ճճի

čči (romanization)
ճճի (nominative singular)
ճճիք (nominative plural)
ճճուոյ (genitive singular)
ճճեաց (genitive plural)
ճճուոյ (dative singular)
ճճեաց (dative plural)
ճճի (accusative singular)
ճճիս (accusative plural)
ճճուոյ (ablative singular)
ճճեաց (ablative plural)
ճճեաւ (instrumental singular)
ճճեաւք = ճճեօք (ččeawkʻ = ččeōkʻ) (instrumental plural)
ճճի (locative singular)
ճճիս (locative plural)
ճճի (nominative singular)
ճճիք (nominative plural)
ճճոյ (genitive singular)
ճճեաց (genitive plural)
ճճոյ (dative singular)
ճճեաց (dative plural)
ճճի (accusative singular)
ճճիս (accusative plural)
ճճոյ (ablative singular)
ճճեաց (ablative plural)
ճճեաւ (instrumental singular)
ճճեաւք = ճճեօք (ččeawkʻ = ččeōkʻ) (instrumental plural)
ճճի (locative singular)
ճճիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճճեաւք = ճճեօք

ճճեաւք = ճճեօք

desc

Middle Armenian: ճճի (čči), ճճու (čču), ճիճու (čiču)

desctree

Armenian: ճիճու (čiču)
→ Azerbaijani: cücü
→ Turkish: cici, cucu, cücü

An ideophone for a squishy bug, with parallels in the languages of the Caucasus: compare Georgian ჭია (č̣ia), ჭუა (č̣ua), ჭიაჭუა (č̣iač̣ua), Laz წიწი (ǯiǯi), Budukh чич (čič), Kryts çiç (“worm”). Note also Middle Armenian ճիճու լինել (čiču linel, “to be squashed”) and Proto-Kartvelian *čečw- ~ *ččw- (“to soften”) (whence Georgian ჩვილი (čvili)).


կրթիմ

head

կրթիմ • (krtʻim)


զգամ

zgam (romanization)
զգալ (infinitive)
զգացեալ (participle)
զգացուցանեմ (causative)
զգաց- (stem)
զգամ (first-person indicative present singular)
զգաս (indicative present second-person singular)
զգայ (indicative present singular third-person)
զգամք (first-person indicative plural present)
զգայք (indicative plural present second-person)
զգան (indicative plural present third-person)
զգայի (first-person imperfect indicative singular)
զգայիր (imperfect indicative second-person singular)
զգայր (imperfect indicative singular third-person)
զգայաք (first-person imperfect indicative plural)
զգայիք (imperfect indicative plural second-person)
զգային (imperfect indicative plural third-person)
զգացի (aorist first-person indicative singular)
զգացեր (aorist indicative second-person singular)
զգաց (aorist indicative singular third-person)
զգացաք (aorist first-person indicative plural)
զգացէք (aorist indicative plural second-person)
զգացիք (aorist indicative plural second-person)
զգացին (aorist indicative plural third-person)
զգայցեմ (first-person present singular subjunctive)
զգայցես (present second-person singular subjunctive)
զգայցէ (present singular subjunctive third-person)
զգայցեմք (first-person plural present subjunctive)
զգայցէք (plural present second-person subjunctive)
զգայցեն (plural present subjunctive third-person)
զգացից (aorist first-person singular subjunctive)
զգասցես (aorist second-person singular subjunctive)
զգասցէ (aorist singular subjunctive third-person)
զգասցուք (aorist first-person plural subjunctive)
զգասջիք (aorist plural second-person subjunctive)
զգասցեն (aorist plural subjunctive third-person)
զգա՛ (imperative rare singular)
զգացէ՛ք (imperative plural rare)
զգասջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
զգասջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ զգար (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ զգայք (imperative plural prohibitive rare)
զգալ (infinitive)
զգացեալ (participle)
զգացուցանեմ (causative)
զգաց- (stem)
զգամ (first-person indicative present singular)
զգաս (indicative present second-person singular)
զգայ (indicative present singular third-person)
զգամք (first-person indicative plural present)
զգայք (indicative plural present second-person)
զգան (indicative plural present third-person)
զգայի (first-person imperfect indicative singular)
զգայիր (imperfect indicative second-person singular)
զգայր (imperfect indicative singular third-person)
զգայաք (first-person imperfect indicative plural)
զգայիք (imperfect indicative plural second-person)
զգային (imperfect indicative plural third-person)
զգացայ (aorist first-person indicative singular)
զգացար (aorist indicative second-person singular)
զգացաւ (aorist indicative singular third-person)
զգացաք (aorist first-person indicative plural)
զգացայք (aorist indicative plural second-person)
զգացան (aorist indicative plural third-person)
զգայցիմ (first-person present singular subjunctive)
զգայցիս (present second-person singular subjunctive)
զգայցի (present singular subjunctive third-person)
զգայցիմք (first-person plural present subjunctive)
զգայցիք (plural present second-person subjunctive)
զգայցին (plural present subjunctive third-person)
զգացայց (aorist first-person singular subjunctive)
զգասցիս (aorist second-person singular subjunctive)
զգասցի (aorist singular subjunctive third-person)
զգասցուք (aorist first-person plural subjunctive)
զգասջիք (aorist plural second-person subjunctive)
զգասցին (aorist plural subjunctive third-person)
զգացի՛ր (imperative rare singular)
զգացարո՛ւք (imperative plural rare)
զգասջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
զգասջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ զգար (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ զգայք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

զգացէք, զգացիք

mediopassive

→ Armenian: զգալ (zgal)

զգալ յառաջագոյն

անձին զգալ, զգալ խելաց, մտաց

to come to one's senses, to recover one's wits


տպաւոր

tpawor (romanization)
տպաւոր (nominative singular)
տպաւորք (nominative plural)
տպաւորի (genitive singular)
տպաւորաց (genitive plural)
տպաւորի (dative singular)
տպաւորաց (dative plural)
տպաւոր (accusative singular)
տպաւորս (accusative plural)
տպաւորէ (ablative singular)
տպաւորաց (ablative plural)
տպաւորաւ (instrumental singular)
տպաւորի (locative singular)
տպաւորս (locative plural)

xcl-decl-noun

տպաւորաւք = տպաւորօք


գրգիռ

head

գրգիռ • (grgiṙ)

xcl-noun

գրգիռ • (grgiṙ)

→ Armenian: գրգիռ (grgiṙ)

A reduplicative formation of uncertain origin.


հասկանամ

haskanam (romanization)
հասկանալ (infinitive)
հասկացեալ (participle)
հասկացուցանեմ (causative)
հասկաց- (stem)
հասկանամ (first-person indicative present singular)
հասկանաս (indicative present second-person singular)
հասկանայ (indicative present singular third-person)
հասկանամք (first-person indicative plural present)
հասկանայք (indicative plural present second-person)
հասկանան (indicative plural present third-person)
հասկանայի (first-person imperfect indicative singular)
հասկանայիր (imperfect indicative second-person singular)
հասկանայր (imperfect indicative singular third-person)
հասկանայաք (first-person imperfect indicative plural)
հասկանայիք (imperfect indicative plural second-person)
հասկանային (imperfect indicative plural third-person)
հասկացայ (aorist first-person indicative singular)
հասկացար (aorist indicative second-person singular)
հասկացաւ (aorist indicative singular third-person)
հասկացաք (aorist first-person indicative plural)
հասկացայք (aorist indicative plural second-person)
հասկացան (aorist indicative plural third-person)
հասկանայցիմ (first-person present singular subjunctive)
հասկանայցիս (present second-person singular subjunctive)
հասկանայցի (present singular subjunctive third-person)
հասկանայցիմք (first-person plural present subjunctive)
հասկանայցիք (plural present second-person subjunctive)
հասկանայցին (plural present subjunctive third-person)
հասկացայց (aorist first-person singular subjunctive)
հասկացցիս (aorist second-person singular subjunctive)
հասկացցի (aorist singular subjunctive third-person)
հասկացցուք (aorist first-person plural subjunctive)
հասկացջիք (aorist plural second-person subjunctive)
հասկացցին (aorist plural subjunctive third-person)
հասկացի՛ր (imperative rare singular)
հասկացարո՛ւք (imperative plural rare)
հասկացջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
հասկացջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ հասկանար (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ հասկանայք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

mediopassive

հասկացուցանեմ

հասկանայցիմք

հասկացարո՛ւք

մի՛ հասկանար

մի՛ հասկանայք

Armenian: հասկանալ (haskanal)

հասուկ (hasuk) + -ան- (-an-); see հաս (has) for more.


խոստանամ

xostanam (romanization)
խոստանալ (infinitive)
խոստացեալ (participle)
խոստացուցանեմ (causative)
խոստաց- (stem)
խոստանամ (first-person indicative present singular)
խոստանաս (indicative present second-person singular)
խոստանայ (indicative present singular third-person)
խոստանամք (first-person indicative plural present)
խոստանայք (indicative plural present second-person)
խոստանան (indicative plural present third-person)
խոստանայի (first-person imperfect indicative singular)
խոստանայիր (imperfect indicative second-person singular)
խոստանայր (imperfect indicative singular third-person)
խոստանայաք (first-person imperfect indicative plural)
խոստանայիք (imperfect indicative plural second-person)
խոստանային (imperfect indicative plural third-person)
խոստացայ (aorist first-person indicative singular)
խոստացար (aorist indicative second-person singular)
խոստացաւ (aorist indicative singular third-person)
խոստացաք (aorist first-person indicative plural)
խոստացայք (aorist indicative plural second-person)
խոստացան (aorist indicative plural third-person)
խոստանայցիմ (first-person present singular subjunctive)
խոստանայցիս (present second-person singular subjunctive)
խոստանայցի (present singular subjunctive third-person)
խոստանայցիմք (first-person plural present subjunctive)
խոստանայցիք (plural present second-person subjunctive)
խոստանայցին (plural present subjunctive third-person)
խոստացայց (aorist first-person singular subjunctive)
խոստացցիս (aorist second-person singular subjunctive)
խոստացցի (aorist singular subjunctive third-person)
խոստացցուք (aorist first-person plural subjunctive)
խոստացջիք (aorist plural second-person subjunctive)
խոստացցին (aorist plural subjunctive third-person)
խոստացի՛ր (imperative rare singular)
խոստացարո՛ւք (imperative plural rare)
խոստացջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
խոստացջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ խոստանար (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ խոստանայք (imperative plural prohibitive rare)

mediopassive

խոստացուցանեմ

խոստանայցիմք

խոստացարո՛ւք

մի՛ խոստանար

մի՛ խոստանայք

Armenian: խոստանալ (xostanal)

An Iranian borrowing + -ան- (-an-): compare Middle Persian [script needed] (hwstwk' /xwastūg/, “confessing, believing”), Persian خستو (xostu, “confessing”). Ultimately from Proto-Indo-Iranian *swá and *staw- (“to praise”), from Proto-Indo-European *stew-.

cog

Եւ այլք բազումք ի փիլիսոփայից՝ առասպելական բանիւք բանդագուշեալք՝ խոստանան զԱստուածոյ պատմութիւնս կատարել։

5th century, Eznik Kołbacʻi, Ełc ałandocʻ [Refutation of the Sects] 356

Translation by Blanchard & Young
And many others from among the philosophers, raving with fabulous words, promise to tell this history about God.

Ew aylkʻ bazumkʻ i pʻilisopʻayicʻ, aṙaspelakan baniwkʻ bandagušealkʻ, xostanan zAstuacoy patmutʻiwns katarel.


ճիշդ

head

ճիշդ • (čišd)

xcl-adj

ճիշդ • (čišd)

čišd (romanization)
ճիշդ (nominative singular)
ճիշդք (nominative plural)
ճշդի (genitive singular)
ճշդից (genitive plural)
ճշդի (dative singular)
ճշդից (dative plural)
ճիշդ (accusative singular)
ճիշդս (accusative plural)
ճշդէ (ablative singular)
ճշդից (ablative plural)
ճշդիւ (instrumental singular)
ճշդիւք (instrumental plural)
ճշդի (locative singular)
ճիշդս (locative plural)

An Iranian borrowing: compare the second part of Middle Persian [Book Pahlavi needed] (nʾmčšt' /nām-čišt/, “in particular, especially”), [Book Pahlavi needed] (nʾmčštyk' /nām-čištīg/, “famous, well known”, literally “known by name”), which is a participle formation from the verb reflected in Avestan 𐬗𐬌𐬥𐬀𐬯𐬙𐬌 (cinasti, “to make known, teach”). For further origin of the Iranian verb see Cheung.

cog

[…] իբրեւ ես երթայց առ նա, հրաման տուր արձակել զնա ի կապանացն, եւ ես իշխեցից լուանալ զգլուխ նորա եւ օծանել, եւ ագուցանել նմա պատմուճան, եւ արկանել նմա բազմականս՝ եւ դնել առաջի նորա խորտիկս, եւ տալ նմա գինի, եւ ուրախ առնել զնա արուեստականօքն մի օր ճիշդ։
[…]ibrew es ertʻaycʻ aṙ na, hraman tur arjakel zna i kapanacʻn, ew es išxecʻicʻ luanal zglux nora ew ōcanel, ew agucʻanel nma patmučan, ew arkanel nma bazmakans, ew dnel aṙaǰi nora xortiks, ew tal nma gini, ew urax aṙnel zna aruestakanōkʻn mi ōr čišd.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] 7


ճիշդ

head

ճիշդ • (čišd)

xcl-noun

ճիշդ • (čišd)


ճիշդ

head

ճիշդ • (čišd)

xcl-adv

ճիշդ • (čišd)

desc

Armenian: ճիշտ (čišt), ճիշդ (čišd) — Western Armenian


դիմեմ

dimem (romanization)
դիմել (infinitive)
դիմեցեալ (participle)
դիմեալ (participle)
դիմեցուցանեմ (causative)
դիմեց- (stem)
դիմեմ (first-person indicative present singular)
դիմես (indicative present second-person singular)
դիմէ (indicative present singular third-person)
դիմեմք (first-person indicative plural present)
դիմէք (indicative plural present second-person)
դիմեն (indicative plural present third-person)
դիմէի (first-person imperfect indicative singular)
դիմեի (dimēi, dimei*) (first-person imperfect indicative singular)
դիմէիր (imperfect indicative second-person singular)
դիմեիր (dimēir, dimeir*) (imperfect indicative second-person singular)
դիմէր (imperfect indicative singular third-person)
դիմէաք (first-person imperfect indicative plural)
դիմեաք (dimēakʻ, dimeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
դիմէիք (imperfect indicative plural second-person)
դիմեիք (dimēikʻ, dimeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
դիմէին (imperfect indicative plural third-person)
դիմեին (dimēin, dimein*) (imperfect indicative plural third-person)
դիմեցի (aorist first-person indicative singular)
դիմեցեր (aorist indicative second-person singular)
դիմեաց (aorist indicative singular third-person)
դիմեցաք (aorist first-person indicative plural)
դիմեցէք (aorist indicative plural second-person)
դիմեցիք (aorist indicative plural second-person)
դիմեցին (aorist indicative plural third-person)
դիմիցեմ (first-person present singular subjunctive)
դիմիցես (present second-person singular subjunctive)
դիմիցէ (present singular subjunctive third-person)
դիմիցեմք (first-person plural present subjunctive)
դիմիցէք (plural present second-person subjunctive)
դիմիցեն (plural present subjunctive third-person)
դիմեցից (aorist first-person singular subjunctive)
դիմեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
դիմեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
դիմեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
դիմեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
դիմեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
դիմեա՛ (imperative rare singular)
դիմեցէ՛ք (imperative plural rare)
դիմեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
դիմեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ դիմեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ դիմէք (imperative plural prohibitive rare)
դիմել (infinitive)
դիմիլ (dimel, dimil*) (infinitive)
դիմեցեալ (participle)
դիմեալ (participle)
դիմեցուցանեմ (causative)
դիմեց- (stem)
դիմիմ (first-person indicative present singular)
դիմիս (indicative present second-person singular)
դիմի (indicative present singular third-person)
դիմիմք (first-person indicative plural present)
դիմիք (indicative plural present second-person)
դիմին (indicative plural present third-person)
դիմէի (first-person imperfect indicative singular)
դիմէիր (imperfect indicative second-person singular)
դիմէր (imperfect indicative singular third-person)
դիմիւր (imperfect indicative singular third-person)
դիմէաք (first-person imperfect indicative plural)
դիմէիք (imperfect indicative plural second-person)
դիմէին (imperfect indicative plural third-person)
դիմեցայ (aorist first-person indicative singular)
դիմեցար (aorist indicative second-person singular)
դիմեցաւ (aorist indicative singular third-person)
դիմեցաք (aorist first-person indicative plural)
դիմեցայք (aorist indicative plural second-person)
դիմեցան (aorist indicative plural third-person)
դիմիցիմ (first-person present singular subjunctive)
դիմիցիս (present second-person singular subjunctive)
դիմիցի (present singular subjunctive third-person)
դիմիցիմք (first-person plural present subjunctive)
դիմիցիք (plural present second-person subjunctive)
դիմիցին (plural present subjunctive third-person)
դիմեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
դիմեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
դիմեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
դիմեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
դիմեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
դիմեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
դիմեա՛ց (imperative rare singular)
դիմեցարո՛ւք (imperative plural rare)
դիմեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
դիմեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ դիմիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ դիմիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

դիմեցեալ, դիմեալ

դիմեցուցանեմ

դիմէի, դիմեի*

դիմէիր, դիմեիր*

դիմէաք, դիմեաք*

դիմէիք, դիմեիք*

դիմէին, դիմեին*

դիմեցէք, դիմեցիք

mediopassive

դիմել, դիմիլ*

դիմեցեալ, դիմեալ

դիմեցուցանեմ

դիմէր, դիմիւր

Armenian: դիմել (dimel)

(often mediopassive) to resort to, have recourse to, apply


կրթեմ

head

կրթեմ • (krtʻem)

xcl-verb

կրթեմ • (krtʻem)

krtʻem (romanization)
կրթել (infinitive)
կրթեցեալ (participle)
կրթեալ (participle)
կրթեց- (stem)
կրթեմ (first-person indicative present singular)
կրթես (indicative present second-person singular)
կրթէ (indicative present singular third-person)
կրթեմք (first-person indicative plural present)
կրթէք (indicative plural present second-person)
կրթեն (indicative plural present third-person)
կրթէի (first-person imperfect indicative singular)
կրթեի (krtʻēi, krtʻei*) (first-person imperfect indicative singular)
կրթէիր (imperfect indicative second-person singular)
կրթեիր (krtʻēir, krtʻeir*) (imperfect indicative second-person singular)
կրթէր (imperfect indicative singular third-person)
կրթէաք (first-person imperfect indicative plural)
կրթեաք (krtʻēakʻ, krtʻeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
կրթէիք (imperfect indicative plural second-person)
կրթեիք (krtʻēikʻ, krtʻeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
կրթէին (imperfect indicative plural third-person)
կրթեին (krtʻēin, krtʻein*) (imperfect indicative plural third-person)
կրթեցի (aorist first-person indicative singular)
կրթեցեր (aorist indicative second-person singular)
կրթեաց (aorist indicative singular third-person)
կրթեցաք (aorist first-person indicative plural)
կրթեցէք (aorist indicative plural second-person)
կրթեցիք (aorist indicative plural second-person)
կրթեցին (aorist indicative plural third-person)
կրթիցեմ (first-person present singular subjunctive)
կրթիցես (present second-person singular subjunctive)
կրթիցէ (present singular subjunctive third-person)
կրթիցեմք (first-person plural present subjunctive)
կրթիցէք (plural present second-person subjunctive)
կրթիցեն (plural present subjunctive third-person)
կրթեցից (aorist first-person singular subjunctive)
կրթեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
կրթեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
կրթեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
կրթեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
կրթեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
կրթեա՛ (imperative rare singular)
կրթեցէ՛ք (imperative plural rare)
կրթեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
կրթեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ կրթեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ կրթէք (imperative plural prohibitive rare)
կրթել (infinitive)
կրթիլ (krtʻel, krtʻil*) (infinitive)
կրթեցեալ (participle)
կրթեալ (participle)
կրթեց- (stem)
կրթիմ (first-person indicative present singular)
կրթիս (indicative present second-person singular)
կրթի (indicative present singular third-person)
կրթիմք (first-person indicative plural present)
կրթիք (indicative plural present second-person)
կրթին (indicative plural present third-person)
կրթէի (first-person imperfect indicative singular)
կրթէիր (imperfect indicative second-person singular)
կրթէր (imperfect indicative singular third-person)
կրթիւր (imperfect indicative singular third-person)
կրթէաք (first-person imperfect indicative plural)
կրթէիք (imperfect indicative plural second-person)
կրթէին (imperfect indicative plural third-person)
կրթեցայ (aorist first-person indicative singular)
կրթեցար (aorist indicative second-person singular)
կրթեցաւ (aorist indicative singular third-person)
կրթեցաք (aorist first-person indicative plural)
կրթեցայք (aorist indicative plural second-person)
կրթեցան (aorist indicative plural third-person)
կրթիցիմ (first-person present singular subjunctive)
կրթիցիս (present second-person singular subjunctive)
կրթիցի (present singular subjunctive third-person)
կրթիցիմք (first-person plural present subjunctive)
կրթիցիք (plural present second-person subjunctive)
կրթիցին (plural present subjunctive third-person)
կրթեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
կրթեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
կրթեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
կրթեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
կրթեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
կրթեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
կրթեա՛ց (imperative rare singular)
կրթեցարո՛ւք (imperative plural rare)
կրթեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
կրթեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ կրթիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ կրթիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

կրթեցեալ, կրթեալ

կրթէի, կրթեի*

կրթէիր, կրթեիր*

կրթէաք, կրթեաք*

կրթէիք, կրթեիք*

կրթէին, կրթեին*

կրթեցէք, կրթեցիք

mediopassive

կրթել, կրթիլ*

կրթեցեալ, կրթեալ

կրթէր, կրթիւր

Armenian: կրթել (krtʻel)

կրթել զմիտս

ի զարմանս, յապուշ կրթել

կրթել յոք

to trust or abandon oneself to, to confide in

զհետ կրթել

to run or follow after, to pursue, to persecute

յապուշ կրթել

to be surprised, astonished, to fall from the clouds, to be thunderstruck, to marvel, to wonder

կրթել ընդ ծերպս վիմաց

to trail through a hole, to crawl on the belly

ազատութիւնն յապերասանութիւն կրթէր

զհետ մարմնոյ կրթեալ

(mediopassive, intransitive) to tend, incline to; to give oneself up to, apply oneself


կիրթ

head

կիրթ • (kirtʻ)

xcl-adj

կիրթ • (kirtʻ)

kirtʻ (romanization)
կիրթ (nominative singular)
կիրթք (nominative plural)
կիրթ (accusative singular)
կիրթս (accusative plural)
կիրթս (locative plural)

Perhaps an Iranian borrowing: compare Parthian 𐫐𐫏𐫡𐫅 (kyrd), 𐫞𐫏𐫡𐫅 (qyrd /kird/), Middle Persian 𐫐𐫏𐫡𐫅 (kyrd /kird/), past participle of the verb "to do, make" (see Persian کردن (kardan)).
On the other hand, Ačaṙean connects with Georgian კრთომა (ḳrtoma, “quivering, trembling, shivering; fear, anxiety; shimmering (of light)”), დაკრთომა (daḳrtoma, “being startled; fright”), Old Georgian გაკრთომა (gaḳrtoma, “astonishing”), კირთება (ḳirteba, “slavery; oppression”) which correspond to some of the senses of կիրթ (kirtʻ), կրթեմ (krtʻem), e.g. յապուշ կրթեմ (yapuš krtʻem, “to be surprised, astonished”), and derives all from an unattested Urartian substrate.

cog

կիրթ ախորժակ

կիրթ ի մտի ունել


կիրթ

head

կիրթ • (kirtʻ)

xcl-noun

կիրթ • (kirtʻ)

→ Armenian: կիրթ (kirtʻ)

ընդ կիրթ անցանել

ընդ կիրթ անցուցանել

to instruct, to teach, to educate, to bring or train up

ի կիրթ անկանել զհետ իրիք

ի կիրթս առաքինութեան մխել

անցանել ընդ կիրթս իրիք

ի կիրթ ձգեալ հասանել ումեք

(often in the plural) instruction, training


կրթել

head

կրթել • (krtʻel)

krtʻel (romanization)
կրթել (nominative singular uncountable)
կրթելոյ (genitive singular uncountable)
կրթելոյ (dative singular uncountable)
կրթել (accusative singular uncountable)
կրթելոյ (ablative singular uncountable)
կրթելով (instrumental singular uncountable)
կրթել (locative singular uncountable)


ստոծել

stocel (romanization)
ստոծել (nominative singular uncountable)
ստոծելոյ (genitive singular uncountable)
ստոծելոյ (dative singular uncountable)
ստոծել (accusative singular uncountable)
ստոծելոյ (ablative singular uncountable)
ստոծելով (instrumental singular uncountable)
ստոծել (locative singular uncountable)


կառավարիմ

կառավարիմ • (kaṙavarim)


ստոծեմ

stocem (romanization)
ստոծել (infinitive)
ստոծեցեալ (participle)
ստոծեալ (participle)
ստոծեց- (stem)
ստոծեմ (first-person indicative present singular)
ստոծես (indicative present second-person singular)
ստոծէ (indicative present singular third-person)
ստոծեմք (first-person indicative plural present)
ստոծէք (indicative plural present second-person)
ստոծեն (indicative plural present third-person)
ստոծէի (first-person imperfect indicative singular)
ստոծեի (stocēi, stocei*) (first-person imperfect indicative singular)
ստոծէիր (imperfect indicative second-person singular)
ստոծեիր (stocēir, stoceir*) (imperfect indicative second-person singular)
ստոծէր (imperfect indicative singular third-person)
ստոծէաք (first-person imperfect indicative plural)
ստոծեաք (stocēakʻ, stoceakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
ստոծէիք (imperfect indicative plural second-person)
ստոծեիք (stocēikʻ, stoceikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
ստոծէին (imperfect indicative plural third-person)
ստոծեին (stocēin, stocein*) (imperfect indicative plural third-person)
ստոծեցի (aorist first-person indicative singular)
ստոծեցեր (aorist indicative second-person singular)
ստոծեաց (aorist indicative singular third-person)
ստոծեցաք (aorist first-person indicative plural)
ստոծեցէք (aorist indicative plural second-person)
ստոծեցիք (aorist indicative plural second-person)
ստոծեցին (aorist indicative plural third-person)
ստոծիցեմ (first-person present singular subjunctive)
ստոծիցես (present second-person singular subjunctive)
ստոծիցէ (present singular subjunctive third-person)
ստոծիցեմք (first-person plural present subjunctive)
ստոծիցէք (plural present second-person subjunctive)
ստոծիցեն (plural present subjunctive third-person)
ստոծեցից (aorist first-person singular subjunctive)
ստոծեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
ստոծեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
ստոծեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
ստոծեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
ստոծեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
ստոծեա՛ (imperative rare singular)
ստոծեցէ՛ք (imperative plural rare)
ստոծեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
ստոծեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ ստոծեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ ստոծէք (imperative plural prohibitive rare)
ստոծել (infinitive)
ստոծիլ (stocel, stocil*) (infinitive)
ստոծեցեալ (participle)
ստոծեալ (participle)
ստոծեց- (stem)
ստոծիմ (first-person indicative present singular)
ստոծիս (indicative present second-person singular)
ստոծի (indicative present singular third-person)
ստոծիմք (first-person indicative plural present)
ստոծիք (indicative plural present second-person)
ստոծին (indicative plural present third-person)
ստոծէի (first-person imperfect indicative singular)
ստոծէիր (imperfect indicative second-person singular)
ստոծէր (imperfect indicative singular third-person)
ստոծիւր (imperfect indicative singular third-person)
ստոծէաք (first-person imperfect indicative plural)
ստոծէիք (imperfect indicative plural second-person)
ստոծէին (imperfect indicative plural third-person)
ստոծեցայ (aorist first-person indicative singular)
ստոծեցար (aorist indicative second-person singular)
ստոծեցաւ (aorist indicative singular third-person)
ստոծեցաք (aorist first-person indicative plural)
ստոծեցայք (aorist indicative plural second-person)
ստոծեցան (aorist indicative plural third-person)
ստոծիցիմ (first-person present singular subjunctive)
ստոծիցիս (present second-person singular subjunctive)
ստոծիցի (present singular subjunctive third-person)
ստոծիցիմք (first-person plural present subjunctive)
ստոծիցիք (plural present second-person subjunctive)
ստոծիցին (plural present subjunctive third-person)
ստոծեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
ստոծեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
ստոծեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
ստոծեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
ստոծեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
ստոծեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
ստոծեա՛ց (imperative rare singular)
ստոծեցարո՛ւք (imperative plural rare)
ստոծեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
ստոծեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ ստոծիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ ստոծիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

ստոծեցեալ, ստոծեալ

ստոծէի, ստոծեի*

ստոծէիր, ստոծեիր*

ստոծէաք, ստոծեաք*

ստոծէիք, ստոծեիք*

ստոծէին, ստոծեին*

ստոծեցէք, ստոծեցիք

mediopassive

ստոծել, ստոծիլ*

ստոծեցեալ, ստոծեալ

ստոծէր, ստոծիւր

ստոծեցարո՛ւք

The origin is unknown. Dervischjan derives from Proto-Indo-European *(s)teg- (“to cover”).

unk

unknown

cog

ստոծել· զատել
stocel· zatel

16–17th centuries, Eremia Mełrecʻi, Baṙgirkʻ hayocʻ [Armenian Dictionary]


կառավարեմ

head

կառավարեմ • (kaṙavarem)

xcl-verb

կառավարեմ • (kaṙavarem)

kaṙavarem (romanization)
կառավարել (infinitive)
կառավարեցեալ (participle)
կառավարեալ (participle)
կառավարեց- (stem)
կառավարեմ (first-person indicative present singular)
կառավարես (indicative present second-person singular)
կառավարէ (indicative present singular third-person)
կառավարեմք (first-person indicative plural present)
կառավարէք (indicative plural present second-person)
կառավարեն (indicative plural present third-person)
կառավարէի (first-person imperfect indicative singular)
կառավարեի (kaṙavarēi, kaṙavarei*) (first-person imperfect indicative singular)
կառավարէիր (imperfect indicative second-person singular)
կառավարեիր (kaṙavarēir, kaṙavareir*) (imperfect indicative second-person singular)
կառավարէր (imperfect indicative singular third-person)
կառավարէաք (first-person imperfect indicative plural)
կառավարեաք (kaṙavarēakʻ, kaṙavareakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
կառավարէիք (imperfect indicative plural second-person)
կառավարեիք (kaṙavarēikʻ, kaṙavareikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
կառավարէին (imperfect indicative plural third-person)
կառավարեին (kaṙavarēin, kaṙavarein*) (imperfect indicative plural third-person)
կառավարեցի (aorist first-person indicative singular)
կառավարեցեր (aorist indicative second-person singular)
կառավարեաց (aorist indicative singular third-person)
կառավարեցաք (aorist first-person indicative plural)
կառավարեցէք (aorist indicative plural second-person)
կառավարեցիք (aorist indicative plural second-person)
կառավարեցին (aorist indicative plural third-person)
կառավարիցեմ (first-person present singular subjunctive)
կառավարիցես (present second-person singular subjunctive)
կառավարիցէ (present singular subjunctive third-person)
կառավարիցեմք (first-person plural present subjunctive)
կառավարիցէք (plural present second-person subjunctive)
կառավարիցեն (plural present subjunctive third-person)
կառավարեցից (aorist first-person singular subjunctive)
կառավարեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
կառավարեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
կառավարեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
կառավարեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
կառավարեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
կառավարեա՛ (imperative rare singular)
կառավարեցէ՛ք (imperative plural rare)
կառավարեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
կառավարեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ կառավարեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ կառավարէք (imperative plural prohibitive rare)
կառավարել (infinitive)
կառավարիլ (kaṙavarel, kaṙavaril*) (infinitive)
կառավարեցեալ (participle)
կառավարեալ (participle)
կառավարեց- (stem)
կառավարիմ (first-person indicative present singular)
կառավարիս (indicative present second-person singular)
կառավարի (indicative present singular third-person)
կառավարիմք (first-person indicative plural present)
կառավարիք (indicative plural present second-person)
կառավարին (indicative plural present third-person)
կառավարէի (first-person imperfect indicative singular)
կառավարէիր (imperfect indicative second-person singular)
կառավարէր (imperfect indicative singular third-person)
կառավարիւր (imperfect indicative singular third-person)
կառավարէաք (first-person imperfect indicative plural)
կառավարէիք (imperfect indicative plural second-person)
կառավարէին (imperfect indicative plural third-person)
կառավարեցայ (aorist first-person indicative singular)
կառավարեցար (aorist indicative second-person singular)
կառավարեցաւ (aorist indicative singular third-person)
կառավարեցաք (aorist first-person indicative plural)
կառավարեցայք (aorist indicative plural second-person)
կառավարեցան (aorist indicative plural third-person)
կառավարիցիմ (first-person present singular subjunctive)
կառավարիցիս (present second-person singular subjunctive)
կառավարիցի (present singular subjunctive third-person)
կառավարիցիմք (first-person plural present subjunctive)
կառավարիցիք (plural present second-person subjunctive)
կառավարիցին (plural present subjunctive third-person)
կառավարեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
կառավարեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
կառավարեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
կառավարեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
կառավարեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
կառավարեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
կառավարեա՛ց (imperative rare singular)
կառավարեցարո՛ւք (imperative plural rare)
կառավարեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
կառավարեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ կառավարիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ կառավարիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

կառավարեցեալ, կառավարեալ

կառավարէի, կառավարեի*

կառավարէիր, կառավարեիր*

կառավարէաք, կառավարեաք*

կառավարէիք, կառավարեիք*

կառավարէին, կառավարեին*

կառավարեցէք, կառավարեցիք

կառավարեսցես

կառավարեսցուք

կառավարեսջիք

կառավարեսցեն

կառավարիցեմք

կառավարեցէ՛ք

կառավարեսջի՛ր

կառավարեսջի՛ք

մի՛ կառավարեր

մի՛ կառավարէք

mediopassive

կառավարել, կառավարիլ*

կառավարեցեալ, կառավարեալ

կառավարէր, կառավարիւր

կառավարեցայք

կառավարեցայց

կառավարեսցիս

կառավարեսցուք

կառավարեսջիք

կառավարեսցին

կառավարիցիմք

կառավարեցարո՛ւք

կառավարեսջի՛ր

կառավարեսջի՛ք

մի՛ կառավարիր

մի՛ կառավարիք

Armenian: կառավարել (kaṙavarel)

կառք (kaṙkʻ) + -ա- (-a-) + վարեմ (varem)

affix

սրարշաւ կառավարեմ

կառավարիմ ի թեւս հողմոց

(figuratively) to conduct, direct, guide, govern, rule, regulate


յոռի

head

յոռի • (yoṙi)

xcl-adj

յոռի • (yoṙi)

yoṙi (romanization)
յոռի (nominative singular)
յոռիք (nominative plural)
յոռւոյ (genitive singular)
յոռեաց (genitive plural)
յոռւոյ (dative singular)
յոռեաց (dative plural)
յոռի (accusative singular)
յոռիս (accusative plural)
յոռւոյ (ablative singular)
յոռեաց (ablative plural)
յոռեաւ (instrumental singular)
յոռեաւք = յոռեօք (yoṙeawkʻ = yoṙeōkʻ) (instrumental plural)
յոռի (locative singular)
յոռիս (locative plural)

xcl-decl-noun

յոռեաւք = յոռեօք

a genitive plural <i class="Armn mention" lang="xcl">յոռից</i> (yoṙicʻ) is also attested

→ Armenian: հոռի (hoṙi)

The origin is uncertain. Some of the compounds and the genitive plural յոռից (yoṙicʻ) point to a root *յոռ (*yoṙ), which would make -ի (-i) a suffix. Perhaps from Proto-Indo-European *h₁en-h₁or(H)s-yo- or the like and cognate with Old Armenian հեռ (heṙ, “discord, strife”), Sanskrit ईर्ष्या (īrṣyā́, “envy”), Lithuanian aršùs (“vehement; passionate; extravagant; fanatical; bad; ill; evil; vicious”).


գրապան

grapan (romanization)
գրապան (nominative singular)
գրապանք (nominative plural)
գրապանի (genitive singular)
գրապանաց (genitive plural)
գրապանի (dative singular)
գրապանաց (dative plural)
գրապան (accusative singular)
գրապանս (accusative plural)
գրապանէ (ablative singular)
գրապանաց (ablative plural)
գրապանաւ (instrumental singular)
գրապանի (locative singular)
գրապանս (locative plural)

xcl-decl-noun

գրապանաւք = գրապանօք

Middle Armenian: գրպան (grpan)

→ Armenian: գրպան (grpan)

An Iranian borrowing; compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (glywpʾn' /grīwbān/, “neck-guard, gorge”), Classical Persian گریبان (girībān, “collar, the opening or breast of a garment; pocket”). For the constituents see Proto-Indo-Iranian *griHwáH (“neck”) and Old Armenian -պան (-pan, “keeper, protector”).

cog

hem at the neckline or the skirt of the dress


յեսան

yesan (romanization)
յեսան (nominative singular)
յեսանք (nominative plural)
յեսանի (genitive singular)
յեսանից (genitive plural)
յեսանի (dative singular)
յեսանից (dative plural)
յեսան (accusative singular)
յեսանս (accusative plural)
յեսանէ (ablative singular)
յեսանից (ablative plural)
յեսանիւ (instrumental singular)
յեսանիւք (instrumental plural)
յեսանի (locative singular)
յեսանս (locative plural)
յեսան (nominative singular)
յեսանք (nominative plural)
յեսանի (genitive singular)
յեսանաց (genitive plural)
յեսանի (dative singular)
յեսանաց (dative plural)
յեսան (accusative singular)
յեսանս (accusative plural)
յեսանէ (ablative singular)
յեսանաց (ablative plural)
յեսանաւ (instrumental singular)
յեսանի (locative singular)
յեսանս (locative plural)

xcl-decl-noun

յեսանաւք = յեսանօք

desc

Middle Armenian: յեսան (yesan), եսան (esan)

Armenian: հեսան (hesan)

The origin is uncertain. Often connected with Classical Persian افسان (afsān), فسان (fasân), سان (sân), آسیانه (âsiyâna, âsyâna), Sanskrit शान (śāna), Ossetian ссон (sson), инсойнӕ (insojnæ, “whetstone”). Attempts to derive from Proto-Indo-European *h₂eḱ- (“sharp”) (whence Ancient Greek ἀκόνη (akónē), Old Church Slavonic осла (osla, “whetstone”)) or Proto-Indo-European *ḱeh₃- (“sharpen”) (whence Latin cos (“whetstone”)) meet phonetic obstacles.
Northern Kurdish hesan, Central Kurdish ھەسان (hesan), Zazaki hesan (“whetstone”) have been treated as Armenian borrowings, but they may be inherited.


քարաթոթոշ

head

քարաթոթոշ • (kʻaratʻotʻoš)

xcl-noun

քարաթոթոշ • (kʻaratʻotʻoš)

kʻaratʻotʻoš (romanization)
քարաթոթոշ (nominative singular)
քարաթոթոշք (nominative plural)
քարաթոթոշ (accusative singular)
քարաթոթոշս (accusative plural)
քարաթոթոշս (locative plural)

desc

Middle Armenian: քարաթօշ (kʻaratʻōš), քարթօշ (kʻartʻōš), քարթոշ (kʻartʻoš), քարթոյշ (kʻartʻoyš)

Armenian: քարաթոթոշ (kʻaratʻotʻoš)

From քար (kʻar, “stone”) + -ա- (-a-) + *թոթոշ (*tʻotʻoš), the latter being identical with դոդոշ (dodoš).

affix

զի մողէզք եւ կովիդեայք, քարաթաթաւշք եւ բնդռունք ի վերայ եկեալ՝ կերան զորս նորա

10/13th century, Tʻovmay Arcruni and Ananun, Patmutʻiwn tann Arcruneacʻ [History of the House of Artsrunik] A.3

zi mołēzkʻ ew kovideaykʻ, kʻaratʻatʻawškʻ ew bndṙunkʻ i veray ekeal, keran zors nora


խաթուն

head

խաթուն • (xatʻun)

xcl-noun

խաթուն • (xatʻun)

A Turkic borrowing, ultimately from Proto-Turkic *xātun (“queen, lady”). Borrowed again as Middle Armenian խաթուն (xatʻun), Խաթուն (Xatʻun), dialectal Armenian խաթուն (xatʻun).

Իսկ ի հիւսիսոյ նորա՝ Հոնք․ եւ քաղաք նոցա Վառաչան, եւ այլք ընդ նմա․ եւ թագաւորն հիւսիսոյ է հականն՝ որ է տէր Խազրաց, և դշխոյն թագուհի է, Խաթունն, որ է կին հականայ ի Բարսլաց ազգէն։
Isk i hiwsisoy nora, Honkʻ; ew kʻałakʻ nocʻa Vaṙačʻan, ew aylkʻ ənd nma; ew tʻagaworn hiwsisoy ē hakann, or ē tēr Xazracʻ, ew dšxoyn tʻaguhi ē, Xatʻunn, or ē kin hakanay i Barslacʻ azgēn.
1992 translation by Robert H. Hewsen
To the north are the Huns with their city of Vaṙačʿan and others [besides]. The king of the north is the khakan, who is lord of the Khazars. The queen, or khatun, the wife of the khakan, is of the Barsilkʿ nation.

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

Եւ հաւանեալ արքայն Խազրաց՝ տայր զքոյրն իւր նմա կնութեան, որում անունն էր Խաթուն․ եւ առաքէր ընդ նմա նաժիշտս եւ աղախնայս եւ ծառայս բազումս։ Եւ կեցեալ Խաթունն սակաւ ինչ ժամանակ՝ վախճանէր։

8th century, Łewond, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 31

2006 translation by Robert Bedrosian
Agreeing to this, the king of the Khazars gave [Yazid] as a wife his sister, named Khatun. [The Khaqan] sent along with her many hand maidens, ladies in waiting, and servants. But Khatun lived for only a short while and then died.

Ew hawaneal arkʻayn Xazracʻ, tayr zkʻoyrn iwr nma knutʻean, orum anunn ēr Xatʻun; ew aṙakʻēr ənd nma nažišts ew ałaxnays ew caṙays bazums. Ew kecʻeal Xatʻunn sakaw inčʻ žamanak, vaxčanēr.


լախուր

head

լախուր • (laxur)

xcl-noun

լախուր • (laxur)

desctree

Middle Armenian: նեխուր (nexur), նիախուր (niaxur), նիախօր (niaxōr), նէախօր (nēaxōr)
→ Armenian: նեխուր (nexur) (learned)
→ Georgian: ნიახური (niaxuri)
→ Bats: ნიახურ (niaxur)
→ Laz: ნიახური (niaxuri)
→ Svan: ნიახურ (niaxur)

→ Armenian: լախուր (laxur) (learned)

From Hittite [script needed] (laḫḫur-, “leafy vegetation”).


արաց

head

արաց • (aracʻ)

xcl-noun

արաց • (aracʻ)

→ Armenian: արաց (aracʻ)

Martirosyan explains the meaning as ‘harvest time, harvest of grape/fruit’, a genitive formation in -աց (-acʻ) from *ար-ա- (*ar-a-, “harvest, harvest time”), from Proto-Armenian *o(h)ár-a-, from Proto-Indo-European *h₁os-r̥-(e)h₂, a neuter plural/collective or feminine formation from *h₁ósr̥ (“autumn, end of summer, harvest-time”), from the root *(s)h₁es-, with a close cognate in Ancient Greek ὀπ-ώρα (op-ṓra), ὀπ-άρα (op-ára, “end of the summer, beginning of autumn; harvest, fruit”).

the sixth month of the Armenian calendar (initially 17th August to 15th September, but classically corresponding to 8th January to 6th February)


սիմինդր

desc

Middle Armenian: սիմինդր (simindr), սիմինտ (simint)

Armenian: սիմինդր (simindr), սիմինդ (simind)

Belongs to the same family of borrowed terms as Arabic سَمِيذ (samīḏ). The immediate source of the Armenian is said to be Ancient Greek σεμίδαλις (semídalis), but the phonetic correspondence is irregular. The -ն- (-n-) is found also in Old Georgian სიმინდოჲ / სიმინდი (simindoy / simindi, “fine flour”), Georgian სიმინდი (simindi, “corn, maize”). For the shape of the word compare Old Armenian կղմինդր (kłmindr).

cog

სიმინდოჲ / სიმინდი


խարբալեմ

xarbalem (romanization)
խարբալել (infinitive)
խարբալեցեալ (participle)
խարբալեալ (participle)
խարբալեց- (stem)
խարբալեմ (first-person indicative present singular)
խարբալես (indicative present second-person singular)
խարբալէ (indicative present singular third-person)
խարբալեմք (first-person indicative plural present)
խարբալէք (indicative plural present second-person)
խարբալեն (indicative plural present third-person)
խարբալէի (first-person imperfect indicative singular)
խարբալեի (xarbalēi, xarbalei*) (first-person imperfect indicative singular)
խարբալէիր (imperfect indicative second-person singular)
խարբալեիր (xarbalēir, xarbaleir*) (imperfect indicative second-person singular)
խարբալէր (imperfect indicative singular third-person)
խարբալէաք (first-person imperfect indicative plural)
խարբալեաք (xarbalēakʻ, xarbaleakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
խարբալէիք (imperfect indicative plural second-person)
խարբալեիք (xarbalēikʻ, xarbaleikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
խարբալէին (imperfect indicative plural third-person)
խարբալեին (xarbalēin, xarbalein*) (imperfect indicative plural third-person)
խարբալեցի (aorist first-person indicative singular)
խարբալեցեր (aorist indicative second-person singular)
խարբալեաց (aorist indicative singular third-person)
խարբալեցաք (aorist first-person indicative plural)
խարբալեցէք (aorist indicative plural second-person)
խարբալեցիք (aorist indicative plural second-person)
խարբալեցին (aorist indicative plural third-person)
խարբալիցեմ (first-person present singular subjunctive)
խարբալիցես (present second-person singular subjunctive)
խարբալիցէ (present singular subjunctive third-person)
խարբալիցեմք (first-person plural present subjunctive)
խարբալիցէք (plural present second-person subjunctive)
խարբալիցեն (plural present subjunctive third-person)
խարբալեցից (aorist first-person singular subjunctive)
խարբալեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
խարբալեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
խարբալեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
խարբալեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
խարբալեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
խարբալեա՛ (imperative rare singular)
խարբալեցէ՛ք (imperative plural rare)
խարբալեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
խարբալեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ խարբալեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ խարբալէք (imperative plural prohibitive rare)
խարբալել (infinitive)
խարբալիլ (xarbalel, xarbalil*) (infinitive)
խարբալեցեալ (participle)
խարբալեալ (participle)
խարբալեց- (stem)
խարբալիմ (first-person indicative present singular)
խարբալիս (indicative present second-person singular)
խարբալի (indicative present singular third-person)
խարբալիմք (first-person indicative plural present)
խարբալիք (indicative plural present second-person)
խարբալին (indicative plural present third-person)
խարբալէի (first-person imperfect indicative singular)
խարբալէիր (imperfect indicative second-person singular)
խարբալէր (imperfect indicative singular third-person)
խարբալիւր (imperfect indicative singular third-person)
խարբալէաք (first-person imperfect indicative plural)
խարբալէիք (imperfect indicative plural second-person)
խարբալէին (imperfect indicative plural third-person)
խարբալեցայ (aorist first-person indicative singular)
խարբալեցար (aorist indicative second-person singular)
խարբալեցաւ (aorist indicative singular third-person)
խարբալեցաք (aorist first-person indicative plural)
խարբալեցայք (aorist indicative plural second-person)
խարբալեցան (aorist indicative plural third-person)
խարբալիցիմ (first-person present singular subjunctive)
խարբալիցիս (present second-person singular subjunctive)
խարբալիցի (present singular subjunctive third-person)
խարբալիցիմք (first-person plural present subjunctive)
խարբալիցիք (plural present second-person subjunctive)
խարբալիցին (plural present subjunctive third-person)
խարբալեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
խարբալեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
խարբալեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
խարբալեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
խարբալեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
խարբալեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
խարբալեա՛ց (imperative rare singular)
խարբալեցարո՛ւք (imperative plural rare)
խարբալեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
խարբալեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ խարբալիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ խարբալիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

խարբալեցեալ, խարբալեալ

խարբալէի, խարբալեի*

խարբալէիր, խարբալեիր*

խարբալէաք, խարբալեաք*

խարբալէիք, խարբալեիք*

խարբալէին, խարբալեին*

խարբալեցէք, խարբալեցիք

խարբալեսցուք

խարբալեսջի՛ր

խարբալեսջի՛ք

մի՛ խարբալեր

մի՛ խարբալէք

mediopassive

խարբալել, խարբալիլ*

խարբալեցեալ, խարբալեալ

խարբալէր, խարբալիւր

խարբալեսցուք

խարբալեցարո՛ւք

խարբալեսջի՛ր

խարբալեսջի՛ք

մի՛ խարբալիր

մի՛ խարբալիք

→ Armenian: խարբալել (xarbalel)

From *խարբալ (*xarbal, “sieve”) (attested as Middle Armenian խարբալ (xarbal)), from Classical Syriac ܥܱܪܒܳܠܴܐ (ʿarbālā, “sieve”). See Arabic غِرْبَال (ḡirbāl) for more. Compare also Middle Armenian խալբալել (xalbalel).

bor

Եւ ասէ Տէր․ Սիմովն, Սիմովն, ահա Սատանայ խնդրեաց զձեզ խարբալել իբրեւ զցորեան։

And the Lord said, Simon, Simon, behold, Satan hath desired [to have] you, that he may sift [you] as wheat.

Ew asē Tēr; Simovn, Simovn, aha Satanay xndreacʻ zjez xarbalel ibrew zcʻorean.

(transitive, figuratively) to tempt, try


խարբալել

xarbalel (romanization)
խարբալել (nominative singular uncountable)
խարբալելոյ (genitive singular uncountable)
խարբալելոյ (dative singular uncountable)
խարբալել (accusative singular uncountable)
խարբալելոյ (ablative singular uncountable)
խարբալելով (instrumental singular uncountable)
խարբալել (locative singular uncountable)


պէտք

head

պէտք • (pētkʻ) pl


պէտ

Armenian: պետք (petkʻ)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾp̄ʾyt' /abāyēd/, “it is necessary, fitting; must”), Persian باید (bâyad).

cog

պէտ առնել

to take care, to care, to do the needful or necessary

պէտ լինել

թէ պէտ իցէ

tʻē pēt icʻē

ո եւ պէտ

որչափ պէտ

պէտ է

չէ պէտ

չեն ինչ ինձ պէտ աղօթք

ինձ ոչ է պէտ զայնմանէ

ում եւ պէտ

useless, worthless, futile, flimsy; whatever, whatsoever; uselessly

պէտք մարմնոյ

նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն

ի պէտս

յի՞նչ պէտս

պէտք կենաց

պէտք են, պէտք է, ի պէտս է

չեն պէտք

յոչինչ պէտս

պէտք յանձին ունել

պէտս ունել

to want, to need, to be or to stand in want of

ի պէտս գալ

պէտս առնել, պիտօք վարիլ

to use, to make use for, to avail oneself of

պէտս ունել զիմեքէ

զպէտս հոգւոյն հատուցանել / վճարել Տեառն

պէտս ունիմ / պէտս են ինձ երթալ


այբ

ayb (romanization)
այբ (nominative singular)
այբք (nominative plural)
այբի (genitive singular)
այբից (genitive plural)
այբի (dative singular)
այբից (dative plural)
այբ (accusative singular)
այբս (accusative plural)
այբէ (ablative singular)
այբից (ablative plural)
այբիւ (instrumental singular)
այբիւք (instrumental plural)
այբի (locative singular)
այբս (locative plural)

Armenian: այբ (ayb)

Developed from *այփ (*aypʻ) under the influence of the succeeding letter բեն (ben), from ալփ (alpʻ), from Ancient Greek ἄλφα (álpha).

Ես եմ Այբ եւ ես եմ Քէ […]
Es em Ayb ew es em Kʻē[…]

I am Alpha and Omega, the beginning and the ending […]


ժխտիմ

head

ժխտիմ • (žxtim)


շէկ

šēk (romanization)
շէկ (nominative singular)
շէկք (nominative plural)
շիկի (genitive singular)
շիկաց (genitive plural)
շիկի (dative singular)
շիկաց (dative plural)
շէկ (accusative singular)
շէկս (accusative plural)
շիկէ (ablative singular)
շիկաց (ablative plural)
շիկաւ (instrumental singular)
շիկաւք = շիկօք (šikawkʻ = šikōkʻ) (instrumental plural)
շիկի (locative singular)
շէկս (locative plural)

xcl-decl-noun

շիկաւք = շիկօք

Armenian: շեկ (šek)

of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny


կինճ

head

կինճ • (kinč)

xcl-noun

կինճ • (kinč)

kinč (romanization)
կինճ (nominative singular)
կինճք (nominative plural)
կնճի (genitive singular)
կնճաց (genitive plural)
կնճի (dative singular)
կնճաց (dative plural)
կինճ (accusative singular)
կինճս (accusative plural)
կնճէ (ablative singular)
կնճաց (ablative plural)
կնճաւ (instrumental singular)
կնճաւք = կնճօք (knčawkʻ = knčōkʻ) (instrumental plural)
կնճի (locative singular)
կինճս (locative plural)

xcl-decl-noun

կնճաւք = կնճօք

→ Armenian: կինճ (kinč)

Perhaps an Iranian borrowing: compare Persian کنج (kenj), کنجر (kenjar, “large elephant”).
Alternatively, a Georgian-Zan borrowing: compare Laz ღეჯი (ğeci), Mingrelian ღეჯი (ɣeǯi), Georgian ღორი (ɣori, “swine”).


ժխտեմ

head

ժխտեմ • (žxtem)

xcl-verb

ժխտեմ • (žxtem)

žxtem (romanization)
ժխտել (infinitive)
ժխտեցեալ (participle)
ժխտեալ (participle)
ժխտեց- (stem)
ժխտեմ (first-person indicative present singular)
ժխտես (indicative present second-person singular)
ժխտէ (indicative present singular third-person)
ժխտեմք (first-person indicative plural present)
ժխտէք (indicative plural present second-person)
ժխտեն (indicative plural present third-person)
ժխտէի (first-person imperfect indicative singular)
ժխտեի (žxtēi, žxtei*) (first-person imperfect indicative singular)
ժխտէիր (imperfect indicative second-person singular)
ժխտեիր (žxtēir, žxteir*) (imperfect indicative second-person singular)
ժխտէր (imperfect indicative singular third-person)
ժխտէաք (first-person imperfect indicative plural)
ժխտեաք (žxtēakʻ, žxteakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
ժխտէիք (imperfect indicative plural second-person)
ժխտեիք (žxtēikʻ, žxteikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
ժխտէին (imperfect indicative plural third-person)
ժխտեին (žxtēin, žxtein*) (imperfect indicative plural third-person)
ժխտեցի (aorist first-person indicative singular)
ժխտեցեր (aorist indicative second-person singular)
ժխտեաց (aorist indicative singular third-person)
ժխտեցաք (aorist first-person indicative plural)
ժխտեցէք (aorist indicative plural second-person)
ժխտեցիք (aorist indicative plural second-person)
ժխտեցին (aorist indicative plural third-person)
ժխտիցեմ (first-person present singular subjunctive)
ժխտիցես (present second-person singular subjunctive)
ժխտիցէ (present singular subjunctive third-person)
ժխտիցեմք (first-person plural present subjunctive)
ժխտիցէք (plural present second-person subjunctive)
ժխտիցեն (plural present subjunctive third-person)
ժխտեցից (aorist first-person singular subjunctive)
ժխտեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
ժխտեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
ժխտեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
ժխտեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
ժխտեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
ժխտեա՛ (imperative rare singular)
ժխտեցէ՛ք (imperative plural rare)
ժխտեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
ժխտեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ ժխտեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ ժխտէք (imperative plural prohibitive rare)
ժխտել (infinitive)
ժխտիլ (žxtel, žxtil*) (infinitive)
ժխտեցեալ (participle)
ժխտեալ (participle)
ժխտեց- (stem)
ժխտիմ (first-person indicative present singular)
ժխտիս (indicative present second-person singular)
ժխտի (indicative present singular third-person)
ժխտիմք (first-person indicative plural present)
ժխտիք (indicative plural present second-person)
ժխտին (indicative plural present third-person)
ժխտէի (first-person imperfect indicative singular)
ժխտէիր (imperfect indicative second-person singular)
ժխտէր (imperfect indicative singular third-person)
ժխտիւր (imperfect indicative singular third-person)
ժխտէաք (first-person imperfect indicative plural)
ժխտէիք (imperfect indicative plural second-person)
ժխտէին (imperfect indicative plural third-person)
ժխտեցայ (aorist first-person indicative singular)
ժխտեցար (aorist indicative second-person singular)
ժխտեցաւ (aorist indicative singular third-person)
ժխտեցաք (aorist first-person indicative plural)
ժխտեցայք (aorist indicative plural second-person)
ժխտեցան (aorist indicative plural third-person)
ժխտիցիմ (first-person present singular subjunctive)
ժխտիցիս (present second-person singular subjunctive)
ժխտիցի (present singular subjunctive third-person)
ժխտիցիմք (first-person plural present subjunctive)
ժխտիցիք (plural present second-person subjunctive)
ժխտիցին (plural present subjunctive third-person)
ժխտեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
ժխտեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
ժխտեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
ժխտեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
ժխտեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
ժխտեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
ժխտեա՛ց (imperative rare singular)
ժխտեցարո՛ւք (imperative plural rare)
ժխտեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
ժխտեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ ժխտիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ ժխտիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

ժխտեցեալ, ժխտեալ

ժխտէի, ժխտեի*

ժխտէիր, ժխտեիր*

ժխտէաք, ժխտեաք*

ժխտէիք, ժխտեիք*

ժխտէին, ժխտեին*

ժխտեցէք, ժխտեցիք

mediopassive

ժխտել, ժխտիլ*

ժխտեցեալ, ժխտեալ

ժխտէր, ժխտիւր

→ Armenian: ժխտել (žxtel)

unk

unknown

(transitive) to be unmindful of favours received, to be ungrateful, unthankful

(mediopassive, intransitive) to simulate


ժխտել

head

ժխտել • (žxtel)

žxtel (romanization)
ժխտել (nominative singular uncountable)
ժխտելոյ (genitive singular uncountable)
ժխտելոյ (dative singular uncountable)
ժխտել (accusative singular uncountable)
ժխտելոյ (ablative singular uncountable)
ժխտելով (instrumental singular uncountable)
ժխտել (locative singular uncountable)


ցրել

ցրել • (cʻrel)

cʻrel (romanization)
ցրել (nominative singular uncountable)
ցրելոյ (genitive singular uncountable)
ցրելոյ (dative singular uncountable)
ցրել (accusative singular uncountable)
ցրելոյ (ablative singular uncountable)
ցրելով (instrumental singular uncountable)
ցրել (locative singular uncountable)


գանկ

gank (romanization)
գանկ (nominative singular)
գանկք (nominative plural)
գանկի (genitive singular)
գանկից (genitive plural)
գանկի (dative singular)
գանկից (dative plural)
գանկ (accusative singular)
գանկս (accusative plural)
գանկէ (ablative singular)
գանկից (ablative plural)
գանկիւ (instrumental singular)
գանկիւք (instrumental plural)
գանկի (locative singular)
գանկս (locative plural)


սահել

sahel (romanization)
սահել (nominative singular uncountable)
սահելոյ (genitive singular uncountable)
սահելոյ (dative singular uncountable)
սահել (accusative singular uncountable)
սահելոյ (ablative singular uncountable)
սահելով (instrumental singular uncountable)
սահել (locative singular uncountable)


կատարեմ

katarem (romanization)
կատարել (infinitive)
կատարեցեալ (participle)
կատարեալ (participle)
կատարեց- (stem)
կատարեմ (first-person indicative present singular)
կատարես (indicative present second-person singular)
կատարէ (indicative present singular third-person)
կատարեմք (first-person indicative plural present)
կատարէք (indicative plural present second-person)
կատարեն (indicative plural present third-person)
կատարէի (first-person imperfect indicative singular)
կատարեի (katarēi, katarei*) (first-person imperfect indicative singular)
կատարէիր (imperfect indicative second-person singular)
կատարեիր (katarēir, katareir*) (imperfect indicative second-person singular)
կատարէր (imperfect indicative singular third-person)
կատարէաք (first-person imperfect indicative plural)
կատարեաք (katarēakʻ, katareakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
կատարէիք (imperfect indicative plural second-person)
կատարեիք (katarēikʻ, katareikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
կատարէին (imperfect indicative plural third-person)
կատարեին (katarēin, katarein*) (imperfect indicative plural third-person)
կատարեցի (aorist first-person indicative singular)
կատարեցեր (aorist indicative second-person singular)
կատարեաց (aorist indicative singular third-person)
կատարեցաք (aorist first-person indicative plural)
կատարեցէք (aorist indicative plural second-person)
կատարեցիք (aorist indicative plural second-person)
կատարեցին (aorist indicative plural third-person)
կատարիցեմ (first-person present singular subjunctive)
կատարիցես (present second-person singular subjunctive)
կատարիցէ (present singular subjunctive third-person)
կատարիցեմք (first-person plural present subjunctive)
կատարիցէք (plural present second-person subjunctive)
կատարիցեն (plural present subjunctive third-person)
կատարեցից (aorist first-person singular subjunctive)
կատարեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
կատարեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
կատարեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
կատարեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
կատարեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
կատարեա՛ (imperative rare singular)
կատարեցէ՛ք (imperative plural rare)
կատարեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
կատարեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ կատարեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ կատարէք (imperative plural prohibitive rare)
կատարել (infinitive)
կատարիլ (katarel, kataril*) (infinitive)
կատարեցեալ (participle)
կատարեալ (participle)
կատարեց- (stem)
կատարիմ (first-person indicative present singular)
կատարիս (indicative present second-person singular)
կատարի (indicative present singular third-person)
կատարիմք (first-person indicative plural present)
կատարիք (indicative plural present second-person)
կատարին (indicative plural present third-person)
կատարէի (first-person imperfect indicative singular)
կատարէիր (imperfect indicative second-person singular)
կատարէր (imperfect indicative singular third-person)
կատարիւր (imperfect indicative singular third-person)
կատարէաք (first-person imperfect indicative plural)
կատարէիք (imperfect indicative plural second-person)
կատարէին (imperfect indicative plural third-person)
կատարեցայ (aorist first-person indicative singular)
կատարեցար (aorist indicative second-person singular)
կատարեցաւ (aorist indicative singular third-person)
կատարեցաք (aorist first-person indicative plural)
կատարեցայք (aorist indicative plural second-person)
կատարեցան (aorist indicative plural third-person)
կատարիցիմ (first-person present singular subjunctive)
կատարիցիս (present second-person singular subjunctive)
կատարիցի (present singular subjunctive third-person)
կատարիցիմք (first-person plural present subjunctive)
կատարիցիք (plural present second-person subjunctive)
կատարիցին (plural present subjunctive third-person)
կատարեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
կատարեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
կատարեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
կատարեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
կատարեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
կատարեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
կատարեա՛ց (imperative rare singular)
կատարեցարո՛ւք (imperative plural rare)
կատարեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
կատարեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ կատարիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ կատարիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

կատարեցեալ, կատարեալ

կատարէի, կատարեի*

կատարէիր, կատարեիր*

կատարէաք, կատարեաք*

կատարէիք, կատարեիք*

կատարէին, կատարեին*

կատարեցէք, կատարեցիք

mediopassive

կատարել, կատարիլ*

կատարեցեալ, կատարեալ

կատարէր, կատարիւր

կատարեցարո՛ւք

From կատար (katar, “top”). For the sense development compare Old Armenian ի գլուխ հանել (i glux hanel, “to complete”, literally “to bring to a head”), Armenian գլուխ բերել (glux berel, “to complete”, literally “to bring to a head”); Russian заверши́ть (zaveršítʹ, “to complete”) from верх (verx, “top”); English top out, top off.

cog

ի գլուխ հանել

կատարել զպարտս

կատարել զխորհուրդ

կատարել զկամս անձին

to have one's will, to be contented, to do according to one's desire

կատարել զկամս ուրուք

to fulfil the wishes of, to humour, to content

կատարել զսրտմտութիւն իւր յոք

կատարել զընթացս, զաւուրս իւր

to terminate one's career; to end one's days

կատարել զհոգի

(transitive) to complete, realize, fulfill, carry out

(transitive) to consecrate, sanctify, initiate

(mediopassive, intransitive) to be ended, accomplished, finished, crowned

(mediopassive, intransitive) to end, die


ռակայ

head

ռակայ • (ṙakay)

xcl-noun

ռակայ • (ṙakay)

From Ancient Greek ῥακά (rhaká). Doublet of երախայ (eraxay).


սրիկայ

srikay (romanization)
սրիկայ (nominative singular)
սրիկայք (nominative plural)
սրիկայի (genitive singular)
սրիկայից (genitive plural)
սրիկայի (dative singular)
սրիկայից (dative plural)
սրիկայ (accusative singular)
սրիկայս (accusative plural)
սրիկայէ (ablative singular)
սրիկայից (ablative plural)
սրիկայիւ (instrumental singular)
սրիկայիւք (instrumental plural)
սրիկայի (locative singular)
սրիկայս (locative plural)

→ Armenian: սրիկա (srika)

From Classical Syriac ܣܪܝܩܐ (sərīqā, “idle fellow, bum”), which is related to Aramaic רֵיקָא (rēqā).


շտրպաղանգ

head

շտրպաղանգ • (štrpałang)

xcl-noun

շտրպաղանգ • (štrpałang)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (ʾwštlgʾwplng /uštar-gāw-palang/), Persian شترگاوپلنگ (šotorgâvpalang, “giraffe”).
Attested only in Ašxarhacʿoycʿ as շտրպաշանք pl (štrpašankʻ), which is a scribal error for շտրպաղանգք pl (štrpałangkʻ).

cog

Լինի անդ ընձուղտք, Պարսիկք կոչեն շտրպաշանք։
Lini and ənjułtkʻ, Parsikkʻ kočʻen štrpašankʻ.
Here [in India] are found giraffes, which the Persians call strpašankʿ.


դահիճ

head

դահիճ • (dahič)

xcl-noun

դահիճ • (dahič)

dahič (romanization)
դահիճ (nominative singular)
դահիճք (nominative plural)
դահճի (genitive singular)
դահճաց (genitive plural)
դահճի (dative singular)
դահճաց (dative plural)
դահիճ (accusative singular)
դահիճս (accusative plural)
դահճէ (ablative singular)
դահճաց (ablative plural)
դահճաւ (instrumental singular)
դահճաւք = դահճօք (dahčawkʻ = dahčōkʻ) (instrumental plural)
դահճի (locative singular)
դահիճս (locative plural)

xcl-decl-noun

դահճաւք = դահճօք

Armenian: դահիճ (dahič)

Borrowed Middle Persian 𐭣𐭧𐭩𐭰 (dḥyc /dahīč/). Related to Classical Syriac ܕܚܫܐ (daḥšā), also from Iranian. In view of Aramaic [script needed] (dḥšpṭˀ, “an epithet of Nergal (=chief judge or the like)”), Old Armenian դահճապետ (dahčapet, “chief guard, executioner”) is probably wholly borrowed from Iranian, rather than formed within Armenian with պետ (pet).


խաբ

xab (romanization)
խաբ (nominative singular)
խաբք (nominative plural)
խաբի (genitive singular)
խաբից (genitive plural)
խաբի (dative singular)
խաբից (dative plural)
խաբ (accusative singular)
խաբս (accusative plural)
խաբէ (ablative singular)
խաբից (ablative plural)
խաբիւ (instrumental singular)
խաբիւք (instrumental plural)
խաբի (locative singular)
խաբս (locative plural)

Armenian: խաբ (xab), խաբս (xabs)

The origin is uncertain. Probably borrowed from an unknown Aramaic or Classical Syriac cognate of Arabic خَبّ (ḵabb, “deception, fraud; deceiver”), or directly from it, if Arabic borrowings in the 5th century are possible.

bor

խաբ գործել, տալ

to cheat, to defraud, to dupe, to swindle

ի խաբս անականել

ի խաբս ինչ լինել

ընդ խաբս գտանել

ընդ խաբս, ընդ խաբ ― ənd xabs, ənd xab ― fraudulently, deceitfully, knavishly, roguishly; cunningly, astutely

խաբ շրթանց

գուցէ ընդ խաբս ինչ իցէ

Եւ արծաթ կրկին առէք ի ձեռս ձեր, եւ զարծաթն որ դարձաւ յամանս ձեր՝ տարայք ընդ ձեզ, գուցէ ընդ խաբս ինչ իցէ։

Ew arcatʻ krkin aṙēkʻ i jeṙs jer, ew zarcatʻn or darjaw yamans jer, taraykʻ ənd jez, gucʻē ənd xabs inčʻ icʻē.


խաբեմ

xabem (romanization)
խաբել (infinitive)
խաբեցեալ (participle)
խաբեալ (participle)
խաբեց- (stem)
խաբեմ (first-person indicative present singular)
խաբես (indicative present second-person singular)
խաբէ (indicative present singular third-person)
խաբեմք (first-person indicative plural present)
խաբէք (indicative plural present second-person)
խաբեն (indicative plural present third-person)
խաբէի (first-person imperfect indicative singular)
խաբեի (xabēi, xabei*) (first-person imperfect indicative singular)
խաբէիր (imperfect indicative second-person singular)
խաբեիր (xabēir, xabeir*) (imperfect indicative second-person singular)
խաբէր (imperfect indicative singular third-person)
խաբէաք (first-person imperfect indicative plural)
խաբեաք (xabēakʻ, xabeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
խաբէիք (imperfect indicative plural second-person)
խաբեիք (xabēikʻ, xabeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
խաբէին (imperfect indicative plural third-person)
խաբեին (xabēin, xabein*) (imperfect indicative plural third-person)
խաբեցի (aorist first-person indicative singular)
խաբեցեր (aorist indicative second-person singular)
խաբեաց (aorist indicative singular third-person)
խաբեցաք (aorist first-person indicative plural)
խաբեցէք (aorist indicative plural second-person)
խաբեցիք (aorist indicative plural second-person)
խաբեցին (aorist indicative plural third-person)
խաբիցեմ (first-person present singular subjunctive)
խաբիցես (present second-person singular subjunctive)
խաբիցէ (present singular subjunctive third-person)
խաբիցեմք (first-person plural present subjunctive)
խաբիցէք (plural present second-person subjunctive)
խաբիցեն (plural present subjunctive third-person)
խաբեցից (aorist first-person singular subjunctive)
խաբեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
խաբեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
խաբեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
խաբեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
խաբեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
խաբեա՛ (imperative rare singular)
խաբեցէ՛ք (imperative plural rare)
խաբեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
խաբեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ խաբեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ խաբէք (imperative plural prohibitive rare)
խաբել (infinitive)
խաբիլ (xabel, xabil*) (infinitive)
խաբեցեալ (participle)
խաբեալ (participle)
խաբեց- (stem)
խաբիմ (first-person indicative present singular)
խաբիս (indicative present second-person singular)
խաբի (indicative present singular third-person)
խաբիմք (first-person indicative plural present)
խաբիք (indicative plural present second-person)
խաբին (indicative plural present third-person)
խաբէի (first-person imperfect indicative singular)
խաբէիր (imperfect indicative second-person singular)
խաբէր (imperfect indicative singular third-person)
խաբիւր (imperfect indicative singular third-person)
խաբէաք (first-person imperfect indicative plural)
խաբէիք (imperfect indicative plural second-person)
խաբէին (imperfect indicative plural third-person)
խաբեցայ (aorist first-person indicative singular)
խաբեցար (aorist indicative second-person singular)
խաբեցաւ (aorist indicative singular third-person)
խաբեցաք (aorist first-person indicative plural)
խաբեցայք (aorist indicative plural second-person)
խաբեցան (aorist indicative plural third-person)
խաբիցիմ (first-person present singular subjunctive)
խաբիցիս (present second-person singular subjunctive)
խաբիցի (present singular subjunctive third-person)
խաբիցիմք (first-person plural present subjunctive)
խաբիցիք (plural present second-person subjunctive)
խաբիցին (plural present subjunctive third-person)
խաբեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
խաբեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
խաբեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
խաբեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
խաբեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
խաբեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
խաբեա՛ց (imperative rare singular)
խաբեցարո՛ւք (imperative plural rare)
խաբեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
խաբեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ խաբիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ խաբիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

խաբեցեալ, խաբեալ

խաբէի, խաբեի*

խաբէիր, խաբեիր*

խաբէաք, խաբեաք*

խաբէիք, խաբեիք*

խաբէին, խաբեին*

խաբեցէք, խաբեցիք

mediopassive

խաբել, խաբիլ*

խաբեցեալ, խաբեալ

խաբէր, խաբիւր

desctree

Armenian: խաբել (xabel)
Kurdish:
→ Northern Kurdish: xapîn, xapandin
→ Central Kurdish: خاوان (xawan), خاواندن (xawandin)
→ Zazaki: харıtene, xapnaene

From խաբ (xab). The sense "to mock" is a semantic loan from Ancient Greek ἐμπαίζω (empaízō, “to mock; to deceive”).


կնգմենի

desc

→ Armenian: կնգմենի (kngmeni), կնգում (kngum)

From *կնգում (*kngum, “ermine”) + -ենի (-eni, “fur-suffix”). The animal name *կնգում (*kngum), which is not attested in Old Armenian, is a borrowing of unknown origin, related to Middle Persian kʾkwm (/kākom/, “stoat”). Perhaps borrowed from the Middle Persian, if the -ն- (-n-) can be explained as a nasal epenthesis or a misspelling of -ա- (-a-).

unk

unknown

Եւ ինքն Զաւէնն աթինեալս եւ զտապակեալս զժապաւինեալս նարօտօք ագանէր, զսամուրենիս եւ զկնգմենիս եւ զգայլենիս ագանէր […]
Ew inkʻn Zawēnn atʻineals ew ztapakeals zžapawineals narōtōkʻ aganēr, zsamurenis ew zkngmenis ew zgaylenis aganēr[…]

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians]


քուրձ

head

քուրձ • (kʻurj)

xcl-noun

քուրձ • (kʻurj)

kʻurj (romanization)
քուրձ (nominative singular)
քուրձք (nominative plural)
քրձի (genitive singular)
քրձից (genitive plural)
քրձի (dative singular)
քրձից (dative plural)
քուրձ (accusative singular)
քուրձս (accusative plural)
քրձէ (ablative singular)
քրձից (ablative plural)
քրձիւ (instrumental singular)
քրձիւք (instrumental plural)
քրձի (locative singular)
քուրձս (locative plural)

desc

Armenian: քույց (kʻuycʻ), քուրց (kʻurcʻ, “sack”) (dialectal, Zeytun)

→ Armenian: քուրձ (kʻurj) (literary)

Related to synonymous խորգ (xorg) and to Classical Syriac ܟܽܘܪܣܬܴܐ (kūrsəṯā), ܟܽܘܪܣܴܐ (kūrsā), ܟܽܘܪܙܴܐ (kūrzā), ܟܽܘܪܓܴܐ (kūrgā, “small bag”), Arabic خُرْج (ḵurj, “saddlebag”), كُرْز (kurz, “bag of a herdsman”), and easily with Middle Armenian քուրջ (kʻurǰ, “old rag”), كُرَاز (kurāz, “cantharus”), Old Armenian կարաս (karas, “large jar”) from Iranian.

cog

քուրձ զգենուլ


Ծաղկոտն

head

Ծաղկոտն • (Całkotn)

xcl-proper noun

Ծաղկոտն • (Całkotn)

Całkotn (romanization)
Ծաղկոտն (nominative singular uncountable)
Ծաղկոտան (genitive singular uncountable)
Ծաղկոտան (dative singular uncountable)
Ծաղկոտն (accusative singular uncountable)
Ծաղկոտանէ (ablative singular uncountable)
Ծաղկոտնէ (ablative singular uncountable)
Ծաղկոտամբ (*Całkotamb) (instrumental singular uncountable)
Ծաղկոտան (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

Ծաղկոտանէ, Ծաղկոտնէ

Armenian: Ծաղկոտն (Caġkotn)

From Ծաղկէ / Ծաղկոյ (Całkē / Całkoy) + ոտն (otn, “foot”), literally "foot of the Całkē Mountain", because the district lay at its foot. The name of the mountain is from ծաղիկ (całik, “flower”). For similar formations compare Մասեացոտն (Maseacʻotn), Արագածոտն (Aragacotn).

affix

Ծաղկէ / Ծաղկոյ

Եւ այնպէս ձգեալ բռնի զաւուրս գարնանոյն յերկար, մինչև յաւուրս տօթոյն մօտելոյ․ և հասեալ ամիսք տօթոյն ջերմութեան՝ չու արարեալ ամենայն բազմութիւնն Հայոց ի տեղիս հովոց՝ գային հասանէին ի գաւառն որ կոչի Ծաղկուտն, մերձ ի բերդն ամուր, զոր Անգղն անուանեն․ զայն տեղօք արարեալ բանակետեղս արանց՝ դադարէին անդ զաւուրս տօթոյն։
Ew aynpēs jgeal bṙni zawurs garnanoyn yerkar, minčʻew yawurs tōtʻoyn mōteloy; ew haseal amiskʻ tōtʻoyn ǰermutʻean, čʻu arareal amenayn bazmutʻiwnn Hayocʻ i tełis hovocʻ, gayin hasanēin i gawaṙn or kočʻi Całkutn, merj i berdn amur, zor Angłn anuanen; zayn tełōkʻ arareal banaketełs arancʻ, dadarēin and zawurs tōtʻoyn.
Translation by Robert W. Thomson

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 31

Thus he was compelled to stretch out the days of spring until the days of the approaching hot weather. When the months of broiling heat arrived, the entire Armenian host set out for cooler places. They came to the province called Całkutn, near to the strong fortress called Angł. In that area the men camped to pass the hot season.

Ապա եկն Սենիտամ Խոսրով։ Եւ զաւրն Յունաց գումարեալ նստան ի Ծաղկոտանն, մերձ ի գեւղն որ կոչի Անգղն, ընդ որ անցանէ գետն Արածանի․ և ի միւս կողմանէ քակեալ զգեւղն՝ ածին ամրութիւն շուրջ զինքեամբ։ […] Իսկ ի բերդին Անգեղ նստուցեալ բերդակալ, և գումարեալ զզաւրս իւր գնաց ինքն ի ներքսագոյն և նուաճեաց զերկիրն ի ծառայութիւն։
Apa ekn Senitam Xosrov. Ew zawrn Yunacʻ gumareal nstan i Całkotann, merj i gewłn or kočʻi Angłn, ənd or ancʻanē getn Aracani; ew i miws kołmanē kʻakeal zgewłn, acin amrutʻiwn šurǰ zinkʻeamb. […] Isk i berdin Angeł nstucʻeal berdakal, ew gumareal zzawrs iwr gnacʻ inkʻn i nerkʻsagoyn ew nuačeacʻ zerkirn i caṙayutʻiwn.
1999 translation by Robert W. Thomson
Then Senitam Khosrov came. The Greek army assembled and settled in Tsałkotn, near to the village called Angł by which the river Aratsani passes. Destroying the village on the other side, they made a fortification around themselves. […] In the fortress of Angł he installed a commander; then gathering his forces he himself marched to the interior and subjected the land.

7th century, Sebēos, Patmutʻiwnʻ [History] 32

Tsaghkotn (a district of Ayrarat province, Armenia)

hy:Ծաղկանց լեռներ


վազվազեմ

vazvazem (romanization)
վազվազել (infinitive)
վազվազեցեալ (participle)
վազվազեալ (participle)
վազվազեց- (stem)
վազվազեմ (first-person indicative present singular)
վազվազես (indicative present second-person singular)
վազվազէ (indicative present singular third-person)
վազվազեմք (first-person indicative plural present)
վազվազէք (indicative plural present second-person)
վազվազեն (indicative plural present third-person)
վազվազէի (first-person imperfect indicative singular)
վազվազեի (vazvazēi, vazvazei*) (first-person imperfect indicative singular)
վազվազէիր (imperfect indicative second-person singular)
վազվազեիր (vazvazēir, vazvazeir*) (imperfect indicative second-person singular)
վազվազէր (imperfect indicative singular third-person)
վազվազէաք (first-person imperfect indicative plural)
վազվազեաք (vazvazēakʻ, vazvazeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
վազվազէիք (imperfect indicative plural second-person)
վազվազեիք (vazvazēikʻ, vazvazeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
վազվազէին (imperfect indicative plural third-person)
վազվազեին (vazvazēin, vazvazein*) (imperfect indicative plural third-person)
վազվազեցի (aorist first-person indicative singular)
վազվազեցեր (aorist indicative second-person singular)
վազվազեաց (aorist indicative singular third-person)
վազվազեցաք (aorist first-person indicative plural)
վազվազեցէք (aorist indicative plural second-person)
վազվազեցիք (aorist indicative plural second-person)
վազվազեցին (aorist indicative plural third-person)
վազվազիցեմ (first-person present singular subjunctive)
վազվազիցես (present second-person singular subjunctive)
վազվազիցէ (present singular subjunctive third-person)
վազվազիցեմք (first-person plural present subjunctive)
վազվազիցէք (plural present second-person subjunctive)
վազվազիցեն (plural present subjunctive third-person)
վազվազեցից (aorist first-person singular subjunctive)
վազվազեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
վազվազեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
վազվազեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
վազվազեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
վազվազեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
վազվազեա՛ (imperative rare singular)
վազվազեցէ՛ք (imperative plural rare)
վազվազեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
վազվազեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ վազվազեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ վազվազէք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

վազվազեցեալ, վազվազեալ

վազվազէի, վազվազեի*

վազվազէիր, վազվազեիր*

վազվազէաք, վազվազեաք*

վազվազէիք, վազվազեիք*

վազվազէին, վազվազեին*

վազվազեցէք, վազվազեցիք

վազվազեսցուք

վազվազեսջի՛ր

վազվազեսջի՛ք

մի՛ վազվազեր

մի՛ վազվազէք

Armenian: վազվզել (vazvzel)

(intransitive) to skip or frisk about, to run here and there


դիտակ

ditak (romanization)
դիտակ (nominative singular)
դիտակք (nominative plural)
դիտակի (genitive singular)
դիտակաց (genitive plural)
դիտակի (dative singular)
դիտակաց (dative plural)
դիտակ (accusative singular)
դիտակս (accusative plural)
դիտակէ (ablative singular)
դիտակաց (ablative plural)
դիտակաւ (instrumental singular)
դիտակի (locative singular)
դիտակս (locative plural)

xcl-decl-noun

դիտակաւք = դիտակօք

→ Armenian: դիտակ (ditak)

From դիտեմ (ditem) + -ակ (-ak) or wholly borrowed from Iranian.

something that can be viewed from a distance

lookout (vantage point with a view of the surrounding area)


տագնապ

tagnap (romanization)
տագնապ (nominative singular)
տագնապք (nominative plural)
տագնապի (genitive singular)
տագնապաց (genitive plural)
տագնապի (dative singular)
տագնապաց (dative plural)
տագնապ (accusative singular)
տագնապս (accusative plural)
տագնապէ (ablative singular)
տագնապաց (ablative plural)
տագնապաւ (instrumental singular)
տագնապի (locative singular)
տագնապս (locative plural)

տագնապաւք = տագնապօք

→ Armenian: տագնապ (tagnap)

An Iranian borrowing: compare Parthian 𐫤𐫃𐫗𐫁𐫗𐫅 (tgnbnd, “swift”).

տագնապաւ

տագնապ մտաց

grief, anxiety, mental torture, constraint, heaviness of heart, oppression

տագնապ մահու

արկանել, մատնել ի տագնապս անհնարինս

to embarrass extremely, to place in a strait, in a scrape, embarrassment or perplexity

արկանել զանձն ի տագնապ

կալ ի տագնապի

to be in trouble, anxiety or embarrassment

հասանել ի յետին տագնապ

եղիցի տագնապ հեթանոսաց

the nations shall be plunged in consternation

եկն յանկարծակի դողումն եւ տագնապ

ամենայն տագնապ հասցէ ի վերայ նորա

ըմբռնեալ յանլոյծ տագնապ հասանէր

he found himself embarrassed by that insuperable necessity

տագնապ էր նմա յամենայն կողմանց

տագնապ մեծ էր նմա

he had extreme difficulty, he turned on all sides

հարից զամենայն երիվարս տագնապաւ եւ զհեծեալս նորա յիմարութեամբ

I will turn the horses into stone and their riders will I stultify

haricʻ zamenayn erivars tagnapaw ew zheceals nora yimarutʻeamb

յետին տագնապ կալաւ զնա

փոյթ եւ տագնապ եղեւ ի ջուրս

տագնապաւ


սերտ

sert (romanization)
սերտ (nominative singular)
սերտք (nominative plural)
սերտի (genitive singular)
սերտից (genitive plural)
սերտի (dative singular)
սերտից (dative plural)
սերտ (accusative singular)
սերտս (accusative plural)
սերտէ (ablative singular)
սերտից (ablative plural)
սերտիւ (instrumental singular)
սերտիւք (instrumental plural)
սերտի (locative singular)
սերտս (locative plural)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *ḱer-d-, from *ḱer- (“to grow, nourish”).

solid, firm, hard, compact, constant, stable, strong

սերտ առաքինութիւն

սերտ սիրով

(figurative) true, sincere, close, intimate, cordial


սերտ

Armenian: սերտ (sert)

սերտ սիրել

to love sincerely, with all one's heart, passionately

սերտ աղօթել

to pray intensely, warmly, earnestly, eagerly


շաղ

šał (romanization)
շաղ (nominative singular)
շաղք (nominative plural)
շաղի (genitive singular)
շաղից (genitive plural)
շաղի (dative singular)
շաղից (dative plural)
շաղ (accusative singular)
շաղս (accusative plural)
շաղէ (ablative singular)
շաղից (ablative plural)
շաղիւ (instrumental singular)
շաղիւք (instrumental plural)
շաղի (locative singular)
շաղս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: շաղ (šaġ)
Armenian: շաղ (šaġ)
→ Cappadocian Greek: σ̌άγι (šági), σ̌άβι (šávi)

The origin is uncertain. Possibly connected with Old Armenian շաղեմ (šałem, “to knead”), շաղախ (šałax, “mortar”), շողիք (šołikʻ, “drool, drivel”).

Ո՞վ է հայր անձրեւի․ և ո՞վ է որ ծնաւ զշաւղս (var. զշաւիղս, զշաղս) ցաւղոյ:
Ov ē hayr anjrewi; ew ov ē or cnaw zšawłs (var. zšawiłs, zšałs) cʻawłoy:

Translation by Claude E. Cox
Who is the rain's father? And who is it that gave birth to the dew's traces?

Զի գլուխ իմ լի եղեւ ցաւղով եւ վարսք իմ ի շաղից (var. շուղից, շողից) գիշերւոյ:
Zi glux im li ełew cʻawłov ew varskʻ im i šałicʻ (var. šułicʻ, šołicʻ) gišerwoy:

Translation by New English Translation of the Septuagint
For my head is wet with dew, and my locks with drops of the night.


սիք

head

սիք • (sikʻ)

xcl-noun

սիք • (sikʻ)

sikʻ (romanization)
սիք (nominative singular)
սիքք (nominative plural)
սքոյ (genitive singular)
սքոց (genitive plural)
սքոյ (dative singular)
սքոց (dative plural)
սիք (accusative singular)
սիքս (accusative plural)
սքոյ (ablative singular)
սքոց (ablative plural)
սքով (instrumental singular)
սքովք (instrumental plural)
սիք (locative singular)
սիքս (locative plural)

desc

Armenian: սյուք (syukʻ), սիկ (sik) — Mush

Borrowed from an unidentified cognate of Classical Syriac ܙܝܩܐ (zīqā). A direct borrowing from the latter would have yielded *զիկ (*zik) or *զիկայ (*zikay). Compare Arabic صِيق (ṣīq, “storm, wind”) for زِيق (zīq) and Sumerian 𒋝𒋝 (sig-sig /sisig/, “storm; breeze, wind”).

unk

unidentified

cog

[…] քանզի յորժամ մեք ասեմք, թե «Սիք շնչէ», ստորնեայք ասեն «Այս շնչէ»։
[…]kʻanzi yoržam mekʻ asemkʻ, tʻe “Sikʻ šnčʻē”, storneaykʻ asen “Ays šnčʻē”.

5th century, Eznik Kołbacʻi, Ełc ałandocʻ [Refutation of the Sects] 116

Translation by Blanchard & Young
Because when we say "a breeze blows," the southerners say, "a spirit blows."


կոտակ

Armenian: կոտակ (kotak)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (kwtk' /kōdak/, “young, small; baby”), Persian کودک (kudak, “child”), and see the latter for more.
Related to Old Armenian կոտիկ (kotik, “young of an animal”), also from Iranian.


բազմակնութիւն

head

բազմակնութիւն • (bazmaknutʻiwn)

xcl-noun

բազմակնութիւն • (bazmaknutʻiwn)

bazmaknutʻiwn (romanization)
բազմակնութիւն (nominative singular)
բազմակնութիւնք (nominative plural)
բազմակնութեան (genitive singular)
բազմակնութեանց (genitive plural)
բազմակնութեան (dative singular)
բազմակնութեանց (dative plural)
բազմակնութիւն (accusative singular)
բազմակնութիւնս (accusative plural)
բազմակնութենէ (ablative singular)
բազմակնութեանց (ablative plural)
բազմակնութեամբ (instrumental singular)
բազմակնութեամբք (instrumental plural)
բազմակնութեան (locative singular)
բազմակնութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

բազմակնութիւն

բազմակնութիւնք

բազմակնութեան

բազմակնութեանց

բազմակնութեան

բազմակնութեանց

բազմակնութիւն

բազմակնութիւնս

բազմակնութենէ

բազմակնութեանց

բազմակնութեամբ

բազմակնութեամբք

բազմակնութեան

բազմակնութիւնս

desc

բազմակնություն

Armenian: բազմակնություն (bazmaknutʻyun)


ծխնելոյզ

cxneloyz (romanization)
ծխնելոյզ (nominative singular)
ծխնելոյզք (nominative plural)
ծխնելուզի (genitive singular)
ծխնելուզաց (genitive plural)
ծխնելուզի (dative singular)
ծխնելուզաց (dative plural)
ծխնելոյզ (accusative singular)
ծխնելոյզս (accusative plural)
ծխնելուզէ (ablative singular)
ծխնելուզաց (ablative plural)
ծխնելուզաւ (instrumental singular)
ծխնելուզի (locative singular)
ծխնելոյզս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծխնելուզաւք = ծխնելուզօք

→ Armenian: ծխնելույզ (cxneluyz)


հասբ

PIE word
 *h₁éḱwos
Borrowed from an Iranian descendant of Proto-Iranian *Hácwah (“horse”), probably Northern Kurdish hesp. Doublet of էշ (ēš), which is inherited.
The only attested form is the n-type instrumental singular հասբամբ (hasbamb) which presupposes a nominative singular *հասբն (*hasbn), but based on the etymology the nominative should rather be reconstructed as *հասբ (*hasb).
The usual reflex of Proto-Iranian *Hácwah in Armenian is ասպ- (asp-, “horse”), found exclusively in compounds which are wholly-borrowed from Iranian. These are listed in the Related terms section. The only independent usage of the word outside the compounds occurs in the late form հասբ (hasb) in the quoted passage by Karapet Sasnecʿi.

Որ և զմեծ վիրագն և զապականիչ գոռոզն Բարշամ, քառաբիւր գնդաւ և կիսաբիւր հասբամբ հալածական վարէր ընդ Կորդըւիս, և զհսկայասերն՝ առաթուր սատակէր․ և Ասորոց աստուած ընծայէր և հաւասարէր զհարաւայինսն ընդ հարկաւ։

12th century, Karapet Sasnecʻi, Nerbołean yałags varucʻ ew mahuan S. Vardapetin Mesrobay [A Panegyric on the Life and Death of St. Vardapet Mesrob], (1897 edition, page 18)

Or ew zmec viragn ew zapakaničʻ goṙozn Baršam, kʻaṙabiwr gndaw ew kisabiwr hasbamb halacakan varēr ənd Kordəwis, ew zhskayasern, aṙatʻur satakēr; ew Asorocʻ astuac əncayēr ew hawasarēr zharawayinsn ənd harkaw.


Շաւասպ

head

Շաւասպ • (Šawasp)

xcl-proper noun

Շաւասպ • (Šawasp)

Šawasp (romanization)
Շաւասպ (nominative singular uncountable)
Շաւասպայ (genitive singular uncountable)
Շաւասպայ (dative singular uncountable)
Շաւասպ (accusative singular uncountable)
Շաւասպայ (ablative singular uncountable)
Շաւասպաւ (instrumental singular uncountable)
Շաւասպ (locative singular uncountable)

→ Armenian: Շավասպ (Šavasp)

Borrowed from an Iranian name, whose components go back to Proto-Iranian *cyaHwáh (“black”) and *Hácwah (“horse”), thus the name means "having dark-colored horses". Compare Avestan 𐬯𐬌𐬌𐬁𐬎𐬎𐬁𐬯𐬞𐬌- (siiāuuāspi-) and Sanskrit श्यावाश्व (śyāvā́śva).
The borrowing is from an uncertain Iranian language, in which Proto-Iranian *cy- yields a *š-, as opposed to *s-: compare Old Armenian Շաւարշ (Šawarš) and Georgian შავი (šavi) on the one hand and Old Armenian սեաւ (seaw) on the other. Alternatively, we may be dealing with a secondary dissimilation of the initial s- to š-.
The name was common in the Artsruni dynasty.

cog

Sanskrit श्यावाश्व (śyāvā́śva)


խոնաւ

xonaw (romanization)
խոնաւ (nominative singular)
խոնաւք (nominative plural)
խոնաւոյ (genitive singular)
խոնաւոց (genitive plural)
խոնաւոյ (dative singular)
խոնաւոց (dative plural)
խոնաւ (accusative singular)
խոնաւս (accusative plural)
խոնաւոյ (ablative singular)
խոնաւոց (ablative plural)
խոնաւով (instrumental singular)
խոնաւովք (instrumental plural)
խոնաւ (locative singular)
խոնաւս (locative plural)
խոնաւ (nominative singular)
խոնաւք (nominative plural)
խոնաւի (genitive singular)
խոնաւից (genitive plural)
խոնաւի (dative singular)
խոնաւից (dative plural)
խոնաւ (accusative singular)
խոնաւս (accusative plural)
խոնաւէ (ablative singular)
խոնաւից (ablative plural)
խոնաւիւ (instrumental singular)
խոնաւիւք (instrumental plural)
խոնաւի (locative singular)
խոնաւս (locative plural)
խոնաւ (nominative singular)
խոնաւք (nominative plural)
խոնաւու (genitive singular)
խոնաւուց (genitive plural)
խոնաւու (dative singular)
խոնաւուց (dative plural)
խոնաւ (accusative singular)
խոնաւս (accusative plural)
խոնաւէ (ablative singular)
խոնաւուց (ablative plural)
խոնաւու (instrumental singular)
խոնաւուք (instrumental plural)
խոնաւու (locative singular)
խոնաւս (locative plural)

Usually treated as a word of uncertain origin, for which an Iranian explanation is to be sought.
Has been compared to Northern Kurdish xunav, xunaf, xûnav, xinav (“dew; moisture; drizzling rain”), Central Kurdish خوناو (xunaw), خِناو (xinaw, “dew”), خوناوکە (xunawke, “drizzling rain”). Note also Northern Kurdish xwonav (“dew”) recorded by Orbeli in Moks. Ačaṙean considers the similarity accidental, because Justi derives the Kurdish from Persian خونابه (xunâba), خوناب (xunâb, “bloody water; tears of blood”), containing خون (xun, “blood”). However, such a semantic development seems unlikely. Old Armenian խոնաւ (xonaw) / հոնաւ (honaw) is probably connected with the Kurdish after all and is borrowed from its unknown Middle Iranian cognate. The ultimate origin of the Iranian etymon is perhaps the Proto-Iranian root *hau- ~ hu- (“to extract, (ex)press, squeeze out (juice)”), from Proto-Indo-Iranian *saw-, from Proto-Indo-European *sew- (“juice; liquid, rain”), whence Avestan 𐬵𐬎𐬥𐬀𐬊𐬌𐬙𐬌 (hunaoⁱti, “presses, extracts”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (hwnytn' /hunīdan/, “to extract, express (juice)”). ESIJa remarks that the Iranian reflexes of this root are commonly from the present stem: *hu-nu- ~ hu-nau- ~ hu-nwa-. Alternatively, the ultimate source is a different Proto-Iranian root: *hwaid- (“to sweat”), from Proto-Indo-European *sweyd-, whence Southern Kurdish خۊسە (xüse, “dew”), Middle Persian 𐫟𐫇𐫏𐫅 (xwyd /xwēd/, “damp, moist, fresh”), Persian خیسدن (xêsedan, “to become wet, soak”), Yazghulami xist (“wet, moist, soaked”). On these Iranian roots see Cheung and the ESIJa, without the Kurdish or Armenian. In either case, the second component may be a descendant of Proto-Iranian *Hā́fš (“water”).
According to Dankoff, Turkish dialectal hanav (“moist soil suitable for seeds to sprout”) (Bitlis, Malatya), hinav (“moist soil”) (Van) are borrowed from Armenian. However, Ačaṙean does not record any dialectal descendants of Old Armenian խոնաւ (xonaw), apart from Mush խօնավուտեն (xōnavuten, “humidity”) and Moks խոնավ (xonav, “rain”). The Turkish words are more likely borrowed from Kurdish, given the more suitable meanings and forms in Kurdish. Moks խոնավ (xonav, “rain”) may also be borrowed from Kurdish, which has the meaning "drizzling rain".


խոնաւ

→ Armenian: խոնավ (xonav)


նշանակել

head

նշանակել • (nšanakel)

nšanakel (romanization)
նշանակել (nominative singular uncountable)
նշանակելոյ (genitive singular uncountable)
նշանակելոյ (dative singular uncountable)
նշանակել (accusative singular uncountable)
նշանակելոյ (ablative singular uncountable)
նշանակելով (instrumental singular uncountable)
նշանակել (locative singular uncountable)


ատրուշան

ատրուշան • (atrušan)

xcl-noun

ատրուշան • (atrušan)

atrušan (romanization)
ատրուշան (nominative singular)
ատրուշանք (nominative plural)
ատրուշանի (genitive singular)
ատրուշանաց (genitive plural)
ատրուշանի (dative singular)
ատրուշանաց (dative plural)
ատրուշան (accusative singular)
ատրուշանս (accusative plural)
ատրուշանէ (ablative singular)
ատրուշանաց (ablative plural)
ատրուշանաւ (instrumental singular)
ատրուշանի (locative singular)
ատրուշանս (locative plural)

xcl-decl-noun

ատրուշանաւք = ատրուշանօք

→ Armenian: ատրուշան (atrušan)

From Middle Iranian *ātrōšān, from Old Iranian *ātar-aušāna-, from Proto-Iranian *ātr- (“fire”) and *auš- (“to burn”) (whence Zazaki veşayış (“to burn”)).


մժիղ

head

մժիղ • (mžił)

xcl-noun

մժիղ • (mžił)

mžił (romanization)
մժիղ (nominative singular)
մժիղք (nominative plural)
մժղոյ (genitive singular)
մժղոց (genitive plural)
մժղոյ (dative singular)
մժղոց (dative plural)
մժիղ (accusative singular)
մժիղս (accusative plural)
մժղոյ (ablative singular)
մժղոց (ablative plural)
մժղով (instrumental singular)
մժղովք (instrumental plural)
մժիղ (locative singular)
մժիղս (locative plural)


մժիխ

head

մժիխ • (mžix)

xcl-noun

մժիխ • (mžix)

mžix (romanization)
մժիխ (nominative singular)
մժիխք (nominative plural)
մժխի (genitive singular)
մժխաց (genitive plural)
մժխի (dative singular)
մժխաց (dative plural)
մժիխ (accusative singular)
մժիխս (accusative plural)
մժխէ (ablative singular)
մժխաց (ablative plural)
մժխաւ (instrumental singular)
մժխաւք = մժխօք (mžxawkʻ = mžxōkʻ) (instrumental plural)
մժխի (locative singular)
մժիխս (locative plural)
մժիխ (nominative singular)
մժիխք (nominative plural)
մժխոյ (genitive singular)
մժխոց (genitive plural)
մժխոյ (dative singular)
մժխոց (dative plural)
մժիխ (accusative singular)
մժիխս (accusative plural)
մժխոյ (ablative singular)
մժխոց (ablative plural)
մժխով (instrumental singular)
մժխովք (instrumental plural)
մժիխ (locative singular)
մժիխս (locative plural)

xcl-decl-noun

մժխաւք = մժխօք


մժեխ

head

մժեխ • (mžex)

xcl-noun

մժեխ • (mžex)

mžex (romanization)
մժեխ (nominative singular)
մժեխք (nominative plural)
մժեխի (genitive singular)
մժեխաց (genitive plural)
մժեխի (dative singular)
մժեխաց (dative plural)
մժեխ (accusative singular)
մժեխս (accusative plural)
մժեխէ (ablative singular)
մժեխաց (ablative plural)
մժեխաւ (instrumental singular)
մժեխաւք = մժեխօք (mžexawkʻ = mžexōkʻ) (instrumental plural)
մժեխի (locative singular)
մժեխս (locative plural)

xcl-decl-noun

մժեխաւք = մժեխօք

desc

Middle Armenian: մժեխ (mžex), մժեժխ (mžežx), մժղեղ (mžġeġ), մժղեխկ (mžġexk), մեջեխ (meǰex), մնչեխ (mnčʻex), մնջեխ (mnǰex), մնճեխ (mnčex), մնճղեխ (mnčġex), մնճղուկ (mnčġuk)

Armenian: մժեղ (mžeġ)


վրիպակ

vripak (romanization)
վրիպակ (nominative singular)
վրիպակք (nominative plural)
վրիպակի (genitive singular)
վրիպակաց (genitive plural)
վրիպակի (dative singular)
վրիպակաց (dative plural)
վրիպակ (accusative singular)
վրիպակս (accusative plural)
վրիպակէ (ablative singular)
վրիպակաց (ablative plural)
վրիպակաւ (instrumental singular)
վրիպակի (locative singular)
վրիպակս (locative plural)

xcl-decl-noun

վրիպակաւք = վրիպակօք

վրիպակաւ

վրիպակ տպագրութեան ― vripak tpagrutʻean ― erratum

վրիպակ ժամանակագրական

վրիպակաւ


վրիպակ

վրիպակաւք = վրիպակօք

→ Armenian: վրիպակ (vripak)

վրիպակ գտանիլ


ներբանք

nerbankʻ (romanization)
ներբանք (nominative plural-only)
ներբանաց (genitive plural-only)
ներբանաց (dative plural-only)
ներբանս (accusative plural-only)
ներբանաց (ablative plural-only)
ներբանս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

ներբանաւք = ներբանօք

Middle Armenian: լերբանք (lerbankʻ)

→ Armenian: ներբան (nerban)

unk

unknown


տապալ

→ Armenian: տապալ (tapal)

տապալ յերկիր կործանել

to fall down; to be struck dead on the spot


թաւալ

head

թաւալ • (tʻawal)

xcl-noun

թաւալ • (tʻawal)

The origin is unknown.
Often connected with Old Armenian տապալեմ (tapalem), which has certainly influenced Middle Armenian թապալ (tʻapal), and with Romanian tăvăli (“to roll”). Has also been compared to Central Kurdish تاوێر (tawêr, “boulder”); for the sense development compare Central Kurdish تاوێرکِردِنەوە (tawêrkirdinewe, “to roll”) and Old Armenian գիլ (gil).
Perhaps from Proto-Indo-European *tap- (“to press down, press together”), and cognate with Ancient Greek ταπεινός (tapeinós, “low”), Old Norse þefja (“to stir, thicken”), þófi (“felt”).

unk

unknown

cog

تاوێرکِردِنەوە

cog

թավալ տալ

թաւալ առնուլ

թաւալ բանից

թաւալ տալ արեան


թաւալ

head

թաւալ • (tʻawal)

xcl-adj

թաւալ • (tʻawal)

Middle Armenian: թապալ (tʻapal)

Armenian: թավալ (tʻaval), թոլ (tʻol)

unk

unknown

cog

تاوێرکِردِنەوە

թաւալ անկեալ գլոր խաղալ

to tumble down, to roll down, to prostrate one's self


տապալեմ

tapalem (romanization)
տապալել (infinitive)
տապալեցեալ (participle)
տապալեալ (participle)
տապալեցուցանեմ (causative)
տապալեց- (stem)
տապալեմ (first-person indicative present singular)
տապալես (indicative present second-person singular)
տապալէ (indicative present singular third-person)
տապալեմք (first-person indicative plural present)
տապալէք (indicative plural present second-person)
տապալեն (indicative plural present third-person)
տապալէի (first-person imperfect indicative singular)
տապալեի (tapalēi, tapalei*) (first-person imperfect indicative singular)
տապալէիր (imperfect indicative second-person singular)
տապալեիր (tapalēir, tapaleir*) (imperfect indicative second-person singular)
տապալէր (imperfect indicative singular third-person)
տապալէաք (first-person imperfect indicative plural)
տապալեաք (tapalēakʻ, tapaleakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
տապալէիք (imperfect indicative plural second-person)
տապալեիք (tapalēikʻ, tapaleikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
տապալէին (imperfect indicative plural third-person)
տապալեին (tapalēin, tapalein*) (imperfect indicative plural third-person)
տապալեցի (aorist first-person indicative singular)
տապալեցեր (aorist indicative second-person singular)
տապալեաց (aorist indicative singular third-person)
տապալեցաք (aorist first-person indicative plural)
տապալեցէք (aorist indicative plural second-person)
տապալեցիք (aorist indicative plural second-person)
տապալեցին (aorist indicative plural third-person)
տապալիցեմ (first-person present singular subjunctive)
տապալիցես (present second-person singular subjunctive)
տապալիցէ (present singular subjunctive third-person)
տապալիցեմք (first-person plural present subjunctive)
տապալիցէք (plural present second-person subjunctive)
տապալիցեն (plural present subjunctive third-person)
տապալեցից (aorist first-person singular subjunctive)
տապալեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
տապալեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
տապալեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
տապալեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
տապալեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
տապալեա՛ (imperative rare singular)
տապալեցէ՛ք (imperative plural rare)
տապալեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
տապալեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ տապալեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ տապալէք (imperative plural prohibitive rare)
տապալել (infinitive)
տապալիլ (tapalel, tapalil*) (infinitive)
տապալեցեալ (participle)
տապալեալ (participle)
տապալեցուցանեմ (causative)
տապալեց- (stem)
տապալիմ (first-person indicative present singular)
տապալիս (indicative present second-person singular)
տապալի (indicative present singular third-person)
տապալիմք (first-person indicative plural present)
տապալիք (indicative plural present second-person)
տապալին (indicative plural present third-person)
տապալէի (first-person imperfect indicative singular)
տապալէիր (imperfect indicative second-person singular)
տապալէր (imperfect indicative singular third-person)
տապալիւր (imperfect indicative singular third-person)
տապալէաք (first-person imperfect indicative plural)
տապալէիք (imperfect indicative plural second-person)
տապալէին (imperfect indicative plural third-person)
տապալեցայ (aorist first-person indicative singular)
տապալեցար (aorist indicative second-person singular)
տապալեցաւ (aorist indicative singular third-person)
տապալեցաք (aorist first-person indicative plural)
տապալեցայք (aorist indicative plural second-person)
տապալեցան (aorist indicative plural third-person)
տապալիցիմ (first-person present singular subjunctive)
տապալիցիս (present second-person singular subjunctive)
տապալիցի (present singular subjunctive third-person)
տապալիցիմք (first-person plural present subjunctive)
տապալիցիք (plural present second-person subjunctive)
տապալիցին (plural present subjunctive third-person)
տապալեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
տապալեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
տապալեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
տապալեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
տապալեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
տապալեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
տապալեա՛ց (imperative rare singular)
տապալեցարո՛ւք (imperative plural rare)
տապալեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
տապալեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ տապալիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ տապալիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

տապալեցեալ, տապալեալ

տապալեցուցանեմ

տապալէի, տապալեի*

տապալէիր, տապալեիր*

տապալէաք, տապալեաք*

տապալէիք, տապալեիք*

տապալէին, տապալեին*

տապալեցէք, տապալեցիք

mediopassive

տապալել, տապալիլ*

տապալեցեալ, տապալեալ

տապալեցուցանեմ

տապալէր, տապալիւր

տապալեցարո՛ւք

→ Armenian: տապալել (tapalel)

The origin is unknown. Perhaps connected with թաւալ (tʻawal).

unk

unknown

տապալել զխորհուրդս ուրուք

տապալել զամենայն զխոչ եւ զխութ

գելոյր տապալէր երկդիմի ― geloyr tapalēr erkdimi ― մտօք he tortured himself with uncertainty

տապալեալ անկաւ երիվարն

տապալեցաւ ի մէջ ոտից նորա Սիսարա

(transitive) to tumble, knock down, demolish