cwelich

cwelich m animacy unattested (canonical)
cwylich (alternative)

Borrowed from Middle High German zwilich. First attested in 1393.

bor+

Pro XXXX vlnis et II tele dicte czuelich, super tentoria quadrige

1874 [1393], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume XV, page 161:

Cz[e]welich ad *subducendum eandem tecturam

1874 [1394], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume XV, page 187:

Dupli al. czwelich

1874 [1396], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume VII, page 286:

Item centum stamina de czwelych

1868 [1443], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XIV, page 94:

Iohannes... dedit pro ecclesia vnam casulam rubeam de axaminto cum auro... subductam flauea tela vel czwelich

1879-1920 [1469], Sprawozdania Komisji do Badania Historii Sztuki w Polsce, volume IV, Krakow, page 75:

Czecha yon czwelich

1898-2024 [1479], Rocznik Krakowski, volume XVI, Krakow, page 50:

3 1/2 ulne czwylichu

1898-2024 [1495], Rocznik Krakowski, volume XVI, Krakow, page 63:

Pro czwelich sub eadcm nastolka

1914 [1500], Adorján Divéky, editor, Zsigmond lengyel herczeg Budai számadásai (1500-1502, 1505), page 46:

Bisserculus czvelych sindon idem

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 19r:

(attested in Lesser Poland, Greater Poland, weaving) double woven canvas


cwylich

cwylich m animacy unattested (canonical)


cynamom

cynamom m animacy unattested (canonical)


cyndalin

cyndalin m animacy unattested (canonical)

Borrowed from Middle High German zindālīn. First attested in 1495.

Liripepium nigrum ex czyndalino

Cindetum czyndąlyn

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 27r:

(attested in Lesser Poland, Greater Poland) type of silk fabric

attested in Lesser Poland; Greater Poland; attested in Lesser Poland; Greater Poland


ceniany

From cena + -any. First attested in c. 1500.

Stanneus […] id est de stanno existens zynen czenyany

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 129v:

(attested in Greater Poland, hapax legomenon) tin (made of tin)


cynobr

desc

Polish: cynober, cenober, cynobr, cenobr, cymber (obsolete)

Borrowed from Middle High German zinober, from Old French cinobre, from Latin cinnabaris. First attested in 1472.

bor+

Czinobr cinobrium

1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2, number 29:

Cenobrium zynober czynobr

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 26r:

(attested in Greater Poland, mineralogy) cinnabar (deep red mineral, mercuric sulfide, HgS; the principal ore of mercury; such ore used as the pigment vermilion)


cypresz

cypresz m animacy unattested (canonical)


Czachy

Borrowed from Old Czech Cáchy. First attested in 1440. Displaced by Polish Akwizgran.

Aquisgranum […] est quedam regio vlg. Czachy

1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 23 bis r:

North Rhine-Westphalia
North Rhine-Westphalia#English

Aachen (a city in North Rhine-Westphalia, Germany)


czacz

Derived from Proto-Slavic, assumed to be an imitative or children's nursery word. First attested in 1440.

onom

imitative

Bravium […] est munus uel corona victorie proprie cacz[…] Eciam bravium est precium quod datur cursori proprie czacz

1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 37v:

In stadio... omnes quidem currunt, sed vnus accipit brauium zaclad, [c]zacz

1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, volume I, Lviv, page 63:

1874-1891 [1449], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXV, page 164:

Czacz brauium

1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie, volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 494:

Brauium est precium quod datur cursori vel est munus vel corona victorie czacz

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 20r:

(attested in Southern Borderlands, Lesser Poland, Greater Poland) prize for winning a race

attested in Southern Borderlands; Lesser Poland; Greater Poland; attested in Southern Borderlands; Lesser Poland; Greater Poland

Brauium […] est munus uel corona victorie[…] Eciam brauium dicitur precium quod datur cursori proprie czacz

XV p. post., rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 3297, z r. 1476, page 34r:

Bravium […] est munus uel chorona victorie[…] Eciam bravium est precium quod datur cursori proprie czacz

XV p. post., Rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 1630, page 13v:


dotychmiast

Middle Polish: dotychmiast

Univerbation of do + tych + miast. First attested in the 14th century.

Czszo mi Bogusz zastawil trzeczø czanscz dzedzini Wlostowe, tom trzimala s pokoyem dotichmast

1887, 1889 [1393], Józef Lekszycki, editor, Die ältesten großpolnischen Grodbücher, volume II, number 1545, Pyzdry, Gniezno, Kościan:

Tey niwe Albertus ne bil *nigdiy gospodarz po wcupenu asz *dotichmayst

1856-1870 [1398], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki, volume VIII, number 6621:

(attested in Greater Poland) up to now, until now

The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:

Yako prawe thy *wschikhky rzeczy, cho ctorye tu syemskye dobrye wmowyonye y preth namy thich nykomu nye syą vyny asz dothichinasch, asch tho wdzwyrdzymy y popyszemy

1874 [1406], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume IIa, page 28:


czyrnidło

Polish: czernidło

Silesian: czyrnidło

From czyrznić + -dło. First attested in 1442.

Denigrant atramento sromoczą szaradnosczą, gl. czyrznydlo

1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXII, Łęczyca, page 11:

ink (liquid black paint used for writing)

(attested in Sieradz-Łęczyca, hapax legomenon) The meaning of this term is uncertain.

Cirnidlo fucalium, fuscarium

1885-2024 [XV. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne, volume V, page 6:

Fucalium vlg. czyrznidlo

1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 113r:

Fuscarium illud est quo nigratur coreum quod sutor dicit vlg. czirznidlo

1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 114r:

Fucalium cirnidlo

XV p. post., Wokabularz petersburski I, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.Q.ch.XVI.33, page 6:

Fuscarium cirnidlo

blacking (liquid used to give a black color, especially to shoes)

Czirnidlem atramento

1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 128:

Czirnidlo atramentum

1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 137:

Czyrnydlo circea

1900 [1460], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2, number 3472:

Czyrnydlo circea

1900 [c. 1465], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2, number 4268:

Czirnidlo maurilia

1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2, number 1217:

Melampyrum arvense
Wikispecies:Melampyrum arvense


czyrznidło

/t͡ʃʲir̝ɲidɫɔ/

/t͡ʃʲir̝ɲidɫɔ/


czestnik

czestnik m animacy unattested (canonical)
cześnik (alternative)

From cześć + -nik. First attested in 1404.

Nulli... de numero dominorum nostrorum honoratorum vlg. czesthnykom... solvere tenebuntur

1908-1939 [1404], Władysław Semkowicz, editor, Miesięcznik Heraldyczny, volume VII, Szreńsk, page 45:

Nulli... de numero do minorum honoratorum nostrorum vlg. czesthnykow... solvere tenebun tur

1878-1889 [1404], Archiwum Komisji Historycznej, volume XI, Masovia, page 378:

Gothowysmy szye oczisczycz thrzemy slachcziczi y dwyema kaplanoma..., y czestnikem na swyadecztwi, yszesmy tego... nie uczinili

1861 [1427], Pismo poświęcone naukom, sztukom i przemysłowi, volume III, Biblioteka Warszawska, page 40:

Czesthnik castellanus

1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne, volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 488:

Acz slachczycz slachczyczowy..., a czestnyk czestnykowy layalby..., zaplaczi szesczdzesąth grzywyen

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 48:

Vstawyamy, aby woyewoda y starosta sz gynszymy czesthnyky zemye oney... myely mytho vstawyacz

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 82:

Gdi ktho... gwalt uczinilbi..., cztirzi grziwni... dacz bandzye vynen, wiyawschi vyni xanząncze, sandzi albo ktorichkole gynshich czestnykow

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 88:

Gwaltownyk... vinąn... obikląn, tho yest pyąnczdzyesyant, xandzv i yego czestnykom... zaplaczicz ma bicz prziczysnyon

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 91:

Czestnyczi i slyachta wschitkyey zyemye mazowesskyey

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 94:

Xyansztwu s czestnyky... schescz grziwyen bandzye potąnpyon

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 95:

Vyni rzeczone... skarbu albo dworu naschemu i gynschim czestnykom albo gich zupczam obikli placzoni bicz

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 98:

Vstawyamy, ze czy ysczy naschi poddani... ode dnya skazanya w schesczy nyedzyelach pospolu syebye naslyaduyąnczich any przes... vrzandnyka..., any przes ktorego czestnykow naschich... gabany bicz mayąn

Przi... panyech...: voyeyodzye..., castellanye... sandzyach..., potkomorzach... i przy gynich vyele czestnykoch... vstawyami..., ze... slyachczicz... sbytemu... pyancz kop groschi... zaplaczicz ma

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 102:

Vstawyami..., ze... slyachczicz... sbytemu... ot policzka pyancz kop groschi... zaplaczicz ma, a w pyanczyorey vynye pyanczdziessyanth naschemu y naschich namyastkow i tesz czestnykow... skarbu zaplaczicz bandzye potąnpyon

Gwaltownyk... ot kaszdego policzka... czestnykom naschim po pyanczyorey vynye... zaplaczy

Czestnik dignitarius

1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXV, page 157:

Czestnikom y *slochcze tribunis et primi

1877-1881 [1458], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 2280, page -:

Czesnycowy honori, dignitati

1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXII, Łęczyca, page 12:

Szvythky ma kosza potraczy: wyevody y czesthnyky, wszythky szvyeczskye myloszthnyky, bancz kszaszatha albo grabye, wszythky ya pobyerza k sobye

1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią], Mierzeniec, Płock, line 181:

Czeschnyky vel slugy satrapas, id est principes

1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 108:

Oretur deum... pro rege nostro polsckyego,... za czesnyky krolestva tego... et pro omnibus nobilibus slachta

1880-1894 [XV ex.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, volume I, page 148:

Castellanus czesznyk

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 24r:

(attested in Masovia, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, government) official, dignitary

attested in Masovia; Greater Poland; attested in Masovia; Greater Poland


cześnik

cześnik m animacy unattested (canonical)

/t͡ʃʲɛɕniːk/


czołkać

/t͡ʃʲɔɫkat͡ɕ/

/t͡ʃʲɔɫkat͡ɕ/

(reflexive with się) alternative form of czołgać się


czopowy

From czop + -owy. First attested in c. 1500.

goźdź czopowy

Ducillus est paruus dux oder eyn zapff vel gosdz czopovy

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 43r:

(attested in Greater Poland, relational, hapax legomenon) peg, plug (that which is inserted into a barrel to stop liquid)


czos

Deverbal from czosać. First attested in 1440.

Cirrus […] est ciuitas sapiencie vel est coma uel conglomeratio crinium in anteriori parte capitis czub vlg. czos

1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 51v:

(hapax legomenon) tuft of hair; curl; ringlet


czołnek

czołnek m animacy unattested (canonical)

/t͡ʃʲɔ(ː)ɫnɛk/

From czołn + -ek. First attested in the 15th century.

Cimba czoln vel czolnek

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 27r:

(attested in Greater Poland, hapax legomenon) diminutive of czołn

Czolnek radius

1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne, volume V, page 9:

Strigilis tharka i czolnek

1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne, volume V, page 11:

Czolnek radius textoris

1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne, volume V, page 27:

Panus […] est virga textoris que diuidit stamen uel fallanga circa quam fila voluuntur eciam panus est canna concava textoris in qua voluitur licium alias czolnek

XV p. post., Rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 1630, page 169r:

Pecten plura significat nam primo est instrvmentum texendi telas sc. radius uel nauicula vlg. czoln[y]ek eo quod *notat tamquam nauicula

XV p. post., Rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 1630, page 173r:

Radius czolnek

XV p. post., Wokabularz petersburski II, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.F.ch.XVI.12, page 9:

Strigilis tharka i czolnek

XV p. post., Wokabularz petersburski III, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.Q.ch.XVI.32., page 11:

Liciatorium idem oder eyn weber gezeug czolnek vel navoy vel plochą

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 75r:

Radius est instrumentum textoris eyn spule czolnek

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 112v:

Spula czolnek radius idem vel spyczą v kolą

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 129v:

(attested in Greater Poland, weaving) shuttle (tool that carries the weft in weaving)


czworaki

Polish: czworaki

Silesian: śćwioraki

Inherited from Proto-Slavic *četvorakъ /*četverakъ. By surface analysis, czworo + -aki. First attested in the 14th century.

inh+

cztwioraki (alternative)
ćwioraki (alternative)

V suøtem pisany ctuorakim ludem, pobudaiø ie, moui [bog] vsemogøcy: vstan, pocazuiø, iz sø gresnicy ctuoracy, bo moui to slouo albo sedøcim, albo spøcim, albo lezøcim, albo uma[rłym]

c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie, Miechów, pages br 9–10:

Tho giste veszele bilocz gest ono velike, a tho ku chvorakemv rosdzelenv, ... ku vyszokoszczy..., ku *globokosczy..., ku dlugosczy..., ku szyrokosczy

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 2a:

Alis bødze gego dusa odzana chv[o]rakim odzenym, tocz gest skromnoscø, cystotø, miloserdzim a sfego czala vnø[dzenim]... Ista quadruplici veste ornatus a tim to ch[w]rakim odzenym przyo[dzian]

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page gl. 164a:

Czworakim dzalem ąuadripartito opere

1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXIII, page 279:

Thamo byla yedna rzeka ognyewą, mayączą w sobye czworakye rosdzyelenye... Pyrwey *czyecze they tho rzecze Stix, a drugyey Chochilus, a trzeczyey Achyron, a czwarthey Flageton

1915 [XV ex.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543, page 536:

Quatuor motiua czvyorąka rzecz

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 111r:

Jesus odpowiedzenia jemu nie dał le prze czworaką rzecz: napirwej..., wtóre..., czwarte prze to nie odpowiedział, iże Piłat pytał o jego poko leniu

Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa, page 843:

(attested in Lesser Poland, Greater Poland) quadruplex (being of four types)

S prawa troyakye albo czworakye dlya nyezaplaczenya dlugu tego istego pyenyąndze viczyangali ot tich tho dlusznykow

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 103:

(attested in Masovia, hapax legomenon) quadruple; fourfold (four-time)


czyn koński

czyn koński m animacy unattested (canonical)

Literally, “horse armor”. First attested in c. 1500.

Falera pferdgeschmeyde czyn konsky

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 49v:

(attested in Greater Poland, hapax legomenon) horse trappings, caparisons


czyste picie

/t͡ʃʲistɛː pʲit͡ɕɛː/

Literally, “pure drink”. First attested in 1442.

Melligranum vlg. cziste pycze

1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 143r:

(hapax legomenon) mead (drink made of honey and water or wine)


czetwiertnia

/t͡ʃʲɛtfʲɛrtɲaː/

/t͡ʃʲɛtfʲɛrtɲɒ/


cztwiertnia

/t͡ʃʲtfʲɛrtɲɒ/


mohorycz

mohorycz m animacy unattested (canonical)

Polish: mohorycz

Borrowed from Old East Slavic [Term?]. First attested in 1441.

In domo Kaszmar in circulo ibidem marcipotus est bibitus, item Kaczik morohicz *szudil, Iacussza bibit... et Dyniszowicz bibit

1868 [1441], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XIV, page 28:

(hapax legomenon) custom of drinking alcohol when concluding a contract of purchase, sale, exchange, etc., in order to strengthen it


męcić

/mæ̃t͡ɕit͡ɕ/

/mæ̃t͡ɕit͡ɕ/


bryzylija

desc

Polish: brezylia, brazylija, brazylla, bryzelija, bryzylija (Middle Polish), brezylja (pre-reform orthography (1936)), bryzelija (Biecz, Ropczyce-Sędziszów County, Podlachia, Wnory-Kużele), bruzelija (Far Masovian, Ostrów Mazowiecka County, Podłatki Małe), brandzelija (Near Masovian, Wojcieszków), branzelija (Far Masovian, Sterdyń), branzelina (Podlachia, Jabłonna Lacka, Far Masovian, Sokołów County, Pułtuskie), brenzelijá (Western Lublin, Zielonka)

Learned borrowing from Latin Brasīlia. First attested in 1472.

Bryzylia brisilium

1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2, number 1801:

Paubrasilia echinata
Wikispecies:Paubrasilia echinata


zuwadlnia

From zuć + -nia. First attested in 1440.

Appolucium seu appolluterium […] id est vestibulum et est locus ubi vestes exuuntur et induuntur dum [inth] intratur balneum proprie szwwadl[ni]ą

1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 22v:

Appolucium seu appolluterium..., id est vestibulum, et est locus, ubi vestes exuuntur et induuntur, dum intratur balneum, proprie szwwadl[ni]ą

1444, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 22v:

Appolucium seu appollutarium […] id est uestibulum Et est locus vbi uestes exuuntur et induuntur cum intratur balneum vlg. zuwadlnya

XV p. post., rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 3297, z r. 1476, page 19r:

Apolucium est locus, vbi vestes exuuntur in balneo zvvadlnya

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 11v:

(attested in Greater Poland) changing room (place in the bathhouse for undressing)


obłoczedlnia

/ɔbɫɔt͡ʃʲɛ(ː)dlʲɲaː/

/ɔbɫɔt͡ʃʲɛdlʲɲɒ/

/ɔbɫɔt͡ʃʲedlʲɲɒ/

From oblec + -nia. First attested in 1471.

Obloczed[l]nya vestibulum

1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 112:

(hapax legomenon) dressing area, vestibule


podkonie

From pod- + koń + -ie. First attested in 1393.

Pro emendacione balistę Hanuszoni, podcone domini regis

1874 [1393], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume XV, page 171:

Testes Grzimkonis contra Petrassium: podkom Chudziczsky

1959 [1393], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 147, Poznań:

Testes Stephani Score matris contra Bloszegefszky: primus Malczefszky lofczy, Chudziczszky podkom..., Michael scarbnik

1959 [1396], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 195, Poznań:

Chudziczszki podkone

1959 [1397], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 324, Poznań:

Contra dominum pothcone

1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki, volume VIII, number 8947:

Albertus de Chudzicze subagazo vlg. podkone

1878-1889 [1412], Archiwum Komisji Historycznej, volume III, Kalisz, page 186:

Boguslaus, podkone Lanciciensis

1877-1999 [1413], Franciszek Piekosiński, Antoni Gąsiorowski, Henryk Kowalewicz, Ryszard Walczak, Tomasz Jasiński, Izabela Skierska, editors, Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. Codex diplomaticus Maioris Poloniae [Diplomatic Code of Greater Poland], volume V, Greater Poland, page 210:

Scarbek, podkone de Modzurowo

1897 [1418], Teki Adolfa Pawińskiego, volume VII, number 18, Brześć Kujawski Voivodeship:

Podkone subagazo

1962 [c. 1420], Stanisław Urbańczyk, editor, Wokabularz trydencki, number 81:

Albertus Chudziczsky, agazo al. podconye Poznaniensis

1967 [1421], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1208, Kościan:

Potkonye subagazo

1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 228, page 89:

Subagozo podkonye

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 131v:

(attested in Greater Poland, Kuyavia) stable official (official in charge of the royal stables and stud farms, later a lower land official)


podkoni

podkoni m animacy unattested (canonical)


podymne

Polish: podymne

From po- + dym (“inhabited home”) + -ne. First attested in 1240.

Contuli talem libertatem conuentui..., ipsum... monasterium cum... villis... liberos faciendo ab omnibus nostris solucionibus, exaccionibus... et specialiter ab exaccione Polonica, que wlgo poddymne nominatur

1878-1889 [1240], Archiwum Komisji Historycznej, volume IV, Kujavia, Masovia, page 291:

Talis... composicio interuenit, vt... Wladislauia... omnino sit libera a powoz,... podimne, poduoroue, strosa

1878-1889 [1250], Archiwum Komisji Historycznej, volume IV, Kujavia, Masovia, page 291:

1878-1889 [1250], Archiwum Komisji Historycznej, volume IV, Kujavia, Masovia, page 185:

Villis... a pouoz, poduoroue, strosa, podymne et aliis angariis... plenam... conferimus libertatem

1878-1889 [1252], Archiwum Komisji Historycznej, volume IV, Kujavia, Masovia, page 158:

1881-1882 [1274], Max Perlbach, editor, Pommerellisches Urkundenbuch, page 212:

Incolas... absoluimus... ab omnibus solucionibus omnium exaccionum..., videlicet... nestane, podymne, podwody

1878-1889 [c. 1354], Archiwum Komisji Historycznej, volume IV, Kujavia, Masovia, page 324:

1879 [1363], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis, Masovia, page XLV:

1863 [1289], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Kodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, Masovia, page 30:

1913 [1382], Teodor Wierzbowski, editor, Przywileje królewskiego miasta stołecznego Starej Warszawy, 1376-1772, Warsaw, page 5:

1905, 1907, 1908 [1383], Theodorus Wierzbowski, editor, Matricularum Regni Poloniae summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur. P. 4, Sigismundi I regis tempora complectens (1507-1548). Vol. 3, Acta vicecancellariorum, 1533-1548, volume IV, number 311, page 3:

1878-1889 [1384], Archiwum Komisji Historycznej, volume IV, Kujavia, Masovia, page 342:

Volumus, quod ab omnibus nostris solucionibus, exaccionibus et specialiter a... nestane, podimne, podworowe... sint liberi

1878-1889 [1386], Archiwum Komisji Historycznej, volume IV, Kujavia, Masovia, page 344:

1444, Adam Boniecki, editor, Kronika rodziny Bonieckich z przydomkiem Fredro, herbu Bończa, Bończa, published 1875, page 5:

Volumus, quod incole... ville censum consuetum per duos grossos..., quod dicitur podymne..., de qualibet stuba annis singulis... solvere debent

1868 [1430], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume VI, page 24:

Regalibus tamen iuribus, utpote *podympne seu poradlne exceptis, ad que... Iohannes... et Niclinus... solvere teneantur

1868 [1435], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume V, page 78:

Petrus... mansit XIIII marcas pene regalis et iudicio tres, quia pignus repercussit ministeriali pro fumalibus al. o poddymne

1868 [1447], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XIV, page 236:

1868 [1452], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XII, page 218:

De predictis tribus villis ad castrum Snyahatin nulla debebunt dari tributa nisi poddimye et stacionem

1868 [1451], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XII, page 210:

Ministerialis... dominum Stanislaum... de suis singulis bonis hereditariis pro fertonibus non extradendis et podymne in XIIII marcis pene regalis condempnavit

1868 [1465], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XIII, page 462:

1905, 1907, 1908 [1471], Theodorus Wierzbowski, editor, Matricularum Regni Poloniae summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur. P. 4, Sigismundi I regis tempora complectens (1507-1548). Vol. 3, Acta vicecancellariorum, 1533-1548, volume I, number 733:

Casimirus rex... cmethones... a contributione 2 grossorum al. poddymne ad 3 annos absolvit

1905, 1907, 1908 [1472], Theodorus Wierzbowski, editor, Matricularum Regni Poloniae summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur. P. 4, Sigismundi I regis tempora complectens (1507-1548). Vol. 3, Acta vicecancellariorum, 1533-1548, volume I, number 864:

Pro eo te citat... idem Thomas, quia tu Syenko recepisti... violenter fumalia al. poddymne seu *poralne de hominibus ipsius

1868 [1475], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XVIII, page 107:

Quilibet cmetho de laneo solvit plebano... pro censu dieto poddimne medium alterum grossum

1864 [15th century], Jan Długosz, edited by Aleksander Przezdziecki, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis nunc primum e codice autographo, volume II, Krakow, page 133:

Item non solvunt crolewstwo seu podymne

1864 [15th century], Jan Długosz, edited by Aleksander Przezdziecki, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis nunc primum e codice autographo, volume III, Krakow, page 305:

Cum avena fumalium al. poddymye super kmethonibus habita

1868 [1494], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XIX, page 424:

Ministe rialis... condemnavit nobilem Iohannem... in quatuordecim pene regalis ob non solucionem *podymye de bonis ipsius

1868 [1495], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume XVII, page 311:

(attested in Kuyavia, Masovia, Lesser Poland) house tribute (tribute give to a ruler paid from an enclosure or home)

attested in Kuyavia; Lesser Poland; attested in Kuyavia; Lesser Poland


omysł

Deverbal from omyślić. First attested in 1453.

Dzewko, przymy thakye omyszly gospodzyna, przymy yego sznaky!

1874-1891 [1453], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXV, page 210:


zapiekło

Vicit gl. sc. iste locus precellit, odoriferis ilios arua rosis, quid miror, gl. id est quod iste locus admirari debet, Elisiis, gl. infernalibus, concludit nectare Campis zapyekly

1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXII, Łęczyca, page 27:

(attested in Sieradz-Łęczyca, Roman Catholicism, theology, hapax legomenon) synonym of otchłań (“limbo”) (place for innocent souls)


liszowaj

liszowaj m animacy unattested (canonical)

Lyszoway lentifuga

1900 [1460], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2, number 3618:

Cicuta virosa
Cicuta virosa#Translingual

(hapax legomenon) cowbane (Cicuta virosa)


gwarek

gwarek m animacy unattested (canonical)
gewerek (alternative)

From gwar + -ek. First attested in 1494.

Niclos... posuit in arestum omnia bona mobilia et immobilia..., partes moncium, quas partes solus Paulus vendiderat... pro 50 florenis..., 2 florenos dedit super hoc et 8 florenos, quos [te]tenentur cooperarii al. gewerkowye

1917 [1494], Jan Ptaśnik, editor, Cracovia artificum 1300-1500, number 1144, Krakow:

Item in ffodinis moncium siccorum cuiuslibet metalli et colorum minerarum atque in lapidicinis domini moncium al. gwarkowe... singulariter a personis tributum dent

1874 [1496], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume XIV, page 428:

(attested in Lesser Poland) mining association member (member of an association of small entrepreneurs extracting minerals from the same mine)


gewerek

gewerek m animacy unattested (canonical)


święcidlnia

/ɕfʲæ̃t͡ɕi(ː)dlʲɲaː/

/ɕfʲæ̃t͡ɕidlʲɲɒ/

From święcić + -dlnia. First attested in the 15th century.

Weszmyczye... wolu a skopu za pokoyne obyati a obyetuge[cie] ge w szwyøczydlny obiczayney wszech przed panem

1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 9, 4:

(hapax legomenon) place of ritual sacrifices


kowadlnia

From kowadło + -nia. First attested in 1327.

Vnum fabrile, quod Polonice dicitur cowadlna,... possidebunt

1874 [1327], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume III, page 209:

Kowadlnye fabrilia

1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 6:


wieczerzadlnia

/vʲɛt͡ʃʲɛr̝a(ː)dlʲɲaː/

/vʲɛt͡ʃʲɛr̝adlʲɲɒ/

/vʲɛt͡ʃʲɛr̝ɒdlʲɲɒ/

From wieczerzadło + -nia. First attested in c. 1470.

Wyeczerzadlney

1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie, Lubin, page 85:

Wyeczerzadlnye cenacula

1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie, Lubin, page 211:

Cenaculum wyeczierzadlnya

1977-1980 [1471], Wanda Żurowska-Górecka, Vladimír Kyas, editors, Mamotrekty staropolskie [Old Polish-Latin Dictionaries and wordlists], page -:

(attested in Lubin) dining room (room intended for eating meals, especially in the evening)


obiązać

obięzować (imperfective)
obięzać (alternative)

/ɔbʲɑ̃zat͡ɕ/

/ɔbʲɑ̃zat͡ɕ/

Inherited from Proto-Slavic *obęzati. By surface analysis, ob- + więzać. First attested in the 14th century.

Ony *obozali sø se y padli, ale my wstali iesmi y wzclonilismi se

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 19, 9:

(attested in Lesser Poland, hapax legomenon) to tie up, to bind

Jenze , ne pamøtaiø dobra uekuiego, obøzal sø tomu, csoz iesc uremennego

c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie, Miechów, page br 36:

(reflexive with się, attested in Lesser Poland, hapax legomenon) to get attached to something, to get used to something, to come to like something

Jako prawye panu Spithcowi, woyewodze, nye obyanzal yesm sye dacz za wyny drew we dwa pyecza wappna szedz

1880-1894 [1400], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, volume III, Krakow, Czchów, page 192:

Potr *obanzel szø panu Jacuszowi tich penødzi placzicz, cso nan o ne zalowal

1888 [1401], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV, Greater Poland, page 79:

Petrus... obøzal sø czinicz praw swimi ludzmi na dzen zauiti, a ne uczinil

1895 [1415], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici, volume VIIIa, page 130:

Yakom szą nye obyaszala dacz seszczynaszcze grzywyen Vyanczenczewey zenye

1960 [1434], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 1097, Pyzdry:

(attested in Lesser Poland, Greater Poland) to oblige, to impose an obligation


obięzać

/ɔbʲæ̃zat͡ɕ/

/ɔbʲæ̃zat͡ɕ/


postrzygać

From postrzyc + -ać. First attested in 1439.

Dantes... licenciam... pannos radendi al. postrzygac et sarcinandi al. kraiac

1874 [1439], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume XVII, page 333:

(hapax legomenon) to trim (to cut the nap off a dress at the final stage of production and trim the edges of a cloth base)


postrzygadlnia

From postrzygać + -dlnia. First attested in 1398.

Item damus civibus memoratecivitatis rasorium, postrzigalna vulgariter dictum, de quo predicti cives censum recipient

1863 [1398], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Kodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, Masovia, page 127:

Fassi sunt... se benivole recesisse ac resignare rasuram panni, quod dicitur postrzigalnya, perpetue... domino Thome Lochinsky

1962-1975 [1434], Stanisław Kuraś, Irena Sułkowska-Kuraś, editors, Zbiór dokumentów małopolskich [A collection of documents from Lesser Poland], volume II, Lesser Poland, page 174:

Confirmamus... oppido nostro libram al. vaga et rasuratorium al. postrzigadlnya

1863 [1441], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Kodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, Masovia, page 203:

Insuper prefatis civibus damus... omnimodam potestatem... panni rasoriam vlg. postrzigalnya erigendi

1868 [1443], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume V, page 120:

Vladislaus... dux civitati Grabowyecz... dat... rasoratorium al. postrzygalną

1905, 1907, 1908 [1447], Theodorus Wierzbowski, editor, Matricularum Regni Poloniae summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur. P. 4, Sigismundi I regis tempora complectens (1507-1548). Vol. 3, Acta vicecancellariorum, 1533-1548, volume IV, number 816, page 3:

Vladislaus... dux civitati Tissowcze... rasuraturam seu postrzigadlnia donat

1905, 1907, 1908 [1453], Theodorus Wierzbowski, editor, Matricularum Regni Poloniae summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur. P. 4, Sigismundi I regis tempora complectens (1507-1548). Vol. 3, Acta vicecancellariorum, 1533-1548, volume IV, number 875, page 3:

Ipsis pro ipsius civitatis utilitate... tonsuram panni al. postrzygadlna cum omni iure... damus

1874 [1462], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume II, page 220:

Domino Iohanni... decem marcas pecuniarum census annui... in et super pannirasorio nostro Cracowiensi al. na postrzigadlni... vendidimus

1874 [1469], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące, volume VII, page 577:

Domum al. budam, dictam postrzigadlna

1915 [1418-1475], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543, Brześć Kujawski, page 512:

A tectura postrzigadlne, eciam a valva Wratislaviensi 1 marcam 8 grossos

1892 [1494], Adolf Warschauer, editor, Sonder-Veröffentlichungen der historischen Gesellschaft für die Provinz Posen, volume I, Poznań, page 387:

(attested in Masovia, Lesser Poland, Kuyavia, Greater Poland) shear shop (craft workshop where cloth was sheared)

attested in Masovia; Lesser Poland; Greater Poland; attested in Masovia; Lesser Poland; Greater Poland


zmyśleność

From zmyślony + -ość. First attested in c. 1500.

Itaque paulo post: O, inquam, summum lapsorumque solamen animorum, quantum me vel sententiarum, gl. szmyszlenoszczy, pondere

1992 [c. 1500], Julian Wojtkowski, editor, Glosy i drobne teksty polskie do 1550 r., Śrem, page 33:

(attested in Greater Poland, hapax legomenon) accurate thinking, reasoning, good judgment


wiecić

/vʲɛt͡ɕit͡ɕ/

Thym posdrowy *nan angyol, gdysz naswyantschan wyeczy rzkancz: Sdrowa yesz Maria

1972 [XV med.], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Staropolska pieśń maryjna na nowo odczytana, volume XVI, page 13:

to name [with accusative ‘whom’] (to call by name)


wiecać

Inherited from Proto-Slavic *věťati. By surface analysis, wiecić + -ać.

Thim poszdrowi iø angiol, gdi *naszwansza wecza szrkanczø: Szdrowasz Maria

1874-1891 [XV in.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXV, page 218:


namyślnie

Polish: namyślnie

From *namyślny + -ie, from namysł + -ny. First attested in 1466.

Et solerter, namislnye, ibi supplicare sibi modlyly szą

1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXII, Łęczyca, page 26:

(attested in Sieradz-Łęczyca, hapax legomenon) thoughtfully, deliberately


ożydać

Middle Polish: ożydać

Ozydayą expectantes

1915 [XV p. pr.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543, page 519:


żluty

Borrowed from Old Czech žlutý. Doublet of żółty, an inherited form.

Corpus cocodrili est gylvum slutee

1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXV, page 266:


rakuski

zlw-opl-adj

rakuski (not comparable, no derived adverb)

Polish: rakuski

Caput Austrie, racuszkey zyemye, magna Vienna

1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XVI, page 323:


gruca

Polish: gruca

Borrowed from Middle High German grütze. First attested in c. 1420.

Grucza auenata

1962 [c. 1420], Stanisław Urbańczyk, editor, Wokabularz trydencki, number 474:


słonny

Usque ad *słonny brod inferius Tysmienica

1868 [1409], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, volume IV, page 74:


łodny

łodny (not comparable, no derived adverb)

Polish: łodny

Inherited from Proto-Slavic *oldьnъ. By surface analysis, łodzia + -ny.

Lodne powrozy antempne

1908 [ca 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490, Lubiń, page 40:

(relational, attested in Greater Poland) boat


brzezień

brzezień m animacy unattested (canonical)

/br̝ɛʑɛ(ː)ɲ/

Inherited from Proto-Slavic *berzьňь. By surface analysis, brzoza + -eń. First attested in the 15th century.

Dokonal syø dom nasz we trsyech a we dwudzestu dny myesyøcza brzeznya

1930 [c. 1455], “II Esdr”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 7, 5:


rozrazić

desc

Middle Polish: rozrazić, rozdrazić (Middle Polish)

Inherited from Proto-Slavic *orzraziti. By surface analysis, roz- + razić.

Rozrazyl interrupit (interrupit mare et perduxit eos, et statuit aquas

1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 65:

Vpadl Otozias przes okno palaczowe, gesz myal w Samary, a w tem to rozdraziw syø, nyemogl

1930 [c. 1455], chapter IV, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), Reg 1, 2:

(reflexive with się) to injure oneself in a collision or fall