باسوادی

باسوادی • (bâ-savâdi)

باسوادی توانایی شناخت، درک، تفسیر، ساخت، و برقراری ارتباط و محاسبه در استفاده از مواد چاپشده و نوشتهشده مربوط به زمینههای گوناگون است

Literacy is the ability to recognize, understand, interpret, produce, establish relationships and compute while using printed and written material pertaining to several domains.


هموار

fa-adj

هموار • (hamvâr)

Inherited from Middle Persian [script needed] (hamwar, “level, abreast”)

ref

MacKenzie, D. N. (1971) “hamwar”, in A concise Pahlavi dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press, page 41


بنفشه‌ای

بنفشهای (canonical)
banafše'iorbanafšeyi (romanization)

Azerbaijani: bənövşəyi

Less common form of بنفش (banafš). Morphologically from بنفشه (banafše, “violet”) + ـی (i).


مقصر

Borrowed from Arabic مُقَصِّر (muqaṣṣir).


مشهورتر

مشهور مشهور#Persian


مشهورترین

مشهور مشهور#Persian


سرسبز

fa-adj

سرسبز • (sarsabz) (comparative سرسبزتَر (sarsabz-tar), superlative سرسبزتَرین (sarsabz-tarin))

sarsabz (romanization)
سرسبزتَر (comparative)
سرسبزتَرین (superlative)

→ Hindustani:

Hindi: सरसब्ज़ (sarsabz)

Urdu: سَرسَبْز (sarsabz)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਸਰਸਬਜ਼ (sarsabaz)

Shahmukhi script: سَرسَبز (sarsabz)

خطهٔ سرسبز شمال

covered with grass and/or other vegetation; green


شلم شوربا

شلم شوربا • (šalam-šurbâ)


شکرشکن

From شکر (šakkar, “sugar”) + شکن (šakan-, “to break”).

compound

1315-1390, Hafez, Divan
طوطی شکرشکن
tûti-i šakkar-šakan
sweet-sounding parrot
شکرشکن شوند همه طوطیان هند
زین قند پارسی که به بنگاله میرود
šakkar-šakan šavand hama tûtiyân-i hind
zîn qand-i pârsî ki ba bangâla mê-ravad
All parrots of India would become sweet-sounding
Because of this Persian that is spreading to Bengal

(archaic, literature) having a mellifluous voice, sweet-sounding (especially of the beloved or birds)


بی چشم و رو

fa-adj

بی چشم و رو • (bi češm o ru)

(idiomatic) ungrateful (literally without eyes and face)


سیفید

سیفید • (sifid) (comparative سیفیدتَر (sifid-tar), superlative سیفیدتَرین (sifid-tarin))

sifid (romanization)
سیفیدتَر (comparative)
سیفیدتَرین (superlative)

سفید سفید#Persian

(dialectal, Abadeh, Eqlid) Alternative form of سفید (sefid, “white”)


سترگ

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (stwlg /sturg/), from Proto-Iranian *stūrakah. Cognate to Bactrian στοργο (storgo, “mighty, strong, great”). Minus one stem extension from pairing with the equivalent of بزرگ (bozorg) (like Proto-Slavic *čeršьňa (“sweet cherry”) from alignment with *višьňa (“sour cherry”)) cognate to Sanskrit स्थूर (sthūra, “bulky, massive”). In equivalent meaning with different root extension also in Ossetian стыр (styr, “large, great”), Pashto ستر (stër), and Sanskrit स्थिर (sthira, “firm”).

cog

در رحم پیدا نباشد هند و ترک
چون که زاید بیندش زار و سترگ

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3525:

In the womb (of this world) Hindoo and Turk are not distinguishable,
(but) when each is born (into the next world) he (the seer) sees that each is miserable or glorious.

dar rahim paydā nabašad hind u turk
čōn ki Zayad bīnad-aš zār u suturg


هراسان

fa-adj

هراسان • (harâsân)

[hä.ɾɑː.sɑ́ːn]

[hä.ɾɑː.sɑ́ːn]

[ʔä.ɾɑː.sɑ́ːn]

[ʔä.ɾɔː.sɔ́ːn]

[hæ.ɹɒː.sɒ́ːn]

از سخنان ایشان مترس و از رویهای ایشان هراسان مشو

You will not fear their words, nor be afraid of their countenances


بوری

→ Georgian: ბური (buri) — Fereydan

From a putative Middle Persian [Book Pahlavi needed] (*bwlyk' /bōrīg/) suffixed from [Book Pahlavi needed] (bwl /bōr/) becoming modern بور (bur, “red, bay; blond”) – compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (bwlk' /*bōrag/) reflected in modern بوره (bure, “borax”).


شادروان

head

شادروان • (šâdravân)

[ʃɑːð.ɾa.wɑːn]

[ʃɑːd̪.ɾä.wɑːn]

[ʃɑːd̪.ɾä.wɑːn]

[ʃɑːd̪.ɾä.wɑːn]

[ʃɔːd̪.ɾä.wɔːn]

[ʃɒːd̪.ɹæ.vɒːn]

[ʃɑː.ðuɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

[ʃɑː.d̪ʊɾ.wɑːn]

From شاد (šâd, “happy”) + روان (ravân, “mind, spirit”).


منقرض

Borrowed from Arabic مُنْقَرِض (munqariḍ).

bor+

گونههای منقرض


رسا

fa-adj

رسا • (resâ)

From رس (res, present stem of رسیدن (residan, “to arrive, to reach”)) + ـا (-â, “adjective-forming suffix”).

af

رس
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">رسیدن</i> (residan, “to arrive, to reach”)>


بیگاه

fa-adj

بیگاه • (bigâh)


متنوع

Borrowed from Arabic مُتَنَوِّع (mutanawwiʕ).

bor+

ساغر متنوع است از آن می

c. 1430, Shāh Ni'matullāh, “Ghazal 706”, in دیوان شاه نعمتالله:

مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی همدان گفت: ۲۵۰ محصول متنوع از ۵۰ شرکت استان در ششمین نمایشگاه توانمندیهای صادراتی جمهوری اسلامی ایران حضوری پرقدرت دارد.

2024 April 28, “۲۵۰ محصول متنوع از همدان در نمایشگاه تهران حضور دارند”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

Hamadan's General Director of Cultural Heritage, Tourism, and Handicrafts said: "250 diverse products from 50 companies of the province have made a strong showing in the sixth Export Capabilities Exhibition of the Islamic Republic of Iran."

modirkoll-e mirâs-e farhangi, gardešgari va sanâye'-e dasti-ye hamadân goft: 250 mahsul-e motanavve az 50 šerkat-e ostân dar šešomin namâyešgâh-e tavânmandi-hâ-ye sâderâti-ye jomhuri-ye eslâmi-ye irân hozuri por-qodrat dârad.


خراو

fa-adj

خراو • (xarâw)

خراب خراب#Persian

colloquial form of خراب (xarâb, “ruined, devastated, destroyed, intoxicated, miserable”)


مادرزادی

مادرزادی • (mâdarzâdi)

[mɑː.ðaɾ.zɑː.ˈðiː]

[mɑː.d̪äɾ.zɑː.d̪íː]

[mɑː.d̪äɾ.zɑː.d̪íː]

[mɑː.d̪äɾ.zɑː.d̪íː]

[mɔː.d̪äɾ.zɔː.d̪í]

[mɒː.d̪æɹ.zɒː.d̪íː]

بیماری مادرزادی


مکتوب

[mækʲ.t̪ʰúːb̥]

آثار مکتوب


ناخواسته

ناخواسته • (nâxâste)

بارداری ناخواسته


حالی

حالی • (hâli)


مذکر

Borrowed from Arabic مُذَكَّر (muḏakkar).

bor+

سیستم تناسلی جنس مذکر


مراقب

fa-adj

مُراقِب • (morâqeb) (comparative مُراقِبتَر (morâqeb-tar), superlative مُراقِبتَرین (morâqeb-tarin))

مُراقِب (canonical)
morâqeb (romanization)
مُراقِبتَر (comparative)
مُراقِبتَرین (superlative)

Borrowed from Arabic مُرَاقِب (murāqib).

مراقب باش


بی‌خانمان

بیخانمان • (bi-xânemân)

بیخانمان (canonical)
bi-xânemân (romanization)

From بیـ (bi, “without”) + خانمان (xânemân, “home”).


پرتوقع

پُرتَوَقُّع (canonical)
por-tavaqqo' (romanization)

پُرـ (por-) + تَوَقُّع (tavaqqo', “expectation”)


خفه

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਖਫ਼ਾ (khafā)

Shahmukhi script: خفا (xafā)

Related to the verb خفیدن (xafidan, “to choke; to cough”), from Proto-Iranian *xaf- (“to cough”), ultimately onomatopoeic.

(by extension, of a room, place) stuffy, suffocating; toxic

(figurative, of a person) gloomy, despondent


گشت

fa-adj

گشت • (gešt)

From Middle Persian 𐮅𐮍𐮎𐮈 (wspy), from Old Persian 𐎻𐎿𐎱 (vi-s-p /vispa/), a borrowing from Old Median [Term?] (/*vispa/). Inherited from Proto-Iranian *wícwah (“all, every; whole”), Proto-Indo-Iranian *wíćwas (“all, every”), ultimately from Proto-Indo-European *(h₁)wiḱ/wo-.
Perhaps influenced from the Book Pahlavi script; >wisp >*gisp/t >*gišp/t >gišt.
Cognate with Parthian 𐭅𐭉𐭎𐭐 (wysp /wisp/), Sogdian 𐫇𐫏𐫘𐫛 (wysp /wisp/), Bactrian οισπο (oispo /wīsp/), Old Persian 𐎻𐎿 (vi-s /visa/), and Avestan 𐬬𐬍𐬯𐬞𐬀 (vīspa).


رادیکال

fa-adj

رادیکال • (râdikâl)


متشکر

[mʊ.t̪ʰä.ʃäk.kʰɪ́ɾ]

[mʊ.t̪ʰä.ʃäk.kʰɪ́ɾ]

[mʊ.t̪ʰä.ʃäk.kʰɪ́ɾ]

[mo.t̪ʰæ.ʃækʲ.kʰʲéɹ]

Borrowed from Arabic مُتَشَكِّرْ (mutašakkir).


ماهواره‌ای

fa-adj

ماهوارهای • (mâhvâre-'i)

ماهوارهای (canonical)
mâhvâre-'i (romanization)

fa:ماهواره‌ای


شرم‌آور

شرمآور • (šarm-âvar) (comparative شرمآورتَر (šarm-âvar-tar), superlative شرمآورتَرین (šarm-âvar-tarin))

شرمآور (canonical)
šarm-âvar (romanization)
شرمآورتَر (comparative)
شرمآورتَرین (superlative)


بی‌شرم

بیشرم (canonical)
bi-šarm (romanization)

From Classical Persian بی (bē) + شرم (šarm).


ضد ماهواره

ضدماهواره ضدماهواره#Persian

Alternative form of ضدماهواره (zedd-e-mâhvâre)


درواخ

درواخ • (dorvâx)

[d̪ʊɾ.wɑ́ːx]

[d̪ʊɾ.wɑ́ːx]

[d̪ʊɾ.wɑ́ːx]

From Middle Iranian, compare with Bactrian λρογο (lrogo).


فرخ

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (plhw' /farrox/), 𐫛𐫡𐫇𐫑 (prwk̇ /farrox/), from Old Median *farnahvāh, from Proto-Iranian *húHarnahwāh. According to folk etymology, فر (farr, “royal splendor”) + رخ (rox, “face”).

af

زنده است نام فرخ نوشیروان بعدل
گر چه بسی گذشت که نوشین روان نماند

1258, Shaykh Muṣliḥ-ud-Dīn Saʿdī of Shiraz, translated by Wheeler M. Thackston, The Gulistan (Rose Garden) of Sa’di: Bilingual English and Persian Edition with Vocabulary, Bethesda, MD: Ibex Publishers, published 2008, →ISBN, page 13:

Noshirvan's splendid name still lives for justice,
Even though so much time has passed since his sweet soul ceased to exist.

zinda ast nām-i farrux-i nōšīrwān ba adl
gar či basē guḏašt ki nōšēn rawān na-mānd


بادبانی

fa-adj

بادبانی • (bâdbâni)

→ Hindustani:

Hindi: बादबानी (bādbānī)

Urdu: بادبانی (bādbānī)

قایقِ بادبانی


بی‌سابقه

بیسابقه (canonical)
bi-sâbeqe (romanization)

بی + سابقه — see also سابق


سرگرم

سَرگَرم (canonical)
sargarm (romanization)

From سر (sar, “head”) + گرم (garm, “warm”).

busy, occupied, engaged (with an activity); amused


محال‌تر

محالتر (canonical)
mohâl-tar (romanization)

محال محال#Persian


محال‌ترین

محالترین (canonical)
mohâl-tarin (romanization)

محال محال#Persian


سبشت

Ultimately from Proto-Indo-European *peyḱ- (“to stitch, sting; to embroider, mark, decorate”).


درشته

From verb درشتن (daroštan, “to pound, thresh”), probably from Middle Iranian *andarwištan.


راضی

fa-adj

راضی • (râzi)

Tajik: розӣ (rozi)

→ Assamese: ৰাজী (razi)

→ Bengali: রাজি (raji)

→ Gujarati: રાજી (rājī)

→ Hindustani:

Hindi: राज़ी (rāzī)

Urdu: راضی (rāzī)

→ Maithili: राजी (rājī)

→ Marathi: राजी (rājī)

→ Odia: ରାଜି (rāji)

→ Punjabi: rāzī

Gurmukhi script: ਰਾਜ਼ੀ (rāzī)

Shahmukhi script: راضی (rāẓī)

→ Sindhi: rāzī

Arabic script: راضي

Devanagari script: राजी

باز میگشتم که او خود واقف است
زین قضا راضی است مردی عارف است

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 561:

I was going back, (thinking), ‘He himself is aware;
he is satisfied with this (Divine) judgement: he is a man that knows (God)’.

bāz mē-gaštam ki ō xwad wāqif ast
z-īn qazā rāzī ast mar-ē 'ārif ast


مجرم

[mʊd͡ʒ.ɾɪ́m]

[mʊd͡ʒ.ɾɪ́m]

[mʊd͡ʒ.ɾɪ́m]


قحط

Borrowed from Arabic قَحْط (qaḥṭ, “drought, hunger”).


بیات

fa-adj

بیات • (bayât)

→ Khalaj: bəyât

Probably from Ottoman Turkish بایات (bayat).


گیاده

گیاده • (giyâde)

From Transoxianan Persian, from Middle Iranian *wiyādag.


سخش

سخش • (saxš)


لشن

From Proto-Iranian *(h)lagžnáh, from Proto-Indo-Iranian *slagžʰnás.


رسیده

Deverbal of رسیدن (residan, “to arrive, reach”)


خارق‌العاده

خارقالعاده • (xâreqo-l'âde)

خارقالعاده (canonical)
xâreqo-l'âde (romanization)

Arabic خَارِقُ العَادَة (ḵāriqu al-ʕāda)

der

خَارِقُ العَادَة


پیداوار

fa-adj

پیداوار • (peydâvâr)

→ Hindi: पैदावार (paidāvār)

→ Punjabi: ਪੈਦਾਵਾਰ (paidāvār)

→ Urdu: پیداوار (pedāvār)

[pʰäj.d̪ɑː.wɑːɾ]

[pʰäj.d̪ɑː.wɑːɾ]

[pʰäj.d̪ɑː.wɑːɾ]

[pʰäj.d̪ɔː.wɔːɾ]

From پیدا + ـوار.


خوشاب

خوشاب • (xošâb)

From خوش (xoš, “pleasant”) + آب (âb, “water”).

af

ایزد که به زلفت شکن و تاب نهاد
در لعل لبت لولوی خوشاب نهاد

c. 1260, Amīr Khusraw, “Rubaʿī”, in دیوان امیرخسرو [The Divān of Amīr Khusraw]:

The God who placed curls and twirls on your tresses
Placed lustrous pearls on the ruby of your lips.

ēzad ki ba zolf-at šikan u tāb nihād
dar la'l-i lab-at lūlū-yi xwašāb nihād


اوگاریتی

fa-adj

اوگاریتی • (ugâriti)


قبیح

قبیح • (qabih) (comparative قبیحتَر (qabih-tar), superlative قبیحتَرین (qabih-tarin))

qabih (romanization)
قبیحتَر (comparative)
قبیحتَرین (superlative)

چون تأمل کنند هیچ کار نبود در دنیا که آن را دو وجه نبود، یکی جمیل و دیگر قبیح، پس وجه جمیل هر کاری طلب کند[…]

1200s, Naṣīr al-Dīn al-Ṭūsī, اخلاق ناصری [Nāṣirean Ethics]:

When one thinks about it, there is nothing in this world which does not have two aspects: one beautiful and one foul. So one should seek out the beautiful aspect of everything […]

čūn ta'ammul kunand hēč kār na-buwad dar dunyā ki ān rā du wajh na-buwad, yakē jamīl u dīgar qabīh, pas wajh-i jamīl-i har karē talab kunad […]


روان‌تر

روانتر (canonical)
ravân-tar (romanization)

روان روان#Persian


روان‌ترین

روانترین (canonical)
ravân-tarin (romanization)

روان روان#Persian


شیداتر

head

شیداتر • (šeydâ-tar)

شیدا شیدا#Persian


شیداترین

شیداترین • (šeydâ-tarin)

روان روان#Persian


فرخنده‌تر

فرخندهتر (canonical)
farxonde-tar (romanization)

فرخنده فرخنده#Persian


فرخنده‌ترین

فرخندهترین (canonical)
farxonde-tarin (romanization)

فرخنده فرخنده#Persian


فرزانه‌تر

فرزانهتر (canonical)
farzâne-tar (romanization)

فرزانه فرزانه#Persian


فرزانه‌ترین

فرزانهترین (canonical)
farzâne-tarin (romanization)

فرزانه فرزانه#Persian


بیهوش

fa-adj

بیهوش • (bihuš)

بیهوش بیهوش#Persian


برهوت

From Arabic بلهوت (balahut, “A volcano in Yemen”).

der

w:ar:وادي برهوت

Ahmad Shamlou:

باری، دل در این برهوت، دیگرگونه چشماندازی میطلبد.

Forough Farrokhzad:

تو چه هستی، جز یک لحظه، یک لحظه که چشمان مرا، میگشاید در برهوت آگاهی؟


مغشوش

fa-adj

مغشوش • (mağšuš)

Borrowed from Arabic مَغْشُوش (maḡšūš, “impure, tainted”).

bor+

افکار مغشوش

disorderly, rumpled, marked by disorder.

16th Century, Kalim Kashani, Divan-e Kalim-e Kashani.
بادیه بوتهست و ما چون زر مغشوشیم راست
چون بپالودیم از او خالص چو زر کان شویم

(please add an English translation of this quotation)


ملول

→ Hindustani:

Hindi: मलूल (malūl)

Urdu: مَلُول (malūl)

→ Marathi: मलूल (malūl)

14th Century, HAfez, Divan-e Hafez.

من که ملول گشتمی از نفس فرشتگان
قال و مقال عالمی می کشم از برای تو.

12th Century, Rumi, Masnavi-e Ma'navi.

تا تو تاریک و ملول و تیرهای
دان که با دیو لعین همشیرهای.

(Regional dialects) lukewarm, tepid, moderately warm.


مشوش

Borrowed from Arabic مُشَوَّش (mušawwaš).

بیا که در غم عشقت مشوشم بی تو
بیا ببین که در این دم چه ناخوشم بی تو

12th Century, سعدی شیرازی [sa'dī šērāzī], کلیت [kulliyyat]:

Come because in the sadness of your love I am anxious without you
 Come see how unwell I am at this moment without you

گاه گفتی: «خاطر اسکندریه دارم که هوائی خوش است»
 باز گفتی: «نه، که دریای مغرب مشوش است»

12th Century, سعدی شیرازی [sa'dī šērāzī], Gulistān:

گر تو زین دست مرا بیسروسامان داری
من به آه سحرت زلف مشوش دارم.

14th Century, حافظ [hāfiz], دیوان حافظ [dīwān-i hāfiz]:


معوج

Borrowed from Arabic مُعْوَجّ (muʕwajj), active participle of اِعْوَجَّ (iʕwajja).

Dehkhoda Dictionary
Dehkhoda Dictionary Institute
University of Tehran Press


جذاب‌ترین

جذابترین (canonical)
jazzâb-tarin (romanization)

جذاب جذاب#Persian


جذاب‌تر

جذابتر (canonical)
jazzâb-tar (romanization)

جذاب جذاب#Persian


مسی

copper; copper-coloured; of or relating to copper


خاورمیانه‌ای

خاورمیانهای (canonical)
xâvar-e-miyâne-i (romanization)

From خاورمیانه + ـی.

suffix

خاورمیانه + ـی


شیمیایی

fa-adj

شیمیایی • (šimiyâyi)


آزادتر

head

آزادتر • (âzâd-tar)

آزاد آزاد#Persian


آزادترین

آزادترین • (âzâd-tarin)

آزاد آزاد#Persian


شنوا

fa-adj

شنوا • (šenavâ)


کم‌شنوا

کمشنوا (canonical)
kam-šenavâ (romanization)


ارزشمند

اَرزِشمَند • (arzešmand) (comparative اَرزِشمَندتَر (arzešmand-tar), superlative اَرزِشمَندتَرین (arzešmand-tarin))

اَرزِشمَند (canonical)
arzešmand (romanization)
اَرزِشمَندتَر (comparative)
اَرزِشمَندتَرین (superlative)

[ʔäɾ.zɪʃ.mǽn̪d̪]

[ʔäɾ.zɪʃ.mǽn̪d̪]

[ʔäɾ.zɪʃ.mǽn̪d̪]

From اَرزِش (arzeš, “value”) + ـمَند (-mand, possessing).


شبگیر

fa-adj

شبگیر • (šabgir)

شب (šab, “night”) + گیر (gir, present stem of گرفتن (gereftan, “to take”)), literally “night-taker; night-seizer”.

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">گرفتن</i> (gereftan, “to take”)

دعای شبگیر


سین

(text messaging) seen; read (of a text message)


تبریزی

fa-adj

تبریزی • (tabrêzi)

تبریز + ـی. For the development of the "poplar" sense see Old Armenian կաղամախի (kałamaxi).


نگران

→ Armenian: նիգարան (nigaran)

→ Azerbaijani: nigaran

→ Hindustani:

Hindi: निगरान (nigrān)

Urdu: نگران, nigrān

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਨਿਗਰਾਨ (nigrān)

Shahmukhi script: نگران (nigrān)

[nɪ.ɡä.ɾɑːn]

[nɪ.ɡä.ɾɑːn]

[nɪ.ɡä.ɾɑːn]

From نگر (negar-, present stem of نگریستن (negaristan, “to look”)) + ـان (-ân).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">نگریستن</i> (negaristan, “to look”)


سندروس

fa-adj

سندروس • (sandrus) (comparative سندروستَر (sandrus-tar), superlative سندروستَرین (sandrus-tarin))

sandrus (romanization)
سندروستَر (comparative)
سندروستَرین (superlative)

Borrowed from Arabic سَنْدَرُوس (sandarūs).

bor+

(archaic, literary) sandarac-coloured, yellow


معظم

Borrowed from Arabic مُعَظَّم (muʕaẓẓam).


کاو

From Proto-Indo-European *ḱówH-. (Compare English cave, Tocharian B throat (kor), Albanian cup (“odd, uneven”), Ancient Greek κύαρ (kúar, “eye of needle, earhole”), Old Armenian սոր (sor, “hole”), Sanskrit शून्य (śūnya, “empty, barren, zero”)).


مرموز

چو ناگفته به پیش روح پیداست /چو پوشیده شود بر روح مرموز


شکلاتی

fa-adj

شکلاتی • (šokolâti)

From شکلات (šokolât, “chocolate”) + ـی (i).


ویلان

ویلان • (veylân)


ابتدائی

ابتدائی • (ebtedâ'i)

→ Hindustani:

Hindi: इब्तिदाई (ibtidāī)

Urdu: ابتدائی (ibtidāī)

[ʔɪb.t̪ʰɪ.d̪ɑː.ʔíː]

[ʔɪb.t̪ʰɪ.d̪ɑː.ʔíː]

[ʔɪb.t̪ʰɪ.d̪ɑː.jíː]

Borrowed from Arabic اِبْتِدَائِيّ (ibtidāʔiyy).

bor+

اِبْتِدَائِيّ

مدرسه ابتدائی


گیج

→ Assyrian Neo-Aramaic: ܓܵܝܸܓ̰ (gāyij)

Cognate with Bakhtiari گێز (gız, “mad”), Northern Luri گێژ (gıj, “mad”), Dezfuli [script needed] (geyz, “dizzy; confused”), Northern Kurdish gêj (“dizzy”), Sogdian [script needed] (kyc /kēč/). Compare also the Iranian borrowings: Middle Armenian գիժ (giž), Middle Georgian გიჟი (giži, “crazy, mad; foolish”), Assyrian Neo-Aramaic ܓܫ̰ܘܢܐ (gežūnē), Udi ҝиж (gʲiž).
The Persian is probably borrowed from a Northwestern Iranian language, rather than inherited.


چموش

fa-adj

چموش • (čamuš)

Akin to Arabic شُمُوس (šumūs), an Iranian borrowing.


کم‌بخت

کمبخت (canonical)
kam-baxt (romanization)

desc

→ Armenian: քամբախտ (kʻambaxt), քյամբախտ (kʻyambaxt)

→ Azerbaijani: kəmbəxt

→ Baluchi: [script needed] (kambaxt)

→ Gujarati: કમબખ્ત (kambakht)

→ Hindustani:

Hindi: कमबख़्त (kambaxt)

Urdu: کمبخت (kambaxt)

→ Northern Kurdish: k’ambax (“in ruins, ruined, destroyed, razed to the ground; in bad condition; ruins”) (possibly)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਕੰਬਖ਼ਤ (kambxat)

Shahmukhi script: کَمبَخت (kambaxt)

→? Armenian: քամբախ (kʻambax), քյամբախ (kʻyambax, “ruined”) (possibly)

→? Azerbaijani: kambax (“ruined”) (possibly)


کنفت

Probably from Proto-Indo-European *gnebʰ- (“to press, tighten”).


خوش‌نمک

خوشنمک (canonical)
xoš-namak (romanization)

From خوش (xoš, “pleasant”) + نمک (namak, “salt”).

compound

2013, کودکان را نباید به مصرف زیاد نمک عادت داد, Iranian Students News Agency
نمک غذا تنها بایستی در حدی باشد که غذا قابل خوردن شود نه این که خوش نمک و یا شور شود.

The salt in the food should have such amount to make the food easy to consume, not to make it pleasantly salty or too salty.

2013, روزنامه كيهان91/5/16: مديريت تغذيه روزه داران در مناطق گرمسير, Kayhan
غذاهای فست فود و سس های چرب و خوش نمک انتخاب خوبی برای سحری نیستند

fast foods and fatty and salty sauces are not good options for suhur.

2018, طعم یک غذای ماندگار, Donya-e-Eqtesad
[...] اما به نظرم برنج کمی خوش نمک بود

… but I think the rice was slightly salty.

slightly salty, especially when it makes the food tasty


کلته

Possibly cognate with Old English healt.


پید

From Parthian ʾpyd (apēd, “departed, vanished”).


مجدانی

head

مجدانی • (majdâni)

fa-noun

مجدانی • (majdâni)

[mæd͡ʒdɒːˈniː]


قبراق

fa-adj

قبراق • (qebrâq)

[qeb.ɹɒ́ːɢ̥]


ارجمند

ارجمند • (arjomand) (comparative ارجمندتَر (arjomand-tar), superlative ارجمندتَرین (arjomand-tarin))

arjomand (romanization)
ارجمندتَر (comparative)
ارجمندتَرین (superlative)

[ʔäɾ.d͡ʒʊ.mǽn̪d̪]

[ʔäɾ.d͡ʒʊ.mǽn̪d̪]

[ʔäɾ.d͡ʒʊ.mǽn̪d̪]

[ʔäɾ.d͡ʒu.mǽn̪d̪̥]

[ʔæɹ.d͡ʒo.mǽn̪d̪̥]

Related to ارزیدن (arzidan, “to cost, be of value”). Ultimately from Proto-Indo-European *h₂elgʷʰ- (“to cost, have value”).

cog

چینیان صد رنگ از شه خواستند
پس خزینه باز کرد آن ارجمند

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3472:

The Chinese requested the King to give them a hundred colours:
then that excellent (king) opened the treasury.

čîniyân sad rang az ša xwastand
pas xazîna bâz kard ân arjumand


یغر

Borrowed from Sogdian yγrt (*yiγart, “wide”).
Or of Turkic origin, compare Azerbaijani yoğurmaq.


بابلی

fa-adj

بابلی • (bâbeli)

From بابل + ـی.


استوار

استوار • (ostovâr)

→ Urdu: استوار (ustuvār)

[ʔʊs.t̪ʰʊ.wɑ́ːɾ]

[ʔʊs.t̪ʰʊ.wɑ́ːɾ]

[ʔʊs.t̪ʰʊ.wɑ́ːɾ]

Inherited from Middle Persian [script needed] ('wstwb'l M 'wystw'r /awestwār/).


اشتراکی

fa-adj

اشتراکی • (ištirākī／ešterâki)

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑː.kʰiː]

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑː.kʰiː]

[ʔɪʃ.t̪ʰɪ.ɾɑː.kʰiː]

[ʔeʃ.t̪ʰe.ɹɒː.kʰʲiː]


پرت

یک دهکورهی پرت در کوهستان

(of a place) far away, remote, isolated, inaccessible

فقط ازم سوالای پرت پرسید!

He/she asked me only irrelevant questions!

(informal, of a person or topic) irrelevant, unrelated, off-topic

(informal, of a person or thought) distracted


ارغه

ارغه • (arğe)


مدام

مدام • (modâm)

ما در پیاله عکس رخ یار دیدهایم
ای بیخبر ز لذت شرب مدام ما

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 11”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

I have seen the reflection of the beloved's face in the goblet,
O you who are unaware of the joys of my eternal drinking!

mā dar piyāla aks-i rux-i yār dīda'ēm
ay bē-xabar zi lazzat-i šurb-i mudām-i mā

unending, ceaseless, perpetual; (adverbially) ceaselessly, forever


نانوشته

نانوشته • (nânevešte)

املای نانوشته غلط ندارد.
emlâ-ye nâ-nevešte ğalat nadârad
An unwritten dictation does not have mistakes.


حیله‌گر

حیلهگر (canonical)
hile gar (romanization)


آبزی

آبزی • (âb-zi)


مکار

→ Hindustani:

Hindi: मक्कार (makkār)

Urdu: مَکَّار (makkār)

→ Russian: мака́р (makár)

[mäk.kʰɑ́ːɾ]

[mäk.kʰɑ́ːɾ]

[mäk.kʰɑ́ːɾ]

[mäk.kʰɔ́ːɾ]

[mækʲ.kʰɒ́ːɹ]


بلروسی

From بلاروس + ـی.


منتظر

مُنتَظِر (canonical)
montazer (romanization)

[mʊn̪.t̪ʰä.zɪ́ɾ]

[mʊn̪.t̪ʰä.zɪ́ɾ]

[mʊn̪.t̪ʰä.zɪ́ɾ]

Borrowed from Arabic مُنْتَظِر (muntaẓir).

bor+

بامدادان از برای امتحان / ایستاد او منتظر بر آستان

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume III, verse 3305:

At daybreak, in order to make trial, he stood waiting on the threshold.

bâmdâdân az barâ-ye emtehân / istâd u montazer bar âstân


همجنسگراهراس

[hæmdʒensɡæɾɒhæˈɾɒs]

From همجنسگرا + ـهراس.

af

همجنسگرا + ـهراس

fa:همجنسگراهراس


همجنس‌گراهراس

همجنسگراهراس (canonical)
hamjens-garâ-harâs (romanization)

[häm.d͡ʒɪns.ɡä.ɾɑː.ɦä.ɾɑːs]

[häm.d͡ʒɪns.ɡä.ɾɑː.ɦä.ɾɑːs]

[ʔäm.d͡ʒɪns.ɡä.ɾɑːä.ɾɑːs]

[ʔäm.d͡ʒins.ɡä.ɾɔːä.ɾɔːs]

[hæm.d͡ʒens.ɡʲæ.ɹɒː.ɦæ.ɹɒːs]

From همجنسگرا (hamjens-garâ) + ـهراس (-harâs).

fa:همجنس‌گراهراس


بربری

[bäɾ.bä.ɾíː]

[bäɾ.bä.ɾíː]

[bäɾ.bä.ɾíː]

[bæɹ.bæ.ɹíː]

Inherited from Middle Persian 𐬠𐬀𐬭𐬠𐬀𐬭𐬍𐬔 (barbarīg, “barbarian; African”), ultimately from Ancient Greek βᾰ́ρβᾰρος (bárbaros). Equivalent to بربر (barbar, “Barbary”) + ی (-i). For the sense "Berber", presumably a semantic loan from Arabic بَرْبَرِيّ (barbariyy).


بدحجاب

fa-adj

بدحجاب • (bad-hejâb) (comparative بدحجابتَر (bad-hejâb-tar), superlative بدحجابتَرین (bad-hejâb-tarin))

bad-hejâb (romanization)
بدحجابتَر (comparative)
بدحجابتَرین (superlative)

From بد (bad, “bad”) + حجاب (hejâb, “hijab”).

آیا پاسبانان زن بدحجاب را کتک زدند؟

Did the policemen hit the insufficiently veiled woman?

âyâ pâsbânân zan-e bad-hejâb râ kotak zadand?

(of a woman) badly veiled; wearing a form of Islamic dress which is considered (by the speaker or some authority) not to be modest enough


وروجک

وروجک • (vorujak) (comparative وروجکتَر (vorujak-tar), superlative وروجکتَرین (vorujak-tarin))

vorujak (romanization)
وروجکتَر (comparative)
وروجکتَرین (superlative)

Possibly from Gilaki وروتن (vörütən, “to run away”) (present stem وروج (vörüj)), and the suffix ک (ak).


صورتى

[suː.ɾä.t̪ʰíː]

[suː.ɾä.t̪ʰíː]

[suː.ɾä.t̪ʰíː]

[suː.ɹæ.t̪ʰíː]

From صورت (surat, “face”), from Arabic صُورَة (ṣūra), because the complexion of skin gives off a pink undertone.


کدوم

کدوم خونه مال شماست؟

Which house is yours? colloquial Tehrani Persian

کدام کدام#Persian

(Iran, colloquial-um) Spoken form of کدام (kodâm).


مغاک‌تر

head

مغاکتر • (mağâk-tar)

مغاکتر (canonical)
mağâk-tar (romanization)

[mæɣɒːkʰˈt̪ʰæɾ]

[mæɣɒːkˈt̪ʰæɾ]

مغاک مغاک#Persian


مغاک‌ترین

مغاکترین • (mağâk-tarin)

مغاکترین (canonical)
mağâk-tarin (romanization)

[mæˈɣɒːkʰt̪ʰæˈɾiːn]

[mæˈɣɒːkt̪ʰæˈɾiːn]

مغاک مغاک#Persian


مغاک

fa-adj

مغاک • (mağâk) (comparative مغاکتَر (mağâk-tar), superlative مغاکتَرین (mağâk-tarin))

mağâk (romanization)
مغاکتَر (comparative)
مغاکتَرین (superlative)

From مَغ (mağ, “hole”) + ـاک (-âk), from Middle Persian mγ (maγ, “hole, pit”).


مشروب

مشروب • (mašrub)


حرارتی

انرژی حرارتی


گرمایی

گرمایی • (garmâyi)

[ɡäɾ.mɑː.jíː]

[ɡäɾ.mɑː.jíː]

[ɡäɾ.mɑː.jíː]

[ɡäɾ.mɔː.jí]

[ɡʲæɹ.mɒː.jíː]

المنت گرمایی

heat-sensitive, heat-intolerant (of someone who feels the heat)


متغیر

changeable (subject to sudden or frequent changes, for example of the weather)

(of a date) movable (changing from one time to another)

(mathematics) variable (having no fixed quantitative value)


استادانه‌تر

head

استادانهتر • (ostâdâne-tar)

استادانهتر (canonical)
ostâdâne-tar (romanization)

استادانه استادانه#Persian


استادانه‌ترین

استادانهترین • (ostâdâne-tarin)

استادانهترین (canonical)
ostâdâne-tarin (romanization)

استادانه استادانه#Persian


استادانه

fa-adj

استادانه • (ostâdâne) (comparative استادانهتَر (ostâdâne-tar), superlative استادانهتَرین (ostâdâne-tarin))

ostâdâne (romanization)
استادانهتَر (comparative)
استادانهتَرین (superlative)

→ Urdu: استادانہ (ustādanah)

[ʔʊs.t̪ʰɑː.d̪ɑː.nä]

[ʔʊs.t̪ʰɑː.d̪ɑː.nä]

[ʔʊs.t̪ʰɑː.d̪ɑː.nä]

From استاد (ostâd, “professor”) + ـانه (-âne), a combining adjective marker.


شریف

fa-adj

شریف • (šarif)

مرد شریف

دودمانی شریف

چون که دزدی باری آن در لطیف
چون که حامل میشوی باری شریف

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 1428:

As you (must) steal, at any rate (let it be) that lovely pearl;
as you are going to bear a burden, at any rate (let it be) a noble one.

čōn ki duzdī bār-ē ān dar latīf
čōn ki hāmil mē-šawī bār-ē-i šarīf

اسم شریف شما

(honorific) Used as an honorific adjective.


قومی

→ Hindustani:

Hindi: क़ौमी (qaumī)

Urdu: قومی (kaumī)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਕੌਮੀ (kaumī)

Shahmukhi script: قومی (kaumī)

From قوم (qowm, “people, nation, tribe”) + ـی (-i, “ezafe”).


ناپدید

fa-adj

ناپَدید • (nâpadid)

ناپَدید (canonical)
nâpadid (romanization)

[nɑː.pʰä.d̪íːd̪]

[nɑː.pʰä.d̪íːd̪]

[nɑː.pʰä.d̪íːd̪]

[nɔː.pʰä.d̪íd̪̥]

[nɒː.pʰæ.d̪íːd̪̥]

From ناـ (nâ-) + پَدید (padid, “visible”).


بینا

بینا • (binâ)

From بین (bin), present stem of دیدَن (to see).


مسرور

مسرور • (masrur) (comparative مسرورتَر (masrur-tar), superlative مسرورتَرین (masrur-tarin))

masrur (romanization)
مسرورتَر (comparative)
مسرورتَرین (superlative)

Borrowed from Arabic مَسْرُور (masrūr, “delighted, joyous”)

bor+

تک مران در کش عنان مستور به
هر کس از پندار خود مسرور به

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 3611:

Do not gallop, draw rein, ’tis better (thy spirit) be veiled;
 ’tis better that every one be gladdened by his own fancy.

tak ma-rān dar kaš 'inān mastūr bih
har kas az pindār-i-xwad masrūr bih


خوانا

fa-adj

خوانا • (xânâ)

From خوان (xân, present stem of خواندن (xândan, “to read”)) + ـا (-â).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">خواندن</i> (xândan, “to read”)


بچگانه

fa-adj

بچگانه • (baččegâne) (comparative بچگانهتَر (baččegâne-tar), superlative بچگانهتَرین (baččegâne-tarin))

baččegâne (romanization)
بچگانهتَر (comparative)
بچگانهتَرین (superlative)

[bät͡ʃ.t͡ʃʰä.ɡɑː.nä]

[bät͡ʃ.t͡ʃʰä.ɡɑː.nä]

[bät͡ʃ.t͡ʃʰä.ɡɑː.nä]

[bät͡ʃ.t͡ʃʰä.ɡɔː.nä]

[bæt͡ʃ.t͡ʃʰæ.ɡɒː.ne]

[bät͡ʃ.t͡ʃʰä.ɡɔ.nä]

From بچه + ـانه.


گویا

گویا • (guyâ)

From گو (gu, present stem of گُفْتَن (goftan, “to say, to speak”)) + ـا (-â, “adjective-forming suffix”).

af

گو
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">گُفْتَن</i> (goftan, “to say, to speak”)>


دارا

fa-adj

دارا • (dârâ)

Equivalent to دار (dâr, present stem of داشتن (dâštan, “to have”)) + ـا (-â), from Middle Persian [script needed] (YHSNN'k' /dārāg/).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">داشتن</i> (dâštan, “to have”)

inh

دارای ثروث

دارای تکبر

(with an ezâfe) possessing; having; possessed of; with the quality of


مضحک

fa-adj

مضحک • (mozhek) (comparative مضحکتَر (mozhek-tar), superlative مضحکتَرین (mozhek-tarin))

mozhek (romanization)
مضحکتَر (comparative)
مضحکتَرین (superlative)


ناچار

ناچار • (nâčâr)

[nɑː.t͡ʃɑːɾ]

[nɑː.t͡ʃʰɑːɾ]

[nɑː.t͡ʃʰɑːɾ]

[nɑː.t͡ʃʰɑːɾ]

[nɔː.t͡ʃʰɔːɾ]

[nɒː.t͡ʃʰɒːɹ]

From ناـ (nâ-, “without”) + چار (čâr, from چاره (čâre, “remedy”)).

af

from <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">چاره</i> (čâre, “remedy”)


حمرا

fa-adj

حمرا • (hamrâ)

Borrowed from Arabic حَمْرَاء (ḥamrāʔ), feminine singular of أَحْمَر (ʔaḥmar).

(reserved for feminine or nonhuman plural nouns) red


طالع

طالِع • (tâle')

[t̪ʰɑː.lɪ́ʔ]

[t̪ʰɑː.lɪ́ʔ]

rising; ascending (of a star or other celestial body)


اصفهانی

اصفهانی • (esfahâni)

[ʔɪs.fä.ɦɑː.níː]

[ʔɪs.fä.ɦɑː.níː]

[ʔɪs.fɑːɑː.níː]


شاهانه

شاهانه • (šâhâne)

šâhâne (romanization)
شاهانهام (first-person predicative singular)
šâhâné-am (first-person predicative singular)
شاهانهام، شاهانم (colloquial first-person predicative singular)
šâhânám (first-person predicative singular)
شاهانهایم (first-person plural predicative)
šâhâné-im (first-person plural predicative)
شاهانهای (predicative second-person singular)
šâhâné-i (predicative second-person singular)
شاهانهاید (plural predicative second-person)
šâhâné-id (plural predicative second-person)
شاهانهاین (colloquial plural predicative second-person)
šâhâné-in (plural predicative second-person)
شاهانه است (predicative singular third-person)
šâhâné ast (predicative singular third-person)
شاهانهئه، شاهانس (colloquial predicative singular third-person)
šâhâné-e, šâhânás (predicative singular third-person)
شاهانهاند (plural predicative third-person)
šâhâné-and (plural predicative third-person)
شاهانهان، شاهانن (colloquial plural predicative third-person)
šâhâné-an, šâhânán (plural predicative third-person)

→ Azerbaijani: şahanə

→ Bengali: শাহানা (śahana)

→ Hindustani:

desc

Hindi: शाहाना (śāhānā)

Hindi: शाहाना (śāhānā)

Urdu: شاہانَہ (śāhāna)

Urdu: شاہانَہ (śāhāna)

→ Ottoman Turkish: شاهانه (şâhâne)

Turkish: şahane

→ Uzbek: shohona

[ʃɑː.ɦɑː.nǽ]

[ʃɑː.ɦɑː.nǽ]

[ʃɒː.ɦɒː.né]

af

شاه (šâh) + ـانه (-âne)


عجمی

[ʔä.d͡ʒä.míː]

[ʔä.d͡ʒä.míː]

[ʔä.d͡ʒä.míː]

[ʔä.d͡ʒä.mí]

[ʔæ.d͡ʒæ.míː]

[ʔä.d͡ʒä.mí]

Borrowed from Arabic عَجَمِيّ (ʕajamiyy).


تحفه

→ Hindustani:

desc

Hindi: तोहफ़ा (tohfā, “gift, rarity, curiosity”)

Urdu: تحفہ (tohfā)


دنگل

dangel (romanization)
dengel (romanization)


دنگل

From دنگ (“knee”), derived from Old Persian *danu-, from Proto-Iranian *jā́nu. Doublet of زنگار. Compare زانو (“knee”), Ossetian зӕнг (zæng, “shin”).


تباه

fa-adj

تباه • (tabâh)

→ Hindustani:

Hindi: तबाह (tabāh)

Urdu: تَباہ (tabāh)

[t̪ʰä.bɑ́ːʱ]

[t̪ʰä.bɑ́ːʱ]

[t̪ʰæ.bɒ́ːʰ]

Inherited from Middle Persian [script needed] (tpʾh /tabāh/, “injury”), from Proto-Iranian *tap-, perhaps ultimately from Proto-Indo-European *tep- (“to be warm, to be hot”). Compare Sanskrit ताप (tāpa, “heat; torment”).

inh

ندارد بدین خط کسی دستگاه
بترسم که گردد بیک ره تباه

c. 1250, Zartusht Bahrām-i Pazhdaw, زراتشتنامه [Zarātusht Nāma]:

Nobody has the skill to read this script,
I fear that it shall be lost at one stroke.

nadārad badīn xatt kasē dastgāh
bitarsam ki gardad ba-yak rāh tabāh


مغلوب

head

مغلوب • (mağlub)

der

Arabic مَغلُْوب


بی‌ادب

بیادب (canonical)
bi-adab (romanization)

→ Malay: biadab
Indonesian: biadab

From بیـ (bi-, “-less; without”) + ادب (adab, “politeness; courtesy”).

af

!چقدر بیادب


ایمن

fa-adj

ایمن • (êmen) (comparative ایمنتَر (êmen-tar), superlative ایمنتَرین (êmen-tarin))

êmen (romanization)
ایمنتَر (comparative)
ایمنتَرین (superlative)

Borrowed from Arabic آمِن (ʔāmin), from an Arabic dialect with imāla. Classical Arabic /ʔaːmin/ becomes /ʔeːmin/ with imāla.
Compare Classical Persian لیکِنْ (lēkin) and بَلی (balē), from Arabic لٰكِنْ (lākin) and بَلَى (balā).

safe; secure, especially against hazards, accidents


نگون

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (nkwn' /nigūn/). Akin to Old Armenian նկուն (nkun), an Iranian borrowing.

inh

عقل جزوی گاه چیره گه نگون
عقل کلی آمن از ریب المنون

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume III, verse 1145:

The particular intellect is sometimes dominant, sometimes overthrown;
 the Universal Intellect is secure from the mischances of Time.

aql-i juzwī gāh čīra gah nigūn
aql-i kullī āmin az raybu l-manūn


بدرام

fa-adj

بدرام • (badrâm)

An old compound:
* From Proto-Indo-European *per-, *próti, *préti. Compare Avestan 𐬞𐬀𐬌𐬙𐬌 (paⁱti, “against”), Sanskrit प्रति (prati, “against”).
* From Proto-Indo-European *h₁rem-. Compare Avestan 𐬭𐬀𐬨𐬀𐬌𐬙𐬌 (ramaⁱti), Sanskrit रमते (ramate).
Folk etymology links it to بد (bad, “bad”) and رام (râm), which is wrong.


ماشینی

ماشینی • (mâšini)


رادیویی

رادیویی • (râdiyoyi)

ایستگاه رادیویی


پیچیده

پیچیده • (pičide)


پیچاپیچ

پیچاپیچ • (pičâpič)

[pʰeː.t͡ʃʰɑː.pʰeːt͡ʃ]

[pʰeː.t͡ʃʰɑː.pʰeːt͡ʃ]

[pʰeː.t͡ʃʰɑː.pʰeːt͡ʃ]

[pʰeː.t͡ʃʰɔː.pʰeːt͡ʃ]

[pʰiː.t͡ʃʰɒː.pʰiːt͡ʃ]

convoluted, complicated, spiral, mazelike

(of a river) meandrous, tortuous, winding


پر توان

پرتوان پرتوان#Persian


زیست پزشکی

زیستپزشکی زیستپزشکی#Persian

Alternative form of زیستپزشکی (zist-pezeški)


فرازمینی

فَرازَمینی • (farâ-zamini)

فَرازَمینی (canonical)
farâ-zamini (romanization)


زیست‌پزشکی

زیستپزشکی (canonical)
zist-pezeški (romanization)


عادل‌تر

عادلتر (canonical)
'âdel-tar (romanization)

عادل عادل#Persian


عادل‌ترین

عادلترین (canonical)
'âdel-tarin (romanization)

عادل عادل#Persian


نهادی‌تر

نهادیتر (canonical)
nahâdi-tar (romanization)

نهادی نهادی#Persian


نهادی‌ترین

نهادیترین (canonical)
nahâdi-tarin (romanization)

نهادی نهادی#Persian


نهادی

نَهادی • (nahâdi) (comparative نَهادیتَر (nahâdi-tar), superlative نَهادیتَرین (nahâdi-tarin))

نَهادی (canonical)
nahâdi (romanization)
نَهادیتَر (comparative)
نَهادیتَرین (superlative)

[nɑːɑː.d̪iː]


دنیوی

Borrowed from Arabic دُنْيَوِيّ (dunyawiyy).


بی‌دانه

fa-adj

بیدانه • (bi-dâne)

بیدانه (canonical)
bi-dâne (romanization)

→ Bengali: বেদানা (bedana)


اوکراینی

اوکراینی • (okrâyni)

From اوکراین + ـی.

af

اوکراین + ـی


داغون

fa-adj

داغون • (dâğun) (comparative داغونتَر (dâğun-tar), superlative داغونتَرین (dâğun-tarin))

dâğun (romanization)
داغونتَر (comparative)
داغونتَرین (superlative)

Borrowed from Azerbaijani dağın (as in darmadağın (“completely scattered”)), from dağılmaq (“fall in, disintegrate, scatter”).

(Iran, colloquial) wrecked, destroyed, broken


داغون‌ترین

head

داغونترین • (dâğun-tarin)

داغونترین (canonical)
dâğun-tarin (romanization)

داغون داغون#Persian


داغون‌تر

داغونتر • (dâğun-tar)

داغونتر (canonical)
dâğun-tar (romanization)

داغون داغون#Persian


مطبوع

ای همه شکل تو مطبوع و همه جای تو خوش
دلم از عشوه شیرین شکرخای تو خوش

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 287”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

O you whose every form is agreeable, you whose every place is pleasant!
My heart is pleased from your sweet, sugar-crunching flirting.

ay hama šikl-i tu matbū' u hama jā-yi tu xwaš
dilam az išwa-yi šīrīn-i šikarxā-yi tu xwaš


یک‌رنگ

یکرنگ (canonical)
yek-rang (romanization)

[jekʲ.ɹǽɲɡʲ̥]

From یک (yek-, “uni-”) + رنگ (rang, “color”).

11th century, Abu'l-Fadl Bayhaqi, Tarikh-i Bayhaqi
و از ثقاتِ او شنیدم، چو بوابراهیم قاینی کدخدایش و دیگران، که بیست و سی قبا بود او را یکرنگ که یک سال میپوشیدی و مردمان جنان دانستندی که یک قباست
and I [have] heard from his confidants, like Bu Ibrahim Qa'ini –his kadkhuda– and others, that he owned twenty-three unicolored robes that he used to wear for one year, and the "people of jinn" thought it was a single robe.


جابجا

جابجا • (jâbejâ)

→ Azerbaijani: cabəca

desc

→ Urdu: جابجا

→ Urdu: جابجا

→ Uzbek: jobajo

[d͡ʒɑː ba d͡ʒɑː]

[d͡ʒɑː bä d͡ʒɑː]

[d͡ʒɑː bä d͡ʒɑː]

[d͡ʒɑː bä d͡ʒɑː]

[d͡ʒɔː bä d͡ʒɔː]

[d͡ʒɒː be d͡ʒɒː]

[d͡ʒɔ bä d͡ʒɔ]

compound

جا (“jâ”) + به (“be”) + جا (“jâ”)

of or pertaining to having switched places, e.g., when a red marker's cap is placed on a blue marker while the blue marker's cap is place on the red marker. In this case, the caps are said to be جابجا.


سست

fa-adj

سست • (sost) (comparative سستتَر (sost-tar), superlative سستتَرین (sost-tarin))

sost (romanization)
سستتَر (comparative)
سستتَرین (superlative)

→ Azerbaijani: süst

→ Armenian: սուստ (sust)

→ Georgian: სუსტი (susṭi)

→ Hindustani:

Hindi: सुस्त (sust)

Urdu: سست (sust)

→ Middle Armenian: սուստկալ (sustkal)

→ Ottoman Turkish: سست (süst)

From Middle Persian [script needed] (swst' /sust/, “slack, lazy”), Manichaean Middle Persian 𐫘𐫇𐫘𐫤 (sust, “soft, slack, lax”). Cognate with Northern Kurdish sist (“weak, powerless, limp; loose, slipshod, slack”), Talysh сыс (sıs, “weak”), Sanglechi sust (“lazy”), Khwarezmian [script needed] (swst, “low, contemptible”). Perhaps ultimately from Proto-Iranian *θrusta- (“pressed forth”), from Proto-Indo-European *trewd- (“to push, thrust”), whence Old English þrēotan (“to weary”).
Compare Old Armenian շուշտ (šušt), possibly an Iranian borrowing.

inh

(dated, literary) soft (giving way under pressure)

(literary) relaxed, negligent, phlegmatic


ششت

fa-adj

ششت • (šošt)

→ Armenian: շուշտ (šušt)

vile, detestable, deformed, shameful, bad


سست‌ترین

سستترین (canonical)
sost-tarin (romanization)


سست‌تر

سستتر (canonical)
sost-tar (romanization)


متأسف

Borrowed from Arabic مُتَأَسِّف (mutaʔassif).


مقتدر

[mʊq.t̪ʰä.d̪ɪ́ɾ]

[mʊq.t̪ʰä.d̪ɪ́ɾ]

[mʊq.t̪ʰä.d̪ɪ́ɾ]

Borrowed from Arabic مُقْتَدِر (muqtadir).

2020 January 16, “ایران یک کشور مقتدر و مهمترین تهدید برای آمریکا است”, in farsnews.ir, Fars News Agency:

Iran is a powerful country and America's most important threat

irân yek kešvar-e moqtader o mohemm-tarin tahdid barâ-ye âmrikâ ast


سیجناک

fa-adj

سیجناک • (sijnâk)


سیلابی

سیلابی • (seylâbi)


سفربر

→ Azerbaijani: səfərbər

desctree

→ Ottoman Turkish: سفربر
Turkish: seferber

→ Uzbek: safarbar

who undertakes a journey, ready to travel


مختصر

Borrowed from Arabic مُخْتَصَر (muḵtaṣar).

bor+

به طور مختصر ― be towr-e moxtasar ― concisely

تاریخ مختصر

تفاوت مختصر


دلیرترین

دلیر دلیر#Persian


دلیرتر

دلیر دلیر#Persian


دلیر

fa-adj

دلیر • (delir) (comparative دلیرتَر (delir-tar), superlative دلیرتَرین (delir-tarin))

delir (romanization)
دلیرتَر (comparative)
دلیرتَرین (superlative)

From Middle Persian [script needed] (dlyl /dilēr/, “brave”). Related to دلاور (dilâwar, “brave”).


کبیر

اسکندر کبیر

پطر کبیر

great (title referring to an important leader)


سینگل

(informal) single (Not married or (in modern times) not involved in a romantic relationship without being married or not dating anyone exclusively)


وادار

fa-adj

وادار • (vâdâr)

[wɑː.d̪ɑ́ːɾ]

[wɑː.d̪ɑ́ːɾ]

[wɑː.d̪ɑ́ːɾ]

[wɔː.d̪ɔ́ːɾ]

[vɒː.d̪ɒ́ːɹ]


گستاخ‌ترین

گستاخترین (canonical)
gostâx-tarin (romanization)

گستاخ گستاخ#Persian


گستاخ‌تر

گستاختر (canonical)
gostâx-tar (romanization)

گستاخ گستاخ#Persian


متفرق

[mo.t̪ʰæ.fæɹ.ɹéɢ̥]

Borrowed from Arabic مُتَفَرِّق (mutafarriq)


قائل

fa-adj

قائل • (qâ'el)


میشین

head

میشین • (mêšin)


مجاور

[mʊ.d͡ʒɑː.wɪ́ɾ]

[mʊ.d͡ʒɑː.wɪ́ɾ]

[mʊ.d͡ʒɑː.wɪ́ɾ]

Borrowed from Arabic مُجَاوِر (mujāwir).

کشور مجاور


انقلابی‌ترین

انقلابیترین (canonical)
enqelâbi-tarin (romanization)

انقلابی انقلابی#Persian


انقلابی‌تر

انقلابیتر (canonical)
enqelâbi-tar (romanization)

انقلابی انقلابی#Persian


بی‌صراط

fa-adj

بیصِراط • (be-serât)

بیصِراط (canonical)
be-serât (romanization)

→ Armenian: բեսիրաթ (besiratʻ)


بخشنده

[bäχ.ʃän̪.d̪ä]

Present participle of بخشیدن (baxšidan, “to forgive; to donate”).


صبورترین

صبور صبور#Persian


صبورتر

صبور صبور#Persian


مجسم

embodied, corporeal, incarnated, given bodily form


برقرار

→ Azerbaijani: bərqərar

→ Hindustani:

Hindi: बरक़रार (barqarār)

Urdu: بَرْقَرَار (barqarār)

→ Uzbek: barqaror

[bäɾ.qä.ɾɑ́ːɾ]

[bäɾ.qä.ɾɑ́ːɾ]

[bäɾ.qä.ɾɑ́ːɾ]

[bäɾ.qä.ɾɔ́ːɾ]

[bæɹ.ɢæ.ɹɒ́ːɹ]

[bäɾ.qä.ɾɔ́ɾ]


حاذق

حاذق • (hâzeq)

چون که آید او حکیمی حاذق است
صادقش دان که امین و صادق است

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 64:

When he comes, he is a skilled physician: deem him veracious, for he is trusty and true.

čōn ki āyad ō hakīmē hāziq ast
sādiq-aš dān ki amīn u sādiq ast


بی‌دین

From بیـ + دین.


شاهوار

شاهوار • (šâhvâr)


مشتاق

مشتاق • (moštâq)

[mʊʃ.t̪ʰɑ́ːq]

[mʊʃ.t̪ʰɑ́ːq]

[mʊʃ.t̪ʰɑ́ːq]

[moʃ.t̪ʰɒ́ːɢ̥]

همچو نی زهری و تریاقی که دید
همچو نی دمساز و مشتاقی که دید

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 12:

Who ever saw a poison and antidote like the reed?
Who ever saw a sympathiser and a longing lover like the reed?

hamčō nay zahrē u tiryāqē ki dīd
hamčō nay damsāz u muštāqē ki dīd


سلطانی

سلطانی • (soltâni)

From سلطان (soltân, “king, sultan”) + ـی (-i).


هندو

From Middle Persian hndwk' (Hindūg, “Indian”), demonym derived from Old Persian 𐏃𐎡𐎯𐎢𐏁 (hiⁿduš, “India”), from Sanskrit सिन्धु (sindhu, “the Indus River”) or Proto-Iranian *sindʰu.

der

به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را

c. 1380, Hafez, “Shirazi Turk”, in Divan:

for their Indian mole (beauty spot) I will give Samarkand and Bukhara

be xâl-e hendu-yaš baxšam samarqand o boxârâ-râ


ناتمام

fa-adj

ناتمام • (nâtamâm)

→ Azerbaijani: natamam

→ Chagatai: ناتمام

Uyghur: ناتامام (natamam)

Uzbek: notamom

desctree

→ Ottoman Turkish: ناتمام (nâtamâm)
Turkish: natamam

From ناـ (nâ-, “un-, non-, in-”) + تمام (tamâm, “complete, finished”).

af

ز عشق ناتمام ما جمال یار مستغنی است

Of my imperfect love the glory of the beloved is independent

zi išq-i nātamām-i mā jamāl-i yār mustağnī ast


عابد

fa-adj

عابد • (âbed)


ناراحت

ناراحت • (nârâhat)

[nɑː.ɾɑː.ɦät̪]

[nɑː.ɾɑː.ɦät̪]

[nɑː.ɾɑːät̪]

[nɔː.ɾɔːät̪]

[nɒː.ɹɒː.ɦæt̪]

[nɔ.ɾɔ.ɦät̪]

From ناـ (nâ-, “non-”) + راحت (râhat, “comfortable”).


معادل

Borrowed from Arabic مُعَادِل (muʕādil).


موحش

fa-adj

موحش • (muheš)


شهوت‌انگیز

شهوتانگیز (canonical)
šahvat-angiz (romanization)

From شهوت (šahvat, “lust”) + انگیز (angiz, “provoking”).

compound

sexy, steamy, saucy, sexually hot, provocative or tempting


شهوت‌برانگیز

شهوتبرانگیز (canonical)
šahvat-barângiz (romanization)

From شهوت (šahvat, “lust”) + برانگیز (bar-angiz, “provoking”).


مسطح

Borrowed from Arabic مُسَطَّح (musaṭṭaḥ).

bor+

زمین مسطح نیست.


براق

[bæɹ.ɹɒ́ːɢ̥]


اژدهافش

head

اژدهافش • (aždahâfaš)

fa-noun

اژدهافش • (aždahâfaš)

[ʔäʒ.d̪ä.ɦɑː.fǽʃ]

[ʔäʒ.d̪ä.ɦɑː.fǽʃ]

[ʔäʒ.d̪ɑːɑː.fǽʃ]

[ʔäʒ.d̪ɔːɔː.fǽʃ]

[ʔæʒ.d̪æ.ɦɒː.fǽʃ]

[ʔäʒ.d̪ä.ɦɔ.fǽʃ]

From اَژدَها (aždahâ, “dragon, serpent”) + ـفَش (faš, “likeness suffix”).

af

10th Century CE, Ferdowsi, Shahnameh
مران اَژدَهافَش بیامد چو باد
به ایرانزمین تاج بر سر نِهاد
mar ân aždahâfaš biyâmad čo bâd
be iran-zamin tâj bar sar nehâd

That dragon-like (Zahhak) came like the wind and assumed the Iranian throne.

(archaic, literary) dragon-like, draconic

(figurative, literary) anything colossal or formidable


شیرفش

fa-adj

شیرفش • (širfaš)

From شیر (šir, “lion”) + ـفَش (faš, “-like”).

10th Century CE, Ferdowsi, Shahnameh
سپاهی که دیدند کوپال اوی / بر و مِغفَر و شیرفش یال اوی
sepâhi ke didand kupâle 'uy / bar o meqfar o širfaš yâle 'uy

The (enemy) army then saw his (formidable) mace, / his (colossal) build, his (mighty) helmet, and his leonine mane of hair

10th Century CE, Ferdowsi, Shahnameh
بیارم یکی لشکرِ شیرفَش / برآرم شما را سر از خوابِ خَوش
biaram yeki laškare širfaš / bar-âram šomâ râ sar az xâbe xaš

I shall gather a valiant army / and disrupt your peaceful sleep

(figurative, literary) courageous, valiant, or violent


ارغند

ارغند • (arğand)

[ʔäɾ.ɣǽn̪d̪]

[ʔäɾ.ɣǽn̪d̪]

[ʔäɾ.ɣǽn̪d̪]

[ʔäɾ.ɣǽn̪d̪̥]

[ʔæɹ.ɢǽn̪d̪̥]

[ʔäɾ.ʁǽn̪d̪]

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾlgnd /arγand/), from Avestan 𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀𐬧𐬙 (ər^əγaṇt, “tumultuous, uproarious, raging”).

bor

1922, Malek osh-Sho'arā Bahār, Damavandiyeh
بگرای چو اژدهای گرزه
بخروش چو شرزهشیر ارغند
begrây čo aždahâye garze
bexruš čo šarze-šire arğand
[O Damavand!] Spring and attack like a viper!


شرزه

fa-adj

شرزه • (šarze)


آسمانی

آسمانی • (âsmâni)

→ Azerbaijani: asmani

→ Hindustani:

Hindi: आसमानी (āsmānī)

Urdu: آسمانی (āsmānī)

→ Ottoman Turkish: آسمانی

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਅਸਮਾਨੀ (asamānī)

Shahmukhi script: آسمانی (āsmānī)

→ Uzbek: osmoniy


عنابی

'onnâbi (romanization)
'anâbi (romanization)

Ziziphus jujuba
Ziziphus jujuba#Translingual

coloured of the ripe fruit of Ziziphus jujuba (jujube)


شکست‌خورده

شکستخورده (canonical)
šekast-xorde (romanization)

From شکست (šekast, “defeat”) + خورده (xorde, “-ed”).


بختاور

→ Armenian: բախտավոր (baxtavor)

→ Azerbaijani: bəxtəvər

→ Gujarati: બખતાવર (bakhtāvar)

→ Lezgi: бахтавар (baχtavar)


افگار

fa-adj

افگار • (afgâr)

The present participle of the verb افگاشتن (afgâštan, “to draw off (on skin)”), itself from the root گاشتن (gâštan, “to draw”), hence related to پرگار (pargâr, “a pair of compasses”, literally “what draws around”), نگار (negâr, “mistress, idol, painting”, literally “what draws down”), یادگار (yâdgâr, “memory, history”, literally “what draws to the memory”).

خوارزمشاه اسب بخواست و بجهد برنشست، اسب تندی کرد از قضای آمده بیفتاد بر جانب افگار و دستش بشکست

11th Century CE, Abu'l-Fadl Bayhaqi, Tarikh-i Bayhaqi, Page 354

Xwarazmshah asked for a horse, he hurriedly mounted the beast, but the horse was restive and balky, and finally threw him on the ground; he got wounded on the side, and broke his arm.
(Classical Persian)

xwārazmšāh asb bixwāst u bi-jahd bar-nišast, asb tundī kard az qazā-yi āmada biyuftād bar jānib afgār u dastaš bišikast

(normal in Dari, archaic elsewhere) wounded or hurt


کبودچشم

کبودچشم • (kabud-čašm) (comparative کبودچشمتَر (kabud-čašm-tar), superlative کبودچشمتَرین (kabud-čašm-tarin))

kabud-čašm (romanization)
کبودچشمتَر (comparative)
کبودچشمتَرین (superlative)


سیال

میل جنسی آدمی سیّال است.


جامد

جامد • (jâmed)

[d͡ʒɑː.ˈmið]

[d͡ʒɑː.mɪ́d̪]

[d͡ʒɑː.mɪ́d̪]

[d͡ʒɑː.mɪ́d̪]

[d͡ʒɔː.míd̪̥]

[d͡ʒɒː.méd̪̥]

یخ همان آب جامد است.


لزبین‌تر

لزبینتر (canonical)
lezbiyan-tar (romanization)

لزبین لزبین#Persian

comparative degree of لزبین (rarely used)


گی‌ترین

گیترین (canonical)
gey-tarin (romanization)


لزبین‌ترین

لزبینترین (canonical)
lezbiyan-tarin (romanization)

لزبین لزبین#Persian

superlative degree of لزبین (rarely used)


لزبین

لزبین • (lezbiyan) (comparative لزبینتَر (lezbiyan-tar), superlative لزبینتَرین (lezbiyan-tarin))

lezbiyan (romanization)
لزبینتَر (comparative)
لزبینتَرین (superlative)

Borrowed from English lesbian, see there for further information.


مکانیکی

مکانیکی • (mekâniki)

From مکانیک + ـی.

یک سیستم کاملاً مکانیکی.


مطلق العنان

مطلقالعنان مطلقالعنان#Persian


مستند

Borrowed from Arabic مُسْتَنَد (mustanad).

bor+

فیلم مستند


پابرهنه

[pʰɑː.bä.ɾäɦ.nǽ]

[pʰɑː.bä.ɾäɦ.nǽ]

[pʰɑː.bä.ɾɑː.nǽ]

[pʰɔː.bä.ɾɔː.nǽ]

From پا (pâ, “foot”) + بِرَهنه (berahne, “bare”).

compound

مردی پابرهنه روی چمنها نشسته بود

A barefoot guy was sitting on the grass.

mardi pâberahne ru-ye čaman-hâ nešaste bud.

رعیتِ پابرهنه


کدبانو

fa-adj

کدبانو • (kadbânu) (comparative کدبانوتَر (kadbânu-tar), superlative کدبانوتَرین (kadbânu-tarin))

kadbânu (romanization)
کدبانوتَر (comparative)
کدبانوتَرین (superlative)

From Middle Persian [script needed] (ktkb’nwk' /kadag-bānūg/). Also analysable in Modern Persian as کده (kade, “house”) + بانو (bânu, “lady”).


دشنه‌آجین

fa-adj

دشنهآجین • (dešne-âjin)

دشنهآجین (canonical)
dešne-âjin (romanization)

From دشنه (dešne, “dagger”) + آجین (âjin, “perforated”).

compound

stabbed frequently with daggers on numerous spots, dagger-perforated


مامانی

fa-adj

مامانی • (mâmâni)

From مامان (mâmân, “mom”) + ـی (-i, “adjective-deriving suffix”).


پنهان

fa-adj

پنهان • (penhân) (comparative پنهانتَر (penhân-tar), superlative پنهانتَرین (penhân-tarin))

penhân (romanization)
پنهانتَر (comparative)
پنهانتَرین (superlative)

→ Azerbaijani: pünhan

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (PWN /pad/, “to, at, in, on”) + Middle Persian [Book Pahlavi needed] (nyhʾn' /nihān/, “concealment, secrecy”). originally a contraction of elements equivalent to New Persian به (be, “in”) + نهان (nehân, “hiding”), i.e. "in hiding".

inh

سالها این راز پنهان بود در قلب زمین[…]

1928, Mohammad-Taqi Bahar, “مسجد سلیمان”, in دیوان اشعار:

For years, this secret was hidden in the heart of the earth […]

sâl-hâ in râz penhân bud dar qalb-e zamin […]

زمین پنهان شد اندر موج باران، که از هر سو درآمد بی محابا.

1929, Mohammad-Taqi Bahar, “قصیدهٔ ۵”, in دیوان اشعار:

The earth was covered in waves of the rain, [making] audacious entry from every angle

zamin penhân šod andar mowj-e barân, ke az har su darâmad bi-mohâbâ


مساوی

fa-adj

مساوی • (mosâvi)

قیمت این تقریبا مساوی با قیمت آن.

The price of this is almost equal to the price of that.

gheymat-e in taghriban mosâvi bâ gheymat-e ân.


خاکسار

خاکسار • (xâksâr)

[xɑːk.ˈsɑːɾ]

[xɑːk.sɑ́ːɾ]

[xɑːk.sɑ́ːɾ]

[xɑːk.sɑ́ːɾ]

[xɔːk.sɔ́ːɾ]

[xɒːkʲ.sɒ́ːɹ]

با که راز خویشتن گوییم کز کوی حبیب
خاکساران بلا را همدمی جز باد نیست

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 128:

To whom shall we tell our secret? From the beloved's alley
Those humbled by [the] disaster [of love] have no confidant except for the wind.

bā ki rāz-i xwēštan gōyēm k-az kō-yi habīb
xāksārān-i balā rā hamdamē juz bād nēst


پرجمعیت

پرجمعیت • (porjam'iyyat) (comparative پرجمعیتتَر (porjam'iyyat-tar), superlative پرجمعیتتَرین (porjam'iyyat-tarin))

porjam'iyyat (romanization)
پرجمعیتتَر (comparative)
پرجمعیتتَرین (superlative)

تهران شهری پرجمعیت است.

heavily populated (having a large population)


جقی

جقی • (jaqi) (comparative جقیتَر (jaqi-tar), superlative جقیتَرین (jaqi-tarin))

jaqi (romanization)
جقیتَر (comparative)
جقیتَرین (superlative)

(spoken, derogatory) someone who masturbates excessively

(spoken, derogatory) absent-minded or clumsy (from the myth that masturbation negatively affects memory, intelligence, and dexterity)


غزنوی

From غزنی (ğazni, “Ghazni”) + و (v, “infix”) + ـی (-i, “attribution suffix”).

compound

سلطان محمود غزنوی ― soltân mahmud-e ğaznavi ― Sultan Mahmud of Ghazni


محدود

[mäɦ.d̪úːd̪]

[mäɦ.d̪úːd̪]

[mɑː.d̪úːd̪]

[mɔː.d̪úd̪̥]

[mæɦ.d̪úːd̪̥]


نااهل

fa-adj

نااَهل • (nâ-ahl)

نااَهل (canonical)
nâ-ahl (romanization)

From ناـ (nâ-, “without”) + اَهل (ahl, “manners”).


غیور

fa-adj

غیور • (ğayur)

→ Hindustani:

Hindi: ग़यूर (ġayūr)

Urdu: غَیُور (ghayūr)


سفارشی

سفارشی • (sefâreši)

[sɪ.fɑː.ɾɪ.ʃíː]

[sɪ.fɑː.ɾɪ.ʃíː]

[sɪ.fɑː.ɾɪ.ʃíː]

From سفارش (sefâreš, “recommendation, order”) + ـی (-i, adjective-forming suffix).

suffix

کالاهای سفارشی


متکبر

→ Hindustani:

Hindi: मुतकब्बिर (mutkabbir)

Urdu: مُتَکَبِّر (mutakabbir)

Borrowed from Arabic مُتَكَبِّر (mutakabbir).


گردن فراز

→ Hindustani:

desc

गर्दन-फ़राज़

Hindi: गर्दन-फ़राज़ (gardan-farāz)

گَرْدَن فَراز

Urdu: گَرْدَن فَراز (gardanfaraaz)

[ɡäɾ.d̪äɱ.fä.ɾɑ́ːz]

[ɡäɾ.d̪äɱ.fä.ɾɑ́ːz]

[ɡäɾ.d̪äɱ.fä.ɾɑ́ːz]

[ɡäɾ.d̪äɱ.fä.ɾɔ́ːz]

[ɡʲæɹ.d̪æɱ.fæ.ɹɒ́ːz]

[ɡäɾ.d̪äɱ.fä.ɾɔ́z]

From گَردَن (gardan, “neck”) + فَراز (farâz, “high”).


سرفراز

Bengali: সরফরাজ (sôrfôraz)

→ Hindustani:

Hindi: सरफ़राज़ (sarafrāz)

Urdu: سَرفَراز (sarfarāz)

→ Punjabi: sarfarāz

Shahmukhi script: سرفراز

Gurmukhi script: ਸਰਫ਼ਰਾਜ਼

→ Northern Kurdish: serfiraz, serfînaz

[säɾ.fä.ɾɑ́ːz]

[säɾ.fä.ɾɑ́ːz]

[säɾ.fä.ɾɑ́ːz]

[säɾ.fä.ɾɔ́ːz]

[sæɹ.fæ.ɹɒ́ːz]


باستان

fa-adj

باستان • (bâstân)

[bɑːs.t̪ʰɑ́ːn]

[bɑːs.t̪ʰɑ́ːn]

[bɑːs.t̪ʰɑ́ːn]

[bɔːs.t̪ʰɔ́ːn]

[bɒːs.t̪ʰɒ́ːn]

From Middle Persian 𐭡𐭠𐭮𐭲𐭠𐭭 (bʾstʾn /bāstān/).

ایران باستان

تاریخ باستان


فکسنی

فکسنی • (fakas(s)ani) (comparative فکسنیتَر (fakas(s)ani-tar), superlative فکسنیتَرین (fakas(s)ani-tarin))

فکسنیتَر (comparative)
فکسنیتَرین (superlative)

(informal) in poor condition, feeble, rickety


پابرجا

پابرجا • (pâbarjâ) (comparative پابرجاتَر (pâbarjâ-tar), superlative پابرجاتَرین (pâbarjâ-tarin))

pâbarjâ (romanization)
پابرجاتَر (comparative)
پابرجاتَرین (superlative)

[pɑː.βaɾ.ˈd͡ʒɑː]

[pʰɑː.bäɾ.d͡ʒɑ́ː]

[pʰɑː.bäɾ.d͡ʒɑ́ː]

[pʰɑː.bäɾ.d͡ʒɑ́ː]

[pʰɔː.bäɾ.d͡ʒɔ́ː]

[pʰɒː.bæɹ.d͡ʒɒ́ː]

[pʰɔ.bäɾ.d͡ʒɔ́]

From پا (pâ, “foot”) + بَر (bar, “on”) + جا (jâ, “place”).

compound

میراثِ فردوسی کماکان در فرهنگِ ایرانی پابرجاست.

Ferdowsi's legacy is still prevailing in the Iranian culture.

mirâs-e ferdowsi kamâkân dar farhang-e irâni pâbarjâst.


ویرانه

fa-adj

ویرانه • (virâne)

→ Georgian: ვერანა (verana)


مصنوعی

مَصنوعی (canonical)
masnu'i (romanization)

مصنوع (masnu', “produced, manufactured”) + ـی (-i).

suffix

گل مصنوعی

دندان مصنوعی

اشک مصنوعی


پررونق

پُررُونَق (canonical)
por-rownaq (romanization)

پُرـ (por-) + رُونَق (rownaq, “splendor”)


امكان‌پذير

امکانپذیر (canonical)
emkân-pazir (romanization)


غنی

fa-adj

غَنی • (ğani) (comparative غَنیتَر (ğani-tar), superlative غَنیتَرین (ğani-tarin))

غَنی (canonical)
ğani (romanization)
غَنیتَر (comparative)
غَنیتَرین (superlative)


مفرط

مُفْرِط • (mofret)

مُفْرِط (canonical)
mofret (romanization)

همچو میل مفرط هر نو مرید، سوی آن پیر جوانبخت مجید

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume IV, verse 3642:

Like the excessive inclination of every novice towards the noble spiritual Elder, whose fortune is young (and flourishing).

hamčo meyl-e mofret-e har now morid, suy-e ân pir-e javânbaxt-e majid


منفور

مَنفور (canonical)
manfur (romanization)

آن منفور همه است. (more literary)


آنلاین

آنلاین • (ânlâyn)


فرومایه

فرومایه • (forumâye)


پرسون

پرسون • (parsun) (comparative پرسونتَر (parsun-tar), superlative پرسونتَرین (parsun-tarin))

parsun (romanization)
پرسونتَر (comparative)
پرسونتَرین (superlative)

literally "cut around" (compare with परिच्छेद (pariccheda, “precise, accurate definition, exact discrimination”, literally “severing”)), from پر (par-), variant of پیرا (pirâ-, “around, about”), from Proto-Iranian *pari- (“around”) and سون (sun, “to cut”), from 𐬯𐬀 (sā-, “to cut, to rupture”).


عام‌المنفعه

عامالمنفعه (canonical)
'âm-ol-manfa'e (romanization)

Borrowed from Arabic عام (ʕām, “public”) + Arabic منفعة (“benefit”).


حداکثر

حَدِّاَکثَر (canonical)
hadd-e-aksar (romanization)

[ʔäd̪.d̪ɪ ʔäk.säɾ]

حَدّ (hadd) + اَکثَر (aksar), with ezâfe.


بعید

آن عرابی از بیابان بعید، بر در دار الخلافه چون رسید[…]

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 2773:

When the Bedouin arrived from the remote desert to the gate of the Caliph's palace […]

ân 'arâbi az biyâbân-e ba'id, bar dar-e dâr-ol-xelâfe čon rasid […]


پرشور

From پر (por, “full of”) + شور (šur, “passion, excitement”).

af

ابتدای کار سیمرغ ای عجب، جلوهگر بگذشت بر چین نیم شب، در میان چین فتاد از وی پری، لاجرم پر شور شد هر کشوری.

1177, Farīd ud-Dīn ʿAṭṭār, منطق الطیر [The Conference of the Birds], lines 733—737:

The beginning of [this] affair of the Simorgh, oh how wondrous! It passed in China in full splendor one midnight, and a feather fell from it in the middle of China. Consequently, each country became ardent [to see the feather].

ebtedâ-ye kâr-e simorğ ey 'ajab, jelow-gar be-gozašt bar čin nim-šab, dar miyân-e čin fatâd az vey par-i, lâ-jaram por-šur šod har kešvar-i.


بازنشسته

fa-adj

بازنشسته • (bâznešaste)

باز (bâz, “again”) + نشسته (nešaste, “sat, sitting”, past participle of نشستن (nešastan, “to sit down”)).

af

past participle of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">نشستن</i> (nešastan, “to sit down”)


شبیه

fa-adj

شَبیه • (šabih) (comparative شَبیهتَر (šabih-tar), superlative شَبیهتَرین (šabih-tarin))

شَبیه (canonical)
šabih (romanization)
شَبیهتَر (comparative)
شَبیهتَرین (superlative)

دختر شبیه به مادرش است. (more literary)

دختر شبیه به مادرشه. (more colloquial)


قدرتمند

قُدرَتمَند • (qodratmand) (comparative قُدرَتمَندتَر (qodratmand-tar), superlative قُدرَتمَندتَرین (qodratmand-tarin))

قُدرَتمَند (canonical)
qodratmand (romanization)
قُدرَتمَندتَر (comparative)
قُدرَتمَندتَرین (superlative)

Fa-قدرتمند.oga

From قدرت (qodrat, “power”) + ـمند (mand).

سلسله صفوی در زمان سلطنت شاه عباس مصادف با سلسله «مینگ» چین بود و در آن زمان، تبادل دوستانه چینی های سفید آبی بین دو کشور قدرتمند آسیا یعنی چین و ایران برقرار بود.

2021 May 8, “تبادل «ظروف چینی»، تعاملی به قدمت تاریخ میان ایران و چین”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

The Safavid dynasty at the time of King Abbas coincided coincided with the "Ming" dynasty of China and in this period, a friendly exchange of blue and white porcelain between the two powerful countries of Asia, that is to say, China and Iran, was established.

selsele-ye safavi dar zamân-e soltanat-e šâh 'abbâs mosâdef bâ selsele-ye "ming"-e čin bud va dar ân zamân, tabâdol-e dustâne-ye čini-hâ-ye sefid-e âbi beyn-e do kešvar-e qodratmand-e âsiyâ ya'ni čin o irân barqarâr bud.


ناتوان

ناتَوان • (nâtavân) (comparative ناتَوانتَر (nâtavân-tar), superlative ناتَوانتَرین (nâtavân-tarin))

ناتَوان (canonical)
nâtavân (romanization)
ناتَوانتَر (comparative)
ناتَوانتَرین (superlative)

From ناـ (nâ-, “without”) + توان (tavân, “power”).

af

هوس دارم از آن نرگس نگاهی، سوی من بنگر
چو چشم ناتوان خود مرا هم ناتوان گردان

1200s, Amīr Khusraw, “Ghazal 1512”, in دیوان امیرخسرو:

I long for the narcissus[-like eyes] of your [drunken] gaze! Look at me,
And make me helpless too, like your helpless [i.e. inebriated] eyes.

hawas dāram az ān nargis-i nigāhī, sōy-i man bingar
čū čašm-i nātuwān-i xwad ma-rā ham nātuwān gardān


عوضی

Clipping of بچّهی عوضی (bačče-ye 'avazi, “exchanged child, changeling”)

(offensive) obnoxious, sly, devious, unscrupulous


تخم جن

fa-adj

تخم جن • (toxm-e jen) (comparative تخم جنتَر (toxm-e jen-tar), superlative تخم جنتَرین (toxm-e jen-tarin))

toxm-e jen (romanization)
تخم جنتَر (comparative)
تخم جنتَرین (superlative)

تخم (toxm, “egg, ancestry, descent”) + جن (jen, “jinn, evil fairy, demon”). Literally stands for "of fairy/demon descent".

compound

(archaic) changeling, exchanged by fairies or evil spirits

(offensive, humorous) used to refer to a mischievous child


معدنی

مَعدَنی (canonical)
ma'dani (romanization)

کانسار معدنی


مختلط

مُختَلِط (canonical)
moxtalet (romanization)

Borrowed from Arabic مُخْتَلِط (muḵtaliṭ).

bor+

مَدرِسهٔ مُختَلِط


میلادی

fa-adj

میلادی • (milâdi)

From میلاد (milâd, “birth (of Jesus)”) + ـی (-i).

af

Gregorian, relating to the Gregorian calendar

قرن سوم میلادی


معنوی

fa-adj

مَعنَوی • (ma'navi) (comparative مَعنَویتَر (ma'navi-tar), superlative مَعنَویتَرین (ma'navi-tarin))

مَعنَوی (canonical)
ma'navi (romanization)
مَعنَویتَر (comparative)
مَعنَویتَرین (superlative)

→ Azerbaijani: mənəvi

→ Ottoman Turkish: معنوی

Turkish: manevi

Borrowed from Arabic مَعْنَوِيّ (maʕnawiyy).

bor+

مالکیت معنوی

خوش بیان کرد آن حکیم غزنوی
بهر محجوبان مثال معنوی

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume III, verse 4229:

Well did the Sage of Ghazna set forth the [following] spiritual parable for the sake of those who are veiled [from perception of the truth].

xoš bayân kard ân hakim-e ğaznavi
bahr-e mahjubân mesâl-e ma'navi


دچار

fa-adj

دچار • (dočâr)

[du.ˈt͡ʃɑːɾ]

[d̪ʊ.t͡ʃʰɑ́ːɾ]

[d̪ʊ.t͡ʃʰɑ́ːɾ]

[d̪ʊ.t͡ʃʰɑ́ːɾ]

[d̪u.t͡ʃʰɔ́ːɾ]

[d̪o.t͡ʃʰɒ́ːɹ]

[d̪u.t͡ʃʰɔ́ɾ]

دو (do, “two”) + چار (čâr, “four”), apparently because two eyes become four when two people meet.

هر که با تو بجنگ گشت دچار
با ظفر نزد او یکیست هرب

early 11th century, Farrukhī Sīstānī, “Panegyric 7”, in دیوان فرخی:

For whoever encounters you on the battlefield,
Triumph is, for him, the same thing as flight [i.e. he will die if he does not flee].

har ki bā tu ba jang gašt dučār
bā zafar nazd-i ō yakē-st harab

دچار فقر شد.


غنی‌تر

head

غَنیتَر • (ğani-tar)

غَنیتَر (canonical)
ğani-tar (romanization)


غنی‌ترین

غَنیتَرین • (ğani-tarin)

غَنیتَرین (canonical)
ğani-tarin (romanization)


قیمتی‌ترین

قیمتیتَرین (canonical)
qeymati-tarin (romanization)

قیمتی قیمتی#Persian


قیمتی‌تر

قیمتیتَر (canonical)
qimati-tar (romanization)

قیمتی قیمتی#Persian


مدرنیزه

fa-adj

مُدِرنیزِه • (modernize) (comparative مُدِرنیزِهتَر (modernize-tar), superlative مُدِرنیزِهتَرین (modernize-tarin))

مُدِرنیزِه (canonical)
modernize (romanization)
مُدِرنیزِهتَر (comparative)
مُدِرنیزِهتَرین (superlative)


سمی

مار سمی


کم‌مایه

کَممایِه • (kammâye) (comparative کَممایِهتَر (kammâye-tar), superlative کَممایِهتَرین (kammâye-tarin))

کَممایِه (canonical)
kammâye (romanization)
کَممایِهتَر (comparative)
کَممایِهتَرین (superlative)


لاعلاج

لاعلاج • (lâ'elâj)

[lɑː.ʔi.ˈlɑːd͡ʒ]

[lɑː.ʔɪ.lɑ́ːd͡ʒ]

[lɑː.ʔɪ.lɑ́ːd͡ʒ]

[lɑː.jɪ.lɑ́ːd͡ʒ]

[lɒː.ʔe.lɒ́ːd͡ʒ̥]


دلاور

دِلاوَر • (delâvar)

دِلاوَر (canonical)
delâvar (romanization)

From Middle Persian [script needed] (dlʾwl, dylʾwl /dilāwar/, “brave-one, courageous-one”). Related to دلیر (dilēr, “brave”).


صمیمی

fa-adj

صَمیمی • (samimi) (comparative صَمیمیتَر (samimi-tar), superlative صَمیمیتَرین (samimi-tarin))

صَمیمی (canonical)
samimi (romanization)
صَمیمیتَر (comparative)
صَمیمیتَرین (superlative)

صَمیم (samim) + ـی (-i), the former borrowed from Arabic صَمِيم (ṣamīm, “essence, core”).

bor+

دوستِ صَمیمی


دستکند

دَستکَند (canonical)
dastkand (romanization)

[d̪æst̪.kʰʲæn̪d̪̥]

From دَست (dast, “hand”) + کَندَن (kandan, “to dig”).

af

چَاهِ دَسْتْکَنْد


زرین

From زر (zar, “gold”) + ـین (-in, adjective-deriving suffix).

گاو زرین بانگ کرد آخر چه گفت
کاحمقان را این همه رغبت شگفت

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 2053:

The golden calf uttered a cry; prithee, what did it say, that all this desire [for it] blossomed in the fools?

gâv-e zarrin bâng kard âxer če goft
k-ahmaqân-râ in hame rağbat šokoft


آهنین

fa-adj

آهنین • (âhanin)

From آهن (âhan, “iron”) + ـین (-in, adjective-deriving suffix).

af

جان سنگین دارم و دل آهنین
ورنه خون گشتی درین رنج و حنین

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume V, verse 2263:

I have a soul of stone, and my heart is of iron,
otherwise they would have turned into blood in this sorrow and lamentation.

jân-e sangin dâram o del âhanin
v-ar-na xun gašti dar-in ranj o hanin


متفاوت

fa-adj

مُتَفاوِت • (motafâvet) (comparative مُتَفاوِتتَر (motafâvet-tar), superlative مُتَفاوِتتَرین (motafâvet-tarin))

مُتَفاوِت (canonical)
motafâvet (romanization)
مُتَفاوِتتَر (comparative)
مُتَفاوِتتَرین (superlative)

Borrowed from Arabic مُتَفَاوِت (mutafāwit).

bor+

این با آن متفاوت است.

در هند، طریقهای است که با روش منجمان روم و ایران متفاوت است بدین گونه که هندیان غالب احکام را با تکیه به حرکات ثوابت استنتاج میکنند نه سیارات.

In India, there is a doctrine which is different from the practice of the astrologers of Rome and Iran, in this way: the majority of Indians draw their rulings based on the movements of the constant stars, not the planets.

dar hind, tarīqa'ē bā rawiš-i munajjimān-i rūm u ērān mutafāwit ast bad-īn gōna ki hindīyān-i ğālib ahkām rā bā takya ba harakāt-i sawābit istintāj mē-kunand na sayyārāt.


شیب

fa-adj

شیب • (šêb, šib)

desctree

→ Ottoman Turkish: شیو (şiv, şev)
Turkish: şiv, şev


شلوق

fa-adj

شلوق • (šoluq)

شلوغ شلوغ#Persian


خیزان

خیزان • (xêzân)


حامله

حامله • (hâmele)

Borrowed from Arabic حَامِلَة (ḥāmila), derived from the active participle of the verb حَمَلَ (ḥamala, “to carry”).


خیالی

خیالی • (xiyâli)

→ Punjabi: ਖਿਆਲੀ (khiālī)

Borrowed from Arabic خَيَالِيّ (ḵayāliyy).


فریور

fa-adj

فریور • (farivar) (comparative فریورتَر (farivar-tar), superlative فریورتَرین (farivar-tarin))

farivar (romanization)
فریورتَر (comparative)
فریورتَرین (superlative)


شایان

شایان • (šâyân)

From شای (šây-, present stem of شایستن (šâyastan)) + ـان (-ân).

af

شای
<pos:present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">شایستن</i> (šâyastan)>


زوش

fa-adj

زوش • (zuš) (comparative زوشتَر (zuš-tar), superlative زوشتَرین (zuš-tarin))

zuš (romanization)
زوشتَر (comparative)
زوشتَرین (superlative)


عمومی

Borrowed from Arabic عُمُومِيّ (ʕumūmiyy).


مستجاب

[mʊs.t̪ʰä.d͡ʒɑ́ːb]

[mʊs.t̪ʰä.d͡ʒɑ́ːb]

[mʊs.t̪ʰä.d͡ʒɑ́ːb]

Borrowed from Arabic مُسْتَجَاب (mustajāb).

بیا به میکده حافظ که بر تو عرضه کنم
هزار صف ز دعاهای مستجاب زده

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 421”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

Come to the tavern, Ḥāfiẓ! For I shall display to you
A thousand rows of prayers which have been accepted.

biyā ba maykada hāfiz ki bar tu arza kunam
hazār saf zi du'āhā-yi mustajāb zada


مطرح

Borrowed from Arabic مَطْرَح (maṭraḥ, “place where something is thrown”).

under discussion; raised (as a subject of discussion)


برکنار

fa-adj

بَرکِنار • (bar-kenâr)

بَرکِنار (canonical)
bar-kenâr (romanization)

[bæɹ.kʰʲe.nɒ́ːɹ]

From بَر (bar, “on, upon”) + کِنار (kenâr, “side”).


مشرف

مشرف به موت


کنونی

کُنونی (canonical)
konuni (romanization)

بحرانهای کنونی

شغل کنونی شما


علنی

Borrowed from Arabic عَلَنِيّ (ʕalaniyy).

bor+

جلسۀ علنی

همه نهاد تو و رسم و سان و سیرت تو
ستودنی و ستوده است سری و علنی

mid-1100s, Sōzanī of Samarqand, “Panegyric 179”, in دیوان سوزنی:

All your nature and your customs and manner and conduct
Are praiseworthy and praised, in secret and in open.

hama nihād-i tu u rasm u sān u sīrat-i tu
sutūdanī u sutūda ast sirrī u alanī


محتاج

fa-adj

محتاج • (mohtâj)

[mo̞ɦ.t̪ʰɑ́ːd͡ʒ]

[mo̞ɦ.t̪ʰɑ́ːd͡ʒ]

[mʊ.t̪ʰɑ́ːd͡ʒ]

[mu.t̪ʰɔ́ːd͡ʒ̥]

[moɦ.t̪ʰɒ́ːd͡ʒ̥]

[mɵh.t̪ʰɔ́d͡ʒ]

ساکن کوی تو نبود بگلستان محتاج
نیست مشتاق تو با روضه رضوان محتاج

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 133:

The one who lives in your alleyway is not in need of the rose garden,
The one who yearns for you is not in need of Riḍwān's garden [Paradise].

sākin-i kō-yi tō na-buwad ba-gulistān muhtāj
nēst muštāq-i tō bā rawza-yi rizwān muhtāj


مزاحم

مزاحم • (mozâhem) (comparative مزاحمتَر (mozâhem-tar), superlative مزاحمتَرین (mozâhem-tarin))

mozâhem (romanization)
مزاحمتَر (comparative)
مزاحمتَرین (superlative)

annoying, pesky, obtrusive, in one's way


اعمی

اعمی • (a'mâ)

کس نبیند بجز از چشم سلیمی رویت
باد از دیدن دیدار تو اعمی لاله

c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 88:

Nobody shall see your face, save for Selim's eyes;
May the tulip go blind from the sight of your visage!

kas na-bēnad ba-juz az čašm-i salīmī rōyat
bād az dīdan-i dīdār-i tō a'mā lāla


تجاری

تجاری • (tejâri)

[t̪ʰɪ.d͡ʒɑː.ɾíː]

[t̪ʰɪ.d͡ʒɑː.ɾíː]

[t̪ʰɪ.d͡ʒɑː.ɾíː]

[t̪ʰi.d͡ʒɔː.ɾí]

[t̪ʰe.d͡ʒɒː.ɹíː]

[t̪ʰi.d͡ʒɔ.ɾí]

Borrowed from Arabic تِجَارِيّ (tijāriyy). By surface analysis, تجارت (tejârat) + ـی (-i).

surf

سفرهای تجاری

جنگ تجاری


خیریه

→ Hindustani:

Hindi: ख़ैरियत (xairiyat)

Urdu: خیریت (xairiyat)

Borrowed from Arabic خَيْرِيَّة (ḵayriyya). By surface analysis, خیر (xeyr) + ـیه (-iyye).

surf

امور خیریه

مؤسسه خیریه


زیرک

fa-adj

زیرَک • (zirak) (comparative زیرَکتَر (zirak-tar), superlative زیرَکتَرین (zirak-tarin))

زیرَک (canonical)
zirak (romanization)
زیرَکتَر (comparative)
زیرَکتَرین (superlative)

→ Azerbaijani: zirək

Kurdish:

→ Central Kurdish: زیرەک (zîrek)

و اهل آن زیرکترین مردمانند در صنعت و شناختن آلت و هیچ صنف از اصناف بنی آدم با ایشان در آن مبارات نتواند[…]

1200s, Sadīd ud-Dīn Muḥammad ibn Muḥammad 'Awfī Bukhārī, Jawāmi ul-Hikāyāt wa Lawāmi' ul-Riwāyāt:

And its people [the Chinese] are the cleverest of men in industry and knowledge of instruments, and no group among the groups of the sons of Adam can compare with them in that […]

va ahl-e ân zirak-tarin mardomân-and dar san'at o šenâxtan-e âlat va hič senf az asnâf-e bani âdam bâ išân dar ân mobârât na-tavânand […]


اژگهان

head

اژگهان • (ažgahân)

desc

Tat: ajqahan (“wide, broad; comfortable”)

q

→ Azerbaijani: ecgahan (see there for further alternative forms)

desc

→ Udi: аьжгаьгьаьн (äžgähän)

→ Udi: аьжгаьгьаьн (äžgähän)

From Middle Persian [script needed] (ʾšghʾn' /aǰgahān/, “lazy, indolent”). The ultimate origin is uncertain.

inh

indolent, idle, negligent, lazy, slothful


عاطل

fa-adj

عاطل • ('âtil)

[ʔɔː.t̪ʰil̥]

[ʔɒː.t̪ʰel̥]

گر بیان معنوی کافی شدی / خلق عالم عاطل و باطل بدی

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 2624:

If the spiritual explanation were sufficient, the creation of the world would have been idle and vain.

gar bayân-i-ma'nawi kâfî shudî / xalq-i-'alâm 'âtil u bâtil budî


برپا

برپا • (barpâ)

→ Azerbaijani: bərpa


بوالعجب

Borrowed from Arabic أَبُو ٱلْعَجَب (ʔabū l-ʕajab).

bor+

أَبُو ٱلْعَجَب


بدنهور

fa-adj

بدنهور • (badnohur) (comparative بدنهورتَر (badnohur-tar), superlative بدنهورتَرین (badnohur-tarin))

badnohur (romanization)
بدنهورتَر (comparative)
بدنهورتَرین (superlative)

From بَد (bad, “bad, evil”) + نُهور (nohur, “eye, look”), see there fore more.

compound

(archaic, literary) evil-eyed, having an evil eye


ملیح

شیوه و ناز تو شیرین خط و خال تو ملیح
چشم و ابروی تو زیبا قد و بالای تو خوش

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 287”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

Your glances and flirting are sweet, your down of mustache and beauty mark are pretty,
Your eyes and eyebrows are beautiful, your stature and height are pleasing.

šēwa u nāz-i tu šīrīn xat u xāl-i tu malīh
čašm u abrū-yi tu zēbā qad u bālā-yi tu xwaš

beautiful, fair, pretty, graceful, lovely, elegant, handsome


ذلیل

→ Hindustani:

Hindi: ज़लील (zalīl)

Urdu: ذَلِیل (zalīl)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਜ਼ਲੀਲ (zalīl)

Shahmukhi script: ذلیل (zalīl)


سکولار

fa-adj

سکولار • (sekulâr)


نشدنی

From نـ (na-) + شدن (šodan) + ـی (-i), literally “unbecome-able, unhappenable”.


ناسزا

fa-adj

ناسزا • (nâsazâ) (comparative ناسزاتَر (nâsazâ-tar), superlative ناسزاتَرین (nâsazâ-tarin))

nâsazâ (romanization)
ناسزاتَر (comparative)
ناسزاتَرین (superlative)

Compound of ناـ (na-, “un-”) + سزا (sazâ, “desert, merit”)

af

قوت اصلی بشر نور خداست
قوت حیوانی مر او را ناسزاست

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 1083:

Man's original food is the Light of God:
animal food is improper for him

qūt-i aslī-yi bašar nūr-i xudā-st
qūt-i haywānī mar ō rā nāsazā-st


گیاخن

fa-adj

گیاخن • (goyâxan) (comparative گیاخنتَر (goyâxan-tar), superlative گیاخنتَرین (goyâxan-tarin))

goyâxan (romanization)
گیاخنتَر (comparative)
گیاخنتَرین (superlative)

From attested Middle Persian [script needed] (wiyāxan), from Proto-Iranian *wiyāxana, thus probably related to Avestan 𐬬𐬌𐬌𐬁𐬑𐬥𐬀 (viiāxna), 𐬬𐬌𐬌𐬁𐬑𐬀𐬥𐬀 (viiāxana) 'eloquent, orator'.

inh

(archaic, obsolete) eloquent and articulate, grandiloquent

درنگ آر ای سپهر چرخ وارا / گیاخنتَرْت باید کرد کارا

O Firmament, slower! / Thou shalt act gentler!

derang âr ey sepehr-e čarx vârâ / goyâxan-tart bâyad kard kârâ

(archaic) unhurried and leisurely, gentle


سرشار

fa-adj

سرشار • (sar-šâr)

→ Urdu: سرشار (saršār)

.قلب او سرشار از عشق خداوند است

His/her heart is overflowing with the love of God.

qalb-e ô sarshār az eshgh-e xodāvand ast.


لبریز

→ Urdu: لبریز (labrēz)

From لبه (“edge”) + ریز (present stem of ریختن).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">ریختن</i>

.استخر از آب لبریز / لبریز از آب بود

Estakhr az āb labriz / labriz az āb bud.


سرکوبگر

[säɾ.kʰʊːb.ɡǽɾ]

[sæɹ.kʰuːb.ɡʲǽɹ]

[säɾ.kʰɵb.ɡǽɾ]


پشتیبان

fa-adj

پشتیبان • (poštibân)

From Middle Persian [script needed] (puštībān, “supporter, bodyguard”), analyzable in New Persian as پشت (pošt, “back”) + بان (bân, “keeper, support, guard”).


آتشین

fa-adj

آتشین • (âtašin)


سوزناک

سوزناک • (suznâk)


هولناک

هولناک • (holnâk)


مهیب

صدای مهیب


تابناک

تابناک • (tâbnâk)

[tɑːβ.ˈnɑːk]

[t̪ʰɑːb.nɑ́ːk]

[t̪ʰɑːb.nɑ́ːk]

[t̪ʰɑːb.nɑ́ːk]

[t̪ʰɔːb.nɔ́ːk]

[t̪ʰɒːb.nɒ́ːkʲ]


سزاوار

سزاوار • (sezâvâr)

[sä.zɑː.wɑ́ːɾ]

[sä.zɑː.wɑ́ːɾ]

[sä.zɑː.wɑ́ːɾ]

[sä.zɔː.wɔ́ːɾ]

سزاوار شاهی سپاهست و گنج
چو با گنج باشی نمانی به رنج
فریدون که بد آبتینش پدر
مر او را که بد پیش او تاجور

c. 1011, Abu'l-Qāsim Firdawsī, “The Reign of Farāyīn”, in شاهنامه [Book of Kings]:

[What makes one] worthy of kingship is the army and treasury;
When you have the treasury, do not remain in anxiety.
Farēdūn, whose father was Ābtīn;
Who among his forefathers had been crowned?

sazāwār-i šāhī sipāh ast u ganj
čū bā ganj bāšī na-mānī ba ranj
farēdūn ki bud ābtīn-aš pidar
mar ō rā ki bud pēš-i ō tājwar


تابنده

تابنده • (tâbande)

[t̪ʰɑː.bän̪.d̪ǽ]

[t̪ʰɑː.bän̪.d̪ǽ]

[t̪ʰɑː.bän̪.d̪ǽ]

[t̪ʰɔː.bän̪.d̪ǽ]

[t̪ʰɒː.bæn̪.d̪é]


نامور

نامور • (nâmvar)

→ Ottoman Turkish: ناموَر (nâmver)

Turkish: namver

From نام (nâm, “name”) + ـوَر (-var, “possessing”).


متوجه

مُتِوَجِّه (canonical)
motevajjeh (romanization)

[mʊ.t̪ʰä.wäd͡ʒ.d͡ʒe̞ʱ]

[mʊ.t̪ʰä.wäd͡ʒ.d͡ʒe̞ʱ]

[mʊ.t̪ʰä.wäd͡ʒ.d͡ʒɪ]

Borrowed from Arabic مُتَوَجِّه (mutawajjih).

bor+

چون شاه جهان وفات یافت بجهت ضرور متوجه اکبراباد گشت.

1666, “Letter 83”, in مکتوباتِ خواجه محمد سیفالدین [Collected letters of Khwāja Muḥammad Saif al-Dīn]:

When Shah Jahan passed away, he set forth for Akbarabad for an unavoidable reason.

čôn šâh jahân wafât yâft ba jihat-i zarûr mutawajjih-i akbarâbâd gašt.


اندونزیایی

fa:اندونزیایی


منظور

→ Gujarati: મંજૂર (mañjūr)

→ Marathi: मंजूर (mañjūr)

→ Nepali: मंजूर (mañjūra)

→ Bengali: মঞ্জুর (monjur)

→ Hindi: मंज़ूर (manzūr)

→ Punjabi: ਮਨਜ਼ੂਰ / منظور (manzūr)

desc

→ Urdu: منظور

→ Urdu: منظور

etymon

ar>مَنْظُور>seen

taken into consideration; taken into account


انتظامی

fa-adj

انتظامی • (entezâmi)

[ʔɪn̪.t̪ʰɪ.zɑː.míː]

[ʔɪn̪.t̪ʰɪ.zɑː.míː]

[ʔɪn̪.t̪ʰɪ.zɑː.míː]

مقر انتظامی


دستی

→ Ahirani: दस्ती (dastī)

→ English: dasti

→ Varhadi: दस्ती (dastī)

[d̪äs.t̪ʰíː]

[d̪äs.t̪ʰíː]

[d̪äs.t̪ʰíː]

[d̪æs.t̪ʰíː]

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (dastīg, “-handed”), also borrowed in Arabic دَسْتِيج (dastīj), and as well newly formed from دست (dast, “hand”) + ـی (-i, “attributive suffix”).

af

چراغ دستی

کیف دستی

portable, handheld (device and equipment that are small and light enough to be carried by hand)

صنایع دستی ― sanâye'-e dasti ― handicrafts (literally, “handcrafted arts”)

tamed, domesticated (especially of birds)

خاک دستی

(rare, only in certain compounds) temporary, short-term


منظم

Borrowed from Arabic مُنَظَّم (munaẓẓam).

bor+

تمرین منظم

ارتش منظم


متقاعد

[mʊ.t̪ʰä.qɑː.ʔɪ́d̪]

[mʊ.t̪ʰä.qɑː.ʔɪ́d̪]

[mo.t̪ʰæ.ʁɒː.ʔéd̪̥]

Borrowed from Arabic مُتَقَاعِد (mutaqāʕid).


بنگالی

fa-adj

بنگالی • (bangâli)

[bäŋ.ɡɑː.líː]

[bäŋ.ɡɑː.líː]

[bäŋ.ɡɑː.líː]

[bäŋ.ɡɔː.lí]

[bæŋ.ɡɒː.líː]

fa:زبان بنگالی

توی سلهت یه خورش بنگالی خریدم.

tu-ye selhat ye xoreš-e bangâli xaridam.


واقف

واقف • (vâqef)

بلکه از دجله چو واقف آمدی
آن سبو را بر سر سنگی زدی

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 2852:

Nay, had he been aware of the Tigris, he would have dashed that jug against a stone.

balki az dijla čū wāqif āmadē
ān sabō rā bar sar-i sangē zadē


شوشتری

head

شوشتری • (šuštari)


مندرج

[mʊn̪.d̪ä.ɾɪ́d͡ʒ]

[mʊn̪.d̪ä.ɾɪ́d͡ʒ]

[mʊn̪.d̪ä.ɾɪ́d͡ʒ]

Borrowed from Arabic مُنْدَرِج (mundarij).

bor+

دعاوی بی اساس مندرج در بیانیه ششمین نشست مجمع همکاری عرب و روسیه در مراکش

2023 December 23, “کاردار روسیه به وزارت امور خارجه احضار شد”, in irna.ir, Islamic Republic News Agency:

the baseless claims contained in the statement by the sixth session of the Arab-Russia Cooperation Council in Morocco

da'âvi-ye bi-asâs-e mondarej dar bayâniye-ye šešomin nešast-e majma'-e hamkâri-ye arab va rusiye dar marâkeš

contained, inserted, written (in a text)


مستحق

Borrowed from Arabic مُسْتَحَقّ (mustaḥaqq).

هر چند مستحق عذابیم ما ولی
ایزد به ما ز لطف ببخشد عذاب را

c. 1911, Mohammad Hossein Âğuli Torki-ye Shirâzi, دیوان ترکی شیرازی:

Though we deserve to be tormented,
God out of grace remits our torments.

har čand mostahaqq-e azâb-im mâ vali
izad be mâ ze lotf bebaxšad azâb râ


عمودی

عَمودی (canonical)
'amudi (romanization)

Borrowed from Arabic عَمُودِيّ (ʕamūdiyy).


مشکین

moškin (romanization)
meškin (romanization)


سهی

سرو سهی


دربند

desc

→ Ottoman Turkish: دربند (derbend, derbent)

[d̪äɾ.bǽn̪d̪̥]

[d̪æɹ.bǽn̪d̪̥]

From در (dar, “door, gate, passage”) + بند (band, “band, tie, fastening”).


جندره

desctree

→ Ottoman Turkish: جندره (cendere)
Turkish: cendere
→ Egyptian Arabic: جَنْدَرَة (gandara, “mangle, calender and any rotary press”)
→ Armenian: ճէնտէրէ (čēntērē)

An Indo-Aryan borrowing, ultimately from Sanskrit यन्त्र (yantra).


یدکی

Borrowed from Ottoman Turkish یدك (yedek).


آسمانگون

fa-adj

آسمانگون • (âsmângun)

desc

أَسْمَانْجُونِيّ

⇒ Arabic: أَسْمَانْجُونِيّ (ʔasmānjūniyy)


آسمانرنگ

fa-adj

آسمانرنگ • (âsmânrang)

→ Azerbaijani: asmanrəng

[ʔɑːs.mɑːn.ɾäŋɡ]

[ʔɑːs.mɑːn.ɾäŋɡ]

[ʔɑːs.mɑːn.ɾäŋɡ]

[ʔɔːs.mɔːn.ɾäŋɡ̥]

[ʔɒːs.mɒːn.ɹæɲɡʲ̥]

[ʔɔs.mɔn.ɾäŋɡ]


سماوی

سماوی • (samâvi)

Borrowed from Arabic سَمَاوِيّ (samāwiyy).

bor+

آسمانی آسمانی#Persian


علیه

Borrowed from Arabic عَلِيَّة (ʕaliyya), feminine singular of عَلِيّ (ʕaliyy).

دولت علیه

(fossilized, for Arabic feminine nouns) Alternative form of علی (ali, “sublime, high”)


بی‌گناه‌تر

head

بیگُناهتَر • (bê-gonâh-tar)

بیگُناهتَر (canonical)
bê-gonâh-tar (romanization)

[beː.ɡʊ.nɑːɦ.t̪ʰäɾ]

[beː.ɡʊ.nɑːɦ.t̪ʰäɾ]

[beː.ɡʊ.nɑː.t̪ʰäɾ]

بیگناه بیگناه#Persian


بی‌گناه‌ترین

بیگُناهتَرین

بیگُناهتَرین (canonical)
bi-gonâh-tarin (romanization)

بیگناه بیگناه#Persian


اعلی

fa-adj

اعلی • (a'lâ)

→ Hindustani:

Hindi: आला (ālā)

Urdu: اعلیٰ (a’lá)


مفیدترین

مُفیدتَرین (canonical)
mofid-tarin (romanization)

مفید مفید#Persian


مفیدتر

مُفیدتَر (canonical)
mofid-tar (romanization)

مفید مفید#Persian


مظفر

Borrowed from Arabic مُظَفَّر (muẓaffar).


میسر

Borrowed from Arabic مُيَسَّر (muyassar).

نابرده رنج گنج میسر نمیشود.
nâborde ranj ganj moyassar ne-mi-šavad.
No pain, no gain.
(literally, “Without undergoing pain, treasure cannot become available. (a proverb)”)

possible; feasible; procurable, available

گر میسر کردن حق ره بدی
هر جهود و گبر از او آگه بدی

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume I, verse 484:

If God's making [religion] easy were the [right] road, every Jew and Zoroastrian would have knowledge of Him.

gar muyassar kardan-i haq rah budē
har juhūd u gabr az ō āgah budē


ذهبی

Borrowed from Arabic ذَهَبِيّ (ḏahabiyy).

طلائی طلائی#Persian


طلائی

fa-adj

طلائی • (talâ'i)

[t̪ʰɪl.lɑː.ʔíː]

[t̪ʰɪl.lɑː.ʔíː]

[t̪ʰæ.lɒː.ʔíː]


دلشاد

دِلشاد • (delšâd)

دِلشاد (canonical)
delšâd (romanization)

[d̪ɪl.ʃɑːd̪]

[d̪ɪl.ʃɑːd̪]

[d̪ɪl.ʃɑːd̪]

From دل (del, “heart”) + شاد (šâd, “happy; merry”).

af

فاش میگویم و از گفتهٔ خود دلشادم
 بندهٔ عشقم و از هر دو جهان آزادم

c. 1390, Hafez, “Ghazal 317”, in دیوان حافظ [The Divan of Hafez]:

I say it out loud, and am glad of what I say:
I am the slave of love, and free from both the worlds.

fâš mê-gûyam u az gufta-yi man dilšâd-am
banda-yi išq-am u az har du jahân âzâd-am


برین

From بر (bar, “on; upon”) + ـین (-in, elative suffix).

من ملک بودم و فردوسِ برین جایم بود
 آدم آورد در این دیرِ خراب آبادم

I was an angel, and the highest heaven was my place;
Man brought me into this monastery built amid ruins.

man malak bûdam u firdaws-i barîn jâ-yam bûd
âdam âward dar în dayr-i xarâb âbâd-am


حلقه به گوش

fa-adj

حلقه به گوش • (halqe be guš)

[ʔäl.qä bä ɡoːʃ]

[ʔäl.qä bä ɡʊːʃ]

حلقه (halqe, “ring, hoop”) + به (be, “on”) + گوش (guš, “ear”), literally “ring-on-the-ear”. In ancient and medieval Persia, slaves were marked by earrings bearing their owner’s name.

af

(figurative) obedient; submissive; slavish


شرجی

fa-adj

شَرجی • (šarji)

Borrowed from Gulf Arabic شرجي (šarji, “hot southeasterly wind”), from Arabic شَرْقِيّ (šarqiyy, “eastern”). Doublet of شرقی (šarqi).

bor+

سنگاپور هم گرمه هم شرجی. آدم نفس نمیتونه بکشه.

Singapore is both hot and stuffy. You can't breathe.

sangâpur ham garm-e ham šarji. âdam nafas ne-mi-tune be-keše.


خارجه‌ترین

خارجهتَرین (canonical)
xâreje-tarin (romanization)

[xɑː.ɾɪ.d͡ʒä.t̪ʰä.ɾiːn]

[xɑː.ɾɪ.d͡ʒä.t̪ʰä.ɾiːn]

[xɑː.ɾɪ.d͡ʒä.t̪ʰä.ɾiːn]

خارجه خارجه#Persian


خارجه‌تر

خارجهتَر (canonical)
xâreje-tar (romanization)

[xɑː.ɾɪ.d͡ʒä.t̪ʰäɾ]

[xɑː.ɾɪ.d͡ʒä.t̪ʰäɾ]

[xɑː.ɾɪ.d͡ʒä.t̪ʰäɾ]

[xɔː.ɾi.d͡ʒä.t̪ʰäɾ]

[xɒː.ɹed͡ʒe.t̪ʰæɹ]

[χɔ.ɾi.d͡ʒä.t̪ʰäɾ]

خارجه خارجه#Persian


ژیان

fa-adj

ژیان • (žiyân)

ازین دو هنرمند پیلی ژیان
بیاید ببندد به مردی میان
جهان زیرپای اندر آرد به تیغ
نهد تخت شاه از بر پشت میغ

c. 1010, Abu’l-Qâsem Ferdowsi, “Manuchehr”, in Shâhnâme:

From these two cultured ones, a savage elephant
Shall come, binding manliness on his loins.
With his blade, he shall bring the world underfoot
And set the king’s throne atop the clouds.

az în du hunarmand pîlê žiyân
biyâyad bibandad ba mardî miyân
jahân zîrpây andar ârad ba têğ
nihad taxt-i šâh bar pušt-i mêğ


بنام

بنام • (benâm)


کشتی شکسته

head

کشتی شکسته • (kešti šekaste)

[kʰäʃ.t̪ʰíː ʃɪ.kʰäs.t̪ʰǽ]

[kʰäʃ.t̪ʰíː ʃɪ.kʰäs.t̪ʰǽ]

[kʰäʃ.t̪ʰíː ʃɪ.kʰäs.t̪ʰǽ]

[kʰäʃ.t̪ʰí ʃi.kʰäs.t̪ʰǽ]

[kʰʲeʃ.t̪ʰíː ʃe.kʰʲæs.t̪ʰé]

[kʰäʃ.t̪ʰí ʃi.kʰäs.t̪ʰǽ]


معذور

fa-adj

مَعْذور • (ma'zur)

مَعْذور (canonical)
ma'zur (romanization)

حافظ به خود نپوشید این خرقهٔ میآلود
ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را

c. 1390, Hafez, “Ghazal 5”, in دیوان حافظ [The Divān of Hafez]:

Hafez, do not put on these wine-sullied rags!
O purely clad shaykh, hold me excusable.

hafiz ba xwad na-pôšîd în xirqa-yi may-âlûd
ay šayx-i pâk-dâman ma'zûr dâr mâ râ


سارا

سارا • (sârâ)

(archaic, literary) pure; fine; excellent


مضطرب

مُضطَرِب (canonical)
moztareb (romanization)

Borrowed from Arabic مُضْطَرِب (muḍṭarib).

bor+

agitated; disturbed; confounded; distraught


گشن

fa-adj

گشن • (gošn)

Ultimately from Old Iranian *vršna-. Cognate with Classical Syriac ܐܘܫܢܐ, an Iranian borrowing.

fertile; pretaining to male sexuality, vitality, and potency


خفته

From Middle Persian hwptk (xuftag), from Proto-Iranian *huptáh, from Proto-Indo-Iranian *suptás (“asleep”), from Proto-Indo-European *sup-tó-s, from *swep- (“to sleep”). Cognate with Pashto ويده (widë, “asleep”), Vedic सुप्त (suptá).


مکمل

مُکَمَّل • (mokammal) (comparative مُکَمَّلتَر (mokammal-tar), superlative مُکَمَّلتَرین (mokammal-tarin))

مُکَمَّل (canonical)
mokammal (romanization)
مُکَمَّلتَر (comparative)
مُکَمَّلتَرین (superlative)

→ Azerbaijani: mükəmməl

→ Gujarati: મુકમ્મલ (mukammal)

→ Middle Hindi: مکمل (mkml /mukammal/)

Hindustani: mukammal

desc

Hindi: मुकम्मल

Hindi: मुकम्मल

Urdu: مُکَمَّل

Urdu: مُکَمَّل

→ Ottoman Turkish: مكمل

> Turkish: mükemmel (inherited)

Borrowed from Arabic مُكَمَّل (mukammal).


ملس

Borrowed from Arabic [Term?] (“mixed, mingled”).

آنارِ ملس


سکسوال

head

سکسوال • (seksuâl)

fa-noun

سکسوال • (seksuâl)


خسروی

خسرو (xosrow, “Khusraw”, name of Sasanian kings) + ـی (-i).

af

شد غلام همتم از جان و دل والی مصر
 تا لوای خسروی بر نه فلک افراختم

c. 1518, Selīm I, Dīvān of Sultan Selīm I:

In heart and soul, Egypt’s ruler became the slave of my will
When I hoisted my Khusraw-like banner the Nine Heavens high.

šud ğulam-i himmat-am az jân u dil wâlî-yi misr
tâ liwâ-yi xusrawî bar nuh falak afrâxtam

“akin to the Sasanian kings”; (figurative) regal, kingly


ورجاوند

[wäɾ.d͡ʒɑː.wän̪d̪]

[wäɾ.d͡ʒɑː.wän̪d̪]

[wäɾ.d͡ʒɑː.wän̪d̪]

[wäɾ.d͡ʒɔː.wän̪d̪̥]

[væɹ.d͡ʒɒː.væn̪d̪̥]

From Middle Persian [script needed] (varzāvand, “of miraculous power”), itself from Middle Persian [script needed] (varz, “dignity, energy, miracle”), and also cognate with Avestan 𐬬𐬀𐬭𐬆𐬗𐬀𐬵 (var^əcah).


مقبول

fa-adj

مقبول • (maqbûl)

Borrowed from Arabic مَقْبُول (maqbūl), passive participle of قَبِلَ (qabila, “to accept”).

مویش خیلی مقبوله! (colloquial Dari)

(chiefly Dari) beautiful, pretty, lovely, elegant; handsome


یاغی

یاغی • (yâği)

Borrowed from Turkic, ultimately from Proto-Turkic *yagï (“enemy”). Early attestations include The Alchemy of Happiness, from the early 1100s.


سرنگون

Compound of سر (sar, “head”) + نگون (negun, “inverted, reversed”)

af

از یک اندیشه که آید در درون
صد جهان گردد به یک دم سر نگون

c. 1260s, Jalāl ad-Dīn Mohammad Rūmī, translated by Reynold A. Nicholson, مثنوی معنوی [Masnavi-ye-Ma'navi], volume II, verse 1029:

By one thought that comes into the mind
a hundred worlds are overturned in a single moment.

az yak andēša ki āyad dar dirūn
sad jahān gardad ba yak dam sar-nigūn


فسقلی

fa-adj

فسقلی • (fesqeli) (comparative فسقلیتَر (fesqeli-tar), superlative فسقلیتَرین (fesqeli-tarin))

fesqeli (romanization)
فسقلیتَر (comparative)
فسقلیتَرین (superlative)
فسقلیم (first-person predicative singular)
fesqeliam (first-person predicative singular)
فسقلییم (first-person plural predicative)
fesqeliim (first-person plural predicative)
فسقلیی (predicative second-person singular)
fesqelii (predicative second-person singular)
فسقلیید (plural predicative second-person)
fesqeliid (plural predicative second-person)
فسقلیین (colloquial plural predicative second-person)
fesqeliin (plural predicative second-person)
فسقلی است (predicative singular third-person)
fesqeli ast (predicative singular third-person)
فسقلیه (colloquial predicative singular third-person)
fesqelie (predicative singular third-person)
فسقلیند (plural predicative third-person)
fesqeliand (plural predicative third-person)
فسقلین (colloquial plural predicative third-person)
fesqelian (plural predicative third-person)


تاریخی

تاریخی • (târixi)

Borrowed from Arabic تَارِيخِيّ (tārīḵiyy). By surface analysis, تاریخ (târix) + ـی (-i).


صفرا

fa-adj

صفرا • (safrâ)

Borrowed from Arabic صَفْرَاء (ṣafrāʔ), feminine singular of أَصْفَر (ʔaṣfar).

(archaic, for Arabic feminine nouns) yellow


مدعی

[mʊd̪.d̪ä.ʔɑː]

[mʊd̪.d̪ä.ʔɑː]

[mʊd̪.d̪ɑːɑː]

Borrowed from Arabic مُدَّعَى (muddaʕā), passive participle of اِدَّعَى (iddaʕā).


پیس

→ Armenian: փիս (pʻis) (via Turkic)

→ Azerbaijani: pis

→ Georgian: ფისი (pisi)

→ Khalaj: pîs

→ Northern Kurdish: pîs

→ Middle Armenian: փիս (pʻis)

desctree

→ Ottoman Turkish: پیس (pis)
Turkish: pis
→ Albanian: pis
→ Armenian: փիս (pʻis)

→ Pashto: پېس (pes)

Inherited from Middle Persian [script needed] (pys /pēs/, “mottled, leprous; leper”), ultimately from Proto-Indo-European *peyḱ-. Akin to Old Armenian պիսակ (pisak), an Iranian borrowing.


ناکامل

fa-adj

ناکامل • (nâkâmel)


غیرممکن

→ Azerbaijani: qeyri-mümkün

desc

→ Ottoman Turkish: غیر ممكن (gayr-i mümkin)

Turkish: gayrimümkün

Borrowed from Arabic غَيْر مُمْكِن (ḡayr mumkin). By surface analysis, غیرـ (ğeyr-e-) + ممکن (momken).

bor+

غَيْر مُمْكِن


غیرمنقول

→ Azerbaijani: qeyri-mənqul

desc

→ Ottoman Turkish: غیر منقول (gayr-i menkul)

Turkish: gayrimenkul

[ɣäj.ɾɪ.mäɴqúːl]

[ɣäj.ɾɪ.mäɴqúːl]

Borrowed from Arabic غَيْر مَنْقُول (ḡayr manqūl). By surface analysis, غیرـ (ğeyr-e-) + منقول (manqul).

bor+

غَيْر مَنْقُول


غیرحکومتی

From غیرـ (ğeyr-e-) + حکومتی (hokumati).


ناامید

fa-adj

ناامید • (nâomêd)


غیراختیاری

From غیرـ (ğeyr-e-) + اختیاری (extiyâri).


غیرانسانی

→ Azerbaijani: qeyri-insani

desc

→ Ottoman Turkish: غیر انسانی (gayr-i insânî)

Turkish: gayriinsani

Borrowed from Arabic غَيْر إِنْسَانِيّ (ḡayr ʔinsāniyy). By surface analysis, غیرـ (ğeyr-e-) + انسانی (ensâni).

bor+

غَيْر إِنْسَانِيّ


غیرقانونی

→ Azerbaijani: qeyri-qanuni

desc

→ Ottoman Turkish: غیر قانونی (gayr-i kânûnî)

Turkish: gayrikanuni

Borrowed from Arabic غَيْر قَانُونِيّ (ḡayr qānūniyy). By surface analysis, غیرـ (ğeyr-e-) + قانونی (qânuni).

bor+

غَيْر قَانُونِيّ


فاقد

fa-adj

فاقد • (fâqed)


پرسان

پرسان • (porsân)

[pʰʊɾ.sɑ́ːn]

[pʰʊɾ.sɑ́ːn]

[pʰʊɾ.sɑ́ːn]


دیندار

دیندار • (dindâr)

→ Ottoman Turkish: دیندار (dîndâr)

Turkish: dindar

[d̪iːn̪.d̪ɑ́ːɾ]

[d̪iːn̪.d̪ɑ́ːɾ]

[d̪iːn̪.d̪ɑ́ːɾ]

[d̪in̪.d̪ɔ́ːɾ]

[d̪iːn̪.d̪ɒ́ːɹ]

From دین (din) + دار (dâr, present stem of داشتن (dâštan)).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">داشتن</i> (dâštan)


دیدنی

جاهای خیلی دیدنی


سوزان

fa-adj

سوزان • (suzân)

desctree

→ Ottoman Turkish: سوزان (suzan)
Turkish: suzan

From سوز (suz, present stem of سوختن (suxtan, “to burn”)) + ـان (-ân).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">سوختن</i> (suxtan, “to burn”)

آتشِ سوزان

گرمای سوزان

عشقِ سوزان


گرفتار

→ Azerbaijani: giriftar

desc

→ Bengali: গ্রেফতার (grephtar), গ্রেপ্তার (greptar)

→ Hindustani:

Hindi: गिरफ़्तार (giraftār)

Urdu: گرفتار (giraftār)

→ Ottoman Turkish: كرفتار (giriftar)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਗਰਿਫ਼ਤਾਰ (gariftār), ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ (griftār)

Shahmukhi script: گرِفتار (gariftār, griftār)

→ Uyghur: گىرىپتار (giriptar)

[ɡɪ.ɾɪf.t̪ʰɑ́ːɾ]

[ɡɪ.ɾɪf.t̪ʰɑ́ːɾ]

[ɡɪ.ɾɪf.t̪ʰɑ́ːɾ]

[ɡi.ɾif.t̪ʰɔ́ːɾ]

[ɡʲe.ɹef.t̪ʰɒ́ːɹ]

گرفت (gereft, past stem of گرفتن (gereftan)) + ـار (-âr).

af

past stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">گرفتن</i> (gereftan)


بی‌موقع

بیموقع (canonical)
bi-mowqe' (romanization)

From بیـ (bi-, “-less; without”) + موقع (mowqe', “time; proper time”).


خونخوار

fa-adj

خونخوار • (xunxâr)

خون (xun) + خوار (xâr, present stem of خواردن (xârdan, “to drink, to eat”)). In Middle Persian, the verb potion of this compound exclusively had the former meaning, and not the latter one.

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">خواردن</i> (xârdan, “to drink, to eat”)

پشهٔ خونخوار


گریان

fa-adj

گریان • (geryân)

From گری (gery, present stem of گریستن (geristan)) + ـان (-ân).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">گریستن</i> (geristan)


بی‌نتیجه

بینتیجه (canonical)
bi-natije (romanization)


سیاه‌پوش

fa-adj

سیاهپوش • (siyâh-puš)

سیاهپوش (canonical)
siyâh-puš (romanization)

From سیاه (siyâh, “black”) + پوش (puš, present stem of پوشیدن (pušidan, “to wear”)).

af

present stem of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">پوشیدن</i> (pušidan, “to wear”)


واقعی

fa-adj

واقعی • (vâqe'i)

[vɒː.ʁe.ʔíː]

Borrowed from Arabic وَاقِعِيّ (wāqiʕiyy), equivalent to واقع (vâqe') + ـی (-i).


بانووار

fa-adj

بانُووار • (bânuvâr)

بانُووار (canonical)
bânuvâr (romanization)

(feminine) elegant, proper; respectable, modest


افسونگر

افسونگَر (canonical)
afsungar (romanization)

[ʔäf.soːŋ.ɡäɾ]

[ʔäf.soːŋ.ɡäɾ]

[ʔäf.soːŋ.ɡäɾ]

[ʔäf.sʊːŋ.ɡäɾ]

[ʔæf.suːɲ.ɡʲæɹ]

[ʔäf.sɵŋ.ɡäɾ]

From افسُون (afsun, “charm, incantation”) + ـگَر (-gar, “-er”). .


خوشگوار

fa-adj

خوَشگُوار • (xošgovâr)

خوَشگُوار (canonical)
xošgovâr (romanization)

→ Urdu: خوش گَوَار (xoś gavār)

[xʊʃ.ɡʊ.wɑːɾ]

[xʊʃ.ɡʊ.wɑːɾ]

[xʊʃ.ɡʊ.wɑːɾ]

From خوش (xoš, “happy, pleasant”) + گوار (govâr, “digest; absorb”).


خواهری

fa-adj

خواهَرِی • (xâhari)

خواهَرِی (canonical)
xâhari (romanization)

[xɑː.ɦä.ɾiː]

[xɑː.ɦä.ɾiː]

[xɒː.ɦæ.ɹiː]


شدنی‌تر

head

شُدَنیتَر • (šodani-tar)

شُدَنیتَر (canonical)
šodani-tar (romanization)

[ʃʊ.d̪ä.niː.t̪ʰäɾ]

[ʃʊ.d̪ä.niː.t̪ʰäɾ]

[ʃʊ.d̪ä.niː.t̪ʰäɾ]

شدنی شدنی#Persian


شدنی‌ترین

شُدَنیتَرین • (šodani-tarin)

شُدَنیتَرین (canonical)
šodani-tarin (romanization)

شدنی شدنی#Persian


مغزپسته‌ای

مغزپستهای (canonical)
mağz-e-peste-'i (romanization)

[mäɣ.zɪ.pʰɪs.t̪ʰä.ʔíː]

[mäɣ.zɪ.pʰɪs.t̪ʰä.ʔíː]

From مغز پسته (mağz-e peste, “pistachio kernel”) + ـی (-i).

suf

having the color of pistachio kernels, shelled pistachios; pistachio green


پسته‌ای

پستهای (canonical)
peste-'i (romanization)

→ Azerbaijani: püstəyi

→ Uzbek: pistoqi

[pʰɪs.t̪ʰä.ʔíː]

[pʰɪs.t̪ʰä.ʔíː]

مغزپستهای مغزپستهای#Persian


بازاری

fa-adj

بازاری • (bâzâri)

[bɑː.zɑː.ˈɾiː]

[bɑː.zɑː.ɾíː]

[bɑː.zɑː.ɾíː]

[bɑː.zɑː.ɾíː]

[bɔː.zɔː.ɾí]

[bɒː.zɒː.ɹíː]

(figurative) ordinary, common, unexceptional

(figurative) greedy, caring only about making money


باقی

head

بَاقِی • (bâqi)

→ Hindustani:

Hindi: बाक़ी (bāqī)

Urdu: بَاقِی (bāqī)

→ Kannada: ಬಾಕಿ (bāki)

→ Malayalam: ബാക്കി (bākki)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਬਾਕੀ (bākī)

Shahmukhi script: بَاقِی (bāqī)

→ Tamil: பாக்கி (pākki)

→ Telugu: బాకి (bāki)


تنومند

From Middle Persian tn'ʾwmnd (tanōmand, “corporeal”), derived from tn' (“body”).


بدمعاش

[bäd̪.mä.ʔɑːʃ]

[bäd̪.mä.ʔɑːʃ]

[bäd̪.mɔːɔːʃ]

[bæd̪.mæ.ʔɒːʃ]

From بد (bad, “bad, evil”) + معاش (ma'āš／ma'âš, “salary, living”).

af

(Iran, of a person) of a bad life, trade, profession


متوالی

Borrowed from Arabic مُتَوَالٍ (mutawālin).

bor+

continued, successive, consecutive, following one after another


مبارک باد

head

مبارک باد • (mobârak bâd)


دینی

Borrowed from Arabic دِينِيّ (dīniyy). By surface analysis, دین (din) + ـی (-i).


رخشان

fa-adj

رخشان • (raxšân)

Borrowed from Sogdian [script needed] (rwxšn /roxšan/, “bright”), from Proto-Iranian *ráwxšnaH, from Proto-Indo-European *lówksneh (“moon”). Doublet of روشن (rowšan), which was inherited.

bor+

بخت خواب آلود ما بیدار خواهد شد مگر
زآن که زد بر دیده آبی، روی رخشان شما

c. 1390, Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ, “Ghazal 12”, in دیوان حافظ [The Divān of Ḥāfiẓ]:

This slumber-stained fate of mine shall perhaps wake up,
For that shining face of yours has shed some water on my eyes.

baxt-i xwāb ālūd-i mā bēdār xwāhad šud magar
z-ān ki zad bar dīda ābē, rōy-i raxšān-i šumā


بلغاری

fa-adj

بلغاری • (bolğâri)

زبان بلغاری


چالاک

چالاک • (čâlâk) (comparative چالاکتَر (čâlâk-tar), superlative چالاکتَرین (čâlâk-tarin))

čâlâk (romanization)
چالاکتَر (comparative)
چالاکتَرین (superlative)

→ Ahirani: चलाक (calāk)

→ Bengali: চালাক (calak)

→ Assamese: চালাক (salak)

→ Central Kurdish: چالاک (çalak)

→ Gojri: چالاک (cālāk)

→ Gujarati: ચાલાક (cālāk)

→ Hindustani:

Hindi: चालाक (cālāk)

desc

Urdu: چَالَاکْ (cālāk)

Urdu: چَالَاکْ (cālāk)

→ Kalasha: čalák

→ Kannada: ಚಾಲಾಕು (cālāku)

→ Konkani: चलाख (calākh)

→ Malay: calak

Indonesian: calak

→ Malvi: चालाक (cālāk)

→ Marathi: चलाख (calākh)

→ Odia: ଚଲାକ (calāka)

→ Punjabi:

Gurmukhi script: ਚਲਾਕ (calāk)

Shahmukhi script: چَلاک (calāk)

→ Sindhi: چالاڪُ

→ Sindhi: چالاڪُ

→ Tamil: சாலக்கு (cālakku)

→ Telugu: చలాకు (calāku)

→ Varhadi: चलाख (calākh)

→ Ushojo: چالاک (čalāk)

[t͡ʃɑː.ˈlɑːk]

[t͡ʃʰɑː.lɑ́ːk]

[t͡ʃʰɑː.lɑ́ːk]

[t͡ʃʰɑː.lɑ́ːk]

[t͡ʃʰɔː.lɔ́ːk]

[t͡ʃʰɒː.lɒ́ːkʲ]

[t͡ʃʰɔ.lɔ́k]

Related to چلیدن (čalidan, “to walk proudly, saunter”), ultimately from Proto-Indo-European *kʷel-.

ای که از سرو روان قد تو چالاکترست
دل به روی تو ز روی تو طربناکترست

c. 1260, Saʿdī, “Ghazal 70”, in دیوان سعدی [The Divān of Saʿdī]:

O you whose stature is nimbler than the swaying cypress,
Thanks to your face, my heart has more delight than [even] your face.

ay ki az sarw-i rawān qadd-e tu čālāktar ast
dil ba rōy-i tu zi rōy-i tu tarabnāktar ast


رکابی

fa-adj

رکابی • (rekâbi)

From رکاب (rekâb) + ـی (-i). Sleeveless shirts are called such because the shoulder straps resemble stirrups.

sleeveless; with shoulder straps instead of full sleeves

(literal) resembling or pertaining to a stirrup


خفیف

خفیف • (xafif) (comparative خفیفتَر (xafif-tar), superlative خفیفتَرین (xafif-tarin))

xafif (romanization)
خفیفتَر (comparative)
خفیفتَرین (superlative)

(poetry) Relating to a certain type of poetic meter, usually found in masnavis.


کوریایی

کوریایی • (kôrîyâyî)


شید

Inherited from Proto-Iranian *xšáytah (“bright, shining”).


منتشر

[mʊn̪.t̪ʰä.ʃɪ́ɾ]

[mʊn̪.t̪ʰä.ʃɪ́ɾ]

[mʊn̪.t̪ʰä.ʃɪ́ɾ]

Borrowed from Arabic مُنْتَشِر (muntašir).


مولود

Borrowed from Arabic مَوْلُود (mawlūd). The sense "birthday, nativity" came from a confusion with Arabic مَوْلِد (mawlid).


گریگوری

gregori (romanization)
geregori (romanization)

[ɡɾeː.ɡoː.ˈɾiː]

[ɡɪ.ɾeː.ɡoː.ɾíː]

[ɡɾeː.ɡoː.ɾíː]

[ɡɪ.ɾeː.ɡoː.ɾíː]

[ɡɾeː.ɡoː.ɾíː]

[ɡɪ.ɾeː.ɡoː.ɾíː]

[ɡɾeː.ɡoː.ɾíː]

[ɡɾeː.ɡu.ɾí]

[ɡʲɹe.ɡo.ɹíː]

تقویم گریگوری


مقدونی

Borrowed from Arabic مَقْدُونِيّ (maqdūniyy).


مدعو

Etymology tree
Arabic دَعَا (daʕā)
Arabic مَدْعُوّ (madʕuww)bor.
Persian مدعوBorrowed from Arabic مَدْعُوّ (madʕuww).


خوشوقت

fa-adj

خوشوَقت • (xošvaqt) (comparative خوشوَقتتَر (xošvaqt-tar), superlative خوشوَقتتَرین (xošvaqt-tarin))

خوشوَقت (canonical)
xošvaqt (romanization)
خوشوَقتتَر (comparative)
خوشوَقتتَرین (superlative)


شتوی

[ʃä.t̪ʰä.wíː]

[ʃä.t̪ʰä.wíː]

[ʃä.t̪ʰä.wíː]

[ʃä.t̪ʰä.wí]

[ʃæ.t̪ʰæ.víː]

[ʃä.t̪ʰä.ví]

Borrowed from Arabic شَتَوِيّ (šatawiyy).


رضوی

Borrowed from Arabic رَضَوِيّ (raḍawiyy).


زلزله‌ای

زلزلهای (canonical)
zelzele-'i (romanization)

From زلزله (zelzele, “seism”) + ـی (-i).


رمزی

Borrowed from Arabic رَمْزِيّ (ramziyy). By surface analysis, رمز (ramz) + ـی (-i).


لغوی

fa-adj

لُغَوی • (loğavi)

لُغَوی (canonical)
loğavi (romanization)

Borrowed from Arabic لُغَوِيّ (luḡawiyy).


آکوستیک

fa-adj

آکوستیک • (âkustik)

[ʔɒː.kʰuːs.t̪ʰíːkʲ]

Borrowed from French acoustique or English acoustic.


قطعی

Borrowed from Arabic قَطْعِيّ (qaṭʕiyy).

پاسخ قطعی

تاریخ قطعی

دلیل قطعی


خصوصی

Borrowed from Arabic خُصُوصِيّ (ḵuṣūṣiyy). By surface analysis, خصوص (xosus) + ـی (-i).

surf

یه چیز خصوصی

زندگی خصوصی

بخش خصوصی


برآشفته

fa-adj

برآشفته • (bar-âšofte)

[bäɾ.ˈɑː.ʃʊf.t̪ʰä]

[bäɾ.ˈɑː.ʃʊf.t̪ʰä]

[bäɾ.ˈɑː.ʃʊf.t̪ʰä]

[bäɾ.ˈɔː.ʃuf.t̪ʰä]


ضدتانک

[zɪd̪.d̪ɪ.t̪ʰɑːŋk]

[zɪd̪.d̪ɪ.t̪ʰɑːŋk]

[zɪd̪.d̪ɪ.t̪ʰɑːŋk]

مین ضدتانک


ضدماهواره

[zɪd̪.d̪ɪ mɑːɦ.wɑː.ɾä]

[zɪd̪.d̪ɪ mɑːɦ.wɑː.ɾä]

[zɪd̪.d̪ɪ mɑː.wɑː.ɾä]


ضدآب

[ˈzið.di ˈʔɑːβ]

[zɪ́d̪.d̪ɪ ʔɑ́ːb]

[zɪ́d̪.d̪ɪ ʔɑ́ːb]

[zɪ́d̪d̪ɪ ʔɑ́ːb]

[zíd̪d̪i ʔɔ́ːb̥]

[zéd̪.d̪e ʔɒ́ːb̥]


نقشبندی

[næʁʃ.bæn̪.d̪íː]

From نقشبند (naqšband, “[Baha' al-Din] Naqshband”) + ـی (-i).


اثناعشری

fa-adj

اثناعشری • (esnâ-'ašari)

[ʔɪs.nɑː.ʔä.ʃä.ɾíː]

[ʔɪs.nɑː.ʔä.ʃä.ɾíː]

[ʔɪs.nɑːä.ʃä.ɾíː]

[ʔis.nɔːä.ʃä.ɾí]

[ʔes.nɒː.ʔæ.ʃæ.ɹíː]

From Arabic اِثْنَا عَشَرَ (iṯnā ʕašara, “twelve”) + ـی (-i).

af

ar:اِثْنَا عَشَرَ<t:twelve>


اباضی

fa-adj

اباضی • (ebâzi)

[ʔɪ.bɑː.zíː]

[ʔɪ.bɑː.zíː]

[ʔɪ.bɑː.zíː]

Borrowed from Arabic إِبَاضِيّ (ʔibāḍiyy). By surface analysis, اباض (ebâz) + ـی (-i).


مستبد

Borrowed from Arabic مُسْتَبِدّ (mustabidd).


بدروزگار

badruzgâr (romanization)
badruzegâr (romanization)

From بد (bad, “bad; evil”) + روزگار (ruzgâr, “fate, age”).

af

نماند ستمکارِ بدروزگار
بماند برو لعنتِ پایدار

1258, Shaykh Muṣliḥ-ud-Dīn Saʿdī of Shiraz, translated by Wheeler M. Thackston, The Gulistan (Rose Garden) of Sa’di: Bilingual English and Persian Edition with Vocabulary, Bethesda, MD: Ibex Publishers, published 2008, →ISBN, page 32:

No evil oppressor lives forever,
But curses upon him last eternally.

na-mānad sitamkār-i badrūzgār
bimānad bar ō la'nat-i pāydār


مارونی

fa-adj

مارونی • (mâruni)

Borrowed from Arabic مَارُونِيّ (mārūniyy). By surface analysis, مارون (mârun) + ـی (-i).


تلفنی

شما يه تماس تلفني امروز صبح ساعت 9 با مارچلو داشتين.

You had a phone call this morning with Marcello at 9am.

Ŝomâ yé tamâs-e telefoni emruz sobh sâat-e 9 bâ Marcello dâŝtin.

phone (as in phone conversation, phone call), telephonic


سرحال

[sä.ɾɪ ʔɑːl]

[sä.ɾi ʔɔːl̥]


زلال

fa-adj

زلال • (zolâl)

آب زلال


مکرر

[mo.kʰʲæɹ.ɹǽɹ]


جغرافیایی

جغرافیایی • (joğrâfiyâyi)


آلتایی

آلتایی • (âltâyi)

[ʔɑːl̪.t̪ʰɑː.jíː]

[ʔɑːl̪.t̪ʰɑː.jíː]

[ʔɑːl̪.t̪ʰɑː.jíː]

[ʔɔːl̪.t̪ʰɔː.jí]

[ʔɒːl̪.t̪ʰɒː.jíː]

[ʔɔl̪.t̪ʰɔ.jí]

From آلتای (âltây, “the Altay (mountain range)”) + ـی (-i).

af

زبانهای آلتایی

of or relating to the Altay (mountain range); Altaic