թեկն

թեկն • (tʻekn)

xcl-noun

թեկն • (tʻekn)

tʻekn (romanization)
թեկն (nominative singular)
թիկունք (nominative plural)
թիկան (genitive singular)
թիկանց (genitive plural)
թիկան (dative singular)
թիկանց (dative plural)
թեկն (accusative singular)
թիկունս (accusative plural)
թիկանէ (ablative singular)
թիկանց (ablative plural)
թիկամբ (instrumental singular)
թիկամբք (instrumental plural)
թիկան (locative singular)
թիկունս (locative plural)

desc

Armenian: թիկունք (tʻikunkʻ), թեկն (tʻekn)

The older form is թէկն (tʻēkn), from Proto-Indo-European *(s)teygʷ-. Cognate with Old Church Slavonic стєгно (stegno) and Old Irish tóeb.

թեկն ածել զիրիք

to attempt; to aspire to, to pant for, to seek; to embroil; to sell off, to dispose of; to explain oneself, to pretend to be

զվարդապետի, զիշխանի թեկն ածել

to pass oneself off for a doctor, for a prince; to play the grandee, to lord it

թեկն ածել զաւագութեան, զպատուոյ

to desire eagerly, to covet the primacy, to aspire to honours

թեկն ածել ումեք

to favour, to support, to assist, to protect, to aid, to defend

թեկն ածել ընդդէմ ուրուք

թեկն ի թեկին

strutting, looking big, playing the swell, walking or acting in a stately, imposing or boastful manner

top of the shoulder, acromion; shoulder bone, shoulder; arm

ի թիկանց, ի թիկունս (կոյս), զթիկամբք ― i tʻikancʻ, i tʻikuns (koys), ztʻikambkʻ ― behind, from behind, backward

բարձրացաւ քան զամենայն ժողովուրդն թիկամբք չափ ի վեր

he was taller than all the people from the shoulders upward (head and shoulders taller than all the people)

barjracʻaw kʻan zamenayn žołovurdn tʻikambkʻ čʻapʻ i ver

ձեռին ուրուք լինել ի վերայ թիկնաց թշնամեաց իւրոց

to place one's hand on the necks of one's enemies; to put one's enemy under, to subjugate

jeṙin urukʻ linel i veray tʻiknacʻ tʻšnameacʻ iwrocʻ

թիկունս դարձուցանել

to turn the back, to take to fight, to flee

թիկունս տալ արեւելից

դառնալ ի թիկունս (կոյս) ― daṙnal i tʻikuns (koys) ― to turn back, to turn one's back, to fly

ի թիկունս առաքել

(in the plural) back (of the body), shoulders

թիկունք նաւին

back, hind part of an object (e.g. a book)

ի թիկունս հասանել, կալ, իջանել

to fly to the rescue, to send aid or reinforcements, to give a helping hand

թիկունս առնել/թիկունս օգնականութեան առնել

to form an alliance, to enter into an alliance, to confide in, to recur to, to rely on

tʻikuns aṙnel/tʻikuns ōgnakanutʻean aṙnel

զթիկունս հաստ առնել

(in the plural, figuratively) aid, succour, assistance, backing up


թէկն

head

թէկն • (tʻēkn)

xcl-noun

թէկն • (tʻēkn)

tʻēkn (romanization)
թէկն (nominative singular)
թիկունք (nominative plural)
թիկան (genitive singular)
թիկանց (genitive plural)
թիկան (dative singular)
թիկանց (dative plural)
թէկն (accusative singular)
թիկունս (accusative plural)
թիկանէ (ablative singular)
թիկանց (ablative plural)
թիկամբ (instrumental singular)
թիկամբք (instrumental plural)
թիկան (locative singular)
թիկունս (locative plural)


թիթեղն

head

թիթեղն • (tʻitʻełn)

xcl-noun

թիթեղն • (tʻitʻełn)

tʻitʻełn (romanization)
թիթեղն (nominative singular)
թիթղունք (nominative plural)
թիթղան (genitive singular)
թիթղանց (genitive plural)
թիթղան (dative singular)
թիթղանց (dative plural)
թիթեղն (accusative singular)
թիթղունս (accusative plural)
թիթղանէ (ablative singular)
թիթղանց (ablative plural)
թիթղամբ (instrumental singular)
թիթղամբք (instrumental plural)
թիթղան (locative singular)
թիթղունս (locative plural)

→ Armenian: թիթեղ (tʻitʻeġ) (learned)

According to Ačaṙyan from earlier *թէթեղն (*tʻētʻełn), reduplication of the root *թիղ- (*tʻił-) or *թեղ- (*tʻeł-), from Proto-Indo-European *ptel-, from the root *pet- (“to fly”). Cognate with Ancient Greek πτῐ́λον (ptĭ́lon, “feather”) and related to թիթեռն (tʻitʻeṙn).

cog

thin sheet of gold or other metal, lamina


լիսեռն

head

լիսեռն • (liseṙn)

xcl-noun

լիսեռն • (liseṙn)

liseṙn (romanization)
լիսեռն (nominative singular)
լիսռունք (nominative plural)
լիսռան (genitive singular)
լիսռանց (genitive plural)
լիսռան (dative singular)
լիսռանց (dative plural)
լիսեռն (accusative singular)
լիսռունս (accusative plural)
լիսռանէ (ablative singular)
լիսռանց (ablative plural)
լիսռամբ (instrumental singular)
լիսռամբք (instrumental plural)
լիսռան (locative singular)
լիսռունս (locative plural)
լիսեռն (nominative singular)
լիսեռունք (nominative plural)
լիսեռան (genitive singular)
լիսեռանց (genitive plural)
լիսեռան (dative singular)
լիսեռանց (dative plural)
լիսեռն (accusative singular)
լիսեռունս (accusative plural)
լիսեռանէ (ablative singular)
լիսեռանց (ablative plural)
լիսեռամբ (instrumental singular)
լիսեռամբք (instrumental plural)
լիսեռան (locative singular)
լիսեռունս (locative plural)

Middle Armenian: լսեռ (lseṙ)

desctree

Armenian: լիսեռ (liseṙ), լսառ (lsaṙ) — dialectal
→ Turkish: liser, lizar

The origin is uncertain. Perhaps connected with սեռն (seṙn, “axle”), which is a Semitic borrowing.


խուռն

head

խուռն • (xuṙn)

xcl-noun

խուռն • (xuṙn)

xuṙn (romanization)
խուռն (nominative singular)
խռան (genitive singular)
խռան (dative singular)
խուռն (accusative singular)
խռան (locative singular)

The origin is uncertain. Related to խառն (xaṙn).

ի խռան

crowd, concourse, multitude, throng of people

ի խուռն մարտին


ծիծեռն

head

ծիծեռն • (ciceṙn)

xcl-noun

ծիծեռն • (ciceṙn)

ciceṙn (romanization)
ծիծեռն (nominative singular)
ծիծռունք (nominative plural)
ծիծռան (genitive singular)
ծիծռանց (genitive plural)
ծիծռան (dative singular)
ծիծռանց (dative plural)
ծիծեռն (accusative singular)
ծիծռունս (accusative plural)
ծիծռանէ (ablative singular)
ծիծռանց (ablative plural)
ծիծռամբ (instrumental singular)
ծիծռամբք (instrumental plural)
ծիծռան (locative singular)
ծիծռունս (locative plural)


ծիծառն

head

ծիծառն • (cicaṙn)

xcl-noun

ծիծառն • (cicaṙn)

cicaṙn (romanization)
ծիծառն (nominative singular)
ծիծառունք (nominative plural)
ծիծառան (genitive singular)
ծիծառանց (genitive plural)
ծիծառան (dative singular)
ծիծառանց (dative plural)
ծիծառն (accusative singular)
ծիծառունս (accusative plural)
ծիծառանէ (ablative singular)
ծիծառանց (ablative plural)
ծիծառամբ (instrumental singular)
ծիծառամբք (instrumental plural)
ծիծառան (locative singular)
ծիծառունս (locative plural)

desc

Armenian: ծիծեռնակ (ciceṙnak), ծիծեռ (ciceṙ), ծիծառ (cicaṙ)

From Proto-Indo-European *ǵoy-ǵar-n-, reduplication of *ǵār- (“voice, exclamation”). Cognate with Ossetian зар (zar, “song”), Ancient Greek γῆρυς (gêrus, “voice”), Latin garrio (“to chatter”), Old English caru (English care).

Ասէ զծիծառնէն, թէ միանգամ ծնանի եւ այլ ոչ եւս։
Asē zcicaṙnēn, tʻē miangam cnani ew ayl očʻ ews.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).33.3

He says about the swallow that it gives birth once and no more.


երկբարբառ

head

երկբարբառ • (erkbarbaṙ)

xcl-noun

երկբարբառ • (erkbarbaṙ)

Armenian: երկբարբառ (erkbarbaṙ)


կայծակն

kaycakn (romanization)
կայծակն (nominative singular)
կայծակունք (nominative plural)
կայծական (genitive singular)
կայծականց (genitive plural)
կայծական (dative singular)
կայծականց (dative plural)
կայծակն (accusative singular)
կայծակունս (accusative plural)
կայծականէ (ablative singular)
կայծականց (ablative plural)
կայծակամբ (instrumental singular)
կայծակամբք (instrumental plural)
կայծական (locative singular)
կայծակունս (locative plural)

Armenian: կայծակ (kaycak)

From կայծ (kayc) + ակն (akn, “eye”). For the meaning “carbuncle, swelling” compare Ancient Greek ἄνθραξ (ánthrax, “charcoal; abscess”).

հրացայտ կայծակունք

կայծակունս արձակել, թօթափել

կայծակունս արձակել, թօթափել

to launch thunderbolts, to blast with lightning

(pathology) carbuncle, anthrax, swelling


կնճիռն

head

կնճիռն • (knčiṙn)

xcl-noun

կնճիռն • (knčiṙn)

knčiṙn (romanization)
կնճիռն (nominative singular)
կնճռունք (nominative plural)
կնճռան (genitive singular)
կնճռանց (genitive plural)
կնճռան (dative singular)
կնճռանց (dative plural)
կնճիռն (accusative singular)
կնճռունս (accusative plural)
կնճռանէ (ablative singular)
կնճռանց (ablative plural)
կնճռամբ (instrumental singular)
կնճռամբք (instrumental plural)
կնճռան (locative singular)
կնճռունս (locative plural)

Armenian: կնճիռ (knčiṙ)

հատանել, բառնալ զկնճիռնն

to decide a question, to solve or set at rest a disputed point

difficulty, hindrance, complication, embarrassment, entanglement, intrigue, scrape, hitch

կնճիռն ծնանել յերեսս

to contract or knit one's brows, to frown; to look gruff, to put on a surly look; to turn up one's nose, to make wry faces

կնճիռն կտաւոյ

wrinkle, pucker on face or body; frowning, frown

կնճիռն խաղողոյ


հիւսն

hiwsn (romanization)
հիւսն (nominative singular)
հիւսունք (nominative plural)
հիւսան (genitive singular)
հիւսանց (genitive plural)
հիւսան (dative singular)
հիւսանց (dative plural)
հիւսն (accusative singular)
հիւսունս (accusative plural)
հիւսանէ (ablative singular)
հիւսանց (ablative plural)
հիւսամբ (instrumental singular)
հիւսամբք (instrumental plural)
հիւսան (locative singular)
հիւսունս (locative plural)

→ Armenian: հյուսն (hyusn) (learned)

Perhaps from the same source as հիւսեմ (hiwsem).


ձմեռն

head

ձմեռն • (jmeṙn)

xcl-noun

ձմեռն • (jmeṙn)

jmeṙn (romanization)
ձմեռն (nominative singular)
ձմերունք (nominative plural)
ձմերան (genitive singular)
ձմերանց (genitive plural)
ձմերան (dative singular)
ձմերանց (dative plural)
ձմեռն (accusative singular)
ձմերունս (accusative plural)
ձմերանէ (ablative singular)
ձմերանց (ablative plural)
ձմերամբ (instrumental singular)
ձմերամբք (instrumental plural)
ձմերան (locative singular)
ձմերունս (locative plural)

xcl-decl-noun

a genitive-dative plural ձմերաց (jmeracʻ) is also attested
In the classical period forms of ձմերային (jmerayin) replaced a part of the above declension.

Armenian: ձմեռ (jmeṙ)

From Proto-Indo-European *ǵʰim-er-n-, from *ǵʰey-. Related to ձիւն (jiwn, “snow”) and ձմեթ (jmetʻ). See also ձմերուկ (jmeruk).

խիստ ձմեռն

դժնդակ ձմեռն

տխուր ձմեռն

ցուրտ ձմեռն

չոր ձմեռն

անձրեւային ձմեռն

խոնաւ ձմեռն

մեղմ ձմեռն

պտուղք ձմերան

պաշար ձմերան

հանդերձ ձմերան

ի ձմերան

in winter; during the snowy or winter season

անցեալ կամ այս ձմեռն

անցուցանել զձմեռն ի քաղաքի, ի գեղջ

to spend the winter in town, in the country

ձմեռն առնուլ տնկոց

շնչեցին ձմերունք

զբազում ձմերանց հալեցին զսառնամանիս

(figuratively) affliction, trouble, grief


ճպուռն

head

ճպուռն • (čpuṙn)

xcl-noun

ճպուռն • (čpuṙn)

čpuṙn (romanization)
ճպուռն (nominative singular)
ճպռունք (nominative plural)
ճպռան (genitive singular)
ճպռանց (genitive plural)
ճպռան (dative singular)
ճպռանց (dative plural)
ճպուռն (accusative singular)
ճպռունս (accusative plural)
ճպռանէ (ablative singular)
ճպռանց (ablative plural)
ճպռամբ (instrumental singular)
ճպռամբք (instrumental plural)
ճպռան (locative singular)
ճպռունս (locative plural)

Armenian: ճպուռ (čpuṙ)

ճպուռն ճռճռայ, ճռնչէ ― čpuṙn čṙčṙay, čṙnčʻē ― the cicada chirrups


մատուռն

head

մատուռն • (matuṙn)

xcl-noun

մատուռն • (matuṙn)

matuṙn (romanization)
մատուռն (nominative singular)
մատրունք (nominative plural)
մատրան (genitive singular)
մատրանց (genitive plural)
մատրան (dative singular)
մատրանց (dative plural)
մատուռն (accusative singular)
մատրունս (accusative plural)
մատրանէ (ablative singular)
մատրանց (ablative plural)
մատրամբ (instrumental singular)
մատրամբք (instrumental plural)
մատրան (locative singular)
մատրունս (locative plural)

Armenian: մատուռ (matuṙ)

Georgian: მატური (maṭuri)

From earlier մարտուռն (martuṙn), from Ancient Greek μαρτύριον (martúrion, “shrine of a martyr”).


մարտուռն

head

մարտուռն • (martuṙn)

xcl-noun

մարտուռն • (martuṙn)

martuṙn (romanization)
մարտուռն (nominative singular)
մարտռունք (nominative plural)
մարտռան (genitive singular)
մարտռանց (genitive plural)
մարտռան (dative singular)
մարտռանց (dative plural)
մարտուռն (accusative singular)
մարտռունս (accusative plural)
մարտռանէ (ablative singular)
մարտռանց (ablative plural)
մարտռամբ (instrumental singular)
մարտռամբք (instrumental plural)
մարտռան (locative singular)
մարտռունս (locative plural)


նռան

head

նռան • (nṙan)


շուրթն

շուրթն • (šurtʻn)

xcl-noun

շուրթն • (šurtʻn)

šurtʻn (romanization)
շուրթն (nominative singular)
շրթունք (nominative plural)
շրթան (genitive singular)
շրթանց (genitive plural)
շրթան (dative singular)
շրթանց (dative plural)
շուրթն (accusative singular)
շրթունս (accusative plural)
շրթանէ (ablative singular)
շրթանց (ablative plural)
շրթամբ (instrumental singular)
շրթամբք (instrumental plural)
շրթան (locative singular)
շրթունս (locative plural)

desc

Armenian: շուրթ (šurtʻ), → շրթունք (šrtʻunkʻ) (learned)

→ Turkish: şurt

Bo Utas
Frahang-i Pahlavig
H.S. Nyberg
sv:Christopher Toll

Likely a Semitic borrowing: compare Aramaic 𐡔𐡐𐡕𐡉𐡍 (šptyn, “lips”), which is an Old Aramaic dual of the word for "lip", ultimately from Proto-Semitic *śapat-.

վերին շուրթն

ստորին շուրթն

նուրբ շուրթն

ուռոյց շուրթն

թաւ շուրթն

կարմրերփեան շուրթն

ունել լայնշի շրթունս

ունել շրջեալ շրթունս

ունել բոլորածիր շրթունս

շուրթն գետոյ ― šurtʻn getoy ― riverside


շրթան

head

շրթան • (šrtʻan)


ոլոռն

ոլոռն • (oloṙn)

xcl-noun

ոլոռն • (oloṙn)

oloṙn (romanization)
ոլոռն (nominative singular)
ոլոռունք (nominative plural)
ոլոռան (genitive singular)
ոլորան (genitive singular)
ոլոռանց (genitive plural)
ոլորանց (genitive plural)
ոլոռան (dative singular)
ոլորան (dative singular)
ոլոռանց (dative plural)
ոլորանց (dative plural)
ոլոռն (accusative singular)
ոլոռունս (accusative plural)
ոլոռանէ (ablative singular)
ոլորանէ (ablative singular)
ոլոռանց (ablative plural)
ոլորանց (ablative plural)
ոլոռամբ (instrumental singular)
ոլորամբ (instrumental singular)
ոլոռամբք (instrumental plural)
ոլորամբք (instrumental plural)
ոլոռան (locative singular)
ոլորան (locative singular)
ոլոռունս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոլոռան, ոլորան

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռան, ոլորան

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռանէ, ոլորանէ

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռամբ, ոլորամբ

ոլոռամբք, ոլորամբք

ոլոռան, ոլորան

Armenian: ոլոռ (oloṙ)

Likely borrowed from a substrate source, possibly Urartian, and related to Ancient Greek ὄλυρα (ólura), Arabic خُلَّر (ḵullar). See the latter for more.

պատիճ կամ կեղեւ ոլեռան ― patič kam kełew oleṙan ― peascod

նմանք են միմեանց իբր հատք ոլոռանց

ոլոռն ոլոռն

(figuratively) large drop (of sweat, tears)


ոսպն

ospn (romanization)
ոսպն (nominative singular uncountable)
ոսպան (genitive singular uncountable)
ոսպան (dative singular uncountable)
ոսպն (accusative singular uncountable)
ոսպանէ (ablative singular uncountable)
ոսպամբ (instrumental singular uncountable)
ոսպան (locative singular uncountable)

Middle Armenian: ոսպ (osp), ոսբ (osb)

Armenian: ոսպ (osp)

→ Old Georgian: ოსპი (osṗi)

Georgian: ოსპი (osṗi)
→ Bats: ოსპ (osṗ)

The origin is uncertain.
Probably connected with Ancient Greek ὄσπριον (ósprion, “pulse, legume”).
Mkrtčʿyan sees a rare alternative form սպ- (sp-) in the hapaxes Old Armenian սպ-օք (sp-ōkʻ, “a kind of cereal or legume”, instrumental plural?) and Middle Armenian սպն-ա-խայտ (spn-a-xayt, “(of a horse) speckled with lentil-shaped dots?”) and connects (ո)սպ(ն) ((o)sp(n)) with Akkadian 𒋛𒂊𒁍 (se-e-pu /sēpu/, “a kind of cereal used to make bread”), both supposedly borrowed from an unknown substrate language.


որդունք

head

որդունք • (ordunkʻ)


որդանց

որդանց • (ordancʻ)


ուլն

ուլն • (uln)

xcl-noun

ուլն • (uln)

uln (romanization)
ուլն (nominative singular)
ուլունք (nominative plural)
ուլան (genitive singular)
ուլանց (genitive plural)
ուլան (dative singular)
ուլանց (dative plural)
ուլն (accusative singular)
ուլունս (accusative plural)
ուլանէ (ablative singular)
ուլանց (ablative plural)
ուլամբ (instrumental singular)
ուլամբք (instrumental plural)
ուլան (locative singular)
ուլունս (locative plural)

Armenian: ուլ (ul)

From Proto-Indo-European *ōlen-, from *Heh₃l-.

զուլամբ երթալ

to fall headlong, head-foremost, to tumble, to fall to be plunged in sensuality; to be sunk in debauchery, to wallow in voluptuousness


ուլն

head

ուլն • (uln)

xcl-noun

ուլն • (uln)

Armenian: ուլունք (ulunkʻ)

one pearl or piece of ring-shaped glass used in an ornament; bead

knucklebone used by children in the game of jacks

(in the plural) Venetian pearls, beads, glass beads, bugle


ուլունք

head

ուլունք • (ulunkʻ)


ուռն

ուռն • (uṙn)

xcl-noun

ուռն • (uṙn)

uṙn (romanization)
ուռն (nominative singular)
ուռունք (nominative plural)
ուռան (genitive singular)
ուռանց (genitive plural)
ուռան (dative singular)
ուռանց (dative plural)
ուռն (accusative singular)
ուռունս (accusative plural)
ուռանէ (ablative singular)
ուռանց (ablative plural)
ուռամբ (instrumental singular)
ուռամբք (instrumental plural)
ուռան (locative singular)
ուռունս (locative plural)

desc

Armenian: → ուռ (uṙ) (semi-learned), > (Karabakh) օ՛ռնը (ṓṙnə) (inherited)

>? Middle Armenian: վռ- (vṙ-)

⇒ Armenian: վռվել (vṙvel)

Uncertain. Possibly from Proto-Indo-European *pōr-, the lengthened o-grade of the root *per- (“to beat, hit”), whence հար- (har-), the aorist stem of հարկանեմ (harkanem, “to beat”), and in the same relation to it as կուռն (kuṙn) to կրեմ (krem), բուռն (buṙn) to բերեմ (berem), դուրգն (durgn) to դառնամ (daṙnam).
See Old Georgian უროჲ (uroy) for the Caucasian parallels.

Եւ ետ հրաման արկանել կապիճս երկաթիս ի ծունկս նորա, և վարել ուռունս ստուարս, և բառնալ ի կախաղան՝ մինչև յօշեսցին ծունկք նորա անդէն։ ԵՒ կաց կախեալ այնպէս զերիս աւուրս։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 115

Translation by R. W. Thomson
And he commanded iron leggings to be put on his knees, and that he be struck with heavy hammers and be suspended on the gibbet until his knees were broken. And he stayed hanging thus for three days.

Ew et hraman arkanel kapičs erkatʻis i cunks nora, ew varel uṙuns stuars, ew baṙnal i kaxałan, minčʻew yōšescʻin cunkkʻ nora andēn. EW kacʻ kaxeal aynpēs zeris awurs.


պճեղն

head

պճեղն • (pčełn)

xcl-noun

պճեղն • (pčełn)

pčełn (romanization)
պճեղն (nominative singular)
պճղունք (nominative plural)
պճղան (genitive singular)
պճղանց (genitive plural)
պճղան (dative singular)
պճղանց (dative plural)
պճեղն (accusative singular)
պճղունս (accusative plural)
պճղանէ (ablative singular)
պճղանց (ablative plural)
պճղամբ (instrumental singular)
պճղամբք (instrumental plural)
պճղան (locative singular)
պճղունս (locative plural)

xcl-decl-noun

a strange form <i class="Armn mention" lang="xcl">զպճղմամբ</i> (zpčłmamb) is also attested

Armenian: պճեղ (pčeġ)


պոյտն

poytn (romanization)
պոյտն (nominative singular)
պուտունք (nominative plural)
պուտան (genitive singular)
պուտանց (genitive plural)
պուտան (dative singular)
պուտանց (dative plural)
պոյտն (accusative singular)
պուտունս (accusative plural)
պուտանէ (ablative singular)
պուտանց (ablative plural)
պուտամբ (instrumental singular)
պուտամբք (instrumental plural)
պուտան (locative singular)
պուտունս (locative plural)

Armenian: պույտ (puyt)

The origin is uncertain.
Petersson connected with Proto-Germanic *puttaz (“pot”), deriving պոյտն (poytn) from Proto-Indo-European *bewd-no- or *bowd-no and the Germanic word from *bud-nó-, both from the root *bewd-, *bud- (“to swell”). This is accepted by Pokorny and J̌ahukyan, but rejected by Ačaṙyan, who considers the Germanic to be borrowed from Medieval Latin pottus, potus (“pot”).
Olsen puts պոյտն (poytn) in her list of words of unknown origin, writing “loan or inheritance?”.


ռունգն

head

ռունգն • (ṙungn)

xcl-noun

ռունգն • (ṙungn)

ṙungn (romanization)
ռունգն (nominative singular)
ռնգունք (nominative plural)
ռնգան (genitive singular)
ռնգանց (genitive plural)
ռնգան (dative singular)
ռնգանց (dative plural)
ռունգն (accusative singular)
ռնգունս (accusative plural)
ռնգանէ (ablative singular)
ռնգանց (ablative plural)
ռնգամբ (instrumental singular)
ռնգամբք (instrumental plural)
ռնգան (locative singular)
ռնգունս (locative plural)

xcl-decl-noun

An alternative genitive-dative plural ռնգաց (ṙngacʻ) is attested post-classically. The nominative plural is also written as ռընգունք (ṙəngunkʻ), ըռնգունք (əṙngunkʻ), ըռընգունք (əṙəngunkʻ) and ռունգք (ṙungkʻ).

Armenian: ռունգ (ṙung)

Perhaps from Proto-Indo-European *srungʰ- and cognate with Ancient Greek ῥύγχος (rhúnkhos).

իբրեւ աղօտ իմն շունչ ի յըռնգունս ունէին


ռնգունք

head

ռնգունք • (ṙngunkʻ)


փայլակն

փայլակն • (pʻaylakn)

xcl-noun

փայլակն • (pʻaylakn)

pʻaylakn (romanization)
փայլակն (nominative singular)
փայլակունք (nominative plural)
փայլական (genitive singular)
փայլականց (genitive plural)
փայլական (dative singular)
փայլականց (dative plural)
փայլակն (accusative singular)
փայլակունս (accusative plural)
փայլականէ (ablative singular)
փայլականց (ablative plural)
փայլակամբ (instrumental singular)
փայլակամբք (instrumental plural)
փայլական (locative singular)
փայլակունս (locative plural)

→ Armenian: փայլակ (pʻaylak)

From փայլ (pʻayl, “shine, glitter”) + ակն (akn, “eye”). Compare Ancient Greek ἀστερ-οπή (aster-opḗ, “lightning”) for a similar formation.

cog

սրավար, արագաթռիչ, իբրեւ զփայլակն


խուրձ

head

խուրձ • (xurj)

xcl-noun

խուրձ • (xurj)

xurj (romanization)
խուրձ (nominative singular)
խրձունք (nominative plural)
խրձան (genitive singular)
խրձանց (genitive plural)
խրձան (dative singular)
խրձանց (dative plural)
խուրձ (accusative singular)
խրձունս (accusative plural)
խրձանէ (ablative singular)
խրձանց (ablative plural)
խրձամբ (instrumental singular)
խրձամբք (instrumental plural)
խրձան (locative singular)
խրձունս (locative plural)

xcl-decl-noun

the word has an n-type declension, which points to an original <i class="Armn mention" lang="xcl">*խուրձն</i> (*xurjn) nominative

Armenian: խուրձ (xurj)

The origin is uncertain. The earlier form was *խուրձն (*xurjn) as demonstrated by the n-type declension and the descendants in the dialects of Agulis and Karabakh.

խուրձ փայտի

խուրձ խոտոյ ― xurj xotoy ― truss of hay

խուրձ ցորենոյ

խուրձ թղթոց


խուփն

head

խուփն • (xupʻn)

xcl-noun

խուփն • (xupʻn)

xupʻn (romanization)
խուփն (nominative singular)
խփունք (nominative plural)
խփան (genitive singular)
խփանց (genitive plural)
խփան (dative singular)
խփանց (dative plural)
խուփն (accusative singular)
խփունս (accusative plural)
խփանէ (ablative singular)
խփանց (ablative plural)
խփամբ (instrumental singular)
խփամբք (instrumental plural)
խփան (locative singular)
խփունս (locative plural)


խուփ

head

խուփ • (xupʻ)

xcl-noun

խուփ • (xupʻ)

desctree

Armenian: խուփ (xupʻ)
→ Georgian: ხუფი (xupi), ჴუფი (qupi) — Tusheti
→? Bats: ფხუვ (pxuv)
→ Mingrelian: ხუფი (xupi)

→ Romani: xup

խուփ պատուհանի


կրուկն

head

կրուկն • (krukn)

xcl-noun

կրուկն • (krukn)

krukn (romanization)
կրուկն (nominative singular)
կրկունք (nominative plural)
կրկան (genitive singular)
կրկանց (genitive plural)
կրկան (dative singular)
կրկանց (dative plural)
կրուկն (accusative singular)
կրկունս (accusative plural)
կրկանէ (ablative singular)
կրկանց (ablative plural)
կրկամբ (instrumental singular)
կրկամբք (instrumental plural)
կրկան (locative singular)
կրկունս (locative plural)

Middle Armenian: կրունկ (krunk)

Armenian: կրունկ (krunk)

Composed of the root *կուր (*kur) + -ուկն (-ukn). The origin of *կուր (*kur) is uncertain. It has been compared to Ancient Greek γυρός (gurós, “round, curved”), γῦρος (gûros, “circle”), Old Armenian կուռն (kuṙn, “back”), Laz ქური (kuri, “heel”), Urartian 𒆪𒊑𒂊 (ku-ri-e /qurə, kuri, kure/, “foot”), Hurrian 𒌨𒉌 (ur-ni /urni; possibly ukrə, ukri, ukre/, “foot”). The later form կրունկ (krunk) developed by an anticipation of the nasal.

cog

դառնալ ընդ կրուկն, դարձ ընդ կրուկն առնել

to fall or go back, to recede, to go backwards, to retreat

յետս ընդ կրուկն դառնալ, ընդ կրուկն նահանջիլ

yets ənd krukn daṙnal, ənd krukn nahanǰil


կրուկ

head

կրուկ • (kruk)

xcl-noun

կրուկ • (kruk)


հարցումն

head

հարցումն • (harcʻumn)

xcl-noun

հարցումն • (harcʻumn)

harcʻumn (romanization)
հարցումն (nominative singular)
հարցմունք (nominative plural)
հարցման (genitive singular)
հարցմանց (genitive plural)
հարցման (dative singular)
հարցմանց (dative plural)
հարցումն (accusative singular)
հարցմունս (accusative plural)
հարցմանէ (ablative singular)
հարցմանց (ablative plural)
հարցմամբ (instrumental singular)
հարցմամբք (instrumental plural)
հարցման (locative singular)
հարցմունս (locative plural)

desc

Armenian: հարցում (harcʻum), հարցմունք (harcʻmunkʻ)

հարցանեմ (harcʻanem, “ask”) + -ումն (-umn, “-ing”)


հարցմունք

head

հարցմունք • (harcʻmunkʻ)

nominative plural of հարցումն (harcʻumn)


ազդումն

ազդումն • (azdumn)

xcl-noun

ազդումն • (azdumn)

azdumn (romanization)
ազդումն (nominative singular)
ազդմունք (nominative plural)
ազդման (genitive singular)
ազդմանց (genitive plural)
ազդման (dative singular)
ազդմանց (dative plural)
ազդումն (accusative singular)
ազդմունս (accusative plural)
ազդմանէ (ablative singular)
ազդմանց (ablative plural)
ազդմամբ (instrumental singular)
ազդմամբք (instrumental plural)
ազդման (locative singular)
ազդմունս (locative plural)

Armenian: ազդում (azdum)


անկումն

head

անկումն • (ankumn)

xcl-noun

անկումն • (ankumn)

ankumn (romanization)
անկումն (nominative singular)
անկմունք (nominative plural)
անկման (genitive singular)
անկմանց (genitive plural)
անկման (dative singular)
անկմանց (dative plural)
անկումն (accusative singular)
անկմունս (accusative plural)
անկմանէ (ablative singular)
անկմանց (ablative plural)
անկմամբ (instrumental singular)
անկմամբք (instrumental plural)
անկման (locative singular)
անկմունս (locative plural)

Armenian: անկում (ankum)

վերստին անկումն

overthrow, ruin, subversion; degradation; cadence


դեգերումն

head

դեգերումն • (degerumn)

xcl-noun

դեգերումն • (degerumn)

degerumn (romanization)
դեգերումն (nominative singular)
դեգերմունք (nominative plural)
դեգերման (genitive singular)
դեգերմանց (genitive plural)
դեգերման (dative singular)
դեգերմանց (dative plural)
դեգերումն (accusative singular)
դեգերմունս (accusative plural)
դեգերմանէ (ablative singular)
դեգերմանց (ablative plural)
դեգերմամբ (instrumental singular)
դեգերմամբք (instrumental plural)
դեգերման (locative singular)
դեգերմունս (locative plural)

Armenian: դեգերում (degerum)


երդումն

head

երդումն • (erdumn)

xcl-noun

երդումն • (erdumn)

erdumn (romanization)
երդումն (nominative singular)
երդմունք (nominative plural)
երդման (genitive singular)
երդմանց (genitive plural)
երդման (dative singular)
երդմանց (dative plural)
երդումն (accusative singular)
երդմունս (accusative plural)
երդմանէ (ablative singular)
երդմանց (ablative plural)
երդմամբ (instrumental singular)
երդմամբք (instrumental plural)
երդման (locative singular)
երդմունս (locative plural)

Armenian: երդում (erdum)

սուտ երդումն

երդումն դնել, տալ

երդումն տալ հաւատարմութեան

to take the oath of fidelity, to swear fidelity

ստել զերդումն

անհաստատ երդումն

արձակել յերդմանէ

to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement


երևումն

erewumn (romanization)
երևումն (nominative singular)
երեւմունք (nominative plural)
երեւման (genitive singular)
երեւմանց (genitive plural)
երեւման (dative singular)
երեւմանց (dative plural)
երևումն (accusative singular)
երեւմունս (accusative plural)
երեւմանէ (ablative singular)
երեւմանց (ablative plural)
երեւմամբ (instrumental singular)
երեւմամբք (instrumental plural)
երեւման (locative singular)
երեւմունս (locative plural)

Armenian: երևում (erewum)


խոստումն

head

խոստումն • (xostumn)

xcl-noun

խոստումն • (xostumn)

xostumn (romanization)
խոստումն (nominative singular)
խոստմունք (nominative plural)
խոստման (genitive singular)
խոստմանց (genitive plural)
խոստման (dative singular)
խոստմանց (dative plural)
խոստումն (accusative singular)
խոստմունս (accusative plural)
խոստմանէ (ablative singular)
խոստմանց (ablative plural)
խոստմամբ (instrumental singular)
խոստմամբք (instrumental plural)
խոստման (locative singular)
խոստմունս (locative plural)

Armenian: խոստում (xostum)

խոստումն տալ

պահել զխոստումն, կալ ի խոստման

չպահել զխոստումն, չկալ ի խոստմանն

to break one's promise, to fail to keep one's word

մեծամեծ խոստմունս առնել

սնոտի խոստմունք

սնոտի խոստմամբք պարարել

promise, word, word of honour, good faith, engagement, obligation


խոտորումն

head

խոտորումն • (xotorumn)

xcl-noun

խոտորումն • (xotorumn)

xotorumn (romanization)
խոտորումն (nominative singular)
խոտորմունք (nominative plural)
խոտորման (genitive singular)
խոտորմանց (genitive plural)
խոտորման (dative singular)
խոտորմանց (dative plural)
խոտորումն (accusative singular)
խոտորմունս (accusative plural)
խոտորմանէ (ablative singular)
խոտորմանց (ablative plural)
խոտորմամբ (instrumental singular)
խոտորմամբք (instrumental plural)
խոտորման (locative singular)
խոտորմունս (locative plural)

Armenian: խոտորում (xotorum)

obliquity, crookedness, deviation, declination, winding, sinuosity

(figuratively) perversity, error, depravity


կոչումն

head

կոչումն • (kočʻumn)

xcl-noun

կոչումն • (kočʻumn)

kočʻumn (romanization)
կոչումն (nominative singular)
կոչմունք (nominative plural)
կոչման (genitive singular)
կոչմանց (genitive plural)
կոչման (dative singular)
կոչմանց (dative plural)
կոչումն (accusative singular)
կոչմունս (accusative plural)
կոչմանէ (ablative singular)
կոչմանց (ablative plural)
կոչմամբ (instrumental singular)
կոչմամբք (instrumental plural)
կոչման (locative singular)
կոչմունս (locative plural)

Armenian: կոչում (kočʻum)

յետս կոչումն ― yets kočʻumn ― retraction, recantation, unsaying, recalling

appellation, name, nomination, denomination


շարժումն

head

շարժումն • (šaržumn)

xcl-noun

շարժումն • (šaržumn)

šaržumn (romanization)
շարժումն (nominative singular)
շարժմունք (nominative plural)
շարժման (genitive singular)
շարժմանց (genitive plural)
շարժման (dative singular)
շարժմանց (dative plural)
շարժումն (accusative singular)
շարժմունս (accusative plural)
շարժմանէ (ablative singular)
շարժմանց (ablative plural)
շարժմամբ (instrumental singular)
շարժմամբք (instrumental plural)
շարժման (locative singular)
շարժմունս (locative plural)

Armenian: շարժում (šaržum)

զշարժմունս երակաց զննել

movement, motion, stir, stirring, nod, shake, toss; fluctuation, staggering; excitation, provocation

(figuratively) agitation, motion, impulse, commotion, emotion


այծեամն

ayceamn (romanization)
այծեամն (nominative singular)
այծեմունք (nominative plural)
այծեման (genitive singular)
այծեմանց (genitive plural)
այծեման (dative singular)
այծեմանց (dative plural)
այծեամն (accusative singular)
այծեմունս (accusative plural)
այծեմանէ (ablative singular)
այծեմանց (ablative plural)
այծեմամբ (instrumental singular)
այծեմամբք (instrumental plural)
այծեման (locative singular)
այծեմունս (locative plural)

Armenian: այծյամ (aycyam)

Suffixed from այծի (ayci, “goat”). The origin of the suffix -ամն (-amn) is unknown.

unk

unknown


եղեամն

head

եղեամն • (ełeamn)

xcl-noun

եղեամն • (ełeamn)

ełeamn (romanization)
եղեամն (nominative singular)
եղեմունք (nominative plural)
եղեման (genitive singular)
եղեմանց (genitive plural)
եղեման (dative singular)
եղեմանց (dative plural)
եղեամն (accusative singular)
եղեմունս (accusative plural)
եղեմանէ (ablative singular)
եղեմանց (ablative plural)
եղեմամբ (instrumental singular)
եղեմամբք (instrumental plural)
եղեման (locative singular)
եղեմունս (locative plural)

Armenian: եղյամ (eġyam)

The origin is uncertain. Martirosyan proposes derivation from Proto-Indo-European *h₁eyH-.

իջանել եղեման


սկզբանէ

head

սկզբանէ • (skzbanē)


սկզբանց

սկզբանց • (skzbancʻ)


սկզբունս

սկզբունս • (skzbuns)


հիմն

himn (romanization)
հիմն (nominative singular)
հիմունք (nominative plural)
հիման (genitive singular)
հիմանց (genitive plural)
հիման (dative singular)
հիմանց (dative plural)
հիմն (accusative singular)
հիմունս (accusative plural)
հիմանէ (ablative singular)
հիմանց (ablative plural)
հիմամբ (instrumental singular)
հիմամբք (instrumental plural)
հիման (locative singular)
հիմունս (locative plural)

Armenian: հիմն (himn), հիմք (himkʻ) (see there for further descendants), հիմ (him), հիմամբ (himamb), հիմունք (himunkʻ)

From Proto-Indo-European *semen- and cognate with Hittite [script needed] (samana-, “foundation”).

cog

հիմն ի յատակ

to its very foundations; down to the ground, to the bottom

հիմն/հիմունս արկանել

ի հիմանց կործանիլ

հիմն լինել իրիք

անկանիլ հիման

ի վերայ հաստատուն հիման

հիմն ի վեր

հիմն ի վեր առնել, կործանել, տապալել, յատակել

to cast to the earth, to throw, cast or pull down, to overthrow, to overwhelm, to subvert, to demolish, destroy or ruin utterly

himn i ver aṙnel, korcanel, tapalel, yatakel


հիմանց

head

հիմանց • (himancʻ)


հիմունք

հիմունք • (himunkʻ)


որոմն

oromn (romanization)
որոմն (nominative singular)
որոմունք (nominative plural)
որոման (genitive singular)
որոմանց (genitive plural)
որոման (dative singular)
որոմանց (dative plural)
որոմն (accusative singular)
որոմունս (accusative plural)
որոմանէ (ablative singular)
որոմանց (ablative plural)
որոմամբ (instrumental singular)
որոմամբք (instrumental plural)
որոման (locative singular)
որոմունս (locative plural)

Armenian: որոմ (orom)

որոմն ցանել

to sow dissension, to create differences


պաշտօն

պաշտօն • (paštōn)

xcl-noun

պաշտօն • (paštōn)

paštōn (romanization)
պաշտօն (nominative singular)
պաշտամունք (nominative plural)
պաշտաման (genitive singular)
պաշտամանց (genitive plural)
պաշտաման (dative singular)
պաշտամանց (dative plural)
պաշտօն (accusative singular)
պաշտամունս (accusative plural)
պաշտամանէ (ablative singular)
պաշտամանց (ablative plural)
պաշտամամբ (instrumental singular)
պաշտամամբք (instrumental plural)
պաշտաման (locative singular)
պաշտամունս (locative plural)

Armenian: պաշտոն (pašton)

The original spelling is պաշտաւն (paštawn), from earlier *պաշտամն (*paštamn) (compare the genitive պաշտաման (paštaman), plural պաշտամունք (paštamunkʻ)), from Iranian *pari-štā-man-. See պաշտեմ (paštem) for more. For մ (m) → ւ (w) compare անուն (anun), -իւն (-iwn), թեղօշ (tʻełōš).

պաշտօն աստուածային

պաշտօն կռոց

սնոտի պաշտօն

պաշտօն մատուցանել

to worship, to perform a service agreeable to God

աստուածական առնուլ պաշտօն

to cause oneself to be adored like a god

Պաշտօնեայ Հասարակաց Պաշտամանց

հասարակաց պաշտամունք

ի պաշտամանէ

պաշտօն, պաշտամունք

պաշտօն առնել

to pay one's court to, to court, to flatter

պաշտօն առնուլ

to be honoured or adored, to be ministered to

պաշտօն հարկանել, տանել

ի պաշտաման կալ

պաշտել զպաշտօն

պաշտօն տանել

ի պաշտօն առնուլ

ի պաշտօն մտանել

պաշտօն կատարել

կորուսանել զպաշտօն

ունել, ժառանգել զպաշտօն ուրուք

to take a person's place, to replace one

պաշտօն ինչ առնելով, պաշտօն ինչ առնելոյ վասն

through respect, for regard, by adulation

paštōn inčʻ aṙnelov, paštōn inčʻ aṙneloy vasn

service, office, ministry; employment, function, duty, post, place

պաշտօն ննջեցելոց

պաշտօն կատարել վասն հոգւոյ ուրուք

to celebrate a mass for the repose of a person's soul

պաշտօնս երգոց կատարել


առակ

head

առակ • (aṙak)

xcl-noun

առակ • (aṙak)

aṙak (romanization)
առակ (nominative singular)
առակք (nominative plural)
առակի (genitive singular)
առակաց (genitive plural)
առակի (dative singular)
առակաց (dative plural)
առակ (accusative singular)
առակս (accusative plural)
առակէ (ablative singular)
առակաց (ablative plural)
առակաւ (instrumental singular)
առակաւք = առակօք (aṙakawkʻ = aṙakōkʻ) (instrumental plural)
առակի (locative singular)
առակս (locative plural)

xcl-decl-noun

առակաւք = առակօք

Armenian: առակ (aṙak)

→ Georgian: არაკი (araḳi)

→ Mingrelian: არიკი (ariḳi)

From the preposition առ (aṙ) + ակն (akn, “eye”).

առակաւ

յառակ ածել

առ առակէ

to be exposed to public laughter or contempt

յառակս տալ

to expose to public attention or censure

յառակս, առակ նշաւակի լինել

to be exposed to public view, to lay open to public contempt

bad example, bad role-model, epitome, infamous subject for public talkings

առակ արկանել, առակօք խօսել

to tell a proverb, parable, fables; to proverb

ըստ առակին

յառակ գալ, յառակս լինել

parable, simile, allegory; fable; proverb, adage

առակ արկանել, առակօք խօսել

to give an enigma or charade to guess or divide


պաշտամունք

head

պաշտամունք • (paštamunkʻ)


խոհարար

xoharar (romanization)
խոհարար (nominative singular)
խոհարարք (nominative plural)
խոհարարի (genitive singular)
խոհարարաց (genitive plural)
խոհարարի (dative singular)
խոհարարաց (dative plural)
խոհարար (accusative singular)
խոհարարս (accusative plural)
խոհարարէ (ablative singular)
խոհարարաց (ablative plural)
խոհարարաւ (instrumental singular)
խոհարարի (locative singular)
խոհարարս (locative plural)

xcl-decl-noun

խոհարարաւք = խոհարարօք

→ Armenian: խոհարար (xoharar)


խցիկ

head

խցիկ • (xcʻik)

xcl-noun

խցիկ • (xcʻik)

xcʻik (romanization)
խցիկ (nominative singular)
խցկունք (nominative plural)
խցկան (genitive singular)
խցկանց (genitive plural)
խցկան (dative singular)
խցկանց (dative plural)
խցիկ (accusative singular)
խցկունս (accusative plural)
խցկանէ (ablative singular)
խցկէ (ablative singular)
խցկանց (ablative plural)
խցկամբ (instrumental singular)
խցկամբք (instrumental plural)
խցկան (locative singular)
խցկունս (locative plural)
խցիկ (nominative singular)
խցիկք (nominative plural)
խցկի (genitive singular)
խցկի (dative singular)
խցիկ (accusative singular)
խցիկս (accusative plural)
խցկէ (ablative singular)
խցկի (locative singular)
խցիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

խցկանէ, խցկէ

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: խցիկ (xcʻik)

խուց (xucʻ, “chamber, cell”) + -իկ (-ik, “diminutive suffix”)


ծաղկունք

head

ծաղկունք • (całkunkʻ)


մասնիկ

masnik (romanization)
մասնիկ (nominative singular)
մասնիկք (nominative plural)
մասնկի (genitive singular)
մասնկաց (genitive plural)
մասնկի (dative singular)
մասնկաց (dative plural)
մասնիկ (accusative singular)
մասնիկս (accusative plural)
մասնկէ (ablative singular)
մասնկաց (ablative plural)
մասնկաւ (instrumental singular)
մասնկի (locative singular)
մասնիկս (locative plural)
մասնիկ (nominative singular)
մասնկունք (nominative plural)
մասնկան (genitive singular)
մասնկանց (genitive plural)
մասնկան (dative singular)
մասնկանց (dative plural)
մասնիկ (accusative singular)
մասնկունս (accusative plural)
մասնկանէ (ablative singular)
մասնկանց (ablative plural)
մասնկամբ (instrumental singular)
մասնկամբք (instrumental plural)
մասնկան (locative singular)
մասնկունս (locative plural)

xcl-decl-noun

մասնկաւք = մասնկօք

Armenian: մասնիկ (masnik)

From մասն (masn, “part”) + -իկ (-ik, “diminutive suffix”).


բազմութիւն

head

բազմութիւն • (bazmutʻiwn)

xcl-noun

բազմութիւն • (bazmutʻiwn)

bazmutʻiwn (romanization)
բազմութիւն (nominative singular)
բազմութիւնք (nominative plural)
բազմութեան (genitive singular)
բազմութեանց (genitive plural)
բազմութեան (dative singular)
բազմութեանց (dative plural)
բազմութիւն (accusative singular)
բազմութիւնս (accusative plural)
բազմութենէ (ablative singular)
բազմութեանց (ablative plural)
բազմութեամբ (instrumental singular)
բազմութեամբք (instrumental plural)
բազմութեան (locative singular)
բազմութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

բազմութեամբք

Armenian: բազմություն (bazmutʻyun)

multitude, great number, quantity, crowd, gross, heap, mass, bulk, body

people, troops, regiment, force, retinue


ճարտարապետութիւն

head

ճարտարապետութիւն • (čartarapetutʻiwn)

xcl-noun

ճարտարապետութիւն • (čartarapetutʻiwn)

čartarapetutʻiwn (romanization)
ճարտարապետութիւն (nominative singular)
ճարտարապետութիւնք (nominative plural)
ճարտարապետութեան (genitive singular)
ճարտարապետութեանց (genitive plural)
ճարտարապետութեան (dative singular)
ճարտարապետութեանց (dative plural)
ճարտարապետութիւն (accusative singular)
ճարտարապետութիւնս (accusative plural)
ճարտարապետութենէ (ablative singular)
ճարտարապետութեանց (ablative plural)
ճարտարապետութեամբ (instrumental singular)
ճարտարապետութեամբք (instrumental plural)
ճարտարապետութեան (locative singular)
ճարտարապետութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճարտարապետութիւն

ճարտարապետութիւնք

ճարտարապետութեան

ճարտարապետութեանց

ճարտարապետութեան

ճարտարապետութեանց

ճարտարապետութիւն

ճարտարապետութիւնս

ճարտարապետութենէ

ճարտարապետութեանց

ճարտարապետութեամբ

ճարտարապետութեամբք

ճարտարապետութեան

ճարտարապետութիւնս

desc

ճարտարապետություն

Armenian: ճարտարապետություն (čartarapetutʻyun)

From ճարտարապետ (čartarapet, “architect”) + -ութիւն (-utʻiwn).


իմաստութիւն

head

իմաստութիւն • (imastutʻiwn)

xcl-noun

իմաստութիւն • (imastutʻiwn)

imastutʻiwn (romanization)
իմաստութիւն (nominative singular)
իմաստութիւնք (nominative plural)
իմաստութեան (genitive singular)
իմաստութեանց (genitive plural)
իմաստութեան (dative singular)
իմաստութեանց (dative plural)
իմաստութիւն (accusative singular)
իմաստութիւնս (accusative plural)
իմաստութենէ (ablative singular)
իմաստութեանց (ablative plural)
իմաստութեամբ (instrumental singular)
իմաստութեամբք (instrumental plural)
իմաստութեան (locative singular)
իմաստութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

իմաստութիւնք

իմաստութեանց

իմաստութեանց

իմաստութիւնս

իմաստութեանց

իմաստութեամբ

իմաստութեամբք

իմաստութիւնս

desc

իմաստություն

Armenian: իմաստություն (imastutʻyun) (imastut’yun)

From իմաստ (imast, “meaning, sense”) + -ութիւն (-utʻiwn).

suffix

Գիրք Իմաստութեան

իմաստութեամբ

wisely, sensibly, judiciously; prudently, discreetly


կազմութիւն

head

կազմութիւն • (kazmutʻiwn)

xcl-noun

կազմութիւն • (kazmutʻiwn)

kazmutʻiwn (romanization)
կազմութիւն (nominative singular)
կազմութիւնք (nominative plural)
կազմութեան (genitive singular)
կազմութեանց (genitive plural)
կազմութեան (dative singular)
կազմութեանց (dative plural)
կազմութիւն (accusative singular)
կազմութիւնս (accusative plural)
կազմութենէ (ablative singular)
կազմութեանց (ablative plural)
կազմութեամբ (instrumental singular)
կազմութեամբք (instrumental plural)
կազմութեան (locative singular)
կազմութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

կազմութեամբք

Armenian: կազմություն (kazmutʻyun)

կազմութիւն մարմնոյ

construction, organization, order, arrangement, mechanism, constitution, formation, structure, composition


մեծութիւն

head

մեծութիւն • (mecutʻiwn)

xcl-noun

մեծութիւն • (mecutʻiwn)

mecutʻiwn (romanization)
մեծութիւն (nominative singular)
մեծութիւնք (nominative plural)
մեծութեան (genitive singular)
մեծութեանց (genitive plural)
մեծութեան (dative singular)
մեծութեանց (dative plural)
մեծութիւն (accusative singular)
մեծութիւնս (accusative plural)
մեծութենէ (ablative singular)
մեծութեանց (ablative plural)
մեծութեամբ (instrumental singular)
մեծութեամբք (instrumental plural)
մեծութեան (locative singular)
մեծութիւնս (locative plural)

Armenian: մեծություն (mecutʻyun)

մեծ (mec, “big, large”) + -ութիւն (-utʻiwn)

suffix

greatness, thickness, size, capaciousness

մեծափարթամ մեծություն

աշխարհական մեծությունք

լնուլ մեծութեամբք

ի մեծութիւն հասանել

կորուսանել զմեծութիւնս իւր

մերկանալ ի մեծությունթեանց

մեծութիւնդ

grandeur, greatness, power, magnificence, majesty, elevation, exaltation


քաջութիւն

head

քաջութիւն • (kʻaǰutʻiwn)

xcl-noun

քաջութիւն • (kʻaǰutʻiwn)

kʻaǰutʻiwn (romanization)
քաջութիւն (nominative singular)
քաջութիւնք (nominative plural)
քաջութեան (genitive singular)
քաջութեանց (genitive plural)
քաջութեան (dative singular)
քաջութեանց (dative plural)
քաջութիւն (accusative singular)
քաջութիւնս (accusative plural)
քաջութենէ (ablative singular)
քաջութեանց (ablative plural)
քաջութեամբ (instrumental singular)
քաջութեամբք (instrumental plural)
քաջութեան (locative singular)
քաջութիւնս (locative plural)

Armenian: քաջություն (kʻaǰutʻyun)

քաջ (kʻaǰ, “brave, courageous”) + -ութիւն (-utʻiwn)

affix

քաջութիւն հասցէ ձեզ ի քաջէն Վահագնէ ամենայն Հայոց աշխարհիս

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 127

Translation by R. W. Thomson
may there be […] valor from valiant Vahagn to you and all our land of Armenia

kʻaǰutʻiwn hascʻē jez i kʻaǰēn Vahagnē amenayn Hayocʻ ašxarhis

valour, courage, bravery, manhood, gallantry


գրականութիւն

head

գրականութիւն • (grakanutʻiwn)

xcl-noun

գրականութիւն • (grakanutʻiwn)

grakanutʻiwn (romanization)
գրականութիւն (nominative singular)
գրականութիւնք (nominative plural)
գրականութեան (genitive singular)
գրականութեանց (genitive plural)
գրականութեան (dative singular)
գրականութեանց (dative plural)
գրականութիւն (accusative singular)
գրականութիւնս (accusative plural)
գրականութենէ (ablative singular)
գրականութեանց (ablative plural)
գրականութեամբ (instrumental singular)
գրականութեամբք (instrumental plural)
գրականութեան (locative singular)
գրականութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

գրականութիւն

գրականութիւնք

գրականութեան

գրականութեանց

գրականութեան

գրականութեանց

գրականութիւն

գրականութիւնս

գրականութենէ

գրականութեանց

գրականութեամբ

գրականութեամբք

գրականութեան

գրականութիւնս

desc

գրականություն

Armenian: գրականություն (grakanutʻyun)

գրական (grakan, “literate”) + -ութիւն (-utʻiwn)


անկիւն

ankiwn (romanization)
անկիւն (nominative singular)
անկիւնք (nominative plural)
անկեան (genitive singular)
անկեանց (genitive plural)
անկեան (dative singular)
անկեանց (dative plural)
անկիւն (accusative singular)
անկիւնս (accusative plural)
անկիւնէ (ablative singular)
անկեանց (ablative plural)
անկեամբ (instrumental singular)
անկեամբք (instrumental plural)
անկեան (locative singular)
անկիւնս (locative plural)
անկիւն (nominative singular)
անկիւնք (nominative plural)
անկիւնի (genitive singular)
անկիւնից (genitive plural)
անկիւնի (dative singular)
անկիւնից (dative plural)
անկիւն (accusative singular)
անկիւնս (accusative plural)
անկիւնէ (ablative singular)
անկիւնից (ablative plural)
անկիւնիւ (instrumental singular)
անկիւնիւք (instrumental plural)
անկիւնի (locative singular)
անկիւնս (locative plural)

Armenian: անկյուն (ankyun)

From Proto-Indo-European *h₂eng- + -իւն (-iwn).

անկիւն ճանապարհի

բութ անկիւն

սուր անկիւն

անկիւն հատանել


անկիւն

ankiwn (romanization)
անկիւն (nominative singular)
անկիւնք (nominative plural)
անկեան (genitive singular)
անկեանց (genitive plural)
անկեան (dative singular)
անկեանց (dative plural)
անկիւն (accusative singular)
անկիւնս (accusative plural)
անկիւնէ (ablative singular)
անկեանց (ablative plural)
անկեամբ (instrumental singular)
անկեամբք (instrumental plural)
անկեան (locative singular)
անկիւնս (locative plural)

Transliteration of Ancient Greek ἀγκών (ankṓn, “elbow”); confused with անկիւն (ankiwn, “angle, corner”).


կորիւն

koriwn (romanization)
կորիւն (nominative singular)
կորիւնք (nominative plural)
կորեան (genitive singular)
կորեանց (genitive plural)
կորեան (dative singular)
կորեանց (dative plural)
կորիւն (accusative singular)
կորիւնս (accusative plural)
կորենէ (ablative singular)
կորեանց (ablative plural)
կորեամբ (instrumental singular)
կորեամբք (instrumental plural)
կորեան (locative singular)
կորիւնս (locative plural)

→ Armenian: կորյուն (koryun) (learned)

The origin is uncertain. An overview of opinions follows.
Etymological note
The etymology repeated most often is the inheritance from Proto-Indo-European *gʷrebʰ-, with Proto-Slavic *žerbę and Ancient Greek βρέφος (bréphos) as cognates, but the sound correspondences are irregular.
According to Ačaṙyan, the root is perhaps the unknown *կոր (*kor), also seen in խոճկոր (xočkor), while -իւն (-iwn) is a suffix.
Bugge compares to Chechen кӏорни (kʼorni), кӏуорнай (kʼwornaj, “young (of an animal), nestling”), on which see Nikolayev / Starostin.
Has also been compared to Classical Syriac ܓܘܽܪܝܳܐ (gūryā, “young animal, cub”), Hebrew גור (gūr, “cub”), גור (gōr, “lion cub”), which are from Proto-Semitic *gur-, *gury/w- (“whelp, cub”), whence also Arabic جَرْو (jarw). The ending looks similar to Assyrian Neo-Aramaic ܐܰܪܝܽܘܢܳܐ (aryūnā, “lion cub”), which is from the Semitic root discussed at առիւծ (aṙiwc). Compare also Hebrew גור אריה (gur ʾaryē), a common poetic designation for "lion's cub".

cog

Երրորդ բարք առիւծուն․ յորժամ ծնանի մատակ առեւծն զկորիւնն, մեռեալ ծնանի․ եւ նստեալ պահէ զորդի իւր, մինչեւ գայ հայրն յաւուր երրորդի եւ փչէ ի ճակատն նորա եւ յարուցանէ զնա։
Errord barkʻ aṙiwcun; yoržam cnani matak aṙewcn zkoriwnn, meṙeal cnani; ew nsteal pahē zordi iwr, minčʻew gay hayrn yawur errordi ew pʻčʻē i čakatn nora ew yarucʻanē zna.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).2.15–16

The third custom of the lion: when the lioness gives birth to the whelp, she brings it forth dead. And she sits and guards her child, until on the third day the father comes and blows into its forehead and awakens it.

Եւ իգին քանզի չիք որովայն, որ կրէ զծնունդն, յորժամ աճեն կորիւնքն, ծակեն զկողս մաւրն իւրեանց եւ ելանեն եւ սպանանեն զնա։
Ew igin kʻanzi čʻikʻ orovayn, or krē zcnundn, yoržam ačen koriwnkʻn, caken zkołs mawrn iwreancʻ ew elanen ew spananen zna.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).13.5

And as the female has no womb to carry the offspring, when the young vipers grow up, they pierce their mother's side and come out and kill her.

a cub or whelp of any wild animal (lion, bear, wolf, dog, viper, whale etc.)

(figuratively) fruit-like globules hidden under leaves of planes, elms and some other trees

(figuratively) the arms shot by pumpkins, cucumbers and similar plants


ձիւն

jiwn (romanization)
ձիւն (nominative singular)
ձիւնք (nominative plural)
ձեան (genitive singular)
ձեանց (genitive plural)
ձեան (dative singular)
ձեանց (dative plural)
ձիւն (accusative singular)
ձիւնս (accusative plural)
ձեանէ (ablative singular)
ձեանց (ablative plural)
ձեամբ (instrumental singular)
ձեամբք (instrumental plural)
ձեան (locative singular)
ձիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

The singular ablative can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">ձիւնէ</i> (jiwnē).

Armenian: ձյուն (jyun)

From Proto-Indo-European *ǵʰéyōm. The genitive ձեան (jean) is from the Proto-Indo-European genitive *ǵʰi-m-ós. Related to ձմեռն (jmeṙn, “winter”) and ձմեթ (jmetʻ).

հատ ձեան ― hat jean ― snowflake

մանր ձիւն

խոշոր ձիւն

հալեալ ձիւն

կոյտ ձեան ― koyt jean ― snowdrift

հիւս ձեան ― hiws jean ― snowslip

մոյկ ձեան

սպիտակ իբրեւ զձիւն

ձիւն գայ, իջանէ

ձիւնն դիզանի

ձիւն բազում եկն

it had snowed very hard, there had been a heavy fall of snow

ձեան գնտակս արձակել, ձգել


մրջիւն

head

մրջիւն • (mrǰiwn)

xcl-noun

մրջիւն • (mrǰiwn)

mrǰiwn (romanization)
մրջիւն (nominative singular)
մրջիւնք (nominative plural)
մրջեան (genitive singular)
մրջեանց (genitive plural)
մրջեան (dative singular)
մրջեանց (dative plural)
մրջիւն (accusative singular)
մրջիւնս (accusative plural)
մրջենէ (ablative singular)
մրջեանց (ablative plural)
մրջեամբ (instrumental singular)
մրջեամբք (instrumental plural)
մրջեան (locative singular)
մրջիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

the plural can be <i class="Armn mention" lang="xcl">մրջեանք</i> (mrǰeankʻ)

desc

Middle Armenian: մրջիւն (mrǰiwn), մրջում (mrǰum), մռջում (mṙǰum)

Armenian: մրջյուն (mrǰyun)

From earlier մրջիմն (mrǰimn), from Proto-Indo-European *morw-.

Բարոյախաւսն ասէ զմրջունառեւծէ, թէ հաւր նորա դեմք առեւծու են եւ մաւրն՝ մրջմանն․ հայրն գիշակեր է եւ մայրն հնդակեր։
Baroyaxawsn asē zmrǰunaṙewcē, tʻē hawr nora demkʻ aṙewcu en ew mawrn, mrǰmann; hayrn gišaker ē ew mayrn hndaker.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).23.2–3

Physiologus says about the ant-lion, that its father has the face of a lion and the mother—of an ant; its father is carnivorous, and the mother—pulse-eater.


մրջիմն

head

մրջիմն • (mrǰimn)

xcl-noun

մրջիմն • (mrǰimn)

mrǰimn (romanization)
մրջիմն (nominative singular)
մրջմունք (nominative plural)
մրջման (genitive singular)
մրջմանց (genitive plural)
մրջման (dative singular)
մրջմանց (dative plural)
մրջիմն (accusative singular)
մրջմունս (accusative plural)
մրջմանէ (ablative singular)
մրջմանց (ablative plural)
մրջմամբ (instrumental singular)
մրջմամբք (instrumental plural)
մրջման (locative singular)
մրջմունս (locative plural)


որքիւն

head

որքիւն • (orkʻiwn)

xcl-noun

որքիւն • (orkʻiwn)

orkʻiwn (romanization)
որքիւն (nominative singular)
որքիւնք (nominative plural)
որքեան (genitive singular)
որքեանց (genitive plural)
որքեան (dative singular)
որքեանց (dative plural)
որքիւն (accusative singular)
որքիւնս (accusative plural)
որքիւնէ (ablative singular)
որքեանց (ablative plural)
որքեամբ (instrumental singular)
որքեամբք (instrumental plural)
որքեան (locative singular)
որքիւնս (locative plural)

Armenian: որքին (orkʻin)


սիւն

siwn (romanization)
սիւն (nominative singular)
սիւնք (nominative plural)
սեան (genitive singular)
սեանց (genitive plural)
սեան (dative singular)
սեանց (dative plural)
սիւն (accusative singular)
սիւնս (accusative plural)
սեանէ (ablative singular)
սեանց (ablative plural)
սեամբ (instrumental singular)
սեամբք (instrumental plural)
սեան (locative singular)
սիւնս (locative plural)
սիւն (nominative singular)
սիւնք (nominative plural)
սիւնի (genitive singular)
սիւնից (genitive plural)
սիւնի (dative singular)
սիւնից (dative plural)
սիւն (accusative singular)
սիւնս (accusative plural)
սիւնէ (ablative singular)
սիւնից (ablative plural)
սիւնիւ (instrumental singular)
սիւնիւք (instrumental plural)
սիւնի (locative singular)
սիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

the ablative singular can be also <i class="Armn mention" lang="xcl">սիւնէ</i> (siwnē)

Armenian: սյուն (syun)

From Proto-Indo-European *ḱiHwon-, whence also Ancient Greek κίων (kíōn, “column”). No other cognates survive.

Եւ սիւն լուսոյ ըստ օրինակի ծիածանի իջեալ յերկնից՝ շուրջ պարուրեալ զնահատակաց զմարմինս ծրափակէր։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 77

Translation by Robert W. Thomson
A column of light descended like a rainbow from heaven, surrounding and enveloping the bodies of the martyrs.

Ew siwn lusoy əst ōrinaki ciacani iǰeal yerknicʻ, šurǰ parureal znahatakacʻ zmarmins crapʻakēr.


մարհ

marh (romanization)
մարհ (nominative singular)
մարհք (nominative plural)
մարհու (genitive singular)
մարհուց (genitive plural)
մարհու (dative singular)
մարհուց (dative plural)
մարհ (accusative singular)
մարհս (accusative plural)
մարհէ (ablative singular)
մարհուց (ablative plural)
մարհու (instrumental singular)
մարհուք (instrumental plural)
մարհու (locative singular)
մարհս (locative plural)


գալուստ

head

գալուստ • (galust)

xcl-noun

գալուստ • (galust)

galust (romanization)
գալուստ (nominative singular)
գալուստք (nominative plural)
գալստեան (genitive singular)
գալստեանց (genitive plural)
գալստեան (dative singular)
գալստեանց (dative plural)
գալուստ (accusative singular)
գալուստս (accusative plural)
գալստենէ (ablative singular)
գալստեանց (ablative plural)
գալստեամբ (instrumental singular)
գալստեամբք (instrumental plural)
գալստեան (locative singular)
գալուստս (locative plural)

Armenian: գալուստ (galust)


թաքուստ

head

թաքուստ • (tʻakʻust)

xcl-noun

թաքուստ • (tʻakʻust)

tʻakʻust (romanization)
թաքուստ (nominative singular uncountable)
թաքստեան (genitive singular uncountable)
թաքստեան (dative singular uncountable)
թաքուստ (accusative singular uncountable)
թաքստենէ (ablative singular uncountable)
թաքստեամբ (instrumental singular uncountable)
թաքստեան (locative singular uncountable)
թաքուստ (nominative singular uncountable)
թաքստի (genitive singular uncountable)
թաքստի (dative singular uncountable)
թաքուստ (accusative singular uncountable)
թաքստէ (ablative singular uncountable)
թաքստիւ (instrumental singular uncountable)
թաքստի (locative singular uncountable)

թաքստեան լինել, ի թաքուստ մատնել, նստիլ/թաքչիլ ի թաքստեան, լինել ի թաքստի

to be concealed, hidden, placed in ambush

tʻakʻstean linel, i tʻakʻust matnel, nstil/tʻakʻčʻil i tʻakʻstean, linel i tʻakʻsti

դնել ի թաքստեան

to place or hide upon the sly, or in a dungeon

թաքստիւ

ի նմանէ չէր ինչ նորա թաքուստ

he hid nothing from him, he had no secrets with him

act of concealing or of being concealed; concealment, secret; hiding place; retreat


կորուստ

head

կորուստ • (korust)

xcl-noun

կորուստ • (korust)

korust (romanization)
կորուստ (nominative singular uncountable)
կորստեան (genitive singular uncountable)
կորստեան (dative singular uncountable)
կորուստ (accusative singular uncountable)
կորստենէ (ablative singular uncountable)
կորստեամբ (instrumental singular uncountable)
կորստեան (locative singular uncountable)

Armenian: կորուստ (korust)

կորնչիմ (kornčʻim, “be lost”) + -ստ (-st)

suffix

ի կորուստ մատնիլ

ի կորուստ մատնել

մեծամեծ կորուստս տուժել

կորստեամբ վաճառել

անձամբ զանձն ի կորուստ մատնել

ի կորուստ ընթանալ

լինել մերձ ի կորուստ/յափն կորստեան

to be upon the brink of ruin or destruction

դիմէ ի կորուստ իւր

perdition, ruin, destruction; misfortune


խորհուրդ

head

խորհուրդ • (xorhurd)

xcl-noun

խորհուրդ • (xorhurd)

xorhurd (romanization)
խորհուրդ (nominative singular)
խորհուրդք (nominative plural)
խորհրդոյ (genitive singular)
խորհրդոց (genitive plural)
խորհրդոյ (dative singular)
խորհրդոց (dative plural)
խորհուրդ (accusative singular)
խորհուրդս (accusative plural)
խորհրդոյ (ablative singular)
խորհրդոց (ablative plural)
խորհրդով (instrumental singular)
խորհրդովք (instrumental plural)
խորհուրդ (locative singular)
խորհուրդս (locative plural)
խորհուրդ (nominative singular uncountable)
խորհրդեան (genitive singular uncountable)
խորհրդեան (dative singular uncountable)
խորհուրդ (accusative singular uncountable)
խորհրդենէ (ablative singular uncountable)
խորհրդեամբ (instrumental singular uncountable)
խորհրդեան (locative singular uncountable)
խորհուրդ (nominative singular uncountable)
խորհրդի (genitive singular uncountable)
խորհրդի (dative singular uncountable)
խորհուրդ (accusative singular uncountable)
խորհրդէ (ablative singular uncountable)
խորհրդիւ (instrumental singular uncountable)
խորհրդի (locative singular uncountable)

Armenian: խորհուրդ (xorhurd)

Udi: խօրուրթ (xōrurtʻ)

շրջել ի խորհրդոց

շրջել զոք ի խորհրդոց

խորհրդով

designedly, intentionally, on purpose, purposely

խորհուրդ ի մտի եդի գիտել

խորհուրդ ի միտս իմ անկաւ/եղեւ

I thought of, I had the idea or the intention to

խորհուրդ արարի ընդ միտս իմ

խորհուրդ կալաւ

զյանդուգն զայն խորհեցաւ խորհուրդ

մինչդեռ յայսմ խորհրդի էր

in the midst of these thoughts, while thus deliberating

thought; design, intention, resolution; idea

չար խորհուրդ

խորհուրդ առնել, ի մէջ առնուլ, ունել, ի խորհուրդ մտանել

to consult, to determine, to decide on, to resolve on; to deliberate, to confer together, to take counsel, to advise with

xorhurd aṙnel, i mēǰ aṙnul, unel, i xorhurd mtanel

խորհուրդ տալ

խորհուրդ հարցնել

to ask advice, to consult, to take counsel

ի մի խորհուրդ միաբանել

to think together, to deliberate unanimously

տուն, տաճար խորհրդոյ

խորհուրդ պաշտօնէից

խորհրդեան դպիր

advice, counsel; deliberation, consultation

փրկական խորհուրդ


տեսիլ

tesil (romanization)
տեսիլ (nominative singular)
տեսիլք (nominative plural)
տեսլեան (genitive singular)
տեսլեանց (genitive plural)
տեսլեան (dative singular)
տեսլեանց (dative plural)
տեսիլ (accusative singular)
տեսիլս (accusative plural)
տեսլենէ (ablative singular)
տեսլեանց (ablative plural)
տեսլեամբ (instrumental singular)
տեսլեամբք (instrumental plural)
տեսլեան (locative singular)
տեսիլս (locative plural)

desc

Armenian: տեսիլ (tesil), տեսիլք (tesilkʻ)

գեղեցիկ տեսիլ, տեսիլ գեղոյ

գեղեցիկ տեսլեամբ

տեսիլ դիմաց

ի տեսիլ ամենեցուն

տեսիլ աչացն է հաւատարիմ եւ ոչ լուր ականջացն

hearing is believing but seeing has no fellow

tesil ačʻacʻn ē hawatarim ew očʻ lur akanǰacʻn

aspect; appearance, look, sight, view; air, mien, visage, image

ի տեսիլ ածել

to represent, to perform, to put upon the stage

տեսիլ լինել աշխարհի

արար տօն տեսլեան, խաղու

երկնային տեսիլ

տեսիլ տեսանել

եղեւ բան Տեառն առ Աբրամ ի տեսլեան

vision, apparition, phantom, spectre, dream

տեսլեամբ բնութեան պարապեալ


տիւ

tiw (romanization)
տիւ (nominative singular uncountable)
տուընջեան (genitive singular uncountable)
տուընջեան (dative singular uncountable)
տիւ (accusative singular uncountable)
տուընջենէ (ablative singular uncountable)
տուընջեամբ (instrumental singular uncountable)
տուընջեան (locative singular uncountable)
տիւ (nominative singular uncountable)
տունջեան (genitive singular uncountable)
տունջեան (dative singular uncountable)
տիւ (accusative singular uncountable)
տունջենէ (ablative singular uncountable)
տունջեամբ (instrumental singular uncountable)
տունջեան (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

the locative singular can be տուէ (tuē); the instrumental singular post-classically can be o-type տըւով (təwov)

the locative singular can be տուէ (tuē); the instrumental singular post-classically can be o-type տուով (tuov)

Armenian: տիվ (tiv), տվնջյան (tvnǰyan)

From Proto-Indo-European *diw-, the oblique stem of *dyḗws (“diurnal sky; sky god”). See also երկտի (erkti). The sense "sky god" is not attested in Armenian. For possible traces of it see ծիածան (ciacan), տկողին (tkoġin), աստուած (astuac), դիք (dikʻ).

տիւ եւ գիշեր ― tiw ew gišer ― nychthemeron

ի տուէ, ի տունջեան

ի լուսապայծառ, ի լոյս տունջեան

ընդ տիւն ողջոյն

ի տուէ եւ ի գիշերի, զտիւ եւ զգիշեր

չեւ խոնարհեալ տունջեան

before the end of the day, before nightfall

արփիաճաճանչ տիւ

ի տունջենիս յայսմիկ

day, daytime, the part of the day when the sun shines


աստեղաց

head

աստեղաց • (astełacʻ)


աստեղ

աստեղ • (asteł)


դստերց

դստերց • (dstercʻ)


դստերաց

դստերաց • (dsteracʻ)


դստերք

դստերք • (dsterkʻ)


տապեղ

տապեղ • (tapeł)

xcl-noun

տապեղ • (tapeł)

→ Armenian: տապեղ (tapeġ)

From Ancient Greek τάβλα (tábla), from Latin tabula (“table, playing board”). The correspondence of Greek β (b) to Armenian պ (p) is irregular. See also նարտ (nart).


ազդր

azdr (romanization)
ազդր (nominative singular)
ազդերք (nominative plural)
ազդեր (genitive singular)
ազդերաց (genitive plural)
ազդեր (dative singular)
ազդերաց (dative plural)
ազդր (accusative singular)
ազդերս (accusative plural)
ազդերէ (ablative singular)
ազդերաց (ablative plural)
ազդերբ (instrumental singular)
ազդեր (locative singular)
ազդերս (locative plural)
ազդր (nominative singular)
ազդրք (nominative plural)
ազդերի (genitive singular)
ազդերաց (genitive plural)
ազդերի (dative singular)
ազդերաց (dative plural)
ազդր (accusative singular)
ազդրս (accusative plural)
ազդերէ (ablative singular)
ազդերաց (ablative plural)
ազդերաւ (instrumental singular)
ազդերի (locative singular)
ազդրս (locative plural)

xcl-decl-noun

ազդերաւք = ազդերօք

ազդերաւք = ազդերօք

Armenian: ազդր (azdr)

The origin is uncertain.
According to some, inherited from Proto-Indo-European via pre-Armenian *azgdʰ-, and cognate with Sanskrit सक्थि (sákthi, “thigh, thigh-bone”), Avestan 𐬵𐬀𐬑𐬙𐬌 (haxti, “thigh”), Ancient Greek ἰσχίον (iskhíon, “hip-joint”).
Others compare to Ancient Greek ὀσφῦς (osphûs, “loins, lower part of the back”) and derive both from *h₃ésth₁ (“bone”) grown with the determinative *-dʰ-.


համր

hamr (romanization)
համր (nominative singular)
համերք (nominative plural)
համեր (genitive singular)
համերց (genitive plural)
համեր (dative singular)
համերց (dative plural)
համր (accusative singular)
համերս (accusative plural)
համերէ (ablative singular)
համերց (ablative plural)
համերբ (instrumental singular)
համերբք (instrumental plural)
համեր (locative singular)
համերս (locative plural)

→ Armenian: համր (hamr) (learned)

The origin is uncertain. Has been compared to Middle Persian hʾmwš (xāmōš, “silent”), whence Persian خاموش (xâmuš).


շիգղ

head

շիգղ • (šigł)

xcl-noun

շիգղ • (šigł)

šigł (romanization)
շիգղ (nominative singular)
շգեղք (nominative plural)
շգեղ (genitive singular)
շգեղց (genitive plural)
շգեղ (dative singular)
շգեղց (dative plural)
շիգղ (accusative singular)
շգեղս (accusative plural)
շգեղէ (ablative singular)
շգեղց (ablative plural)
շգեղբ (instrumental singular)
շգեղբք (instrumental plural)
շգեղ (locative singular)
շգեղս (locative plural)

unk

unknown

շիգղ ոսկի


վաղր

head

վաղր • (vałr)

xcl-noun

վաղր • (vałr)

vałr (romanization)
վաղր (nominative singular)
վաղերք (nominative plural)
վաղեր (genitive singular)
վաղերց (genitive plural)
վաղեր (dative singular)
վաղերց (dative plural)
վաղր (accusative singular)
վաղերս (accusative plural)
վաղերէ (ablative singular)
վաղերց (ablative plural)
վաղերբ (instrumental singular)
վաղերբք (instrumental plural)
վաղեր (locative singular)
վաղերս (locative plural)


դագաղ

head

դագաղ • (dagał)

xcl-noun

դագաղ • (dagał)

dagał (romanization)
դագաղ (nominative singular)
դագաղք (nominative plural)
դագաղի (genitive singular)
դագաղաց (genitive plural)
դագաղի (dative singular)
դագաղաց (dative plural)
դագաղ (accusative singular)
դագաղս (accusative plural)
դագաղէ (ablative singular)
դագաղաց (ablative plural)
դագաղաւ (instrumental singular)
դագաղի (locative singular)
դագաղս (locative plural)

xcl-decl-noun

դագաղաւք = դագաղօք

Armenian: դագաղ (dagaġ)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *dʰogʷ-, *dʰegʷʰ- (“to burn”), from the custom of cremating the corpses.


եզր

ezr (romanization)
եզր (nominative singular)
եզերք (nominative plural)
եզեր (genitive singular)
եզերց (genitive plural)
եզերաց (genitive plural)
եզեր (dative singular)
եզերց (dative plural)
եզերաց (dative plural)
եզր (accusative singular)
եզերս (accusative plural)
եզերէ (ablative singular)
եզերց (ablative plural)
եզերաց (ablative plural)
եզերբ (instrumental singular)
եզերբք (instrumental plural)
եզեր (locative singular)
եզերս (locative plural)

եզերց, եզերաց

եզերց, եզերաց

եզերց, եզերաց

եզերբք, եզերաւք = եզերօք

the instrumental plural can also be եզերբք (ezerbkʻ) and եզերովք (ezerovkʻ)

Armenian: եզր (ezr), եզերք (ezerkʻ)

From Proto-Indo-European *h₁eǵʰ-er-, from *h₁eǵʰ- (“balk, border”). Cognate with Proto-Balto-Slavic *éźera (“lake”), Lithuanian ežià (“boundary-strip”), Latvian eža (“balk”), Russian яз (jaz, “fish weir”).

եւ երթեալ յեզր գետոյն, որու Ախուրեանն կոչեն

7th century, Anania Širakacʻi, Yałags harcʻman ew lucman [On Questions and Solutions] 7

and I went to the shore of the river, which they call Axurean

ew ertʻeal yezr getoyn, oru Axureann kočʻen

եզր ունել, յեզր ելանել


ետղ

etł (romanization)
ետղ (nominative singular)
ետեղք (nominative plural)
ետեղ (genitive singular)
ետեղաց (genitive plural)
ետեղ (dative singular)
ետեղաց (dative plural)
ետղ (accusative singular)
ետեղս (accusative plural)
ետեղէ (ablative singular)
ետեղաց (ablative plural)
ետեղբ (instrumental singular)
ետեղաւք = ետեղօք (eteławkʻ = etełōkʻ) (instrumental plural)
ետեղ (locative singular)
ետեղս (locative plural)

ետեղաւք = ետեղօք

the declension here follows Baṙgirkʿ Haykazean Lezui; according to it plural instrumental can be <i class="Armn mention" lang="xcl">ետեղբք</i> (etełbkʻ)

առ ետեղ

there, in that very place, in the same place; immediately, directly, forthwith

զետղ առնուլ


կողր

head

կողր • (kołr)

xcl-noun

կողր • (kołr)

kołr (romanization)
կողր (nominative singular)
կողերք (nominative plural)
կողեր (genitive singular)
կողերց (genitive plural)
կողերաց (genitive plural)
կողեր (dative singular)
կողերց (dative plural)
կողերաց (dative plural)
կողր (accusative singular)
կողերս (accusative plural)
կողերէ (ablative singular)
կողերց (ablative plural)
կողերաց (ablative plural)
կողերբ (instrumental singular)
կողերբք (instrumental plural)
կողեր (locative singular)
կողերս (locative plural)

xcl-decl-noun

կողերց, կողերաց

կողերց, կողերաց

կողերց, կողերաց

կողերբք, կողերաւք = կողերօք

Armenian: կողր (koġr)

Perhaps from Proto-Indo-European *gol- and cognate with Proto-Slavic *golьje, whence Ukrainian гілля́ (hilljá, “branch”), dialectal Russian голья́ (golʹjá, “branch”), Slovene gólje (“twigs without leaves”). Relation to կող (koł) is also possible. It is uncertain whether Zazaki kōlī (“wood, firewood”) is related.


սիկղ

head

սիկղ • (sikł)

xcl-noun

սիկղ • (sikł)

sikł (romanization)
սիկղ (nominative singular)
սկեղք (nominative plural)
սկեղ (genitive singular)
սկեղաց (genitive plural)
սկեղ (dative singular)
սկեղաց (dative plural)
սիկղ (accusative singular)
սկեղս (accusative plural)
սկեղէ (ablative singular)
սկեղաց (ablative plural)
սկեղբ (instrumental singular)
սկեղաւք = սկեղօք (skeławkʻ = skełōkʻ) (instrumental plural)
սկեղ (locative singular)
սկեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

սկեղաւք = սկեղօք

Armenian: սիկղ (sikġ)

From Ancient Greek σίκλος (síklos), σίγλος (síglos).

an ancient measure of weight and a coin (6.8 grams or a quarter of an ounce)


սկուտղ

head

սկուտղ • (skutł)

xcl-noun

սկուտղ • (skutł)

skutł (romanization)
սկուտղ (nominative singular)
սկտեղք (nominative plural)
սկտեղ (genitive singular)
սկտեղաց (genitive plural)
սկտեղ (dative singular)
սկտեղաց (dative plural)
սկուտղ (accusative singular)
սկտեղս (accusative plural)
սկտեղէ (ablative singular)
սկտեղաց (ablative plural)
սկտեղբ (instrumental singular)
սկտեղ (locative singular)
սկտեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

սկտեղաւք = սկտեղօք

the singular instrumental can be սկտեղամբ (sktełamb), the plural instrumental can be սկտեղբք (sktełbkʻ)

Armenian: սկուտեղ (skuteġ)

Borrowed from Byzantine Greek σκουτέλα (skoutéla), from Latin scutella (“small flat dish”).


տարր

tarr (romanization)
տարր (nominative singular)
տարերք (nominative plural)
տարեր (genitive singular)
տարերց (genitive plural)
տարերաց (genitive plural)
տարեր (dative singular)
տարերց (dative plural)
տարերաց (dative plural)
տարր (accusative singular)
տարերս (accusative plural)
տարերէ (ablative singular)
տարերց (ablative plural)
տարերաց (ablative plural)
տարերբ (instrumental singular)
տարերբք (instrumental plural)
տարեր (locative singular)
տարերս (locative plural)

xcl-decl-noun

տարերց, տարերաց

տարերց, տարերաց

տարերց, տարերաց

տարերբք, տարերաւք = տարերօք

post-classically also i-type genitives տարրի (tarri)/տարրից (tarricʻ) and o-type genitive տարրոյ (tarroy) are attested

desc

→ Armenian: տարր (tarr), տարերք (tarerkʻ) (learned)

The origin is uncertain.
One suggestion is that it is derived from Proto-Indo-European *dóru (“tree, wood”), via a Pre-Armenian r/u-stem noun *dóru-r, taking the zero-grade from the oblique *dr̥u-, or directly from *dóru through an o-u → a-u dissimilatory umlaut. In this case cognate with տորգ (torg), տոռն (toṙn), տարգալ (targal). For the sense development Martirosyan compares Ancient Greek ὕλη (húlē, “wood, timber; material, matter”).

m+

տարերք

տարերք կենաց

ըստ տարերց աշխարհի


տարերք

head

տարերք • (tarerkʻ)


աղբիւր

աղբիւր • (ałbiwr)

xcl-noun

աղբիւր • (ałbiwr)

ałbiwr (romanization)
աղբիւր (nominative singular)
աղբերք (nominative plural)
աղբեր (genitive singular)
աղբերց (genitive plural)
աղբերաց (genitive plural)
աղբեր (dative singular)
աղբերց (dative plural)
աղբերաց (dative plural)
աղբիւր (accusative singular)
աղբերս (accusative plural)
աղբերէ (ablative singular)
աղբերց (ablative plural)
աղբերաց (ablative plural)
աղբերբ (instrumental singular)
աղբերբք (instrumental plural)
աղբեր (locative singular)
աղբերս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղբերց, աղբերաց

աղբերց, աղբերաց

աղբերց, աղբերաց

աղբերբք, աղբերաւք = աղբերօք

Armenian: աղբյուր (aġbyur)

The older form is աղբեւր (ałbewr), by dissimilation from *արբեւր (*arbewr), by adding a prothetic vowel to *րբեւր (*rbewr), by regular metathesis from Proto-Indo-European *bʰréh₁wr̥ .


աղբևր

head

աղբևր • (ałbewr)

xcl-noun

աղբևր • (ałbewr)

ałbewr (romanization)
աղբևր (nominative singular)
աղբերք (nominative plural)
աղբեր (genitive singular)
աղբերց (genitive plural)
աղբերաց (genitive plural)
աղբեր (dative singular)
աղբերց (dative plural)
աղբերաց (dative plural)
աղբևր (accusative singular)
աղբերս (accusative plural)
աղբերէ (ablative singular)
աղբերց (ablative plural)
աղբերաց (ablative plural)
աղբերբ (instrumental singular)
աղբերբք (instrumental plural)
աղբեր (locative singular)
աղբերս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղբերց, աղբերաց

աղբերց, աղբերաց

աղբերց, աղբերաց

աղբերբք, աղբերաւք = աղբերօք


ակունք

head

ակունք • (akunkʻ)


ալևր

alewr (romanization)
ալևր (nominative singular uncountable)
ալեր (genitive singular uncountable)
ալեր (dative singular uncountable)
ալևր (accusative singular uncountable)
ալերէ (ablative singular uncountable)
ալերբ (instrumental singular uncountable)
ալեր (locative singular uncountable)
ալևր (nominative singular uncountable)
ալևրոյ (genitive singular uncountable)
ալևրոյ (dative singular uncountable)
ալևր (accusative singular uncountable)
ալևրոյ (ablative singular uncountable)
ալևրով (instrumental singular uncountable)
ալևր (locative singular uncountable)


ալիւր

aliwr (romanization)
ալիւր (nominative singular uncountable)
ալեր (genitive singular uncountable)
ալեր (dative singular uncountable)
ալիւր (accusative singular uncountable)
ալերէ (ablative singular uncountable)
ալերբ (instrumental singular uncountable)
ալեր (locative singular uncountable)
ալիւր (nominative singular uncountable)
ալիւրոյ (genitive singular uncountable)
ալիւրոյ (dative singular uncountable)
ալիւր (accusative singular uncountable)
ալիւրոյ (ablative singular uncountable)
ալիւրով (instrumental singular uncountable)
ալիւր (locative singular uncountable)
ալիւր (nominative singular uncountable)
ալերոյ (genitive singular uncountable)
ալերոյ (dative singular uncountable)
ալիւր (accusative singular uncountable)
ալերոյ (ablative singular uncountable)
ալերով (instrumental singular uncountable)
ալիւր (locative singular uncountable)

Armenian: ալյուր (alyur)

From Proto-Indo-European *h₂leh₁wr̥. Cognate with Ancient Greek ἄλευρον (áleuron, “flour”). Related to աղամ (ałam, “to grind”).
Ačaṙean explains the genitive-dative ալեր (aler) by contraction from *ալեւեր (*alewer), the supposed regular genitive-dative of r-type ալեւր (alewr). See also գիւղ (giwł).

cog

ցանել զալիւր ի վերայ

ալիւր գործելւոյ


ցանց

head

ցանց • (cʻancʻ)

xcl-noun

ցանց • (cʻancʻ)

cʻancʻ (romanization)
ցանց (nominative singular)
ցանցք (nominative plural)
ցանցի (genitive singular)
ցանցից (genitive plural)
ցանցի (dative singular)
ցանցից (dative plural)
ցանց (accusative singular)
ցանցս (accusative plural)
ցանցէ (ablative singular)
ցանցից (ablative plural)
ցանցիւ (instrumental singular)
ցանցիւք (instrumental plural)
ցանցի (locative singular)
ցանցս (locative plural)
ցանց (nominative singular)
ցանցք (nominative plural)
ցանցոյ (genitive singular)
ցանցոց (genitive plural)
ցանցոյ (dative singular)
ցանցոց (dative plural)
ցանց (accusative singular)
ցանցս (accusative plural)
ցանցոյ (ablative singular)
ցանցոց (ablative plural)
ցանցով (instrumental singular)
ցանցովք (instrumental plural)
ցանց (locative singular)
ցանցս (locative plural)

→ Armenian: ցանց (cʻancʻ) (learned)

→ Laz: ცანცა (ʒanʒa)

The origin is uncertain. J̌ahukyan derives from Proto-Indo-European *skn̥-sko-, from *(s)ken- (“to peel”): compare Proto-Germanic *skinþą, Breton skant (“dandruff”), Old Irish ceinn (“peel, rind”). This is considered unattractive both semantically and formally by Martirosyan, who instead connects ցանց (cʻancʻ) with Latin cassis (“hunting-net”) and catēna (“chain”) and derives all from a Mediterranean substrate word of the shape *(s)ḱats-. For another possibly "Mediterranean" word from the same semantic sphere see թարփ (tʻarpʻ).
A borrowing from the Alanic ancestor of Ossetian цанс (cans) / цасм (casm, “loop, noose, snare”) has also been proposed.
According to Ačaṙean, Laz ცანცა (ʒanʒa, “basket for picking grapes and other fruits”) is an Armenian borrowing.

cog

սփռել զցանց

անկանիլ ի ցանցս

to be caught, taken in a net; to be snared, netted, entrapped

Ոչ կարեմ ասել զերգագութիւն ձեռինն, ո՛րպէս անբաւք ի նմանէ յերկիր անկեալ թաւալագլոր խաղային, օրինակ իմն ի գեղեցիկ ցանցորդէ լի ձկամբք յերկիր թօթափեալ ցանցոյն, կայտռէին յերեսս երկրին։

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 2.85

Translation by Robert W. Thomson
I am unable to describe the quickness of his arm and how an infinite number [of the enemy] were struck to the ground by him and rolled in the dust. Like a net full of fish emptied on the ground by an expert fisherman, they danced on the surface of the earth.

Očʻ karem asel zergagutʻiwn jeṙinn, órpēs anbawkʻ i nmanē yerkir ankeal tʻawalaglor xałayin, ōrinak imn i gełecʻik cʻancʻordē li jkambkʻ yerkir tʻōtʻapʻeal cʻancʻoyn, kaytṙēin yeress erkrin.

Որպէս ձկունք որսացեալք ցանցիւք չարեօք […]
Orpēs jkunkʻ orsacʻealkʻ cʻancʻiwkʻ čʻareōkʻ[…]

casting-net, seine (for catching fish and other animals)


եղջևր

head

եղջևր • (ełǰewr)

xcl-noun

եղջևր • (ełǰewr)


ռնգեղջիւր

head

ռնգեղջիւր • (ṙngełǰiwr)

xcl-noun

ռնգեղջիւր • (ṙngełǰiwr)

ṙngełǰiwr (romanization)
ռնգեղջիւր (nominative singular)
ռնգեղջերք (nominative plural)
ռնգեղջեր (genitive singular)
ռնգեղջերաց (genitive plural)
ռնգեղջեր (dative singular)
ռնգեղջերաց (dative plural)
ռնգեղջիւր (accusative singular)
ռնգեղջերս (accusative plural)
ռնգեղջերէ (ablative singular)
ռնգեղջերաց (ablative plural)
ռնգեղջերբ (instrumental singular)
ռնգեղջեր (locative singular)
ռնգեղջերս (locative plural)

xcl-decl-noun

ռնգեղջերաւք = ռնգեղջերօք

→ Armenian: ռնգեղջյուր (ṙngeġǰyur)

From ռունգն (ṙungn) + եղջիւր (ełǰiwr). Calque of Ancient Greek ῥινόκερως (rhinókerōs).

compound

ռունգն (ṙungn) + եղջիւր (ełǰiwr)

calque

Եւ զռնգնեղջիւր գազանէն ասեն թէ յՈվկիանոսէ անցանեն ընդ Ենտոս-Լիբիա մինչեւ ցՆեղոս, եւ նման են գետաձիոյ եւ ամենեքեան որձ են․

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

1992 translation by Robert H. Hewsen
They tell of rhinoceroses which roam from the Ocean to Inner Libya as far as the Nile; they resemble the hippopotamus and are all males.

Ew zṙngnełǰiwr gazanēn asen tʻē yOvkianosē ancʻanen ənd Entos-Libia minčʻew cʻNełos, ew nman en getajioy ew amenekʻean orj en;


ըռընգեղջիւր

head

ըռընգեղջիւր • (əṙəngełǰiwr)

xcl-noun

ըռընգեղջիւր • (əṙəngełǰiwr)

əṙəngełǰiwr (romanization)
ըռընգեղջիւր (nominative singular)
ըռընգեղջերք (nominative plural)
ըռընգեղջեր (genitive singular)
ըռընգեղջերաց (genitive plural)
ըռընգեղջեր (dative singular)
ըռընգեղջերաց (dative plural)
ըռընգեղջիւր (accusative singular)
ըռընգեղջերս (accusative plural)
ըռընգեղջերէ (ablative singular)
ըռընգեղջերաց (ablative plural)
ըռընգեղջերբ (instrumental singular)
ըռընգեղջեր (locative singular)
ըռընգեղջերս (locative plural)

xcl-decl-noun

ըռընգեղջերաց

ըռընգեղջերաց

ըռընգեղջերաց

ըռընգեղջերաւք = ըռընգեղջերօք

Alternative spelling of ռնգեղջիւր (ṙngełǰiwr)


եղտիւր

head

եղտիւր • (ełtiwr)

xcl-noun

եղտիւր • (ełtiwr)

ełtiwr (romanization)
եղտիւր (nominative singular)
եղտերք (nominative plural)
եղտեր (genitive singular)
եղտերաց (genitive plural)
եղտեր (dative singular)
եղտերաց (dative plural)
եղտիւր (accusative singular)
եղտերս (accusative plural)
եղտերէ (ablative singular)
եղտերաց (ablative plural)
եղտերբ (instrumental singular)
եղտեր (locative singular)
եղտերս (locative plural)

xcl-decl-noun

եղտերաւք = եղտերօք

an alternative plural genitive <i class="Armn mention" lang="xcl">եղտիւրաց</i> (ełtiwracʻ) is attested post-classically

→ Armenian: եղտյուր (eġtyur)

Of uncertain origin. Martirosyan tentatively suggests derivation from Proto-Indo-European *sél-e/os- with Ancient Greek ἕλος (hélos, “marsh-meadow”) and Sanskrit सरस् (sáras-, “lake, pool”) as cognates.

cog

marsh-meadow, swamp, moist or irrigated place


եղտևր

head

եղտևր • (ełtewr)

xcl-noun

եղտևր • (ełtewr)

ełtewr (romanization)
եղտևր (nominative singular)
եղտերք (nominative plural)
եղտեր (genitive singular)
եղտերաց (genitive plural)
եղտեր (dative singular)
եղտերաց (dative plural)
եղտևր (accusative singular)
եղտերս (accusative plural)
եղտերէ (ablative singular)
եղտերաց (ablative plural)
եղտերբ (instrumental singular)
եղտեր (locative singular)
եղտերս (locative plural)

xcl-decl-noun

եղտերաւք = եղտերօք


աղտիւր

head

աղտիւր • (ałtiwr)

xcl-noun

աղտիւր • (ałtiwr)

ałtiwr (romanization)
աղտիւր (nominative singular)
աղտերք (nominative plural)
աղտեր (genitive singular)
աղտերաց (genitive plural)
աղտեր (dative singular)
աղտերաց (dative plural)
աղտիւր (accusative singular)
աղտերս (accusative plural)
աղտերէ (ablative singular)
աղտերաց (ablative plural)
աղտերբ (instrumental singular)
աղտեր (locative singular)
աղտերս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղտերաւք = աղտերօք


աղտևր

head

աղտևր • (ałtewr)

xcl-noun

աղտևր • (ałtewr)

ałtewr (romanization)
աղտևր (nominative singular)
աղտերք (nominative plural)
աղտեր (genitive singular)
աղտերաց (genitive plural)
աղտեր (dative singular)
աղտերաց (dative plural)
աղտևր (accusative singular)
աղտերս (accusative plural)
աղտերէ (ablative singular)
աղտերաց (ablative plural)
աղտերբ (instrumental singular)
աղտեր (locative singular)
աղտերս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղտերաւք = աղտերօք


խաչից

head

խաչից • (xačʻicʻ)


խաչի

խաչի • (xačʻi)


խաչք

խաչք • (xačʻkʻ)


ազոխ

azox (romanization)
ազոխ (nominative singular)
ազոխք (nominative plural)
ազոխի (genitive singular)
ազոխից (genitive plural)
ազոխի (dative singular)
ազոխից (dative plural)
ազոխ (accusative singular)
ազոխս (accusative plural)
ազոխէ (ablative singular)
ազոխից (ablative plural)
ազոխիւ (instrumental singular)
ազոխիւք (instrumental plural)
ազոխի (locative singular)
ազոխս (locative plural)

Armenian: ազոխ (azox)

Uncertain. Compare Persian ازخ (azox, “rotten and empty nut”), which does not fit semantically. Perhaps the Iranian word had a broader meaning earlier, potentially reflected in Arabic سُحّ (suḥḥ, “dates of a dry kind which dissolve well in the mouth”), in which case ազոխ (azox) is an Iranian borrowing.
Martirosyan connects with Abkhaz а-ӡахәа́ (a-dzaxʷá, “grapevine”).


հիւանդութիւն

head

հիւանդութիւն • (hiwandutʻiwn)

xcl-noun

հիւանդութիւն • (hiwandutʻiwn)

hiwandutʻiwn (romanization)
հիւանդութիւն (nominative singular)
հիւանդութիւնք (nominative plural)
հիւանդութեան (genitive singular)
հիւանդութեանց (genitive plural)
հիւանդութեան (dative singular)
հիւանդութեանց (dative plural)
հիւանդութիւն (accusative singular)
հիւանդութիւնս (accusative plural)
հիւանդութենէ (ablative singular)
հիւանդութեանց (ablative plural)
հիւանդութեամբ (instrumental singular)
հիւանդութեամբք (instrumental plural)
հիւանդութեան (locative singular)
հիւանդութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

հիւանդութիւն

հիւանդութիւնք

հիւանդութեան

հիւանդութեանց

հիւանդութեան

հիւանդութեանց

հիւանդութիւն

հիւանդութիւնս

հիւանդութենէ

հիւանդութեանց

հիւանդութեամբ

հիւանդութեամբք

հիւանդութեան

հիւանդութիւնս

desc

հիվանդություն

Armenian: հիվանդություն (hivandutʻyun)

From հիւանդ (hiwand, “ill”) + -ութիւն (-utʻiwn, “-ness”).

suffix

թեթեւ հիւանդութիւն

դժնդակ հիւանդութիւն

վտանգաւոր հիւանդութիւն

մահացու հիւանդութիւն

ծանր հիւանդութիւն

հիւանդանալ հիւանդութիւն, անկանել ի հիւանդութիւն

hiwandanal hiwandutʻiwn, ankanel i hiwandutʻiwn

ախտանալ հիւանդութիւն անբուժելի

զայրացուցանել զհիւանդութիւն

մեղմացուցանել զհիւանդութիւն

բժշկել զհիւանդութիւն

անցուցանել զհիւանդութիւն, բժշկիլ, կազդուրիլ ի հիւանդութէնէ

to get well, to be cured, recovered from illness

ancʻucʻanel zhiwandutʻiwn, bžškil, kazduril i hiwandutʻēnē

կեղծել զհիւանդութիւն

disease, indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, complaint, disorder, malady, distemper; passion


ժանտախտ

head

ժանտախտ • (žantaxt)

xcl-noun

ժանտախտ • (žantaxt)

žantaxt (romanization)
ժանտախտ (nominative singular)
ժանտախտք (nominative plural)
ժանտախտի (genitive singular)
ժանտախտից (genitive plural)
ժանտախտի (dative singular)
ժանտախտից (dative plural)
ժանտախտ (accusative singular)
ժանտախտս (accusative plural)
ժանտախտէ (ablative singular)
ժանտախտից (ablative plural)
ժանտախտիւ (instrumental singular)
ժանտախտիւք (instrumental plural)
ժանտախտի (locative singular)
ժանտախտս (locative plural)

Armenian: ժանտախտ (žantaxt)

հարկանել, վարակել ժանտախտիւ

հարեալ ի ժանտախտէ

plague-stricken, infected with the plague

ճարակեցաւ ժանտախտ ի զօրուն

կեղտ ժանտախտի

plague; pestilence, contagion, mortality, disease


ակօս

head

ակօս • (akōs)

xcl-noun

ակօս • (akōs)

akōs (romanization)
ակօս (nominative singular)
ակօսք (nominative plural)
ակօսի (genitive singular)
ակօսից (genitive plural)
ակօսի (dative singular)
ակօսից (dative plural)
ակօս (accusative singular)
ակօսս (accusative plural)
ակօսէ (ablative singular)
ակօսից (ablative plural)
ակօսիւ (instrumental singular)
ակօսիւք (instrumental plural)
ակօսի (locative singular)
ակօսս (locative plural)

Armenian: ակոս (akos)

Unknown origin.
Martirosyan sees a relationship with Hittite [script needed] (akkuš(š)a, “pit, hole”) or 𒀊𒉆 (AB.SIN₂ /akkala-/, “furrow”), therefore postulating an old Anatolian substrate.

cog

ակօս ձգել

(agriculture) furrow, the trench cut in the soil by a plough


ակաւս

akaws (romanization)
ակաւս (nominative singular)
ակաւսք (nominative plural)
ակաւսի (genitive singular)
ակաւսից (genitive plural)
ակաւսի (dative singular)
ակաւսից (dative plural)
ակաւս (accusative singular)
ակաւսս (accusative plural)
ակաւսէ (ablative singular)
ակաւսից (ablative plural)
ակաւսիւ (instrumental singular)
ակաւսիւք (instrumental plural)
ակաւսի (locative singular)
ակաւսս (locative plural)


ահ

ah (romanization)
ահ (nominative singular)
ահք (nominative plural)
ահի (genitive singular)
ահից (genitive plural)
ահի (dative singular)
ահից (dative plural)
ահ (accusative singular)
ահս (accusative plural)
ահէ (ablative singular)
ահից (ablative plural)
ահիւ (instrumental singular)
ահիւք (instrumental plural)
ահի (locative singular)
ահս (locative plural)

Armenian: ահ (ah)

desctree

→ Old Georgian: ზარი (zari)
Georgian: ზარი (zari)

The earlier form was *արհ (*arh) as proven by some compounds and Old Georgian ზარი (zari). A Middle Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾhl /āhr/, “dread, fury”), Avestan 𐬁𐬌𐬚𐬌𐬎𐬎𐬀𐬥𐬙- (āⁱθiuuant-, “freightening”). For the loss of -ր- (-r-) compare բահ (bah).

cog

ահ արկանել

յահի լինել՝ զահի հարկանիլ

առ ահի

ահ ընդ ահ

զահի հարկանիմ, հարայ


գոլ

gol (romanization)
գոլ (nominative singular)
գոլք (nominative plural)
գոլի (genitive singular)
գոլի (dative singular)
գոլ (accusative singular)
գոլս (accusative plural)
գոլէ (ablative singular)
գոլի (locative singular)
գոլս (locative plural)

Armenian: գոլ (gol)

According to Martirosyan perhaps from Proto-Indo-European *wól-ih₂. Related to գաղջ (gałǰ) and cognate with Lithuanian vìldyti (“to chill, let something cool”), Proto-Germanic *wallaną, whence Gothic 𐍅𐌿𐌻𐌰𐌽 (wulan, “well up, boil over”), Old Norse vella (“to wall over, boil”), Old English weallan.


ժողովրդական

head

ժողովրդական • (žołovrdakan)

xcl-noun

ժողովրդական • (žołovrdakan)

žołovrdakan (romanization)
ժողովրդական (nominative singular)
ժողովրդականք (nominative plural)
ժողովրդականի (genitive singular)
ժողովրդականաց (genitive plural)
ժողովրդականի (dative singular)
ժողովրդականաց (dative plural)
ժողովրդական (accusative singular)
ժողովրդականս (accusative plural)
ժողովրդականէ (ablative singular)
ժողովրդականաց (ablative plural)
ժողովրդականաւ (instrumental singular)
ժողովրդականի (locative singular)
ժողովրդականս (locative plural)

xcl-decl-noun

ժողովրդականք

ժողովրդականի

ժողովրդականաց

ժողովրդականի

ժողովրդականաց

ժողովրդականս

ժողովրդականէ

ժողովրդականաց

ժողովրդականաւ

ժողովրդականաւք = ժողովրդականօք

ժողովրդականի

ժողովրդականս

From ժողովուրդ (žołovurd) + -ական (-akan).


զմրուխտ

head

զմրուխտ • (zmruxt)

xcl-noun

զմրուխտ • (zmruxt)

zmruxt (romanization)
զմրուխտ (nominative singular)
զմրուխտք (nominative plural)
զմրխտի (genitive singular)
զմրխտաց (genitive plural)
զմրխտի (dative singular)
զմրխտաց (dative plural)
զմրուխտ (accusative singular)
զմրուխտս (accusative plural)
զմրխտէ (ablative singular)
զմրխտաց (ablative plural)
զմրխտաւ (instrumental singular)
զմրխտի (locative singular)
զմրուխտս (locative plural)
զմրուխտ (nominative singular)
զմրուխտք (nominative plural)
զմրխտոյ (genitive singular)
զմրխտոց (genitive plural)
զմրխտոյ (dative singular)
զմրխտոց (dative plural)
զմրուխտ (accusative singular)
զմրուխտս (accusative plural)
զմրխտոյ (ablative singular)
զմրխտոց (ablative plural)
զմրխտով (instrumental singular)
զմրխտովք (instrumental plural)
զմրուխտ (locative singular)
զմրուխտս (locative plural)

xcl-decl-noun

զմրխտաւք = զմրխտօք

→ Armenian: զմրուխտ (zmruxt)

→ Old Georgian: ზურმუხტი (zurmuxṭi)

desctree

Georgian: ზურმუხტი (zurmuxṭi)
→ Bats: ზურმუხტ (zurmuxṭ)
→ Laz: ზურმუთი (zurmuti)
→ Mingrelian: ზურმუხტი (zurmuxṭi)
→ Svan: ზურმიხტუ̂ (zurmixṭû)

From earlier *զումուրուխտ (*zumuruxt), from Iranian *zumurruft, which is related to Persian زمرد (zomorrod, zomorrod), Ancient Greek σμάραγδος (smáragdos).


խաչակրաց

head

խաչակրաց • (xačʻakracʻ)


էշայծեամն

էշայծեամն • (ēšayceamn)

xcl-noun

էշայծեամն • (ēšayceamn)

ēšayceamn (romanization)
էշայծեամն (nominative singular)
էշայծեմունք (nominative plural)
էշայծեման (genitive singular)
էշայծեմանց (genitive plural)
էշայծեման (dative singular)
էշայծեմանց (dative plural)
էշայծեամն (accusative singular)
էշայծեմունս (accusative plural)
էշայծեմանէ (ablative singular)
էշայծեմանց (ablative plural)
էշայծեմամբ (instrumental singular)
էշայծեմամբք (instrumental plural)
էշայծեման (locative singular)
էշայծեմունս (locative plural)

Armenian: իշայծյամ (išaycyam)

PIE word
 *h₁éḱwos
էշ (ēš) + այծեամն (ayceamn)

a kind of deer or antelope, according to some elk, moose


գրիչ

head

գրիչ • (gričʻ)

xcl-noun

գրիչ • (gričʻ)

gričʻ (romanization)
գրիչ (nominative singular)
գրիչք (nominative plural)
գրչի (genitive singular)
գրչաց (genitive plural)
գրչի (dative singular)
գրչաց (dative plural)
գրիչ (accusative singular)
գրիչս (accusative plural)
գրչէ (ablative singular)
գրչաց (ablative plural)
գրչաւ (instrumental singular)
գրչաւք = գրչօք (grčʻawkʻ = grčʻōkʻ) (instrumental plural)
գրչի (locative singular)
գրիչս (locative plural)

xcl-decl-noun

գրչաւք = գրչօք

Armenian: գրիչ (gričʻ)

գրիչ երկաթի

փետուր գրիչ

գրիչ նկարչի


պատճառ

head

պատճառ • (patčaṙ)

xcl-noun

պատճառ • (patčaṙ)

patčaṙ (romanization)
պատճառ (nominative singular)
պատճառք (nominative plural)
պատճառի (genitive singular)
պատճառաց (genitive plural)
պատճառի (dative singular)
պատճառաց (dative plural)
պատճառ (accusative singular)
պատճառս (accusative plural)
պատճառէ (ablative singular)
պատճառաց (ablative plural)
պատճառաւ (instrumental singular)
պատճառի (locative singular)
պատճառս (locative plural)
պատճառ (nominative singular)
պատճառք (nominative plural)
պատճառոյ (genitive singular)
պատճառոց (genitive plural)
պատճառոյ (dative singular)
պատճառոց (dative plural)
պատճառ (accusative singular)
պատճառս (accusative plural)
պատճառոյ (ablative singular)
պատճառոց (ablative plural)
պատճառով (instrumental singular)
պատճառովք (instrumental plural)
պատճառ (locative singular)
պատճառս (locative plural)

xcl-decl-noun

պատճառաւք = պատճառօք

desc

Armenian: պատճառ (patčaṙ), պատճառավ (patčaṙav)

→ Aghwan: 𐕗𐔰𐕊𐔰𐕙 (ṗač̣ar)

Borrowed from an Iranian word whose components go back to Proto-Iranian *pati- (“against”) and *kar- (“to do, make”), from Proto-Indo-European *kʷer-. Cognate with Buddhist Sogdian [script needed] (pčʾrt /pačārt/, “because of, as a result”), Christian Sogdian [script needed] (pčrw /pačaru/, “instead”).

cog

պատճառաւ, ի պատճառս

on account of, for the sake of, for, because of, out of regard for

ի պատճառս քո

պատճառ լինել

պատճառս ի մէջ ածել

to allege, plead, urge or adduce reasons

բառնալ զպատճառս

առանց իրաւացի պատճառի

without a real motive, causelessly, groundlessly, unreasonably

պատճառ տալ

պատճառաւ, ի պատճառս

պատճառս առնուլ

to take as a pretext, to pretend, to allege

պատճառ լինել ― patčaṙ linel ― to dissemble

պատճառել պատճառս մեղաց


թագաւորութիւն

head

թագաւորութիւն • (tʻagaworutʻiwn)

xcl-noun

թագաւորութիւն • (tʻagaworutʻiwn)

tʻagaworutʻiwn (romanization)
թագաւորութիւն (nominative singular)
թագաւորութիւնք (nominative plural)
թագաւորութեան (genitive singular)
թագաւորութեանց (genitive plural)
թագաւորութեան (dative singular)
թագաւորութեանց (dative plural)
թագաւորութիւն (accusative singular)
թագաւորութիւնս (accusative plural)
թագաւորութենէ (ablative singular)
թագաւորութեանց (ablative plural)
թագաւորութեամբ (instrumental singular)
թագաւորութեամբք (instrumental plural)
թագաւորութեան (locative singular)
թագաւորութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

թագաւորութիւն

թագաւորութիւնք

թագաւորութեան

թագաւորութեանց

թագաւորութեան

թագաւորութեանց

թագաւորութիւն

թագաւորութիւնս

թագաւորութենէ

թագաւորութեանց

թագաւորութեամբ

թագաւորութեամբք

թագաւորութեան

թագաւորութիւնս

desc

թագավորություն

Armenian: թագավորություն (tʻagavorutʻyun) (t’agavorut’yun)

From թագաւոր (tʻagawor, “king”) + -ութիւն (-utʻiwn, “-dom”).

suffix

միջոց պարապոյ թագաւորութեան

Թագաւորութիւն/Թագաւորութիւնք


այտոյց

head

այտոյց • (aytoycʻ)

xcl-noun

այտոյց • (aytoycʻ)

aytoycʻ (romanization)
այտոյց (nominative singular)
այտոյցք (nominative plural)
այտուցի (genitive singular)
այտուցի (dative singular)
այտոյց (accusative singular)
այտոյցս (accusative plural)
այտուցէ (ablative singular)
այտուցի (locative singular)
այտոյցս (locative plural)

→ Armenian: այտուց (aytucʻ) (learned)

From այտնում (aytnum) + -ոյց (-oycʻ) or from the aorist stem of այտուցանեմ (aytucʻanem).

excrescence, hump, wart, corn, wen, push, pimple, pustule


ապուռ

head

ապուռ • (apuṙ)

xcl-noun

ապուռ • (apuṙ)

apuṙ (romanization)
ապուռ (nominative singular)
ապուռք (nominative plural)
ապռի (genitive singular)
ապռից (genitive plural)
ապռի (dative singular)
ապռից (dative plural)
ապուռ (accusative singular)
ապուռս (accusative plural)
ապռէ (ablative singular)
ապռից (ablative plural)
ապռիւ (instrumental singular)
ապռիւք (instrumental plural)
ապռի (locative singular)
ապուռս (locative plural)

xcl-decl-noun

the above declension is postulated by the Nor Baṙgirkʿ but is not attested

A Middle Iranian borrowing; compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾpwlyt), 𐫀𐫛𐫇𐫡𐫏𐫅 (ʾpwryd /appurēd/, “to steal, carry off”). Ačaṙean explains the Iranian formation as *apa- (“away”) + *par- (“to pass”), comparing Avestan 𐬥𐬌-𐬞𐬁𐬭𐬀𐬌𐬌𐬈𐬌𐬙𐬌 (ni-pāraiieⁱti, “to appropriate something”) and Sanskrit अपपरे (apa-pare, “to go off”).

cog

𐬥𐬌𐬞𐬁𐬭𐬀𐬌𐬌𐬈𐬌𐬙𐬌

𐬥𐬌-𐬞𐬁𐬭𐬀𐬌𐬌𐬈𐬌𐬙𐬌


արոյր

aroyr (romanization)
արոյր (nominative singular)
արոյրք (nominative plural)
արուրի (genitive singular)
արուրից (genitive plural)
արուրի (dative singular)
արուրից (dative plural)
արոյր (accusative singular)
արոյրս (accusative plural)
արուրէ (ablative singular)
արուրից (ablative plural)
արուրիւ (instrumental singular)
արուրիւք (instrumental plural)
արուրի (locative singular)
արոյրս (locative plural)

→ Armenian: արույր (aruyr) (learned)

desc

→? Old Georgian: რვალი (rvali) (or directly from Iranian)

Georgian: რვალი (rvali)

Borrowed from Parthian 𐫡𐫇𐫔 (rwδ /rōδ/), from Proto-Iranian *Hrawdáh (“copper, brass”), from Proto-Indo-Iranian *Hrawdʰás. The prothetic ա- (a-) is a regular inner-Armenian development as Armenian phonotactics do not allow a word to start with a ր- (r-).


արօտ

head

արօտ • (arōt)

xcl-noun

արօտ • (arōt)

arōt (romanization)
արօտ (nominative singular)
արօտք (nominative plural)
արօտի (genitive singular)
արօտից (genitive plural)
արօտի (dative singular)
արօտից (dative plural)
արօտ (accusative singular)
արօտս (accusative plural)
արօտէ (ablative singular)
արօտից (ablative plural)
արօտիւ (instrumental singular)
արօտիւք (instrumental plural)
արօտի (locative singular)
արօտս (locative plural)

Armenian: արոտ (arot)

The original spelling is արաւտ (arawt), probably from Proto-Indo-European *trh₂ǵ-ti-, a deverbative noun based on *treh₂ǵ-, whence արածեմ (aracem).
According to Ałayan, the word contains the suffix -աւտ (-awt), but this is considered improbable by Martirosyan.


արաւտ

arawt (romanization)
արաւտ (nominative singular)
արաւտք (nominative plural)
արաւտի (genitive singular)
արաւտից (genitive plural)
արաւտի (dative singular)
արաւտից (dative plural)
արաւտ (accusative singular)
արաւտս (accusative plural)
արաւտէ (ablative singular)
արաւտից (ablative plural)
արաւտիւ (instrumental singular)
արաւտիւք (instrumental plural)
արաւտի (locative singular)
արաւտս (locative plural)


բաժ

baž (romanization)
բաժ (nominative singular)
բաժք (nominative plural)
բաժի (genitive singular)
բաժից (genitive plural)
բաժի (dative singular)
բաժից (dative plural)
բաժ (accusative singular)
բաժս (accusative plural)
բաժէ (ablative singular)
բաժից (ablative plural)
բաժիւ (instrumental singular)
բաժիւք (instrumental plural)
բաժի (locative singular)
բաժս (locative plural)

Armenian: բաժ (baž)

From Iranian. Compare Middle Persian bʾc (bāǰ, “tribute, tax”), from Old Persian 𐎲𐎠𐎪𐎶 (b-a-ji-m /bāji/, “tribute, toll”); see there for more. Etymologically related to other Iranian borrowings: բաժանեմ (bažanem, “to divide”) and բաժակ (bažak, “cup”).

cog

բաժ անցից

impost, duty, tax, contribution, levy, custom


բախտ

baxt (romanization)
բախտ (nominative singular)
բախտք (nominative plural)
բախտի (genitive singular)
բախտից (genitive plural)
բախտի (dative singular)
բախտից (dative plural)
բախտ (accusative singular)
բախտս (accusative plural)
բախտէ (ablative singular)
բախտից (ablative plural)
բախտիւ (instrumental singular)
բախտիւք (instrumental plural)
բախտի (locative singular)
բախտս (locative plural)

Armenian: բախտ (baxt)

From Middle Persian 𐭡𐭤𐭲 (bht /baxt/, “fortune, luck”), whence also Persian بخت (baxt). See it for more.

uder

ըստ չար բախտին

ըստ յաջողելոյ բախտի, ըստ յաջողուածոյ բախտի, ըստ բախտի եղեալ նորա մեռանի թշնամին

əst yaǰołeloy baxti, əst yaǰołuacoy baxti, əst baxti ełeal nora meṙani tʻšnamin

չեղեւ ինձ բախտ


բաստ

bast (romanization)
բաստ (nominative singular)
բաստք (nominative plural)
բաստի (genitive singular)
բաստից (genitive plural)
բաստի (dative singular)
բաստից (dative plural)
բաստ (accusative singular)
բաստս (accusative plural)
բաստէ (ablative singular)
բաստից (ablative plural)
բաստիւ (instrumental singular)
բաստիւք (instrumental plural)
բաստի (locative singular)
բաստս (locative plural)

Later dialectal alteration of բախտ (baxt). For the sound change compare սարիսխ (sarisx).

բաստս արկանել


բաշխ

head

բաշխ • (bašx)

xcl-noun

բաշխ • (bašx)

bašx (romanization)
բաշխ (nominative singular)
բաշխք (nominative plural)
բաշխի (genitive singular)
բաշխից (genitive plural)
բաշխի (dative singular)
բաշխից (dative plural)
բաշխ (accusative singular)
բաշխս (accusative plural)
բաշխէ (ablative singular)
բաշխից (ablative plural)
բաշխիւ (instrumental singular)
բաշխիւք (instrumental plural)
բաշխի (locative singular)
բաշխս (locative plural)

From Iranian *baxš, ultimately from Proto-Indo-European *bʰeh₂g-; see there for more.

(usually in the plural) tax, impost, duty


բագին

bagin (romanization)
բագին (nominative singular)
բագինք (nominative plural)
բագնի (genitive singular)
բագնաց (genitive plural)
բագնի (dative singular)
բագնաց (dative plural)
բագին (accusative singular)
բագինս (accusative plural)
բագնէ (ablative singular)
բագնաց (ablative plural)
բագնաւ (instrumental singular)
բագնաւք = բագնօք (bagnawkʻ = bagnōkʻ) (instrumental plural)
բագնի (locative singular)
բագինս (locative plural)
բագին (nominative singular)
բագինք (nominative plural)
բագնի (genitive singular)
բագնից (genitive plural)
բագնի (dative singular)
բագնից (dative plural)
բագին (accusative singular)
բագինս (accusative plural)
բագնէ (ablative singular)
բագնից (ablative plural)
բագնիւ (instrumental singular)
բագնիւք (instrumental plural)
բագնի (locative singular)
բագինս (locative plural)
բագին (nominative singular)
բագինք (nominative plural)
բագնոյ (genitive singular)
բագնոց (genitive plural)
բագնոյ (dative singular)
բագնոց (dative plural)
բագին (accusative singular)
բագինս (accusative plural)
բագնոյ (ablative singular)
բագնոց (ablative plural)
բագնով (instrumental singular)
բագնովք (instrumental plural)
բագին (locative singular)
բագինս (locative plural)

xcl-decl-noun

բագնաւք = բագնօք

also declined as բագնեաց (bagneacʻ), բագնեաւ (bagneaw), բագնեօք (bagneōkʻ), which presuppose a nominative *բագնի (*bagni)

→ Armenian: բագին (bagin) (learned)

Together with Old Georgian ბაგინი (bagini) borrowed from Iranian, ultimately from Proto-Iranian *bagáh (“god”), from Proto-Indo-Iranian *bʰagás.

Եւ քուրմ իբրեւ իմանայ, մտանէ լնու զբագինն որթափայտիւ․ մտանէ հաւն յարեգ քաղաք լի խնգովք եւ ելանէ ի բագինն, իւրովի լուցանէ զկրակն եւ անձամբ զանձն այրէ։
Ew kʻurm ibrew imanay, mtanē lnu zbaginn ortʻapʻaytiw; mtanē hawn yareg kʻałakʻ li xngovkʻ ew elanē i baginn, iwrovi lucʻanē zkrakn ew anjamb zanjn ayrē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).10.4–5

And the priest being informed goes in and fills the altar with vine wood. The bird enters Heliopolis, filled with incense, mounts the altar, kindles the fire with itself and burns itself.