گی

شکستهگی (canonical)
šekasta-gi (romanization)

شکستگی شکستگی#Persian


سوخاری

سوخاری • (soxâri)

fa-noun

سوخاری • (soxâri)


زویج

zevij (romanization)
zavij (romanization)


لکانه

head

لکانه • (lakâne)

fa-noun

لکانه • (lakâne)

Arabic: لقانق (laqāniq)

From the older form نکانک (nakânak), possibly influenced by Greek λουκάνικο (loukániko).


نکانک

Borrowed from Aramaic נוקניק (nūqānīq), variant of לוקניק (lūqānīq), from Byzantine Greek λουκάνικον (loukánikon), λουκάνικα (loukánika), from Latin lūcānica (“sausage from Lūcānia”). Cognate to Greek λουκάνικο (loukániko), Arabic نُقَانِق (nuqāniq), لُقَانِق (luqāniq), Hebrew נַקְנִיק (naqnīq).


استخدام

head

استخدام • (estexdâm)

fa-noun

استخدام • (estexdâm)

[ʔɪs.t̪ʰɪx.d̪ɑ́ːm]

[ʔɪs.t̪ʰɪx.d̪ɑ́ːm]

[ʔɪs.t̪ʰɪx.d̪ɑ́ːm]

Borrowed from Arabic اِسْتِخْدَام (istiḵdām).

bor+

اِسْتِخْدَام

قرارداد استخدام


هیور

(Dari) brother-in-law (one's husband's brother)


تأويل

head

تأويل • (ta'vil) (plural تأویلات (ta'vilât))

[t̪ʰäʔ.wíːl]

[t̪ʰäʔ.wíːl]

[t̪ʰɑː.wíːl]

[t̪ʰɔː.wíl̥]

[t̪ʰæʔ.víːl̥]

[t̪ʰæʔ.víːl̥]

[t̪ʰæː.víːl̥]

ز آن که تاویل است وا داد عطا
چون که بیند آن حقیقت را خطا

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3742:

Because interpretation (alteration of the meaning) is a rejection of the gift,
 since he (the interpreter) regards that real meaning as faulty.

za ān ki ta'wīl ast wā-dād 'atā
čōn ki bi-bīnad ān haqiqat rā xatā

paraphrase, commentary, explanation, interpretation


استعمار

استعمار • (este'mâr)

fa-noun

استعمار • (este'mâr)

[ʔɪs.t̪ʰe̞ʔ.mɑ́ːɾ]

[ʔɪs.t̪ʰe̞ʔ.mɑ́ːɾ]

[ʔɪs.t̪ʰeː.mɑ́ːɾ]

Borrowed from Arabic اِسْتِعْمَار (istiʕmār).

bor+

اِسْتِعْمَار


انقضاء

head

انقضاء • (enqezâ')

fa-noun

انقضاء • (enqezâ')

[ʔɪɴ.qɪ.zɑ́ːʔ]

[ʔɪɴ.qɪ.zɑ́ːʔ]

[ʔɪɴ.qɪ.zɑ́ː]

[ʔeɴ.ɢe.zɒ́ːʔ]

Borrowed from Arabic اِنْقِضَاء (inqiḍāʔ).

bor+

تاریخ انقضاء


التماس

head

التماس • (eltemâs)

fa-noun

التماس • (eltemâs)

[ʔɪl̪.t̪ʰɪ.mɑ́ːs]

[ʔɪl̪.t̪ʰɪ.mɑ́ːs]

[ʔɪl̪.t̪ʰɪ.mɑ́ːs]

Borrowed from Arabic اِلْتِمَاس (iltimās).


انتهاء

head

انتهاء • (entehâ) (plural انتهاها)

fa-noun

انتهاء • (entehâ) (plural انتهاها)

entehâ (romanization)
انتهاها (plural)
انتها
انتهاء
entehâ', entehâ
انتهاء (ezafe)
entehâ-e (ezafe)
انتهائی (definite relative)
انتهائی (indefinite stressed)
entehâ-i (definite relative)
entehâ-i (indefinite stressed)

[ʔɪn̪.t̪ʰe̞.ɦɑːʔ]

[ʔɪn̪.t̪ʰe̞.ɦɑːʔ]

[ʔen̪.t̪ʰe.ɦɒːʔ]

Borrowed from Arabic اِنْتِهَاء (intihāʔ).


استقرار

head

استقرار • (esteqrâr)

fa-noun

استقرار • (esteqrâr)

[ʔɪs.t̪ʰɪq.ɾɑ́ːɾ]

[ʔɪs.t̪ʰɪq.ɾɑ́ːɾ]

[ʔɪs.t̪ʰɪq.ɾɑ́ːɾ]

[ʔes.t̪ʰeʁ.ɹɒ́ːɹ]

Borrowed from Arabic اِسْتِقْرَار (istiqrār).

bor+

اِسْتِقْرَار


مذاق

head

مذاق • (mazâq)

fa-noun

مذاق • (mazâq)

غربزدگی میگویم همچون وبازدگی. و اگر به مذاق خوش آیند نیست بگوییم همچون گرمازدگی یا سرمازدگی؛ امّا نه. دستکم چیزی است در حدود سنزدگی.

1962, Jalal Al-e-Ahmad, غربزدگی [Occidentosis: A Plague from the West]:

I say that being struck by the West ["occidentosis"] is like being struck by cholera. And if this is not in good taste [to say], let us say that it is like being struck by the heat or the cold; but no. It is at least something approximately like wheat being struck by weevils.

ğarb-zadegi mi-guyam ham-čun vabâ-zadegi. va agar be mazâq-e xoš âyand nist beguyim ham-čun garmâ-zadegi yâ sarmâ-zadegi; ammâ na. dast-e kam čizi ast dar hodud-e senn-zadegi.


توبة

tawbat (romanization)
tawba (romanization)

توبه توبه#Persian


حضور

خیال در همه عالم برفت و بازآمد
که از حضور تو خوشتر ندید جایی را

c. 1260, Saʿdī, “Ghazal 21”, in دیوان سعدی [The Divān of Saʿdī]:

My reveries set off for the whole world and came back,
For it had seen no place better than your side.

xayāl dar hama ālam biraft u bāz āmad
ki az huzūr-i tu xwaštar na-dīd jāyē rā


دوام

head

دَوام • (davâm)

fa-noun

دَوام • (davâm)

خانه با دوام

هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریدهٔ عالم دوام ما

c. 1390, Hafez, “Ghazal 11”, in دیوان حافظ [The Divān of Hafez]:

He whose heart lives in love shall never die;
On the world’s account-book, our immortality is registered.

hargiz na-mîrad ân ki dil-aš zinda šud ba išq
sabt ast bar jarîda-yi âlam dawâm-i mâ

enduring; persisting; immortality through time


طراح

head

طراح • (tarâh)

fa-noun

طراح • (tarâh)


علو

Alternative spelling of الو (alow, “flame”)


خطاب

head

خطاب • (xetâb)

fa-noun

خطاب • (xetâb)

[xɪ.t̪ʰɑ́ːb]

[xɪ.t̪ʰɑ́ːb]

[xɪ.t̪ʰɑ́ːb]

خطابی به من

کسی را مورد خطاب قرار دادن


خطاب

[xʊt̪.t̪ʰɑ́ːb]

[xʊt̪.t̪ʰɑ́ːb]

[xʊt̪.t̪ʰɑ́ːb]

خاطب خاطب#Persian


خلاء

head

خلاء • (xalâ')

fa-noun

خلاء • (xalâ')

خلاء امید

خلاء عاری از ماده است.


زوال

head

زوال • (zavâl)

fa-noun

زوال • (zavâl)

→ Hindustani:

Hindi: ज़वाल (zavāl)

Urdu: زوال (zvāl)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਜ਼ਵਾਲ (zavāl)

Shahmukhi script: زوال (zavāl)

گل اگرچه هست بس صاحب جمال
حسن او در هفتهای گیرد زوال

1177, Farīd ud-Dīn ʿAṭṭār, “The tale of the nightingale”, in منطقالطیر [The Conference of the Birds]:

Though the rose possesses much beauty,
Its prettiness finds ruin in one week.

gul agarči hast bas sāhib-i jamāl
husn-i ō dar hafta'ē gīrad zawāl

بردگانتان را همه بفروختهاید
که بردهداری
نشان زوال و تباهی است.

1972, احمد شاملو, آیدا، درخت و خنجر و خاطره:

Sell away all your slaves,
For slaveholding
Is the sign of ruin and devastation.

bardegân-etân râ hame beforuxte'id
ke barde-dâri
nešân-e zavâl o tabâhi ast.

decadence, decline, dissolution, downfall


قبال

head

قبال • (qebâl)

fa-noun

قبال • (qebâl)


شعور

head

شعور • (šo'ur)

fa-noun

شعور • (šo'ur)


سماع

head

سماع • (samâ')

fa-noun

سماع • (samâ')


مرور

با مرور زمان

مرور درس دوره


فقدان

feqdân (romanization)
foqdân (romanization)

Borrowed from Arabic فِقْدَان (fiqdān), فُقْدَان (fuqdān).


مطلب

head

مطلب • (matlab) (plural مطالب (matâleb))

→ Bengali: মতলব (motlob)

→ Hindustani:

Hindi: मतलब (matlab)

Urdu: مطلب (matlab)


قمار

قمار • (qemâr)

fa-noun

قمار • (qemâr)


نفاق

head

نفاق • (nifāq)

fa-noun

نفاق • (nifāq)

واگشایم هفت سوراخ نفاق
در ضیای ماه بیخسف و محاق

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3533:

I will lay bare the seven rifts (sins) of hypocrisy
in the light of the moon that suffers no eclipse or waning.

wāgušāyam haft sūrax-i-nifāq
dar ziyā-i-māh bē-xasf u mahāq


لحاظ

head

لحاظ • (lehâz)

Borrowed from Arabic لِحَاظ (liḥāẓ), plural of لَحْظ (laḥẓ).


لحاظ

لحاظ • (lehâz)

fa-noun

لحاظ • (lehâz)

از لحاظ کشاورزی


بروز

emergence, appearance (act of appearing)


معاش

head

معاش • (ma'āš／ma'âš)

fa-noun

معاش • (ma'āš／ma'âš)

Tajik: маъош (maʾoš), маош (maoš)

→ Chagatai:

Uyghur: مائاش (ma'ash), مۇئاش (mu'ash)

Uzbek: maosh

→ Hindustani:

Urdu: مَعَاش (ma'āś)

→ Pashto: معاش (ma'āš)

→ Turkmen: مۇئاش

Borrowed from Arabic مَعَاش (maʕāš), from عَاشَ (ʕāša).

etymon

livelihood, subsistence, means of living


محور

مِحوَر (canonical)
mehvar (romanization)

محور چرخش


قربان

head

قربان • (qorbân)

fa-noun

قربان • (qorbân)


دستگاه گلژی

head

دستگاه گلژی • (dastgâh e golži)

fa-noun

دستگاه گلژی • (dastgâh e golži)


بند «پ»

The "p" is in reference the words پارتی بازی (pârti-bâzi, “nepotism, cronyism”) or پارتی (pârti). Compare Gulf Arabic فيتامين و (vītāmīn wāw) and German Vitamin B.

چطوری تونستی تو اون اداره استخدام بشی؟
طبق بند پ.
četori tunesti tu un edâre estexdâm beši?
tebq-e band-e pe.
How did you manage to get employed by that office?
Per the Paragraph (p).

2006 July 16, Kayhan (18566), page 10:
آقای وزیر، بند«پ» را خط بزن
Mr. Minister, Strike Down the Paragraph (p)

2010 April 21, Iran (4483), page 21:
البته نمایندگی هایی هم بودند که با آغوش باز کار مشتریانشان را راه می انداختند که این موضوع نیازمند بند معروف «پ» (پارتی) بود.
... though there were VARs which would readily assist their customers, but this case needed the famous Paragraph (p) (cronyism).

2011 September 26, Shargh (1352), page 3:
استفاده از بند «پ» در پرونده بقایی رییس دیوان عدالت اداری خبر داد
estefâde az band-e "pe" dar parvande-ye baqâyi ra'is-e divân-e edâlat-e edâri khabar dâd
Using Paragraph (p) in Baqai Case: Head of the Bureau of Administrative Justice Reported

[...] توضیح داد: هر جای قانون دیوان عدالت اداری را که گشتیم، چیزی به نام بند«پ» پیدا نکردیم، بنابراین ایشان توضیح دهند منظورشان از بند «پ» چیست تا من بررسی کرده و پاسخ آن را بدهم؛ چرا که ایشان طوری صحبت کرده اند که ما واقعا فکر کردیم بند «پ» یک ماده قانونی است.

… [he] explained: we could not find anything called "Paragraph (p)" wherever we searched in the Code of the Bureau of Administrative Justice, so he should explain what he meant by "Paragraph (p)" so that I would check and respond, since he talked in such a way that we thought "Paragraph (p)" is actually an article.

2011 October 5, Etemaad (2277), page 3:
«آنقدر بگردید تا «بند پ» را پیدا کنید.»
"Search as much as you wish to find the Paragraph (p)".

2014 July 9, Iran (5690), page 8:
از این به بعد خرید حمایتی کتاب از ناشران و به دنبال آن تجهیز کتابخانه ها، بدون درنظر گرفتن بند نانوشته«پ» انجام می شود.
... is done without considering the unwritten Paragraph (p).

2014 September 18, Shargh (2117), page 7:
اما نمی توان منکر وجود بند «پ» شد و هنوز حضوری جدی دارد.
.. but the existence of Paragraph (p) can not be denied and it still has a strong presence.

2014 September 27, boursenews.ir, "بند" پ" تنها راه یافتن شغل؟":
بند "پ" تنها راه یافتن شغل؟
band-e "pe" tanhâ râh-e yâftan-e šoğl?
Paragraph (p), The Only Way to Find a Job?

2015 May 5, entekhab.ir, "۲.۵ میلیون بیکار به دنبال بند "پ""
2.5 میلیون بیکار به دنبال بند "پ"
2.5 milyun bikâr be dombâl-e yâftan-e band-e "pe"
2.5 Million Unemployed People in Search of Paragraph (p)

(informal, sarcastic) Paragraph (p) (a fictional clause used as a reference to cronyism).


بستان

head

بستان • (bostân)

بوستان بوستان#Persian


کوس

→ Arabic: كُوس (kūs)

desctree

→ Middle Armenian: գոս (gos), քօզ (kʻōz)
→ Armenian: գոս (gos)

→ Ottoman Turkish: كوس (küs)
Turkish: kös

Cognate with Sogdian [script needed] (kws, “drum”), Khotanese kūsa- (“vessel; drum”), etc.

fa:کوس_(ساز)

Kus, a large ancient Persian drum akin to a timpani.


کوس

fa:کوس_(ساز)

(vulgar, slang) Alternative form of کس (kos)


جانب

علت تنگی است ترکیب و عدد / جانب ترکیب حسها میکشد

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3098:

The cause of narrowness is composition (compoundness) and number (plurality): the senses are moving towards composition.

'alât-i-tangi-st tarkîb u 'adad / jânib-i-tarkîb has-hâ me-kišad


ربع

→ Azerbaijani: rüb

→ Ottoman Turkish: ربع (rub)

ربع ساعت

دو و ربع


نقص

هر که نقص خویش را دید و شناخت
 اندر استکمال خود ده اسبه تاخت

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3212:

Whoever has seen and recognised his own deficiency has galloped with ten horses in perfecting himself.

har ki naqs-i xwēš-rā dīd u šināxt
 andar istikmāl-i xwad dah asba tāxt


خمس

fifth (one of five equal parts of a whole)


سپند

→ Middle Armenian: սպանդ (spand)

→ Ottoman Turkish: سپند

→ Wakhi: spandr

From Middle Persian [script needed] (spand), ultimately from Proto-Iranian *cwantaH (“holy”) (compare Avestan 𐬯𐬞𐬆𐬧𐬙𐬀 (spəṇta, “holy”) and Middle Persian sp(y)nʾk' (spenāg, “holy”)), because the plant is used in fumigation against evil eye. Ultimately from Proto-Indo-European *ḱwen-.
Persian اسپناخ (espanâx, “spinach”), سپندان (sepandân, “mustard seed; garden cress seed”) (from Middle Persian spndʾn' (spandān, “mustard seed”)) and Northern Kurdish sping (“meadow salsify”) may be related.

cog

Peganum harmala
Peganum harmala#Translingual


مد

صنعت مد


مد

نمیخواهم که ابرویت مرا مد نظر گردد
که از وصل تو درد و فرقت من بیشتر گردد

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 138:

I do not want your eyebrows to enter the reach of my sight,
For my pain and my longing grow greater upon meeting you.

na-mē-xwāham ki abrūyat ma-rā madd-i nazar gardad
ki az wasl-i tō dard u furqat-i man bēštar gardad


دال

From Middle Persian d'lmn (/dālman/, “eagle, lammergeyer”). Cognate with Southern Luri دال (dâl, “eagle”), from the same root.

inh

دال معمولی

چنان مرغ دلم در قیدت افتاد
که کبکان دری در چنگ دالان

mid-1300s, Khwājū-yi Kirmānī, “Ghazal 231”, in دیوان خواجوی کرمانی:

The bird of my heart has fallen into your clutches
Like the valley partridges in the eagles' claws.

čunān murğ-i dil-am dar qayd-at uftād
ki kabkān-i darī dar čang-i dālān


دال

Borrowed from Urdu دال / Hindi दाल (dāl), from Sauraseni Prakrit 𑀤𑀸𑀮𑀻 (dālī), from Sanskrit दाल (dāla), itself from दलति (dalati, “he splits”); see दॄ (dṝ, “to tear, divide, split”). Likely via Mughal Persian.


عمق

عمق ظاهری

نه سخن کون و نه ذکر مکان
نه ز هیولا وز صورت نشان
نام سما و لقب ارض نه
عمق نه و طول نه و عرض نه

Not talk about being, nor mention of space;
Nor a discussion of essence and of form;
Nor the name of heaven and the title of the earth,
Nor of depth, nor of length, nor of width.

na suxan-i kawn u na zikr-i makān
na zi hayūlā w-az surat nišān
nām-i samā u laqab-i arz na
umq na u tūl na u arz na


صنع

تفاوت صنع خداوند با صنع انسان

the difference between human creation and God's creation

tafâvot-e son'-e xodâvand bâ son'-e ensân

(literary) production, productive power, capacity or process of creation


محب

جز من محب مبادت کس گرچه عیب نیست
باشد اگر بهر مو پیوند دوستداری

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 90:

May you have no lover except for me! Though there is no fault
If a lover should be bound to every hair of yours.

juz man muhibb mabādat kas garči ayb nēst
bāšad agar ba-har mō paywand-i dōstdārē


تبادل

[t̪ʰä.bɑː.d̪ʊ́l]

[t̪ʰä.bɑː.d̪ʊ́l]

[t̪ʰä.bɑː.d̪ʊ́l]

[t̪ʰä.bɔː.d̪úl̥]

[t̪ʰæ.bɒː.d̪ól̥]

Borrowed from Arabic تَبَادُل (tabādul).

تبادل نظر

تبادل اسرا

تبادل اطلاعات


نشاط

head

نشاط • (nešât)

fa-noun

نشاط • (nešât)


کالب

head

کالب • (kâlob) (plural کالبها (kâlob-hâ))

قالب قالب#Persian


نفع

اگر شراب خوری جرعهای فشان بر خاک
از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک؟

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 299”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

If you drink wine, pour a draught on the earth!
Why fear a sin which brings benefit to others?

agar šarāb xwarī jur'a'ē fišān bar xāk
az ān gunāh ki naf'ē rasad ba ğayr či bāk

منتقدان دولت نتانیاهو میگن دوپارگی رهبری فلسطینیها به نفع اسرائیلیهای مخالف راه حل تموم شده.

2023 December 22, “اسرائیل و فلسطینیها؛ راهحل دو کشوری چیست؟”, in YouTube, BBC Persian:

Critics of Netanyahu's government say that the schism in the Palestinian leadership has ended up to the benefit of Israelis opposed to the solution.

montaqedân-e dowlat-e netânyâhu mi-gan dopâregi-ye rahbari-ye felestini-hâ be naf'-e esrâ'ili-hâ-ye moxâlef-e râh-e hall tamum šode.


سحاب

سحاب • (sahâb)

fa-noun

سحاب • (sahâb)

اشکی از گردون به صحن خاک میریزد سحاب
رنگی از گلها بروی باغ میآرد جهان

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 83:

The clouds are spilling a tear from the heavens to the dusty court,
The world is bringing a hue from the roses to the garden's face.

aškē az gardūn ba sahn-i xāk mē-rēzad sahāb
rangē az gulhā ba-rō-yi bāğ mē-ārad jahān


مدخل

(linguistics) lemma, dictionary form of a word


حسد

بو الحکم نامش بد و بو جهل شد
ای بسا اهل از حسد نااهل شد

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 809:

His name was Abu ’l-Hakam, and he became Abú Jahl:
oh, many a worthy has become unworthy because of envy.

Bū-l-Hakam nām-aš bud u Bu-Jahl šud
ay basā ahl az hasad nā-ahl šud


ظلم

→ Chagatai:

Uyghur: زۇلۇم (zulum)

Uzbek: zulm

→ Hindustani:

Hindi: ज़ुल्म (zulm)

Urdu: ظُلْم (zulm)

Etymology tree
Arabic ظُلْم (ẓulm)bor.
Persian ظلمBorrowed from Arabic ظُلْم (ẓulm).


کمبیزه

Diminutive of کمب, کنب (konb, “golden shower”); see also کبست (kabast, “colocynth”).


میلاو

head

میلاو • (milâv)

fa-noun

میلاو • (milâv)


شبه

head

شبه • (šebh)

fa-noun

شبه • (šebh)

شبهعلم ― šebh-e-elm ― pseudoscience (literally, “quasi-science”)

شبهنظامی ― šebh-e-nezâmi ― militiaman (literally, “quasi-soldier”)

شبهجزیره ― šebh-e-jazire ― peninsula (literally, “quasi-island”)

(with ezâfe) similar to, -like, quasi-, -oid, pseudo-


مسئول

head

مسئول • (mas'ul) (plural مسئولین (mas'ulin) or مسئولها (mas'ul-hâ))

mas'ul (romanization)
مسئولین (plural)
مسئولها (plural)