թագ

head

թագ • (tʻag)

xcl-noun

թագ • (tʻag)

tʻag (romanization)
թագ (nominative singular)
թագք (nominative plural)
թագի (genitive singular)
թագաց (genitive plural)
թագի (dative singular)
թագաց (dative plural)
թագ (accusative singular)
թագս (accusative plural)
թագէ (ablative singular)
թագաց (ablative plural)
թագաւ (instrumental singular)
թագաւք = թագօք (tʻagawkʻ = tʻagōkʻ) (instrumental plural)
թագի (locative singular)
թագս (locative plural)
թագ (nominative singular)
թագք (nominative plural)
թագի (genitive singular)
թագից (genitive plural)
թագի (dative singular)
թագից (dative plural)
թագ (accusative singular)
թագս (accusative plural)
թագէ (ablative singular)
թագից (ablative plural)
թագիւ (instrumental singular)
թագիւք (instrumental plural)
թագի (locative singular)
թագս (locative plural)
թագ (nominative singular)
թագք (nominative plural)
թագոյ (genitive singular)
թագոց (genitive plural)
թագոյ (dative singular)
թագոց (dative plural)
թագ (accusative singular)
թագս (accusative plural)
թագոյ (ablative singular)
թագոց (ablative plural)
թագով (instrumental singular)
թագովք (instrumental plural)
թագ (locative singular)
թագս (locative plural)

xcl-decl-noun

թագաւք = թագօք

Armenian: թագ (tʻag)

From Middle Iranian *tāg, possibly via Aramaic תגא (tāgā), to account for թ- (tʻ-) instead of expected տ- (t-). Compare Persian تاج (tâj) and the second component in Parthian 𐫟𐫀𐫡𐫤𐫀𐫃 (xʾrtʾg /xārtāg/, “crown of thorns”).

cog

թագ պապական

թագ եպիսկոպոսական

թագ ազնուականաց ― tʻag aznuakanacʻ ― coronet

թագ ոսկի

թագ առնուլ

թագ դնել, կապել (անձին) ― tʻag dnel, kapel (anjin) ― to crown oneself, to put on the crown, to bind on the diadem

թագ դնել (այլում) ― tʻag dnel (aylum) ― to crown, to place a crown on the head of, to cause to rule

եդաւ զթագ զասիացւոց

he crowned himself with the crown of Asia

թագաւ/թագիւ պսակիլ

առնուլ զթագ ուրուք

թագ ի գլուխ

Եւ հասանէր Ուռնայրի արքային Աղուանից ի փախստեանն, եւ նիզակաբնաւն ի կառափն մատուցեալ ծեծէր բազում, ասելով՝ թէ այդմ շնորհս կալ, զի այր թագաւոր ես, եւ թագ ունիս․ ես ոչ սպանից զայր թագաւոր, թէ կարի նեղ հասցէ ինձ: Եւ ութ հեծելով թոյլ ետ նմա փախչել գնալ յաշխարհն Աղուանից:
Ew hasanēr Uṙnayri arkʻayin Ałuanicʻ i pʻaxsteann, ew nizakabnawn i kaṙapʻn matucʻeal cecēr bazum, aselov, tʻē aydm šnorhs kal, zi ayr tʻagawor es, ew tʻag unis; es očʻ spanicʻ zayr tʻagawor, tʻē kari neł hascʻē inj: Ew utʻ hecelov tʻoyl et nma pʻaxčʻel gnal yašxarhn Ałuanicʻ:
Translation by Nina G. Garsoïan

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] V.4

And he caught up with Uṙnayr king of Ałuankʿ, who was fleeing, and struck him over the head with many blows of the shaft of his lance, saying, "Be grateful that you are a king and wear a crown, for I will not kill a king, even though great harm come to me." And he allowed him to escape with eight horsemen and go to the realm of Ałuankʿ.

crown, diadem, royal crown; (figuratively) the Crown or regal authority, kingdom


սրահ

srah (romanization)
սրահ (nominative singular)
սրահք (nominative plural)
սրահի (genitive singular)
սրահից (genitive plural)
սրահի (dative singular)
սրահից (dative plural)
սրահ (accusative singular)
սրահս (accusative plural)
սրահէ (ablative singular)
սրահից (ablative plural)
սրահիւ (instrumental singular)
սրահիւք (instrumental plural)
սրահի (locative singular)
սրահս (locative plural)

Armenian: սրահ (srah)

→ Old Georgian: სრა (sra)

From Middle Iranian *srāh. Compare Persian سرای (sarây) and Judeo-Persian סראה (srāh, “vestibule”).

a curtain or wall ornament hung in such a room


բորբոս

Armenian: բորբոս (borbos)

The origin is uncertain. Likely connected with բորբ (borb), բորբոք (borbokʻ).


մահ

mah (romanization)
մահ (nominative singular)
մահք (nominative plural)
մահու (genitive singular)
մահուց (genitive plural)
մահու (dative singular)
մահուց (dative plural)
մահ (accusative singular)
մահս (accusative plural)
մահէ (ablative singular)
մահուց (ablative plural)
մահու (instrumental singular)
մահուք (instrumental plural)
մահու (locative singular)
մահս (locative plural)
մահ (nominative singular)
մահունք (nominative plural)
մահուան (genitive singular)
մահուանց (genitive plural)
մահուան (dative singular)
մահուանց (dative plural)
մահ (accusative singular)
մահունս (accusative plural)
մահուանէ (ablative singular)
մահուանց (ablative plural)
մահուամբ (instrumental singular)
մահուամբք (instrumental plural)
մահուան (locative singular)
մահունս (locative plural)

xcl-decl-noun

A rarer plural <i class="Armn mention" lang="xcl">մահուանք</i> (mahuankʻ) is also attested.

Armenian: մահ (mah)

The earlier form is մարհ (marh), borrowed from some Iranian descendant of Proto-Indo-European *mr̥-tu-, *mr̥-ti-u- or *mr̥tro-, from *mer-. According to Bolognesi, borrowed specifically from Parthian *marh(u), from Old Iranian *mr̥θyu-; compare Avestan 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬚𐬌𐬌𐬎 (mər^əθiiu, “death”).

բնական մահ

երջանիկ մահ

փառաւոր մահ

յանկարծական մահ

անճողոպրելի մահ

բռնական մահ

տարաժամ մահ

եղեռնական մահ

աղետալի մահ

ողբալի մահ

ցաւագին մահ

ամօթապարտ մահ

խայտառակ մահ

մահ անասնոց ― mah anasnocʻ ― epizooty, murrain, rot

մահունք

արհաւիրք մահու

վճիռ մահու

մահու չափ

mortally, to death; at the cost of one's life

մեղք մահու չափ

այն հիւանդութիւն չէ ի մահ

that illness is not to death, not mortal, or fatal

քեւ մազապուր եղէ ի մահուանէ

մերձ ի մահ լինել

to be dying, near one's last moment, to breathe one's last, to be at the point of death, at the last gasp

ի դրունս մահու հասանել

հիւանդանալ ի մահ

բնական մահուամբ մեռանել

ընդ մահուամբ արկանել, մահու պարտ առնել

ի մահ մատնել, տալ ի մահ, մահու սպանանել

երթալ ի մահ

to go in search of death; to rush on death

դիմագրաւ լինել, խիզախել ի մահ

խնդրել մահ անձին

երկնչել ի մահուանէ

մահու հասանել

խոցիլ առ ի մահ

զմահու գան հարկանել

մահու վախճանիլ, ճաշակել զմահ

ածել մահունս

Մահ ոչ իմացեալ՝ մահ է, մահ իմացեալ՝ անմահութիւն է։

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʻ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] 2

Death, unanticipated, is death; death, anticipated, is immortality.

Mah očʻ imacʻeal, mah ē, mah imacʻeal, anmahutʻiwn ē.

(by extension) massacre, slaughter, carnage, butchery


շարժիչ

head

շարժիչ • (šaržičʻ)

xcl-adj

շարժիչ • (šaržičʻ)

šaržičʻ (romanization)
շարժիչ (nominative singular)
շարժիչք (nominative plural)
շարժչի (genitive singular)
շարժչաց (genitive plural)
շարժչի (dative singular)
շարժչաց (dative plural)
շարժիչ (accusative singular)
շարժիչս (accusative plural)
շարժչէ (ablative singular)
շարժչաց (ablative plural)
շարժչաւ (instrumental singular)
շարժչի (locative singular)
շարժիչս (locative plural)

xcl-decl-noun

շարժչաւք = շարժչօք

շարժեմ (šaržem) + -իչ (-ičʻ)

suffix

շարժեմ (šaržem) + -իչ (-ičʻ)


շարժիչ

head

շարժիչ • (šaržičʻ)

xcl-noun

շարժիչ • (šaržičʻ)

xcl-decl-noun

շարժչաւք = շարժչօք

→ Armenian: շարժիչ (šaržičʻ) (learned)

շարժեմ (šaržem) + -իչ (-ičʻ)

suffix

շարժեմ (šaržem) + -իչ (-ičʻ)


սերունդ

head

սերունդ • (serund)

xcl-noun

սերունդ • (serund)

serund (romanization)
սերունդ (nominative singular uncountable)
սերնդեան (genitive singular uncountable)
սերնդեան (dative singular uncountable)
սերունդ (accusative singular uncountable)
սերնդենէ (ablative singular uncountable)
սերնդեամբ (instrumental singular uncountable)
սերնդեան (locative singular uncountable)
սերունդ (nominative plural-only)
սերնդոց (genitive plural-only)
սերնդոց (dative plural-only)
սերունդս (accusative plural-only)
սերնդոց (ablative plural-only)
սերնդովք (instrumental plural-only)
սերունդս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-unc

The singulars follow n-type declension, but the singular genitive can also be o-type <i class="Armn mention" lang="xcl">սերնդոյ</i> (serndoy).

Armenian: սերունդ (serund)

offspring, scion, progeny, race, lineage, line, descent, posterity, descendants, generation


կասկած

kaskac (romanization)
կասկած (nominative singular)
կասկածք (nominative plural)
կասկածոյ (genitive singular)
կասկածոց (genitive plural)
կասկածոյ (dative singular)
կասկածոց (dative plural)
կասկած (accusative singular)
կասկածս (accusative plural)
կասկածոյ (ablative singular)
կասկածոց (ablative plural)
կասկածով (instrumental singular)
կասկածովք (instrumental plural)
կասկած (locative singular)
կասկածս (locative plural)
կասկած (nominative singular)
կասկածք (nominative plural)
կասկածի (genitive singular)
կասկածից (genitive plural)
կասկածի (dative singular)
կասկածից (dative plural)
կասկած (accusative singular)
կասկածս (accusative plural)
կասկածէ (ablative singular)
կասկածից (ablative plural)
կասկածիւ (instrumental singular)
կասկածիւք (instrumental plural)
կասկածի (locative singular)
կասկածս (locative plural)

Perhaps drom *կածկած (*kackac), reduplication of *կած- (*kac-), simplified from the root of կարծեմ (karcem).

կասկած առնուլ, կասկած ի մտի ունել, ի կասկած անկանել, ի կասկածի լինել

to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust

kaskac aṙnul, kaskac i mti unel, i kaskac ankanel, i kaskaci linel

փարատել զկասկած

to dissipate, to cure of suspicion or distrust

կասկած է ինձ զնմանէ

I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him


կասկած

Armenian: կասկած (kaskac)


հեղեղ

head

հեղեղ • (hełeł)

xcl-noun

հեղեղ • (hełeł)

hełeł (romanization)
հեղեղ (nominative singular)
հեղեղք (nominative plural)
հեղեղի (genitive singular)
հեղեղաց (genitive plural)
հեղեղի (dative singular)
հեղեղաց (dative plural)
հեղեղ (accusative singular)
հեղեղս (accusative plural)
հեղեղէ (ablative singular)
հեղեղաց (ablative plural)
հեղեղաւ (instrumental singular)
հեղեղի (locative singular)
հեղեղս (locative plural)
հեղեղ (nominative singular)
հեղեղք (nominative plural)
հեղեղոյ (genitive singular)
հեղեղոց (genitive plural)
հեղեղոյ (dative singular)
հեղեղոց (dative plural)
հեղեղ (accusative singular)
հեղեղս (accusative plural)
հեղեղոյ (ablative singular)
հեղեղոց (ablative plural)
հեղեղով (instrumental singular)
հեղեղովք (instrumental plural)
հեղեղ (locative singular)
հեղեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

հեղեղաւք = հեղեղօք

Armenian: հեղեղ (heġeġ)

Reduplication of the root of հեղում (hełum).

հեղեղ ջուրց

հեղեղ հրոյ

հեղեղ մարդկան

throng of people, crowd, immense concourse

հեղեղս արտասուց իջուցանել

հոսէին արտասուք իբրեւ զհեղեղ


ապակի

apaki (romanization)
ապակի (nominative singular)
ապակիք (nominative plural)
ապակւոյ (genitive singular)
ապակեաց (genitive plural)
ապակւոյ (dative singular)
ապակեաց (dative plural)
ապակի (accusative singular)
ապակիս (accusative plural)
ապակւոյ (ablative singular)
ապակեաց (ablative plural)
ապակեաւ (instrumental singular)
ապակի (locative singular)
ապակիս (locative plural)

ապակեաւք = ապակեօք

Armenian: ապակի (apaki)

Middle Armenian: ապիկի (apiki)

An Iranian borrowing, probably Parthian. Compare Persian آبگینه (âbgina), Middle Persian ʾp̄ḵynk' (ābgēnag, “crystal, glass”), Sogdian [script needed] (ʾʾpkynʾk, “crystal”), Ossetian авг (avg).

cog

ապակի պատուհանաց


խոտ

xot (romanization)
խոտ (nominative singular)
խոտք (nominative plural)
խոտոյ (genitive singular)
խոտոց (genitive plural)
խոտոյ (dative singular)
խոտոց (dative plural)
խոտ (accusative singular)
խոտս (accusative plural)
խոտոյ (ablative singular)
խոտոց (ablative plural)
խոտով (instrumental singular)
խոտովք (instrumental plural)
խոտ (locative singular)
խոտս (locative plural)

Armenian: խոտ (xot)

The origin is uncertain.
According to Ačaṙean, perhaps a Northeast Caucasian borrowing: compare Archi гьоти (hoti, “grass”), Andi кӏвордо (kʼvordo, “grass”), Rutul хьытӏ (xɨṭ, “barley”), Tsakhur хьытӏа (xɨṭa, “barley”), Udi ход (χod, “tree”), Avar гъветӏ (ğʷetʼ, “tree”).

չոր խոտ


փոշի

head

փոշի • (pʻoši)

xcl-noun

փոշի • (pʻoši)

pʻoši (romanization)
փոշի (nominative singular)
փոշիք (nominative plural)
փոշւոյ (genitive singular)
փոշեաց (genitive plural)
փոշւոյ (dative singular)
փոշեաց (dative plural)
փոշի (accusative singular)
փոշիս (accusative plural)
փոշւոյ (ablative singular)
փոշեաց (ablative plural)
փոշեաւ (instrumental singular)
փոշեաւք = փոշեօք (pʻošeawkʻ = pʻošeōkʻ) (instrumental plural)
փոշի (locative singular)
փոշիս (locative plural)

xcl-decl-noun

փոշեաւք = փոշեօք

Armenian: փոշի (pʻoši)

Cappadocian Greek: φος (fos)

Georgian: ფოში (poši)

Romani: posh, poshik

Uncertain. Martirosyan proposes a European substrate, paralleling Balto-Slavic: compare Old Church Slavonic прахъ (praxŭ), Russian порох (porox), Polish proch, from Proto-Slavic *porxъ, and Latvian pārsla (“flake”), all from Proto-Balto-Slavic *paršas. Thus, ultimately connected to Proto-Indo-European *pers- (“sprinkle”).

փոշի կաղնւոյ

փոշի շաքարի

փոշի իւղեփեցաց

փոշի հերաց

տուփ փոշւոյ հերաց

ամպ փոշւոյ

փոշի հրացան

դնել ինչ ի փոշի, ի փոշի դարձուցանել

to powder, to grind to dust, to reduce to powder, to pulverize

լնուլ փոշւով

ի փոշի դառնալ

to be reduced to powder, to be pulverized; to crumble into dust, to moulder away

փոշի յարուցանել

ընդ փոշի թաւալիլ

թօթափել զփոշի

to dust, to beat the dust out of, to shake off the dust, to free from dust

փոշի դէզադէզ ամբառնայր յամպս հասանէր

a thick cloud of dust rose up to the skies

փոշի ամպաձեւ մրրկեալ դիզացեալ ծածկէ զերկին

a cloud of dust arose and obscured the heavens

pʻoši ampajew mrrkeal dizacʻeal cackē zerkin


եկամուտ

head

եկամուտ • (ekamut)

xcl-noun

եկամուտ • (ekamut)

ekamut (romanization)
եկամուտ (nominative singular)
եկամուտք (nominative plural)
եկամտի (genitive singular)
եկամտաց (genitive plural)
եկամտի (dative singular)
եկամտաց (dative plural)
եկամուտ (accusative singular)
եկամուտս (accusative plural)
եկամտէ (ablative singular)
եկամտաց (ablative plural)
եկամտաւ (instrumental singular)
եկամտի (locative singular)
եկամուտս (locative plural)
եկամուտ (nominative singular)
եկամուտք (nominative plural)
եկամտի (genitive singular)
եկամտից (genitive plural)
եկամտի (dative singular)
եկամտից (dative plural)
եկամուտ (accusative singular)
եկամուտս (accusative plural)
եկամտէ (ablative singular)
եկամտից (ablative plural)
եկամտիւ (instrumental singular)
եկամտիւք (instrumental plural)
եկամտի (locative singular)
եկամուտս (locative plural)

xcl-decl-noun

եկամտաւք = եկամտօք

եկամուտք արքունի ― ekamutkʻ arkʻuni ― finances

եկամուտ տարեկան

ստանալ զեկամուտն

revenue, income, settled income, annuity, interest, rent


եկամուտ

head

եկամուտ • (ekamut)

xcl-adj

եկամուտ • (ekamut)

xcl-decl-noun

եկամտաւք = եկամտօք

Armenian: եկամուտ (ekamut)


տուն

head

տուն • (tun)

xcl-noun

տուն • (tun)

tun (romanization)
տուն (nominative singular)
տունք (nominative plural)
տան (genitive singular)
տանց (genitive plural)
տան (dative singular)
տանց (dative plural)
տուն (accusative singular)
տունս (accusative plural)
տանէ (ablative singular)
տանց (ablative plural)
տամբ (instrumental singular)
տամբք (instrumental plural)
տան (locative singular)
տունս (locative plural)

Armenian: տուն (tun)

→ Aghwan: 𐕄𐕒𐕁 (ḳod') (semantic loan)

From Proto-Indo-European *dṓm. The u-stem *domu- is preserved in տանուտէր (tanutēr, “master of a house”). The sense “strophe” is a semantic loan from Byzantine Greek οἶκος (oîkos, “house; strophe”).

semantic loan

փայտակերտ տուն

աղիւսակերտ տուն

քարաշէն, քարուկիր տուն

հանգիստ տուն

բնակելի տուն

լաւ տուն

մեծ տուն

փոքրիկ տուն

գեղեցիկ տուն

տձեւ/անպիտան տուն

հիմունք տան

որմունք տան

վարձելի տուն

վաճառելի տուն

տուն ի տանէ, տանէ ի տուն

արտաքոյ տան, ըստ տունն

ի տան

կալ ի տան

ելանել ի տանէ

մեկնել ի տանէ, չուել ի տանէ

դառնալ, գնալ ի տուն

to go home again, to come home, to go home

տուն վարձել

վարձել զտուն իւր

տուն շինել, կառուցանել

տուն քանդել

ական հատանել զտան

շրջել տանէ ի տուն

տուն մատենագրաց

տուն Պղատոնեայ

a construction, building (like palace, church, etc.)

տուն Ադամայ

տուն Թորգոմայ

տուն թագաւորի/արքայի

inhabitants of the house, household, family, race, nation

(figuratively) couplet, strophe, stanza, verse


խոհանոց

head

խոհանոց • (xohanocʻ)

xcl-noun

խոհանոց • (xohanocʻ)

xohanocʻ (romanization)
խոհանոց (nominative singular)
խոհանոցք (nominative plural)
խոհանոցի (genitive singular)
խոհանոցաց (genitive plural)
խոհանոցի (dative singular)
խոհանոցաց (dative plural)
խոհանոց (accusative singular)
խոհանոցս (accusative plural)
խոհանոցէ (ablative singular)
խոհանոցաց (ablative plural)
խոհանոցաւ (instrumental singular)
խոհանոցի (locative singular)
խոհանոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

խոհանոցաւք = խոհանոցօք

Armenian: խոհանոց (xohanocʻ)


լիճ

lič (romanization)
լիճ (nominative singular)
լիճք (nominative plural)
լճի (genitive singular)
լճաց (genitive plural)
լճի (dative singular)
լճաց (dative plural)
լիճ (accusative singular)
լիճս (accusative plural)
լճէ (ablative singular)
լճաց (ablative plural)
լճաւ (instrumental singular)
լճաւք = լճօք (lčawkʻ = lčōkʻ) (instrumental plural)
լճի (locative singular)
լիճս (locative plural)
լիճ (nominative singular)
լիճք (nominative plural)
լճի (genitive singular)
լճից (genitive plural)
լճի (dative singular)
լճից (dative plural)
լիճ (accusative singular)
լիճս (accusative plural)
լճէ (ablative singular)
լճից (ablative plural)
լճիւ (instrumental singular)
լճիւք (instrumental plural)
լճի (locative singular)
լիճս (locative plural)

լճաւք = լճօք

Armenian: լիճ (lič)

Central Kurdish: لیچ (lîç)

According to Pokorny and J̌ahukyan, from Proto-Indo-European *lēgyeh₂, from the root *leg- (“to drip, ooze, flow out”), whence also լիկ (lik). Ačaṙyan is hesitant.

լիճ հրոյ

լիճ լուսոյ/արտասուաց

լիճ աղեղան

առ ափն լճին


ծիծաղ

head

ծիծաղ • (cicał)

xcl-noun

ծիծաղ • (cicał)

Armenian: ծիծաղ (cicaġ)

Possibly from Proto-Indo-European *ǵ(e)y-ǵl̥H-, reduplication of the root, which yielded ծաղր (całr). Alternatively, an onomatopoeic word.

ծիծաղ բարձրաձայն


նամակ

namak (romanization)
նամակ (nominative singular)
նամակք (nominative plural)
նամակի (genitive singular)
նամակաց (genitive plural)
նամակի (dative singular)
նամակաց (dative plural)
նամակ (accusative singular)
նամակս (accusative plural)
նամակէ (ablative singular)
նամակաց (ablative plural)
նամակաւ (instrumental singular)
նամակի (locative singular)
նամակս (locative plural)

xcl-decl-noun

նամակաւք = նամակօք

Armenian: նամակ (namak)

From Middle Iranian *nāmak. Compare Middle Persian nʾmk' (nāmag), Persian نامه (nâme, “letter”).

ցանկալի նամակ

երկայն նամակ

սիրալիր նամակ

երկտող նամակ

քառիջեան նամակ

թուղթ նամակի ― tʻułtʻ namaki ― letterpaper

կշիռ նամակաց

տուն նամակացաց

նամակ կանխավճար

նամակ գրել

նամակ ընդունել

տալ զնամակ

փրկանաւորել զնամակ

to frank, to prepay, to pay the postage of a letter

թելադրել զնամակ

ստորագրել զնամակ

կնքել զնամակ

5th century, Bible

5th century, Cyril of Jerusalem, Kočʻumn əncayutʻean [Catechetical Lectures]

Եւ իբրեւ եհաս նամակն յարքունիս, եւ ընթերցան ի մեծի խոնաստանի յանդիման ամենայն բազմութեան կարաւանին, բազումք այնոքիկ էին՝ որ իբրեւ լսէին՝ գովէին զպատասխանիսն։

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʻ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War]

Translation by Robert W. Thomson
When the letter reached the court and was read in the great hall in the presence of the whole host of the army, many were they who on hearing it praised the answer.

Ew ibrew ehas namakn yarkʻunis, ew əntʻercʻan i meci xonastani yandiman amenayn bazmutʻean karawanin, bazumkʻ aynokʻik ēin, or ibrew lsēin, govēin zpatasxanisn.

letter, writing, missive, despatch, epistle


սանդուղք

head

սանդուղք • (sandułkʻ) pl

xcl-noun

սանդուղք • (sandułkʻ) pl

sandułkʻ (romanization)
սանդուղք (nominative plural-only)
սանդղոց (genitive plural-only)
սանդղոց (dative plural-only)
սանդուղս (accusative plural-only)
սանդղոց (ablative plural-only)
սանդղովք (instrumental plural-only)
սանդուղս (locative plural-only)

desc

Middle Armenian: սանդուխտ (sanduxt), սանդուղտ (sanduġt), սանդուխ (sandux), սանդուղխք (sanduġxkʻ), սանտուխ (santux), սանտուխք (santuxkʻ)

Armenian: սանդուխ (sandux)

→ Armenian: սանդուղք (sanduġkʻ)

The origin in uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *skand- (“to jump, go up”) and cognate with Latin scandō (“to climb”), Sanskrit स्कन्दति (skandati, “to jump”), Ancient Greek σκάνδαλον (skándalon, “trap”), Old Irish sceinnid (“to spring”), but the correspondence of *sk- to ս- (s-) is irregular.


աշխատանք

head

աշխատանք • (ašxatankʻ) pl

xcl-noun

աշխատանք • (ašxatankʻ) pl

ašxatankʻ (romanization)
աշխատանք (nominative plural-only)
աշխատանաց (genitive plural-only)
աշխատանաց (dative plural-only)
աշխատանս (accusative plural-only)
աշխատանաց (ablative plural-only)
աշխատանս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

աշխատանաւք = աշխատանօք

desc

→ Armenian: աշխատանք (ašxatankʻ) (learned)

fatigue, trouble, labour, care, endeavour, effort


բլուր

head

բլուր • (blur)

xcl-noun

բլուր • (blur)

blur (romanization)
բլուր (nominative singular)
բլուրք (nominative plural)
բլրոյ (genitive singular)
բլրոց (genitive plural)
բլրոյ (dative singular)
բլրոց (dative plural)
բլուր (accusative singular)
բլուրս (accusative plural)
բլրոյ (ablative singular)
բլրոց (ablative plural)
բլրով (instrumental singular)
բլրովք (instrumental plural)
բլրի (locative singular)
բլուր (locative singular)
բլուրս (locative plural)
բէլրօք
r-type genitive-dative singular բլեր
instrumental singular բլերբ

xcl-decl-noun

the following forms are also attested: i-a-type instrumental plural բլրաւք (blrawkʻ), բէլրօք (bēlrōkʻ), r-type genitive-dative singular բլեր (bler), instrumental singular բլերբ (blerb)

Armenian: բլուր (blur)

The origin is uncertain. Perhaps from *բուլուր (*bulur), from *բուլ (*bul) (compare dialectal բուլ (bul)), from Proto-Indo-European *bʰōl-, from *bʰel- (“to blow, grow, swell”), + -ուր (-ur), and cognate with Welsh bâl (“peak, summit”), Icelandic bali (“grassy bank”). See also բոլոր (bolor).

փոխին արքունիքն յԱրմաւիրն անուանեալ բլրոյ

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 2.39

2006 translation by Robert W. Thompson
the court was transferred from the hill called Armavir

pʻoxin arkʻunikʻn yArmawirn anuaneal blroy


կատակ

katak (romanization)
կատակ (nominative singular)
կատակք (nominative plural)
կատակի (genitive singular)
կատակաց (genitive plural)
կատակի (dative singular)
կատակաց (dative plural)
կատակ (accusative singular)
կատակս (accusative plural)
կատակէ (ablative singular)
կատակաց (ablative plural)
կատակաւ (instrumental singular)
կատակի (locative singular)
կատակս (locative plural)

կատակաւք = կատակօք

Armenian: կատակ (katak)

From early Parthian *kātak; compare Middle Persian kʾtk' (*kādag, “game; joke”) and see there for more. See also կատակագուսան (katakagusan).
Ačaṙyan, who did not know about the Iranian words, following Lidén considered the word to be inherited from Proto-Indo-European *gʷed-, with Sanskrit गदति (gádati, “to speak articulately, say, relate, tell”) as a cognate. This etymology can now be discarded.

cog

ընդ կատակս ― ənd kataks ― pleasantly, jestingly, in jest; humorously, jocosely

ասել ընդ կատակս

թող անդր զկատակդ

կատակ առնել

այպն եւ կատակ առնել

to laugh at, to mock, to jeer, to rally, to scoff at, to turn into ridicule

այպն եւ կատակ լինել

to be laughed at, to be the laughing-stock of

[…] եւ ըմպէին անդ գինի բոզօք եւ վարձակօք եւ գուսանօք եւ կատակօք […]
[…]ew əmpēin and gini bozōkʻ ew varjakōkʻ ew gusanōkʻ ew katakōkʻ[…]

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] 3.19


միտք

head

միտք • (mitkʻ)


հրաշք

հրաշք • (hraškʻ)


ալիք

ալիք • (alikʻ)


մարմար

desc

Middle Armenian: մարմար (marmar), մարմառ (marmaṙ), մառմառ (maṙmaṙ)

Armenian: մարմար (marmar)

→? Old Georgian: მარმალი (marmali)

Borrowed from Ancient Greek μάρμαρος (mármaros). The form մարմարիոն (marmarion) may reflect a hypothetical Byzantine Greek *μαρμάριον (*marmárion).

Եւ կէսն որ ՚ի ջուրն է՝ ՚ի մարմար քար փոխի […]
Ew kēsn or ’i ǰurn ē, ’i marmar kʻar pʻoxi[…]

14th century, Grigor Tatʻewacʻi, Girkʻ kʻarozutʻean or kočʻi Amaṙan hator [Sermons, Summer Part]


կաթնասուն

head

կաթնասուն • (katʻnasun)

xcl-adj

կաթնասուն • (katʻnasun)

katʻnasun (romanization)
կաթնասուն (nominative singular)
կաթնասունք (nominative plural)
կաթնասնի (genitive singular)
կաթնասնից (genitive plural)
կաթնասնի (dative singular)
կաթնասնից (dative plural)
կաթնասուն (accusative singular)
կաթնասունս (accusative plural)
կաթնասնէ (ablative singular)
կաթնասնից (ablative plural)
կաթնասնիւ (instrumental singular)
կաթնասնիւք (instrumental plural)
կաթնասնի (locative singular)
կաթնասունս (locative plural)

xcl-decl-noun

the declension here follows Baṙgirkʿ Haykazean Lezui; according to it the genitive can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">կաթնասնոյ</i> (katʻnasnoy)

Armenian: կաթնասուն (katʻnasun)

From կաթն (katʻn) + -ա- (-a-) + սնանիմ (snanim).


կարծիք

karcikʻ (romanization)
կարծիք (nominative plural-only)
կարծեաց (genitive plural-only)
կարծեաց (dative plural-only)
կարծիս (accusative plural-only)
կարծեաց (ablative plural-only)
կարծիս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

կարծեաւք = կարծեօք

Armenian: կարծիք (karcikʻ)

կարծեօք

հասարակաց կարծիք

կարծիք ընկալեալ/բազմագունից ընդունելի

the generally received opinion, the general conviction, the best established opinion

նախաժաման կարծիք

ազատամիտ կարծիք

ձախողակի կարծիք

ի կարծիս լինել, կարծիս ի մտի դնել

to imagine, to fancy, to think, to surmise, to conjecture

կարծիս բերել զումեմնէ

տալ զպատճառ կարծիս զումեքէ

to have a good opinion of, to think highly, well, much of

բերել մեծ ինչ կարծիմ զումեքէ

to esteem a person highly, to make much of

զհետ երթալ կարծեաց ուրուք

to incline to another's opinion, to follow the opinions of

մեծ ինչ կարծիս բերել զանձնէ

յամառիլ, խրոխտալ ի կարծիս իւր

ընդ կարծեօք լինել

կարծիս ինչ տալ ումեք

ըստ իմումս կարծեաց

in my opinion, according to my way of thinking, to the best of my belief

opinion; thought, mind, sentiment; conjecture, hypothesis, supposition; suspicion, presumption; fantasy, imagination


քաղաքապետ

head

քաղաքապետ • (kʻałakʻapet)

xcl-noun

քաղաքապետ • (kʻałakʻapet)

kʻałakʻapet (romanization)
քաղաքապետ (nominative singular)
քաղաքապետք (nominative plural)
քաղաքապետի (genitive singular)
քաղաքապետաց (genitive plural)
քաղաքապետի (dative singular)
քաղաքապետաց (dative plural)
քաղաքապետ (accusative singular)
քաղաքապետս (accusative plural)
քաղաքապետէ (ablative singular)
քաղաքապետաց (ablative plural)
քաղաքապետաւ (instrumental singular)
քաղաքապետի (locative singular)
քաղաքապետս (locative plural)

xcl-decl-noun

քաղաքապետաւք = քաղաքապետօք

Armenian: քաղաքապետ (kʻaġakʻapet)

From քաղաք (kʻałakʻ) + -ա- (-a-) + պետ (pet).

governor of a town; chief magistrate or mayor of a town


թի

tʻi (romanization)
թի (nominative singular)
թիք (nominative plural)
թիոյ (genitive singular)
թիոց (genitive plural)
թիոյ (dative singular)
թիոց (dative plural)
թի (accusative singular)
թիս (accusative plural)
թիոյ (ablative singular)
թիոց (ablative plural)
թիով (instrumental singular)
թիովք (instrumental plural)
թի (locative singular)
թիս (locative plural)

Armenian: թի (tʻi)

From Proto-Indo-European *ptio-, surviving also in Ancient Greek πτύον (ptúon, “winnowing-shovel, fan”).

cog

թի պարտիզի

թի փռան

թիակ կրակարանի

թի փայտեայ

թի վարել

թի վարել ուժգին


առասպել

head

առասպել • (aṙaspel)

xcl-noun

առասպել • (aṙaspel)

aṙaspel (romanization)
առասպել (nominative singular)
առասպելք (nominative plural)
առասպելի (genitive singular)
առասպելաց (genitive plural)
առասպելի (dative singular)
առասպելաց (dative plural)
առասպել (accusative singular)
առասպելս (accusative plural)
առասպելէ (ablative singular)
առասպելաց (ablative plural)
առասպելաւ (instrumental singular)
առասպելի (locative singular)
առասպելս (locative plural)

xcl-decl-noun

առասպելաւք = առասպելօք

a genitive-dative առասպելեաց (aṙaspeleacʻ) is attested, which presupposes a nominative *առասպելի (*aṙaspeli)

Armenian: առասպել (aṙaspel)

From the preposition առ (aṙ, “by, at, near”) + -ա- (-a-) + Proto-Indo-European *(s)pel- (“to tell”); cognate with Proto-Germanic *spellą. The word is structurally, semantically and etymologically identical with Old English bi-spell.

inh

mythical story, fiction, tale; mythical untrue/unbelievable/unsensical story; fairy tale


կախարդ

kaxard (romanization)
կախարդ (nominative singular)
կախարդք (nominative plural)
կախարդի (genitive singular)
կախարդաց (genitive plural)
կախարդի (dative singular)
կախարդաց (dative plural)
կախարդ (accusative singular)
կախարդս (accusative plural)
կախարդէ (ablative singular)
կախարդաց (ablative plural)
կախարդաւ (instrumental singular)
կախարդի (locative singular)
կախարդս (locative plural)

xcl-decl-noun

կախարդաւք = կախարդօք

Armenian: կախարդ (kaxard)

From Iranian *kaxvard(a)-. Compare Avestan 𐬐𐬀𐬓𐬀𐬭𐬆𐬜𐬀 (kaxᵛar^əδa, “wizard”).

charmer, enchanter, sorcerer, wizard, conjurer, magician


ջրամբար

head

ջրամբար • (ǰrambar)

xcl-noun

ջրամբար • (ǰrambar)

Armenian: ջրամբար (ǰrambar)


հեղուկ

head

հեղուկ • (hełuk)

xcl-noun

հեղուկ • (hełuk)

hełuk (romanization)
հեղուկ (nominative singular)
հեղուկք (nominative plural)
հեղկի (genitive singular)
հեղկաց (genitive plural)
հեղկի (dative singular)
հեղկաց (dative plural)
հեղուկ (accusative singular)
հեղուկս (accusative plural)
հեղկէ (ablative singular)
հեղկաց (ablative plural)
հեղկաւ (instrumental singular)
հեղկաւք = հեղկօք (hełkawkʻ = hełkōkʻ) (instrumental plural)
հեղկի (locative singular)
հեղուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

հեղկաւք = հեղկօք


հեղուկ

head

հեղուկ • (hełuk)

xcl-adj

հեղուկ • (hełuk)

xcl-decl-noun

հեղկաւք = հեղկօք

Armenian: հեղուկ (heġuk)


վիզ

viz (romanization)
վիզ (nominative singular)
վիզք (nominative plural)
վզի (genitive singular)
վզաց (genitive plural)
վզի (dative singular)
վզաց (dative plural)
վիզ (accusative singular)
վիզս (accusative plural)
վզէ (ablative singular)
վզաց (ablative plural)
վզաւ (instrumental singular)
վզաւք = վզօք (vzawkʻ = vzōkʻ) (instrumental plural)
վզի (locative singular)
վիզս (locative plural)

վզաւք = վզօք

Armenian: վիզ (viz)

Usually considered a word of unknown origin, but according to J̌ahukyan and Bailey this is an Iranian borrowing. Compare Avestan 𐬥𐬌𐬎𐬎𐬌𐬰𐬀𐬌𐬙𐬌 (niuuizaⁱti, “attach”), from the base [script needed] (vaēz-, “to bind on”), which goes back to Proto-Indo-European *weyǵ(ʰ)- and is cognate with Lithuanian výžti (“to plait”), Russian вязать (vjazatʹ), Old Prussian winsus (“neck”); ultimately from Proto-Indo-European *wey- (“to turn”): the neck is the “turning limb”.

unk

unknown

cog

վիզ ամբառնալ

to become rebellious, proud, insubordinate


անդամ

andam (romanization)
անդամ (nominative singular)
անդամք (nominative plural)
անդամոյ (genitive singular)
անդամոց (genitive plural)
անդամոյ (dative singular)
անդամոց (dative plural)
անդամ (accusative singular)
անդամս (accusative plural)
անդամոյ (ablative singular)
անդամոց (ablative plural)
անդամով (instrumental singular)
անդամովք (instrumental plural)
անդամ (locative singular)
անդամս (locative plural)

xcl-decl-noun

an i-a-type plural instrumental անդամօք (andamōkʻ) = անդամաւք (andamawkʻ) is also attested

desctree

Middle Armenian: անդամ (andam), անդամն (andamn)
Armenian: անդամ (andam), անդեմնը (andemnə)

From Middle Iranian *andām, from Proto-Iranian *hamdaHma.

անդամ անդամ յօշել ― andam andam yōšel ― to dissect, to dismember, to anatomize, to carve

ամօթոյ անդամ, անդամ ծածուկ


հարց

head

հարց • (harcʻ)

xcl-noun

հարց • (harcʻ)

harcʻ (romanization)
հարց (nominative singular)
հարցք (nominative plural)
հարցի (genitive singular)
հարցից (genitive plural)
հարցի (dative singular)
հարցից (dative plural)
հարց (accusative singular)
հարցս (accusative plural)
հարցէ (ablative singular)
հարցից (ablative plural)
հարցիւ (instrumental singular)
հարցիւք (instrumental plural)
հարցի (locative singular)
հարցս (locative plural)

Armenian: հարց (harcʻ)

հարց եւ խնդիր առնել

to ask, to make inquiries, to inquire about

ի հարց եւ ի փորձ արկանել, անկանել

ի հարց եւ ի խնդիր մտանել ընդ ումեք

հարց եւ փորձ

հարց եւ քնին առնել

question, demand, interrogation, examination


հարց

head

հարց • (harcʻ)


թագուհի

թագուհի • (tʻaguhi)

xcl-noun

թագուհի • (tʻaguhi)

tʻaguhi (romanization)
թագուհի (nominative singular)
թագուհիք (nominative plural)
թագուհւոյ (genitive singular)
թագուհեաց (genitive plural)
թագուհւոյ (dative singular)
թագուհեաց (dative plural)
թագուհի (accusative singular)
թագուհիս (accusative plural)
թագուհւոյ (ablative singular)
թագուհեաց (ablative plural)
թագուհեաւ (instrumental singular)
թագուհի (locative singular)
թագուհիս (locative plural)

xcl-decl-noun

թագուհեաւք = թագուհեօք

Armenian: թագուհի (tʻaguhi)

The original spelling is թագուրհի (tʻagurhi), borrowed wholly from Iranian, ultimately from Proto-Iranian *tāga-brθr̥yā, but the exact origin is undetermined. The first component is also found in թագ (tʻag), թագաւոր (tʻagawor). For the ending see -ուհի (-uhi).


աղմուկ

head

աղմուկ • (ałmuk)

xcl-noun

աղմուկ • (ałmuk)

ałmuk (romanization)
աղմուկ (nominative singular)
աղմուկք (nominative plural)
աղմկի (genitive singular)
աղմկաց (genitive plural)
աղմկի (dative singular)
աղմկաց (dative plural)
աղմուկ (accusative singular)
աղմուկս (accusative plural)
աղմկէ (ablative singular)
աղմկաց (ablative plural)
աղմկաւ (instrumental singular)
աղմկաւք = աղմկօք (ałmkawkʻ = ałmkōkʻ) (instrumental plural)
աղմկի (locative singular)
աղմուկս (locative plural)
աղմուկ (nominative singular)
աղմուկք (nominative plural)
աղմկի (genitive singular)
աղմկից (genitive plural)
աղմկի (dative singular)
աղմկից (dative plural)
աղմուկ (accusative singular)
աղմուկս (accusative plural)
աղմկէ (ablative singular)
աղմկից (ablative plural)
աղմկիւ (instrumental singular)
աղմկիւք (instrumental plural)
աղմկի (locative singular)
աղմուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղմկաւք = աղմկօք

Armenian: աղմուկ (aġmuk)

According to Ačaṙean, from Proto-Indo-European *pl̥-m- + -ուկ (-uk) and cognate with Ancient Greek πόλεμος (pólemos, “war, battle”); the primitive root *աղ- (*ał-) is found perhaps in the reduplicated verb աղաղմաղակեմ (ałałmałakem, “to make noise”).
On the other hand, according to Petersson and Pokorny, from the onomatopoeic Proto-Indo-European *el-, *ol-, on which see ողբ (ołb).

cog

աղմուկ յարուցանել՝ առնել, յարուցանել աղմուկս շփոթից, աղմուկս յուզել

to trouble, to disturb, to alarm, to embroil, to excite to mutiny or sedition

ałmuk yarucʻanel, aṙnel, yarucʻanel ałmuks špʻotʻicʻ, ałmuks yuzel

զաղմկաւ լինել

to be troubled, in confusion, agitated, embroiled

alarm, uproar, tumult, bustle; squabble, fray, scuffle, broil, quarrel, contest; disorder, confusion; clamour, riot, rising, sedition, revolt, revolution; plot, intrigue


որակ

orak (romanization)
որակ (nominative singular)
որակք (nominative plural)
որակի (genitive singular)
որակաց (genitive plural)
որակի (dative singular)
որակաց (dative plural)
որակ (accusative singular)
որակս (accusative plural)
որակէ (ablative singular)
որակաց (ablative plural)
որակաւ (instrumental singular)
որակաւք = որակօք (orakawkʻ = orakōkʻ) (instrumental plural)
որակի (locative singular)
որակս (locative plural)

xcl-decl-noun

որակաւք = որակօք

Armenian: որակ (orak)


բու

bu (romanization)
բու (nominative singular)
բուք (nominative plural)
բուոյ (genitive singular)
բուոց (genitive plural)
բուոյ (dative singular)
բուոց (dative plural)
բու (accusative singular)
բուս (accusative plural)
բուոյ (ablative singular)
բուոց (ablative plural)
բուով (instrumental singular)
բուովք (instrumental plural)
բու (locative singular)
բուս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: բու (bu)
Armenian: բու (bu)

Of imitative origin. Compare Persian بوف (buf), Arabic بوم (būm), Ancient Greek βύας (búas), Latin būbō, Georgian ბუ (bu).

onomatopoeic

imitative

Զբուոյ ասեն, թէ զգիշեր քաջ սիրէ քան զտիւ։
Zbuoy asen, tʻē zgišer kʻaǰ sirē kʻan ztiw.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).8.1

The owl is said to love more the night than the day.


քանակ

head

քանակ • (kʻanak)

xcl-noun

քանակ • (kʻanak)

kʻanak (romanization)
քանակ (nominative singular)
քանակք (nominative plural)
քանակի (genitive singular)
քանակաց (genitive plural)
քանակի (dative singular)
քանակաց (dative plural)
քանակ (accusative singular)
քանակս (accusative plural)
քանակէ (ablative singular)
քանակաց (ablative plural)
քանակաւ (instrumental singular)
քանակի (locative singular)
քանակս (locative plural)

xcl-decl-noun

քանակաւք = քանակօք

→ Armenian: քանակ (kʻanak) (learned)


ժանգ

head

ժանգ • (žang)

xcl-noun

ժանգ • (žang)

žang (romanization)
ժանգ (nominative singular)
ժանգք (nominative plural)
ժանգոյ (genitive singular)
ժանգոց (genitive plural)
ժանգոյ (dative singular)
ժանգոց (dative plural)
ժանգ (accusative singular)
ժանգս (accusative plural)
ժանգոյ (ablative singular)
ժանգոց (ablative plural)
ժանգով (instrumental singular)
ժանգովք (instrumental plural)
ժանգ (locative singular)
ժանգս (locative plural)

Armenian: ժանգ (žang)

An Iranian borrowing: compare Persian ژنگ (žang), زنگ (zang, “rust”) and see it for more.

Վասն այնորիկ այսպէս ասէ Ադոնայի Տէր․ Ո՛վ քաղաք արեանց, կաթսայ լի ժանգով, եւ ժանգն ի նմանէ ոչ պարզեցաւ […]
Vasn aynorik ayspēs asē Adonayi Tēr; Óv kʻałakʻ areancʻ, katʻsay li žangov, ew žangn i nmanē očʻ parzecʻaw[…]

Therefore, thus says the Lord GOD, "Woe to the bloody city, To the pot in which there is rust And whose rust has not gone out of it! […]

rust, rubigo (disease of plants caused by a reddish-brown fungus)


թուղթ

head

թուղթ • (tʻułtʻ)

xcl-noun

թուղթ • (tʻułtʻ)

tʻułtʻ (romanization)
թուղթ (nominative singular)
թուղթք (nominative plural)
թղթոյ (genitive singular)
թղթոց (genitive plural)
թղթոյ (dative singular)
թղթոց (dative plural)
թուղթ (accusative singular)
թուղթս (accusative plural)
թղթոյ (ablative singular)
թղթոց (ablative plural)
թղթով (instrumental singular)
թղթովք (instrumental plural)
թղթի (locative singular)
թուղթ (locative singular)
թուղթս (locative plural)
թուղթ (nominative singular)
թուղթք (nominative plural)
թղթի (genitive singular)
թղթից (genitive plural)
թղթի (dative singular)
թղթից (dative plural)
թուղթ (accusative singular)
թուղթս (accusative plural)
թղթէ (ablative singular)
թղթից (ablative plural)
թղթիւ (instrumental singular)
թղթիւք (instrumental plural)
թղթի (locative singular)
թուղթս (locative plural)

Armenian: թուղթ (tʻuġtʻ)

According to Ačaṙyan, derived by metathesis from earlier *թութղ (*tʻutʻł), from Latin titulus (“inscription, title, label”). Thus, the sense of “letter, epistle” is the original one; the meaning “paper” developed later.

der

թուղթ գրել

թուղթ առաքել

թուղթ ընդունել

թուղթ աղաչանաց

ընծայական թուղթ

ընդհանրական թուղթք

պատառ մի թուղթ, կոտորոկ թղթոյ

շրջշրջել զթուղթս գրոց

ծրարել ի թուղթ

տոգորել, արատել զթուղթ

դանակ, հատիչ թղթոյ

թուղթ գրութեան

թուղթ նամակի

թուղթ տոմսակի

թուղթ ուրուագրութեան

ծծուն թուղթ

թաւ թուղթ ― tʻaw tʻułtʻ ― pasteboard

թուղթ ծրարի

թուղթ յոռի, անպիտան

մածուցիկ թուղթ

թուղթ տպագրութեան

թուղթ մագաղաթեայ

թուղթ ճենաց

թուղթ ծրահանելոյ

թուղթ ապիկեալ, զմռնիտեալ

թուղթ մզելոյ

թուղթ գունաւոր

թուղթ կճեայ

թուղթ սեկանման

թուղթ դրոշմեալ

թուղթ արծնելոյ

թուղթ ձիւթեղէն

թուղթ մեքենական

թուղթ տաշտական/կազմ

թուղթ գաղափարեալ

թուղթ խաղու

խաղ թղթոյ

թուղթ/թղթի խաղալ

ընկերակցիլ ի խաղ թղթոյ

չլսի խաղ թղթի ի տան նորա

նկարէն, հզօր, թուանիշ թուղթ

սոսկ անդէմ, անզօր, անթիւ թուղթ

սին, ունայն, թարմատար թուղթ

բաժանել զթուղթս

խառնել զթուղթս

քեզ անկ է սկսանել, քո է կարգ թղթոյ

բանալ, ցուցանել զձեռինն թուղթ

գիտել զներքոյս թղթոց

խարդախել ի խաղ թղթի

հմայել թղթովք

ապիկեալ, արծնեալ թուղթք

արժէից, յարգուն թուղթ


արմատ

armat (romanization)
արմատ (nominative singular)
արմատք (nominative plural)
արմատոյ (genitive singular)
արմատոց (genitive plural)
արմատոյ (dative singular)
արմատոց (dative plural)
արմատ (accusative singular)
արմատս (accusative plural)
արմատոյ (ablative singular)
արմատոց (ablative plural)
արմատով (instrumental singular)
արմատովք (instrumental plural)
արմատ (locative singular)
արմատս (locative plural)

Armenian: արմատ (armat)

արմատս առնուլ, արձակել

Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի

Translation by Claude E. Cox
If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout

Etʻē cerascʻi yerkri armat nora, ew i kʻari vaxčanescʻi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʻi


լուր

head

լուր • (lur)

xcl-noun

լուր • (lur)

lur (romanization)
լուր (nominative singular)
լուրք (nominative plural)
լրոյ (genitive singular)
լրոց (genitive plural)
լրոյ (dative singular)
լրոց (dative plural)
լուր (accusative singular)
լուրս (accusative plural)
լրոյ (ablative singular)
լրոց (ablative plural)
լրով (instrumental singular)
լրովք (instrumental plural)
լուր (locative singular)
լուրս (locative plural)

Armenian: լուր (lur)

From Proto-Indo-European *ḱl(o)u-ro-, from *ḱlew- (“to hear”). This roots fills the part of conjugation of լսեմ (lsem, “I hear”); see it for more.

Աստուած ամենայնիւ լուր է

զխուլս ի լուր առնել

լուր դնել

լուր ի ականջաց լսել

լուր չարեաց

լուր առնել

to warn, to avert; to acquaint; to announce

լուր լինել

լուր լինել առ ոք

ի լրոյ

ելանել լրոյ ուրուք


լուր

head

լուր • (lur)

xcl-adj

լուր • (lur)

լուր օր


մեղեդի

head

մեղեդի • (mełedi)

xcl-noun

մեղեդի • (mełedi)

mełedi (romanization)
մեղեդի (nominative singular)
մեղեդիք (nominative plural)
մեղեդւոյ (genitive singular)
մեղեդեաց (genitive plural)
մեղեդւոյ (dative singular)
մեղեդեաց (dative plural)
մեղեդի (accusative singular)
մեղեդիս (accusative plural)
մեղեդւոյ (ablative singular)
մեղեդեաց (ablative plural)
մեղեդեաւ (instrumental singular)
մեղեդի (locative singular)
մեղեդիս (locative plural)

xcl-decl-noun

մեղեդեաւք = մեղեդեօք

Armenian: մեղեդի (meġedi)


ծիածան

ciacan (romanization)
ծիածան (nominative singular)
ծիածանք (nominative plural)
ծիածանի (genitive singular)
ծիածանաց (genitive plural)
ծիածանի (dative singular)
ծիածանաց (dative plural)
ծիածան (accusative singular)
ծիածանս (accusative plural)
ծիածանէ (ablative singular)
ծիածանաց (ablative plural)
ծիածանաւ (instrumental singular)
ծիածանի (locative singular)
ծիածանս (locative plural)

ծիածանաւք = ծիածանօք

Armenian: ծիածան (ciacan)

The origin is unknown.
Martirosyan interprets as “the sign of the Sky/Thunder-god”, assimilated from *տիածան (*tiacan) or *ճիածան (*čiacan), from Proto-Armenian *Tiw (“Sky-god, Thunder-god”) (see տիւ (tiw)) + -ա- (-a-) + *ծան- (*can-, “sign, omen”) (see ճանաչեմ (čanačʻem)). Developing this suggestion, Petrosyan identifies the second element with ածան-իմ (acan-im, “to encircle, tie a girdle”), ած-եմ (ac-em, “to bring, lead; to tie (a girdle)”), explaining the formation as "the belt of Sky God".

unk

unknown

inh

Եւ տեսի այլ հրեշտակ զօրաւոր՝ զի իջանէր յերկնից՝ եւ զգեցեալ էր ա՛մպ, եւ ծիածա՛ն ի գլուխ նորա․ եւ երեսք նորա իբրեւ զարեգակն, եւ ոտք նորա որպէս սի՛ւն հրոյ:

Translation by King James Version
And I saw another mighty angel come down from heaven, clothed with a cloud: and a rainbow [was] upon his head, and his face [was] as it were the sun, and his feet as pillars of fire.

Ew tesi ayl hreštak zōrawor, zi iǰanēr yerknicʻ, ew zgecʻeal ēr ámp, ew ciacán i glux nora; ew ereskʻ nora ibrew zaregakn, ew otkʻ nora orpēs síwn hroy:

Եւ սիւն լուսոյ ըստ օրինակի ծիածանի իջեալ յերկնից՝ շուրջ պարուրեալ զնահատակաց զմարմինս ծրափակէր։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 77

Translation by Robert W. Thomson
A column of light descended like a rainbow from heaven, surrounding and enveloping the bodies of the martyrs.

Ew siwn lusoy əst ōrinaki ciacani iǰeal yerknicʻ, šurǰ parureal znahatakacʻ zmarmins crapʻakēr.

Ա՛յլ ինչ ասէ․ ոչ եղիցի այդու նշան՝ եթէ փարատումն անձրեւի ծիածանաւդ լինիցի, նա եւ ոչ ուխտն այն այնպէս հաստատուն կայցէ․ քանզի եւ զքսան աւր բազում անգամ չերեւի ծիածանն՝ վասն անձրեւին յաճախութեան։

5th century, Eusebius of Emesa, Meknutʻiwnkʻ utʻamatean grocʻ Astuacašnčʻin [Commentary on Octateuch]

Áyl inčʻ asē; očʻ ełicʻi aydu nšan, etʻē pʻaratumn anjrewi ciacanawd linicʻi, na ew očʻ uxtn ayn aynpēs hastatun kaycʻē; kʻanzi ew zkʻsan awr bazum angam čʻerewi ciacann, vasn anjrewin yačaxutʻean.

Ոմանք կարծեն աղեղն ասել զ՚ի յոմանցն կոչեցեալ Արամազդայ գօտի, ի ձեւոյն զհաստատուն նշանակ առեալ վասն ծիածանին։
Omankʻ karcen ałełn asel z’i yomancʻn kočʻecʻeal Aramazday gōti, i jewoyn zhastatun nšanak aṙeal vasn ciacanin.
Translation by Mkrtičʻ Awgerean
Quidam autumant arcum dicere illud, quod a nonոսllis Zona Jovis appellatur, ex figura constantem referentes similitudinem ob iridem.

6th century, Philo of Alexandria, I linelutʻeann xndrocʻ ew lucmancʻ [Quaestiones et Solutiones in Genesim]

և խոստացեալ պատարագընկալին՝ ոչ ևս զնոյն հատուցանել երկրի ուխտ յաւիտենական հաստատեալ՝ զաղեղն իմ եդից յամպս, որ է ծիածանդ, զոր ոմանք հուր մեկնեալ յամպոյ ասացին, և որդիք տարրապաշտիցն՝ գօտի Արամազդայ։

10/13th century, Tʻovmay Arcruni and Ananun, Patmutʻiwn tann Arcruneacʻ [History of the House of Artsrunik]

Translation by Robert W. Thomson
He who received the offerings promised no more to inflict that same punishment on men and established an eternal covenant: “I shall place my arc in the clouds,” which is the rainbow. Some say that it is fire emerging from cloud, and those who worship the elements (say it is) the belt of Aramazd.

ew xostacʻeal pataragənkalin, očʻ ews znoyn hatucʻanel erkri uxt yawitenakan hastateal, załełn im edicʻ yamps, or ē ciacand, zor omankʻ hur mekneal yampoy asacʻin, ew ordikʻ tarrapašticʻn, gōti Aramazday.


պատիժ

head

պատիժ • (patiž)

xcl-noun

պատիժ • (patiž)

patiž (romanization)
պատիժ (nominative singular)
պատիժք (nominative plural)
պատժի (genitive singular)
պատժաց (genitive plural)
պատժի (dative singular)
պատժաց (dative plural)
պատիժ (accusative singular)
պատիժս (accusative plural)
պատժէ (ablative singular)
պատժաց (ablative plural)
պատժաւ (instrumental singular)
պատժաւք = պատժօք (patžawkʻ = patžōkʻ) (instrumental plural)
պատժի (locative singular)
պատիժս (locative plural)
պատիժ (nominative singular)
պատիժք (nominative plural)
պատժոյ (genitive singular)
պատժոց (genitive plural)
պատժոյ (dative singular)
պատժոց (dative plural)
պատիժ (accusative singular)
պատիժս (accusative plural)
պատժոյ (ablative singular)
պատժոց (ablative plural)
պատժով (instrumental singular)
պատժովք (instrumental plural)
պատիժ (locative singular)
պատիժս (locative plural)

xcl-decl-noun

պատժաւք = պատժօք

Armenian: պատիժ (patiž)

An Iranian borrowing, probably composed with the preverb Proto-Iranian *pati- and the etymon of տոյժ (toyž). Old Georgian პატიჟი (ṗaṭiži, “punishment”) is from the same Iranian source, according to Ačaṙean borrowed via Armenian.

cog

պատիժ մահու

առանց պատժոց, պատժի

անկանել ընդ պատժով

պատիժ տալ

դնել պատիժ ի վերայ

զանիրաւութեան պատիժս արկանել զնովաւ


կող

koł (romanization)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողի (genitive singular)
կողից (genitive plural)
կողի (dative singular)
կողից (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողէ (ablative singular)
կողից (ablative plural)
կողիւ (instrumental singular)
կողիւք (instrumental plural)
կողի (locative singular)
կողս (locative plural)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողի (genitive singular)
կողաց (genitive plural)
կողի (dative singular)
կողաց (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողէ (ablative singular)
կողաց (ablative plural)
կողաւ (instrumental singular)
կողաւք = կողօք (koławkʻ = kołōkʻ) (instrumental plural)
կողի (locative singular)
կողս (locative plural)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողոյ (genitive singular)
կողոց (genitive plural)
կողոյ (dative singular)
կողոց (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողոյ (ablative singular)
կողոց (ablative plural)
կողով (instrumental singular)
կողովք (instrumental plural)
կող (locative singular)
կողս (locative plural)

xcl-decl-noun

n-type instrumental plural կողամբք (kołambkʻ) and accusative plural կողունս (kołuns) are also attested, which presuppose a nominative *կողն (*kołn)

կողաւք = կողօք

Armenian: կող (koġ), կողք (koġkʻ)

Perhaps from Proto-Indo-European *gol- and cognate with Tocharian A kälyme, Tocharian B kälymiye (“direction”). Alternatively, of the same origin as կողր (kołr).

ի կող լինել

to stretch or lay oneself down, to lie down, to go to bed

ընդ կողաց

զառ ի կող, առ ի կող

inclining, that bends, that goes stooping

կողք գրեանց

անդէն ի կողի


ազգ

azg (romanization)
ազգ (nominative singular)
ազգք (nominative plural)
ազգի (genitive singular)
ազգաց (genitive plural)
ազգի (dative singular)
ազգաց (dative plural)
ազգ (accusative singular)
ազգս (accusative plural)
ազգէ (ablative singular)
ազգաց (ablative plural)
ազգաւ (instrumental singular)
ազգաւք = ազգօք (azgawkʻ = azgōkʻ) (instrumental plural)
ազգի (locative singular)
ազգս (locative plural)
ազգ (nominative singular)
ազգք (nominative plural)
ազգոյ (genitive singular)
ազգոց (genitive plural)
ազգոյ (dative singular)
ազգոց (dative plural)
ազգ (accusative singular)
ազգս (accusative plural)
ազգոյ (ablative singular)
ազգոց (ablative plural)
ազգով (instrumental singular)
ազգովք (instrumental plural)
ազգ (locative singular)
ազգս (locative plural)

ազգաւք = ազգօք

Armenian: ազգ (azg)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾzg /azg/, “branch”), Central Kurdish, Southern Kurdish ھەژگ (hejg, “dried tree branch”), Persian آزغ (âzğ, “a thing lopped (as vine-prunings); slip, cutting, scion”). Ultimately from Proto-Indo-Iranian *Hádᶻgas.

cog

ազգ հայոց

ազգք և ազինք

անգլիացի յազգէ ― angliacʻi yazgē ― of the English nation, English

ամերիկացի եմ ազգաւ

գիրք ազգաց

ազգով

յազգէ յազգ

from age to age, from generation to generation

ազգ կանանց

the female sex, the fair sex, the womankind

ազգ մարդկան

ազգք ազգք բանասիրութեան

մի ազգ

ազգ ազգ


վարդ

vard (romanization)
վարդ (nominative singular)
վարդք (nominative plural)
վարդի (genitive singular)
վարդից (genitive plural)
վարդի (dative singular)
վարդից (dative plural)
վարդ (accusative singular)
վարդս (accusative plural)
վարդէ (ablative singular)
վարդից (ablative plural)
վարդիւ (instrumental singular)
վարդիւք (instrumental plural)
վարդի (locative singular)
վարդս (locative plural)
վարդ (nominative singular)
վարդք (nominative plural)
վարդոյ (genitive singular)
վարդոց (genitive plural)
վարդոյ (dative singular)
վարդոց (dative plural)
վարդ (accusative singular)
վարդս (accusative plural)
վարդոյ (ablative singular)
վարդոց (ablative plural)
վարդով (instrumental singular)
վարդովք (instrumental plural)
վարդ (locative singular)
վարդս (locative plural)
վարդ (nominative singular)
վարդք (nominative plural)
վարդու (genitive singular)
վարդուց (genitive plural)
վարդու (dative singular)
վարդուց (dative plural)
վարդ (accusative singular)
վարդս (accusative plural)
վարդէ (ablative singular)
վարդուց (ablative plural)
վարդու (instrumental singular)
վարդուք (instrumental plural)
վարդու (locative singular)
վարդս (locative plural)

Armenian: վարդ (vard)

→? Georgian: ვარდი (vardi)

A Northwestern Iranian borrowing. Compare Parthian 𐫇𐫀𐫡 (wʾr /wār/), Persian گل (gol, “rose”) and especially the following borrowings from the same source: Georgian ვარდი (vardi), Classical Syriac ܘܪܕܐ (wardā), Arabic وَرْد (ward), Hebrew וֶרֶד (vered).

Սոյնպէս եւ գունակ գունակ եւ երփն երփն ծաղկանցն․ որպէս մանրագորն եւ վարդն եւ շուշանն եւ ասպազանն եւ յասմիկն եւ անիարն եւ սմնակն եւ ներգիսն եւ շամպղիտակն եւ մեղրուկն, հօրօտն եւ մօրօտն եւ մանիշակն․ եւ այլն ամենայն համասպրամ ծաղկանցն եւ ծառոցն բոյսք բողբոջոցն գարնանւոյն երեւեսցին յետ ձմերանւոյն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 645

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the various kinds and colors of flowers, like the mandrake and rose, and lily and soldanel, and jasmin and lotus, and sumach and narcissus, and arum and lungwort, and hyacinth and poppy and violet. And of all the other fragrant flowers and trees, the budding shoots will appear in spring after the winter.

Soynpēs ew gunak gunak ew erpʻn erpʻn całkancʻn; orpēs manragorn ew vardn ew šušann ew aspazann ew yasmikn ew aniarn ew smnakn ew nergisn ew šampłitakn ew mełrukn, hōrōtn ew mōrōtn ew manišakn; ew ayln amenayn hamaspram całkancʻn ew caṙocʻn boyskʻ bołboǰocʻn garnanwoyn erewescʻin yet jmeranwoyn.


ճանապարհ

head

ճանապարհ • (čanaparh)

xcl-noun

ճանապարհ • (čanaparh)

čanaparh (romanization)
ճանապարհ (nominative singular)
ճանապարհք (nominative plural)
ճանապարհի (genitive singular)
ճանապարհաց (genitive plural)
ճանապարհի (dative singular)
ճանապարհաց (dative plural)
ճանապարհ (accusative singular)
ճանապարհս (accusative plural)
ճանապարհէ (ablative singular)
ճանապարհաց (ablative plural)
ճանապարհաւ (instrumental singular)
ճանապարհի (locative singular)
ճանապարհս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճանապարհաւք = ճանապարհօք

desc

Armenian: ճանապարհ (čanaparh), ճամփա (čampʻa)

By haplology from earlier *ճարանապարհ (*čaranaparh), from Iranian *čarana-parθ, composed of *čarana- (“to go”) and *parθ (“passage”). For the first part compare Avestan 𐬗𐬀𐬭𐬁𐬥𐬍 (carānī, “I move, approach”), Sanskrit चरण (caraṇa), ultimately from Proto-Indo-Iranian *čálHati. The second part is ultimately from Proto-Iranian *pr̥tuš.

cog

վարուն ճանապարհ

ճանապարհ արքունի

կիցք ճանապարհաց ― kicʻkʻ čanaparhacʻ ― crossroad

անկոխ, զարտուղի ճանապարհ ― ankox, zartułi čanaparh ― by-way, by-path

ճանապարհ անգնաց, անկոխ

տղմալից ճանապարհ

ճանապարհ երկնից

ճանապարհք մարմնոյ

ի ճանապարհին, առ ճանապարհաւ, զճանապարհաւ

on the road, by the way, on a journey, during the journey

i čanaparhin, aṙ čanaparhaw, zčanaparhaw

ճանապարհ արարեալ

ճանապարհ առնել

ճանապարհ ունել

անցանել զճանապարհաւ

to take a wrong course, to go astray, to err

թիւրել զճանապարհս ուրուք

to mislead, to lead astray, to put out of the right way, to cause to err

արգելուլ, փակել, խափանել զճանապարհ

to interrupt or block the way, to stop up, to obstruct

յաջողել զճանապարհս իւր

to prosper, to get on prosperously, to thrive

ի ճանապարհի իւրում երթալ

to go one's own way; (figuratively) to pursue one's point

գնալ զճանապարհս/զճանապարհ ուրուք

to go by the same way as, to tread in the same steps; to follow, to imitate

ընդ ո՞ր ճանապարհ

ընդ ուղիղ ճանապարհն

այս ճանապարհ հանէ ի գիւղ մի

զրուցատրութեամբ կարճի ճանապարհն

աւուր միոյ ճանապարհ

ճանապարհ երից աւուրց

ճանապարհ առնել

to go along, to travel, to undertake a journey

ի ճանապարհ անկանել

to set out on, to begin a journey, to start

դնել ի ճանապարհ


գետ

get (romanization)
գետ (nominative singular)
գետք (nominative plural)
գետոյ (genitive singular)
գետոց (genitive plural)
գետոյ (dative singular)
գետոց (dative plural)
գետ (accusative singular)
գետս (accusative plural)
գետոյ (ablative singular)
գետոց (ablative plural)
գետով (instrumental singular)
գետովք (instrumental plural)
գետ (locative singular)
գետս (locative plural)
գետ (nominative singular)
գետք (nominative plural)
գետի (genitive singular)
գետաց (genitive plural)
գետի (dative singular)
գետաց (dative plural)
գետ (accusative singular)
գետս (accusative plural)
գետէ (ablative singular)
գետաց (ablative plural)
գետաւ (instrumental singular)
գետաւք = գետօք (getawkʻ = getōkʻ) (instrumental plural)
գետի (locative singular)
գետս (locative plural)

xcl-decl-noun

գետաւք = գետօք

Armenian: գետ (get)

From Proto-Indo-European *wed-os-, from *wed- (“water”). Cognate with Ancient Greek ὕδος (húdos, “water”), Sanskrit उत्स (útsa, “spring, fountain”). Related to Proto-Indo-European *wódr̥.

cog

եւ երթեալ յեզր գետոյն, որու Ախուրեանն կոչեն

7th century, Anania Širakacʻi, Yałags harcʻman ew lucman [On Questions and Solutions] 7

and I went to the shore of the river, which they call Axurean

ew ertʻeal yezr getoyn, oru Axureann kočʻen


աղ

ał (romanization)
աղ (nominative singular uncountable)
աղի (genitive singular uncountable)
աղի (dative singular uncountable)
աղ (accusative singular uncountable)
աղէ (ablative singular uncountable)
աղիւ (instrumental singular uncountable)
աղի (locative singular uncountable)

Armenian: աղ (aġ)

From Proto-Indo-European *seh₂l-. See also աղտ (ałt).

աղ ուխտի, ուխտ աղի, աղ կնքեալ

աղ եւ հաց

աղ առնուլ, աղ եւ հաց ուտել

to eat in company, to be social, to be convivial

Ես ետ հրաման բերել աղ եւ բորակ եւ բարկ քացախ, եւ ընկենուլ զնա յորսայս, եւ դնել փող եղեգան ի քիթս նորա, եւ արկանել զայն ընդ քիթս նորա։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 106

Translation by R. W. Thomson
And he ordered salt and borax and rough vinegar to be brought, and for him to be turned on his back, his head to be placed in a carpenter's vice, and a reed tube to be put in his nose, and this liquid to be poured down his nose.

Es et hraman berel ał ew borak ew bark kʻacʻax, ew ənkenul zna yorsays, ew dnel pʻoł ełegan i kʻitʻs nora, ew arkanel zayn ənd kʻitʻs nora.


ոգի

ogi (romanization)
ոգի (nominative singular)
ոգիք (nominative plural)
ոգւոյ (genitive singular)
ոգւոց (genitive plural)
ոգւոյ (dative singular)
ոգւոց (dative plural)
ոգի (accusative singular)
ոգիս (accusative plural)
ոգւոյ (ablative singular)
ոգւոց (ablative plural)
ոգւով (instrumental singular)
ոգւովք (instrumental plural)
ոգի (locative singular)
ոգիս (locative plural)
ոգի (nominative singular)
ոգիք (nominative plural)
ոգւոյ (genitive singular)
ոգեաց (genitive plural)
ոգւոյ (dative singular)
ոգեաց (dative plural)
ոգի (accusative singular)
ոգիս (accusative plural)
ոգւոյ (ablative singular)
ոգեաց (ablative plural)
ոգեաւ (instrumental singular)
ոգեաւք = ոգեօք (ogeawkʻ = ogeōkʻ) (instrumental plural)
ոգի (locative singular)
ոգիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոգեաւք = ոգեօք


դպրոց

head

դպրոց • (dprocʻ)

xcl-noun

դպրոց • (dprocʻ)

dprocʻ (romanization)
դպրոց (nominative singular)
դպրոցք (nominative plural)
դպրոցի (genitive singular)
դպրոցաց (genitive plural)
դպրոցի (dative singular)
դպրոցաց (dative plural)
դպրոց (accusative singular)
դպրոցս (accusative plural)
դպրոցէ (ablative singular)
դպրոցաց (ablative plural)
դպրոցաւ (instrumental singular)
դպրոցի (locative singular)
դպրոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

դպրոցաւք = դպրոցօք

→ Armenian: դպրոց (dprocʻ) (learned)

տալ (զոք) ի դպրոց ― tal (zokʻ) i dprocʻ ― to send to a boarding-school


կայան

kayan (romanization)
կայան (nominative singular)
կայանք (nominative plural)
կայանի (genitive singular)
կայանաց (genitive plural)
կայանի (dative singular)
կայանաց (dative plural)
կայան (accusative singular)
կայանս (accusative plural)
կայանէ (ablative singular)
կայանաց (ablative plural)
կայանաւ (instrumental singular)
կայանի (locative singular)
կայանս (locative plural)

կայանաւք = կայանօք

կայանք

վերին, գերակայից կայանք

կայանք ոտից

standing (still), place to stand, station, site


կայան

կայանաւք = կայանօք

Armenian: կայան (kayan)


գնացք

gnacʻkʻ (romanization)
գնացք (nominative plural-only)
գնացից (genitive plural-only)
գնացից (dative plural-only)
գնացս (accusative plural-only)
գնացից (ablative plural-only)
գնացիւք (instrumental plural-only)
գնացս (locative plural-only)

Armenian: գնացք (gnacʻkʻ)

գնացին երից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ

they walked three days through the desert

gnacʻin ericʻ awurcʻ gnacʻ čanaparhi, yerkir anapat

gait, step, pace, course; passage; way, journey; departure; circuit

դառնալ ի գնացից չարաց

conduct, behaviour, demeanour, manners, custom


առագաստ

head

առագաստ • (aṙagast)

xcl-noun

առագաստ • (aṙagast)

aṙagast (romanization)
առագաստ (nominative singular)
առագաստք (nominative plural)
առագաստի (genitive singular)
առագաստից (genitive plural)
առագաստի (dative singular)
առագաստից (dative plural)
առագաստ (accusative singular)
առագաստս (accusative plural)
առագաստէ (ablative singular)
առագաստից (ablative plural)
առագաստիւ (instrumental singular)
առագաստիւք (instrumental plural)
առագաստի (locative singular)
առագաստս (locative plural)
առագաստ (nominative singular)
առագաստք (nominative plural)
առագաստի (genitive singular)
առագաստաց (genitive plural)
առագաստի (dative singular)
առագաստաց (dative plural)
առագաստ (accusative singular)
առագաստս (accusative plural)
առագաստէ (ablative singular)
առագաստաց (ablative plural)
առագաստաւ (instrumental singular)
առագաստի (locative singular)
առագաստս (locative plural)

xcl-decl-noun

առագաստաւք = առագաստօք

Armenian: առագաստ (aṙagast)

From the preposition առ (aṙ) + ագ- (ag-, “to put on clothes”) + -ստ (-st). Alternatively, from the same preposition առա- (aṙa-) + Proto-Armenian *wst-, from Proto-Indo-European *us-t-h₂-ós, *us-t-h₂-ós, genitive of *wés-t-eh₂-, from *wes- (“to be dressed”), whence զգեստ (zgest), and cognate with Ancient Greek ἐσθής (esthḗs).

affix

մանկունք առագաստի

young persons that accompany the bridegroom, paranymphs

(figuratively) pretext meant to hide something

առագաստ պարզել, վերացուցանել

իջուցանել զառագաստ


քառակուսի

head

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

xcl-noun

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

kʻaṙakusi (romanization)
քառակուսի (nominative singular)
քառակուսիք (nominative plural)
քառակուսւոյ (genitive singular)
քառակուսեաց (genitive plural)
քառակուսւոյ (dative singular)
քառակուսեաց (dative plural)
քառակուսի (accusative singular)
քառակուսիս (accusative plural)
քառակուսւոյ (ablative singular)
քառակուսեաց (ablative plural)
քառակուսեաւ (instrumental singular)
քառակուսի (locative singular)
քառակուսիս (locative plural)

xcl-decl-noun

քառակուսեաւք = քառակուսեօք

քառ (kʻaṙ) + -ա- (-a-) + կոյս (koys) + -ի (-i)


քառակուսի

head

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

xcl-adj

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

xcl-decl-noun

քառակուսեաւք = քառակուսեօք

Armenian: քառակուսի (kʻaṙakusi)

քառակուսի արմատ

քառակուսի թուոյ


արձակուրդ

head

արձակուրդ • (arjakurd)

xcl-noun

արձակուրդ • (arjakurd)

Armenian: արձակուրդ (arjakurd)


համալսարան

hamalsaran (romanization)
համալսարան (nominative singular)
համալսարանք (nominative plural)
համալսարանի (genitive singular)
համալսարանաց (genitive plural)
համալսարանի (dative singular)
համալսարանաց (dative plural)
համալսարան (accusative singular)
համալսարանս (accusative plural)
համալսարանէ (ablative singular)
համալսարանաց (ablative plural)
համալսարանաւ (instrumental singular)
համալսարանի (locative singular)
համալսարանս (locative plural)

xcl-decl-noun

համալսարանաց

համալսարանաց

համալսարանաց

համալսարանաւ

համալսարանաւք = համալսարանօք

Armenian: համալսարան (hamalsaran)

"Place for listening together", from համա- (hama-) + լսեմ (lsem) + -արան (-aran). Calque of Ancient Greek ὁμακοεῖον (homakoeîon), ὁμακόϊον (homakóïon).


մաշկ

head

մաշկ • (mašk)

xcl-noun

մաշկ • (mašk)

mašk (romanization)
մաշկ (nominative singular)
մաշկք (nominative plural)
մաշկի (genitive singular)
մաշկից (genitive plural)
մաշկի (dative singular)
մաշկից (dative plural)
մաշկ (accusative singular)
մաշկս (accusative plural)
մաշկէ (ablative singular)
մաշկից (ablative plural)
մաշկիւ (instrumental singular)
մաշկիւք (instrumental plural)
մաշկի (locative singular)
մաշկս (locative plural)

Armenian: մաշկ (mašk)

→ Cappadocian Greek: μάσκι (máski)

→ Old Georgian: მაშკი (mašḳi)

→ Romani: maski

A Semitic borrowing, ultimately from Proto-Semitic *mašk-; see there for more.

մաշկ մարդոյ ― mašk mardoy ― derma

մաշկ գործոյ

dressed skin, tanned hide, leather; cordovan


թուր

head

թուր • (tʻur)

xcl-noun

թուր • (tʻur)

tʻur (romanization)
թուր (nominative singular)
թուրք (nominative plural)
թրոյ (genitive singular)
թրոց (genitive plural)
թրոյ (dative singular)
թրոց (dative plural)
թուր (accusative singular)
թուրս (accusative plural)
թրոյ (ablative singular)
թրոց (ablative plural)
թրով (instrumental singular)
թրովք (instrumental plural)
թուր (locative singular)
թուրս (locative plural)

Armenian: թուր (tʻur)

→ Chechen: тур (tur) (possibly)

→ Bats: თურ (tur) (possibly)

→ Rutul: тур (possibly)

→ Lak: тур (tur) (possibly)

→ Aghul: тур (tur) (possibly)

→ Khvarshi: тыр (tɨr) (possibly)

From Proto-Indo-European *tōrh₁-, from *terh₁- (“to rub, turn; to drill, pierce”), with an especially close cognate in Ancient Greek τορός (torós, “piercing”).

հարուած թրոյ

թուր ի ձեռին

յիւր ապարանսն թուր շողացուցանել


վճիռ

head

վճիռ • (včiṙ)

xcl-noun

վճիռ • (včiṙ)

včiṙ (romanization)
վճիռ (nominative singular)
վճիռք (nominative plural)
վճռի (genitive singular)
վճռաց (genitive plural)
վճռի (dative singular)
վճռաց (dative plural)
վճիռ (accusative singular)
վճիռս (accusative plural)
վճռէ (ablative singular)
վճռաց (ablative plural)
վճռաւ (instrumental singular)
վճռաւք = վճռօք (včṙawkʻ = včṙōkʻ) (instrumental plural)
վճռի (locative singular)
վճիռս (locative plural)
վճիռ (nominative singular)
վճիռք (nominative plural)
վճռոյ (genitive singular)
վճռոց (genitive plural)
վճռոյ (dative singular)
վճռոց (dative plural)
վճիռ (accusative singular)
վճիռս (accusative plural)
վճռոյ (ablative singular)
վճռոց (ablative plural)
վճռով (instrumental singular)
վճռովք (instrumental plural)
վճիռ (locative singular)
վճիռս (locative plural)

xcl-decl-noun

վճռաւք = վճռօք

an n-type genitive-dative singular <i class="Armn mention" lang="xcl">վճռան</i> (včṙan) is also attested

Armenian: վճիռ (včiṙ)

desc

Middle Armenian: վիճիռ (vičiṙ), վճուրք (včurkʻ)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian wcyl (vizīr, “decree, mandate, command”), Avestan 𐬬𐬍𐬗𐬌𐬭𐬀- (vīcira-, “deciding”), Persian وچر (vačar, vačor, “judgement; fatwa”).

cog

վճիռ հատանել, առնել, բերել, ի վերայ ածել, դնել, տալ

to issue a warrant or writ, to sentence, to adjudge, to judge, to declare, to pronounce, to ordain, to condemn; to deliberate, to decide, to resolve, to decree; to enact, to order

včiṙ hatanel, aṙnel, berel, i veray acel, dnel, tal

վճիռ մահու հատանել, ի վերայ դնել

to sentence to death, to sign a death warrant

sentence, award, judgment, decree, decision, act, ordinance; sentence, maxim

վճիռ բանիւք


հովիտ

hovit (romanization)
հովիտ (nominative singular)
հովիտք (nominative plural)
հովտի (genitive singular)
հովտաց (genitive plural)
հովտի (dative singular)
հովտաց (dative plural)
հովիտ (accusative singular)
հովիտս (accusative plural)
հովտէ (ablative singular)
հովտաց (ablative plural)
հովտաւ (instrumental singular)
հովտաւք = հովտօք (hovtawkʻ = hovtōkʻ) (instrumental plural)
հովտի (locative singular)
հովիտս (locative plural)

xcl-decl-noun

հովտաւք = հովտօք

→ Armenian: հովիտ (hovit) (learned)

hy:Մարգարիտ Խաչիկյան

The origin is unknown. Has been compared to Urartian 𒄷𒁉 (/ḫubi/, “valley”), Proto-Georgian-Zan *qew- (“ravine”) and Akkadian 𒄷𒌒𒌈 (ḫu-up-tum /ḫuptu/, “hole, hollow”), in plural 𒄷𒌒𒉻 (ḫu-up-pat /ḫuppātu/).

unk

unknown


քացախ

head

քացախ • (kʻacʻax)

xcl-noun

քացախ • (kʻacʻax)

kʻacʻax (romanization)
քացախ (nominative singular)
քացախք (nominative plural)
քացախոյ (genitive singular)
քացախոց (genitive plural)
քացախոյ (dative singular)
քացախոց (dative plural)
քացախ (accusative singular)
քացախս (accusative plural)
քացախոյ (ablative singular)
քացախոց (ablative plural)
քացախով (instrumental singular)
քացախովք (instrumental plural)
քացախ (locative singular)
քացախս (locative plural)
քացախ (nominative singular)
քացախք (nominative plural)
քացախի (genitive singular)
քացախի (dative singular)
քացախ (accusative singular)
քացախս (accusative plural)
քացախէ (ablative singular)
քացախի (locative singular)
քացախս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: քացախ (kʻacʻax)

The origin is uncertain. Closely related with Georgian კაწახი (ḳac̣axi), კოწახი (ḳoc̣axi, “sour, unripe”). Has also been linked with Proto-Slavic *kvasъ (“leaven”), Latin caseus (“cheese”).


պատերազմ

paterazm (romanization)
պատերազմ (nominative singular)
պատերազմք (nominative plural)
պատերազմի (genitive singular)
պատերազմաց (genitive plural)
պատերազմի (dative singular)
պատերազմաց (dative plural)
պատերազմ (accusative singular)
պատերազմս (accusative plural)
պատերազմէ (ablative singular)
պատերազմաց (ablative plural)
պատերազմաւ (instrumental singular)
պատերազմի (locative singular)
պատերազմս (locative plural)

պատերազմաւք = պատերազմօք

→ Armenian: պատերազմ (paterazm)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (pʾtlcm /pādrazm/, “battle”). The second part is related to ռազմ (ṙazm).


կմախք

kmaxkʻ (romanization)
կմախք (nominative plural-only)
կմախաց (genitive plural-only)
կմախաց (dative plural-only)
կմախս (accusative plural-only)
կմախաց (ablative plural-only)
կմախաւք = կմախօք (kmaxawkʻ = kmaxōkʻ) (instrumental plural-only)
կմախս (locative plural-only)
կմախք (nominative plural-only)
կմախից (genitive plural-only)
կմախից (dative plural-only)
կմախս (accusative plural-only)
կմախից (ablative plural-only)
կմախիւք (instrumental plural-only)
կմախս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

կմախաւք = կմախօք

→ Armenian: կմախք (kmaxkʻ)

Borrowed from Akkadian 𒆠𒈤 (/kimāḫu, gimāḫu/, “grave, tomb”) + -ք (-kʻ), whence also Aramaic גומח (gwmḥ, “burial niche, loculus”). The Akkadian word is itself borrowed from Sumerian 𒆠𒈤 (ki-maḫ, “grave; a cultic place”, literally “great place”)․ The same etymon is reflected also in Old Armenian կմախի-ք (kmaxi-kʻ, “lamentation over the dead”) and the place name Կամախ (Kamax, “Kamax, the necropolis of Armenian kings”).

cog

[…] անարգեալ կմախք և իբր զանպիտան առ ոտն կոխեալ։
[…]anargeal kmaxkʻ ew ibr zanpitan aṙ otn koxeal.

completed c. 1002–1003, Grigor Narekacʻi, Matean ołbergutʻean [Book of Lamentations]

[…] contemptible skeleton, like some useless thing trodden under foot.

Kemah, Erzincan
hy:Բառգիրք հայոց
loculus (architecture)


երակ

erak (romanization)
երակ (nominative singular)
երակք (nominative plural)
երակի (genitive singular)
երակաց (genitive plural)
երակի (dative singular)
երակաց (dative plural)
երակ (accusative singular)
երակս (accusative plural)
երակէ (ablative singular)
երակաց (ablative plural)
երակաւ (instrumental singular)
երակաւք = երակօք (erakawkʻ = erakōkʻ) (instrumental plural)
երակի (locative singular)
երակս (locative plural)

xcl-decl-noun

երակաւք = երակօք

Armenian: երակ (erak)

From Middle Iranian *rak, with a prothetic ե- (e-): compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (lk' /rag/), Parthian 𐫡𐫍𐫃 (rhg /rahag/), Persian رگ (rag, “vein”).

cog

պնդել զերակս, զննել զթնդիւնս երակի

զարկ, թնդիւն երակի

երակ առնուլ, հատանել

to breathe a vein, to bleed, to let blood

զննել զերակ

(figuratively) string, filament, fibre; slender thread; nerve; arm of a river; vein, streak (of a mineral or metal)


ջութակ

head

ջութակ • (ǰutʻak)

xcl-noun

ջութակ • (ǰutʻak)

ǰutʻak (romanization)
ջութակ (nominative singular)
ջութակք (nominative plural)
ջութակի (genitive singular)
ջութակաց (genitive plural)
ջութակի (dative singular)
ջութակաց (dative plural)
ջութակ (accusative singular)
ջութակս (accusative plural)
ջութակէ (ablative singular)
ջութակաց (ablative plural)
ջութակաւ (instrumental singular)
ջութակի (locative singular)
ջութակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ջութակաւք = ջութակօք

→ Armenian: ջութակ (ǰutʻak) (learned)

Սկզբնապար նախընթացութեան աղէյարմար ջութակաց […]
Skzbnapar naxəntʻacʻutʻean ałēyarmar ǰutʻakacʻ[…]

completed c. 1002–1003, Grigor Narekacʻi, Matean ołbergutʻean [Book of Lamentations] 92

stringed instrument
stringed instrument#English


աստղ

head

աստղ • (astł)

xcl-noun

աստղ • (astł)

astł (romanization)
աստղ (nominative singular)
աստեղք (nominative plural)
աստեղ (genitive singular)
աստեղց (genitive plural)
աստեղաց (genitive plural)
աստեղ (dative singular)
աստեղց (dative plural)
աստեղաց (dative plural)
աստղ (accusative singular)
աստեղս (accusative plural)
աստեղէ (ablative singular)
աստեղց (ablative plural)
աստեղաց (ablative plural)
աստեղբ (instrumental singular)
աստեղբք (instrumental plural)
աստեղ (locative singular)
աստեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

աստեղց, աստեղաց

աստեղց, աստեղաց

աստեղց, աստեղաց

աստեղբք, աստեղաւք = աստեղօք

Armenian: աստղ (astġ)

աստղ գիշերոյ

աստղ տուընջեան

աստղ առաւօտին

աստղ սլացեալ, թռիչ

բեւեռային, հաստատուն աստղ


ծով

cov (romanization)
ծով (nominative singular)
ծովք (nominative plural)
ծովու (genitive singular)
ծովուց (genitive plural)
ծովու (dative singular)
ծովուց (dative plural)
ծով (accusative singular)
ծովս (accusative plural)
ծովէ (ablative singular)
ծովուց (ablative plural)
ծովու (instrumental singular)
ծովուք (instrumental plural)
ծովու (locative singular)
ծովս (locative plural)

Armenian: ծով (cov)

Possibly from Urartian 𒍮𒂊 (ṣu-e /ṣûə, ṣue/, “inland sea, large lake”). Alternatively, of Proto-Indo-European origin, with Old Irish gó (“sea”) and Old Norse kaf as cognates. In the latter case the Urartian word is borrowed from Proto-Armenian. See also ծաւի (cawi), Aghwan 𐕂𐔰 (c̣a).

der

կապուտակային ծով

անշարժ ծով

խաղաղաւէտ ծով

ընդարձակ ծով

անհուն ծով

մրրկալից ծով

մոլեգին ծով

զայրագին ծով

փրփրադէզ ծով

որոտընդոստ/ահեղագոչ ծով

անսանձ ծով

սպառնալից ծով

անգութ ծով

անդունդք ծովու

ի խորս ծովու

կապուտակն ծովուց

ջուր ծովու

աշխարհացոյց ծովու

հէն ծովու

ընտել ծովու

ընդ ծով եւ ընդ ցամաք

գնալ ընդ ծով

անցանել ընդ ծով

ծով հեշտութեանց

ծով ցաւոց

(figuratively) a sea of griefs or sorrows

զեփիւռ ծովու

ծով հողմախաղաղ

հարթածաւալ ծով

մոլեգնութիւն ծովու

the raging or fury of the sea, the roughness of the waters

հեղեղ ծովու

ալէկոծ, յուզեալ է ծովն

ալէկոծի, փրփրէ ծովն

ծովն լայնասփիւռ

the main sea, the deep, the high or open sea

ծով աչեր

զծով գովեսջիր, այլ ի ցամաքի կացջիր

the West (because the Mediterranean sea was west of Palestine)


փայտ

head

փայտ • (pʻayt)

xcl-noun

փայտ • (pʻayt)

pʻayt (romanization)
փայտ (nominative singular)
փայտք (nominative plural)
փայտի (genitive singular)
փայտից (genitive plural)
փայտի (dative singular)
փայտից (dative plural)
փայտ (accusative singular)
փայտս (accusative plural)
փայտէ (ablative singular)
փայտից (ablative plural)
փայտիւ (instrumental singular)
փայտիւք (instrumental plural)
փայտի (locative singular)
փայտս (locative plural)

desctree

Armenian: փայտ (pʻayt), փեդ (pʻed), փետ (pʻet), փատ (pʻat) — dialectal, colloquial
→ Laz: ფატი (paťi)

փայտ կենաց ― pʻayt kenacʻ ― the Holy-Rood, the Cross; (botany) tree of life, lignum-vitae, guaiacum, thula or thuya

փայտ խնկոց

փայտ իւղոյ

չնչին փայտ

փայտ այրելի

փայտ հարկանել, պատառել

փայտ ընկենուլ

կախել զփայտէ ― kaxel zpʻaytē ― to crucify


զոհ

zoh (romanization)
զոհ (nominative singular)
զոհք (nominative plural)
զոհի (genitive singular)
զոհից (genitive plural)
զոհի (dative singular)
զոհից (dative plural)
զոհ (accusative singular)
զոհս (accusative plural)
զոհէ (ablative singular)
զոհից (ablative plural)
զոհիւ (instrumental singular)
զոհիւք (instrumental plural)
զոհի (locative singular)
զոհս (locative plural)

→ Armenian: զոհ (zoh) (learned)

From earlier *զորհ (*zorh) (compare the compound զորհասէր (zorhasēr)), borrowed from Middle Iranian *zōhr (“victim”), ultimately from Proto-Iranian *jáwθraH.

զոհ ողջակէզ

զոհ մատուցանել

զոհ առնել (զոք) ― zoh aṙnel (zokʻ) ― to kill


տող

toł (romanization)
տող (nominative singular)
տողք (nominative plural)
տողի (genitive singular)
տողից (genitive plural)
տողի (dative singular)
տողից (dative plural)
տող (accusative singular)
տողս (accusative plural)
տողէ (ablative singular)
տողից (ablative plural)
տողիւ (instrumental singular)
տողիւք (instrumental plural)
տողի (locative singular)
տողս (locative plural)

Armenian: տող (toġ)
→ Georgian: ტოღვი̆ (ṭoɣvĭ, “equal, peer”) — Tusheti
→ Bats: ტოღ (ṭoɣ)
→ Udi: тӏогъ (ṭoɣ)

→ Middle Georgian: ტოლი (ṭoli)
→ Armenian: տոլ (tol, “equal in age”) — Ararat, Tbilisi

Inherited from Proto-Indo-European *dolH-o-, from the root *delH-; cognate with Proto-Germanic *talą (“speech; number”), *taljaną (“to enumerate, count; to account, recount, tell; originally to align”), *talō (“speech, recount”), Hittite [script needed] (tal-li-i̯a-zi /talliyazi/, “to pray to, to evoke (a deity)”), Ancient Greek δόλος (dólos, “bait, trick”). See also Old Armenian տաղ (tał).

տողեմ

to line up, align, organize in rows, plait together


դաստակ

dastak (romanization)
դաստակ (nominative singular)
դաստակք (nominative plural)
դաստակի (genitive singular)
դաստակաց (genitive plural)
դաստակի (dative singular)
դաստակաց (dative plural)
դաստակ (accusative singular)
դաստակս (accusative plural)
դաստակէ (ablative singular)
դաստակաց (ablative plural)
դաստակաւ (instrumental singular)
դաստակի (locative singular)
դաստակս (locative plural)

xcl-decl-noun

դաստակաւք = դաստակօք

→ Armenian: դաստակ (dastak) (learned)

Borrowed from Middle Iranian. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (dstk' /dastag/), Persian دسته (daste).

cog

դաստակ սրոյ

դաստակս դնել


հոգի

hogi (romanization)
հոգի (nominative singular)
հոգիք (nominative plural)
հոգւոյ (genitive singular)
հոգւոց (genitive plural)
հոգւոյ (dative singular)
հոգւոց (dative plural)
հոգի (accusative singular)
հոգիս (accusative plural)
հոգւոյ (ablative singular)
հոգւոց (ablative plural)
հոգւով (instrumental singular)
հոգւովք (instrumental plural)
հոգի (locative singular)
հոգիս (locative plural)
հոգի (nominative singular)
հոգիք (nominative plural)
հոգւոյ (genitive singular)
հոգեաց (genitive plural)
հոգւոյ (dative singular)
հոգեաց (dative plural)
հոգի (accusative singular)
հոգիս (accusative plural)
հոգւոյ (ablative singular)
հոգեաց (ablative plural)
հոգեաւ (instrumental singular)
հոգեաւք = հոգեօք (hogeawkʻ = hogeōkʻ) (instrumental plural)
հոգի (locative singular)
հոգիս (locative plural)

xcl-decl-noun

հոգեաւք = հոգեօք

desc

Armenian: ոգի (ogi), հոգի (hogi), հոգոց (hogocʻ), հոգվոց (hogvocʻ)

From Proto-Indo-European *powyo-, grown from *pew- (“to blow, to breathe”). Cognate with հեւալ (hewal), հոգ (hog), հով (hov), Lithuanian pū̃sti (“to blow”), Proto-Germanic *feukaną (“to whisk; blow”).

cog

երկնային հոգի

աստուածային հոգի

վեհ հոգի

անմահ հոգի

դիւցազնական հոգի

առաքինի հոգի

գեղեցիկ հոգի

ազնուական հոգի

դիւրազգած հոգի

նուաստ հոգի

անարգ հոգի

յուզեալ հոգի

մոլորեալ հոգի

հոգի իմաստութեան

հոգի բանաստեղծական

ոգի բանական

ոգի կենդանութեան

կենդանական ոգիք

ոգի նախանձու

յոգիս ապաստան լինել

to be extremely downcast, depressed, prostrated, to be tormented

յոգիս ապաստան առնել

to reduce to the last extremity; to exhaust, to harass, to vex

յոգւոցն պարզել ապաստան լինել

to be at the last extremity, near the last breath, to be dying

թափել զոգի ուրուք

հարկանել զոք յոգի

ոգւով չափ սիրել

ոգւով չափ

with all one's soul, heartily, willingly

խռովիլ յոգի իւր

to be disconcerted, perturbed or disturbed

գիտել յոգի իւր

ոգւով երգել

քաղէին ոգիք նորա

ոգին էր դաւոյն

խաղաղութիւն հոգւոյ

tranquillity or peace of mind, hearts ease

վեհանձնութիւն հոգւոյ

կարողութիւնք հոգւոյ

հոգւով

in spirit; spiritually; feelingly, warmly

մարմին ջանայ հակառակ հոգւոյ եւ հոգի հակառակ մարմնոյ

the flesh is at war with the spirit, and the spirit with the flesh

marmin ǰanay hakaṙak hogwoy ew hogi hakaṙak marmnoy

հոգւոյ տուն

խաղաց հոգի Տեառն ի վերայ նորա

(Christianity) the Holy Ghost, Paraclete

ոգիք խաւարի

հոգիք հրեղինաց

հրաժարեալ հոգիք

դատապարտեալ հոգիք

աղօթել վասն հոգւոցն ննջեցելոց

հանգուսցէ Տէր զհոգի նորա

spirit, genius; manes, shades, ghost, hobgoblin

հոգիք իբր հարիւր հազար են ի քաղաքին Կարնոյ

there are a hundred thousand souls or inhabitants in the city of Erzerum

hogikʻ ibr hariwr hazar en i kʻałakʻin Karnoy

ճշմարտութիւն է պատմութեան հոգի

հոգի բանական, զգայական եւ տնկական

rational, animal and vegetable life or existence

հարկանել զոք յոգի

դնել զոգի ի ձեռն/ի բռին, զոգի ի բռին ունել

to endanger oneself, to risk, brave or face death, to risk, expose or hazard one's life, to lavish or to be prodigal of life

dnel zogi i jeṙn/i bṙin, zogi i bṙin unel

արձակել, հանել, փչել զոգի

to yield or give up the ghost, to breathe one's last, to expire

յոգւոցն ցամաքել

տալ ոգի կամ շունչ ի վէմս կճեայս

սիրել ամենայն հոգւով

աւանդել զհոգին

to render or give up the ghost, soul or spirit

փչել, հանել զհոգին

ոգի առնուլ, կլանել

to rest, to take repose, to revive, to acquire new strength or vigor

եւ դարձաւ ոգի իւր առ ինքն

his spirits returned, his strength revived

հաստատեցաւ ոգի նորա

գուն գործեալ ոգւովք չափ

ոգի առնուլ, կլանել

to breathe, to take breath, to breathe freely, to respire

յոգւոց հանել, ելանել


տիեզերք

tiezerkʻ (romanization)
տիեզերք (nominative plural-only)
տիեզերաց (genitive plural-only)
տիեզերաց (dative plural-only)
տիեզերս (accusative plural-only)
տիեզերաց (ablative plural-only)
տիեզերս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

տիեզերաւք = տիեզերօք

desc

→ Armenian: տիեզերք (tiezerkʻ) (learned)

From *տի- (*ti-, “of the habitation”) + եզերք (ezerkʻ, “borders”). The first component is also found in տի-կին (ti-kin) and տէր (tēr) and is inherited from Proto-Indo-European *déms, the genitive of *dṓm (“house”).
Alternatively, from տի- (ti-, “un-”, a prevocalic variant of տ- (t-)) + եզերք (ezerkʻ), literally “the unbounded”.

compound

a prevocalic variant of <i class="Armn mention" lang="xcl">տ-</i> (t-)

ընդ տիեզերս, ընդ ամենայն/բնաւ տիեզերս, ընդ ոլորտս տիեզերաց

ənd tiezers, ənd amenayn/bnaw tiezers, ənd olorts tiezeracʻ

առնել տիեզերս անապատ

the universe, the whole world, the Earth, macrocosm


իր

ir (romanization)
իր (nominative singular)
իրք (nominative plural)
իրի (genitive singular)
իրաց (genitive plural)
իրի (dative singular)
իրաց (dative plural)
իր (accusative singular)
իրս (accusative plural)
իրէ (ablative singular)
իրաց (ablative plural)
իրաւ (instrumental singular)
իրաւք = իրօք (irawkʻ = irōkʻ) (instrumental plural)
իրի (locative singular)
իրս (locative plural)

xcl-decl-noun

իրաւք = իրօք

→ Armenian: իր (ir), իրոք (irokʻ)

From Parthian 𐫙𐫏𐫡 (ʿyr /īr/, “thing, matter”). Older sources, not knowing about the Iranian word, derived իր (ir) from the pronoun ի- (i-), from Proto-Indo-European *kʷís, for the suffix comparing որ (or) beside ո (o). Because the Iranian is etymologically unexplained, Olsen allows the possibility that for once the loan went in the opposite direction, i.e. that the Iranian word is borrowed from Armenian.

bor

յիր արկանել

ոչ կարիմ առնել իրս ինչ

իրք առն յառաջադէմ յաջողէին

այր հմուտ իրաց պատերազմի

կարեւոր իր

իրք աշխարհին

իրաց իրաց

յիրս յիրս

իրօք

ամենայն իրօք

սմին, դմին, նմին իրի

for this, therefore, for this, that reason

բարւոք ընթանան իրք

affairs are thriving, business is prosperous

ընդ բան եւ ընդ իր է մեծ ինչ խտիր

նմին աղագաւ, նմին իրի

for which reason, therefore, wherefore, on that account; consequently


բայ

bay (romanization)
բայ (nominative singular)
բայք (nominative plural)
բայի (genitive singular)
բայից (genitive plural)
բայի (dative singular)
բայից (dative plural)
բայ (accusative singular)
բայս (accusative plural)
բայէ (ablative singular)
բայից (ablative plural)
բայիւ (instrumental singular)
բայիւք (instrumental plural)
բայի (locative singular)
բայս (locative plural)

Armenian: բայ (bay)

From Proto-Indo-European *bʰh₂-ti-, from *bʰeh₂- (“to speak”); cognate with Ancient Greek φάσις (phásis), φάτις (phátis, “declaration, enunciation, rumour”).


բայ

third-person singular present active indicative of բամ (bam)


բայ

Armenian: բայ (bay)

Ačaṙean does not record an acceptable etymology.
Ałayan derives from Proto-Indo-European *bʰewH- (“to be”), connecting the word with Old Irish both (“hut, bothy, cot; cabin”), Welsh bod (“dwelling”), Lithuanian bùtas (“house”). J̌ahukyan, developing this, writes that the Indo-European proto-form for Armenian may have been *bʰweH-t- and the closest cognate—Albanian botë. Martirosyan remarks that not all the formal details are clear. For the semantic field, he compares the etymologically cognate բոյն (boyn, “nest; den, lair; hut”).

unk

etymology


բութ

head

բութ • (butʻ)

xcl-adj

բութ • (butʻ)

butʻ (romanization)
բութ (nominative singular)
բութք (nominative plural)
բթի (genitive singular)
բթից (genitive plural)
բթի (dative singular)
բթից (dative plural)
բութ (accusative singular)
բութս (accusative plural)
բթէ (ablative singular)
բթից (ablative plural)
բթիւ (instrumental singular)
բթիւք (instrumental plural)
բթի (locative singular)
բութս (locative plural)

Ačaṙyan derives from Proto-Indo-European *bʰut-, with cognates only in Germanic: Dutch bot, Danish but, Low German butt (“blunt, clumsy”), etc. For the Germanic cognates see *buttaz.


բութ

head

բութ • (butʻ)

xcl-noun

բութ • (butʻ)

Armenian: բութ (butʻ)

the ՝ punctuation mark, also called Armenian grave accent


ջուր

head

ջուր • (ǰur)

xcl-noun

ջուր • (ǰur)

ǰur (romanization)
ջուր (nominative singular)
ջուրք (nominative plural)
ջրոյ (genitive singular)
ջրոց (genitive plural)
ջրոյ (dative singular)
ջրոց (dative plural)
ջուր (accusative singular)
ջուրս (accusative plural)
ջրոյ (ablative singular)
ջրոց (ablative plural)
ջրով (instrumental singular)
ջրովք (instrumental plural)
ջուր (locative singular)
ջուրս (locative plural)
instrumental singular ջուրբ

xcl-decl-noun

instrumental singular ջուրբ (ǰurb), genitive plural ջուրց (ǰurcʻ) and instrumental plural ջուրբք (ǰurbkʻ) are also attested.

desctree

Middle Armenian: ջուր (ǰur)
Armenian: ջուր (ǰur)

Uncertain.
Since Müller 1892 often connected with a family of Baltic words, namely Lithuanian jū́rės, jū́rios, Old Prussian *jūrʲai, iūrin, Lithuanian jūra (“sea”), Lithuanian jáura, jáuras (“marshy place”), and derived from Proto-Indo-European *yuHr- (“water”). J̌ahukyan adduces also Thracian Iuras (“name of a river”). Further common comparisons with the family of Sanskrit वार् (vār, “water”), Persian باران (bârân, “rain”) are rejected by Olsen. The evidence for the Proto-Indo-European *y- → Old Armenian ջ- (ǰ-) development is meager, but compare ջան (ǰan), ջով (ǰov). This etymology is accepted by Meillet, Ačaṙean, Solta, J̌ahukyan, Olsen (with reservation) and Matasović. The reconstruction of the Proto-Indo-European root is supported by Mallory / Adams but they reject the appurtenance of Armenian on phonetic grounds.
An alternative proposal started by the same Müller (1877) and supported by Justi connects ջուր (ǰur) with Sanskrit क्षरति (kṣarati), Avestan 𐬖𐬲𐬀𐬭𐬀𐬌𐬙𐬌 (γžaraⁱti), Persian شاریدن (šâridan, “to flow, stream”), شران (šorrân, “purling (as running water)”), Northern Kurdish şirik (“drain”), şurik (“waterspout”). This is accepted by Pokorny with reservation, who reconstructs Proto-Indo-European *gʷʰdyōro- for Armenian. J̌ahukyan considers this etymology less likely than the above.


փոր

head

փոր • (pʻor)

xcl-noun

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորի (genitive singular)
փորից (genitive plural)
փորի (dative singular)
փորից (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորէ (ablative singular)
փորից (ablative plural)
փորիւ (instrumental singular)
փորիւք (instrumental plural)
փորի (locative singular)
փորս (locative plural)

Origin uncertain. The sense of “abdomen” developed from the earlier sense of “cavity, hollow”, the inside of a human being perceived as one big cavity; compare Latin alvus (“cavity, hollow; belly”).

the hollow core of things (e.g. of a ship, melon, vessel, etc)

Փոր նորա լի է ճարպով․ ուղիղ նորա շճեսցէ։

Translation by Claude E. Cox
His inwards are filled with fat; his marrow will become liquified.

Pʻor nora li ē čarpov; ułił nora ščescʻē.

իբրեւ գիտէ շնջրին, թաւալի ի տիղմ տեղի, եւ յորժամ ցամաքի կաւն, եւ դիմէ ի բերան կոկորդիլոսին եւ զամենայն փորն եւ զաղիսն ուտէ։
ibrew gitē šnǰrin, tʻawali i tiłm tełi, ew yoržam cʻamakʻi kawn, ew dimē i beran kokordilosin ew zamenayn pʻorn ew załisn utē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).28.4

When the otter learns [this], it rolls in a muddy place, and when the clay dries up, it rushes into the crocodile's mouth and devours all its entrails and bowels.

belly, abdomen, paunch; womb, bowels, entrails, inwards; uterus; heart


փոր

head

փոր • (pʻor)

xcl-adj

փոր • (pʻor)

Armenian: փոր (pʻor)

→ Georgian: ფორი (pori)

→ Romani: pori, pir, puri, poria, per


փոր

head

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)

Middle Armenian: փոր (pʻor)

Unknown. Perhaps originally meaning swansdown and borrowed from Iranian: compare Persian پر قو (par qu), Gilaki [script needed] (pə́rə ɣu), Judeo-Tat пәргу, Talysh ғо пәр (ğo pǝr), all meaning "swansdown" and containing the word for "bird's down" from Proto-Indo-Iranian *parnám (“wing, feather”) and the word for "swan" (Persian قو (qu)). Note especially Persian پریقو (pariqu) glossed as "swan" in Steingass, if not a mistake for "swansdown". For a transfer between animal name and its product compare սամոյր (samoyr), տիկ (tik), բորենի (boreni).

unk

Unknown

cog

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.

ayl ew zǰrasuzak mamṙaxndir xōzaker mecanjunkʻ ew yałtʻamarminkʻ hawkʻn, pʻorn ew tʻanjrn ew sagn, ew kam ayl bazum ew anhamar cʻamakʻaynocʻn ew ǰraynocʻn ǰokkʻ tʻṙčʻnocʻn.

Դարձեալ եթէ կամեսցիս տեղեկանալ մեւս եւս թռչնոյ՝ որ անուանեալ կոչի կիկնոս, այս ինքն փոր կամ ձկնաքաղ, թէ զիարդ կիկնոսն հաւ մխէ զերկայն պարանոցն ի ջուրն, զի ի խորոց անտի ի վեր ածից է զպէտս իւրոյ կերակրոյն։
Darjeal etʻē kamescʻis tełekanal mews ews tʻṙčʻnoy, or anuaneal kočʻi kiknos, ays inkʻn pʻor kam jknakʻał, tʻē ziard kiknosn haw mxē zerkayn paranocʻn i ǰurn, zi i xorocʻ anti i ver acicʻ ē zpēts iwroy kerakroyn.
Translation by John A. C. Greppin
Moreover, if you should wish to be informed of another bird which os called the kiknos, the same as a pʻor ('swan') or jknakʻał ('heron'); how the kiknos bird extends its long neck into the water so that thence from the bottom it would carry up the necessities for its nourishment.

5th century, Basil of Caesarea, Yałags Vecʻawreay ararčʻutʻean [Homiliae in Hexaemeron]

[…] ուր հասարակաց կերակուր ասեն զառ մեզ պատուական եւ սակաւուց ճաշակելիս՝ զփասեան եւ զպոր, եւ այլք այսպիսիք
[…]ur hasarakacʻ kerakur asen zaṙ mez patuakan ew sakawucʻ čašakelis, zpʻasean ew zpor, ew aylkʻ ayspisikʻ

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia]

Translation by John A. C. Greppin
[…] where they call common food our dainty and rary dishes of pheasant and swan and the like.


փոր

head

փոր • (pʻor)

xcl-noun

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորի (genitive singular)
փորից (genitive plural)
փորի (dative singular)
փորից (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորէ (ablative singular)
փորից (ablative plural)
փորիւ (instrumental singular)
փորիւք (instrumental plural)
փորի (locative singular)
փորս (locative plural)


երբեք

head

երբեք • (erbekʻ)

xcl-adv

երբեք • (erbekʻ)

Armenian: երբեք (erbekʻ)

է երբէք, էր երբէք, երբէք երբէք

from time to time, now and then, ever and anon

երբէք ուրեք ― erbēkʻ urekʻ ― sometimes

երբէք, ոչ երբէք, մի՛ երբէք

ոչ եկեսցէ, երբէք ոչ եկեսցէ

մի՛ երբէք, երբէք մի՛ զլանար


ուղեղ

head

ուղեղ • (ułeł)

xcl-noun

ուղեղ • (ułeł)

ułeł (romanization)
ուղեղ (nominative singular)
ուղեղք (nominative plural)
ուղղոյ (genitive singular)
ուղղոց (genitive plural)
ուղղոյ (dative singular)
ուղղոց (dative plural)
ուղեղ (accusative singular)
ուղեղս (accusative plural)
ուղղոյ (ablative singular)
ուղղոց (ablative plural)
ուղղով (instrumental singular)
ուղղովք (instrumental plural)
ուղեղ (locative singular)
ուղեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

according to Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui the genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">ուղղւոյ</i> (ułłwoy)

Armenian: ուղեղ (uġeġ)

The origin is uncertain. The oldest form is possibly ուղիղ (ułił), whence the genitive ուղղոյ (ułłoy). Compare also ուղիղ (ułił, “straight”).

սենեակ ուղղոյ

ուղեղ ի գլուխ ունել

թափեալ ուղեղ ― tʻapʻeal ułeł ― hare-brained, empty-headed, giddypated, mad

մինչեւ ցուղեղ ոսկերաց


ծծել

ccel (romanization)
ծծել (nominative singular uncountable)
ծծելոյ (genitive singular uncountable)
ծծելոյ (dative singular uncountable)
ծծել (accusative singular uncountable)
ծծելոյ (ablative singular uncountable)
ծծելով (instrumental singular uncountable)
ծծել (locative singular uncountable)


պտուկ

head

պտուկ • (ptuk)

xcl-noun

պտուկ • (ptuk)

ptuk (romanization)
պտուկ (nominative singular)
պտուկք (nominative plural)
պտկոյ (genitive singular)
պտկոց (genitive plural)
պտկոյ (dative singular)
պտկոց (dative plural)
պտուկ (accusative singular)
պտուկս (accusative plural)
պտկոյ (ablative singular)
պտկոց (ablative plural)
պտկով (instrumental singular)
պտկովք (instrumental plural)
պտուկ (locative singular)
պտուկս (locative plural)
պտուկ (nominative singular)
պտկունք (nominative plural)
պտկան (genitive singular)
պտկանց (genitive plural)
պտկան (dative singular)
պտկանց (dative plural)
պտուկ (accusative singular)
պտկունս (accusative plural)
պտկանէ (ablative singular)
պտկանց (ablative plural)
պտկամբ (instrumental singular)
պտկամբք (instrumental plural)
պտկան (locative singular)
պտկունս (locative plural)

desc

Armenian: պտուկ (ptuk), պտկունք (ptkunkʻ)

From Proto-Indo-European *bud- (“to swell”) + -ուկ (-uk). Cognate with English bud and perhaps Old Armenian պտուղ (ptuł). See պուտ (put) for more.

պտկունք կովու, ոչխարի ― ptkunkʻ kovu, očʻxari ― etc., udder, dug, teat


պտուկ

head

պտուկ • (ptuk)

xcl-noun

պտուկ • (ptuk)

Armenian: պտուկ (ptuk)


ծակ

cak (romanization)
ծակ (nominative singular)
ծակք (nominative plural)
ծակու (genitive singular)
ծակուց (genitive plural)
ծակու (dative singular)
ծակուց (dative plural)
ծակ (accusative singular)
ծակս (accusative plural)
ծակէ (ablative singular)
ծակուց (ablative plural)
ծակու (instrumental singular)
ծակուք (instrumental plural)
ծակու (locative singular)
ծակս (locative plural)
ծակ (nominative singular)
ծակք (nominative plural)
ծակի (genitive singular)
ծակաց (genitive plural)
ծակի (dative singular)
ծակաց (dative plural)
ծակ (accusative singular)
ծակս (accusative plural)
ծակէ (ablative singular)
ծակաց (ablative plural)
ծակաւ (instrumental singular)
ծակաւք = ծակօք (cakawkʻ = cakōkʻ) (instrumental plural)
ծակի (locative singular)
ծակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծակաւք = ծակօք

ծակ բանալ

խնուլ զծակ

Բարոյախաւսն ասէ վասն եղջերուոյ, թէ կարի թշնամի է աւձի. յորժամ փախչի աւձն եւ մտանէ ի ծակն, երթայ եղջերուն, լնու զամանն իւր ջրով եւ գայ ի ծակն, ուր աւձն մտաւ։ Եւ արկանէ ի ծակն աւձին, մինչեւ հանէ զաւձն, կոխէ եւ սպանանէ զնա։
Baroyaxawsn asē vasn ełǰeruoy, tʻē kari tʻšnami ē awji. yoržam pʻaxčʻi awjn ew mtanē i cakn, ertʻay ełǰerun, lnu zamann iwr ǰrov ew gay i cakn, ur awjn mtaw. Ew arkanē i cakn awjin, minčʻew hanē zawjn, koxē ew spananē zna.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).34.2–3

Physiologus says about the deer that it is very hostile to the serpent; when the serpent escapes and goes into a hole, it goes and fills its vessel with water and comes to the hole which the serpent entered; and pours it into the serpent's hole until it draws the serpent out, tramples and kills it.


ծակ

ծակաւք = ծակօք

Armenian: ծակ (cak)

ի ծակ կարաս կրել ինչ

to draw water with bottomless buckets, to labour in vain


գիշեր

head

գիշեր • (gišer)

xcl-noun

գիշեր • (gišer)

gišer (romanization)
գիշեր (nominative singular)
գիշերք (nominative plural)
գիշերոյ (genitive singular)
գիշերոց (genitive plural)
գիշերոյ (dative singular)
գիշերոց (dative plural)
գիշեր (accusative singular)
գիշերս (accusative plural)
գիշերոյ (ablative singular)
գիշերոց (ablative plural)
գիշերով (instrumental singular)
գիշերովք (instrumental plural)
գիշեր (locative singular)
գիշերս (locative plural)
գիշեր (nominative singular)
գիշերք (nominative plural)
գիշերի (genitive singular)
գիշերաց (genitive plural)
գիշերի (dative singular)
գիշերաց (dative plural)
գիշեր (accusative singular)
գիշերս (accusative plural)
գիշերէ (ablative singular)
գիշերաց (ablative plural)
գիշերաւ (instrumental singular)
գիշերի (locative singular)
գիշերս (locative plural)

xcl-decl-noun

գիշերաւք = գիշերօք

desctree

Armenian: գիշեր (gišer)
→ Georgian: გიშერი (gišeri)

PIE word
 *kʷséps
 PIE word
 *wek(ʷ)speros
From Proto-Armenian *geyšero-, from *we(k)še(w)ero-, from Proto-Indo-European *wek(ʷ)speros. Perhaps contaminated with Proto-Indo-European *k(ʷ)sep-r/n- (“night”).

գիշերաւ, ի գիշերի

զգիշերն ողջոյն/ի բուն

անքուն գիշեր

գիշեր յաւիտենական

հեշտալի գիշեր

աննշոյլ գիշեր

զտիւն ամենայն եւ զգիշերն ամենայն

զհասարակ գիշերաւ

զգիշեր իւր օգնական առեալ

անքուն անցուցանել զգիշերն

գիշեր ի տուընջեան եղեւ

տիւ առնել զգիշերն

ընդ մութ գիշերոյն

ագանել ուրեք զգիշերն

to set up all night, to pass the whole night

մաշել զերկայնութիւն գիշերացն յերգս

մինչդեռ կայր եւս գիշերոյ

գիշերաց


կարկուտ

head

կարկուտ • (karkut)

xcl-noun

կարկուտ • (karkut)

karkut (romanization)
կարկուտ (nominative singular)
կարկուտք (nominative plural)
կարկտի (genitive singular)
կարկտից (genitive plural)
կարկտի (dative singular)
կարկտից (dative plural)
կարկուտ (accusative singular)
կարկուտս (accusative plural)
կարկտէ (ablative singular)
կարկտից (ablative plural)
կարկտիւ (instrumental singular)
կարկտիւք (instrumental plural)
կարկտի (locative singular)
կարկուտս (locative plural)

Armenian: կարկուտ (karkut)

From earlier *կակրուտ (*kakrut), reduplicated from Proto-Indo-European *groHd- or *greh₃d-. Cognate with Proto-Slavic *gradъ (“hail”), Lithuanian grúodas (“frozen dirt or earth”), Latin grandō.

cog

կարկուտ մեծ, հատ կարկտի ― karkut mec, hat karkti ― hailstone

տեղատարափ կարկտի

հարուած կարկտի

տեղալ, արկանել կարկուտ

հարկանել կարկտիւ


շաքար

head

շաքար • (šakʻar)

xcl-noun

շաքար • (šakʻar)

šakʻar (romanization)
շաքար (nominative singular)
շաքարք (nominative plural)
շաքարի (genitive singular)
շաքարաց (genitive plural)
շաքարի (dative singular)
շաքարաց (dative plural)
շաքար (accusative singular)
շաքարս (accusative plural)
շաքարէ (ablative singular)
շաքարաց (ablative plural)
շաքարաւ (instrumental singular)
շաքարի (locative singular)
շաքարս (locative plural)

xcl-decl-noun

շաքարաւք = շաքարօք

postulated by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui without attestation

Middle Armenian: շաքար (šakʻar)

Armenian: շաքար (šakʻar)

→? Middle Georgian: შაქარი (šakari)

desctree

Georgian: შაქარი (šakari)
→ Abkhaz: ашьақар (ašakar)
→ Mingrelian: შანქარი (šankari)
→ Svan: შაქარ (šakar)

մաքուր, սպիտակ շաքար

խակ շաքար

շաքար վանի

գործատուն շաքարի

զտարան շաքարի ― ztaran šakʻari ― sugar-refinery

համեմել շաքարաւ

to sugar, to sweeten, to strew or sprinkle with sugar

Ունի գետս երիս եւ քաղաքս հինգ՝ յորոց մին է Գունդիշապուրհ, յորում զազնիւ շաքարն գործեն։
Uni gets eris ew kʻałakʻs hing, yorocʻ min ē Gundišapurh, yorum zazniw šakʻarn gorcen.
1992 translation by Robert H. Hewsen
It [Elymais] has three rivers and five cities, one of which is Gundišapurh where fine sugar is made.

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]


գոյական

goyakan (romanization)
գոյական (nominative singular)
գոյականք (nominative plural)
գոյականի (genitive singular)
գոյականից (genitive plural)
գոյականի (dative singular)
գոյականից (dative plural)
գոյական (accusative singular)
գոյականս (accusative plural)
գոյականէ (ablative singular)
գոյականից (ablative plural)
գոյականիւ (instrumental singular)
գոյականիւք (instrumental plural)
գոյականի (locative singular)
գոյականս (locative plural)

Armenian: գոյական (goyakan)

գոյ (goy, “substance”) + -ական (-akan, “adjectival suffix”)