անտառ

head

անտառ • (antaṙ)

xcl-noun

անտառ • (antaṙ)

antaṙ (romanization)
անտառ (nominative singular)
անտառք (nominative plural)
անտառի (genitive singular)
անտառաց (genitive plural)
անտառի (dative singular)
անտառաց (dative plural)
անտառ (accusative singular)
անտառս (accusative plural)
անտառէ (ablative singular)
անտառաց (ablative plural)
անտառաւ (instrumental singular)
անտառի (locative singular)
անտառս (locative plural)
անտառ (nominative singular)
անտառք (nominative plural)
անտառի (genitive singular)
անտառից (genitive plural)
անտառի (dative singular)
անտառից (dative plural)
անտառ (accusative singular)
անտառս (accusative plural)
անտառէ (ablative singular)
անտառից (ablative plural)
անտառիւ (instrumental singular)
անտառիւք (instrumental plural)
անտառի (locative singular)
անտառս (locative plural)

xcl-decl-noun

անտառաւք = անտառօք

→ Armenian: անտառ (antaṙ) (learned)

Uncertain. The attempt to explain as inheritance from Proto-Indo-European *sm̥- (“together”) + *dóru (“tree”) is phonetically irregular, so is the proposed connection to Ancient Greek δένδρον (déndron).
Perhaps a Semitic borrowing: compare Akkadian 𒄑𒄟 (^(GEŠ)ILDAG₂ /adāru, atāru, aṭāru/, “an indigenous tree, probably Populus euphratica”), whence Classical Syriac ܐܳܕܰܪ (ʾāḏar). See the Syriac entry for more.


կաշի

head

կաշի • (kaši)

xcl-noun

կաշի • (kaši)

kaši (romanization)
կաշի (nominative singular)
կաշիք (nominative plural)
կաշւոյ (genitive singular)
կաշեաց (genitive plural)
կաշւոյ (dative singular)
կաշեաց (dative plural)
կաշի (accusative singular)
կաշիս (accusative plural)
կաշւոյ (ablative singular)
կաշեաց (ablative plural)
կաշեաւ (instrumental singular)
կաշեաւք = կաշեօք (kašeawkʻ = kašeōkʻ) (instrumental plural)
կաշի (locative singular)
կաշիս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաշեաւք = կաշեօք

Armenian: կաշի (kaši)

According to Ačaṙyan and J̌ahukyan, perhaps a Semitic borrowing. Compare Akkadian 𒋢 (/kūšu/, “skin”), which goes back to Sumerian 𒋢 (kuš, “skin”). This is also a widely-used determinative used throughout cuneiform script languages, and therefore widely-disseminated throughout the ancient world. Ačaṙyan adduces also Arabic قشعه (qašʕa, “dry skin”), قشاعه (qašāʕa, “a piece of dried up leather”) and some other derivatives of the root قش (qašš, “to become dry, to dry up”), but according to J̌ahukyan these are not related to the Akkadian word.
Martirosyan connects with Hittite 𒋢𒆳𒊭 (^(KUŠ)kur-ša /kurša-, kurši-/, “skin, hide, fleece; skinbag, sheepskin as a divinized fetish or talisman”). This is not scarcely attested as it plays a prominent part in the state cult, having connections to more well-known Western motifs like the Golden Fleece and the Cornucopia. This term is an ancient wanderword with uncertain etymology, having Semitic forms and connections as well, potentially stemming from *kariś- (“stomach, stomach-pouch, paunch, omentum or intestine bag”), which also extends from the natural use of an animal's stomach as a sack container. Note also the initial "^(KUŠ)" is the Sumerian determinative mentioned above, denoting something made of skin, hide, or leather.
Note also Central Kurdish کاش (kaş), کاژ (kaj, “slough (of snake); skin on liquid; peel”), کاژی (kajî, “slough (of snake); membrane”).


արիւն

ariwn (romanization)
արիւն (nominative singular)
արիւնք (nominative plural)
արեան (genitive singular)
արեանց (genitive plural)
արեան (dative singular)
արեանց (dative plural)
արիւն (accusative singular)
արիւնս (accusative plural)
արենէ (ablative singular)
արեանց (ablative plural)
արեամբ (instrumental singular)
արեամբք (instrumental plural)
արեան (locative singular)
արիւնս (locative plural)

Armenian: արյուն (aryun)

From *ար- (*ar-), from *եհար- (*ehar-), from Proto-Indo-European *h₁ésh₂r̥ (“blood”), + -իւն (-iwn).

արիւն խաղողոյ, արիւն որթոյ

արեամբ ներկել՝ շաղախել

արիւն հեղուլ

արիւն հանել

հոսումն արեան

կցորդ արեան

consanguineous, of the same blood, related


ճարպ

head

ճարպ • (čarp)

xcl-noun

ճարպ • (čarp)

čarp (romanization)
ճարպ (nominative singular)
ճարպք (nominative plural)
ճարպոյ (genitive singular)
ճարպոց (genitive plural)
ճարպոյ (dative singular)
ճարպոց (dative plural)
ճարպ (accusative singular)
ճարպս (accusative plural)
ճարպոյ (ablative singular)
ճարպոց (ablative plural)
ճարպով (instrumental singular)
ճարպովք (instrumental plural)
ճարպ (locative singular)
ճարպս (locative plural)

xcl-decl-noun

post-classical genitive singular <i class="Armn mention" lang="xcl">ճարպի</i> (čarpi) is also attested

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian clp (čarb) and see it for more.

օծանել ճարպով

բառնալ զճարպն

to skim; to scour, clean or purify from grease

ճարպ ցորենոյ

ճարպոյ զակամբ գալ

Փոր նորա լի է ճարպով․ ուղիղ նորա շճեսցէ։

Translation by Claude E. Cox
His inwards are filled with fat; his marrow will become liquified.

Pʻor nora li ē čarpov; ułił nora ščescʻē.


ագի

agi (romanization)
ագի (nominative singular)
ագիք (nominative plural)
ագւոյ (genitive singular)
ագեաց (genitive plural)
ագւոյ (dative singular)
ագեաց (dative plural)
ագի (accusative singular)
ագիս (accusative plural)
ագւոյ (ablative singular)
ագեաց (ablative plural)
ագեաւ (instrumental singular)
ագեաւք = ագեօք (ageawkʻ = ageōkʻ) (instrumental plural)
ագի (locative singular)
ագիս (locative plural)

ագեաւք = ագեօք

instrumental singular ագաւ (agaw) and ագւով (agwov) are also is attested

Armenian: ագի (agi)

Martirosyan reconstructs the earlier form as *հագի (*hagi) with the basic meaning of “edge”, connects the word with հաւ (haw, “beginning”) and derives both from Proto-Indo-European *p(e)h₂w-.


լեարդ

leard (romanization)
լեարդ (nominative singular)
լեարդք (nominative plural)
լերդի (genitive singular)
լերդից (genitive plural)
լերդի (dative singular)
լերդից (dative plural)
լեարդ (accusative singular)
լեարդս (accusative plural)
լերդէ (ablative singular)
լերդից (ablative plural)
լերդիւ (instrumental singular)
լերդիւք (instrumental plural)
լերդի (locative singular)
լեարդս (locative plural)
լեարդ (nominative singular)
լեարդք (nominative plural)
լերդոյ (genitive singular)
լերդոց (genitive plural)
լերդոյ (dative singular)
լերդոց (dative plural)
լեարդ (accusative singular)
լեարդս (accusative plural)
լերդոյ (ablative singular)
լերդոց (ablative plural)
լերդով (instrumental singular)
լերդովք (instrumental plural)
լեարդ (locative singular)
լեարդս (locative plural)

Middle Armenian: լերդ (lerd)

Armenian: լերդ (lerd)

→ Armenian: լյարդ (lyard) (learned)

From Proto-Indo-European *Hyekwr̥(-t) (“liver”). The initial լ- (l-) is problematic. Perhaps, it arose due to contamination with the source of Proto-Germanic *librō (“liver”) or Hittite [script needed] (lišši-, “liver”).


շունչ

head

շունչ • (šunčʻ)

xcl-noun

շունչ • (šunčʻ)

šunčʻ (romanization)
շունչ (nominative singular)
շունչք (nominative plural)
շնչոյ (genitive singular)
շնչոց (genitive plural)
շնչոյ (dative singular)
շնչոց (dative plural)
շունչ (accusative singular)
շունչս (accusative plural)
շնչոյ (ablative singular)
շնչոց (ablative plural)
շնչով (instrumental singular)
շնչովք (instrumental plural)
շունչ (locative singular)
շունչս (locative plural)

xcl-decl-noun

the plural genitive can be i-type <i class="Armn mention" lang="xcl">շնչից</i> (šnčʻicʻ)

Armenian: շունչ (šunčʻ)

շունչ կլանել, առնուլ

to breathe, to take breath, to recover one's breath, to respire; to repose, to rest, to take a little breath or respite

շունչ առնուլ լիաբերան

to breathe freely; to draw a long breath

հատանիլ շնչոյ

ի շունչ վախճանին հասանել

ցշունչ վախճանին

շունչ վախճանին չեւ էր հասեալ

ընդ վախճանել շնչոյն

մինչեւ ի վերջին շունչն

ի յետին շունչն հասեալ է

he is at his last breath, in the pangs of death

ցյետին շունչ կենաց իմոց

ի մի շունչ կլանել

միով շնչով

ամենայն շունչ կենդանի

ի շունչ հողմոյ գեղածփեալ


վախ

vax (romanization)
վախ (nominative singular)
վախք (nominative plural)
վախի (genitive singular)
վախից (genitive plural)
վախի (dative singular)
վախից (dative plural)
վախ (accusative singular)
վախս (accusative plural)
վախէ (ablative singular)
վախից (ablative plural)
վախիւ (instrumental singular)
վախիւք (instrumental plural)
վախի (locative singular)
վախս (locative plural)

The origin is uncertain. Perhaps related to վախեմ (vaxem, “to fear”).

վախ ի վախէ

ի վախից արկանել, ընկենուլ, մղել, հոսել

անկանիլ, մղիլ ի վախից


գաղտնիք

head

գաղտնիք • (gałtnikʻ) pl

xcl-noun

գաղտնիք • (gałtnikʻ) pl

gałtnikʻ (romanization)
գաղտնիք (nominative plural)
գաղտնեաց (genitive plural)
գաղտնեաց (dative plural)
գաղտնիս (accusative plural)
գաղտնեաց (ablative plural)
գաղտնիս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

գաղտնեաւք = գաղտնեօք

Armenian: գաղտնիք (gaġtnikʻ)


որս

ors (romanization)
որս (nominative singular)
որսք (nominative plural)
որսոյ (genitive singular)
որսոց (genitive plural)
որսոյ (dative singular)
որսոց (dative plural)
որս (accusative singular)
որսս (accusative plural)
որսոյ (ablative singular)
որսոց (ablative plural)
որսով (instrumental singular)
որսովք (instrumental plural)
որս (locative singular)
որսս (locative plural)

Armenian: որս (ors)

Perhaps inherited from Proto-Indo-European *porḱos (“fishing”), with the only surviving cognate being Ancient Greek πόρκος (pórkos, “fishing net”); the sense of “fishing” must have become more generalized in Armenian. It has been suggested that the dialectal form հորս (hors) still preserves the initial *p-.

cog

զբօսանք որսոյ

եղանակ որսոյ

այր հմուտ որսոյ

skilful hunter, a good sportsman, a mighty huntsman

որս ձկանց

որս թռչնոց

որս աղուեսուց

որս վագերց

որս հեծանել

յորս ածել

պահապան որսոյ


ծոմ

com (romanization)
ծոմ (nominative singular)
ծոմք (nominative plural)
ծոմոյ (genitive singular)
ծոմոց (genitive plural)
ծոմոյ (dative singular)
ծոմոց (dative plural)
ծոմ (accusative singular)
ծոմս (accusative plural)
ծոմոյ (ablative singular)
ծոմոց (ablative plural)
ծոմով (instrumental singular)
ծոմովք (instrumental plural)
ծոմ (locative singular)
ծոմս (locative plural)

Armenian: ծոմ (com)

→ Udi: цӏум (c̣um)

From Classical Syriac ܨܘܡ (ṣōm), absolute state of ܨܘܡܐ (ṣawmā).

ծոմ կարդալ

ծոմ ունել

լուծանել զծոմն


քայլ

head

քայլ • (kʻayl)

xcl-noun

քայլ • (kʻayl)

kʻayl (romanization)
քայլ (nominative singular)
քայլք (nominative plural)
քայլի (genitive singular)
քայլից (genitive plural)
քայլի (dative singular)
քայլից (dative plural)
քայլ (accusative singular)
քայլս (accusative plural)
քայլէ (ablative singular)
քայլից (ablative plural)
քայլիւ (instrumental singular)
քայլիւք (instrumental plural)
քայլի (locative singular)
քայլս (locative plural)

Armenian: քայլ (kʻayl)

քայլ մի ոտին

քայլ առ քայլ, քայլ քայլ

ընդ քայլ քայլ

հազար քայլ

առնուլ զառաջին քայլ

to take the first step, to break the ice

քայլս փոխել

եւ քայլ առ քայլ յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց

ew kʻayl aṙ kʻayl yušik əntʻacʻ, vareal tani kʻaǰ andr i bacʻ


շաղգամ

head

շաղգամ • (šałgam)

xcl-noun

շաղգամ • (šałgam)

desctree

Middle Armenian: շաղգամ (šaġgam), շողգամ (šoġgam), շողգամբ (šoġgamb), շողգամպ (šoġgamp), շակքամ (šakkʻam)
Armenian: շաղգամ (šaġgam)

Borrowed from Middle Persian [script needed] (SLKʾ /šalgam/). See Persian شلغم (šalğam).

bor+

Գանգի (vars. գանդ, գանդի) = շաղգամ (vars. շահգամ, շաշգամ, ոջոկոս, քաղցու)։
Gangi (vars. gand, gandi) = šałgam (vars. šahgam, šašgam, oǰokos, kʻałcʻu).
γογγυλίς (gongulís) = turnip

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]

Ալփտ (var. ալփդ) = շաղգամ։
Alpʻt (var. alpʻd) = šałgam.
اللِّفْت (al-lift) = turnip

9th or 10th century, with changes and additions in later centuries, Tʻargmanutʻiwn dełocʻ zor əntrel en imastasērkʻn ew kargeal yayl lezuacʻ [A Medieval Arabic–Armenian Botanical Dictionary]

Brassica rapa
Brassica rapa#Translingual


ճակնդեղ

head

ճակնդեղ • (čakndeł)

xcl-noun

ճակնդեղ • (čakndeł)

Middle Armenian: ճակնդեղ (čakndeġ)

→ Armenian: ճակնդեղ (čakndeġ)

desctree

→ Old Georgian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli)
⇒ Georgian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli, “beet (Beta vulgaris)”) (Guria), ჭაკუნტელა (č̣aḳunṭela, “Lathyrus roseus”) (Tusheti), ჭაკუნტალა (č̣aḳunṭala, “infested with maggots”) (Racha)
→ Mingrelian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli)
→ Svan: ჭაკუნტელ (č̣aḳunṭel, “beetroot; spring onion”)

Borrowing from Middle Iranian *čakundar, the ending contaminated with դեղ (deł, “herb”). See Persian چغندر (čoğondar) for more.
Middle Armenian ճակն (čakn, “beet”) and dialectal ճակն-բույս (čakn-buys), ճակն-խոտ (čakn-xot, “names of certain plants”) given by Haybusak, if secure, should be explained as late back-formations from ճակնդեղ (čakndeł) by folk etymology.
On the other hand, based on the old attestation in Armenian and the supposed independent existence of ճակն (čakn), Ačaṙean is inclined to derive the Iranian words from Armenian, but this is rejected by Asatryan.

Որդիքն քո տարակուսեալք՝ որ ննջեն ի կիցս ամենայն ճանապարհաց, իբրեւ զճակնդեղ կիսեփեաց […]
Ordikʻn kʻo tarakusealkʻ, or nnǰen i kicʻs amenayn čanaparhacʻ, ibrew zčakndeł kisepʻeacʻ[…]

Translation by John A. C. Greppin
Your sons have fainted, and it is they who lie at the juncture of every highway like half-cooked beets […]

Beta vulgaris
Beta vulgaris#Translingual


գան

gan (romanization)
գան (nominative singular)
գանք (nominative plural)
գանի (genitive singular)
գանից (genitive plural)
գանի (dative singular)
գանից (dative plural)
գան (accusative singular)
գանս (accusative plural)
գանէ (ablative singular)
գանից (ablative plural)
գանիւ (instrumental singular)
գանիւք (instrumental plural)
գանի (locative singular)
գանս (locative plural)

→ Armenian: գան (gan) (learned)

Inherited from Proto-Indo-European *gʷʰn̥-(n)i-, from *gʷʰen-.

inh+

գան հարկանել

to cudgel, to strike with a stick, to whip

գան ըմպել

to receive a bastinado, beating, blows, to be beaten with a stick or whip

beating, bastinado, battery, blows with a stick, whip, lash, whipping


նիստ

nist (romanization)
նիստ (nominative singular)
նիստք (nominative plural)
նստոյ (genitive singular)
նստոց (genitive plural)
նստոյ (dative singular)
նստոց (dative plural)
նիստ (accusative singular)
նիստս (accusative plural)
նստոյ (ablative singular)
նստոց (ablative plural)
նստով (instrumental singular)
նստովք (instrumental plural)
նիստ (locative singular)
նիստս (locative plural)

xcl-decl-noun

the genitive can be i-type or i-a-type <i class="Armn mention" lang="xcl">նստի</i> (nsti)

Armenian: նիստ (nist)

ի նիստ լինել

ի նիստ ննջել

նիստ առնուլ

to be tranquillized, allayed, lulled into security

երեք նստիւ նկարել զկենդանագիր

նստոյ տեղի

նիստ բանակի

նիստ արքունական

ի նիստ գումարիլ

ի նստի անդ

during the sitting, forthwith, before separating


ամառն

head

ամառն • (amaṙn)

xcl-noun

ամառն • (amaṙn)

amaṙn (romanization)
ամառն (nominative singular)
ամարունք (nominative plural)
ամարան (genitive singular)
ամառան (genitive singular)
ամարանց (genitive plural)
ամառանց (genitive plural)
ամարան (dative singular)
ամառան (dative singular)
ամարանց (dative plural)
ամառանց (dative plural)
ամառն (accusative singular)
ամարունս (accusative plural)
ամարանէ (ablative singular)
ամառանէ (ablative singular)
ամարանց (ablative plural)
ամառանց (ablative plural)
ամարամբ (instrumental singular)
ամառամբ (instrumental singular)
ամարամբք (instrumental plural)
ամառամբք (instrumental plural)
ամարան (locative singular)
ամառան (locative singular)
ամարունս (locative plural)

xcl-decl-noun

ամարան, ամառան

ամարանց, ամառանց

ամարան, ամառան

ամարանց, ամառանց

ամարանէ, ամառանէ

ամարանց, ամառանց

ամարամբ, ամառամբ

ամարամբք, ամառամբք

ամարան, ամառան

Armenian: ամառ (amaṙ)

From pre-Armenian *sm̥h₂er-m̥, old accusative from Proto-Indo-European *s(e)m-eh₂-, whence Old Armenian ամ (am, “year”); cognate with Proto-Germanic *sumaraz, Proto-Celtic *samos, Persian هامین (hâmin). For the sense development ‘year’ → ‘summer’ compare the relationship between Russian лет (let) : ле́то (léto).


նու

nu (romanization)
նու (nominative singular)
նուք (nominative plural)
նուոյ (genitive singular)
նուոց (genitive plural)
նուոյ (dative singular)
նուոց (dative plural)
նու (accusative singular)
նուս (accusative plural)
նուոյ (ablative singular)
նուոց (ablative plural)
նուով (instrumental singular)
նուովք (instrumental plural)
նու (locative singular)
նուս (locative plural)

post-classically singular instrumental նուաւ (nuaw) is attested
the nominative plural can be նուանք (nuankʻ), նովանք (novankʻ), the plural genitive can be նովանց (novancʻ)

Armenian: նու (nu)


փայծաղն

head

փայծաղն • (pʻaycałn)

xcl-noun

փայծաղն • (pʻaycałn)

pʻaycałn (romanization)
փայծաղն (nominative singular)
փայծաղունք (nominative plural)
փայծաղան (genitive singular)
փայծաղանց (genitive plural)
փայծաղան (dative singular)
փայծաղանց (dative plural)
փայծաղն (accusative singular)
փայծաղունս (accusative plural)
փայծաղանէ (ablative singular)
փայծաղանց (ablative plural)
փայծաղամբ (instrumental singular)
փայծաղամբք (instrumental plural)
փայծաղան (locative singular)
փայծաղունս (locative plural)

desctree

Armenian: փայծաղ (pʻaycaġ)
→ Cappadocian Greek: πεϊσάχι (peïsáchi)
→? Armenian: սիպեխ (sipex)
→ Georgian: ფიწიღი (pic̣iɣi), ფიწეღი (pic̣eɣi) — Tbilisi, ფაწიღი (pac̣iɣi) — Kiziqi, ფიციხი (picixi) — Imereti

→ Old Georgian: ფაწალი (pac̣ali), ფაწალა (pac̣ala)
Georgian: ფაწალა (pac̣ala)

desc

→ Laz: ფანწალა (panǯala), ფაწალა (paǯala), ფალანწა (palanǯa)

Cognate with Ancient Greek σπλήν (splḗn), Latin liēn, Sanskrit प्लिहन् (plihan), Avestan 𐬯𐬞𐬆𐬭𐬆𐬰𐬀𐬥 (spər^əzan), Lithuanian blužnìs, Old Church Slavonic слѣзена (slězena) (Russian селезёнка (selezjónka)). Despite formal problems, which are usually explained through tabooistic sound replacements, all these forms obviously point to a Proto-Indo-European term.


երկ

erk (romanization)
երկ (nominative singular)
երկք (nominative plural)
երկոյ (genitive singular)
երկոց (genitive plural)
երկոյ (dative singular)
երկոց (dative plural)
երկ (accusative singular)
երկս (accusative plural)
երկոյ (ablative singular)
երկոց (ablative plural)
երկով (instrumental singular)
երկովք (instrumental plural)
երկ (locative singular)
երկս (locative plural)

(post-Classical) Alternative form of երկք (erkkʻ)


կապ

kap (romanization)
կապ (nominative singular)
կապք (nominative plural)
կապոյ (genitive singular)
կապոց (genitive plural)
կապոյ (dative singular)
կապոց (dative plural)
կապ (accusative singular)
կապս (accusative plural)
կապոյ (ablative singular)
կապոց (ablative plural)
կապով (instrumental singular)
կապովք (instrumental plural)
կապ (locative singular)
կապս (locative plural)
կապ (nominative singular)
կապք (nominative plural)
կապի (genitive singular)
կապից (genitive plural)
կապի (dative singular)
կապից (dative plural)
կապ (accusative singular)
կապս (accusative plural)
կապէ (ablative singular)
կապից (ablative plural)
կապիւ (instrumental singular)
կապիւք (instrumental plural)
կապի (locative singular)
կապս (locative plural)
կապ (nominative singular)
կապք (nominative plural)
կապի (genitive singular)
կապաց (genitive plural)
կապի (dative singular)
կապաց (dative plural)
կապ (accusative singular)
կապս (accusative plural)
կապէ (ablative singular)
կապաց (ablative plural)
կապաւ (instrumental singular)
կապաւք = կապօք (kapawkʻ = kapōkʻ) (instrumental plural)
կապի (locative singular)
կապս (locative plural)

xcl-decl-noun

կապաւք = կապօք

post-classical, but instrumental <i class="Armn mention" lang="xcl">կապաւք</i> (kapawkʻ) is classical

Armenian: կապ (kap)

The origin is uncertain. Probably an Iranian borrowing, perhaps from an Iranian root meaning "to contain" underlying Persian کفش (kafš, “shoe”).


գերեզման

gerezman (romanization)
գերեզման (nominative singular)
գերեզմանք (nominative plural)
գերեզմանի (genitive singular)
գերեզմանաց (genitive plural)
գերեզմանի (dative singular)
գերեզմանաց (dative plural)
գերեզման (accusative singular)
գերեզմանս (accusative plural)
գերեզմանէ (ablative singular)
գերեզմանաց (ablative plural)
գերեզմանաւ (instrumental singular)
գերեզմանի (locative singular)
գերեզմանս (locative plural)

գերեզմանաւք = գերեզմանօք

desctree

Armenian: գերեզման (gerezman)
→ Armeno-Kipchak: գերեզման (kerezman)
→ Turkish: kerezman
→ Udi: ҝаьраьмзаь (gʲärämzä)

From earlier *գարեզման (*garezman) from Iranian *garezmān. Compare Persian گرزمان (garazmân, “the highest heaven”) and Avestan 𐬔𐬀𐬭𐬋 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 (garō nmāna, “house of praise”), denoting the abode of Ahura Mazda and his blessed angels in the Zoroastrian religion. The grave was viewed as a threshold to heaven. For the second constituent see Proto-Iranian *dmáHnaH.
Aghwan 𐔲𐔰𐕙𐔰𐔵𐕌𐔰𐕎 (garazman) is from the same source.

cog

հանել ի գերեզմանէ

grave, sepulchre, pit, tomb, monument, vault; churchyard


ծուխ

head

ծուխ • (cux)

xcl-noun

ծուխ • (cux)

cux (romanization)
ծուխ (nominative singular)
ծուխք (nominative plural)
ծխոյ (genitive singular)
ծխոց (genitive plural)
ծխոյ (dative singular)
ծխոց (dative plural)
ծուխ (accusative singular)
ծուխս (accusative plural)
ծխոյ (ablative singular)
ծխոց (ablative plural)
ծխով (instrumental singular)
ծխովք (instrumental plural)
ծուխ (locative singular)
ծուխս (locative plural)

Armenian: ծուխ (cux)

A Georgian-Zan borrowing, ultimately from Proto-Kartvelian *c̣ux-, whence Georgian წუხვა (c̣uxva, “sadness, sorrow”), Old Georgian წუხილი (c̣uxili, “anxiety, grief, sadness”), მწუხრი (mc̣uxri, “dusk”); for the sense development compare Persian دود (dud, “smoke; sadness, anguish”).

ncog

սիւն, ստեղն ծխոյ, ծուխ ծառացեալ

մրրիկ ծխոյ

ընդ ծուխ գալ

ծուխս արձակել

ծուխ որ ընդ մէջ մօրուին եւ ըրջուաց ծխիցի

unpleasantness or discord engendered between step-mother and step-children


կեղտ

head

կեղտ • (kełt)

xcl-noun

կեղտ • (kełt)

kełt (romanization)
կեղտ (nominative singular)
կեղտք (nominative plural)
կեղտոյ (genitive singular)
կեղտոց (genitive plural)
կեղտոյ (dative singular)
կեղտոց (dative plural)
կեղտ (accusative singular)
կեղտս (accusative plural)
կեղտոյ (ablative singular)
կեղտոց (ablative plural)
կեղտով (instrumental singular)
կեղտովք (instrumental plural)
կեղտ (locative singular)
կեղտս (locative plural)
կեղտ (nominative singular)
կեղտք (nominative plural)
կեղտի (genitive singular)
կեղտից (genitive plural)
կեղտի (dative singular)
կեղտից (dative plural)
կեղտ (accusative singular)
կեղտս (accusative plural)
կեղտէ (ablative singular)
կեղտից (ablative plural)
կեղտիւ (instrumental singular)
կեղտիւք (instrumental plural)
կեղտի (locative singular)
կեղտս (locative plural)

The origin is uncertain. J̌ahukyan derives from Proto-Indo-European *gel-d-, from *gel- (“to curl, ball up”), with cognates in Proto-Germanic *klūtaz, *klautaz. Ačaṙean derives from Proto-Indo-European *gʷed-lo-, from *gʷōw-, *gʷū- (“dung, dirt”), whence with a -dʰ- extension Proto-West Germanic *kwād, Proto-Slavic *gàditi, Lithuanian gė́da. Compare also Northern Kurdish kirêt (“ugly; repulsive, disgusting; hateful, horrible, bad; dirty, filthy”).

cog

հանել զկեղտ


աջ

aǰ (romanization)
աջ (nominative singular uncountable)
աջոյ (genitive singular uncountable)
աջոյ (dative singular uncountable)
աջ (accusative singular uncountable)
աջոյ (ablative singular uncountable)
աջմէ (ablative singular uncountable)
աջով (instrumental singular uncountable)
աջում (locative singular uncountable)
աջ (nominative singular uncountable)
աջու (genitive singular uncountable)
աջու (dative singular uncountable)
աջ (accusative singular uncountable)
աջէ (ablative singular uncountable)
աջու (instrumental singular uncountable)
աջու (locative singular uncountable)
աջ (nominative singular uncountable)
աջի (genitive singular uncountable)
աջի (dative singular uncountable)
աջ (accusative singular uncountable)
աջէ (ablative singular uncountable)
աջիւ (instrumental singular uncountable)
աջի (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

note the irregular ablative and locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-մ</i> (-m)

From Proto-Indo-European *sHdʰ-yo- or *seh₂dʰ-yo- (“successful”); cognates include Sanskrit साध्य (sādhyá), साधु (sādhú, “straight, right”), Avestan 𐬵𐬁𐬛𐬭𐬋𐬫𐬁 (hādrōyā, “desire to achieve the goal”), perhaps also Ancient Greek ἰθύς (ithús).

cog

(post-Classical) the hand (left or right) of a saint or a holy man as a relic


ձախ

jax (romanization)
ձախ (nominative singular uncountable)
ձախու (genitive singular uncountable)
ձախու (dative singular uncountable)
ձախ (accusative singular uncountable)
ձախէ (ablative singular uncountable)
ձախու (instrumental singular uncountable)
ձախու (locative singular uncountable)
ձախ (nominative singular uncountable)
ձախոյ (genitive singular uncountable)
ձախոյ (dative singular uncountable)
ձախ (accusative singular uncountable)
ձախմէ (ablative singular uncountable)
ձախով (instrumental singular uncountable)
ձախում (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

Note the irregular ablative and locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-մ</i> (-m)

Armenian: ձախ (jax)

unk

mystery

ի ձախմէ

գիտել կամ չգիտել զաջ ե զձախ

to know or not to know the right hand from the left or the good from bad


ոստ

ost (romanization)
ոստ (nominative singular)
ոստք (nominative plural)
ոստոյ (genitive singular)
ոստոց (genitive plural)
ոստոյ (dative singular)
ոստոց (dative plural)
ոստ (accusative singular)
ոստս (accusative plural)
ոստոյ (ablative singular)
ոստոց (ablative plural)
ոստով (instrumental singular)
ոստովք (instrumental plural)
ոստ (locative singular)
ոստս (locative plural)

xcl-decl-noun

an instrumental plural ոստեօք (osteōkʻ) is also attested, which should probably be amended to ոստիւք (ostiwkʻ) or ոստովք (ostovkʻ)

Armenian: ոստ (ost)

→? Old Georgian: შტო (šṭo)

desc

Georgian: შტო (šṭo), სტო (sṭo), რტო (rṭo)

ոստք մատանց ձեռին

ոստովք վարակեալ ― ostovkʻ varakeal ― knotty, nodous, knobby, gnarly

knot, joint (on a tree, whence the branches grow)


փախուստ

head

փախուստ • (pʻaxust)

xcl-noun

փախուստ • (pʻaxust)

pʻaxust (romanization)
փախուստ (nominative singular uncountable)
փախստեան (genitive singular uncountable)
փախստեան (dative singular uncountable)
փախուստ (accusative singular uncountable)
փախստենէ (ablative singular uncountable)
փախստեամբ (instrumental singular uncountable)
փախստեան (locative singular uncountable)
փախուստ (nominative singular uncountable)
փախստի (genitive singular uncountable)
փախստի (dative singular uncountable)
փախուստ (accusative singular uncountable)
փախստէ (ablative singular uncountable)
փախստիւ (instrumental singular uncountable)
փախստի (locative singular uncountable)

Armenian: փախուստ (pʻaxust)

փախչիմ (pʻaxčʻim, “flee, escape”) + -ստ (-st)

suffix

փախուստ զօրաց

ի փախուստ դարձուցանել

ի փախուստ մտաբերել

փախուստ առնուլ, ի փախուստ դառնալ, աճապարել, երթալ, մտանիլ, լինել, կալ

to take to flight, to flee, to run away, to turn one's back, to turn tail

pʻaxust aṙnul, i pʻaxust daṙnal, ačaparel, ertʻal, mtanil, linel, kal

Եւ հասանէր Ուռնայրի արքային Աղուանից ի փախստեանն, եւ նիզակաբնաւն ի կառափն մատուցեալ ծեծէր բազում, ասելով՝ թէ այդմ շնորհս կալ, զի այր թագաւոր ես, եւ թագ ունիս․ ես ոչ սպանից զայր թագաւոր, թէ կարի նեղ հասցէ ինձ: Եւ ութ հեծելով թոյլ ետ նմա փախչել գնալ յաշխարհն Աղուանից:
Ew hasanēr Uṙnayri arkʻayin Ałuanicʻ i pʻaxsteann, ew nizakabnawn i kaṙapʻn matucʻeal cecēr bazum, aselov, tʻē aydm šnorhs kal, zi ayr tʻagawor es, ew tʻag unis; es očʻ spanicʻ zayr tʻagawor, tʻē kari neł hascʻē inj: Ew utʻ hecelov tʻoyl et nma pʻaxčʻel gnal yašxarhn Ałuanicʻ:
Translation by Nina G. Garsoïan

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] V.4

And he caught up with Uṙnayr king of Ałuankʿ, who was fleeing, and struck him over the head with many blows of the shaft of his lance, saying, "Be grateful that you are a king and wear a crown, for I will not kill a king, even though great harm come to me." And he allowed him to escape with eight horsemen and go to the realm of Ałuankʿ.

evasion, subterfuge, shift, tergiversation


բոց

head

բոց • (bocʻ)

xcl-noun

բոց • (bocʻ)

bocʻ (romanization)
բոց (nominative singular)
բոցք (nominative plural)
բոցոյ (genitive singular)
բոցոց (genitive plural)
բոցոյ (dative singular)
բոցոց (dative plural)
բոց (accusative singular)
բոցս (accusative plural)
բոցոյ (ablative singular)
բոցոց (ablative plural)
բոցով (instrumental singular)
բոցովք (instrumental plural)
բոց (locative singular)
բոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

a singular genitive բոցւոյ (bocʻwoy) is also attested, which, if reliable, points to nominative *բոցի (*bocʻi)

Armenian: բոց (bocʻ)

The origin is uncertain. Probably a substrate word related to Latin focus. But Ačaṙyan derives from Proto-Indo-European *bʰo-sk-, from *bʰeh₂- (“to shine”).

բոց արձակել

(figuratively) energy, fire of love, spiritual light


մաքս

head

մաքս • (makʻs)

xcl-noun

մաքս • (makʻs)

makʻs (romanization)
մաքս (nominative singular)
մաքսք (nominative plural)
մաքսի (genitive singular)
մաքսից (genitive plural)
մաքսի (dative singular)
մաքսից (dative plural)
մաքս (accusative singular)
մաքսս (accusative plural)
մաքսէ (ablative singular)
մաքսից (ablative plural)
մաքսիւ (instrumental singular)
մաքսիւք (instrumental plural)
մաքսի (locative singular)
մաքսս (locative plural)

→ Armenian: մաքս (makʻs)

From Classical Syriac ܡܟܣܐ (maḵsā). First etymologized by Schröder.


սարք

sarkʻ (romanization)
սարք (nominative plural)
սարուց (genitive plural)
սարուց (dative plural)
սարս (accusative plural)
սարուց (ablative plural)
սարուք (instrumental plural)
սարս (locative plural)

Armenian: սարք (sarkʻ)

Likely inherited from a zero-grade derivative of the root Proto-Indo-European *ḱer-, + -ք (-kʻ).


թիկնապահ

head

թիկնապահ • (tʻiknapah)

xcl-noun

թիկնապահ • (tʻiknapah)

tʻiknapah (romanization)
թիկնապահ (nominative singular)
թիկնապահք (nominative plural)
թիկնապահի (genitive singular)
թիկնապահաց (genitive plural)
թիկնապահի (dative singular)
թիկնապահաց (dative plural)
թիկնապահ (accusative singular)
թիկնապահս (accusative plural)
թիկնապահէ (ablative singular)
թիկնապահաց (ablative plural)
թիկնապահաւ (instrumental singular)
թիկնապահի (locative singular)
թիկնապահս (locative plural)

xcl-decl-noun

թիկնապահաւք = թիկնապահօք

desc

→ Armenian: թիկնապահ (tʻiknapah) (learned)

թէկն (tʻēkn) + -ա- (-a-) + պահեմ (pahem)


թիկունք

head

թիկունք • (tʻikunkʻ)


քած

քած • (kʻac)

xcl-noun

քած • (kʻac)

kʻac (romanization)
քած (nominative singular)
քածք (nominative plural)
քածի (genitive singular)
քածից (genitive plural)
քածի (dative singular)
քածից (dative plural)
քած (accusative singular)
քածս (accusative plural)
քածէ (ablative singular)
քածից (ablative plural)
քածիւ (instrumental singular)
քածիւք (instrumental plural)
քածի (locative singular)
քածս (locative plural)

A Northeast Caucasian borrowing: compare Lezgi кач (kač), Lak куча (kuča), Tsez кача (kača, “bitch”).

իշու քած

գայլի քած


գինձ

ginj (romanization)
գինձ (nominative singular)
գինձք (nominative plural)
գնձոյ (genitive singular)
գնձոց (genitive plural)
գնձոյ (dative singular)
գնձոց (dative plural)
գինձ (accusative singular)
գինձս (accusative plural)
գնձոյ (ablative singular)
գնձոց (ablative plural)
գնձով (instrumental singular)
գնձովք (instrumental plural)
գինձ (locative singular)
գինձս (locative plural)

Middle Armenian: գինծ (ginc)

desctree

Armenian: գինձ (ginj), գՙինձ (gʻinj) — Alashkert, Kharberd, Mush, գ^յինձ (gʸinj) — Agulis, կինձ (kinj) — Karabakh, կ^յինձ (kʸinj) — Salmas, Van, քինձ (kʻinj) — Diyarbakır, գՙէ^յնձ (gʻēʸnj) — Vozm, քինձ (kʻinj) — Tbilisi, a borrowing from the Georgian cognate
→ Northern Kurdish: gînz

From Middle Iranian *ginz (“coriander”). See Persian گشنیز (gešniz) for more.

եւ ահա ի վերայ երեսաց անապատին մանր իբրեւ զգինձ (var. զգինծ), սպիտակ իբրեւ զեղեամն ի վերայ երկրին
ew aha i veray eresacʻ anapatin manr ibrew zginj (var. zginc), spitak ibrew zełeamn i veray erkrin

behold, on the face of the wilderness was a small thing like white coriander seed, as frost upon the earth

Եւ անուանեցին որդիքն Իսրայելի զանուն նորա Ման։ եւ նա էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ)՝ սպիտակ, եւ համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։
Ew anuanecʻin ordikʻn Israyeli zanun nora Man. ew na ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy), spitak, ew ham nora ibrew zxorisx mełu.

And the children of Israel called the name of it Man; and it was as white coriander seed, and the taste of it as a wafer with honey.

Եւ մանանայն էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ, գընծոյ, գնծո, գընձոյ) սպիտակ, եւ տեսիլ նորա իբրեւ զտեսիլ սառին։
Ew mananayn ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy, gəncoy, gnco, gənjoy) spitak, ew tesil nora ibrew ztesil saṙin.

And the manna is as coriander seed, and the appearance of it the appearance of hoar-frost.


զանգակ

zangak (romanization)
զանգակ (nominative singular)
զանգակք (nominative plural)
զանգակի (genitive singular)
զանգակաց (genitive plural)
զանգակի (dative singular)
զանգակաց (dative plural)
զանգակ (accusative singular)
զանգակս (accusative plural)
զանգակէ (ablative singular)
զանգակաց (ablative plural)
զանգակաւ (instrumental singular)
զանգակի (locative singular)
զանգակս (locative plural)

xcl-decl-noun

զանգակաւք = զանգակօք

Middle Armenian: զանկակ (zankak)

Armenian: զանգակ (zangak)

Of Iranian origin. Compare Persian زنگ (zang), whence Middle Armenian զանկ (zank), Armenian զանգ (zang).

զանգակ հարկանել

զանգակ հարկանել վասն ննջեցելոց

հնչէին զանգակք պատարագի


մատանի

matani (romanization)
մատանի (nominative singular)
մատանիք (nominative plural)
մատանւոյ (genitive singular)
մատանեաց (genitive plural)
մատանւոյ (dative singular)
մատանեաց (dative plural)
մատանի (accusative singular)
մատանիս (accusative plural)
մատանւոյ (ablative singular)
մատանեաց (ablative plural)
մատանեաւ (instrumental singular)
մատանի (locative singular)
մատանիս (locative plural)

մատանեաւք = մատանեօք

Armenian: մատանի (matani)

From մատան- (matan-), a combining form of մատն (matn, “finger”), + -ի (-i).

ոսկի մատանի

ադամանդեայ մատանի

մատանի պատկերեալ ― matani patkereal ― cameo-ring

հարսանեկան մատանի

մատանի կրել

կնքել մատանեաւ


այց

head

այց • (aycʻ)

→ Armenian: այց (aycʻ) (learned)

From Proto-Indo-European *h₂is-sk- or *h₂oys-sk-, respectively the zero-grade and the o-grade of *h₂eys-sk-, from *h₂eys-, whence also հայց (haycʻ).

այց առնել, յայց ելանել

այց եւ խնդիր առնել, յայց եւ ի խնդիր ելանել

aycʻ ew xndir aṙnel, yaycʻ ew i xndir elanel


ածուխ

ածուխ • (acux)

xcl-noun

ածուխ • (acux)

acux (romanization)
ածուխ (nominative singular uncountable)
ածխոյ (genitive singular uncountable)
ածխոյ (dative singular uncountable)
ածուխ (accusative singular uncountable)
ածխոյ (ablative singular uncountable)
ածխով (instrumental singular uncountable)
ածուխ (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

oblique cases attested only post-classically

Armenian: ածուխ (acux)

→? Udi: цӏил (c̣il)

The older spelling is probably ածուղ (acuł), from Proto-Armenian *a(w)cúɫo, from *anwcúɫ-o-, from Proto-Indo-European *h₁ngʷ-ōl-o-, from *h₁óngʷl̥. The form ածուխ (acux) probably arose under the influence of ծուխ (cux, “smoke”).


աղանդեր

head

աղանդեր • (ałander)

xcl-noun

աղանդեր • (ałander)

→ Armenian: աղանդեր (aġander)

unk

unknown

Եւ ի ժամ աղանդեր մատուցանելոյ՝ եդին առաջի նորա միրգ, խնձոր եւ վարունգ եւ ամիճ, զի կերիցէ․
Ew i žam ałander matucʻaneloy, edin aṙaǰi nora mirg, xnjor ew varung ew amič, zi kericʻē;
Translation by Nina G. Garsoïan
And at the time for the presentation of dessert, they placed fruit before [Aršak]—apples and cucumbers and amič, that he might eat.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] V.7


վերելակ

verelak (romanization)
վերելակ (nominative singular)
վերելակք (nominative plural)
վերելակի (genitive singular)
վերելակաց (genitive plural)
վերելակի (dative singular)
վերելակաց (dative plural)
վերելակ (accusative singular)
վերելակս (accusative plural)
վերելակէ (ablative singular)
վերելակաց (ablative plural)
վերելակաւ (instrumental singular)
վերելակի (locative singular)
վերելակս (locative plural)

xcl-decl-noun

վերելակաւք = վերելակօք

→ Armenian: վերելակ (verelak) (learned)

From վեր (ver) + ելանեմ (elanem) + -ակ (-ak).


վեր

Inherited from Proto-Armenian *uwéri, from Proto-Indo-European *upéri, from *upér.


սմբակ

smbak (romanization)
սմբակ (nominative singular)
սմբակք (nominative plural)
սմբակի (genitive singular)
սմբակաց (genitive plural)
սմբակի (dative singular)
սմբակաց (dative plural)
սմբակ (accusative singular)
սմբակս (accusative plural)
սմբակէ (ablative singular)
սմբակաց (ablative plural)
սմբակաւ (instrumental singular)
սմբակի (locative singular)
սմբակս (locative plural)

սմբակաւք = սմբակօք

Middle Armenian: սնպակ (snpak)

→ Armenian: սմբակ (smbak)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (swmb' /sumb/, “hoof”). Ultimately from Proto-Indo-Iranian *ćapʰás.

cog

առ սմբակ պղտորել զջուրս

to foul or muddy water by walking through it


կճղակ

head

կճղակ • (kčłak)

xcl-noun

կճղակ • (kčłak)

kčłak (romanization)
կճղակ (nominative singular)
կճղակք (nominative plural)
կճղակի (genitive singular)
կճղակաց (genitive plural)
կճղակի (dative singular)
կճղակաց (dative plural)
կճղակ (accusative singular)
կճղակս (accusative plural)
կճղակէ (ablative singular)
կճղակաց (ablative plural)
կճղակաւ (instrumental singular)
կճղակի (locative singular)
կճղակս (locative plural)

xcl-decl-noun

կճղակաւք = կճղակօք

Armenian: կճղակ (kčġak)

Considered a word of unknown origin. Related to Old Georgian ჭლაკი (č̣laḳi), Georgian ჩლიქი (čliki), which Ačaṙean derives from Armenian, following Marr.

unk

unknown

Այլ մեր անասուն իսկ երթիցէ ընդ մեզ, եւ ոչ թողուցումք եւ ոչ կճղակ մի […]
Ayl mer anasun isk ertʻicʻē ənd mez, ew očʻ tʻołucʻumkʻ ew očʻ kčłak mi[…]

Our cattle also shall go with us; there shall not an hoof be left behind […]

[…] եւ կճղակք ձեռացն եւ ոտիցն իբրեւ զխոզի […] Ապա դարձաւ առ թագաւորն, շնորհելով Քրիստոսի զոտսն նորա եւ զձեռսն բժշկէր. զի թափեցան կճղակք ոտիցն եւ ձեռացն […]
[…] ew kčłakkʻ jeṙacʻn ew oticʻn ibrew zxozi […] Apa darjaw aṙ tʻagaworn, šnorhelov Kʻristosi zotsn nora ew zjeṙsn bžškēr. zi tʻapʻecʻan kčłakkʻ oticʻn ew jeṙacʻn […]

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 763–764

Translation by R. W. Thomson
The claws of his hands and feet were those of a pig […] Then he turned to the king and by the grace of Christ cured his feet and hands: the claws of his feet and hands fell off […]

Կերասոս արգիացի, որ զկճղակ եզինն թափեաց։

5th century, Eusebius of Caesarea, Chronicon

Translation by Robert Bedrosian
Ceras of Argos, [victor in] wrestling, tore the hooves off an ox.

Kerasos argiacʻi, or zkčłak ezinn tʻapʻeacʻ.

[…] դարձեալ եւ քան զԿերասոս արգիացի, զի նա զկճղակ եզին թափեաց […]
[…] darjeal ew kʻan zKerasos argiacʻi, zi na zkčłak ezin tʻapʻeacʻ […]

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 2.79

Translation by Robert W. Thomson
[…] and also Cerasos of Argos; for the latter pulled out the hoof of an ox […]


ելք

head

ելք • (elkʻ)


սեխ

xcl-decl-noun

the oblique forms are based on the genitive <i class="Armn mention" lang="xcl">սեխոյ</i> (sexoy) attested only in Hexaemeron, but the attestation is not reliable

սեխ (sex) (nominative singular)
սեխք (nominative plural)
սեխոյ (genitive singular)
սեխոց (genitive plural)
սեխոյ (dative singular)
սեխոց (dative plural)
սեխ (sex) (accusative singular)
սեխս (accusative plural)
սեխոյ (ablative singular)
սեխոց (ablative plural)
սեխով (instrumental singular)
սեխովք (instrumental plural)
սեխ (sex) (locative singular)
սեխս (locative plural)

Armenian: սեխ (sex)

From a Mediterranean-Pontic substrate word of the form *si/ekʰu-, also reflected in Ancient Greek σικύα (sikúa), σικύη (sikúē), σεκούα (sekoúa, “bottle-gourd, Lagenaria vulgaris; round gourd, Cucurbita maxima; gourd used as a calabash”); σίκυος (síkuos), σικυός (sikuós), σίκυς (síkus, “cucumber or melon, Cucumis sativus”); σεκουάνη (sekouánē, “a kind of olive”) and less likely in Proto-Slavic *tyky (Russian ты́ква (týkva, “pumpkin”)).

Զի յիշեցաք զձուկնն, զոր ուտէաք յԵգիպտոս ձրի, եւ զսեխն (var. զսեղխն, զսեղեխն) եւ զմեղրապոպ եւ զպրասն եւ զսոխն եւ զխստոր։
Zi yišecʻakʻ zjuknn, zor utēakʻ yEgiptos jri, ew zsexn (var. zsełxn, zsełexn) ew zmełrapop ew zprasn ew zsoxn ew zxstor.

Translation by New English Translation of the Septuagint
We remembered the fish that we used to eat in Egypt for nothing, and the cucumbers and the melons and the leeks and the onions and the garlic.

Եւ այսպէս՝ ի սակաւ բուսոյն ի կատարեալ չափ աճմանն գան ամենայն սերմանիք, որ պատշաճեալ են ի բոյս եւ յաճումն՝ եթէ ցորենոյ, եթէ սեխոյ, եւ եթէ այլոց սերմանեաց, եւ ամենայն խոտոց, եւ ազգի ազգի բանջարոց։

5th century, Basil of Caesarea, Yałags Vecʻawreay ararčʻutʻean [Homiliae in Hexaemeron] 5

Ew ayspēs, i sakaw busoyn i katareal čʻapʻ ačmann gan amenayn sermanikʻ, or patšačeal en i boys ew yačumn, etʻē cʻorenoy, etʻē sexoy, ew etʻē aylocʻ sermaneacʻ, ew amenayn xotocʻ, ew azgi azgi banǰarocʻ.

Իսկ ՚ի գիջոյն և ՚ի թեթևէն՝ որ ըստ մասանց ջերմին է, պրաս․ իսկ հողանման ջերմ կաղամբ և այլ ա՟մ կծու․ իսկ թեթևագոյնսն ՚ի դդումսն և ՚ի սեխս և ՚ի մեղրապոպս։

Ephrem the Syrian, Yayn čaṙēn or vasn erašti ew vašxaṙuacʻ [Homily on Draught and Usurers]

Isk ’i giǰoyn ew ’i tʻetʻewēn, or əst masancʻ ǰermin ē, pras; isk hołanman ǰerm kałamb ew ayl a.m kcu; isk tʻetʻewagoynsn ’i ddumsn ew ’i sexs ew ’i mełrapops.


թամբ

head

թամբ • (tʻamb)

xcl-noun

թամբ • (tʻamb)

tʻamb (romanization)
թամբ (nominative singular)
թամբք (nominative plural)
թամբի (genitive singular)
թամբաց (genitive plural)
թամբի (dative singular)
թամբաց (dative plural)
թամբ (accusative singular)
թամբս (accusative plural)
թամբէ (ablative singular)
թամբաց (ablative plural)
թամբաւ (instrumental singular)
թամբաւք = թամբօք (tʻambawkʻ = tʻambōkʻ) (instrumental plural)
թամբի (locative singular)
թամբս (locative plural)

xcl-decl-noun

թամբաւք = թամբօք

desc

Middle Armenian: թամբ (tʻamb), թամպ (tʻamp), թամք (tʻamkʻ)

Armenian: թամբ (tʻamb), թամք (tʻamkʻ), թափ (tʻapʻ)

→ Georgian: თაფი (tapi)

Since Lidén usually considered inherited from Proto-Indo-European *tm̥peh₂, from the root *temp- (“to extend, stretch, span”), and cognate with Lithuanian ti̇̀mpa (“sinew”), Old Norse þǫmb (“paunch; bowstring”), but Ačaṙean rejects this and leaves the origin open.
For the sense development compare բարձ (barj).

unk

open

թամբ վասն կանանց, կողմնակի թամբ

աշտանակել, ոստանուլ ի թամբ

թամբս հարկանել, թամբ ի նուս դնել

բառնալ զթամբն


սանձ

sanj (romanization)
սանձ (nominative singular)
սանձք (nominative plural)
սանձի (genitive singular)
սանձից (genitive plural)
սանձի (dative singular)
սանձից (dative plural)
սանձ (accusative singular)
սանձս (accusative plural)
սանձէ (ablative singular)
սանձից (ablative plural)
սանձիւ (instrumental singular)
սանձիւք (instrumental plural)
սանձի (locative singular)
սանձս (locative plural)
սանձ (nominative singular)
սանձք (nominative plural)
սանձի (genitive singular)
սանձաց (genitive plural)
սանձի (dative singular)
սանձաց (dative plural)
սանձ (accusative singular)
սանձս (accusative plural)
սանձէ (ablative singular)
սանձաց (ablative plural)
սանձաւ (instrumental singular)
սանձաւք = սանձօք (sanjawkʻ = sanjōkʻ) (instrumental plural)
սանձի (locative singular)
սանձս (locative plural)
սանձ (nominative singular)
սանձք (nominative plural)
սանձու (genitive singular)
սանձուց (genitive plural)
սանձու (dative singular)
սանձուց (dative plural)
սանձ (accusative singular)
սանձս (accusative plural)
սանձէ (ablative singular)
սանձուց (ablative plural)
սանձու (instrumental singular)
սանձուք (instrumental plural)
սանձու (locative singular)
սանձս (locative plural)

xcl-decl-noun

սանձաւք = սանձօք

→ Armenian: սանձ (sanj)

The origin is unknown.
De Lagarde compares to Avestan 𐬚𐬀𐬧𐬘- (θaṇj-, “to pull, draw”), which is from Proto-Iranian *θanǰáyati (“to pull”), whence also Middle Persian [Book Pahlavi needed] (sancyt /sanǰed/, “to weigh”), Persian سنجیدن (sanjidan, “to weigh”).
J̌ahukyan remarks that inheritance from Proto-Indo-European *ḱenk- (“to hang”) is unlikely.

unk

unknown

cog

սանձ արկանել

սանձս դնել

to put a check upon, to curb, to put a term to


թանաք

head

թանաք • (tʻanakʻ)

xcl-noun

թանաք • (tʻanakʻ)

tʻanakʻ (romanization)
թանաք (nominative singular)
թանաքք (nominative plural)
թանաքի (genitive singular)
թանաքաց (genitive plural)
թանաքի (dative singular)
թանաքաց (dative plural)
թանաք (accusative singular)
թանաքս (accusative plural)
թանաքէ (ablative singular)
թանաքաց (ablative plural)
թանաքաւ (instrumental singular)
թանաքի (locative singular)
թանաքս (locative plural)

xcl-decl-noun

թանաքաւք = թանաքօք

an o-type instrumental <i class="Armn mention" lang="xcl">թանաքով</i> (tʻanakʻov) is attested

Armenian: թանաք (tʻanakʻ)

Udi: танакӏ (tanaḳ)

սեաւ թանաք

կարմիր թանաք

կապոյտ թանաք

թանաք տպագրութեան

թանաք ճենաց

անեղծ թանաք

համակիր, ծածկագիր թանաք

թանաք նշանագրութեան

արատ, բիծ թանաքի

արատել թանաքաւ

մրճոտիլ, աղտեղիլ թանաքաւ

պոյտն, շիշ թանաքի

աման թանաքի


սուսեր

head

սուսեր • (suser)

xcl-noun

սուսեր • (suser)

suser (romanization)
սուսեր (nominative singular)
սուսերք (nominative plural)
սուսերի (genitive singular)
սուսերաց (genitive plural)
սուսերի (dative singular)
սուսերաց (dative plural)
սուսեր (accusative singular)
սուսերս (accusative plural)
սուսերէ (ablative singular)
սուսերաց (ablative plural)
սուսերաւ (instrumental singular)
սուսերի (locative singular)
սուսերս (locative plural)

xcl-decl-noun

սուսերաւք = սուսերօք

Armenian: սուսեր (suser)

Hübschmann and following him Ačaṙyan derive from Classical Syriac ܣܦܣܝܪܐ (sap̄sērāʾ), which is of Iranian origin; see Persian شمشیر (šamšir) for details. J̌ahukyan accepts with a question mark. Manichaean Parthian sfsyr (safsēr, “sword”), unknown to these linguists, is a more probable source of origin for the Old Armenian word. For the sound change Iranian af → Old Armenian ու (u) see մանուշակ (manušak).

sword, glaive, sabre, falchion, blade, brand


սուսերամարտ

head

սուսերամարտ • (suseramart)

xcl-noun

սուսերամարտ • (suseramart)

suseramart (romanization)
սուսերամարտ (nominative singular)
սուսերամարտք (nominative plural)
սուսերամարտի (genitive singular)
սուսերամարտից (genitive plural)
սուսերամարտի (dative singular)
սուսերամարտից (dative plural)
սուսերամարտ (accusative singular)
սուսերամարտս (accusative plural)
սուսերամարտէ (ablative singular)
սուսերամարտից (ablative plural)
սուսերամարտիւ (instrumental singular)
սուսերամարտիւք (instrumental plural)
սուսերամարտի (locative singular)
սուսերամարտս (locative plural)

xcl-decl-noun

սուսերամարտք

սուսերամարտի

սուսերամարտից

սուսերամարտի

սուսերամարտից

սուսերամարտս

սուսերամարտէ

սուսերամարտից

սուսերամարտիւ

սուսերամարտիւք

սուսերամարտի

սուսերամարտս

սուսեր (suser) + -ա- (-a-) + մարտնչիմ (martnčʻim)

compound

սուսերամարտ լինել


ծամ

cam (romanization)
ծամ (nominative singular)
ծամք (nominative plural)
ծամոյ (genitive singular)
ծամոց (genitive plural)
ծամոյ (dative singular)
ծամոց (dative plural)
ծամ (accusative singular)
ծամս (accusative plural)
ծամոյ (ablative singular)
ծամոց (ablative plural)
ծամով (instrumental singular)
ծամովք (instrumental plural)
ծամ (locative singular)
ծամս (locative plural)
ծամ (nominative singular)
ծամք (nominative plural)
ծամի (genitive singular)
ծամաց (genitive plural)
ծամի (dative singular)
ծամաց (dative plural)
ծամ (accusative singular)
ծամս (accusative plural)
ծամէ (ablative singular)
ծամաց (ablative plural)
ծամաւ (instrumental singular)
ծամաւք = ծամօք (camawkʻ = camōkʻ) (instrumental plural)
ծամի (locative singular)
ծամս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծամաւք = ծամօք

desctree

> Armenian: ծամ (cam) (inherited)
→ Cappadocian Greek: τσιάμες (tsiámes)

A Georgian-Zan borrowing: compare Old Georgian სა-წმ-ის-ი (sa-c̣m-is-i), earlier *სა-წამ-ის-ი (*sa-c̣am-is-i, “fleece, wool”), ultimately from Proto-Kartvelian *c̣₁am-. The similarity with Old Georgian წამი (c̣ami, “eyelash”), whose basic meaning is "moment, instant", is accidental.

Լո՛ւր ընդ նմա և ի Պաւղոսէ երանելւոյ, որ բազում օրէնս դնէ նոցա վասն հանդերձից և ոսկեացն զարդուց, և ծամոցն հիւսից, և վասն գրգութեան և փափկութեան, և վասն այլոց ևս ինչ այսպիսեաց․ զի յաճախագոյնս ևս սաստէ կանանց ազգի։

5th century, John Chrysostom, Commentary on Matthew

Lúr ənd nma ew i Pawłosē eranelwoy, or bazum ōrēns dnē nocʻa vasn handerjicʻ ew oskeacʻn zarducʻ, ew camocʻn hiwsicʻ, ew vasn grgutʻean ew pʻapʻkutʻean, ew vasn aylocʻ ews inčʻ ayspiseacʻ; zi yačaxagoyns ews sastē kanancʻ azgi.


վրան

vran (romanization)
վրան (nominative singular)
վրանք (nominative plural)
վրանի (genitive singular)
վրանաց (genitive plural)
վրանի (dative singular)
վրանաց (dative plural)
վրան (accusative singular)
վրանս (accusative plural)
վրանէ (ablative singular)
վրանաց (ablative plural)
վրանաւ (instrumental singular)
վրանաւք = վրանօք (vranawkʻ = vranōkʻ) (instrumental plural)
վրանի (locative singular)
վրանս (locative plural)

xcl-decl-noun

վրանաւք = վրանօք

→ Armenian: վրան (vran)

Borrowed from Parthian 𐫇𐫅𐫀𐫗 (wdʾn /wiδān/), from Proto-Iranian *widaHna- (“tent”).

վրան ժամու

վրան հարկանել, կանգնել

ի վրանս բնակել

բառնալ զվրանն


պատեան

patean (romanization)
պատեան (nominative singular)
պատեանք (nominative plural)
պատենի (genitive singular)
պատենից (genitive plural)
պատենի (dative singular)
պատենից (dative plural)
պատեան (accusative singular)
պատեանս (accusative plural)
պատենէ (ablative singular)
պատենից (ablative plural)
պատենիւ (instrumental singular)
պատենիւք (instrumental plural)
պատենի (locative singular)
պատեանս (locative plural)

Armenian: պատյան (patyan)

From the root պատ- (pat-, “the four sides, the surrounding, circle”) + -եան (-ean).

suffix

(botany) hull, pod, cod, husk; rind, peel, bark

արկանել զսուրն ի պատեանս ― arkanel zsurn i pateans ― to sheathe

մերկանալ զսուրն ի պատենից


կզակ

kzak (romanization)
կզակ (nominative singular)
կզակք (nominative plural)
կզակի (genitive singular)
կզակաց (genitive plural)
կզակի (dative singular)
կզակաց (dative plural)
կզակ (accusative singular)
կզակս (accusative plural)
կզակէ (ablative singular)
կզակաց (ablative plural)
կզակաւ (instrumental singular)
կզակաւք = կզակօք (kzakawkʻ = kzakōkʻ) (instrumental plural)
կզակի (locative singular)
կզակս (locative plural)

xcl-decl-noun

կզակաւք = կզակօք

desctree

Armenian: կզակ (kzak), կզակ (kzak) — New Julfa, Tbilisi, Vozm, գզագ (gzag) — Hamshen, Nor Nakhichevan, Sivas, գզագ (gzag), գզայ (gzay) — Aslanbeg, գձագ (gjag) — Tekirdağ
→ Turkish: gec'ak — Hemşin

An Iranian borrowing: compare Sogdian [script needed] (kwcʾk, “mouth; beak”), [script needed] (kwcʾ, “mouth”). Probably related to Old Armenian կոզ-պատ (koz-pat, “woman's veil”).

cog

Եթէ կապիցե՞ս անուր ի քիթս նորա․ անցուցանիցե՞ս դանդանաւանդ ընդ կզակս [translating χεῖλος (kheîlos)] նորա։
Etʻē kapicʻes anur i kʻitʻs nora; ancʻucʻanicʻes dandanawand ənd kzaks [translating χεῖλος (kheîlos)] nora.

Translation by Claude E. Cox
Will you attach a ring in its snout? Will you pass a bit through its chin?


ճահիճ

head

ճահիճ • (čahič)

xcl-noun

ճահիճ • (čahič)

čahič (romanization)
ճահիճ (nominative singular)
ճահիճք (nominative plural)
ճահիճի (genitive singular)
ճահիճաց (genitive plural)
ճահիճի (dative singular)
ճահիճաց (dative plural)
ճահիճ (accusative singular)
ճահիճս (accusative plural)
ճահիճէ (ablative singular)
ճահիճաց (ablative plural)
ճահիճաւ (instrumental singular)
ճահիճի (locative singular)
ճահիճս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճահիճաւք = ճահիճօք

→ Armenian: ճահիճ (čahič) (learned)

marsh, morass, swamp, fen, bog, slough, quagmire


երեքնուկ

head

երեքնուկ • (erekʻnuk)

xcl-noun

երեքնուկ • (erekʻnuk)

Armenian: երեքնուկ (erekʻnuk)

ornamental red clover
ornamental red clover

green manure red clover
green manure red clover

ornamental red clover, green manure red clover (Trifolium rubens)


կամուրջ

head

կամուրջ • (kamurǰ)

xcl-noun

կամուրջ • (kamurǰ)

kamurǰ (romanization)
կամուրջ (nominative singular)
կամուրջք (nominative plural)
կամրջի (genitive singular)
կամրջաց (genitive plural)
կամրջի (dative singular)
կամրջաց (dative plural)
կամուրջ (accusative singular)
կամուրջս (accusative plural)
կամրջէ (ablative singular)
կամրջաց (ablative plural)
կամրջաւ (instrumental singular)
կամրջի (locative singular)
կամուրջս (locative plural)
կամուրջ (nominative singular)
կամուրջք (nominative plural)
կամուրջի (genitive singular)
կամուրջաց (genitive plural)
կամուրջի (dative singular)
կամուրջաց (dative plural)
կամուրջ (accusative singular)
կամուրջս (accusative plural)
կամուրջէ (ablative singular)
կամուրջաց (ablative plural)
կամուրջաւ (instrumental singular)
կամուրջի (locative singular)
կամուրջս (locative plural)

xcl-decl-noun

կամրջաւք = կամրջօք

կամուրջաւք = կամուրջօք

desc

Middle Armenian: կամուրճ (kamurč), կարմունջ (karmunǰ), կարմունճ (karmunč), կարմուջ (karmuǰ)

Armenian: կամուրջ (kamurǰ)

Probably akin to Ancient Greek γέφυρα (géphura), Hattic 𒄩𒄠𒈬𒊒𒊀 (ḫa-am-mu-ru-waₐ /ḫamuruwa, ḫammuruwa, ḫāmuruwaₐ/, “beam”), Georgian კიპორჭი (ḳiṗorč̣i, “log that serves as a bridge”), possibly also Abkhaz ахәыблы (axʷəblə), ах'әбылры (ax̣ʷbəlrə, “crossbeam”). The nature of relationship and the ultimate origin are uncertain.

cog

Արդ՝ ելեալ դահճապետն պարծելով՝ չարամահ առնել զնա, եւ ետ հանել զնոսա շղթայիւք ի քաղաքէն ընդ դուռն հարաւոյ, ընդ կողմն պողոտային որ հանէր ի Մեծամօրի կամուրջն, ի տեղին յայն, ուր սովոր էին սպանանել զամենայն մահապարտս, ի ճախճախուտ տեղի մի, մօտ ի պարկէն փոսին որ շուրջ գայր զքաղաքաւն։ Եւ վարեցին չորս չորս ցիցս միում միում ի նոցանէն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 206

Translation by Robert W. Thomson
So the chief-executioner came out boasting that he would put her to a cruel death. He had them taken in chains out of the city by the South Gate, along the road that leads to the Metsamawr bridge, to the place where they were accustomed to execute those condemned to death, a marshy place near the moat which ran round the city. And they brought four stakes for each one of them.

Ard, eleal dahčapetn parcelov, čʻaramah aṙnel zna, ew et hanel znosa šłtʻayiwkʻ i kʻałakʻēn ənd duṙn harawoy, ənd kołmn połotayin or hanēr i Mecamōri kamurǰn, i tełin yayn, ur sovor ēin spananel zamenayn mahaparts, i čaxčaxut tełi mi, mōt i parkēn pʻosin or šurǰ gayr zkʻałakʻawn. Ew varecʻin čʻors čʻors cʻicʻs mium mium i nocʻanēn.


ջրհոր

head

ջրհոր • (ǰrhor)

xcl-noun

ջրհոր • (ǰrhor)

ǰrhor (romanization)
ջրհոր (nominative singular)
ջրհորք (nominative plural)
ջրհորոյ (genitive singular)
ջրհորոց (genitive plural)
ջրհորոյ (dative singular)
ջրհորոց (dative plural)
ջրհոր (accusative singular)
ջրհորս (accusative plural)
ջրհորոյ (ablative singular)
ջրհորոց (ablative plural)
ջրհորով (instrumental singular)
ջրհորովք (instrumental plural)
ջրհորի (locative singular)
ջրհոր (locative singular)
ջրհորս (locative plural)

xcl-decl-noun

ջրհորի, ջրհոր

Armenian: ջրհոր (ǰrhor)

Georgian: ჯურღმული (ǯurɣmuli)

ջրհոր արդեզեան ― ǰrhor ardezean ― Artesian-well

ջրհոր ծծիչ

absorbing or draining well, bog, cesspool


փոկ

head

փոկ • (pʻok)

xcl-noun

փոկ • (pʻok)

pʻok (romanization)
փոկ (nominative singular)
փոկք (nominative plural)
փոկոյ (genitive singular)
փոկոց (genitive plural)
փոկոյ (dative singular)
փոկոց (dative plural)
փոկ (accusative singular)
փոկս (accusative plural)
փոկոյ (ablative singular)
փոկոց (ablative plural)
փոկով (instrumental singular)
փոկովք (instrumental plural)
փոկ (locative singular)
փոկս (locative plural)
փոկ (nominative singular)
փոկք (nominative plural)
փոկի (genitive singular)
փոկաց (genitive plural)
փոկի (dative singular)
փոկաց (dative plural)
փոկ (accusative singular)
փոկս (accusative plural)
փոկէ (ablative singular)
փոկաց (ablative plural)
փոկաւ (instrumental singular)
փոկաւք = փոկօք (pʻokawkʻ = pʻokōkʻ) (instrumental plural)
փոկի (locative singular)
փոկս (locative plural)

xcl-decl-noun

փոկաւք = փոկօք

Armenian: փոկ (pʻok)

փոկ գօտի

փոկ անվախճան


փոկ

head

փոկ • (pʻok)

xcl-noun

փոկ • (pʻok)

pʻok (romanization)
փոկ (nominative singular)
փոկք (nominative plural)
փոկի (genitive singular)
փոկաց (genitive plural)
փոկի (dative singular)
փոկաց (dative plural)
փոկ (accusative singular)
փոկս (accusative plural)
փոկէ (ablative singular)
փոկաց (ablative plural)
փոկաւ (instrumental singular)
փոկաւք = փոկօք (pʻokawkʻ = pʻokōkʻ) (instrumental plural)
փոկի (locative singular)
փոկս (locative plural)

xcl-decl-noun

փոկաւք = փոկօք

Armenian: փոկ (pʻok)

From Ancient Greek φώκη (phṓkē, “seal”).


արմուկն

head

արմուկն • (armukn)

xcl-noun

արմուկն • (armukn)

armukn (romanization)
արմուկն (nominative singular)
արմկունք (nominative plural)
արմկան (genitive singular)
արմկանց (genitive plural)
արմկան (dative singular)
արմկանց (dative plural)
արմուկն (accusative singular)
արմկունս (accusative plural)
արմկանէ (ablative singular)
արմկանց (ablative plural)
արմկամբ (instrumental singular)
արմկամբք (instrumental plural)
արմկան (locative singular)
արմկունս (locative plural)

Armenian: արմունկ (armunk)

From Proto-Indo-European *h₂(e)rH-mo- + -ուկն (-ukn). Perhaps contaminated with մուկն (mukn, “muscle”). Cognate with Sanskrit ईर्म (īrma), Avestan 𐬀𐬭𐬨𐬀 (arma), Ossetian арм (arm), Latin armus, Old Church Slavonic рамо (ramo) and Proto-Germanic *armaz.

արմկամբ խթել, մղել

to elbow, to push or thrust with the elbow


արմուկ

head

արմուկ • (armuk)

xcl-noun

արմուկ • (armuk)

armuk (romanization)
արմուկ (nominative singular)
արմուկք (nominative plural)
արմկի (genitive singular)
արմկաց (genitive plural)
արմկի (dative singular)
արմկաց (dative plural)
արմուկ (accusative singular)
արմուկս (accusative plural)
արմկէ (ablative singular)
արմկաց (ablative plural)
արմկաւ (instrumental singular)
արմկաւք = արմկօք (armkawkʻ = armkōkʻ) (instrumental plural)
արմկի (locative singular)
արմուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

արմկաւք = արմկօք


դեսպան

despan (romanization)
դեսպան (nominative singular)
դեսպանք (nominative plural)
դեսպանի (genitive singular)
դեսպանաց (genitive plural)
դեսպանի (dative singular)
դեսպանաց (dative plural)
դեսպան (accusative singular)
դեսպանս (accusative plural)
դեսպանէ (ablative singular)
դեսպանաց (ablative plural)
դեսպանաւ (instrumental singular)
դեսպանի (locative singular)
դեսպանս (locative plural)

դեսպանաւք = դեսպանօք

an i-type plural ablative <i class="Armn mention" lang="xcl">դեսպանից</i> (despanicʻ) is also attested

→ Armenian: դեսպան (despan)

A Southwestern Iranian borrowing: compare Parthian 𐫁𐫏𐫀𐫘𐫛𐫀𐫗 (byʾspʾn /bayaspān/, “messenger”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (byʾspʾn' /bayaspān/, “messenger, envoy”), Georgian დესპანი (desṗani) (from Iranian) and Arabic دسفان (dusfān, “go-between, pimp”) (from Iranian).


ցեղ

head

ցեղ • (cʻeł)

xcl-noun

ցեղ • (cʻeł)

cʻeł (romanization)
ցեղ (nominative singular)
ցեղք (nominative plural)
ցեղի (genitive singular)
ցեղից (genitive plural)
ցեղի (dative singular)
ցեղից (dative plural)
ցեղ (accusative singular)
ցեղս (accusative plural)
ցեղէ (ablative singular)
ցեղից (ablative plural)
ցեղիւ (instrumental singular)
ցեղիւք (instrumental plural)
ցեղի (locative singular)
ցեղս (locative plural)

Armenian: ցեղ (cʻeġ)

The original meaning is “division”, of the same Proto-Indo-European origin as ցելում (cʻelum); see it for more.

ցեղից ցեղից


աղանդ

head

աղանդ • (ałand)

xcl-noun

աղանդ • (ałand)

ałand (romanization)
աղանդ (nominative singular)
աղանդք (nominative plural)
աղանդոյ (genitive singular)
աղանդոց (genitive plural)
աղանդոյ (dative singular)
աղանդոց (dative plural)
աղանդ (accusative singular)
աղանդս (accusative plural)
աղանդոյ (ablative singular)
աղանդոց (ablative plural)
աղանդով (instrumental singular)
աղանդովք (instrumental plural)
աղանդ (locative singular)
աղանդս (locative plural)
աղանդ (nominative singular)
աղանդք (nominative plural)
աղանդի (genitive singular)
աղանդաց (genitive plural)
աղանդի (dative singular)
աղանդաց (dative plural)
աղանդ (accusative singular)
աղանդս (accusative plural)
աղանդէ (ablative singular)
աղանդաց (ablative plural)
աղանդաւ (instrumental singular)
աղանդի (locative singular)
աղանդս (locative plural)
աղանդ (nominative singular)
աղանդք (nominative plural)
աղանդի (genitive singular)
աղանդից (genitive plural)
աղանդի (dative singular)
աղանդից (dative plural)
աղանդ (accusative singular)
աղանդս (accusative plural)
աղանդէ (ablative singular)
աղանդից (ablative plural)
աղանդիւ (instrumental singular)
աղանդիւք (instrumental plural)
աղանդի (locative singular)
աղանդս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղանդաւք = աղանդօք

Armenian: աղանդ (aġand)

Ačaṙyan leaves the origin open. According to J̌ahukyan, perhaps from Proto-Indo-European *h₂el- (“to wander, roam”), whence perhaps աղամող (ałamoł). Among the cognates he compares especially Ancient Greek ἀλάτεια (aláteia, “wandering, roaming”).

unk

open

cog

sect (a religious group sharing unorthodox religious beliefs)


տոկոս

tokos (romanization)
տոկոս (nominative singular)
տոկոսք (nominative plural)
տոկոսի (genitive singular)
տոկոսից (genitive plural)
տոկոսի (dative singular)
տոկոսից (dative plural)
տոկոս (accusative singular)
տոկոսս (accusative plural)
տոկոսէ (ablative singular)
տոկոսից (ablative plural)
տոկոսիւ (instrumental singular)
տոկոսիւք (instrumental plural)
տոկոսի (locative singular)
տոկոսս (locative plural)
տոկոս (nominative singular)
տոկոսք (nominative plural)
տոկոսի (genitive singular)
տոկոսաց (genitive plural)
տոկոսի (dative singular)
տոկոսաց (dative plural)
տոկոս (accusative singular)
տոկոսս (accusative plural)
տոկոսէ (ablative singular)
տոկոսաց (ablative plural)
տոկոսաւ (instrumental singular)
տոկոսի (locative singular)
տոկոսս (locative plural)

xcl-decl-noun

տոկոսաւք = տոկոսօք

Armenian: տոկոս (tokos)

Borrowed from Ancient Greek τόκος (tókos).


լինդ

lind (romanization)
լինդ (nominative singular)
լինդք (nominative plural)
լնդի (genitive singular)
լնդաց (genitive plural)
լնդի (dative singular)
լնդաց (dative plural)
լինդ (accusative singular)
լինդս (accusative plural)
լնդէ (ablative singular)
լնդաց (ablative plural)
լնդաւ (instrumental singular)
լնդաւք = լնդօք (lndawkʻ = lndōkʻ) (instrumental plural)
լնդի (locative singular)
լինդս (locative plural)

լնդաւք = լնդօք

Armenian: լինդ (lind)

From Proto-Indo-European *lendʰ-, with a semantic shift "fleshy part" → "gum". Cognate with Latin lumbus, German Lende, Russian лядвея (ljadveja).

ցաւել լնդաց


եզն

ezn (romanization)
եզն (nominative singular)
եզինք (nominative plural)
եզին (genitive singular)
եզանց (genitive plural)
եզին (dative singular)
եզանց (dative plural)
եզն (accusative singular)
եզինս (accusative plural)
եզանէ (ablative singular)
եզանց (ablative plural)
եզամբ (instrumental singular)
եզամբք (instrumental plural)
եզին (locative singular)
եզինս (locative plural)

Armenian: եզ (ez)

From Proto-Indo-European *h₁eǵʰ-; cognate with Sanskrit अही (ahī́, “cow, female of an animal”), Avestan 𐬀𐬰𐬍 (azī, “milking of cows and mares”) and perhaps Old Irish ag (“cow, cattle”). In Martirosyan's view, the protoform for the Armenian may be reconstructed as *h₁eǵʰ-ih₂-m, a frozen accusative.

cog

եզին ագի ― ezin agi ― mullein

եզին աչք ― ezin ačʻkʻ ― camomile


անձն

anjn (romanization)
անձն (nominative singular)
անձինք (nominative plural)
անձին (genitive singular)
անձանց (genitive plural)
անձին (dative singular)
անձանց (dative plural)
անձն (accusative singular)
անձինս (accusative plural)
անձնէ (ablative singular)
անձանց (ablative plural)
անձամբ (instrumental singular)
անձամբք (instrumental plural)
անձին (locative singular)
անձինս (locative plural)

xcl-decl-noun

Plural accusative <i class="Armn mention" lang="xcl">անձունս</i> (anjuns) is also attested.

desc

Armenian: անձ (anj), անձամբ (anjamb), հանձին (hanjin), հանձինս (hanjins)

Probably from Proto-Indo-European *h₂enh₁-ǵʰ-, from *h₂enh₁- (“to breathe”).

անձամբ

անձամբ անձին

զանձամբ դառնալ

զանձամբ արկանել

յանձին բերել

յանձին ունել

չառնուլ յանձն

յանձն առնել

յանձն լինել

to commend oneself, to have confidence in, to confide in, to be committed

երդնում յանձն իմ, թէ այդ այդպէս է

անձին առնել

զգաստանալ յանձին

սիրէ նա զանձն իւր

վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի

փոյթ ունի նա վասն անձին

ձեռն յանձին հարկանել

to boast of, to flatter oneself, to prick oneself


հով

hov (romanization)
հով (nominative singular)
հովք (nominative plural)
հովոյ (genitive singular)
հովոց (genitive plural)
հովոյ (dative singular)
հովոց (dative plural)
հով (accusative singular)
հովս (accusative plural)
հովոյ (ablative singular)
հովոց (ablative plural)
հովով (instrumental singular)
հովովք (instrumental plural)
հով (locative singular)
հովս (locative plural)

xcl-decl-noun

genitive plural <i class="Armn mention" lang="xcl">հովուց</i> (hovucʻ) is also attested

Armenian: հով (hov)

From Proto-Indo-European *pow- (“to blow; puff, blow”). Akin to հեւ (hew), հոգ (hog) and հոգի (hogi).

uder

ի հով ելանել

to go into the country, to breathe the fresh air of the country

տեղիք հովոց, հովոց գետին


աւձ

awj (romanization)
աւձ (nominative singular)
աւձք (nominative plural)
աւձի (genitive singular)
աւձից (genitive plural)
աւձի (dative singular)
աւձից (dative plural)
աւձ (accusative singular)
աւձս (accusative plural)
աւձէ (ablative singular)
աւձից (ablative plural)
աւձիւ (instrumental singular)
աւձիւք (instrumental plural)
աւձի (locative singular)
աւձս (locative plural)


անձուկ

head

անձուկ • (anjuk)

xcl-noun

անձուկ • (anjuk)

anjuk (romanization)
անձուկ (nominative singular)
անձուկք (nominative plural)
անձկի (genitive singular)
անձկաց (genitive plural)
անձկի (dative singular)
անձկաց (dative plural)
անձուկ (accusative singular)
անձուկս (accusative plural)
անձկէ (ablative singular)
անձկաց (ablative plural)
անձկաւ (instrumental singular)
անձկաւք = անձկօք (anjkawkʻ = anjkōkʻ) (instrumental plural)
անձկի (locative singular)
անձուկս (locative plural)
անձուկ (nominative singular)
անձուկք (nominative plural)
անձկոյ (genitive singular)
անձկոց (genitive plural)
անձկոյ (dative singular)
անձկոց (dative plural)
անձուկ (accusative singular)
անձուկս (accusative plural)
անձկոյ (ablative singular)
անձկոց (ablative plural)
անձկով (instrumental singular)
անձկովք (instrumental plural)
անձուկ (locative singular)
անձուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

անձկաւք = անձկօք

Armenian: անձուկ (anjuk)

From Proto-Indo-European *h₂énǵʰus + -ուկ (-uk). Alternatively, according to Henning, borrowed from the Middle Iranian cognate *anzūk: compare Parthian 𐫀𐫗𐫋𐫇𐫃𐫏𐫜𐫤 (ʾnjwgyft /anǰūg-īft/, “anguish, distress”), Middle Persian 𐫍𐫗𐫋𐫇𐫃𐫏𐫏 (hnjwgyy /hanǰūg-ī/, “anguish”).

cog

mountainous place which is hard to traverse

անձուկ ունել


արաւր

arawr (romanization)
արաւր (nominative singular uncountable)
արաւրոյ (genitive singular uncountable)
արաւրոյ (dative singular uncountable)
արաւր (accusative singular uncountable)
արաւրոյ (ablative singular uncountable)
արաւրով (instrumental singular uncountable)
արաւր (locative singular uncountable)
արաւր (nominative singular uncountable)
արաւրի (genitive singular uncountable)
արաւրի (dative singular uncountable)
արաւր (accusative singular uncountable)
արաւրէ (ablative singular uncountable)
արաւրիւ (instrumental singular uncountable)
արաւրի (locative singular uncountable)
արաւր (nominative singular uncountable)
արաւրի (genitive singular uncountable)
արաւրի (dative singular uncountable)
արաւր (accusative singular uncountable)
արաւրէ (ablative singular uncountable)
արաւրաւ (instrumental singular uncountable)
արաւրի (locative singular uncountable)


արօր

head

արօր • (arōr)

xcl-noun

արօր • (arōr)

arōr (romanization)
արօր (nominative singular uncountable)
արօրոյ (genitive singular uncountable)
արօրոյ (dative singular uncountable)
արօր (accusative singular uncountable)
արօրոյ (ablative singular uncountable)
արօրով (instrumental singular uncountable)
արօր (locative singular uncountable)
արօր (nominative singular uncountable)
արօրի (genitive singular uncountable)
արօրի (dative singular uncountable)
արօր (accusative singular uncountable)
արօրէ (ablative singular uncountable)
արօրիւ (instrumental singular uncountable)
արօրի (locative singular uncountable)
արօր (nominative singular uncountable)
արօրի (genitive singular uncountable)
արօրի (dative singular uncountable)
արօր (accusative singular uncountable)
արօրէ (ablative singular uncountable)
արօրաւ (instrumental singular uncountable)
արօրի (locative singular uncountable)

Armenian: արոր (aror)

The original spelling is արաւր (arawr), from Proto-Indo-European *h₂érh₃trom.

արօր առնել ― arōr aṙnel ― to plough


աւիւն

Armenian: ավյուն (avyun)


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւու (genitive singular)
հաւուց (genitive plural)
հաւու (dative singular)
հաւուց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւուց (ablative plural)
հաւու (instrumental singular)
հաւուք (instrumental plural)
հաւու (locative singular)
հաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

According to Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui post-classically also declined as genitive singular հաւոյ (hawoy), genitive plural հաւաց (hawacʻ) and ablative singular ի հաւէ (i hawē).

Armenian: հավ (hav), հավք (havkʻ)

desc

⇒ Old Georgian: ჰავით ზმნაჲ (havit zmnay, “fortune-telling using a chicken, bird”), ჰავის-ზმნაჲ (havis-zmnay, “sorcery, witchery”)

From Proto-Indo-European *h₂éwis (“bird”).

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.

ayl ew zǰrasuzak mamṙaxndir xōzaker mecanjunkʻ ew yałtʻamarminkʻ hawkʻn, pʻorn ew tʻanjrn ew sagn, ew kam ayl bazum ew anhamar cʻamakʻaynocʻn ew ǰraynocʻn ǰokkʻ tʻṙčʻnocʻn.


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւոյ (genitive singular)
հաւոց (genitive plural)
հաւոյ (dative singular)
հաւոց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւոյ (ablative singular)
հաւոց (ablative plural)
հաւով (instrumental singular)
հաւովք (instrumental plural)
հաւ (locative singular)
հաւս (locative plural)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւու (genitive singular)
հաւուց (genitive plural)
հաւու (dative singular)
հաւուց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւուց (ablative plural)
հաւու (instrumental singular)
հաւուք (instrumental plural)
հաւու (locative singular)
հաւս (locative plural)

Armenian: հավ (hav)

q

← <i class="Armn mention" lang="hy">*հավուկ</i> (*havuk)

→? Cappadocian Greek: αβούκα (avoúka) (← *հավուկ (*havuk))

From Proto-Indo-European *h₂éwh₂os (“grandfather”).

հաւոյ հայր

հաւոյ հաւ


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւի (genitive singular)
հաւաց (genitive plural)
հաւի (dative singular)
հաւաց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւաց (ablative plural)
հաւաւ (instrumental singular)
հաւաւք = հաւօք (hawawkʻ = hawōkʻ) (instrumental plural)
հաւի (locative singular)
հաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

հաւաւք = հաւօք

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *p(e)h₂w- (“end, edge”) and cognate with Ancient Greek παύω (paúō, “to stop”), παῦσις (paûsis, “pause”), Albanian fashë (“tranquillity, calm”) and Old Armenian ագի (agi, “tail”).


ասեղն

head

ասեղն • (asełn)

xcl-noun

ասեղն • (asełn)

asełn (romanization)
ասեղն (nominative singular)
ասղունք (nominative plural)
ասղան (genitive singular)
ասղանց (genitive plural)
ասղան (dative singular)
ասղանց (dative plural)
ասեղն (accusative singular)
ասղունս (accusative plural)
ասղանէ (ablative singular)
ասղանց (ablative plural)
ասղամբ (instrumental singular)
ասղամբք (instrumental plural)
ասղան (locative singular)
ասղունս (locative plural)

Armenian: ասեղ (aseġ)

From Proto-Indo-European *h₂ḱ-él-m̥, accusative singular of *h₂éḱ-ōl, from *h₂eḱ- (“sharp”).

ծակ ասղան

անցուցանել դերձան ընդ ծակ ասղան

մագնիսեալ ասեղն


ունկն

head

ունկն • (unkn)

xcl-noun

ունկն • (unkn)

unkn (romanization)
ունկն (nominative singular uncountable)
ունկան (genitive singular uncountable)
ունկան (dative singular uncountable)
ունկն (accusative singular uncountable)
ունկանէ (ablative singular uncountable)
ունկնէ (ablative singular uncountable)
ունկամբ (instrumental singular uncountable)
ունկան (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

ունկանէ, ունկնէ

Armenian: ունկ (unk)

From *ուն- (*un-), from Proto-Indo-European *h₂ows-, + -կն (-kn). This was added perhaps under the influence of ակն (akn, “eye”)). The sense of “handle” was formed by association.

ունկն դնել, մատուցանել

to give one's ear to, to lend an ear to, to listen, to hearken, to be attentive

խօսել յունկանէ

ունկն արկանել

չդնել յունկան ― čʻdnel yunkan ― to disobey

զոր լուայք յունկանէ

եհաս յունկն նորա

ո՛ւնկն դիք

ունկն եւ բունկն


ունկն

head

ունկն • (unkn)

xcl-noun

ունկն • (unkn)

unkn (romanization)
ունկն (nominative singular)
ունկունք (nominative plural)
ունկան (genitive singular)
ունկանց (genitive plural)
ունկան (dative singular)
ունկանց (dative plural)
ունկն (accusative singular)
ունկունս (accusative plural)
ունկանէ (ablative singular)
ունկանց (ablative plural)
ունկամբ (instrumental singular)
ունկամբք (instrumental plural)
ունկան (locative singular)
ունկունս (locative plural)

Armenian: ունկ (unk)


ունկնդիր

head

ունկնդիր • (unkndir)

xcl-noun

ունկնդիր • (unkndir)

unkndir (romanization)
ունկնդիր (nominative singular)
ունկնդիրք (nominative plural)
ունկնդրի (genitive singular)
ունկնդրաց (genitive plural)
ունկնդրի (dative singular)
ունկնդրաց (dative plural)
ունկնդիր (accusative singular)
ունկնդիրս (accusative plural)
ունկնդրէ (ablative singular)
ունկնդրաց (ablative plural)
ունկնդրաւ (instrumental singular)
ունկնդրի (locative singular)
ունկնդիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

ունկնդրաւք = ունկնդրօք

ունկնդիրք


հատ

hat (romanization)
հատ (nominative singular)
հատք (nominative plural)
հատոյ (genitive singular)
հատոց (genitive plural)
հատոյ (dative singular)
հատոց (dative plural)
հատ (accusative singular)
հատս (accusative plural)
հատոյ (ablative singular)
հատոց (ablative plural)
հատով (instrumental singular)
հատովք (instrumental plural)
հատ (locative singular)
հատս (locative plural)
հատ (nominative singular)
հատք (nominative plural)
հատի (genitive singular)
հատից (genitive plural)
հատի (dative singular)
հատից (dative plural)
հատ (accusative singular)
հատս (accusative plural)
հատէ (ablative singular)
հատից (ablative plural)
հատիւ (instrumental singular)
հատիւք (instrumental plural)
հատի (locative singular)
հատս (locative plural)

Armenian: հատ (hat)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *h₂edos- (“sort of cereal, grain”) and cognate with Latin ador (“coarse grain, spelt”), Gothic 𐌰𐍄𐌹𐍃𐌺 (atisk, “cornfield”). The original meaning then is ‘grain’, from which the meaning ‘cut, section, piece, fragment’ developed secondarily. Related to հօտ (hōt) and յօտ (yōt). Compare also Hittite [script needed] (ḫattāi-, “to cut”).

cog

հատս առնել ճանապարհաց

cut, section; fraction, fragment, morsel, piece


հատիկ

hatik (romanization)
հատիկ (nominative singular)
հատիկք (nominative plural)
հատկի (genitive singular)
հատկաց (genitive plural)
հատկի (dative singular)
հատկաց (dative plural)
հատիկ (accusative singular)
հատիկս (accusative plural)
հատկէ (ablative singular)
հատկաց (ablative plural)
հատկաւ (instrumental singular)
հատկաւք = հատկօք (hatkawkʻ = hatkōkʻ) (instrumental plural)
հատկի (locative singular)
հատիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

հատկաւք = հատկօք

the declension class is based on post-classical evidence

desctree

Armenian: հատիկ (hatik)
→ Azerbaijani: hədik
→ Turkish: hedik, hedig, hadik, hatik, hedek, hedüg, hedük, hevdik, fedik


վանդակ

vandak (romanization)
վանդակ (nominative singular)
վանդակք (nominative plural)
վանդակի (genitive singular)
վանդակաց (genitive plural)
վանդակի (dative singular)
վանդակաց (dative plural)
վանդակ (accusative singular)
վանդակս (accusative plural)
վանդակէ (ablative singular)
վանդակաց (ablative plural)
վանդակաւ (instrumental singular)
վանդակի (locative singular)
վանդակս (locative plural)

xcl-decl-noun

վանդակաւք = վանդակօք

Armenian: վանդակ (vandak)

From Middle Persian *vandak, from Iranian *vand- (“to braid”), from Proto-Indo-European *wendʰ- (“to turn, wind, braid”), whence also գինդ (gind). Not surviving in attested Iranian languages.

network made from threads, twigs, ropes, osier, metal etc.


եղիճ

head

եղիճ • (ełič)

xcl-noun

եղիճ • (ełič)

ełič (romanization)
եղիճ (nominative singular)
եղիճք (nominative plural)
եղճի (genitive singular)
եղճաց (genitive plural)
եղճի (dative singular)
եղճաց (dative plural)
եղիճ (accusative singular)
եղիճս (accusative plural)
եղճէ (ablative singular)
եղճաց (ablative plural)
եղճաւ (instrumental singular)
եղճաւք = եղճօք (ełčawkʻ = ełčōkʻ) (instrumental plural)
եղճի (locative singular)
եղիճս (locative plural)
եղիճ (nominative singular)
եղիճք (nominative plural)
եղըճոյ (genitive singular)
եղըճոց (genitive plural)
եղըճոյ (dative singular)
եղըճոց (dative plural)
եղիճ (accusative singular)
եղիճս (accusative plural)
եղըճոյ (ablative singular)
եղըճոց (ablative plural)
եղըճով (instrumental singular)
եղըճովք (instrumental plural)
եղիճ (locative singular)
եղիճս (locative plural)

xcl-decl-noun

եղճաւք = եղճօք

desctree

Armenian: եղինջ (eġinǰ)
→ Northern Kurdish: yexîj, axîç, îrxiçi
→ Turkish: eğinç', yeğinç', eğinç, yığınç, yıgınç (dialectal)
→ Zazaki: yeğinç, arqiç

The origin is unknown. The sense of “shellfish” is a semantic loan from Ancient Greek κνίδη (knídē, “nettle; sea nettle, Actinia”).

unk

unknown

semantic loan

Ապա փոխանակ ցորենոյ բուսցի եղիճ, եւ փոխանակ գարւոյ մորենի։

Translation by Claude E. Cox
then may nettles come forth instead of wheat, and a bramble instead of barley.

Apa pʻoxanak cʻorenoy buscʻi ełič, ew pʻoxanak garwoy moreni.

Աղկեպ (vars. աղկէպ, աղբեկ, աղփեկ, ակղեփ, աղկիպ, աղկէփ) = եղիճ (vars. եղինճ, աղինճ, աղիճ)
Ałkep (vars. ałkēp, ałbek, ałpʻek, akłepʻ, ałkip, ałkēpʻ) = ełič (vars. ełinč, ałinč, ałič)
ἀκαλήφη (akalḗphē) = nettle.

Անչարա = եղիճ (var. եղինճ)։
Ančʻara = ełič (var. ełinč).
أَنْجَرَة (ʔanjara) = ełič.


վերջ

head

վերջ • (verǰ)

xcl-noun

վերջ • (verǰ)

verǰ (romanization)
վերջ (nominative singular)
վերջք (nominative plural)
վերջի (genitive singular)
վերջից (genitive plural)
վերջի (dative singular)
վերջից (dative plural)
վերջ (accusative singular)
վերջս (accusative plural)
վերջէ (ablative singular)
վերջից (ablative plural)
վերջիւ (instrumental singular)
վերջիւք (instrumental plural)
վերջի (locative singular)
վերջս (locative plural)
վերջ (nominative singular)
վերջք (nominative plural)
վերջի (genitive singular)
վերջաց (genitive plural)
վերջի (dative singular)
վերջաց (dative plural)
վերջ (accusative singular)
վերջս (accusative plural)
վերջէ (ablative singular)
վերջաց (ablative plural)
վերջաւ (instrumental singular)
վերջաւք = վերջօք (verǰawkʻ = verǰōkʻ) (instrumental plural)
վերջի (locative singular)
վերջս (locative plural)
վերջ (nominative singular)
վերջք (nominative plural)
վերջոյ (genitive singular)
վերջոց (genitive plural)
վերջոյ (dative singular)
վերջոց (dative plural)
վերջ (accusative singular)
վերջս (accusative plural)
վերջոյ (ablative singular)
վերջոց (ablative plural)
վերջով (instrumental singular)
վերջովք (instrumental plural)
վերջ (locative singular)
վերջս (locative plural)

xcl-decl-noun

վերջաւք = վերջօք

Armenian: վերջ (verǰ)

Inherited from Proto-Armenian *uwérǰo-, from Proto-Indo-European *uper-yo-, from *upér, whence վեր (ver).

ի վերջ, ի վերջէ, ի վերջոյ

after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly

ի վերջ կոյս

ի վերջ կոյս գնալ

ի վերջ նահանջել

to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain

ի վերջ հասանել

ի վերջ/ի վերջէ եկեալք

եկն ի վերջն

ի վերջի թեւոյն անկեալ

հասէք ի վերջս նոցա

ժամանակաւ ի վերջէ

ի վերջոյս երթեալ զօրէն չար գազանի

վերջ բանիս այս

end, extremity, bound, limit; tail; back; the rear of the army

(in the plural) border, hem, selvage; fringe, trimming; pinking, ribbon, galloon


առիւծ

head

առիւծ • (aṙiwc)

xcl-noun

առիւծ • (aṙiwc)

aṙiwc (romanization)
առիւծ (nominative singular)
առիւծք (nominative plural)
առիւծու (genitive singular)
առիւծուց (genitive plural)
առիւծու (dative singular)
առիւծուց (dative plural)
առիւծ (accusative singular)
առիւծս (accusative plural)
առիւծէ (ablative singular)
առիւծուց (ablative plural)
առիւծու (instrumental singular)
առիւծուք (instrumental plural)
առիւծու (locative singular)
առիւծս (locative plural)
առիւծ (nominative singular)
առիւծք (nominative plural)
առիւծոյ (genitive singular)
առիւծոց (genitive plural)
առիւծոյ (dative singular)
առիւծոց (dative plural)
առիւծ (accusative singular)
առիւծս (accusative plural)
առիւծոյ (ablative singular)
առիւծոց (ablative plural)
առիւծով (instrumental singular)
առիւծովք (instrumental plural)
առիւծ (locative singular)
առիւծս (locative plural)

Armenian: առյուծ (aṙyuc)

Middle Armenian: առոյծ (aṙoyc)

According to Ačaṙean, the earlier form is առեւծ (aṙewc), with prothetic ա- (a-) from *ռեւծ (*ṙewc), from Proto-Indo-European *h₁rewg-. This is accepted by J̌ahukyan with reservation, but rejected by Olsen who considers the word etymologically unclear.
Perhaps a Semitic borrowing, from a reflex of Proto-Semitic *ʔarway- (“wild animal; lion”): compare Aramaic אריא / ܐܪܝܐ (ʾaryā), [script needed] (ʾaryāwā, “lion”), אריותא / ܐܪܝܘܬܐ (ʾaryūṯā, “lioness”). The similarity with Hebrew אַרְיֵה (ʾaryē, “lion”) was noticed already by Schröder. The alternation առիւծ (aṙiwc) ~ առեւծ (aṙewc) ~ առեաւծ (aṙeawc) can be understood within Semitic, but the final -ծ (-c) needs an explanation. See also կորիւն (koriwn).

unk

etymologically unclear

cog

Սկսցուք ասել վասն առիւծուն, որ թագաւոր է ամենայն գազանաց կամ թէ ամենայն իսկ անասնոց։
Skscʻukʻ asel vasn aṙiwcun, or tʻagawor ē amenayn gazanacʻ kam tʻē amenayn isk anasnocʻ.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).2.1

Let us begin to speak of the lion, the king of all the beasts or all the animals.

Այլ գոյ ինչ եւ յաւձին բարի, զի իմաստուն է․ եւ յառեւծն, զի հզաւր է․ եւ յոչխարն, զի հանդարտ է։
Ayl goy inčʻ ew yawjin bari, zi imastun ē; ew yaṙewcn, zi hzawr ē; ew yočʻxarn, zi handart ē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).6.17

But there is something good in the serpent, for it is wise, and in the lion too, for it is mighty, and in the sheep, for it is gentle.


օծանելիք

head

օծանելիք • (ōcanelikʻ) pl

xcl-noun

օծանելիք • (ōcanelikʻ) pl

ōcanelikʻ (romanization)
օծանելիք (nominative plural)
օծանելեաց (genitive plural)
օծանելեաց (dative plural)
օծանելիս (accusative plural)
օծանելեաց (ablative plural)
օծանելիս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

օծանելեաւք = օծանելեօք

Armenian: օծանելիք (ōcanelikʻ)

ointment, salve, unguent, pomatum, pomade


ամորձիք

amorjikʻ (romanization)
ամորձիք (nominative plural)
ամորձեաց (genitive plural)
ամորձեաց (dative plural)
ամորձիս (accusative plural)
ամորձեաց (ablative plural)
ամորձիս (locative plural)

ամորձեաւք = ամորձեօք

desc

Armenian: ամորձի (amorji), ամորձիք (amorjikʻ)

պարկ ամորձեաց

ամորձիք շան ― amorjikʻ šan ― orchis, satyrion


եղունգն

head

եղունգն • (ełungn)

xcl-noun

եղունգն • (ełungn)

ełungn (romanization)
եղունգն (nominative singular)
եղնգունք (nominative plural)
եղնգան (genitive singular)
եղնգանց (genitive plural)
եղնգան (dative singular)
եղնգանց (dative plural)
եղունգն (accusative singular)
եղնգունս (accusative plural)
եղնգանէ (ablative singular)
եղնգանց (ablative plural)
եղնգամբ (instrumental singular)
եղնգամբք (instrumental plural)
եղնգան (locative singular)
եղնգունս (locative plural)

xcl-decl-noun

a form <i class="Armn mention" lang="xcl">եղենգունք</i> (ełengunkʻ) is attested

Armenian: եղունգ (eġung)

desc

Middle Armenian: ղունգ (ġung), ղունկ (ġunk), ղունկն (ġunkn), ըղունգ (əġung), ըղունգն (əġungn), ըղունկ (əġunk), ըղունկն (əġunkn)

From Proto-Indo-European *h₃nogʰ- (“nail”) (*h₃nogʷʰ- or *h₃nogʰ-u-). Armenian presents phonological problems. Martirosyan proposes the following derivation chain: with secondary e-prothesis from Proto-Armenian *lungn, by dissimilation and loss of pretonic u- from *unúngn, through nasal anticipation from *unug-n, with a final nasal frequent in body-part terms (probably from Proto-Indo-European accusative *-m̥). See also մագիլ (magil). The other meanings are semantic loans from Ancient Greek ὄνυξ (ónux).

(figuratively) an instrument of a sculptor; scraper


ակն

akn (romanization)
ակն (nominative singular uncountable)
ական (genitive singular uncountable)
ական (dative singular uncountable)
ակն (accusative singular uncountable)
ականէ (ablative singular uncountable)
ակնէ (ablative singular uncountable)
ակամբ (instrumental singular uncountable)
ական (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

A locative <i class="Armn mention" lang="xcl">ակին</i> (akin) is attested post-classically.

Armenian: ակն (akn)

From Proto-Indo-European *h₃ekʷ- (“eye”). The exact route of derivation is disputed. Martirosyan proposes Proto-Armenian *ak(k)n ← *akʰkon ← *akʰ- ← Proto-Indo-European *h₃kʷ-, for the suffix comparing -կն (-kn) and Ancient Greek ὄκκον (ókkon). Other senses are formed by various associations with "eye" and have also occurred in Old Georgian თუალი (tuali).

յակն անկանել

ակն արկանել

յակն արկանել

զակն արկանել

յակն առնուլ

to like; to have an eye to, watch, take care of

ակն ածել

ակն առնուլ

to show a respect of persons; to be partial

ակն դնել

յակն գալ

ակն տալ

ընդ ակն խոցել

զակամբ գալ

առ ական դիպել

ընդ ակամբ հայիլ

ընդ ակամբ ակնարկել ― ənd akamb aknarkel ― to scowl

յականէ յանուանէ

յական թօթափել

in the twinkling of an eye, instantaneously

ակն յայտնի, ակն յանդիման

առ ականէ ― aṙ akanē ― ostentatiously

ակն ի խոնարհ

կորովաբիբ ակն

ակն կառուցեալ հայել

ակն ընդ ական, ատամն ընդ ատաման

ակն լուսոյ, ակն տուընջեան, ակն արեւու


ակն

akn (romanization)
ակն (nominative singular)
ակունք (nominative plural)
ական (genitive singular)
ականց (genitive plural)
ական (dative singular)
ականց (dative plural)
ակն (accusative singular)
ակունս (accusative plural)
ականէ (ablative singular)
ականց (ablative plural)
ակամբ (instrumental singular)
ակամբք (instrumental plural)
ական (locative singular)
ակունս (locative plural)
ակն (nominative singular)
ականք (nominative plural)
ական (genitive singular)
ականց (genitive plural)
ական (dative singular)
ականց (dative plural)
ակն (accusative singular)
ականս (accusative plural)
ականէ (ablative singular)
ականց (ablative plural)
ակամբ (instrumental singular)
ակամբք (instrumental plural)
ական (locative singular)
ականս (locative plural)

Armenian: ակ (ak), ակունք (akunkʻ)

ակն ունել

ակն ուռկանի

ակն տապարի

ակն գերեզմանի

ական հատանել

the central point of the bars of a cross

ակն վանի

բազմագունի ակն


հացի

head

հացի • (hacʻi)

xcl-noun

հացի • (hacʻi)

hacʻi (romanization)
հացի (nominative singular)
հացիք (nominative plural)
հացւոյ (genitive singular)
հացեաց (genitive plural)
հացւոյ (dative singular)
հացեաց (dative plural)
հացի (accusative singular)
հացիս (accusative plural)
հացւոյ (ablative singular)
հացեաց (ablative plural)
հացեաւ (instrumental singular)
հացեաւք = հացեօք (hacʻeawkʻ = hacʻeōkʻ) (instrumental plural)
հացի (locative singular)
հացիս (locative plural)

xcl-decl-noun

հացեաւք = հացեօք

Armenian: հացի (hacʻi)

From Proto-Armenian *hoskíyā, from Proto-Indo-European *Hh₃os-k-yeh₂-, from Proto-Indo-European *Heh₃s-. See also հոյն (hoyn).

հացեաց դրախտ

հացի ծառոյ սերմն ― hacʻi caṙoy sermn ― caryophyllata, herb-bennet


արծուի

head

արծուի • (arcui)

xcl-noun

արծուի • (arcui)

arcui (romanization)
արծուի (nominative singular)
արծուիք (nominative plural)
արծուոյ (genitive singular)
արծուեաց (genitive plural)
արծուոյ (dative singular)
արծուեաց (dative plural)
արծուի (accusative singular)
արծուիս (accusative plural)
արծուոյ (ablative singular)
արծուեաց (ablative plural)
արծուեաւ (instrumental singular)
արծուի (locative singular)
արծուիս (locative plural)

xcl-decl-noun

արծուեաւք = արծուեօք

desc

Armenian: > արծիվ (arciv) (inherited), → արծվի (arcvi) (learned)

desctree

→ Old Georgian: არწივი (arc̣ivi)
Georgian: არწივი (arc̣ivi)
→ Laz: არწივი (arǯivi)
→ Mingrelian: არწივი (arc̣ivi)
→ Ossetian: арцъиу (arc’iw)
→ Proto-Nakh: *aarc̣iw
→ Svan: ა̈რწიუ̂ (ärc̣iû)
→ Udi: арцӏив (arc̣iv)

Inherited from Proto-Indo-European *h₂r̥ǵipyós. Cognate with Proto-Indo-Iranian *Hr̥ȷ́ipyás and possibly Ancient Greek αἰγίπιος (aigípios, “vulture”).
Urartian 𒅈𒍢𒁉𒉌 (ar-ṣi-bi-ni /Arṣibini/), attested as a name of a horse, possibly meaning ‘Eagle’, and the theonym 𒀭𒅈𒍢𒁁𒁲𒉌𒂊 (ᵈar-ṣi-be-di-ni-e /Arṣibedini/), are borrowed from Proto-Armenian. The element di- in the theonym may reflect Old Armenian դի-ք (di-kʻ, “gods”).

cog

Բարոյախաւսն ասէ զարծւոյ, թէ յորժամ ծերանայ, ծանրանան թեւքն նորա, եւ շլանան աչքն։
Baroyaxawsn asē zarcwoy, tʻē yoržam ceranay, canranan tʻewkʻn nora, ew šlanan ačʻkʻn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).9.2

Physiologus says about the eagle that when it grows old, its wings become heavy and its eyes grow dim.


արծիւ

arciw (romanization)
արծիւ (nominative singular)
արծիւք (nominative plural)
արծուի (genitive singular)
արծուաց (genitive plural)
արծուի (dative singular)
արծուաց (dative plural)
արծիւ (accusative singular)
արծիւս (accusative plural)
արծուէ (ablative singular)
արծուաց (ablative plural)
արծուաւ (instrumental singular)
արծուաւք = արծուօք (arcuawkʻ = arcuōkʻ) (instrumental plural)
արծուի (locative singular)
արծիւս (locative plural)

xcl-decl-noun

արծուաւք = արծուօք

Back-formation from արծուոյ (arcuoy, genitive), analogically after cases like թիւ (tʻiw) : genitive թուոյ (tʻuoy).


որոր

→ Armenian: որոր (oror) (learned)

A reduplicated formation from Proto-Indo-European *h₃er-. Cognate with Proto-Indo-European *h₃érō (“eagle”), Middle Armenian ուրուր (urur, “kite”), Proto-Slavic *orь̃lъ (“eagle”).

[…]եւ ջայլեամն եւ բու եւ որոր (var. աւրօր, արօր), եւ որ ինչ նման իցէ նոցա[…]
[…]ew ǰayleamn ew bu ew oror (var. awrōr, arōr), ew or inčʻ nman icʻē nocʻa[…]

[…] the ostrich, the owl, the gull, and any of their kind […]


ճայ

čay (romanization)
ճայ (nominative singular)
ճայք (nominative plural)
ճայի (genitive singular)
ճայից (genitive plural)
ճայի (dative singular)
ճայից (dative plural)
ճայ (accusative singular)
ճայս (accusative plural)
ճայէ (ablative singular)
ճայից (ablative plural)
ճայիւ (instrumental singular)
ճայիւք (instrumental plural)
ճայի (locative singular)
ճայս (locative plural)

Armenian: ճայ (čay)

Of imitative origin. Compare similar onomatopoeic bird names in various Indo-European and non-Indo-European languages, such as Russian ча́йка (čájka, “seagull”), Georgian ჭარი (č̣ari), ჭარო (č̣aro, “seagull”), Southern Altai чай (čay, “western capercaillie”), Turkmen çaý (“kite”), Turkish çaylak (“kite”), Tatar чәүкә (çäwkä, “jackdaw”).

cog

Corvus monedula
Wikispecies:Corvus monedula


ցին

head

ցին • (cʻin)

xcl-noun

ցին • (cʻin)

cʻin (romanization)
ցին (nominative singular)
ցինք (nominative plural)
ցնոյ (genitive singular)
ցնոց (genitive plural)
ցնոյ (dative singular)
ցնոց (dative plural)
ցին (accusative singular)
ցինս (accusative plural)
ցնոյ (ablative singular)
ցնոց (ablative plural)
ցնով (instrumental singular)
ցնովք (instrumental plural)
ցին (locative singular)
ցինս (locative plural)

Armenian: ցին (cʻin)

From Proto-Indo-European *tḱyīno-. Cognate with Proto-Indo-Iranian *ćyaynás (“falcon”), Ancient Greek ἴκτινος (íktinos, “kite”).


ոսկր

oskr (romanization)
ոսկր (nominative singular)
ոսկերք (nominative plural)
ոսկեր (genitive singular)
ոսկերաց (genitive plural)
ոսկեր (dative singular)
ոսկերաց (dative plural)
ոսկր (accusative singular)
ոսկերս (accusative plural)
ոսկերէ (ablative singular)
ոսկերաց (ablative plural)
ոսկերբ (instrumental singular)
ոսկեր (locative singular)
ոսկերս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոսկերաւք = ոսկերօք

Armenian: ոսկոր (oskor), ոսկր (oskr)

From Proto-Indo-European *Host-wer-, from *h₃ésth₁.

տարաբուն ոսկր

ոսկր արմատոյ լեզուի ― oskr armatoy lezui ― hyoides

անանուն ոսկր ― ananun oskr ― ossa innominata

ոսկր ցայլից ― oskr cʻaylicʻ ― os pectinis or pubis

ոսկր սրբանի ― oskr srbani ― os sacrum

ոսկր կիտի

ոսկր փղաց

գերեզման ոսկերաց ― gerezman oskeracʻ ― charnel-house

փոխարկութիւն յոսկր

հաստատիչ խախտեալ ոսկերաց ― hastatičʻ xaxteal oskeracʻ ― bonesetter

կցել զոսկրն բեկեալ ― kcʻel zoskrn bekeal ― to boneset

փոխարկել յոսկր

հանել զոսկերս

դողացուցանել զոսկերս


հօրան

head

հօրան • (hōran)

xcl-noun

հօրան • (hōran)

hōran (romanization)
հօրան (nominative singular)
հօրանք (nominative plural)
հօրանի (genitive singular)
հօրանաց (genitive plural)
հօրանի (dative singular)
հօրանաց (dative plural)
հօրան (accusative singular)
հօրանս (accusative plural)
հօրանէ (ablative singular)
հօրանաց (ablative plural)
հօրանաւ (instrumental singular)
հօրանի (locative singular)
հօրանս (locative plural)

xcl-decl-noun

հօրանաւք = հօրանօք

Armenian: հորան (horan)

The original spelling is հաւրան (hawran), from *հաւր- (*hawr-, “shepherd”), from Proto-Indo-European *peh₂-tro- (“guarder, protecter, keeper”), from *peh₂- (“to protect”), + -ան (-an, “collective suffix”). Compare also Middle Armenian պահրան (pahran).

uder

հօրան լինել

to jump, skip or leap for joy, to bound with joy (like a goat)


հովիւ

hoviw (romanization)
հովիւ (nominative singular)
հովիւք (nominative plural)
հովուի (genitive singular)
հովուաց (genitive plural)
հովուի (dative singular)
հովուաց (dative plural)
հովիւ (accusative singular)
հովիւս (accusative plural)
հովուէ (ablative singular)
հովուաց (ablative plural)
հովուաւ (instrumental singular)
հովուաւք = հովուօք (hovuawkʻ = hovuōkʻ) (instrumental plural)
հովուի (locative singular)
հովիւս (locative plural)

xcl-decl-noun

հովուաւք = հովուօք

Armenian: հովիվ (hoviv)

From the Proto-Indo-European compound *h₃ewi-peh₂-, from *h₃éwis (“sheep”) and *peh₂- (“to protect”). Cognate with Sanskrit अविपाल (avi-pā-lá-, “shepherd”).

cog

հովուի գաւազան/բիր

(botany) shepherd's rod or staff, wild thistle, Dipsacus sativus, Damasonium

մանուկ հովիւ

աղջիկ հովիւ


որբութիւն

head

որբութիւն • (orbutʻiwn)

xcl-noun

որբութիւն • (orbutʻiwn)

orbutʻiwn (romanization)
որբութիւն (nominative singular)
որբութիւնք (nominative plural)
որբութեան (genitive singular)
որբութեանց (genitive plural)
որբութեան (dative singular)
որբութեանց (dative plural)
որբութիւն (accusative singular)
որբութիւնս (accusative plural)
որբութենէ (ablative singular)
որբութեանց (ablative plural)
որբութեամբ (instrumental singular)
որբութեամբք (instrumental plural)
որբութեան (locative singular)
որբութիւնս (locative plural)

Armenian: որբություն (orbutʻyun)


գէտ

gēt (romanization)
գէտ (nominative singular)
գէտք (nominative plural)
գիտի (genitive singular)
գիտաց (genitive plural)
գիտի (dative singular)
գիտաց (dative plural)
գէտ (accusative singular)
գէտս (accusative plural)
գիտէ (ablative singular)
գիտաց (ablative plural)
գիտաւ (instrumental singular)
գիտաւք = գիտօք (gitawkʻ = gitōkʻ) (instrumental plural)
գիտի (locative singular)
գէտս (locative plural)

xcl-decl-noun

գիտաւք = գիտօք

plural genitive <i class="Armn mention" lang="xcl">գիտից</i> (giticʻ) is attested

magician, sorcerer, astrologer, prophetic


գիտութիւն

head

գիտութիւն • (gitutʻiwn)

xcl-noun

գիտութիւն • (gitutʻiwn)

gitutʻiwn (romanization)
գիտութիւն (nominative singular)
գիտութիւնք (nominative plural)
գիտութեան (genitive singular)
գիտութեանց (genitive plural)
գիտութեան (dative singular)
գիտութեանց (dative plural)
գիտութիւն (accusative singular)
գիտութիւնս (accusative plural)
գիտութենէ (ablative singular)
գիտութեանց (ablative plural)
գիտութեամբ (instrumental singular)
գիտութեամբք (instrumental plural)
գիտութեան (locative singular)
գիտութիւնս (locative plural)

Armenian: գիտություն (gitutʻyun)

գիտութիւն լիցի

գիտութեամբ

science, knowledge; doctrine, understanding, wisdom, study, art


վէգ

vēg (romanization)
վէգ (nominative singular)
վէգք (nominative plural)
վիգի (genitive singular)
վիգաց (genitive plural)
վիգի (dative singular)
վիգաց (dative plural)
վէգ (accusative singular)
վէգս (accusative plural)
վիգէ (ablative singular)
վիգաց (ablative plural)
վիգաւ (instrumental singular)
վիգաւք = վիգօք (vigawkʻ = vigōkʻ) (instrumental plural)
վիգի (locative singular)
վէգս (locative plural)

xcl-decl-noun

վիգաւք = վիգօք

desctree

Armenian: վեգ (veg)
→ Cappadocian Greek: βέκας (vékas)

→ Georgian: ვეგი (vegi)

From Middle Iranian *vēg. Compare Avestan 𐬬𐬀𐬉𐬖𐬀 (vaēγa, “stroke, blow”), Persian ویغ (vêğ, “scream, shouting, noise”), Sanskrit वेग (vega, “violent agitation, shock, jerk”). The sense "knucklebone (also used like dice in a game)" perhaps developed from an earlier meaning of "projectile"; compare also Georgian კამათელი (ḳamateli, “die, dice”) beside კამათი (ḳamati, “argument, dispute”).

cog

ի վէգ գալ ընդ ումեք

to dispute or wrangle, to debate, to contest, to discuss


գառն

head

գառն • (gaṙn)

xcl-noun

գառն • (gaṙn)

gaṙn (romanization)
գառն (nominative singular)
գառինք (nominative plural)
գառին (genitive singular)
գառանց (genitive plural)
գառին (dative singular)
գառանց (dative plural)
գառն (accusative singular)
գառինս (accusative plural)
գառանէ (ablative singular)
գառնէ (ablative singular)
գառանց (ablative plural)
գառամբ (instrumental singular)
գառամբք (instrumental plural)
գառին (locative singular)
գառինս (locative plural)

xcl-decl-noun

գառանէ, գառնէ

Armenian: գառ (gaṙ)

Inherited from Proto-Indo-European *wr̥h₁ḗn (“lamb”).


մարդագայլ

mardagayl (romanization)
մարդագայլ (nominative singular)
մարդագայլք (nominative plural)
մարդագայլոյ (genitive singular)
մարդագայլոց (genitive plural)
մարդագայլոյ (dative singular)
մարդագայլոց (dative plural)
մարդագայլ (accusative singular)
մարդագայլս (accusative plural)
մարդագայլոյ (ablative singular)
մարդագայլոց (ablative plural)
մարդագայլով (instrumental singular)
մարդագայլովք (instrumental plural)
մարդագայլ (locative singular)
մարդագայլս (locative plural)

xcl-decl-noun

մարդագայլովք

Armenian: մարդագայլ (mardagayl)

a hybrid of man and wolf or someone looking like a wolf


զգեստ

zgest (romanization)
զգեստ (nominative singular)
զգեստք (nominative plural)
զգեստի (genitive singular)
զգեստից (genitive plural)
զգեստի (dative singular)
զգեստից (dative plural)
զգեստ (accusative singular)
զգեստս (accusative plural)
զգեստէ (ablative singular)
զգեստից (ablative plural)
զգեստիւ (instrumental singular)
զգեստիւք (instrumental plural)
զգեստի (locative singular)
զգեստս (locative plural)
զգեստ (nominative singular)
զգեստք (nominative plural)
զգեստու (genitive singular)
զգեստուց (genitive plural)
զգեստու (dative singular)
զգեստուց (dative plural)
զգեստ (accusative singular)
զգեստս (accusative plural)
զգեստէ (ablative singular)
զգեստուց (ablative plural)
զգեստու (instrumental singular)
զգեստուք (instrumental plural)
զգեստու (locative singular)
զգեստս (locative plural)
զգեստ (nominative singular)
զգեստք (nominative plural)
զգեստոյ (genitive singular)
զգեստոց (genitive plural)
զգեստոյ (dative singular)
զգեստոց (dative plural)
զգեստ (accusative singular)
զգեստս (accusative plural)
զգեստոյ (ablative singular)
զգեստոց (ablative plural)
զգեստով (instrumental singular)
զգեստովք (instrumental plural)
զգեստ (locative singular)
զգեստս (locative plural)

→ Armenian: զգեստ (zgest) (learned)

From զ- (z-) + *գեստ (*gest), the u-stem of which is from Proto-Indo-European *wes-tu-, the i-stem is from *wes-ti(h₂)-, from *wes-.

զգեստ յօրինել ումեք

զգեստ ամենօրեայ

հարսանեաց զգեստ

զգեստ այրութեան

սեաւ զգեստք

պաշտոնական զգեստ ― paštonakan zgest ― regimentals

հասարակաց զգեստուք

զգեստ աւազանին

ծառայական զգեստ

զգեստ ոտին

մերկ ի զգեստուց

դարան զգեստուց


որդն

ordn (romanization)
որդն (nominative singular)
որդունք (nominative plural)
որդան (genitive singular)
որդանց (genitive plural)
որդան (dative singular)
որդանց (dative plural)
որդն (accusative singular)
որդունս (accusative plural)
որդանէ (ablative singular)
որդանց (ablative plural)
որդամբ (instrumental singular)
որդամբք (instrumental plural)
որդան (locative singular)
որդունս (locative plural)

Armenian: որդ (ord)

որդն երկրի

որդն փայտի ― ordn pʻayti ― woodworm

հնդիկ որդն

որդան կարմիր ― ordan karmir ― carmine, red pigment extracted from cochineal beetles

որդն աղեաց/որովայնի

որդն միայնուկ ― ordn miaynuk ― tapeworm, taenia

որդն փորոտեաց ձիոց ― ordn pʻoroteacʻ jiocʻ ― bots

յորդունս համակիլ

to be full of worms, to be crawling with worms, to swarm with worms