ვაშლი

head

ვაშლი • (vašli)

Georgian: ვაშლი (vašli)


ხე

Georgian: ხე (xe)

Borrowed from Bats ხეჼ (xẽ), сlearly after the 5th century. The word replaced native ძელი (ʒeli) in Old Georgian.


ბრინჯი

ბრინჯი • (brinǯi)

Related to Middle Armenian բռինչ (bṙinčʻ).

და მუნ დგა ხჱ შუენიერი ბრინჯისაჲ

9th–14th centuries, The Georgian Chronicles 85.13–86.1

Translation by Robert W. Thomson
there stood an acacia tree


ცხენი

Georgian: ცხენი (cxeni)


აქლემი

desctree

Georgian: აქლემი (aklemi)
→ Bats: აქლამ (aklam)
→ Bezhta: акламо (aklamo)
→ Hunzib: а̇кламо (åklamo)
→ Laz: აქრემი (akremi), აქლემი (aklemi) — Khopa, Sarpi
→ Mingrelian: არქემი (arkemi)
→ Chechen: эмкал (emkal), анкал (ankal), аклам (aklam), эмкыл (emkyl), (Kist) энкал (enkal)
→ Ingush: инкал (inkal)

Ultimately from Proto-West Semitic *gamal- but the chain of derivation and the phonetic changes involved are uncertain. The initial ა- (a-) has been explained by a supposed transliteration of Biblical Hebrew הגמלים (hagemālīm, “the camels”) in the Bible translation; others have pointed to Ancient Greek ἀκάμαλα (akámala) in Hesychius. Yet others suspect a metathesis from *ქამელი (*kameli).


მწერი

head

მწერი • (mc̣eri)

Georgian: მწერი (mc̣eri)


ძაღლი

ძაღლი • (ʒaɣli)

Georgian: ძაღლი (ʒaɣli)

From Proto-Kartvelian *ʒ₁aɣl-. Compare also ძაღუერი (ʒaɣueri, “stupid, silly, witless”).


არწივი

არწივი • (arc̣ivi)

Georgian: არწივი (arc̣ivi)

→ Bats: არწივ (arc̣iv)

desctree

→ Chechen: аьрзу (ärzu, “eagle; vulture”)
→ Lak: б-арзу (b-arzu)

desc

→ Ingush: аьрзи (ärzi, “eagle; vulture”)

→ Laz: არწივი (arǯivi)

→ Mingrelian: არწივი (arc̣ivi)

→ Ossetian: арцъиу (arc’iw)

→ Svan: ა̈რწიუ̂ (ärc̣iû)

→ Svan: ა̈რწიუ̂ (ärc̣iû)

→ Udi: арцӏив (arc̣iv)

Borrowed from Old Armenian արծիւ (arciw, “eagle”), a later form of արծուի (arcui), of native Proto-Indo-European origin. Displaced ორბი (orbi) in the sense "eagle".


მგელი

Georgian: მგელი (mgeli)

→? Laz: მგერი (mgeri), მჯვერი (mcveri), გვერი (gveri), გუ̂ერი (gûeri)

→? Mingrelian: გერი (geri), ნგერი (ngeri)

Related to Mingrelian გერი (geri) and Laz მგერი (mgeri).
Since long connected with Old Armenian գայլ (gayl, “wolf”) and usually considered a borrowing from it, replacing the native term due to a taboo. Note that dialectal Armenian գել (gel) is a late development within Armenian and is not particularly relevant for the comparison.
According to Klimov's earlier work, from Proto-Georgian-Zan *mgel- (“wolf”), he however remarks that in Mingrelian-Laz *მგარ- (*mgar-) is expected. In Klimov's more recent works, he no longer reconstructs Proto-Georgian-Zan, and is inclined to agree with the Armenian origin.


ფუტკარი

head

ფუტკარი • (puṭḳari)

desctree

Georgian: ფუტკარი (puṭḳari)
→ Bats: ფუტკარ (puṭḳar)

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ-ar- (“bee”).


ღორი

head

ღორი • (ɣori)

Georgian: ღორი (ɣori)

From Proto-Georgian-Zan *ɣor-, see there for more.


ბროწეული

ბროწეული • (broc̣euli)

Georgian: ბროწეული (broc̣euli) (see there for further descendants)

Cognate with Mingrelian ბერწული (berc̣uli), ბრეწეული (brec̣euli), Laz ბერწეული (berǯeuli), ბრეწეული (breǯeuli, “pomegranate”). Likely from the same source of Old Georgian ბრწამლი (brc̣amli, “Smilax excelsa”).


ვიგრი

Georgian: მიგრი (migri) — Khevsureti

Together with Old Armenian վագր (vagr, “tiger”) borrowed from an unattested Iranian word related to or borrowed from Sanskrit व्याघ्र (vyāghra, “tiger”). To explain the difference of vowel from the Armenian Gippert reconstructs Iranian *v(i)yāgr- from which the Armenian and Georgian are borrowed indepedently.

და აღჯდა ტაიჭსა შეჭურვილსა ჯავშნითა, დააღიღო ფარი მისი ვიგრის ტყავისა, რომელსა ვერ ჰკუეთდა მახჳლი, და ჩავლო გუერდი დამიდგა მახლობელად მდინარისა.

9th–14th centuries, The Georgian Chronicles

Translation by Robert W. Thomson
He mounted his horse, which was covered with chain-armour; he took up his shield of tiger-skin, which a sword could not cut; then he descended the hill and stood close to the river.

da aɣǯda ṭaič̣sa šeč̣urvilsa ǯavšnita, daaɣiɣo pari misi vigris ṭq̇avisa, romelsa ver hḳuetda maxwili, da čavlo guerdi damidga maxlobelad mdinarisa.


ქინძი

head

ქინძი • (kinʒi)

desctree

Georgian: ქინძი (kinʒi)
→ Armenian: քինձ (kʻinj) (Tbilisi)
→ Bats: ქინძ (kinʒ)
→ Laz: ქინძი (kinżi)
→ Mingrelian: ქინძი (kinʒi)
→ Ossetian: чиндзи (ḱinʒi), кендзе (kenʒe)
→ Russian: кинза (kinza)
→ Svan: ქინძ (kinʒ)
→ Turkish: kinzi (Samsun, Ordu)

Of the same Iranian origin as Old Armenian գինձ (ginj). See Persian گشنیز (gešniz) for more.

5th century, Bible, Exodus 16.31

5th century, Bible, Numbers 11.7


მერცხალი

Georgian: მერცხალი (mercxali)


სირი

Georgian: სირი (siri)


ქათამი

Georgian: ქათამი (katami)

→⇒ Svan: ქათალ (katal)


ვაზი

Georgian: ვაზი (vazi)
→ Bats: ვაზ (vaz, “grapevine”)
→ Hinukh: вази (vazi, “grapevine”)

desc

→ Svan: ღუ̂ა̈ზ (ɣûäz)

→ Svan: ღუ̂ა̈ზ (ɣûäz)

From Old Armenian վազ (vaz, “leap, jump, springing forward; *shoot (of vine)”), the latter sense appearing in Armenian records only since Middle Armenian վազ (vaz). It is now the commonly used form for the sense "vine"; the Old Georgian form ვენაჴი (venaqi, “vine; vineyard”) now primarily means "vineyard" except in formal or poetic language.

bor

არა თუ ვინმე დაადგრა ჩემ თანა, განვარდა იგი გარე ვითარცა ვაზი, განჴმა, და შეკრიბონ იგი და ცეცხლთა დაასხან იგი, და დაიწუას.

5th century and later, Bible, John 15.6, (Adysh Gospels)

ara tu vinme daadgra čem tana, ganvarda igi gare vitarca vazi, ganqma, da šeḳribon igi da cecxlta daasxan igi, da daic̣uas.

რამეთუ იყო მათ თანა ლომი და ვაზი ვენაჴი და კაცი და ორბი იგი.

10th century, Hippolytus, Commentary on the Song of Songs

rametu iq̇o mat tana lomi da vazi venaqi da ḳaci da orbi igi.


კაკაბი

head

კაკაბი • (ḳaḳabi)

desctree

Georgian: კაკაბი (ḳaḳabi)
→ Bats: კაკაბ (ḳaḳab)
→ Laz: კაკაბი (ǩaǩabi)
→ Svan: კაკაბ (ḳaḳab)


ვაცი

Georgian: ვაცი (vaci)


კრავი

head

კრავი • (ḳravi)

Georgian: კრავი (ḳravi)


ტილი

ტილი • (ṭili)

Georgian: ტილი (ṭili)


ქერი

desctree

Georgian: ქერი (keri)
→ Abkhaz: а-қьар (a-kʲar)

desc

→ Laz: ქერი (keri), კერი (ǩeri) — Arkabi; ჭერი (ç̌eri) — Atina; ქეი (kei) — Khopa–Batumi, Arkabi

→⇒ Mingrelian: ქერი (keri), ქერექენი (kerekeni)

→ Svan: ქერ (ker)


ჯინჭარი

head

ჯინჭარი • (ǯinč̣ari)

desc

Georgian: ჭინჭარი (č̣inč̣ari), ჯინჭარი (ǯinč̣ari); ჟინჭარ (žinč̣ar) — Ingilo; ჯიმჭარი (ǯimč̣ari) — Imereti; ზინჭარი (zinč̣ari) — Chveneburi


ორბი

desctree

Georgian: ორბი (orbi, “vulture”)
→ Mingrelian: ობრი (obri, “vulture”)

→ Proto-Abkhaz-Abaza: *wárba (“kite, eagle”)
Abaza: уа́рба (wárba, “eagle”)
Abkhaz: а-уа́рба (a-wárba, “kite”)
→⇒ Ubykh: уарыб-жәы (warəb-ẑʷə, “vulture”, literally “old eagle”)

Inherited from Proto-Kartvelian *orb- (“eagle”) and cognate with Svan უ̂ერბ (ûerb, “eagle”).
This native word for "eagle" later shifted its meaning to "vulture", being displaced in the first sense by the Armenism არწივი (arc̣ivi).


შროშანი

head

შროშანი • (šrošani)

Georgian: შროშანი (šrošani)

Ultimately from Egyptian. Compare Old Armenian շուշան (šušan).


ვეფხი

Georgian: ვეფხვი (vepxvi)

→ Bats: ვეფხ (vepx)

→ Bezhta: бебхи (bebxi)

→ Hinukh: бебхи (bebxi)

→ Hunzib: бевхи (bevxi), бебхи (bebxi)

→ Laz: ვეფხვი (vepxvi)

desc

→ Mingrelian: ვეფხი (vepxi), ვემხი (vemxi), ვემხვი (vemxvi)

→ Svan: უ̂ეფხ (ûepx)


ქორი

Georgian: ქორი (kori)
→ Udi: кор (kor)

→ Proto-Nakh: *kori (see there for further descendants)

Accipiter gentilis
Accipiter gentilis#Translingual


უნაგირი

Georgian: უნაგირი (unagiri)

→ Mingrelian: უნანგერი (unangeri), უნაგერი (unageri), ანაგერი (anageri), ანანგერი (anangeri), ონაგერი (onageri), ონანგერი (onangeri), ონაგირი (onagiri), ონენგერი (onengeri), ონანგირი (onangiri)

→ Svan: ჰჷნგირ (həngir), ჰინგირ (hingir), უნგირ (ungir), უნა̈გირ (unägir)

Disputed. Perhaps a Northwest Caucasian borrowing: compare Adyghe уанэ (wanɛ), Kabardian уанэ (wanɛ, “saddle”), Ubykh уанагәы (wanagʷə, “the middle part of the saddle”). Alternatively, from ჰუნჱ (hunē, “horse”) + Middle Persian [script needed] (gyl- /gīr-/, “to hold, restrain”) (see Persian گرفتن (gereftan)).

unk

Disputed


თაგჳ

Georgian: თაგვი (tagvi)


დათჳ

Georgian: დათვი (datvi)


თხაჲ

Georgian: თხა (txa)


კიცჳ

head

კიცჳ • (ḳicwi)

Georgian: კვიცი (ḳvici)

→ Mingrelian: კვიცი (ḳvici)


ლეკჳ

ლეკჳ • (leḳwi)

Georgian: ლეკვი (leḳvi)


ვენაჴი

desctree

Georgian: ვენახი (venaxi, “vineyard”)
→ Mingrelian: ვერნახი (vernaxi)

desc

→ Bezhta: венахи (venaxi), венахъи (venaqxi)

→ Svan: უ̂ენაჴ (ûenaq)

From Proto-Georgian-Zan *wenaq-. The sense development "grapevine" → "vineyard" is also seen in Old Armenian այգի (aygi).


ჯინჭველი

head

ჯინჭველი • (ǯinč̣veli)

desc

⇒ Georgian: ჭიანჭველა (č̣ianč̣vela), ჯინჭველა (ǯinč̣vela)


გუელი

Georgian: გველი (gveli), გო̈ლ (göl) — Ingilo


ვერხჳ

Georgian: ვერხვი (verxvi)

Fähnrich reconstruct Proto-Kartvelian *werxw-, listing Svan ჲერხუ̂ (yerxû) and Mingrelian ვეხი (vexi) as cognates. However, Klimov considers the Svan word to be borrowed from Georgian, hence his reconstruction is for the Proto-Georgian-Zan stage.


ძელქვაჲ

head

ძელქვაჲ • (ʒelkvay)

desctree

Georgian: ძელქვა (ʒelkva)
→ Russian: дзельква (dzelʹkva)
→ Armenian: ձելկվա (jelkva)
→ Translingual: Zelkova

ძელი (ʒeli, “bar”) + ქვაჲ (kvay, “stone”)


სხალი

desctree

Georgian: მსხალი (msxali), სხალი (sxali), ფსხალი (psxali) — dialectal
→ Armenian: մսխալի (msxali, “a certain variety of grapevine”)
→ Tsez: цихоли (cixoli, “wild (of apples, pears, and other fruits)”)

From Proto-Kartvelian *msxal-; see there for more.


კალნაბი

head

კალნაბი • (ḳalnabi)

Ultimately from Middle Persian *kalamb, possibly via Old Armenian կաղամբ (kałamb, “cabbage”). For the -ნ- (-n-) compare Middle Armenian կաղանբ (kaġanb).

ხოლო ნეტარმან მამამან გრიგოლ თავადნი დიდნი მარხვანი გარდავლნის მცირედითა კალნაბითა უმგბვრითა.

951, Giorgi Merchule, chapter 18, in The Vita of Grigol Khandzteli

And blessed Father Grigol would spend the Great Lent with only few uncooked cabbages.

xolo neṭarman mamaman grigol tavadni didni marxvani gardavlnis mciredita ḳalnabita umgbvrita.


უსხი

Georgian: უსხი (usxi)


ხარაბუზი

An Iranian borrowing. See Middle Persian hlbwc (xarbuz).


კაპარი

კაპარი • (ḳaṗari)

From Old Armenian կապար (kapar). Found in the passage of the Bible where the Old Armenian has տարածեսցի կապարն (taracescʻi kaparn).

[…] განქარდის კაპარი […]
[…]gankardis ḳaṗari[…]


ტეგანი

ტეგანი • (ṭegani)

Perhaps from Ancient Greek πήγανον (pḗganon) with an unexplained ტ- (ṭ-). In any case, related to it.


კინამოჲ

კინამოჲ • (ḳinamoy)

Middle Georgian: კინამო (ḳinamo)

Georgian: კინამო (ḳinamo)

Possibly borrowed from Old Armenian կինամոն (kinamon), կինամոմոն (kinamomon, “cinnamon”), but the final ն (n) loss could say otherwise.
Ultimately borrowed from Ancient Greek κῐννᾰ́μωμον (kinnámōmon)


დარიჩინი

დარიჩინი • (daričini)

Georgian: დარიჩინი (daričini)

Borrowed from Persian دارچین (dârčin, “cinnamon”).


ბუჲ

Georgian: ბუ (bu)

From Proto-Georgian-Zan *b(ɣ)u-, which is perhaps related to Proto-Kartvelian *ɣu-. Ultimately of onomatopoeic origin, for which compare Old Armenian բու (bu), Proto-Northeast Caucasian *bŭhu (whence Chechen бухӏа (buha), Ingush бов (bov)), Latin bubo, Arabic بومة (būm) and Persian بوف (buf).


მყუარი

მყუარი • (mq̇uari)

Ultimately from Proto-Kartvelian *q̇uw- (“to cry”). Akin to Svan ლიყუ̂ლი (liq̇ûli).


კუჲ

Georgian: კუ (ḳu), კუვი (ḳuvi)


ფარშამანგი

ფარშამანგი • (paršamangi)

Georgian: ფარშევანგი (parševangi)

A Middle Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (plšmwlw' /fraš(a)murw/), Manichaean Middle Persian 𐫜𐫡𐫢𐫏𐫖𐫡𐫇 (fršymrw), 𐫜𐫡𐫢𐫏𐫖𐫇𐫡𐫇 (fršymwrw), 𐫜𐫡𐫏𐫢𐫏𐫖𐫇𐫡𐫇 (fryšymwrw /frašemurw/, “peacock”). First etymologized by Marr, apud Salemann.
The Iranian word is a compound meaning "wonder-bird", whose first member is the etymon of Old Armenian հրաշ (hraš, “wonder”) and the second member is *mr̥gáh (“bird”), as in Old Armenian սիրամարգ (siramarg, “peacock”).

cog

[…] შუვაჲ პილოჲსაჲ და ქიაჲ და ფარშამაგები […]
[…]šuvay ṗiloysay da kiay da paršamagebi[…]

5th century and later, Bible, 3 Kings 10.22

რამეთუ ნავი სოლომონისი მეფისა წარვიდოდა თარშით მონათა თანა ქირამისთა, ერთგზის სამსა წელსა მოვიდოდა ნავი თარშად მეფისა სოლომონისი სავსე ოქროთა, და ვეცხლითა, და შუათა პილოსათა, ყაპუზუნათა და ფარშამანგებითა.

5th century and later, Bible, 2 Chronicles 9.21

[…] and silver, and ivory, apes and peacocks.

rametu navi solomonisi mepisa c̣arvidoda taršit monata tana kiramista, ertgzis samsa c̣elsa movidoda navi taršad mepisa solomonisi savse okrota, da vecxlita, da šuata ṗilosata, q̇aṗuzunata da paršamangebita.


მარტორქაჲ

head

მარტორქაჲ • (marṭorkay)

Georgian: მარტორქა (marṭorka)

მარტო (marṭo, “only”) + რქა (rka, “horn”), calque of Ancient Greek μονόκερως (monókerōs).


მიმინოჲ

desctree

Georgian: მიმინო (mimino), მინინო (minino) — Mtiuleti, Khevi, Pshavi, Khevsureti
→ Bats: მიმინო̆ (miminŏ)

→? Laz: მიმიჲა (mimiya)

→ Mingrelian: მიმინო (mimino)

→ Svan: მიმილ (mimil)

Eurasian sparrowhawk
Eurasian sparrowhawk

Accipiter nisus
Accipiter nisus#Translingual


მოლოქი

desc

Georgian: მოლოქა (moloka), მოლოქი (moloki)


მურტი

head

მურტი • (murṭi)

Borrowed from the Middle Iranian source of Old Armenian մուրտ (murt).


მწავი

მწავი • (mc̣avi)

Georgian: წავი (c̣avi)

მწავის მსგავს არს და მტერ არს კორკოდინოს მძჳნვარისა

mc̣avis msgavs ars da mṭer ars ḳorḳodinos mʒwinvarisa


ჭაკუნტელი

ჭაკუნტელი • (č̣aḳunṭeli)

desc

⇒ Georgian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli, “beet (Beta vulgaris)”) (Guria), ჭაკუნტელა (č̣aḳunṭela, “Lathyrus roseus”) (Tusheti), ჭაკუნტალა (č̣aḳunṭala, “infested with maggots”) (Racha)

→ Mingrelian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli)

→ Svan: ჭაკუნტელ (č̣aḳunṭel, “beetroot; spring onion”)

Borrowed from Old Armenian *ճակունդեղ (*čakundeł), the earlier unreduced form of ճակնդեղ (čakndeł), ultimately from Middle Iranian *čakundar. See Old Armenian and Persian چغندر (čoğondar).


თელაჲ

desctree

Georgian: თელა (tela)
→ Bats: თელ (tel)
→ Mingrelian: თელა (tela)

The origin is uncertain. Closely related to Old Armenian թեղի (tʻełi). See it for more.

ძელი იგი საროჲ, გინა თუ ცაცხჳ, მუხაჲ ანუ თელაჲ, რომელ-იგი დაჰნერგა უფალმან და აღაორძინა უხუებითა წჳმათაჲთა
ʒeli igi saroy, gina tu cacxwi, muxay anu telay, romel-igi dahnerga upalman da aɣaorʒina uxuebita c̣wimatayta
Translation by Sardshweladse & Fähnrich

5th century and later, Bible, Isaiah (Manuscript J) 44.14

der Zypressenbaum oder die Linde, Eiche oder Ulme, die der Herr gepflanzt und mit Überfluß an Regenfällen wachsen lassen hat


ღჳვი

head

ღჳვი • (ɣwivi)

desctree

⇒ Georgian: ღვია (ɣvia), ღვიო (ɣvio) — Kiziqi
→⇒ Bats: ღვიე ხე (ɣvie xe)

From Proto-Kartvelian *ɣwiw-, see there for more.


ღუარძლი

head

ღუარძლი • (ɣuarʒli)

Georgian: ღვარძლი (ɣvarʒli)

From Proto-Georgian-Zan *ɣwarʒl-. Cognate with Mingrelian ღურძული (ɣurʒuli, “plague, misfortune”), Laz ღურძული (ğurżuli, “poison; plague, misfortune”).
According to J̌ahukyan, Middle Armenian խորձուիլ (xorjuil), Armenian խավարծիլ (xavarcil, “rhubarb”), is borrowed from Kartvelian.

cog

Lolium temulentum
Lolium temulentum#Translingual

darnel, poison darnel (Lolium temulentum)


ძეწნი

head

ძეწნი • (ʒec̣ni)

desctree

⇒ Georgian: ძეწნა (ʒec̣na), ძეძნი (ʒeʒni) — Meskheti
→ Mingrelian: ძერწი (ʒerc̣i)

From Proto-Georgian-Zan *ʒec̣₁n- / Proto-Kartvelian *ʒ₁ec̣₁(w)n- (“willow”).


ძამლი

head

ძამლი • (ʒamli)

Attested only once in the translation of Physiologus.
Marr, unaware of the Kartvelian origin of the obscure ძამლი (ʒamli), supposed that მწავ[ი] ძამლი (mc̣av[i] ʒamli) represented a partial calque of Old Armenian շնջրի (šnǰri, “otter”, literally “aquatic dog”) thus considering ძამლი (ʒamli) to be a miswriting of ძაღლი (ʒaɣli) and corrupting the phrase to მწავ-ძაღლი (mc̣av-ʒaɣli, literally “otter-dog”). This incorrect assumption was accepted by other scholars and henceforth copied into other dictionaries of Old Georgian.
Marr's theory however was rejected by Gigineišvili, according to whom a miswriting of ძამლი (ʒamli) instead of ძაღლი (ʒaɣli) is hard to accept due to the fact that მ (m) and ღ (ɣ) don't look similar in any of the alphabets (cf., Ⴋ against Ⴖ in Asomtavruli, ⴋ against ⴖ in Nuskhuri). Furthermore he notices the relationship of ძამლი (ʒamli) with Laz ძემური (żemuri, “rat; squirrel”), for which he reconstructs Proto-Georgian-Zan *ʒaml- (“rat”), thus making the need to change text in anyway obsolete. Accepted by Fähnrich and Klimov.

noncog

… მწავ[ი] ძამლი მდინარისაჲ არს.
[...] mc̣av[i] ʒamli mdinarisay ars.


ჭაჰრი

head

ჭაჰრი • (č̣ahri)

და ესე გძაგდინ მფრინველთაგან და არა შჭამოთ, რამეთუ საძაგელ არს: ორბი და ყანჩი და ძერი, და ზარნასოვი, ძერქორი და მსგავსი მისი; ყორანი და მსგავსი მისი; და სერი და ჭაჰრი და მსგავსი მისი

5th century and later, Bible, Leviticus 11.13–16

da ese gʒagdin mprinveltagan da ara šč̣amot, rametu saʒagel ars: orbi da q̇anči da ʒeri, da zarnasovi, ʒerkori da msgavsi misi; q̇orani da msgavsi misi; da seri da č̣ahri da msgavsi misi

ჭარო

looks similar to hawk, sits down on trees, grabs fish and eats it


მაყუალი

მაყუალი • (maq̇uali)

desctree

Georgian: მაყვალი (maq̇vali), მაყოლ (maq̇ol), მაყოუ̂ლ (maq̇oûl) — Ingilo; მარქვალა (markvala) — Chveneburi
→ Andi: мукъали (muqˣʼali)
→ Avar: мукъали (muqxʼali), мукъали (muqxʼali), мокъоли (moqxʼoli)
→ Tsakhur: муькьали, мыкьалий


შაშჳ

head

შაშჳ • (šašwi)

desctree

Georgian: შაშვი (šašvi)
→ Bezhta: шашу (šašu, “swallow”)
→ Udi: ч̍ач̍у (č̍ač̍u)


ძერი

head

ძერი • (ʒeri)

desctree

⇒ Georgian: ძერა (ʒera)
→ Bats: ძე̄რ (ʒēr)
→ Mingrelian: ძერა (ʒera), ნძერა (nʒera)

ძერძერუკი

Egyptian vulture (Neophron percnopterus)


მაჩჳ

head

მაჩჳ • (mačwi)

desctree

Georgian: მაჩვი (mačvi), მანჩვი (mančvi) — Lechkhumi
→ Bats: მაჲჩუ̂ (mayčû)


გრწყილი

head

გრწყილი • (grc̣q̇ili)

desc

Georgian: რწყილი (rc̣q̇ili), გირწყილი (girc̣q̇ili) — Khevsureti; პწყილი (ṗc̣q̇ili) — Guria; წყილი (c̣q̇ili)

From Proto-Kartvelian *g(r)c̣q̇il- / *grc̣q̇-il-.


მწეროჲ

head

მწეროჲ • (mc̣eroy)

desctree

Georgian: წერო (c̣ero)
→ Bats: წჵერაჼ (c̣'erã), წჵვერაჼ (c̣'verã)
→ Mingrelian: წერო (c̣ero), ნწერო (nc̣ero)
→ Svan: წა̈̄რუ̂ (c̣ǟrû), წა̈̄უ̂რ (c̣ǟûr)


ცაცხჳ

Georgian: ცაცხვი (cacxvi)
→ Bats: ცაცხო̂ (cacxô)
→ Mingrelian: ცხაცხუ (cxacxu), ცხაცხვი (cxacxvi), ცაცხუ (cacxu)
→ Svan: ცა̈ცხუ̂ (cäcxû)

By regressive assimilation from *ძაცხჳ (*ʒacxwi), from Proto-Kartvelian *ʒacxw-.


ლეღჳ

head

ლეღჳ • (leɣwi)

desctree

Georgian: ლეღვი (leɣvi), ლოღ (loɣ) — Ingilo
→ Avar: легъви (leğʷi), легъу (leğu) — Antsukh
→ Bats: ლეღვ (leɣv)
→ Bezhta: легъи (leği), легъу (leğu)
→ Hinukh: легъи (leġi)
→ Hunzib: легъи (leǧi)
→ Ossetian: легъуи (leǧwi)
→ Svan: ლეღუ̂ (leɣû)
→ Tsez: легъи (leġi)


მართუჱ

head

მართუჱ • (martuē)

Georgian: მართვე (martve)


ფეტჳ

ფეტჳ • (peṭwi)

Georgian: ფეტვი (peṭvi)


ინჩაჴუ

ინჩაჴუ • (inčaqu)

desctree

⇒? Georgian: ჩიჩახვი (čičaxvi), ჩინჩახვი (činčaxvi), ჩიჩაყვი (čičaq̇vi)
→ Svan: ჩინჩა̈ხუ̂ (činčäxû), ჩიჩა̈ხუ̂ (čičäxû), ჩინჩაყუ̂ (činčaq̇û), ჩინჩა̈ყუ̂ (činčäq̇û)

Ḳelauraʒe on the basis of ინჩაჴუ (inčaqu, “crop, craw”), Georgian ხვანჩი (xvanči, “Adam's apple”), Mingrelian ხონჩი (xonči, “Adam's apple”), Svan ჴუ̂ა̈ნჩ (qûänč, “crop, craw”) reconstructs Proto-Kartvelian *qwanč-. In Mingrelian and Svan the expected *ჩქ (*čk) (← *ჩ (*č)) consonant cluster didn't develop probably due to the presence of ჴ (q) in the stem.
Old Georgian ჩაჴჳ (čaqwi) must be a metathesized form related to this family of words too.


მუხაჲ

Georgian: მუხა (muxa)

Borrowed from a Northeast Caucasian language: compare Avar микк (mikk), Bats მუხ (mux), Hunzib мугь (muh), Dargwa миг (mig), Kryts мегь (meh), Udi маъхна ход (ma̱χna χod), Tsakhur мухъ (muq).
Displaced the native term, *წყანი (*c̣q̇ani), from Proto-Georgian-Zan *c̣₁q̇an-.

Udi маъхна ход (ma̱χna χod)


დიკაჲ

head

დიკაჲ • (diḳay)

desctree

Georgian: დიკა (diḳa)
→ Aghul: дукк (dukk, “duk̄”)
→⇒ Bezhta: дикӏа-хъибо (dikʼa-qxibo)
→ Rutul: дуькӏ (düḳ)
→ Tabasaran: дукӏ (duḳ)
→ Tsakhur: дикӏ (diḳ)
→ Udi: дикӏ (diḳ), дыкӏ (dəḳ)

Persian wheat (Triticum turgidum subsp. carthlicum)


ფიჭჳ

head

ფიჭჳ • (pič̣wi)

desctree

Georgian: ფიჭვი (pič̣vi)
→ Bats: ფიჭვ (pič̣v)
→ Mingrelian: ფიჭვი (pič̣vi)
→ Udi: пичӏв (pič̣v)

→ Middle Armenian: փիճի (pʻiči)
Armenian: փիճի (pʻiči)

Related to Laz ფინჭო (pinç̌o, “pine”), ფიჭუნა (← *ფიჭუ-ონა) (piç̌una (← *piç̌u-ona), toponym, literally “pine forest”).


მდელოჲ

Georgian: მდელო (mdelo)
→ Mingrelian: დელო (delo)

From Proto-Armenian *deło (“vegetation, grass, herb”), the ancestor of Old Armenian դեղ (deł), genitive դեղոյ (dełoy).
If, however, this word is cognate with Mingrelian დოლო (dolo), ნდოლო (ndolo), then Proto-Georgian-Zan *dol- is reconstructible, whose vocalism is incompatible with the Armenian. For the rare cases of umlaut in Georgian, see Sarǯvelaʒe.


კჳრიონი

head

კჳრიონი • (ḳwirioni)

desc

Georgian: კვირიონი (ḳvirioni, “European bee-eater; golden oriole”), კირიონი (ḳirioni) — Kakheti

Alcedo atthis
Alcedo atthis#Translingual


ჯიპოსი

head

ჯიპოსი • (ǯiṗosi)

From Ancient Greek γύψ (gúps), genitive γῡπός (gūpós). Apparently, borrowed via some intermediary as the expected form would be *გჳპოსი (*gwiṗosi).


სოვი

desctree

Georgian: სვავი (svavi, “vulture”), სოვი (sovi) — Outer Kakheti; სოია (soia), სოიაჸი (soiaʾi) — Tusheti, ფსოვი (psovi, “sea eagle”)
→ Svan: სუ̂აუ̂ (sûaû)

→ Bats: სოვ (sov)

From Proto-Georgian-Zan *sow-. Cognate with Mingrelian ფსივი (psivi).


ჴარი

Georgian: ხარი (xari)


ჴნდური

desc

Georgian: (obsolete) ხნდური (xnduri), (Khevi) ხანდური (xanduri), ხადური (xaduri)

→ Ossetian: хъӕдур (qædur)

Possibly from earlier *ჴანდური (*qanduri) (compare the descendants), from Proto-Georgian-Zan *qandur- and cognate with Laz ხუნდური (xunduri).
Compare also Svan ღედერ (ɣeder), Karachay-Balkar къудору (qudoru), Abkhaz аҟәы́д (aqʷʼə́d), Abaza къвы́д (qʷʼə́d). Abaev also compares Ingush кхе (qe), кхей (qej) (itself akin to Chechen кхоь (qö), Bats ჴოგ (qog)) which is probably unrelated.

cog

Abaza къвы́д (qʷʼə́d)

Pisum sativum
Pisum sativum#Translingual


ნიკარტი

head

ნიკარტი • (niḳarṭi)

desc

Georgian: ⇒ ნისკარტი (nisḳarṭi), > (Imereti, Chveneburi) ნიკარტი (niḳarṭi) (inherited)

By surface analysis, ნი- (ni-) + კარტი (ḳarṭi); cognate with Svan ნიკრა̈ტ (niḳräṭ). For the prefix, see *ni-.
According to Klimov, from Proto-Kartvelian *ni-(s)ḳrṭ- (“beak”), from Proto-Kartvelian *ḳrṭ- (“to pluck, peck”).

cog

Svan ნიკრა̈ტ (niḳräṭ)


ბრწამლი

head

ბრწამლი • (brc̣amli)

Georgian: ბრწამლი (brc̣amli)

From Proto-Georgian-Zan *brc̣aml-. Akin to Mingrelian ბურწუმოლი (burc̣umoli), Laz პურწუმოლი (p̌urǯumoli), პურწუმბოლი (p̌urǯumboli), as well as Abkhaz абырҷман (abərčʼman), апырҷман (apʼərčʼman), абырҷпан (abərčʼpʼan, “Smilax excelsa”).


მხულივი

desc

Georgian: (Chveneburi) ხლივი (xlivi), ⇒ ხვლიკი (xvliḳi), ხლუ̈კ (xlüḳ) — Ingilo; ხლიკი (xliḳi) — Fereydan; ფხლიკვი̆ (pxliḳvĭ) — Tusheti; სხვლიკი (sxvliḳi) — Imereti; ხლუკი (xluḳi) — Mtiuleti

Inherited from Proto-Kartvelian *m-xul-.