ده

(Kabuli, Hazaragi) colloquial spelling of در (dar, “in, at, within, among”)


آغا

âġâ (romanization)
آغای (alternative)
آغه (alternative)
آغی (alternative)
آقا (alternative)
آقای (alternative)

stripped-by-parse_pron_post_template_fn (only in Iran)

Borrowed from Turkic. Compare Azerbaijani ağa.

but the latter is more common in Afghanistan

cases of word final ـا may be shortened to ـه

all family names ending in ـه may have an epenthetic ـی added


با

pronunciation spelling
pronunciation spelling

pronunciation spelling of بها, representing Kabuli and Hazaragi Persian


اشتر

fa-noun

اشتر • (oštor) (plural اشتران, or اشترها)

oštor (romanization)
اشتران (plural)
اشترها (plural)

[ʔʊʃ.t̪ʰʊ́ɾ]

[ʔʊʃ.t̪ʰʊ́ɾ]

[ʔʊʃ.t̪ʰʊ́ɾ]

اشتر به شعر عرب در حالتست و طرب
گر ذوق نیست ترا، کژطبع جانوری
uštur ba ši'r-i arab dar hālat-ast u tarab

(please add an English translation of this quotation)
(Classical Transliteration)

archaic and Hazaragi form of شتر (šotor, “camel”)


مـ

See the etymology of the corresponding lemma form.

nonlemma

او جرأت نِمِکِرد. کی جرأت مِکِرد؟

چِی مُخرِی

(dialectal) pronunciation spelling of می, representing Mashhad and Hazaragi Persian


جه

(colloquial Dari) Kabuli and Hazaragi form of جا


کد

(colloquial) pronunciation spelling of کرد (kard), representing Kabuli and Hazaragi Persian


کتی

katē (romanization)
katī (romanization)
قتی (alternative)

Uncertain. Farhadi derives it from کتِ (kat-i) ~ قتِ (qat-i), which would explain the initial stress and how it can be used with از (az). He also links it to Kabuli گت (gat, “together”, adjective), from Pashto ګډ (gaḍ). Some suggest it to be from a Turkic language.
Related to Tajik катӣ (kati) ~ қатӣ (qati) and Bukhari kati ~ kəti with the same meaning.

از برنج کتی گوشت میخواهی یا همیالی گشنه نیای

az birinj kat(ē) gōšt mē-xāyī yā amyālē gušna nī-ī

do you want rice and/alongside meat or are you not hungry right now?

کتی مه بیا

(Dari, Hazaragi, more colloquial) with, by, alongside


الیجو

fa-noun

الیجو • (alayjū)

Akin to Hazaragi Persian الیحی (alayhay, “sweetheart, beautiful”).


آبه

Ultimately derived from Proto-Common Turkic *apa (“mother, elder sister, aunt”).


آجه

From a Turkic language. Compare Kazakh әже (äje, “grandmother”), Chagatai اچه (äçä, “mother, old woman”), Turkmen eje (“mother, aunt, elder sister”).


تغایی

fa-noun

تغایی • (taġāyī)

From a Turkic language. Akin to Tajik тағо (taġo).


کته

kata (romanization)
katta (romanization)
kotta (romanization)

[kʰät̪.t̪ʰä]

[kʰät̪.t̪ʰä]

[kʰät̪.t̪ʰä]

Possibly derived from Old Iranian *katā̆na. Related to Shughni ката (kata, “big; elder; adult”), Ishkashimi ката (“big”), Yagnobi ка́тта (kátta, “big; aged; eminent”), Pashto کټه (kaṭá, “big”), Parachi کټو (kaṭo, “old”), Sirjani کته (katte, “big, huge”), Khuri [Term?] (kattå, “big, huge”), Karingani کتمه (ketma, “big”), Uzbek katta, Uyghur كاتتا (katta).

cog

(dialectal, Sistani, Dari, Hazaragi, Tajik) big, large


گل کردن

gul kardan (romanization)
گل کردن (infinitive)
گل کن (present stem)
گل کرد (past stem)
گل کننده (participle present)
گل کرده (participle past)
گل کنم (aorist first-person indicative singular)
گل کنی (aorist indicative second-person singular)
گل کند (aorist indicative singular third-person)
گل کنیم (aorist first-person indicative plural)
گل کنید (aorist indicative plural second-person)
گل کنند (aorist indicative plural third-person)
گل میکنم (first-person indicative present singular)
گل میکنی (indicative present second-person singular)
گل میکند (indicative present singular third-person)
گل میکنیم (first-person indicative plural present)
گل میکنید (indicative plural present second-person)
گل میکنند (indicative plural present third-person)
دارم گل میکنم (first-person indicative present progressive singular)
داری گل میکنی (indicative present progressive second-person singular)
دارد گل میکند (indicative present progressive singular third-person)
داریم گل میکنیم (first-person indicative plural present progressive)
دارید گل میکنید (indicative plural present progressive second-person)
دارند گل میکنند (indicative plural present progressive third-person)
گل کردهام (first-person indicative perfect present singular)
گل کردهای (indicative perfect present second-person singular)
گل کرده است (indicative perfect present singular third-person)
گل کردهایم (first-person indicative perfect plural present)
گل کردهاید (indicative perfect plural present second-person)
گل کردهاند (indicative perfect plural present third-person)
گل کردم (first-person indicative past singular)
گل کردی (indicative past second-person singular)
گل کرد (indicative past singular third-person)
گل کردیم (first-person indicative past plural)
گل کردید (indicative past plural second-person)
گل کردند (indicative past plural third-person)
گل میکردم (first-person indicative past singular)
گل میکردی (indicative past second-person singular)
گل میکرد (indicative past singular third-person)
گل میکردیم (first-person indicative past plural)
گل میکردید (indicative past plural second-person)
گل میکردند (indicative past plural third-person)
داشتم گل میکردم (first-person indicative past progressive singular)
داشتی گل میکردی (indicative past progressive second-person singular)
داشت گل میکرد (indicative past progressive singular third-person)
داشتیم گل میکردیم (first-person indicative past plural progressive)
داشتید گل میکردید (indicative past plural progressive second-person)
داشتند گل میکردند (indicative past plural progressive third-person)
گل کرده بودم (first-person indicative pluperfect singular)
گل کرده بودی (indicative pluperfect second-person singular)
گل کرده بود (indicative pluperfect singular third-person)
گل کرده بودیم (first-person indicative pluperfect plural)
گل کرده بودید (indicative pluperfect plural second-person)
گل کرده بودند (indicative pluperfect plural third-person)
گل خواهم کرد (first-person future indicative singular)
گل خواهی کرد (future indicative second-person singular)
گل خواهد کرد (future indicative singular third-person)
گل خواهیم کرد (first-person future indicative plural)
گل خواهید کرد (future indicative plural second-person)
گل خواهند کرد (future indicative plural third-person)
گل کنم (first-person present singular subjunctive)
گل کنی (present second-person singular subjunctive)
گل کند (present singular subjunctive third-person)
گل کنیم (first-person plural present subjunctive)
گل کنید (plural present second-person subjunctive)
گل کنند (plural present subjunctive third-person)
گل کرده باشم (first-person past singular subjunctive)
گل کرده باشی (past second-person singular subjunctive)
گل کرده باشد (past singular subjunctive third-person)
گل کرده باشیم (first-person past plural subjunctive)
گل کرده باشید (past plural second-person subjunctive)
گل کرده باشند (past plural subjunctive third-person)
گل کن (imperative second-person singular)
گل کنید (imperative plural second-person)
گل کدن (infinitive)
گل کو (present stem)
گل کد (past stem)
گل کننده (participle present)
گل کده (participle past)
گل کنم (aorist first-person indicative singular)
گل کنی (aorist indicative second-person singular)
گل کنه (aorist indicative singular third-person)
گل کنیم (aorist first-person indicative plural)
گل کنین (aorist indicative plural second-person)
گل کنن (aorist indicative plural third-person)
گل میکنم (first-person indicative present singular)
گل میکنی (indicative present second-person singular)
گل میکنه (indicative present singular third-person)
گل میکنیم (first-person indicative plural present)
گل میکنین (indicative plural present second-person)
گل میکنن (indicative plural present third-person)
دارم گل میکنم (first-person indicative present progressive singular)
داری گل میکنی (indicative present progressive second-person singular)
داره گل میکنه (indicative present progressive singular third-person)
داریم گل میکنیم (first-person indicative plural present progressive)
دارین گل میکنین (indicative plural present progressive second-person)
دارن گل میکنن (indicative plural present progressive third-person)
گل کدم (first-person indicative perfect present singular)
گل کدی (indicative perfect present second-person singular)
گل کداست (indicative perfect present singular third-person)
گل کدیم (first-person indicative perfect plural present)
گل کدین (indicative perfect plural present second-person)
گل کدن (indicative perfect plural present third-person)
گل کدم (first-person indicative past singular)
گل کدی (indicative past second-person singular)
گل کده (indicative past singular third-person)
گل کدیم (first-person indicative past plural)
گل کدین (indicative past plural second-person)
گل کدن (indicative past plural third-person)
گل میکدم (first-person indicative past singular)
گل میکدی (indicative past second-person singular)
گل میکده (indicative past singular third-person)
گل میکدیم (first-person indicative past plural)
گل میکدین (indicative past plural second-person)
گل میکدن (indicative past plural third-person)
داشتم گل میکدم (first-person indicative past progressive singular)
داشتی گل میکدی (indicative past progressive second-person singular)
داشته گل میکده (indicative past progressive singular third-person)
داشتیم گل میکدیم (first-person indicative past plural progressive)
داشتین گل میکدین (indicative past plural progressive second-person)
داشتن گل میکدن (indicative past plural progressive third-person)
گل کده بودم (first-person indicative pluperfect singular)
گل کده بودی (indicative pluperfect second-person singular)
گل کده بوده (indicative pluperfect singular third-person)
گل کده بودیم (first-person indicative pluperfect plural)
گل کده بودین (indicative pluperfect plural second-person)
گل کده بودن (indicative pluperfect plural third-person)
گل خوایم کد (first-person future indicative singular)
گل خوایی کد (future indicative second-person singular)
گل خوایه کد (future indicative singular third-person)
گل خواییم کد (first-person future indicative plural)
گل خوایین کد (future indicative plural second-person)
گل خواین کد (future indicative plural third-person)
گل کنم (first-person present singular subjunctive)
گل کنی (present second-person singular subjunctive)
گل کنه (present singular subjunctive third-person)
گل کنیم (first-person plural present subjunctive)
گل کنین (plural present second-person subjunctive)
گل کنن (plural present subjunctive third-person)
گل کده باشم (first-person past singular subjunctive)
گل کده باشی (past second-person singular subjunctive)
گل کده باشه (past singular subjunctive third-person)
گل کده باشیم (first-person past plural subjunctive)
گل کده باشین (past plural second-person subjunctive)
گل کده باشن (past plural subjunctive third-person)
گل کو (imperative second-person singular)
گل کنین (imperative plural second-person)

fa-conj-head

Conjugation of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">گل کردن</i> (literary Dari Persian)

داشتیم گل میکردیم

داشتم گل میکردم

داشتید گل میکردید

داشتی گل میکردی

داشتند گل میکردند

داشت گل میکرد

داریم گل میکنیم

دارم گل میکنم

دارید گل میکنید

داری گل میکنی

دارند گل میکنند

دارد گل میکند

گل کرده بودیم

گل کرده بودم

گل کرده بودید

گل کرده بودی

گل کرده بودند

گل خواهیم کرد

گل خواهم کرد

گل خواهید کرد

گل خواهی کرد

گل خواهند کرد

گل خواهد کرد

گل کرده باشیم

گل کرده باشم

گل کرده باشید

گل کرده باشی

گل کرده باشند

گل کرده باشد

Conjugation of <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">گل کدن</i> (colloquial Kabuli)

داشتیم گل میکدیم

داشتم گل میکدم

داشتین گل میکدین

داشتی گل میکدی

داشتن گل میکدن

داشته گل میکده

داریم گل میکنیم

دارم گل میکنم

دارین گل میکنین

داری گل میکنی

دارن گل میکنن

داره گل میکنه

گل کده بودیم

گل کده بودین

گل خواییم کد

گل خوایین کد

گل کده باشیم

گل کده باشین

[ɡʊl kʰäɾ.d̪ǽn]

[ɡʊl kʰäɾ.d̪ǽn]

[ɡul̥ kʰä.d̪ɔ́ː]

From گل (gul, “off”) + کردن (kardan, “to do”).

برقاره گل کو و برو خو کو، صباح مکتب داری!

barqāra gul ku u burō xaw ku, subā maktab dārī

turn off the lights and go to bed, you have school tomorrow!

(colloquial, chiefly Hazaragi, Kabuli) to turn off, to shut off


ایسو

head

ایسو • (īsū)

Colloquial contraction of اِی (ī) + سو (sū) both of which are colloquial pronunciations of این (īn) and سوی (sōy) respectively.

ایسو سی کو

این سوی سیل کن

این سوی
این سوی#Persian

(Dari, Hazaragi, colloquial) contraction of این سوی (īn sōy, “here”, literally “this direction”)


مره

مَرَه • (mara)

مَرَا مرا#Persian

(colloquial) Kabuli and Hazaragi form of مَرَا


دیده

Unknown, possibly derived from دَوِیدَه (dawīda), past participle of دَوِیدَن (dawīdan, “to run”).