աբեթ

head

աբեթ • (abetʻ)

xcl-noun

աբեթ • (abetʻ)

abetʻ (romanization)
աբեթ (nominative singular)
աբեթք (nominative plural)
աբեթի (genitive singular)
աբեթի (dative singular)
աբեթ (accusative singular)
աբեթս (accusative plural)
աբեթէ (ablative singular)
աբեթի (locative singular)
աբեթս (locative plural)

desc

Middle Armenian: աբէդ (abēd), աբեդ (abed)

Armenian: աբեթ (abetʻ)

According to Marr and J̌ahukyan, borrowed from Georgian აბედი (abedi); but see there for more.


ամբոխ

ambox (romanization)
ամբոխ (nominative singular)
ամբոխք (nominative plural)
ամբոխի (genitive singular)
ամբոխից (genitive plural)
ամբոխի (dative singular)
ամբոխից (dative plural)
ամբոխ (accusative singular)
ամբոխս (accusative plural)
ամբոխէ (ablative singular)
ամբոխից (ablative plural)
ամբոխիւ (instrumental singular)
ամբոխիւք (instrumental plural)
ամբոխի (locative singular)
ամբոխս (locative plural)
ամբոխ (nominative singular)
ամբոխք (nominative plural)
ամբոխոյ (genitive singular)
ամբոխոց (genitive plural)
ամբոխոյ (dative singular)
ամբոխոց (dative plural)
ամբոխ (accusative singular)
ամբոխս (accusative plural)
ամբոխոյ (ablative singular)
ամբոխոց (ablative plural)
ամբոխով (instrumental singular)
ամբոխովք (instrumental plural)
ամբոխ (locative singular)
ամբոխս (locative plural)

An Iranian borrowing։ compare Persian انبوه (anbuh). Compare also Old Georgian ამბოხი (amboxi, “crowd; riot, tumult”), borrowed from the same source either directly or via Armenian.


ամբոխ

→ Armenian: ամբոխ (ambox)


պատճենի

head

պատճենի • (patčeni)


պաճէն

պաճէն • (pačēn)

xcl-noun

պաճէն • (pačēn)


պատճէն

head

պատճէն • (patčēn)

xcl-noun

պատճէն • (patčēn)

patčēn (romanization)
պատճէն (nominative singular)
պատճէնք (nominative plural)
պատճենի (genitive singular)
պատճենից (genitive plural)
պատճենի (dative singular)
պատճենից (dative plural)
պատճէն (accusative singular)
պատճէնս (accusative plural)
պատճենէ (ablative singular)
պատճենից (ablative plural)
պատճենիւ (instrumental singular)
պատճենիւք (instrumental plural)
պատճենի (locative singular)
պատճէնս (locative plural)

Armenian: պատճեն (patčen)

From the unattested Parthian cognate of Middle Persian [script needed] (pcyn' /pačēn/). The by-form պաճէն (pačēn) is from Middle Persian. The by-forms պատճեան (patčean), պաճեան (pačean) were back-formed from inflections like պատճենի (patčeni). The by-forms պատճիկ (patčik), պաճիկ (pačik) remain unexplained.


քնեմ

head

քնեմ • (kʻnem)

xcl-verb

քնեմ • (kʻnem)


քաջալերել

head

քաջալերել • (kʻaǰalerel)

kʻaǰalerel (romanization)
քաջալերել (nominative singular uncountable)
քաջալերելոյ (genitive singular uncountable)
քաջալերելոյ (dative singular uncountable)
քաջալերել (accusative singular uncountable)
քաջալերելոյ (ablative singular uncountable)
քաջալերելով (instrumental singular uncountable)
քաջալերել (locative singular uncountable)


մաճ

mač (romanization)
մաճ (nominative singular)
մաճք (nominative plural)
մաճոյ (genitive singular)
մաճոց (genitive plural)
մաճոյ (dative singular)
մաճոց (dative plural)
մաճ (accusative singular)
մաճս (accusative plural)
մաճոյ (ablative singular)
մաճոց (ablative plural)
մաճով (instrumental singular)
մաճովք (instrumental plural)
մաճ (locative singular)
մաճս (locative plural)

xcl-decl-noun

an i-type instrumental singular մաճիւ (mačiw) and post-classically an i-a-type instrumental singular մաճաւ (mačaw) are also attested

Armenian: մաճ (mač)

Borrowed from Middle Iranian *māč, attested in a prefixed form as Persian آماج (âmâj, “plough”).

Եւ յետ նորա յարեա՛ւ Սամեգար որդի Անաթայ․ և եհա՛ր յայլազգեացն վեց հարիւր այր մաճով արօրոյ, և ա՛ռ յաւարի արջառ եւ ոչխար բազում յոյժ, թո՛ղ զորթս արջառոց։ Եւ փրկեա՛ց նա զԻսրայէլ:

Translation by New English Translation of the Septuagint
And after him arose Samegar son of Dinach, and he struck down the allophyles, fully six hundred men, with a bull’s ploughshare. And indeed he too delivered Israel.

Ew yet nora yareáw Samegar ordi Anatʻay; ew ehár yaylazgeacʻn vecʻ hariwr ayr mačov arōroy, ew áṙ yawari arǰaṙ ew očʻxar bazum yoyž, tʻół zortʻs arǰaṙocʻ. Ew pʻrkeácʻ na zIsrayēl:

Ասէ ցնա Յս՟․ ո՛չ ոք արկանէ ձեռն զմաճով (var. զմահճաւք)՝ և հայիցի յետս․ եթէ յաջողեալ իցէ արքայութեան Այ՟։
Asē cʻna Ys.; óčʻ okʻ arkanē jeṙn zmačov (var. zmahčawkʻ), ew hayicʻi yets; etʻē yaǰołeal icʻē arkʻayutʻean Ay..

Translation by King James Bible
And Jesus said unto him, No man, having put his hand to the plough, and looking back, is fit for the kingdom of God.


Շիրակ

head

Շիրակ • (Širak)

xcl-proper noun

Շիրակ • (Širak)

Širak (romanization)
Շիրակ (nominative singular uncountable)
Շիրակայ (genitive singular uncountable)
Շիրակայ (dative singular uncountable)
Շիրակ (accusative singular uncountable)
Շիրակայ (ablative singular uncountable)
Շիրակաւ (instrumental singular uncountable)
Շիրակ (locative singular uncountable)

→ Armenian: Շիրակ (Širak) (learned)

Shirak (a district of Ayrarat province, Armenia)


Կոտայք

head

Կոտայք • (Kotaykʻ)

xcl-proper noun

Կոտայք • (Kotaykʻ)

Kotaykʻ (romanization)
Կոտայք (nominative plural-only)
Կոտայից (genitive plural-only)
Կոտայից (dative plural-only)
Կոտայս (accusative plural-only)
Կոտայից (ablative plural-only)
Կոտայիւք (instrumental plural-only)
Կոտայս (locative plural-only)

→ Armenian: Կոտայք (Kotaykʻ) (learned)

Kotayk (a district of Ayrarat province, Armenia)

hy:Կոտայք (գավառ)


Արագածոտն

Aragacotn (romanization)
Արագածոտն (nominative singular uncountable)
Արագածոտին (genitive singular uncountable)
Արագածոտին (dative singular uncountable)
Արագածոտն (accusative singular uncountable)
Արագածոտնէ (ablative singular uncountable)
Արագածոտամբ (instrumental singular uncountable)
Արագածոտին (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

The ablative form Արագոծոտանէ (Aragocotanē) is also attested.
The genitive form Արագոծոտան (Aragocotan) is also attested.

desc

→ Armenian: Արագածոտն (Aragacotn) (learned)

Արագած (Aragac) + ոտն (otn), i.e., "the foot of Aragats (mountain)".

Aragatsotn (a district of Ayrarat province, Armenia)


յաւազ

yawaz (romanization)
յաւազ (nominative singular)
յաւազք (nominative plural)
յաւազ (accusative singular)
յաւազս (accusative plural)
յաւազս (locative plural)


յովազ

yovaz (romanization)
յովազ (nominative singular)
յովազք (nominative plural)
յովազի (genitive singular)
յովազաց (genitive plural)
յովազի (dative singular)
յովազաց (dative plural)
յովազ (accusative singular)
յովազս (accusative plural)
յովազէ (ablative singular)
յովազաց (ablative plural)
յովազաւ (instrumental singular)
յովազի (locative singular)
յովազս (locative plural)

xcl-decl-noun

յովազաւք = յովազօք

Armenian: հովազ (hovaz)

desc

→ Old Georgian: ავაზი (avazi), ავაზაჲ (avazay)

Middle Georgian: ავაზა (avaza)

Georgian: ავაზა (avaza)

From Iranian *yavaz. See Middle Persian ywc (yōz) for more.

Բարոյախաւսն ասէ զյովազէ, թէ այսպիսի բարս ունի, որ ամենայն անասնոց սիրելի է, բայց միայն աւձի թշնամի է․ ամենախայտ է, իբրեւ զծաղկեայ պատմուճանն Յովսեփու, գեղեցիկ եւ զարդարուն։
Baroyaxawsn asē zyovazē, tʻē ayspisi bars uni, or amenayn anasnocʻ sireli ē, baycʻ miayn awji tʻšnami ē; amenaxayt ē, ibrew zcałkeay patmučann Yovsepʻu, gełecʻik ew zardarun.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).19.2–4

Physiologus says about the panther, that it has such a custom: it is dear to all animals, but hostile only to the dragon. It is multicolored like Joseph's robe of many colours, it is beautiful and adorned.

Panthera pardus
Panthera pardus#Translingual


այրուձի

head

այրուձի • (ayruji)

xcl-noun

այրուձի • (ayruji)

ayruji (romanization)
այրուձի (nominative singular)
այրուձիք (nominative plural)
այրուձիոյ (genitive singular)
այրուձիոց (genitive plural)
այրուձիոյ (dative singular)
այրուձիոց (dative plural)
այրուձի (accusative singular)
այրուձիս (accusative plural)
այրուձիոյ (ablative singular)
այրուձիոց (ablative plural)
այրուձիով (instrumental singular)
այրուձիովք (instrumental plural)
այրուձի (locative singular)
այրուձիս (locative plural)
Also has the genitive form առնուձիոյ

xcl-decl-noun

Also has the genitive form <i class="Armn mention" lang="xcl">առնուձիոյ</i> (aṙnujioy)

Armenian: այրուձի (ayruji)


Զաւէն

head

Զաւէն • (Zawēn)

xcl-proper noun

Զաւէն • (Zawēn)

Zawēn (romanization)
Զաւէն (nominative singular uncountable)
Զաւենայ (genitive singular uncountable)
Զաւենայ (dative singular uncountable)
Զաւէն (accusative singular uncountable)
Զաւենայ (ablative singular uncountable)
Զաւենաւ (instrumental singular uncountable)
Զաւէն (locative singular uncountable)
Զաւէն (nominative singular uncountable)
Զաւինայ (genitive singular uncountable)
Զաւինայ (dative singular uncountable)
Զաւէն (accusative singular uncountable)
Զաւինայ (ablative singular uncountable)
Զաւինաւ (instrumental singular uncountable)
Զաւէն (locative singular uncountable)

Armenian: Զավեն (Zaven)

According to Ačaṙyan, an Iranian borrowing. Compare Persian زو (zav), زاب (zâb). These are connected to Avestan 𐬎𐬰𐬀𐬎𐬎𐬀 (uzauua) by Justi. According to Ačaṙyan and Hübschmann, the ending -էն (-ēn) is the Middle Iranian diminutive suffix -ēn, from Old Iranian -aina-, found also in such Iranian borrowings as Սուրէն (Surēn), Արտէն (Artēn), Գուրգէն (Gurgēn), Վազգէն (Vazgēn), Արտաշէն (Artašēn).


մանգաղ

head

մանգաղ • (mangał)

xcl-noun

մանգաղ • (mangał)

mangał (romanization)
մանգաղ (nominative singular)
մանգաղք (nominative plural)
մանգաղի (genitive singular)
մանգաղաց (genitive plural)
մանգաղի (dative singular)
մանգաղաց (dative plural)
մանգաղ (accusative singular)
մանգաղս (accusative plural)
մանգաղէ (ablative singular)
մանգաղաց (ablative plural)
մանգաղաւ (instrumental singular)
մանգաղի (locative singular)
մանգաղս (locative plural)
մանգաղ (nominative singular)
մանգաղք (nominative plural)
մանգաղոյ (genitive singular)
մանգաղոց (genitive plural)
մանգաղոյ (dative singular)
մանգաղոց (dative plural)
մանգաղ (accusative singular)
մանգաղս (accusative plural)
մանգաղոյ (ablative singular)
մանգաղոց (ablative plural)
մանգաղով (instrumental singular)
մանգաղովք (instrumental plural)
մանգաղ (locative singular)
մանգաղս (locative plural)

xcl-decl-noun

մանգաղաւք = մանգաղօք

Armenian: մանգաղ (mangaġ)

desc

→ Aghul: макка́л (makkál), мака́л (makál)

→ Chechen: мангал (mangal, “scythe”)

→ Ingush: мангал (mangal, “scythe”)

→ Lezgi: мукал (mukal), мангал (mangal)

→? Georgian: მაგანა (magana)

desctree

→? Mingrelian: მაგანა (magana)
→ Abkhaz: а-мага́на (a-magána), а-бага́на (a-bagána)

→ Old Georgian: მანგალი (mangali), ნამგალი (namgali)
Georgian: მანგალი (mangali), ნამგალი (namgali), ნამგალ (namgal), ნამღულ (namɣul) — Ingilo
→ Bats: ნამგალ (namgal), მანგალ (mangal)
→ Laz: მანგალი (mangali)
→ Udi: намгали (namgali)

→ Udi: манҝаьл (mangʲäl)

Borrowed from Classical Syriac ܡܓܠܐ (maggǝlā), in absolute state ܡܓܠ (maggal).

Եւ եթէ մտանիցես ի հունձս ընկերի քո, քաղեսցես ձեռօք քովք զհասկն, եւ մանգաղ մի՛ արկանիցես յոճ ընկերի քո։

When thou comest into the standing corn of thy neighbour, then thou mayest pluck the ears with thine hand; but thou shalt not move a sickle unto thy neighbour's standing corn.

Ew etʻē mtanicʻes i hunjs ənkeri kʻo, kʻałescʻes jeṙōkʻ kʻovkʻ zhaskn, ew mangał mí arkanicʻes yoč ənkeri kʻo.


կատար

katar (romanization)
կատար (nominative singular)
կատարք (nominative plural)
կատարի (genitive singular)
կատարաց (genitive plural)
կատարի (dative singular)
կատարաց (dative plural)
կատար (accusative singular)
կատարս (accusative plural)
կատարէ (ablative singular)
կատարաց (ablative plural)
կատարաւ (instrumental singular)
կատարի (locative singular)
կատարս (locative plural)
կատար (nominative singular)
կատարք (nominative plural)
կատարոյ (genitive singular)
կատարոց (genitive plural)
կատարոյ (dative singular)
կատարոց (dative plural)
կատար (accusative singular)
կատարս (accusative plural)
կատարոյ (ablative singular)
կատարոց (ablative plural)
կատարով (instrumental singular)
կատարովք (instrumental plural)
կատար (locative singular)
կատարս (locative plural)

xcl-decl-noun

կատարաւք = կատարօք

Armenian: կատար (katar)

desc

→ Udi: кӏатӏар (ḳaṭar)

→ Udi: кӏатӏар (ḳaṭar)

→ Georgian: კატარი (ḳaṭari)

→ Northern Kurdish: katar

→ Turkish: gadar, gadırank, gagart, kagardak, kakart

→ Laz: კოტულა (ǩoťula), კუტალა (ǩuťala)

→ Laz: კოტულა (ǩoťula), კუტალა (ǩuťala) (possibly)

ի կատար ածել

→ Armenian: ի կատար ածել (i katar acel)

hy:Բյուրակն (հանդես)

Usually considered a word of unknown origin.
Probably a Semitic borrowing: compare Aramaic כּיתְרָא (kiṯrā, “crown, fancy headdress”), Imperial Aramaic 𐡒𐡕𐡓 (qṭr, “crown”), Aramaic כּוֹתֶרֶח / כּוֹתַרְתָּא / כְּתַרְתָּא (kəṯartā, kōṯartā, kōṯrā, “knob, capital”), Aramaic קִיטְרָא (qiṭrā) / Classical Syriac ܩܷܛܪܐ (qeṭrā, “knot, joint, amulet, diadem, tiara”), Aramaic קְטַר (qṭar) / Classical Syriac ܩܛܰܪ (qṭar, “to tie, to bind”), Ge'ez ከተረ (kätärä, “to make an enclosure, to surround; to detain”) (also Tigrinya, Tigre, Amharic, Harari, Sebat Bet Gurage), Hebrew כֶּתֶר (kéter, “crown”), כָּתַר (kātar, “to surround, to encircle”), Arabic كَتْر (katr, “camel's hump”), Ancient Greek κίταρις (kítaris), κίδαρις (kídaris, “name of a turban-like headgear”) (Oriental loanword). The connection with Hebrew was suggested already by Margoliouth, but rejected by Ačaṙean and J̌ahukyan, who did not know about the other Semitic forms.

unk

unknown

cog

כּוֹתֶרֶח / כּוֹתַרְתָּא / כְּתַרְתָּא

ի կատարն եհաս շնորհաց

ի կատար ածել

to complete, realize, fulfill, carry out


աբեղայ

head

աբեղայ • (abełay)

xcl-noun

աբեղայ • (abełay)

abełay (romanization)
աբեղայ (nominative singular)
աբեղայք (nominative plural)
աբեղայի (genitive singular)
աբեղայից (genitive plural)
աբեղայի (dative singular)
աբեղայից (dative plural)
աբեղայ (accusative singular)
աբեղայս (accusative plural)
աբեղայէ (ablative singular)
աբեղայից (ablative plural)
աբեղայիւ (instrumental singular)
աբեղայիւք (instrumental plural)
աբեղայի (locative singular)
աբեղայս (locative plural)

Armenian: աբեղա (abeġa)

desc

Middle Armenian: հաբեղայ (habeġay), աբեղ (abeġ)

Armenian: հաբեղա (habeġa)

From Classical Syriac ܐܒܝܠܐ (ʾăḇīlā, “mourner; penitent, monk”), whence also Arabic أَبِيل (ʔabīl, “old man; monk; sad”).

cog

աբեղայ լինել


գովիչ

head

գովիչ • (govičʻ)

xcl-noun

գովիչ • (govičʻ)

govičʻ (romanization)
գովիչ (nominative singular)
գովիչք (nominative plural)
գովչի (genitive singular)
գովչաց (genitive plural)
գովչի (dative singular)
գովչաց (dative plural)
գովիչ (accusative singular)
գովիչս (accusative plural)
գովչէ (ablative singular)
գովչաց (ablative plural)
գովչաւ (instrumental singular)
գովչաւք = գովչօք (govčʻawkʻ = govčʻōkʻ) (instrumental plural)
գովչի (locative singular)
գովիչս (locative plural)

xcl-decl-noun

գովչաւք = գովչօք

Նախատեցին զիս թշնամիք իմ զօրհանապազ, եւ գովիչք իմ ինեւ երդնուին։

All the day long my enemies reproached me: and my praisers did swear against me.

Naxatecʻin zis tʻšnamikʻ im zōrhanapaz, ew govičʻkʻ im inew erdnuin.

Կանխեցին իշխանք հանել զօրհնութիւն, ի մէջ գուսանաց եւ գովչաց։

Kanxecʻin išxankʻ hanel zōrhnutʻiwn, i mēǰ gusanacʻ ew govčʻacʻ.

Ի հողոյ ստեղծ զհողեղէն մարմինս եւ ի լուսոյ զհրեշտակս, զարդարեալ ի լոյս վայելուչ, եւ զգեցեալ զարդարեաց զփառաց աթոռն, ուր մտանեն օրհնութիւնք հրեշտակաց, բարբառք սրովբէից, փառաւորութիւնք զուարթնոց, ժողովք բանակաց եւ գունդք սրբոցն, եւ դասք գովչաց եւ օրհնութիւնք երկնաւորացն եւ աղօթք արդարոցն եւ պաշտօն սրբոցն, սրովբէքն եւ քրովբէքն եւ զօրք միաբանական լուսոյն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 360

I hołoy stełc zhołełēn marmins ew i lusoy zhreštaks, zardareal i loys vayelučʻ, ew zgecʻeal zardareacʻ zpʻaṙacʻ atʻoṙn, ur mtanen ōrhnutʻiwnkʻ hreštakacʻ, barbaṙkʻ srovbēicʻ, pʻaṙaworutʻiwnkʻ zuartʻnocʻ, žołovkʻ banakacʻ ew gundkʻ srbocʻn, ew daskʻ govčʻacʻ ew ōrhnutʻiwnkʻ erknaworacʻn ew ałōtʻkʻ ardarocʻn ew paštōn srbocʻn, srovbēkʻn ew kʻrovbēkʻn ew zōrkʻ miabanakan lusoyn.


գովիչ

head

գովիչ • (govičʻ)

xcl-adj

գովիչ • (govičʻ)

govičʻ (romanization)
գովիչ (nominative singular)
գովիչք (nominative plural)
գովիչ (accusative singular)
գովիչս (accusative plural)
գովիչս (locative plural)

Armenian: գովիչ (govičʻ)

Գովիչք գոհութիւնքն ի վեր ելանեն առ Աստուած։

7th century, S. hōrn meroy eranelwoyn Grigori lusaworčʻi Yačaxapatum čaṙkʻ [Collection of Homilies Attributed to St. Gregory the Illuminator]

Govičʻkʻ gohutʻiwnkʻn i ver elanen aṙ Astuac.


վարձակ

varjak (romanization)
վարձակ (nominative singular)
վարձակք (nominative plural)
վարձակի (genitive singular)
վարձակաց (genitive plural)
վարձակի (dative singular)
վարձակաց (dative plural)
վարձակ (accusative singular)
վարձակս (accusative plural)
վարձակէ (ablative singular)
վարձակաց (ablative plural)
վարձակաւ (instrumental singular)
վարձակի (locative singular)
վարձակս (locative plural)

xcl-decl-noun

վարձակաւք = վարձակօք

→ Armenian: վարձակ (varjak) (learned)

From Middle Iranian *varzāk, which, according to Asatryan, is an agent noun from the root *warj- (“to do; to work”). For the suffix see -ակ (-ak). Byzantine Greek βάρζα (bárza) found in the Suda lexicon as a synonym of ψάλτρια (psáltria, “female harper”) is of the same origin.

[…] կամ թէ լսիցե՞մ տակաւին զձայն գուսանաց եւ վարձակաց […]
[…]kam tʻē lsicʻem takawin zjayn gusanacʻ ew varjakacʻ[…]

Can I still hear the voices of gusans and vardzaks?


մահակ

mahak (romanization)
մահակ (nominative singular)
մահակք (nominative plural)
մահակի (genitive singular)
մահակաց (genitive plural)
մահակի (dative singular)
մահակաց (dative plural)
մահակ (accusative singular)
մահակս (accusative plural)
մահակէ (ablative singular)
մահակաց (ablative plural)
մահակաւ (instrumental singular)
մահակի (locative singular)
մահակս (locative plural)

մահակաւք = մահակօք

desc

Armenian: մահակ (mahak), մհակ (mhak) — dialectal

According to Asatryan, from Middle Iranian *mahāk, an agent noun from the Iranian root *manθH- (“to agitate, stir, churn”). For the suffix see -ակ (-ak). On the root see Cheung.


նուիրակ

head

նուիրակ • (nuirak)

xcl-noun

նուիրակ • (nuirak)

nuirak (romanization)
նուիրակ (nominative singular)
նուիրակք (nominative plural)
նուիրակի (genitive singular)
նուիրակաց (genitive plural)
նուիրակի (dative singular)
նուիրակաց (dative plural)
նուիրակ (accusative singular)
նուիրակս (accusative plural)
նուիրակէ (ablative singular)
նուիրակաց (ablative plural)
նուիրակաւ (instrumental singular)
նուիրակի (locative singular)
նուիրակս (locative plural)

xcl-decl-noun

նուիրակաւք = նուիրակօք

Armenian: նվիրակ (nvirak)

The basic meaning is “announcer”, from Middle Iranian *nivēδāk, an agent noun from *ni-waid-, from *ni- (“down”) + *waid- (“to know”); see the latter for more. For the suffix see -ակ (-ak).

the title of various officials, whose duties include announcing, declaring or notifying, namely

an official attending the king or a lord, who clears his away and announces his arrival

(ecclesiastical) legate of the catholicos; nuncio


նուիրակ

head

նուիրակ • (nuirak)

xcl-noun

նուիրակ • (nuirak)

nuirak (romanization)
նուիրակ (nominative singular)
նուիրակք (nominative plural)
նուիրակ (accusative singular)
նուիրակս (accusative plural)
նուիրակս (locative plural)


մոյկ

moyk (romanization)
մոյկ (nominative singular)
մոյկք (nominative plural)
մուկի (genitive singular)
մուկաց (genitive plural)
մուկի (dative singular)
մուկաց (dative plural)
մոյկ (accusative singular)
մոյկս (accusative plural)
մուկէ (ablative singular)
մուկաց (ablative plural)
մուկաւ (instrumental singular)
մուկաւք = մուկօք (mukawkʻ = mukōkʻ) (instrumental plural)
մուկի (locative singular)
մոյկս (locative plural)

xcl-decl-noun

մուկաւք = մուկօք

the oblique cases are not attested, but are given by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui

→ Armenian: մույկ (muyk) (learned)

From Middle Iranian *mōk. Compare Middle Persian [script needed] (mwk' /mōg/, “shoe”). Ultimately from Proto-Iranian *hmáwčati; see there for more.


պատմուճակ

head

պատմուճակ • (patmučak)

xcl-noun

պատմուճակ • (patmučak)

patmučak (romanization)
պատմուճակ (nominative singular)
պատմուճակք (nominative plural)
պատմուճակի (genitive singular)
պատմուճակաց (genitive plural)
պատմուճակի (dative singular)
պատմուճակաց (dative plural)
պատմուճակ (accusative singular)
պատմուճակս (accusative plural)
պատմուճակէ (ablative singular)
պատմուճակաց (ablative plural)
պատմուճակաւ (instrumental singular)
պատմուճակի (locative singular)
պատմուճակս (locative plural)

xcl-decl-noun

պատմուճակաւք = պատմուճակօք

desc

→ Armenian: պատմուճակ (patmučak) (learned)

The basic meaning is “dresser”, from Middle Iranian *patmōčāk, an agent noun from *patihmáwčati, from *pati- + *hmáwčati (“to clothe”); see the latter for more. For the suffix see -ակ (-ak).

վանք պատմուճակաց, տուն պատմուճակաց

The Wardrobe, the room where the king's clothes and the crown are kept


կատակագուսան

head

կատակագուսան • (katakagusan)

xcl-noun

կատակագուսան • (katakagusan)

katakagusan (romanization)
կատակագուսան (nominative singular)
կատակագուսանք (nominative plural)
կատակագուսանի (genitive singular)
կատակագուսանաց (genitive plural)
կատակագուսանի (dative singular)
կատակագուսանաց (dative plural)
կատակագուսան (accusative singular)
կատակագուսանս (accusative plural)
կատակագուսանէ (ablative singular)
կատակագուսանաց (ablative plural)
կատակագուսանաւ (instrumental singular)
կատակագուսանի (locative singular)
կատակագուսանս (locative plural)

xcl-decl-noun

կատակագուսան

կատակագուսանք

կատակագուսանի

կատակագուսանաց

կատակագուսանի

կատակագուսանաց

կատակագուսան

կատակագուսանս

կատակագուսանէ

կատակագուսանաց

կատակագուսանաւ

կատակագուսանաւք = կատակագուսանօք

կատակագուսանի

կատակագուսանս

Nor baṙgirkʿ haykazean lezui claims i-a declension for the word, but it does not give attestations for the oblique cases.

desc

կատակագուսան

→ Armenian: կատակագուսան (katakagusan) (learned)

Usually considered an inner-Armenian formation as կատակ (katak) + -ա- (-a-) + գուսան (gusan), but since both constituents are of Iranian origin, Asatryan argues for the possibility of a whole borrowing from Middle Persian *kātak-gōsān with a subsequent reshaping in Armenian with the infix -ա- (-a-).

affix

Որպէս կատակագուսանք յերկբայեն՝ յորս արժանն է յապաղել […]
Orpēs katakagusankʻ yerkbayen, yors aržann ē yapałel[…]


նշդեհ

head

նշդեհ • (nšdeh)

xcl-noun

նշդեհ • (nšdeh)

nšdeh (romanization)
նշդեհ (nominative singular)
նշդեհք (nominative plural)
նշդեհի (genitive singular)
նշդեհից (genitive plural)
նշդեհի (dative singular)
նշդեհից (dative plural)
նշդեհ (accusative singular)
նշդեհս (accusative plural)
նշդեհէ (ablative singular)
նշդեհից (ablative plural)
նշդեհիւ (instrumental singular)
նշդեհիւք (instrumental plural)
նշդեհի (locative singular)
նշդեհս (locative plural)


նշդեհ

head

նշդեհ • (nšdeh)

xcl-adj

նշդեհ • (nšdeh)


նժդեհ

head

նժդեհ • (nždeh)

xcl-noun

նժդեհ • (nždeh)

nždeh (romanization)
նժդեհ (nominative singular)
նժդեհք (nominative plural)
նժդեհի (genitive singular)
նժդեհից (genitive plural)
նժդեհի (dative singular)
նժդեհից (dative plural)
նժդեհ (accusative singular)
նժդեհս (accusative plural)
նժդեհէ (ablative singular)
նժդեհից (ablative plural)
նժդեհիւ (instrumental singular)
նժդեհիւք (instrumental plural)
նժդեհի (locative singular)
նժդեհս (locative plural)

Borrowed from some Middle Iranian (probably Parthian) word, whose components go back to the Proto-Iranian preverb *niž- (“out”) and *dahyu- (“country, district, province”) (whence Persian ده (deh), Old Armenian դեհ (deh)). It is often said that this formation is not attested in any Iranian language, but Bailey points to an identical one in Sogdian [script needed] (nz-tyw, “exiled”).
Compare, with other preverbs: Avestan 𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆-𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎 (aṇtarə-dahiiu, “sojourning in the midst of the country”), 𐬁-𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎 (ā-dahiiu, “domestic, inland”), Manichaean Middle Persian ʾwzdyẖ (uz-deh, “exiled”), Sogdian [script needed] (ʾz-tyw, “exiled”), etc.

cog

𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎

𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆-𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎

Պետրոս, առաքեալ Յիսուսի Քրիստոսի, ընտրելոցդ՝ նժդեհից՝ որ ի սփիւռս Պոնտացւոց, Գաղատացւոց եւ Կապադովկեցւոց եւ Ասիացւոց եւ Բիւթանացւոց։

Peter, an apostle of Jesus Christ, To God's elect, exiles scattered throughout the provinces of Pontus, Galatia, Cappadocia, Asia and Bithynia.

Petros, aṙakʻeal Yisusi Kʻristosi, əntrelocʻd, nždehicʻ, or i spʻiwṙs Pontacʻwocʻ, Gałatacʻwocʻ ew Kapadovkecʻwocʻ ew Asiacʻwocʻ ew Biwtʻanacʻwocʻ.

Լուր, Տէր, աղօթից իմոց, ունկն դիր խնդրուածաց իմոց․ արտասուաց իմոց մի՛ լռեր․ պանդուխտ եմ ես առաջի քո, նժդեհ եւ անցաւոր որպէս ամենայն հարք իմ։

Hear my prayer, O LORD, and give ear unto my cry; hold not thy peace at my tears: for I am a stranger with thee, a sojourner and traveller, as all my fathers were.

Lur, Tēr, ałōtʻicʻ imocʻ, unkn dir xndruacacʻ imocʻ; artasuacʻ imocʻ mí lṙer; panduxt em es aṙaǰi kʻo, nždeh ew ancʻawor orpēs amenayn harkʻ im.

person sojourning in a foreign country, stranger, emigrant; exile


նժդեհ

head

նժդեհ • (nždeh)

xcl-adj

նժդեհ • (nždeh)

→ Armenian: նժդեհ (nždeh) (learned)

Georgian: ნიშდეხი (nišdexi)

cog

𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎

𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆-𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎

Փութայր յօտարութեանց նշդեհ կենցաղոյս անկանել ի գաւառն հայրենի։

Pʻutʻayr yōtarutʻeancʻ nšdeh kencʻałoys ankanel i gawaṙn hayreni.


մղոն

head

մղոն • (młon)

xcl-noun

մղոն • (młon)

młon (romanization)
մղոն (nominative singular)
մղոնք (nominative plural)
մղոնի (genitive singular)
մղոնաց (genitive plural)
մղոնի (dative singular)
մղոնաց (dative plural)
մղոն (accusative singular)
մղոնս (accusative plural)
մղոնէ (ablative singular)
մղոնաց (ablative plural)
մղոնաւ (instrumental singular)
մղոնաւք = մղոնօք (młonawkʻ = młonōkʻ) (instrumental plural)
մղոնի (locative singular)
մղոնս (locative plural)

xcl-decl-noun

մղոնաւք = մղոնօք

→ Armenian: մղոն (mġon) (learned)

From Ancient Greek μίλιον (mílion, “Roman mile”), ultimately from Latin mīlle. Related to Middle Armenian միլ (mil).


վիպասան

vipasan (romanization)
վիպասան (nominative singular)
վիպասանք (nominative plural)
վիպասանի (genitive singular)
վիպասանաց (genitive plural)
վիպասանի (dative singular)
վիպասանաց (dative plural)
վիպասան (accusative singular)
վիպասանս (accusative plural)
վիպասանէ (ablative singular)
վիպասանաց (ablative plural)
վիպասանաւ (instrumental singular)
վիպասանի (locative singular)
վիպասանս (locative plural)

xcl-decl-noun

վիպասանաւք = վիպասանօք

Usually considered an inner-Armenian formation as վէպ (vēp) + ասեմ (asem) + -ան (-an), but Asatryan argues for a possibility of borrowing from Middle Iranian *vēp(a)sān, from Old Iranian *waipa-sāhana-; for the first part see վէպ (vēp), for the second գովասան (govasan) and 𐫃𐫇𐫘𐫀𐫗 (gwsʾn).

storyteller, narrator of ancient stories, vipasan


վիպասան

→ Armenian: վիպասան (vipasan) (learned)


Արամենակ

Aramenak (romanization)
Արամենակ (nominative singular uncountable)
Արամենակայ (genitive singular uncountable)
Արամենակայ (dative singular uncountable)
Արամենակ (accusative singular uncountable)
Արամենակայ (ablative singular uncountable)
Արամենակաւ (instrumental singular uncountable)
Արամենակ (locative singular uncountable)

Alternative form of Արամանեակ (Aramaneak)


Արմանեակ

Armaneak (romanization)
Արմանեակ (nominative singular uncountable)
Արմանեկայ (genitive singular uncountable)
Արմանեկայ (dative singular uncountable)
Արմանեակ (accusative singular uncountable)
Արմանեկայ (ablative singular uncountable)
Արմանեկաւ (instrumental singular uncountable)
Արմանեակ (locative singular uncountable)


ջերաւ

head

ջերաւ • (ǰeraw)

third-person singular aorist mediopassive indicative of ջերանիմ (ǰeranim)


ջեռաւ

ջեռաւ • (ǰeṙaw)

third-person singular aorist mediopassive indicative of ջեռանիմ (ǰeṙanim)

third-person singular aorist mediopassive indicative of ջեռնում (ǰeṙnum)


Աղուան

Աղուան • (Ałuan)

xcl-proper noun

Աղուան • (Ałuan)

Alazani (river in the Caucasus and main tributary of the Kura)


շնորհիւ

head

շնորհիւ • (šnorhiw)


շնորհեմ

շնորհեմ • (šnorhem)

xcl-verb

շնորհեմ • (šnorhem) (aorist indicative շնորհեցի)

šnorhem (romanization)
շնորհեցի (aorist indicative)
շնորհել (infinitive)
շնորհեցեալ (participle)
շնորհեալ (participle)
շնորհեց- (stem)
շնորհեմ (first-person indicative present singular)
շնորհես (indicative present second-person singular)
շնորհէ (indicative present singular third-person)
շնորհեմք (first-person indicative plural present)
շնորհէք (indicative plural present second-person)
շնորհեն (indicative plural present third-person)
շնորհէի (first-person imperfect indicative singular)
շնորհեի (šnorhēi, šnorhei*) (first-person imperfect indicative singular)
շնորհէիր (imperfect indicative second-person singular)
շնորհեիր (šnorhēir, šnorheir*) (imperfect indicative second-person singular)
շնորհէր (imperfect indicative singular third-person)
շնորհէաք (first-person imperfect indicative plural)
շնորհեաք (šnorhēakʻ, šnorheakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
շնորհէիք (imperfect indicative plural second-person)
շնորհեիք (šnorhēikʻ, šnorheikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
շնորհէին (imperfect indicative plural third-person)
շնորհեին (šnorhēin, šnorhein*) (imperfect indicative plural third-person)
շնորհեցի (aorist first-person indicative singular)
շնորհեցեր (aorist indicative second-person singular)
շնորհեաց (aorist indicative singular third-person)
շնորհեցաք (aorist first-person indicative plural)
շնորհեցէք (aorist indicative plural second-person)
շնորհեցիք (aorist indicative plural second-person)
շնորհեցին (aorist indicative plural third-person)
շնորհիցեմ (first-person present singular subjunctive)
շնորհիցես (present second-person singular subjunctive)
շնորհիցէ (present singular subjunctive third-person)
շնորհիցեմք (first-person plural present subjunctive)
շնորհիցէք (plural present second-person subjunctive)
շնորհիցեն (plural present subjunctive third-person)
շնորհեցից (aorist first-person singular subjunctive)
շնորհեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
շնորհեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
շնորհեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
շնորհեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
շնորհեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
շնորհեա՛ (imperative rare singular)
շնորհեցէ՛ք (imperative plural rare)
շնորհեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
շնորհեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ շնորհեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ շնորհէք (imperative plural prohibitive rare)
շնորհել (infinitive)
շնորհիլ (šnorhel, šnorhil*) (infinitive)
շնորհեցեալ (participle)
շնորհեալ (participle)
շնորհեց- (stem)
շնորհիմ (first-person indicative present singular)
շնորհիս (indicative present second-person singular)
շնորհի (indicative present singular third-person)
շնորհիմք (first-person indicative plural present)
շնորհիք (indicative plural present second-person)
շնորհին (indicative plural present third-person)
շնորհէի (first-person imperfect indicative singular)
շնորհէիր (imperfect indicative second-person singular)
շնորհէր (imperfect indicative singular third-person)
շնորհիւր (imperfect indicative singular third-person)
շնորհէաք (first-person imperfect indicative plural)
շնորհէիք (imperfect indicative plural second-person)
շնորհէին (imperfect indicative plural third-person)
շնորհեցայ (aorist first-person indicative singular)
շնորհեցար (aorist indicative second-person singular)
շնորհեցաւ (aorist indicative singular third-person)
շնորհեցաք (aorist first-person indicative plural)
շնորհեցայք (aorist indicative plural second-person)
շնորհեցան (aorist indicative plural third-person)
շնորհիցիմ (first-person present singular subjunctive)
շնորհիցիս (present second-person singular subjunctive)
շնորհիցի (present singular subjunctive third-person)
շնորհիցիմք (first-person plural present subjunctive)
շնորհիցիք (plural present second-person subjunctive)
շնորհիցին (plural present subjunctive third-person)
շնորհեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
շնորհեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
շնորհեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
շնորհեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
շնորհեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
շնորհեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
շնորհեա՛ց (imperative rare singular)
շնորհեցարո՛ւք (imperative plural rare)
շնորհեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
շնորհեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ շնորհիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ շնորհիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

շնորհեցեալ, շնորհեալ

շնորհէի, շնորհեի*

շնորհէիր, շնորհեիր*

շնորհէաք, շնորհեաք*

շնորհէիք, շնորհեիք*

շնորհէին, շնորհեին*

շնորհեցէք, շնորհեցիք

mediopassive

շնորհել, շնորհիլ*

շնորհեցեալ, շնորհեալ

շնորհէր, շնորհիւր

շնորհեցարո՛ւք

Armenian: շնորհել (šnorhel)

A denominative from շնորհ (šnorh, “grace, kindness”).

չշնորհեմ

to refuse, not to grant, to withhold, to deny

դու ինձ շնորհեցեր կեանս

(transitive) to grant, to give as a gift, to bestow, to concede, to remit, to forgive, to (grant) pardon

(transitive) to do or speak according to a person's known proclivities, to seek to please, to shew a particular regard for, to favour, to flatter, to adulate, to wheedle

շնորհուկս առնեմ

ի բարութենէ իմմէ շնորհին կեանք ձեր

(mediopassive, intransitive) to be granted, to be given (as a gift)


շնորհակալութիւն

head

շնորհակալութիւն • (šnorhakalutʻiwn)

xcl-noun

շնորհակալութիւն • (šnorhakalutʻiwn)

šnorhakalutʻiwn (romanization)
շնորհակալութիւն (nominative singular)
շնորհակալութիւնք (nominative plural)
շնորհակալութեան (genitive singular)
շնորհակալութեանց (genitive plural)
շնորհակալութեան (dative singular)
շնորհակալութեանց (dative plural)
շնորհակալութիւն (accusative singular)
շնորհակալութիւնս (accusative plural)
շնորհակալութենէ (ablative singular)
շնորհակալութեանց (ablative plural)
շնորհակալութեամբ (instrumental singular)
շնորհակալութեամբք (instrumental plural)
շնորհակալութեան (locative singular)
շնորհակալութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

շնորհակալութիւն

շնորհակալութիւնք

շնորհակալութեան

շնորհակալութեանց

շնորհակալութեան

շնորհակալութեանց

շնորհակալութիւն

շնորհակալութիւնս

շնորհակալութենէ

շնորհակալութեանց

շնորհակալութեամբ

շնորհակալութեամբք

շնորհակալութեան

շնորհակալութիւնս

desc

շնորհակալություն

Armenian: շնորհակալություն (šnorhakalutʻyun)

շնորհակալ (šnorhakal) + -ութիւն (-utʻiwn)

suffix

thanks, thanksgiving, gratitude, thankfulness


շնորհք

head

շնորհք • (šnorhkʻ)


շնորհակալ

շնորհակալ • (šnorhakal)

xcl-adj

շնորհակալ • (šnorhakal)

šnorhakal (romanization)
շնորհակալ (nominative singular)
շնորհակալք (nominative plural)
շնորհակալի (genitive singular)
շնորհակալաց (genitive plural)
շնորհակալի (dative singular)
շնորհակալաց (dative plural)
շնորհակալ (accusative singular)
շնորհակալս (accusative plural)
շնորհակալէ (ablative singular)
շնորհակալաց (ablative plural)
շնորհակալաւ (instrumental singular)
շնորհակալի (locative singular)
շնորհակալս (locative plural)

xcl-decl-noun

շնորհակալաւք = շնորհակալօք

desc

→ Armenian: շնորհակալ (šnorhakal) (learned)

շնորհ (šnorh) + -ա- (-a-) + կալում (kalum)

affix

շնորհակալ եմ, լինիմ

to thank, to give or return thanks, to acknowledge


շնորհել

head

շնորհել • (šnorhel)

šnorhel (romanization)
շնորհել (nominative singular uncountable)
շնորհելոյ (genitive singular uncountable)
շնորհելոյ (dative singular uncountable)
շնորհել (accusative singular uncountable)
շնորհելոյ (ablative singular uncountable)
շնորհելով (instrumental singular uncountable)
շնորհել (locative singular uncountable)


արմն

armn (romanization)
արմն (nominative singular uncountable)
արմին (genitive singular uncountable)
արմին (dative singular uncountable)
արմն (accusative singular uncountable)
արմնէ (ablative singular uncountable)
արմամբ (instrumental singular uncountable)
արմին (locative singular uncountable)


Յակովբ

Yakovb (romanization)
Յակովբ (nominative singular uncountable)
Յակովբայ (genitive singular uncountable)
Յակովբայ (dative singular uncountable)
Յակովբ (accusative singular uncountable)
Յակովբայ (ablative singular uncountable)
Յակովբաւ (instrumental singular uncountable)
Յակովբ (locative singular uncountable)
Յակովբ (nominative singular uncountable)
Յակովբու (genitive singular uncountable)
Յակովբու (dative singular uncountable)
Յակովբ (accusative singular uncountable)
Յակովբէ (ablative singular uncountable)
Յակովբու (instrumental singular uncountable)
Յակովբու (locative singular uncountable)


Յակոբ

Yakob (romanization)
Յակոբ (nominative singular uncountable)
Յակոբայ (genitive singular uncountable)
Յակոբայ (dative singular uncountable)
Յակոբ (accusative singular uncountable)
Յակոբայ (ablative singular uncountable)
Յակոբաւ (instrumental singular uncountable)
Յակոբ (locative singular uncountable)
Յակոբ (nominative singular uncountable)
Յակոբու (genitive singular uncountable)
Յակոբու (dative singular uncountable)
Յակոբ (accusative singular uncountable)
Յակոբէ (ablative singular uncountable)
Յակոբու (instrumental singular uncountable)
Յակոբու (locative singular uncountable)

Armenian: Հակոբ (Hakob)


հաշիւ

հաշիւ • (hašiw)

xcl-noun

հաշիւ • (hašiw)

hašiw (romanization)
հաշիւ (nominative singular)
հաշիւք (nominative plural)
հաշուոյ (genitive singular)
հաշուոց (genitive plural)
հաշուոյ (dative singular)
հաշուոց (dative plural)
հաշիւ (accusative singular)
հաշիւս (accusative plural)
հաշուոյ (ablative singular)
հաշուոց (ablative plural)
հաշուով (instrumental singular)
հաշուովք (instrumental plural)
հաշիւ (locative singular)
հաշիւս (locative plural)
հաշիւ (nominative singular)
հաշիւք (nominative plural)
հաշուի (genitive singular)
հաշուի (dative singular)
հաշիւ (accusative singular)
հաշիւս (accusative plural)
հաշուէ (ablative singular)
հաշուի (locative singular)
հաշիւս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: հաշիվ (hašiv)

From Classical Syriac ܚܫܝܒ (ḥəšīḇ, “considered, calculated”), absolute masculine singular passive participle of ܚܫܒ (ḥəšaḇ, “to think, count, calculate”). According to J̌ahukyan, a borrowing from the Aramaic ancestor of the same is more probable.

uder

ճիշդ հաշիւ

մանրամասն հաշիւ

վերջին հաշիւ

բոլորակ, կլոր հաշիւ

խառն հաշիւ

սովորական հաշիւ

ի հաշիւ

ի հաշիւ իւր

ի հաշիւ / հաշուով տալ

կշիռ հաշուի

հաշիւ առնել

հաշիւ տալ

to give an account; (figuratively) to conform, to agree

ի հաշիւ ածել, արկանել

to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate

հաշիւ ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել / սրբել զհաշիւ

to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account

hašiw cʻucʻanel, əndunel, kʻnnel, čšdel, makʻrel / srbel zhašiw

փակել, աւարտել զհաշիւ

to close, end or conclude, to settle or balance an account

հաշիւ ընտրութեան

exact, correct account; comparison, likening

մտանել ի հաշիւ ընտրութեան ընդ ումեք

առանց հաշուի


արմ

arm (romanization)
արմ (nominative singular)
արմք (nominative plural)
արմի (genitive singular)
արմի (dative singular)
արմ (accusative singular)
արմս (accusative plural)
արմէ (ablative singular)
արմի (locative singular)
արմս (locative plural)

→ Armenian: արմ (arm) (learned)

The earlier (Classical) form is արմն (armn). Ačaṙean, Pokorny and J̌ahukyan derive from Proto-Indo-European *h₃er- (“to move, to stir”). J̌ahukyan reconstructs the proto-form for արմ (arm) as *or-mo- and for արմն (armn) as *ormen-, equivalent to being suffixed with -մ (-m) and -մն (-mn) respectively.
Ancient Greek ὄρμενος (órmenos, “shoot, sprout, stem, stalk”) and ὄραμνος (óramnos, “branch, twig”) are especially close among the cognates.

cog

առ արմամբ խլել

առ արմին դնել

root or the lower part of the tree trunk near the root


նհանգ

nhang (romanization)
նհանգ (nominative singular)
նհանգք (nominative plural)
նհանգի (genitive singular)
նհանգաց (genitive plural)
նհանգի (dative singular)
նհանգաց (dative plural)
նհանգ (accusative singular)
նհանգս (accusative plural)
նհանգէ (ablative singular)
նհանգաց (ablative plural)
նհանգաւ (instrumental singular)
նհանգի (locative singular)
նհանգս (locative plural)

xcl-decl-noun

նհանգաւք = նհանգօք

→ Armenian: նհանգ (nhang) (learned)

→ Georgian: ნიანგი (niangi)

From Middle Iranian *nihang. Compare Manichaean Middle Persian 𐫗𐫍𐫗𐫃 (nhng) and see there for more.


զաւդել

zawdel (romanization)
զաւդել (nominative singular uncountable)
զաւդելոյ (genitive singular uncountable)
զաւդելոյ (dative singular uncountable)
զաւդել (accusative singular uncountable)
զաւդելոյ (ablative singular uncountable)
զաւդելով (instrumental singular uncountable)
զաւդել (locative singular uncountable)


զօդել

head

զօդել • (zōdel)

zōdel (romanization)
զօդել (nominative singular uncountable)
զօդելոյ (genitive singular uncountable)
զօդելոյ (dative singular uncountable)
զօդել (accusative singular uncountable)
զօդելոյ (ablative singular uncountable)
զօդելով (instrumental singular uncountable)
զօդել (locative singular uncountable)


զաւդեմ

zawdem (romanization)
զաւդել (infinitive)
զաւդեցեալ (participle)
զաւդեալ (participle)
զաւդեց- (stem)
զաւդեմ (first-person indicative present singular)
զաւդես (indicative present second-person singular)
զաւդէ (indicative present singular third-person)
զաւդեմք (first-person indicative plural present)
զաւդէք (indicative plural present second-person)
զաւդեն (indicative plural present third-person)
զաւդէի (first-person imperfect indicative singular)
զաւդեի (zawdēi, zawdei*) (first-person imperfect indicative singular)
զաւդէիր (imperfect indicative second-person singular)
զաւդեիր (zawdēir, zawdeir*) (imperfect indicative second-person singular)
զաւդէր (imperfect indicative singular third-person)
զաւդէաք (first-person imperfect indicative plural)
զաւդեաք (zawdēakʻ, zawdeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
զաւդէիք (imperfect indicative plural second-person)
զաւդեիք (zawdēikʻ, zawdeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
զաւդէին (imperfect indicative plural third-person)
զաւդեին (zawdēin, zawdein*) (imperfect indicative plural third-person)
զաւդեցի (aorist first-person indicative singular)
զաւդեցեր (aorist indicative second-person singular)
զաւդեաց (aorist indicative singular third-person)
զաւդեցաք (aorist first-person indicative plural)
զաւդեցէք (aorist indicative plural second-person)
զաւդեցիք (aorist indicative plural second-person)
զաւդեցին (aorist indicative plural third-person)
զաւդիցեմ (first-person present singular subjunctive)
զաւդիցես (present second-person singular subjunctive)
զաւդիցէ (present singular subjunctive third-person)
զաւդիցեմք (first-person plural present subjunctive)
զաւդիցէք (plural present second-person subjunctive)
զաւդիցեն (plural present subjunctive third-person)
զաւդեցից (aorist first-person singular subjunctive)
զաւդեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
զաւդեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
զաւդեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
զաւդեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
զաւդեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
զաւդեա՛ (imperative rare singular)
զաւդեցէ՛ք (imperative plural rare)
զաւդեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
զաւդեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ զաւդեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ զաւդէք (imperative plural prohibitive rare)
զաւդել (infinitive)
զաւդիլ (zawdel, zawdil*) (infinitive)
զաւդեցեալ (participle)
զաւդեալ (participle)
զաւդեց- (stem)
զաւդիմ (first-person indicative present singular)
զաւդիս (indicative present second-person singular)
զաւդի (indicative present singular third-person)
զաւդիմք (first-person indicative plural present)
զաւդիք (indicative plural present second-person)
զաւդին (indicative plural present third-person)
զաւդէի (first-person imperfect indicative singular)
զաւդէիր (imperfect indicative second-person singular)
զաւդէր (imperfect indicative singular third-person)
զաւդիւր (imperfect indicative singular third-person)
զաւդէաք (first-person imperfect indicative plural)
զաւդէիք (imperfect indicative plural second-person)
զաւդէին (imperfect indicative plural third-person)
զաւդեցայ (aorist first-person indicative singular)
զաւդեցար (aorist indicative second-person singular)
զաւդեցաւ (aorist indicative singular third-person)
զաւդեցաք (aorist first-person indicative plural)
զաւդեցայք (aorist indicative plural second-person)
զաւդեցան (aorist indicative plural third-person)
զաւդիցիմ (first-person present singular subjunctive)
զաւդիցիս (present second-person singular subjunctive)
զաւդիցի (present singular subjunctive third-person)
զաւդիցիմք (first-person plural present subjunctive)
զաւդիցիք (plural present second-person subjunctive)
զաւդիցին (plural present subjunctive third-person)
զաւդեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
զաւդեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
զաւդեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
զաւդեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
զաւդեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
զաւդեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
զաւդեա՛ց (imperative rare singular)
զաւդեցարո՛ւք (imperative plural rare)
զաւդեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
զաւդեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ զաւդիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ զաւդիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

զաւդեցեալ, զաւդեալ

զաւդէի, զաւդեի*

զաւդէիր, զաւդեիր*

զաւդէաք, զաւդեաք*

զաւդէիք, զաւդեիք*

զաւդէին, զաւդեին*

զաւդեցէք, զաւդեցիք

mediopassive

զաւդել, զաւդիլ*

զաւդեցեալ, զաւդեալ

զաւդէր, զաւդիւր

զաւդեցարո՛ւք


զօդեմ

head

զօդեմ • (zōdem)

xcl-verb

զօդեմ • (zōdem)

zōdem (romanization)
զօդել (infinitive)
զօդեցեալ (participle)
զօդեալ (participle)
զօդեց- (stem)
զօդեմ (first-person indicative present singular)
զօդես (indicative present second-person singular)
զօդէ (indicative present singular third-person)
զօդեմք (first-person indicative plural present)
զօդէք (indicative plural present second-person)
զօդեն (indicative plural present third-person)
զօդէի (first-person imperfect indicative singular)
զօդեի (zōdēi, zōdei*) (first-person imperfect indicative singular)
զօդէիր (imperfect indicative second-person singular)
զօդեիր (zōdēir, zōdeir*) (imperfect indicative second-person singular)
զօդէր (imperfect indicative singular third-person)
զօդէաք (first-person imperfect indicative plural)
զօդեաք (zōdēakʻ, zōdeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
զօդէիք (imperfect indicative plural second-person)
զօդեիք (zōdēikʻ, zōdeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
զօդէին (imperfect indicative plural third-person)
զօդեին (zōdēin, zōdein*) (imperfect indicative plural third-person)
զօդեցի (aorist first-person indicative singular)
զօդեցեր (aorist indicative second-person singular)
զօդեաց (aorist indicative singular third-person)
զօդեցաք (aorist first-person indicative plural)
զօդեցէք (aorist indicative plural second-person)
զօդեցիք (aorist indicative plural second-person)
զօդեցին (aorist indicative plural third-person)
զօդիցեմ (first-person present singular subjunctive)
զօդիցես (present second-person singular subjunctive)
զօդիցէ (present singular subjunctive third-person)
զօդիցեմք (first-person plural present subjunctive)
զօդիցէք (plural present second-person subjunctive)
զօդիցեն (plural present subjunctive third-person)
զօդեցից (aorist first-person singular subjunctive)
զօդեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
զօդեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
զօդեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
զօդեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
զօդեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
զօդեա՛ (imperative rare singular)
զօդեցէ՛ք (imperative plural rare)
զօդեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
զօդեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ զօդեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ զօդէք (imperative plural prohibitive rare)
զօդել (infinitive)
զօդիլ (zōdel, zōdil*) (infinitive)
զօդեցեալ (participle)
զօդեալ (participle)
զօդեց- (stem)
զօդիմ (first-person indicative present singular)
զօդիս (indicative present second-person singular)
զօդի (indicative present singular third-person)
զօդիմք (first-person indicative plural present)
զօդիք (indicative plural present second-person)
զօդին (indicative plural present third-person)
զօդէի (first-person imperfect indicative singular)
զօդէիր (imperfect indicative second-person singular)
զօդէր (imperfect indicative singular third-person)
զօդիւր (imperfect indicative singular third-person)
զօդէաք (first-person imperfect indicative plural)
զօդէիք (imperfect indicative plural second-person)
զօդէին (imperfect indicative plural third-person)
զօդեցայ (aorist first-person indicative singular)
զօդեցար (aorist indicative second-person singular)
զօդեցաւ (aorist indicative singular third-person)
զօդեցաք (aorist first-person indicative plural)
զօդեցայք (aorist indicative plural second-person)
զօդեցան (aorist indicative plural third-person)
զօդիցիմ (first-person present singular subjunctive)
զօդիցիս (present second-person singular subjunctive)
զօդիցի (present singular subjunctive third-person)
զօդիցիմք (first-person plural present subjunctive)
զօդիցիք (plural present second-person subjunctive)
զօդիցին (plural present subjunctive third-person)
զօդեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
զօդեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
զօդեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
զօդեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
զօդեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
զօդեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
զօդեա՛ց (imperative rare singular)
զօդեցարո՛ւք (imperative plural rare)
զօդեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
զօդեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ զօդիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ զօդիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

զօդեցեալ, զօդեալ

զօդէի, զօդեի*

զօդէիր, զօդեիր*

զօդէաք, զօդեաք*

զօդէիք, զօդեիք*

զօդէին, զօդեին*

զօդեցէք, զօդեցիք

mediopassive

զօդել, զօդիլ*

զօդեցեալ, զօդեալ

զօդէր, զօդիւր

Armenian: զոդել (zodel)

(transitive) to tie, to bind, to fasten, to attach


խեթկեմ

head

խեթկեմ • (xetʻkem)

xcl-verb

խեթկեմ • (xetʻkem)

xetʻkem (romanization)
խեթկել (infinitive)
խեթկեցեալ (participle)
խեթկեալ (participle)
խեթկեց- (stem)
խեթկեմ (first-person indicative present singular)
խեթկես (indicative present second-person singular)
խեթկէ (indicative present singular third-person)
խեթկեմք (first-person indicative plural present)
խեթկէք (indicative plural present second-person)
խեթկեն (indicative plural present third-person)
խեթկէի (first-person imperfect indicative singular)
խեթկեի (xetʻkēi, xetʻkei*) (first-person imperfect indicative singular)
խեթկէիր (imperfect indicative second-person singular)
խեթկեիր (xetʻkēir, xetʻkeir*) (imperfect indicative second-person singular)
խեթկէր (imperfect indicative singular third-person)
խեթկէաք (first-person imperfect indicative plural)
խեթկեաք (xetʻkēakʻ, xetʻkeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
խեթկէիք (imperfect indicative plural second-person)
խեթկեիք (xetʻkēikʻ, xetʻkeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
խեթկէին (imperfect indicative plural third-person)
խեթկեին (xetʻkēin, xetʻkein*) (imperfect indicative plural third-person)
խեթկեցի (aorist first-person indicative singular)
խեթկեցեր (aorist indicative second-person singular)
խեթկեաց (aorist indicative singular third-person)
խեթկեցաք (aorist first-person indicative plural)
խեթկեցէք (aorist indicative plural second-person)
խեթկեցիք (aorist indicative plural second-person)
խեթկեցին (aorist indicative plural third-person)
խեթկիցեմ (first-person present singular subjunctive)
խեթկիցես (present second-person singular subjunctive)
խեթկիցէ (present singular subjunctive third-person)
խեթկիցեմք (first-person plural present subjunctive)
խեթկիցէք (plural present second-person subjunctive)
խեթկիցեն (plural present subjunctive third-person)
խեթկեցից (aorist first-person singular subjunctive)
խեթկեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
խեթկեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
խեթկեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
խեթկեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
խեթկեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
խեթկեա՛ (imperative rare singular)
խեթկեցէ՛ք (imperative plural rare)
խեթկեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
խեթկեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ խեթկեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ խեթկէք (imperative plural prohibitive rare)
խեթկել (infinitive)
խեթկիլ (xetʻkel, xetʻkil*) (infinitive)
խեթկեցեալ (participle)
խեթկեալ (participle)
խեթկեց- (stem)
խեթկիմ (first-person indicative present singular)
խեթկիս (indicative present second-person singular)
խեթկի (indicative present singular third-person)
խեթկիմք (first-person indicative plural present)
խեթկիք (indicative plural present second-person)
խեթկին (indicative plural present third-person)
խեթկէի (first-person imperfect indicative singular)
խեթկէիր (imperfect indicative second-person singular)
խեթկէր (imperfect indicative singular third-person)
խեթկիւր (imperfect indicative singular third-person)
խեթկէաք (first-person imperfect indicative plural)
խեթկէիք (imperfect indicative plural second-person)
խեթկէին (imperfect indicative plural third-person)
խեթկեցայ (aorist first-person indicative singular)
խեթկեցար (aorist indicative second-person singular)
խեթկեցաւ (aorist indicative singular third-person)
խեթկեցաք (aorist first-person indicative plural)
խեթկեցայք (aorist indicative plural second-person)
խեթկեցան (aorist indicative plural third-person)
խեթկիցիմ (first-person present singular subjunctive)
խեթկիցիս (present second-person singular subjunctive)
խեթկիցի (present singular subjunctive third-person)
խեթկիցիմք (first-person plural present subjunctive)
խեթկիցիք (plural present second-person subjunctive)
խեթկիցին (plural present subjunctive third-person)
խեթկեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
խեթկեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
խեթկեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
խեթկեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
խեթկեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
խեթկեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
խեթկեա՛ց (imperative rare singular)
խեթկեցարո՛ւք (imperative plural rare)
խեթկեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
խեթկեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ խեթկիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ խեթկիք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

խեթկեցեալ, խեթկեալ

խեթկէի, խեթկեի*

խեթկէիր, խեթկեիր*

խեթկէաք, խեթկեաք*

խեթկէիք, խեթկեիք*

խեթկէին, խեթկեին*

խեթկեցէք, խեթկեցիք

mediopassive

խեթկել, խեթկիլ*

խեթկեցեալ, խեթկեալ

խեթկէր, խեթկիւր

խեթկեցարո՛ւք

Armenian: խեթկել (xetʻkel)

Of the same origin as խեթեմ (xetʻem); see there.

խեթկեմ եղջերօք


խեթկել

head

խեթկել • (xetʻkel)

xetʻkel (romanization)
խեթկել (nominative singular uncountable)
խեթկելոյ (genitive singular uncountable)
խեթկելոյ (dative singular uncountable)
խեթկել (accusative singular uncountable)
խեթկելոյ (ablative singular uncountable)
խեթկելով (instrumental singular uncountable)
խեթկել (locative singular uncountable)


որիզ

From Ancient Greek ὄρυζα (óruza). Doublet of բրինձ (brinj).


մնացական

մնացական • (mnacʻakan)

xcl-adj

մնացական • (mnacʻakan)

mnacʻakan (romanization)
մնացական (nominative singular)
մնացականք (nominative plural)
մնացականի (genitive singular)
մնացականաց (genitive plural)
մնացականի (dative singular)
մնացականաց (dative plural)
մնացական (accusative singular)
մնացականս (accusative plural)
մնացականէ (ablative singular)
մնացականաց (ablative plural)
մնացականաւ (instrumental singular)
մնացականի (locative singular)
մնացականս (locative plural)

xcl-decl-noun

մնացականաւք = մնացականօք

Armenian: մնացական (mnacʻakan)

permanent, stable, staying, lasting, durable, solid


սամոյր

samoyr (romanization)
սամոյր (nominative singular)
սամոյրք (nominative plural)
սամուրի (genitive singular)
սամուրաց (genitive plural)
սամուրի (dative singular)
սամուրաց (dative plural)
սամոյր (accusative singular)
սամոյրս (accusative plural)
սամուրէ (ablative singular)
սամուրաց (ablative plural)
սամուրաւ (instrumental singular)
սամուրի (locative singular)
սամոյրս (locative plural)

սամուրաւք = սամուրօք

This declension class is postulated by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui without adducing supporting attestations.

→ Armenian: սամույր (samuyr)


բալախ

balax (romanization)
բալախ (nominative singular)
բալախք (nominative plural)
բալախ (accusative singular)
բալախս (accusative plural)
բալախս (locative plural)

Middle Armenian: բալախ (balax)

Armenian: բալախ (balax) (see there for more dialectal forms)

→ Azerbaijani: palax, balağ

desc

→ Northern Kurdish: pelax, palax, palaxe

→ Turkish: palaḫ, palak, palağ

→ Zazaki: palax

The origin is uncertain. Ačaṙyan derived from Georgian ბალახი (balaxi, “grass”), and this is usually followed by later Armenian sources. On the other hand, Klimov / Xalilov derive the Georgian word itself from Armenian.

Ոչխարն առնու ճարակ ի խոտոյ անտի զբարիոք դալարիս, ապա եւ ճարակի զբալախ անապատի․ եւ յորժամ խոստանայ ի փշոց անտի, որոճայ զդալարին եւ քաղցրանայ բերան իւր, եւ դադարէ թոյնք փշոցն։

Očʻxarn aṙnu čarak i xotoy anti zbariokʻ dalaris, apa ew čaraki zbalax anapati; ew yoržam xostanay i pʻšocʻ anti, oročay zdalarin ew kʻałcʻranay beran iwr, ew dadarē tʻoynkʻ pʻšocʻn.

Salicornia europaea
Wikispecies:Salicornia europaea


բալախ

The origin is unknown. Compare dialectal Azerbaijani palax, yeryapalağı (“short”).

unk

unknown

Զոր օրինակ ոչ էր նա եղէգն բալախ, և ոչ հանդերձ փափկութան զգեցեալ էր։

5th century, Ephrem the Syrian, Meknutʻiwn Awetarani hamabarbaṙ, (1836 edition, page 93)

Zor ōrinak očʻ ēr na ełēgn balax, ew očʻ handerj pʻapʻkutʻan zgecʻeal ēr.


թաթ

head

թաթ • (tʻatʻ)

xcl-noun

թաթ • (tʻatʻ)

tʻatʻ (romanization)
թաթ (nominative singular)
թաթք (nominative plural)
թաթի (genitive singular)
թաթից (genitive plural)
թաթի (dative singular)
թաթից (dative plural)
թաթ (accusative singular)
թաթս (accusative plural)
թաթէ (ablative singular)
թաթից (ablative plural)
թաթիւ (instrumental singular)
թաթիւք (instrumental plural)
թաթի (locative singular)
թաթս (locative plural)

Armenian: թաթ (tʻatʻ)

desctree

→ Georgian: თათი (tati)
→ Mingrelian: თვათვი (tvatvi)

Uncertain. Ačaṙean and Olsen leave the origin open.
J̌ahukyan derives from Proto-Indo-European *teh₂g-t-, enlarged from the root *teh₂g- (“to touch”), whence Latin tangō (“to touch”) and tālus (“ankle; heel”), etc. (see also թակարդ (tʻakard)). Alternatively, according to him we may be dealing with a Lallwort with parallels in Indo-European and non-Indo-European languages; compare German Tatze and Romanian talpă with their many relations.

թաթ ոտից

թաթ կենդանեաց

թաթ երկաթի

Հարցէ զքեզ Տէր չարաչար կեղով ի ծունկս եւ ի սրունս, եւ ոչ կարասցես բժշկել ի թաթից ոտից քոց մինչեւ ցգլուխ քո։

The Lord shall smite thee in the knees, and in the legs, with a sore botch that cannot be healed, from the sole of thy foot unto the top of thy head.

Harcʻē zkʻez Tēr čʻaračʻar kełov i cunks ew i sruns, ew očʻ karascʻes bžškel i tʻatʻicʻ oticʻ kʻocʻ minčʻew cʻglux kʻo.

Եւ տեսանէ ոչ ի քուն երազ եւ ոչ յարթնութեան տեսիլ, այլ ի սրտին գործարանի երեւութացեալ հոգւոյն աչաց թաթ ձեռին աջոյ՝ գրելով ի վերայ վիմի […]
Ew tesanē očʻ i kʻun eraz ew očʻ yartʻnutʻean tesil, ayl i srtin gorcarani erewutʻacʻeal hogwoyn ačʻacʻ tʻatʻ jeṙin aǰoy, grelov i veray vimi[…]

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 3.53

1978 translation by Robert W. Thompson
And he saw not a dream in sleep, not a vision while awake, but in the depths of his heart there appeared to the eyes of his soul a right hand writing on rock […]

Առիւծքն թաթիւքն զոտսն մաքրէին [սրբոյն] […]
Aṙiwckʻn tʻatʻiwkʻn zotsn makʻrēin [srboyn][…]

The lions were cleaning the feet [of the saint] with paws […]

թաթ կշռոց

(post-Classical) scale (either of the pans, trays, or dishes of a balance or scales)


լափեմ

head

լափեմ • (lapʻem)

xcl-verb

լափեմ • (lapʻem)

lapʻem (romanization)
լափել (infinitive)
լափեցեալ (participle)
լափեալ (participle)
լափեց- (stem)
լափեմ (first-person indicative present singular)
լափես (indicative present second-person singular)
լափէ (indicative present singular third-person)
լափեմք (first-person indicative plural present)
լափէք (indicative plural present second-person)
լափեն (indicative plural present third-person)
լափէի (first-person imperfect indicative singular)
լափեի (lapʻēi, lapʻei*) (first-person imperfect indicative singular)
լափէիր (imperfect indicative second-person singular)
լափեիր (lapʻēir, lapʻeir*) (imperfect indicative second-person singular)
լափէր (imperfect indicative singular third-person)
լափէաք (first-person imperfect indicative plural)
լափեաք (lapʻēakʻ, lapʻeakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
լափէիք (imperfect indicative plural second-person)
լափեիք (lapʻēikʻ, lapʻeikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
լափէին (imperfect indicative plural third-person)
լափեին (lapʻēin, lapʻein*) (imperfect indicative plural third-person)
լափեցի (aorist first-person indicative singular)
լափեցեր (aorist indicative second-person singular)
լափեաց (aorist indicative singular third-person)
լափեցաք (aorist first-person indicative plural)
լափեցէք (aorist indicative plural second-person)
լափեցիք (aorist indicative plural second-person)
լափեցին (aorist indicative plural third-person)
լափիցեմ (first-person present singular subjunctive)
լափիցես (present second-person singular subjunctive)
լափիցէ (present singular subjunctive third-person)
լափիցեմք (first-person plural present subjunctive)
լափիցէք (plural present second-person subjunctive)
լափիցեն (plural present subjunctive third-person)
լափեցից (aorist first-person singular subjunctive)
լափեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
լափեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
լափեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
լափեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
լափեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
լափեա՛ (imperative rare singular)
լափեցէ՛ք (imperative plural rare)
լափեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
լափեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ լափեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ լափէք (imperative plural prohibitive rare)

xcl-conj

active

լափեցեալ, լափեալ

լափէի, լափեի*

լափէիր, լափեիր*

լափէաք, լափեաք*

լափէիք, լափեիք*

լափէին, լափեին*

լափեցէք, լափեցիք

Armenian: լափել (lapʻel)

From Proto-Indo-European *lh₂P- (“to lick”). A close cognate in Ancient Greek λαφύσσω (laphússō, “swallow, gulp down”).

cog

(transitive, figuratively) to eat up greedily, to devour, to consume


լափել

head

լափել • (lapʻel)

lapʻel (romanization)
լափել (nominative singular uncountable)
լափելոյ (genitive singular uncountable)
լափելոյ (dative singular uncountable)
լափել (accusative singular uncountable)
լափելոյ (ablative singular uncountable)
լափելով (instrumental singular uncountable)
լափել (locative singular uncountable)


գթութիւն

գթութիւն • (gtʻutʻiwn)

xcl-noun

գթութիւն • (gtʻutʻiwn)

gtʻutʻiwn (romanization)
գթութիւն (nominative singular)
գթութիւնք (nominative plural)
գթութեան (genitive singular)
գթութեանց (genitive plural)
գթութեան (dative singular)
գթութեանց (dative plural)
գթութիւն (accusative singular)
գթութիւնս (accusative plural)
գթութենէ (ablative singular)
գթութեանց (ablative plural)
գթութեամբ (instrumental singular)
գթութեամբք (instrumental plural)
գթութեան (locative singular)
գթութիւնս (locative plural)

Armenian: գթություն (gtʻutʻyun)


վիշտ

head

վիշտ • (višt)

xcl-noun

վիշտ • (višt)

višt (romanization)
վիշտ (nominative singular)
վիշտք (nominative plural)
վշտի (genitive singular)
վշտաց (genitive plural)
վշտի (dative singular)
վշտաց (dative plural)
վիշտ (accusative singular)
վիշտս (accusative plural)
վշտէ (ablative singular)
վշտաց (ablative plural)
վշտաւ (instrumental singular)
վշտաւք = վշտօք (vštawkʻ = vštōkʻ) (instrumental plural)
վշտի (locative singular)
վիշտս (locative plural)
վիշտ (nominative singular)
վիշտք (nominative plural)
վշտի (genitive singular)
վշտից (genitive plural)
վշտի (dative singular)
վշտից (dative plural)
վիշտ (accusative singular)
վիշտս (accusative plural)
վշտէ (ablative singular)
վշտից (ablative plural)
վշտիւ (instrumental singular)
վշտիւք (instrumental plural)
վշտի (locative singular)
վիշտս (locative plural)

xcl-decl-noun

վշտաւք = վշտօք

Armenian: վիշտ (višt)

Since Müller connected with Sanskrit विष्टि (viṣṭi), विष्टी (viṣṭī, “forced service, compulsory work”) and considered an Iranian borrowing. Compare Khotanese [script needed] (āviṣṭa-, “troubled”), Sogdian [script needed] (ʾʾwyštk, “confused”).

cog

վիշտք ամպրոպաց

վիշտ դառնութեան

դժնդակ վիշտք

ի վշտէն, առ վշտի, առ վշտի վտանգին

through affliction, tribulation or grief

վիշտս հասուցանել

to grieve, to pain, to concern, to distress, to cause sorrow, to afflict, to vex

ի վիշտս մտանել

to grieve at, to be pained at, to take to heart, to sorrow for, to be afflicted

վիշտ է ինձ

I am greatly concerned at, it is with pain that I ...

բազում վիշտք ի վշտաց հասանէին ազգին

many disasters successively fell on the nation

ամենայն փափկութիւն հայոց եհաս ի վիշտս վտանգի

all the pleasures of the Armenians were changed for extreme dangers

amenayn pʻapʻkutʻiwn hayocʻ ehas i višts vtangi

ի վշտի մաշեն զանձինս

չիք ինչ հեշտի առանց վշտի


գութ

head

գութ • (gutʻ)

xcl-noun

գութ • (gutʻ)

gutʻ (romanization)
գութ (nominative singular)
գութք (nominative plural)
գթոյ (genitive singular)
գթոց (genitive plural)
գթոյ (dative singular)
գթոց (dative plural)
գութ (accusative singular)
գութս (accusative plural)
գթոյ (ablative singular)
գթոց (ablative plural)
գթով (instrumental singular)
գթովք (instrumental plural)
գութ (locative singular)
գութս (locative plural)

Armenian: գութ (gutʻ)

The origin is uncertain.
According to J̌ahukyan, perhaps inherited from Proto-Indo-European *gʰōdʰ-to-, from the root *gʰedʰ- (“to unite, be associated, suit”), whence Proto-Germanic *gōdaz (“good”), Old Church Slavonic ꙋгодити (ugoditi, “to please, be pleasing”), Russian вы́года (výgoda, “profit”), etc. He remarks that inheritance from Proto-Indo-European *gʰow-to-, from the root *gʰow- (“to notice, pay attention to”), whence Latin faveo (“to favour”), Old Norse gá (“to heed, mark”), is less likely.
Olsen derives from Proto-Indo-European *woHto-.

cog

ի գութ շարժել, ածել, գութ արկանել, ի գութ խանդաղատանց շարժել

i gutʻ šaržel, acel, gutʻ arkanel, i gutʻ xandałatancʻ šaržel

փակել զգութս իւր յումեէէ

գութք նորա առաւել եւս են ի ձեզ

առ գութ տոհմի նորա

յիմարիլ ի գութ երեսաց ուրուք

to go mad on account of the beauty of some one

գութ մեր առաջի երեսաց քոց

let our supplications find favour in thy sight

կին առնուլ ի նմանէ զի գութ անկցի

to marry into his family for the purpose of strengthening the bonds of friendship

իսկ յորժամ երկնաւորք շնորհքն հայրենի (var. հայրենի գոյթն) եկին հասին ի վերայ մեր եւ տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի, ընկալեալ զպատուիրանս նորա կեցցուք։
isk yoržam erknaworkʻ šnorhkʻn hayreni (var. hayreni goytʻn) ekin hasin i veray mer ew teaṙn meroy Yisusi Kʻristosi, ənkaleal zpatuirans nora kecʻcʻukʻ.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).22.19

And when the father's heavenly grace reached us and our Lord Jesus Christ, we shall be saved accepting his commandments.

Եւ մինչդեռ ես խօսէի եւ յաղօթս կայի, եւ խոստովան լինէի զմեղս իմ եւ զմեղս ժողովրդեանն Իսրայելի, եւ արկանէի զգութս առաջի Տեառն Աստուածոյ իմոյ վասն լերինն սրբոյ։

And whiles I [was] speaking, and praying, and confessing my sin and the sin of my people Israel, and presenting my supplication before the LORD my God for the holy mountain of my God.

Ew minčʻdeṙ es xōsēi ew yałōtʻs kayi, ew xostovan linēi zmełs im ew zmełs žołovrdeann Israyeli, ew arkanēi zgutʻs aṙaǰi Teaṙn Astuacoy imoy vasn lerinn srboy.


տապակ

tapak (romanization)
տապակ (nominative singular)
տապակք (nominative plural)
տապակի (genitive singular)
տապակաց (genitive plural)
տապակի (dative singular)
տապակաց (dative plural)
տապակ (accusative singular)
տապակս (accusative plural)
տապակէ (ablative singular)
տապակաց (ablative plural)
տապակաւ (instrumental singular)
տապակի (locative singular)
տապակս (locative plural)
տապակ (nominative singular)
տապակք (nominative plural)
տապակոյ (genitive singular)
տապակոց (genitive plural)
տապակոյ (dative singular)
տապակոց (dative plural)
տապակ (accusative singular)
տապակս (accusative plural)
տապակոյ (ablative singular)
տապակոց (ablative plural)
տապակով (instrumental singular)
տապակովք (instrumental plural)
տապակ (locative singular)
տապակս (locative plural)

xcl-decl-noun

տապակաւք = տապակօք

→ Armenian: տապակ (tapak)

desc

→? Old Georgian: ტაპაკი (ṭaṗaḳi), ტაბაკი (ṭabaḳi), ტაფაკი (ṭapaḳi)

From early Middle Persian *tāpak, attested in late Middle Persian as tʾp̄k' (tābag); see there for more.


Ասպուրակ

head

Ասպուրակ • (Aspurak)

xcl-proper noun

Ասպուրակ • (Aspurak)

Aspurak (romanization)
Ասպուրակ (nominative singular uncountable)
Ասպուրակայ (genitive singular uncountable)
Ասպուրակայ (dative singular uncountable)
Ասպուրակ (accusative singular uncountable)
Ասպուրակայ (ablative singular uncountable)
Ասպուրակաւ (instrumental singular uncountable)
Ասպուրակ (locative singular uncountable)

Armenian: Ասպուրակ (Aspurak)

Alternative form of Ասպուրակէս (Aspurakēs)


Ասպուրակէս

head

Ասպուրակէս • (Aspurakēs)

xcl-proper noun

Ասպուրակէս • (Aspurakēs)

Aspurakēs (romanization)
Ասպուրակէս (nominative singular uncountable)
Ասպուրակայ (genitive singular uncountable)
Ասպուրակայ (dative singular uncountable)
Ասպուրակէս (accusative singular uncountable)
Ասպուրակայ (ablative singular uncountable)
Ասպուրակաւ (instrumental singular uncountable)
Ասպուրակէս (locative singular uncountable)

Armenian: Ասպուրակես (Aspurakes)

PIE word
 *h₁éḱwos
Borne by Armenian persons in the 4th and 5th centuries AD.
Certainly an Iranian name with a Grecized ending -էս (-ēs), but the details remain unclear.
Justi connects with Old Persian 𐎠𐎿𐎲𐎠𐎼 (a-s-b-a-r /asabāra-/), Middle Persian ʾswbʾl (aswār, “horseman”). This is not accepted by Ačaṙyan, who leaves the origin open.
Abaev and Nalbandjan derive by metathesis from Alanic *Æspӕruk (see Proto-Ossetic *Aspaurūkɨ).
Related to Inscriptional Parthian 𐭀𐭎𐭐𐭅𐭓𐭊 (ʾspwrk /Aspōrak/).
Compare also the name Ասպրակոս (Asprakos).


կոթող

head

կոթող • (kotʻoł)

xcl-noun

կոթող • (kotʻoł)

kotʻoł (romanization)
կոթող (nominative singular)
կոթողք (nominative plural)
կոթողի (genitive singular)
կոթողաց (genitive plural)
կոթողի (dative singular)
կոթողաց (dative plural)
կոթող (accusative singular)
կոթողս (accusative plural)
կոթողէ (ablative singular)
կոթողաց (ablative plural)
կոթողաւ (instrumental singular)
կոթողի (locative singular)
կոթողս (locative plural)
կոթող (nominative singular)
կոթողք (nominative plural)
կոթողի (genitive singular)
կոթողից (genitive plural)
կոթողի (dative singular)
կոթողից (dative plural)
կոթող (accusative singular)
կոթողս (accusative plural)
կոթողէ (ablative singular)
կոթողից (ablative plural)
կոթողիւ (instrumental singular)
կոթողիւք (instrumental plural)
կոթողի (locative singular)
կոթողս (locative plural)

xcl-decl-noun

կոթողաւք = կոթողօք

among the oblique cases only the genitive-dative-locative singular <i class="Armn mention" lang="xcl">կոթողի</i> (kotʻołi) is attested classically

Armenian: կոթող (kotʻoġ)

→ Old Georgian: გოდოლი (godoli) (possibly)

Georgian: გოდოლი (godoli)

The origin is uncertain.
Nor baṙgirkʿ haykazean lezui compares with Old Georgian გოდოლი (godoli, “pillar; tower”). Ačaṙean considers the latter to be a borrowing from Armenian and leaves the origin of կոթող (kotʻoł) open.
Nicholas Adontz derives from Akkadian 𒆪𒁺𒊒 (kudurru, “kudurru, boundary stone”), which is accepted by J̌ahukyan 1987 with a question mark. This etymology is criticized by Russell on phonetic (-ռ- (-ṙ-) is expected rather than -ղ- (-ł-)) and cultural grounds (there is no material evidence of boundary stones in Armenia before the time of Artašēs I, i.e. a millennium after the Akkadian influence). Russell prefers a relation with Armenian կոթ (kotʻ, “handle; stem”) in the sense of something elongated and upraised, or, if a Semitic root is to be sought, a form of the root ɡ-d-l, whence Hebrew מִגְדָּל (miḡdāl, “tower”), Classical Syriac ܡܓܕܠܐ (maḡdlā, “tower”).
J̌ahukyan 2010 considers the origin to be unknown, remarking only that a relation with Armenian կոթ (kotʻ, “handle; stem”) or Proto-Indo-European *gʷet- (“swelling”) is unlikely. See Pokorny on this root.

cog

եւ ասէ․ Զի՞նչ է կոթողն այն զոր ես տեսանեմ։ Եւ ասեն ցնա արք քաղաքին․ Այրն Աստուծոյ է՝ որ եկն ի Յուդայ, եւ բարբառեցաւ զբանս զայսոսիկ ի վերայ սեղանոյն Բեթելայ։

Then he said, "What is this monument that I see?" And the men of the city told him, "It is the grave of the man of God who came from Judah and proclaimed these things which you have done against the altar of Bethel."

ew asē; Zinčʻ ē kotʻołn ayn zor es tesanem. Ew asen cʻna arkʻ kʻałakʻin; Ayrn Astucoy ē, or ekn i Yuday, ew barbaṙecʻaw zbans zaysosik i veray sełanoyn Betʻelay.

Զի ի միոջէ բարբառոյ հազարք փախիցեն, եւ ի բարբառոյ հնգից բազումք փախիցեն․ մինչեւ մնասջիք իբրեւ զձող ցցեալ ի վերայ լերին, եւ իբրեւ զկոթող կանգնեալ ի վերայ բլրոյ։

One thousand shall flee at the rebuke of one; at the rebuke of five shall ye flee: till ye be left as a beacon upon the top of a mountain, and as an ensign on an hill.

Zi i mioǰē barbaṙoy hazarkʻ pʻaxicʻen, ew i barbaṙoy hngicʻ bazumkʻ pʻaxicʻen; minčʻew mnasǰikʻ ibrew zjoł cʻcʻeal i veray lerin, ew ibrew zkotʻoł kangneal i veray blroy.

Եւ շինեցեր զպոռնկոցս ի գլուխս ամենայն ճանապարհաց, եւ կոթողս կոթողէիր յամենայն հրապարակս․ եւ ոչ եղեր իբրեւ զկին մի պոռնիկ որ ժողովէ զկապէնս։

In that thou buildest thine eminent place in the head of every way, and makest thine high place in every street; and hast not been as an harlot, in that thou scornest hire.

Ew šinecʻer zpoṙnkocʻs i gluxs amenayn čanaparhacʻ, ew kotʻołs kotʻołēir yamenayn hraparaks; ew očʻ ełer ibrew zkin mi poṙnik or žołovē zkapēns.

Եւ մատնեցից զքեզ ի ձեռս նոցա, եւ կործանեսցեն զպոռնկոցս քո, եւ քակեսցեն զկոթողս քո, եւ մերկասցեն ի քէն զհանդերձս քո, եւ առցեն զպսակս պարծանաց քոց, եւ թողցեն զքեզ մերկ խայտառակեալ։

And I will also give thee into their hand, and they shall throw down thine eminent place, and shall break down thy high places: they shall strip thee also of thy clothes, and shall take thy fair jewels, and leave thee naked and bare.

Ew matnecʻicʻ zkʻez i jeṙs nocʻa, ew korcanescʻen zpoṙnkocʻs kʻo, ew kʻakescʻen zkotʻołs kʻo, ew merkascʻen i kʻēn zhanderjs kʻo, ew aṙcʻen zpsaks parcanacʻ kʻocʻ, ew tʻołcʻen zkʻez merk xaytaṙakeal.

Զտապանին աւանդեաց զչափս՝ առ սակաւ սակաւ քաղել զօրէն կոթողի։

Ztapanin awandeacʻ zčʻapʻs, aṙ sakaw sakaw kʻałel zōrēn kotʻołi.

(high) image, beacon, mark, high place, monument, obelisk


սար-

From Middle Persian 𐭫𐭥𐭩𐭱𐭤 (LOYŠE /sar/). The same Iranian word is found in wholly-borrowed կախարդասար (kaxardasar) and in Մանկասար (Mankasar).


խրախուսել

head

խրախուսել • (xraxusel)

xraxusel (romanization)
խրախուսել (nominative singular uncountable)
խրախուսելոյ (genitive singular uncountable)
խրախուսելոյ (dative singular uncountable)
խրախուսել (accusative singular uncountable)
խրախուսելոյ (ablative singular uncountable)
խրախուսելով (instrumental singular uncountable)
խրախուսել (locative singular uncountable)


բոռ

boṙ (romanization)
բոռ (nominative singular)
բոռք (nominative plural)
բոռոյ (genitive singular)
բոռոց (genitive plural)
բոռոյ (dative singular)
բոռոց (dative plural)
բոռ (accusative singular)
բոռս (accusative plural)
բոռոյ (ablative singular)
բոռոց (ablative plural)
բոռով (instrumental singular)
բոռովք (instrumental plural)
բոռ (locative singular)
բոռս (locative plural)

Armenian: բոռ (boṙ)

Georgian: ბორა (bora)

From Proto-Indo-European *bʰor- (“to hum, buzz”) and cognate with Ancient Greek πεμ-φρη-δών (pem-phrē-dṓn, “kind of wasp, tree wasp”), Sanskrit बम्भर (bambhara, “bee”), भम्भराली (bhambharālī, “fly”), Lithuanian bim̃balas, Lithuanian bim̃bilas (“hornet”), Latvian bimbals (“horsefly”), bambals (“beetle”).


ցաքի

head

ցաքի • (cʻakʻi)

xcl-noun

ցաքի • (cʻakʻi)

cʻakʻi (romanization)
ցաքի (nominative singular)
ցաքիք (nominative plural)
ցաքւոյ (genitive singular)
ցաքեաց (genitive plural)
ցաքւոյ (dative singular)
ցաքեաց (dative plural)
ցաքի (accusative singular)
ցաքիս (accusative plural)
ցաքւոյ (ablative singular)
ցաքեաց (ablative plural)
ցաքեաւ (instrumental singular)
ցաքի (locative singular)
ցաքիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ցաքեաւք = ցաքեօք

Armenian: ցաքի (cʻakʻi)

From *ցաք (*cʻakʻ) + -ի (-i). See ցաք (cʻakʻ) for more.

Եւ ոմանց ի տերևոց ցաքւոյ (var. ցաբւոյ) և ի կորզոց հիւնից աղացեալ թրէին, յարեգակնային տապոյն արարեալ բլիթս և այն իսկ էր նոցա կերակուր և ոչ հաց[…]
Ew omancʻ i terewocʻ cʻakʻwoy (var. cʻabwoy) ew i korzocʻ hiwnicʻ ałacʻeal tʻrēin, yaregaknayin tapoyn arareal blitʻs ew ayn isk ēr nocʻa kerakur ew očʻ hacʻ[…]

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros]

Paliurus spina-christi
Paliurus spina-christi#Translingual

Christ's thorn, Jerusalem thorn, Paliurus spina-christi


սոկրատիկոս

From Ancient Greek Σωκρατικός (Sōkratikós).

[…] որպէս ասէ սոկրատիկոս Պղատոն […]
[…]orpēs asē sokratikos Płaton[…]

Socratic (member of the Socratic school of philosophy)


պրաս

Armenian: պրաս (pras)

Middle Armenian: պռաս (pṙas)

Զի յիշեցաք զձուկնն, զոր ուտէաք յԵգիպտոս ձրի, եւ զսեխն եւ զմեղրապոպ եւ զպրասն (var. զպարասխն, զպրասխն, զպրաս) եւ զսոխն եւ զխստոր։
Zi yišecʻakʻ zjuknn, zor utēakʻ yEgiptos jri, ew zsexn ew zmełrapop ew zprasn (var. zparasxn, zprasxn, zpras) ew zsoxn ew zxstor.

Translation by New English Translation of the Septuagint
We remembered the fish that we used to eat in Egypt for nothing, and the cucumbers and the melons and the leeks and the onions and the garlic.

Իսկ ՚ի գիջոյն և ՚ի թեթևէն՝ որ ըստ մասանց ջերմին է, պրաս․ իսկ հողանման ջերմ կաղամբ և այլ ա՟մ կծու․ իսկ թեթևագոյնսն ՚ի դդումսն և ՚ի սեխս և ՚ի մեղրապոպս։

Ephrem the Syrian, Yayn čaṙēn or vasn erašti ew vašxaṙuacʻ [Homily on Draught and Usurers]

Isk ’i giǰoyn ew ’i tʻetʻewēn, or əst masancʻ ǰermin ē, pras; isk hołanman ǰerm kałamb ew ayl a.m kcu; isk tʻetʻewagoynsn ’i ddumsn ew ’i sexs ew ’i mełrapops.

Allium porrum
Allium porrum#Translingual


թրթուր

head

թրթուր • (tʻrtʻur)

xcl-noun

թրթուր • (tʻrtʻur)

tʻrtʻur (romanization)
թրթուր (nominative singular)
թրթուրք (nominative plural)
թրթրոյ (genitive singular)
թրթրոց (genitive plural)
թրթրոյ (dative singular)
թրթրոց (dative plural)
թրթուր (accusative singular)
թրթուրս (accusative plural)
թրթրոյ (ablative singular)
թրթրոց (ablative plural)
թրթրով (instrumental singular)
թրթրովք (instrumental plural)
թրթուր (locative singular)
թրթուրս (locative plural)

alter

թռթուր (tʻṙtʻur) — Mush

թա̈յթույ (tʻäytʻuy) — Haçin

թռթոռ (tʻṙtʻoṙ) — Vozm

Armenian: թրթուր (tʻrtʻur) — literary, Akhaltsikhe, Kharberd, Erzurum, Sivas, թուրթուր (tʻurtʻur) — Nor Nakhichevan, Tekirdağ, թը՝րթուր (tʻə,rtʻur), թը՝յթուր (tʻə,ytʻur), թօյթույ (tʻōytʻuy), թօրթուր (tʻōrtʻur) — Zeitun, թրթուռ (tʻrtʻuṙ) — Ararat, New Julfa, թռթուր (tʻṙtʻur) — Mush, թռթուռ (tʻṙtʻuṙ) — Alashkert, Van, Salmas, թա̈յթույ (tʻäytʻuy) — Haçin, թռթոռ (tʻṙtʻoṙ) — Vozm, թըռթօռ (tʻəṙtʻōṙ) — Agulis, Moks

→ Azerbaijani: tırtıl

→ Crimean Tatar: тыртыр

→ Russian: тырты́р (tyrtýr)

→ Mariupol Greek: тырты́р (tyrtýr)

desc

→ Ottoman Turkish: طرطر (tırtır), طرتیل (tırtıl)

Turkish: tırtıl, tırtır, turtar, tıltar, tırtor, turtur, tortor

alter

→ Armenian: թըրթըր (tʻərtʻər) — Aslanbeg, Constantinople

desc

→ Northern Kurdish: tirtûl, tertûr, turtûr, tertûl, tirtire, tirtirk, tirtirîk

→ Zazaki: tertul, tirtul, tertur, tertul, tirtir, tertûr, teltur, tentur

→ Romanian: tertel

→ Udi: тыртыр (tərtər)

Reduplication of *թուր- (*tʻur-), from Proto-Indo-European *tōr-, from *terh₁- (“to rub, turn”), whence թուր (tʻur, “sword”); among the cognates compare especially Ancient Greek τερηδών (terēdṓn), Latin tarmes (“woodworm”), Lithuanian trandẽ (“maggot”).

Զմնացորդս թրթրոյ եկեր մարախ, եւ զմնացորդս մարախոյ եկեր ջորեակ, եւ զմնացորդս ջորեկի եկեր երեւիլ։

Zmnacʻords tʻrtʻroy eker marax, ew zmnacʻords maraxoy eker ǰoreak, ew zmnacʻords ǰoreki eker erewil.


կոճապղպեղ

head

կոճապղպեղ • (kočapłpeł)

xcl-noun

կոճապղպեղ • (kočapłpeł)

Armenian: կոճապղպեղ (kočapġpeġ)

պան ի կոճապղպեղէ


փափկամորթ

head

փափկամորթ • (pʻapʻkamortʻ)

xcl-adj

փափկամորթ • (pʻapʻkamortʻ)

pʻapʻkamortʻ (romanization)
փափկամորթ (nominative singular)
փափկամորթք (nominative plural)
փափկամորթ (accusative singular)
փափկամորթս (accusative plural)
փափկամորթս (locative plural)

Armenian: փափկամորթ (pʻapʻkamortʻ)

փափուկ (pʻapʻuk) + -ա- (-a-) + մորթ (mortʻ)


փափուկ

head

փափուկ • (pʻapʻuk)

xcl-adj

փափուկ • (pʻapʻuk)

pʻapʻuk (romanization)
փափուկ (nominative singular)
փափուկք (nominative plural)
փափկի (genitive singular)
փափկաց (genitive plural)
փափկի (dative singular)
փափկաց (dative plural)
փափուկ (accusative singular)
փափուկս (accusative plural)
փափկէ (ablative singular)
փափկաց (ablative plural)
փափկաւ (instrumental singular)
փափկի (locative singular)
փափուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

փափկաւք = փափկօք

Armenian: փափուկ (pʻapʻuk)

→ Georgian: ფაფუკი (papuḳi)

→ Udi: папукӏ (papuḳ)

unk

unknown

փափուկս

փափուկ ախորժակ

փափուկ խիղճ


կաղապար

head

կաղապար • (kałapar)

xcl-noun

կաղապար • (kałapar)

kałapar (romanization)
կաղապար (nominative singular)
կաղապարք (nominative plural)
կաղապարի (genitive singular)
կաղապարաց (genitive plural)
կաղապարի (dative singular)
կաղապարաց (dative plural)
կաղապար (accusative singular)
կաղապարս (accusative plural)
կաղապարէ (ablative singular)
կաղապարաց (ablative plural)
կաղապարաւ (instrumental singular)
կաղապարի (locative singular)
կաղապարս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաղապարաւք = կաղապարօք

Middle Armenian: կաղպար (kaġpar)

Armenian: կաղպար (kaġpar)

→ Armenian: կաղապար (kaġapar)

From Ancient Greek καλοπόδιον (kalopódion), καλαπόδιον (kalapódion). In light of -ր (-r), the borrowing must have happened via Northwestern Iranian, as with Old Armenian լամպար (lampar). Note that intervocalic Parthian -δ- yields Armenian ր (r), as in վրան (vran). Doublet of գաղափար (gałapʻar).

կաղապար արկանել


ցոյց

head

ցոյց • (cʻoycʻ)

xcl-noun

ցոյց • (cʻoycʻ)

cʻoycʻ (romanization)
ցոյց (nominative singular)
ցոյցք (nominative plural)
ցուցի (genitive singular)
ցուցից (genitive plural)
ցուցի (dative singular)
ցուցից (dative plural)
ցոյց (accusative singular)
ցոյցս (accusative plural)
ցուցէ (ablative singular)
ցուցից (ablative plural)
ցուցիւ (instrumental singular)
ցուցիւք (instrumental plural)
ցուցի (locative singular)
ցոյցս (locative plural)

xcl-decl-noun

the evidence for i-declension is post-classical

Armenian: ցույց (cʻuycʻ)

From Proto-Indo-European *(s)kewsḱ-, grown from *(s)kewh₁- (“to perceive; to observe”).

ցոյցս առնել

to show, to show off, to make parade or display of, to display

առնել ինչ ի ցոյցս մարդկան

to do any thing so as to be seen of men, ostentatiously, for mere show, to obtain applause fraudulently

ցոյց բարեկամութեան

ցոյց մեծարանաց

ի ցոյց, ի ցոյցս, ի ցոյցս ինչ

only for show, for pretence, for ostentation

հաստատուն ցոյց

լինել ի ցոյցս

to be exposed to mockery or contempt, to be the laughing-stock, the butt of

զոմանս ցոյց առնել ի խրատ այլոց

to hold up to opprobrium for example to others


անցեալ

head

անցեալ • (ancʻeal)

ancʻeal (romanization)
անցեալ (nominative singular uncountable)
անցելոյ (genitive singular uncountable)
անցելոյ (dative singular uncountable)
անցեալ (accusative singular uncountable)
անցելոյ (ablative singular uncountable)
անցելով (instrumental singular uncountable)
անցելում (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

note the unusual locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-մ</i> (-m)


արձակ

arjak (romanization)
արձակ (nominative singular)
արձակք (nominative plural)
արձակի (genitive singular)
արձակաց (genitive plural)
արձակի (dative singular)
արձակաց (dative plural)
արձակ (accusative singular)
արձակս (accusative plural)
արձակէ (ablative singular)
արձակաց (ablative plural)
արձակաւ (instrumental singular)
արձակի (locative singular)
արձակս (locative plural)

xcl-decl-noun

արձակաւք = արձակօք

Armenian: արձակ (arjak)

An Iranian borrowing. Compare Manichaean Parthian [Manichaean needed] (hyrz- /hirz-/, “to let, leave, abandon; remit (of sins), establish, appoint”), Avestan 𐬵𐬀𐬭𐬆𐬰𐬀𐬌𐬙𐬌 (har^əzaⁱti, “to dismiss, to let go”), Persian هلیدن (helidan, “to dismiss, to abandon; to let go”), هشتن (heštan, “to leave, abandon”), Sanskrit सृजति (sṛjati, “discharge, emit”), all ultimately from Proto-Indo-European *selǵ-. The -զ- (-z-) in the derived term համարզակիմ (hamarzakim) has an etymological value.

cog

արձակ արձակ

արձակ համարձակ

bold; unbridled, licentious, rash, dissolute, debauched

արձակ բան


լեառնակ

head

լեառնակ • (leaṙnak)

xcl-noun

լեառնակ • (leaṙnak)

Transliteration of Ancient Greek λάρναξ (lárnax), which must have stood in the Greek original of Paterica and was correctly transliterated by the Armenian translator as *լառնակ (*laṙnak). This was then "corrected" to լեառնակ (leaṙnak) by the later copying scribes, who were unfamiliar with the rare word and confused it with լեառն (leaṙn, “mountain”) and its derivatives, e.g. լեառնական (leaṙnakan, “mountainous”).

transliteration

[…] եւ մտեալ անկցիս ՚ի վերայ լեառնակի (var. լեառնականի) հարցն եւ ասա […]
[…] ew mteal ankcʻis ’i veray leaṙnaki (var. leaṙnakani) harcʻn ew asa […]

Varkʻ srbocʻ harancʾ [Paterica] Vasn poṙnkutʻean

[…] and having entered, you shall fall on the larnax of the fathers and say...


նախգիր

Տէր Յոհան Մանդակունի․ սա նախգիր գտաւ Հայաստանեայցս ժամակարգութեանց […]
Tēr Yohan Mandakuni; sa naxgir gtaw Hayastaneaycʻs žamakargutʻeancʻ[…]

Tēr Yohan Mandakuni: he became the first-founder of the Armenian divine service...


գեղջ

head

գեղջ • (gełǰ)


յանդուգն

յանդուգն • (yandugn)

xcl-adj

յանդուգն • (yandugn)

yandugn (romanization)
յանդուգն (nominative singular)
յանդգունք (nominative plural)
յանդուգն (accusative singular)

Ačaṙean derives from յ- (y-) + ան- (an-) + *դուգն (*dugn), from Proto-Indo-European *dʰugʰ-, zero-grade of *dʰewgʰ- (“to be strong, have force”). The prefix ան- (an-) here is not the privative one. Among the cognates compare especially the family of English doughty.

մատնիչք, յանդգունք, ամբարհաւաճք, ցանկասէրք մանաւանդ քան աստուածասէրք

treacherous, rash, conceited, lovers of pleasure rather than lovers of God

matničʻkʻ, yandgunkʻ, ambarhawačkʻ, cʻankasērkʻ manawand kʻan astuacasērkʻ


յանդուգն

head

յանդուգն • (yandugn)

xcl-adv

յանդուգն • (yandugn)

Armenian: հանդուգն (handugn)


Գարեգին

Garegin (romanization)
Գարեգին (nominative singular uncountable)
Գարեգնի (genitive singular uncountable)
Գարեգնի (dative singular uncountable)
Գարեգին (accusative singular uncountable)
Գարեգնէ (ablative singular uncountable)
Գարեգնաւ (instrumental singular uncountable)
Գարեգնի (locative singular uncountable)

Armenian: Գարեգին (Garegin)

According to Ačaṙyan, a native Armenian formation meaning “darling, dear, having high value”, composed of *գարի (*gari) + -ա- (-a-) + գին (gin, “price, value”), the unattested *գարի (*gari) presumably meaning “expensive” or “heavy” and inherited from the Proto-Indo-European ancestor of Ancient Greek βαρύς (barús, “heavy”), βάρος (báros, “weight”), Latin gravis (“heavy”), etc. The problem is that the Proto-Indo-European root for these is reconstructed with an initial *gʷ- (see *gʷréh₂us), which in Armenian would have given կ- (k-). Ačaṙean suggest that we may be dealing with a *gʷ → *gʷʰ sound change.


վարել

varel (romanization)
վարել (nominative singular uncountable)
վարելոյ (genitive singular uncountable)
վարելոյ (dative singular uncountable)
վարել (accusative singular uncountable)
վարելոյ (ablative singular uncountable)
վարելով (instrumental singular uncountable)
վարել (locative singular uncountable)


մատնոց

head

մատնոց • (matnocʻ)

xcl-noun

մատնոց • (matnocʻ)

matnocʻ (romanization)
մատնոց (nominative singular)
մատնոցք (nominative plural)
մատնոցի (genitive singular)
մատնոցաց (genitive plural)
մատնոցի (dative singular)
մատնոցաց (dative plural)
մատնոց (accusative singular)
մատնոցս (accusative plural)
մատնոցէ (ablative singular)
մատնոցաց (ablative plural)
մատնոցաւ (instrumental singular)
մատնոցի (locative singular)
մատնոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

մատնոցաւք = մատնոցօք

Armenian: մատնոց (matnocʻ)

մատն (matn, “finger”) + -ոց (-ocʻ, “instrument suffix”)

affix

Հրացուցին զդերձակաց մատնոցս, եւ արկին ՚ի մատունս նորա

Yaysmawurkʻ [The Armenian Church Synaxarion] April 4

Hracʻucʻin zderjakacʻ matnocʻs, ew arkin ’i matuns nora


թարախ

head

թարախ • (tʻarax)

xcl-noun

թարախ • (tʻarax)

tʻarax (romanization)
թարախ (nominative singular)
թարախք (nominative plural)
թարախոյ (genitive singular)
թարախոց (genitive plural)
թարախոյ (dative singular)
թարախոց (dative plural)
թարախ (accusative singular)
թարախս (accusative plural)
թարախոյ (ablative singular)
թարախոց (ablative plural)
թարախով (instrumental singular)
թարախովք (instrumental plural)
թարախ (locative singular)
թարախս (locative plural)
թարախ (nominative singular)
թարախք (nominative plural)
թարախի (genitive singular)
թարախաց (genitive plural)
թարախի (dative singular)
թարախաց (dative plural)
թարախ (accusative singular)
թարախս (accusative plural)
թարախէ (ablative singular)
թարախաց (ablative plural)
թարախաւ (instrumental singular)
թարախի (locative singular)
թարախս (locative plural)

xcl-decl-noun

թարախաւք = թարախօք

Armenian: թարախ (tʻarax)

→ Cappadocian Greek: ταράχι (taráchi)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *(s)ter- (“impure liquid, excrement; to defile; to decay”) grown with -խ (-x), and cognate with Old Armenian թրիք (tʻrikʻ), Russian сте́рва (stérva), Proto-Germanic *þrakjaz.


ստամոք

head

ստամոք • (stamokʻ)

xcl-noun

ստամոք • (stamokʻ)

stamokʻ (romanization)
ստամոք (nominative singular)
ստամոքք (nominative plural)
ստամոքի (genitive singular)
ստամոքաց (genitive plural)
ստամոքի (dative singular)
ստամոքաց (dative plural)
ստամոք (accusative singular)
ստամոքս (accusative plural)
ստամոքէ (ablative singular)
ստամոքաց (ablative plural)
ստամոքաւ (instrumental singular)
ստամոքի (locative singular)
ստամոքս (locative plural)

xcl-decl-noun

ստամոքաւք = ստամոքօք


բանջարեղէն

head

բանջարեղէն • (banǰarełēn)

xcl-adj

բանջարեղէն • (banǰarełēn)

banǰarełēn (romanization)
բանջարեղէն (nominative singular)
բանջարեղէնք (nominative plural)
բանջարեղինի (genitive singular)
բանջարեղինաց (genitive plural)
բանջարեղինի (dative singular)
բանջարեղինաց (dative plural)
բանջարեղէն (accusative singular)
բանջարեղէնս (accusative plural)
բանջարեղինէ (ablative singular)
բանջարեղինաց (ablative plural)
բանջարեղինաւ (instrumental singular)
բանջարեղինի (locative singular)
բանջարեղէնս (locative plural)

xcl-decl-noun

բանջարեղինաց

բանջարեղինաց

բանջարեղինաց

բանջարեղինաւ

բանջարեղինաւք = բանջարեղինօք

Armenian: բանջարեղեն (banǰareġen)


բանջար

head

բանջար • (banǰar)

xcl-noun

բանջար • (banǰar)

banǰar (romanization)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարոյ (genitive singular)
բանջարոց (genitive plural)
բանջարոյ (dative singular)
բանջարոց (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարոյ (ablative singular)
բանջարոց (ablative plural)
բանջարով (instrumental singular)
բանջարովք (instrumental plural)
բանջար (locative singular)
բանջարս (locative plural)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարի (genitive singular)
բանջարից (genitive plural)
բանջարի (dative singular)
բանջարից (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարէ (ablative singular)
բանջարից (ablative plural)
բանջարիւ (instrumental singular)
բանջարիւք (instrumental plural)
բանջարի (locative singular)
բանջարս (locative plural)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարի (genitive singular)
բանջարաց (genitive plural)
բանջարի (dative singular)
բանջարաց (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարէ (ablative singular)
բանջարաց (ablative plural)
բանջարաւ (instrumental singular)
բանջարի (locative singular)
բանջարս (locative plural)

xcl-decl-noun

բանջարաւք = բանջարօք

Armenian: բանջար (banǰar) (see there for further descendants)

→ Old Georgian: ბანჯარი (banǯari)

The origin is unknown.
Ačaṙean derives the related terms in Georgian, Turkish and Kurdish from Armenian.

unk

unknown


եկն

third-person singular aorist active indicative of գամ (gam)


եկի

first-person singular aorist active indicative of գամ (gam)


թաղանթ

head

թաղանթ • (tʻałantʻ)

xcl-noun

թաղանթ • (tʻałantʻ)

tʻałantʻ (romanization)
թաղանթ (nominative singular)
թաղանթք (nominative plural)
թաղանթոյ (genitive singular)
թաղանթոց (genitive plural)
թաղանթոյ (dative singular)
թաղանթոց (dative plural)
թաղանթ (accusative singular)
թաղանթս (accusative plural)
թաղանթոյ (ablative singular)
թաղանթոց (ablative plural)
թաղանթով (instrumental singular)
թաղանթովք (instrumental plural)
թաղանթ (locative singular)
թաղանթս (locative plural)
թաղանթ (nominative singular)
թաղանթք (nominative plural)
թաղանթի (genitive singular)
թաղանթաց (genitive plural)
թաղանթի (dative singular)
թաղանթաց (dative plural)
թաղանթ (accusative singular)
թաղանթս (accusative plural)
թաղանթէ (ablative singular)
թաղանթաց (ablative plural)
թաղանթաւ (instrumental singular)
թաղանթի (locative singular)
թաղանթս (locative plural)

xcl-decl-noun

թաղանթաւք = թաղանթօք

→ Armenian: թաղանթ (tʻaġantʻ) (learned)

unk

unknown


լուաւ

head

լուաւ • (luaw)

third-person singular aorist mediopassive indicative of լսեմ (lsem)


ստորագրել

storagrel (romanization)
ստորագրել (nominative singular uncountable)
ստորագրելոյ (genitive singular uncountable)
ստորագրելոյ (dative singular uncountable)
ստորագրել (accusative singular uncountable)
ստորագրելոյ (ablative singular uncountable)
ստորագրելով (instrumental singular uncountable)
ստորագրել (locative singular uncountable)


մեղադրել

մեղադրել • (meładrel)

meładrel (romanization)
մեղադրել (nominative singular uncountable)
մեղադրելոյ (genitive singular uncountable)
մեղադրելոյ (dative singular uncountable)
մեղադրել (accusative singular uncountable)
մեղադրելոյ (ablative singular uncountable)
մեղադրելով (instrumental singular uncountable)
մեղադրել (locative singular uncountable)


զամբիւղ

զամբիւղ • (zambiwł)

xcl-noun

զամբիւղ • (zambiwł)

zambiwł (romanization)
զամբիւղ (nominative singular)
զամբիւղք (nominative plural)
զամբիւղի (genitive singular)
զամբիւղի (dative singular)
զամբիւղ (accusative singular)
զամբիւղս (accusative plural)
զամբիւղէ (ablative singular)
զամբիւղի (locative singular)
զամբիւղս (locative plural)

Armenian: զամբյուղ (zambyuġ)

An Iranian borrowing. Compare Persian زنبیل (zanbil), Northern Kurdish zembîl, Classical Syriac ܙܒܝܠܐ (zabbīlā, “basket”), all ultimately from Akkadian 𒂟𒁉𒇻 (/zanbilu, zabbilu/, “basket, carrier”).

der

զամբիւղ մի ― zambiwł mi ― a basketful

զամբիւղ զգեստուց

զամբիւղ գործոյ

զամբիւղ պտղոյ

զամբիւղ հացի


կերտել

kertel (romanization)
կերտել (nominative singular uncountable)
կերտելոյ (genitive singular uncountable)
կերտելոյ (dative singular uncountable)
կերտել (accusative singular uncountable)
կերտելոյ (ablative singular uncountable)
կերտելով (instrumental singular uncountable)
կերտել (locative singular uncountable)


ողջախոհ

head

ողջախոհ • (ołǰaxoh)

xcl-adj

ողջախոհ • (ołǰaxoh)

ołǰaxoh (romanization)
ողջախոհ (nominative singular)
ողջախոհք (nominative plural)
ողջախոհի (genitive singular)
ողջախոհաց (genitive plural)
ողջախոհի (dative singular)
ողջախոհաց (dative plural)
ողջախոհ (accusative singular)
ողջախոհս (accusative plural)
ողջախոհէ (ablative singular)
ողջախոհաց (ablative plural)
ողջախոհաւ (instrumental singular)
ողջախոհի (locative singular)
ողջախոհս (locative plural)
ողջախոհ (nominative singular)
ողջախոհք (nominative plural)
ողջախոհի (genitive singular)
ողջախոհից (genitive plural)
ողջախոհի (dative singular)
ողջախոհից (dative plural)
ողջախոհ (accusative singular)
ողջախոհս (accusative plural)
ողջախոհէ (ablative singular)
ողջախոհից (ablative plural)
ողջախոհիւ (instrumental singular)
ողջախոհիւք (instrumental plural)
ողջախոհի (locative singular)
ողջախոհս (locative plural)

xcl-decl-noun

ողջախոհաւք = ողջախոհօք

→ Armenian: ողջախոհ (oġǰaxoh) (learned)

From ողջ (ołǰ) + -ա- (-a-) + -խոհ (-xoh). Calque of Ancient Greek σώφρων (sṓphrōn).

calque

sane; moderate, prudent, sensible, reasonable

Բայց որք ըստ աստուծոյն են եւ ողջախոհք, վասն զի կայուն իրաց են, նորին աղագաւ եւ մնացականագոյնք։

5th century, Gregory of Nazianzus, Epitaph

Baycʻ orkʻ əst astucoyn en ew ołǰaxohkʻ, vasn zi kayun iracʻ en, norin ałagaw ew mnacʻakanagoynkʻ.

self-controlled, temperate, chaste, sober


գրգռել

head

գրգռել • (grgṙel)

grgṙel (romanization)
գրգռել (nominative singular uncountable)
գրգռելոյ (genitive singular uncountable)
գրգռելոյ (dative singular uncountable)
գրգռել (accusative singular uncountable)
գրգռելոյ (ablative singular uncountable)
գրգռելով (instrumental singular uncountable)
գրգռել (locative singular uncountable)


վհատ

vhat (romanization)
վհատ (nominative singular)
վհատք (nominative plural)
վհատ (accusative singular)
վհատս (accusative plural)
վհատս (locative plural)

Armenian: վհատ (vhat)

The origin is unknown. The word has a shape of an Iranian loan.

unk

unknown

disheartened, faint-hearted, discouraged, despondent


մեծանուն

head

մեծանուն • (mecanun)

xcl-adj

մեծանուն • (mecanun)

mecanun (romanization)
մեծանուն (nominative singular)
մեծանունք (nominative plural)
մեծանուն (accusative singular)
մեծանունս (accusative plural)
մեծանունս (locative plural)

Armenian: մեծանուն (mecanun)

very renowned, famous, illustrious, celebrated, great, glorious


կորկոտ

Middle Armenian: կորկոտ (korkot)

Armenian: կորկոտ (korkot)

→ Udi: korkot

desc

→ Ottoman Turkish: غورغوت (gurgut, gorgot)

Turkish: gurgut, karkot, korkot, korkut, korkota, korkuta, korkata

→ Bulgarian: гургу́т (gurgút), корку́т (korkút), курку́ть (kurkútʹ), корку́да (korkúda)

→ Byzantine Greek: κουρκούτη (kourkoútē), κουρκούτιν (kourkoútin), κορκότον (korkóton)

Greek: κουρκούτι (kourkoúti), κουρκούτη (kourkoúti), κουρκουτό (kourkoutó), κορκοτό (korkotó), κορκότο (korkóto)

Pontic Greek: κορκότα (korkóta)

→ Russian: куркутъ (kurkut) [18th c.]

→ Old Georgian: კორკოტი (ḳorḳoṭi)

desctree

Georgian: კორკოტი (ḳorḳoṭi)
→ Bats: კორკოტ (ḳorḳoṭ)

Ačaṙean derives from Proto-Indo-European *gʷo-gʷrod-, a reduplication of *gʷrod-, with such cognates as Lithuanian grūsti (“to pound barley for making groats”), grū́das (“grain”), Latvian grūst (“to pound”), grauds (“grain”), Russian гру́да (grúda, “heap”), English grout, German Grütze (“groats”), Proto-Germanic *grautaz (“coarse, crude; big, large”), *greutą (“grit”) etc. He concedes that the anlaut is problematic being usually reconstructed as *gʰ- for the cognates (e.g. Pokorny has *gʰrēw-), which is incompatible with Armenian կ- (k-).
An interesting parallel is seen in կարկուտ (karkut).

cog

քոնտրոն [=χόνδρος]· ցորէնի կորկոտ
kʻontron [=χόνδρος]· cʻorēni korkot

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]


Սեբէոս

head

Սեբէոս • (Sebēos)

xcl-proper noun

Սեբէոս • (Sebēos)

Sebēos (romanization)
Սեբէոս (nominative singular uncountable)
Սեբէոսի (genitive singular uncountable)
Սեբէոսի (dative singular uncountable)
Սեբէոս (accusative singular uncountable)
Սեբէոսէ (ablative singular uncountable)
Սեբէոսիւ (instrumental singular uncountable)
Սեբէոսի (locative singular uncountable)

Armenian: Սեբեոս (Sebeos)

Borrowed from Ancient Greek Εὐσέβιος (Eusébios) by apheresis. For the apheresis compare Գինոս (Ginos). The form Սեբիոս (Sebios) is more faithful to the Greek original.

an Armenian male given name, Sebeos, notably borne by Sebeos, a 7th-century historian