գետ

get (romanization)
գետ (nominative singular)
գետք (nominative plural)
գետոյ (genitive singular)
գետոց (genitive plural)
գետոյ (dative singular)
գետոց (dative plural)
գետ (accusative singular)
գետս (accusative plural)
գետոյ (ablative singular)
գետոց (ablative plural)
գետով (instrumental singular)
գետովք (instrumental plural)
գետ (locative singular)
գետս (locative plural)
գետ (nominative singular)
գետք (nominative plural)
գետի (genitive singular)
գետաց (genitive plural)
գետի (dative singular)
գետաց (dative plural)
գետ (accusative singular)
գետս (accusative plural)
գետէ (ablative singular)
գետաց (ablative plural)
գետաւ (instrumental singular)
գետաւք = գետօք (getawkʻ = getōkʻ) (instrumental plural)
գետի (locative singular)
գետս (locative plural)

xcl-decl-noun

գետաւք = գետօք

Armenian: գետ (get)

From Proto-Indo-European *wed-os-, from *wed- (“water”). Cognate with Ancient Greek ὕδος (húdos, “water”), Sanskrit उत्स (útsa, “spring, fountain”). Related to Proto-Indo-European *wódr̥.

cog

եւ երթեալ յեզր գետոյն, որու Ախուրեանն կոչեն

7th century, Anania Širakacʻi, Yałags harcʻman ew lucman [On Questions and Solutions] 7

and I went to the shore of the river, which they call Axurean

ew ertʻeal yezr getoyn, oru Axureann kočʻen


արմատ

armat (romanization)
արմատ (nominative singular)
արմատք (nominative plural)
արմատոյ (genitive singular)
արմատոց (genitive plural)
արմատոյ (dative singular)
արմատոց (dative plural)
արմատ (accusative singular)
արմատս (accusative plural)
արմատոյ (ablative singular)
արմատոց (ablative plural)
արմատով (instrumental singular)
արմատովք (instrumental plural)
արմատ (locative singular)
արմատս (locative plural)

Armenian: արմատ (armat)

արմատս առնուլ, արձակել

Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի

Translation by Claude E. Cox
If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout

Etʻē cerascʻi yerkri armat nora, ew i kʻari vaxčanescʻi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʻi


ճանապարհ

head

ճանապարհ • (čanaparh)

xcl-noun

ճանապարհ • (čanaparh)

čanaparh (romanization)
ճանապարհ (nominative singular)
ճանապարհք (nominative plural)
ճանապարհի (genitive singular)
ճանապարհաց (genitive plural)
ճանապարհի (dative singular)
ճանապարհաց (dative plural)
ճանապարհ (accusative singular)
ճանապարհս (accusative plural)
ճանապարհէ (ablative singular)
ճանապարհաց (ablative plural)
ճանապարհաւ (instrumental singular)
ճանապարհի (locative singular)
ճանապարհս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճանապարհաւք = ճանապարհօք

desc

Armenian: ճանապարհ (čanaparh), ճամփա (čampʻa)

By haplology from earlier *ճարանապարհ (*čaranaparh), from Iranian *čarana-parθ, composed of *čarana- (“to go”) and *parθ (“passage”). For the first part compare Avestan 𐬗𐬀𐬭𐬁𐬥𐬍 (carānī, “I move, approach”), Sanskrit चरण (caraṇa), ultimately from Proto-Indo-Iranian *čálHati. The second part is ultimately from Proto-Iranian *pr̥tuš.

cog

վարուն ճանապարհ

ճանապարհ արքունի

կիցք ճանապարհաց ― kicʻkʻ čanaparhacʻ ― crossroad

անկոխ, զարտուղի ճանապարհ ― ankox, zartułi čanaparh ― by-way, by-path

ճանապարհ անգնաց, անկոխ

տղմալից ճանապարհ

ճանապարհ երկնից

ճանապարհք մարմնոյ

ի ճանապարհին, առ ճանապարհաւ, զճանապարհաւ

on the road, by the way, on a journey, during the journey

i čanaparhin, aṙ čanaparhaw, zčanaparhaw

ճանապարհ արարեալ

ճանապարհ առնել

ճանապարհ ունել

անցանել զճանապարհաւ

to take a wrong course, to go astray, to err

թիւրել զճանապարհս ուրուք

to mislead, to lead astray, to put out of the right way, to cause to err

արգելուլ, փակել, խափանել զճանապարհ

to interrupt or block the way, to stop up, to obstruct

յաջողել զճանապարհս իւր

to prosper, to get on prosperously, to thrive

ի ճանապարհի իւրում երթալ

to go one's own way; (figuratively) to pursue one's point

գնալ զճանապարհս/զճանապարհ ուրուք

to go by the same way as, to tread in the same steps; to follow, to imitate

ընդ ո՞ր ճանապարհ

ընդ ուղիղ ճանապարհն

այս ճանապարհ հանէ ի գիւղ մի

զրուցատրութեամբ կարճի ճանապարհն

աւուր միոյ ճանապարհ

ճանապարհ երից աւուրց

ճանապարհ առնել

to go along, to travel, to undertake a journey

ի ճանապարհ անկանել

to set out on, to begin a journey, to start

դնել ի ճանապարհ


կող

koł (romanization)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողի (genitive singular)
կողից (genitive plural)
կողի (dative singular)
կողից (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողէ (ablative singular)
կողից (ablative plural)
կողիւ (instrumental singular)
կողիւք (instrumental plural)
կողի (locative singular)
կողս (locative plural)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողի (genitive singular)
կողաց (genitive plural)
կողի (dative singular)
կողաց (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողէ (ablative singular)
կողաց (ablative plural)
կողաւ (instrumental singular)
կողաւք = կողօք (koławkʻ = kołōkʻ) (instrumental plural)
կողի (locative singular)
կողս (locative plural)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողոյ (genitive singular)
կողոց (genitive plural)
կողոյ (dative singular)
կողոց (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողոյ (ablative singular)
կողոց (ablative plural)
կողով (instrumental singular)
կողովք (instrumental plural)
կող (locative singular)
կողս (locative plural)

xcl-decl-noun

n-type instrumental plural կողամբք (kołambkʻ) and accusative plural կողունս (kołuns) are also attested, which presuppose a nominative *կողն (*kołn)

կողաւք = կողօք

Armenian: կող (koġ), կողք (koġkʻ)

Perhaps from Proto-Indo-European *gol- and cognate with Tocharian A kälyme, Tocharian B kälymiye (“direction”). Alternatively, of the same origin as կողր (kołr).

ի կող լինել

to stretch or lay oneself down, to lie down, to go to bed

ընդ կողաց

զառ ի կող, առ ի կող

inclining, that bends, that goes stooping

կողք գրեանց

անդէն ի կողի


վարդ

vard (romanization)
վարդ (nominative singular)
վարդք (nominative plural)
վարդի (genitive singular)
վարդից (genitive plural)
վարդի (dative singular)
վարդից (dative plural)
վարդ (accusative singular)
վարդս (accusative plural)
վարդէ (ablative singular)
վարդից (ablative plural)
վարդիւ (instrumental singular)
վարդիւք (instrumental plural)
վարդի (locative singular)
վարդս (locative plural)
վարդ (nominative singular)
վարդք (nominative plural)
վարդոյ (genitive singular)
վարդոց (genitive plural)
վարդոյ (dative singular)
վարդոց (dative plural)
վարդ (accusative singular)
վարդս (accusative plural)
վարդոյ (ablative singular)
վարդոց (ablative plural)
վարդով (instrumental singular)
վարդովք (instrumental plural)
վարդ (locative singular)
վարդս (locative plural)
վարդ (nominative singular)
վարդք (nominative plural)
վարդու (genitive singular)
վարդուց (genitive plural)
վարդու (dative singular)
վարդուց (dative plural)
վարդ (accusative singular)
վարդս (accusative plural)
վարդէ (ablative singular)
վարդուց (ablative plural)
վարդու (instrumental singular)
վարդուք (instrumental plural)
վարդու (locative singular)
վարդս (locative plural)

Armenian: վարդ (vard)

→? Georgian: ვარდი (vardi)

A Northwestern Iranian borrowing. Compare Parthian 𐫇𐫀𐫡 (wʾr /wār/), Persian گل (gol, “rose”) and especially the following borrowings from the same source: Georgian ვარდი (vardi), Classical Syriac ܘܪܕܐ (wardā), Arabic وَرْد (ward), Hebrew וֶרֶד (vered).

Սոյնպէս եւ գունակ գունակ եւ երփն երփն ծաղկանցն․ որպէս մանրագորն եւ վարդն եւ շուշանն եւ ասպազանն եւ յասմիկն եւ անիարն եւ սմնակն եւ ներգիսն եւ շամպղիտակն եւ մեղրուկն, հօրօտն եւ մօրօտն եւ մանիշակն․ եւ այլն ամենայն համասպրամ ծաղկանցն եւ ծառոցն բոյսք բողբոջոցն գարնանւոյն երեւեսցին յետ ձմերանւոյն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 645

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the various kinds and colors of flowers, like the mandrake and rose, and lily and soldanel, and jasmin and lotus, and sumach and narcissus, and arum and lungwort, and hyacinth and poppy and violet. And of all the other fragrant flowers and trees, the budding shoots will appear in spring after the winter.

Soynpēs ew gunak gunak ew erpʻn erpʻn całkancʻn; orpēs manragorn ew vardn ew šušann ew aspazann ew yasmikn ew aniarn ew smnakn ew nergisn ew šampłitakn ew mełrukn, hōrōtn ew mōrōtn ew manišakn; ew ayln amenayn hamaspram całkancʻn ew caṙocʻn boyskʻ bołboǰocʻn garnanwoyn erewescʻin yet jmeranwoyn.


լուր

head

լուր • (lur)

xcl-noun

լուր • (lur)

lur (romanization)
լուր (nominative singular)
լուրք (nominative plural)
լրոյ (genitive singular)
լրոց (genitive plural)
լրոյ (dative singular)
լրոց (dative plural)
լուր (accusative singular)
լուրս (accusative plural)
լրոյ (ablative singular)
լրոց (ablative plural)
լրով (instrumental singular)
լրովք (instrumental plural)
լուր (locative singular)
լուրս (locative plural)

→ Armenian: լուր (lur) (learned)

Inherited from Proto-Indo-European *ḱl(o)u-ro-, from *ḱlew- (“to hear”). This roots fills the part of conjugation of լսեմ (lsem, “to hear”); see it for more.

inh+

Աստուած ամենայնիւ լուր է

զխուլս ի լուր առնել

լուր դնել

լուր ի ականջաց լսել

լուր չարեաց

լուր առնել

to warn, to avert; to acquaint; to announce

լուր լինել

լուր լինել առ ոք

ի լրոյ

ելանել լրոյ ուրուք


ժանգ

head

ժանգ • (žang)

xcl-noun

ժանգ • (žang)

žang (romanization)
ժանգ (nominative singular)
ժանգք (nominative plural)
ժանգոյ (genitive singular)
ժանգոց (genitive plural)
ժանգոյ (dative singular)
ժանգոց (dative plural)
ժանգ (accusative singular)
ժանգս (accusative plural)
ժանգոյ (ablative singular)
ժանգոց (ablative plural)
ժանգով (instrumental singular)
ժանգովք (instrumental plural)
ժանգ (locative singular)
ժանգս (locative plural)

Armenian: ժանգ (žang)

An Iranian borrowing: compare Persian ژنگ (žang), زنگ (zang, “rust”) and see it for more.

Վասն այնորիկ այսպէս ասէ Ադոնայի Տէր․ Ո՛վ քաղաք արեանց, կաթսայ լի ժանգով, եւ ժանգն ի նմանէ ոչ պարզեցաւ […]
Vasn aynorik ayspēs asē Adonayi Tēr; Óv kʻałakʻ areancʻ, katʻsay li žangov, ew žangn i nmanē očʻ parzecʻaw[…]

Therefore, thus says the Lord GOD, "Woe to the bloody city, To the pot in which there is rust And whose rust has not gone out of it! […]

rust, rubigo (disease of plants caused by a reddish-brown fungus)


առագաստ

head

առագաստ • (aṙagast)

xcl-noun

առագաստ • (aṙagast)

aṙagast (romanization)
առագաստ (nominative singular)
առագաստք (nominative plural)
առագաստի (genitive singular)
առագաստից (genitive plural)
առագաստի (dative singular)
առագաստից (dative plural)
առագաստ (accusative singular)
առագաստս (accusative plural)
առագաստէ (ablative singular)
առագաստից (ablative plural)
առագաստիւ (instrumental singular)
առագաստիւք (instrumental plural)
առագաստի (locative singular)
առագաստս (locative plural)
առագաստ (nominative singular)
առագաստք (nominative plural)
առագաստի (genitive singular)
առագաստաց (genitive plural)
առագաստի (dative singular)
առագաստաց (dative plural)
առագաստ (accusative singular)
առագաստս (accusative plural)
առագաստէ (ablative singular)
առագաստաց (ablative plural)
առագաստաւ (instrumental singular)
առագաստի (locative singular)
առագաստս (locative plural)

xcl-decl-noun

առագաստաւք = առագաստօք

Armenian: առագաստ (aṙagast)

From the preposition առ (aṙ) + ագ- (ag-, “to put on clothes”) + -ստ (-st). Alternatively, from the same preposition առա- (aṙa-) + Proto-Armenian *wst-, from Proto-Indo-European *us-t-h₂-ós, *us-t-h₂-ós, genitive of *wés-t-eh₂-, from *wes- (“to be dressed”), whence զգեստ (zgest), and cognate with Ancient Greek ἐσθής (esthḗs).

affix

մանկունք առագաստի

young persons that accompany the bridegroom, paranymphs

(figuratively) pretext meant to hide something

առագաստ պարզել, վերացուցանել

իջուցանել զառագաստ


աղ

ał (romanization)
աղ (nominative singular uncountable)
աղի (genitive singular uncountable)
աղի (dative singular uncountable)
աղ (accusative singular uncountable)
աղէ (ablative singular uncountable)
աղիւ (instrumental singular uncountable)
աղի (locative singular uncountable)

Armenian: աղ (aġ)

From Proto-Indo-European *seh₂l-. See also աղտ (ałt).

աղ ուխտի, ուխտ աղի, աղ կնքեալ

աղ եւ հաց

աղ առնուլ, աղ եւ հաց ուտել

to eat in company, to be social, to be convivial

Ես ետ հրաման բերել աղ եւ բորակ եւ բարկ քացախ, եւ ընկենուլ զնա յորսայս, եւ դնել փող եղեգան ի քիթս նորա, եւ արկանել զայն ընդ քիթս նորա։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 106

Translation by R. W. Thomson
And he ordered salt and borax and rough vinegar to be brought, and for him to be turned on his back, his head to be placed in a carpenter's vice, and a reed tube to be put in his nose, and this liquid to be poured down his nose.

Es et hraman berel ał ew borak ew bark kʻacʻax, ew ənkenul zna yorsays, ew dnel pʻoł ełegan i kʻitʻs nora, ew arkanel zayn ənd kʻitʻs nora.


դպրոց

head

դպրոց • (dprocʻ)

xcl-noun

դպրոց • (dprocʻ)

dprocʻ (romanization)
դպրոց (nominative singular)
դպրոցք (nominative plural)
դպրոցի (genitive singular)
դպրոցաց (genitive plural)
դպրոցի (dative singular)
դպրոցաց (dative plural)
դպրոց (accusative singular)
դպրոցս (accusative plural)
դպրոցէ (ablative singular)
դպրոցաց (ablative plural)
դպրոցաւ (instrumental singular)
դպրոցի (locative singular)
դպրոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

դպրոցաւք = դպրոցօք

→ Armenian: դպրոց (dprocʻ) (learned)

տալ (զոք) ի դպրոց ― tal (zokʻ) i dprocʻ ― to send to a boarding-school


ծով

cov (romanization)
ծով (nominative singular)
ծովք (nominative plural)
ծովու (genitive singular)
ծովուց (genitive plural)
ծովու (dative singular)
ծովուց (dative plural)
ծով (accusative singular)
ծովս (accusative plural)
ծովէ (ablative singular)
ծովուց (ablative plural)
ծովու (instrumental singular)
ծովուք (instrumental plural)
ծովու (locative singular)
ծովս (locative plural)

Armenian: ծով (cov)

Possibly from Urartian 𒍮𒂊 (ṣu-e /ṣûə, ṣue/, “inland sea, large lake”). Alternatively, of Proto-Indo-European origin, with Old Irish gó (“sea”) and Old Norse kaf as cognates. In the latter case the Urartian word is borrowed from Proto-Armenian. See also ծաւի (cawi), Aghwan 𐕂𐔰 (c̣a).

der

կապուտակային ծով

անշարժ ծով

խաղաղաւէտ ծով

ընդարձակ ծով

անհուն ծով

մրրկալից ծով

մոլեգին ծով

զայրագին ծով

փրփրադէզ ծով

որոտընդոստ/ահեղագոչ ծով

անսանձ ծով

սպառնալից ծով

անգութ ծով

անդունդք ծովու

ի խորս ծովու

կապուտակն ծովուց

ջուր ծովու

աշխարհացոյց ծովու

հէն ծովու

ընտել ծովու

ընդ ծով եւ ընդ ցամաք

գնալ ընդ ծով

անցանել ընդ ծով

ծով հեշտութեանց

ծով ցաւոց

(figuratively) a sea of griefs or sorrows

զեփիւռ ծովու

ծով հողմախաղաղ

հարթածաւալ ծով

մոլեգնութիւն ծովու

the raging or fury of the sea, the roughness of the waters

հեղեղ ծովու

ալէկոծ, յուզեալ է ծովն

ալէկոծի, փրփրէ ծովն

ծովն լայնասփիւռ

the main sea, the deep, the high or open sea

ծով աչեր

զծով գովեսջիր, այլ ի ցամաքի կացջիր

the West (because the Mediterranean sea was west of Palestine)


կմախք

kmaxkʻ (romanization)
կմախք (nominative plural)
կմախաց (genitive plural)
կմախաց (dative plural)
կմախս (accusative plural)
կմախաց (ablative plural)
կմախաւք = կմախօք (kmaxawkʻ = kmaxōkʻ) (instrumental plural)
կմախս (locative plural)
կմախք (nominative plural)
կմախից (genitive plural)
կմախից (dative plural)
կմախս (accusative plural)
կմախից (ablative plural)
կմախիւք (instrumental plural)
կմախս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

կմախաւք = կմախօք

→ Armenian: կմախք (kmaxkʻ)

Borrowed from Akkadian 𒆠𒈤 (/kimāḫu, gimāḫu/, “grave, tomb”) + -ք (-kʻ), whence also Aramaic גומח (gwmḥ, “burial niche, loculus”). The Akkadian word is itself borrowed from Sumerian 𒆠𒈤 (ki-maḫ, “grave; a cultic place”, literally “great place”)․ The same etymon is reflected also in Old Armenian կմախի-ք (kmaxi-kʻ, “lamentation over the dead”) and the place name Կամախ (Kamax, “Kamax, the necropolis of Armenian kings”).

cog

[…] անարգեալ կմախք և իբր զանպիտան առ ոտն կոխեալ։
[…]anargeal kmaxkʻ ew ibr zanpitan aṙ otn koxeal.

completed c. 1002–1003, Grigor Narekacʻi, Matean ołbergutʻean [Book of Lamentations]

[…] contemptible skeleton, like some useless thing trodden under foot.

Kemah, Erzincan
hy:Բառգիրք հայոց
loculus (architecture)


մաշկ

head

մաշկ • (mašk)

xcl-noun

մաշկ • (mašk)

mašk (romanization)
մաշկ (nominative singular)
մաշկք (nominative plural)
մաշկի (genitive singular)
մաշկից (genitive plural)
մաշկի (dative singular)
մաշկից (dative plural)
մաշկ (accusative singular)
մաշկս (accusative plural)
մաշկէ (ablative singular)
մաշկից (ablative plural)
մաշկիւ (instrumental singular)
մաշկիւք (instrumental plural)
մաշկի (locative singular)
մաշկս (locative plural)

Armenian: մաշկ (mašk)

→ Cappadocian Greek: μάσκι (máski)

→ Old Georgian: მაშკი (mašḳi)

→ Romani: maski

A Semitic borrowing, ultimately from Proto-Semitic *mašk-; see there for more.

մաշկ մարդոյ ― mašk mardoy ― derma

մաշկ գործոյ

dressed skin, tanned hide, leather; cordovan


հոգի

hogi (romanization)
հոգի (nominative singular)
հոգիք (nominative plural)
հոգւոյ (genitive singular)
հոգւոց (genitive plural)
հոգւոյ (dative singular)
հոգւոց (dative plural)
հոգի (accusative singular)
հոգիս (accusative plural)
հոգւոյ (ablative singular)
հոգւոց (ablative plural)
հոգւով (instrumental singular)
հոգւովք (instrumental plural)
հոգի (locative singular)
հոգիս (locative plural)
հոգի (nominative singular)
հոգիք (nominative plural)
հոգւոյ (genitive singular)
հոգեաց (genitive plural)
հոգւոյ (dative singular)
հոգեաց (dative plural)
հոգի (accusative singular)
հոգիս (accusative plural)
հոգւոյ (ablative singular)
հոգեաց (ablative plural)
հոգեաւ (instrumental singular)
հոգեաւք = հոգեօք (hogeawkʻ = hogeōkʻ) (instrumental plural)
հոգի (locative singular)
հոգիս (locative plural)

xcl-decl-noun

հոգեաւք = հոգեօք

desc

Armenian: ոգի (ogi), հոգի (hogi), հոգոց (hogocʻ), հոգվոց (hogvocʻ)

From Proto-Indo-European *powyo-, grown from *pew- (“to blow, to breathe”). Cognate with հեւալ (hewal), հոգ (hog), հով (hov), Lithuanian pū̃sti (“to blow”), Proto-Germanic *feukaną (“to whisk; blow”).

cog

երկնային հոգի

աստուածային հոգի

վեհ հոգի

անմահ հոգի

դիւցազնական հոգի

առաքինի հոգի

գեղեցիկ հոգի

ազնուական հոգի

դիւրազգած հոգի

նուաստ հոգի

անարգ հոգի

յուզեալ հոգի

մոլորեալ հոգի

հոգի իմաստութեան

հոգի բանաստեղծական

ոգի բանական

ոգի կենդանութեան

կենդանական ոգիք

ոգի նախանձու

յոգիս ապաստան լինել

to be extremely downcast, depressed, prostrated, to be tormented

յոգիս ապաստան առնել

to reduce to the last extremity; to exhaust, to harass, to vex

յոգւոցն պարզել ապաստան լինել

to be at the last extremity, near the last breath, to be dying

թափել զոգի ուրուք

հարկանել զոք յոգի

ոգւով չափ սիրել

ոգւով չափ

with all one's soul, heartily, willingly

խռովիլ յոգի իւր

to be disconcerted, perturbed or disturbed

գիտել յոգի իւր

ոգւով երգել

քաղէին ոգիք նորա

ոգին էր դաւոյն

խաղաղութիւն հոգւոյ

tranquillity or peace of mind, hearts ease

վեհանձնութիւն հոգւոյ

կարողութիւնք հոգւոյ

հոգւով

in spirit; spiritually; feelingly, warmly

մարմին ջանայ հակառակ հոգւոյ եւ հոգի հակառակ մարմնոյ

the flesh is at war with the spirit, and the spirit with the flesh

marmin ǰanay hakaṙak hogwoy ew hogi hakaṙak marmnoy

հոգւոյ տուն

խաղաց հոգի Տեառն ի վերայ նորա

(Christianity) the Holy Ghost, Paraclete

ոգիք խաւարի

հոգիք հրեղինաց

հրաժարեալ հոգիք

դատապարտեալ հոգիք

աղօթել վասն հոգւոցն ննջեցելոց

հանգուսցէ Տէր զհոգի նորա

spirit, genius; manes, shades, ghost, hobgoblin

հոգիք իբր հարիւր հազար են ի քաղաքին Կարնոյ

there are a hundred thousand souls or inhabitants in the city of Erzerum

hogikʻ ibr hariwr hazar en i kʻałakʻin Karnoy

ճշմարտութիւն է պատմութեան հոգի

հոգի բանական, զգայական եւ տնկական

rational, animal and vegetable life or existence

հարկանել զոք յոգի

դնել զոգի ի ձեռն/ի բռին, զոգի ի բռին ունել

to endanger oneself, to risk, brave or face death, to risk, expose or hazard one's life, to lavish or to be prodigal of life

dnel zogi i jeṙn/i bṙin, zogi i bṙin unel

արձակել, հանել, փչել զոգի

to yield or give up the ghost, to breathe one's last, to expire

յոգւոցն ցամաքել

տալ ոգի կամ շունչ ի վէմս կճեայս

սիրել ամենայն հոգւով

աւանդել զհոգին

to render or give up the ghost, soul or spirit

փչել, հանել զհոգին

ոգի առնուլ, կլանել

to rest, to take repose, to revive, to acquire new strength or vigor

եւ դարձաւ ոգի իւր առ ինքն

his spirits returned, his strength revived

հաստատեցաւ ոգի նորա

գուն գործեալ ոգւովք չափ

ոգի առնուլ, կլանել

to breathe, to take breath, to breathe freely, to respire

յոգւոց հանել, ելանել


ոգի

ogi (romanization)
ոգի (nominative singular)
ոգիք (nominative plural)
ոգւոյ (genitive singular)
ոգւոց (genitive plural)
ոգւոյ (dative singular)
ոգւոց (dative plural)
ոգի (accusative singular)
ոգիս (accusative plural)
ոգւոյ (ablative singular)
ոգւոց (ablative plural)
ոգւով (instrumental singular)
ոգւովք (instrumental plural)
ոգի (locative singular)
ոգիս (locative plural)
ոգի (nominative singular)
ոգիք (nominative plural)
ոգւոյ (genitive singular)
ոգեաց (genitive plural)
ոգւոյ (dative singular)
ոգեաց (dative plural)
ոգի (accusative singular)
ոգիս (accusative plural)
ոգւոյ (ablative singular)
ոգեաց (ablative plural)
ոգեաւ (instrumental singular)
ոգեաւք = ոգեօք (ogeawkʻ = ogeōkʻ) (instrumental plural)
ոգի (locative singular)
ոգիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոգեաւք = ոգեօք


քառակուսի

head

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

xcl-noun

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

kʻaṙakusi (romanization)
քառակուսի (nominative singular)
քառակուսիք (nominative plural)
քառակուսւոյ (genitive singular)
քառակուսեաց (genitive plural)
քառակուսւոյ (dative singular)
քառակուսեաց (dative plural)
քառակուսի (accusative singular)
քառակուսիս (accusative plural)
քառակուսւոյ (ablative singular)
քառակուսեաց (ablative plural)
քառակուսեաւ (instrumental singular)
քառակուսի (locative singular)
քառակուսիս (locative plural)

xcl-decl-noun

քառակուսեաւք = քառակուսեօք

քառ (kʻaṙ) + -ա- (-a-) + կոյս (koys) + -ի (-i)


աստղ

head

աստղ • (astł)

xcl-noun

աստղ • (astł)

astł (romanization)
աստղ (nominative singular)
աստեղք (nominative plural)
աստեղ (genitive singular)
աստեղց (genitive plural)
աստեղաց (genitive plural)
աստեղ (dative singular)
աստեղց (dative plural)
աստեղաց (dative plural)
աստղ (accusative singular)
աստեղս (accusative plural)
աստեղէ (ablative singular)
աստեղց (ablative plural)
աստեղաց (ablative plural)
աստեղբ (instrumental singular)
աստեղբք (instrumental plural)
աստեղ (locative singular)
աստեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

աստեղց, աստեղաց

աստեղց, աստեղաց

աստեղց, աստեղաց

աստեղբք, աստեղաւք = աստեղօք

Armenian: աստղ (astġ)

աստղ գիշերոյ

աստղ տուընջեան

աստղ առաւօտին

աստղ սլացեալ, թռիչ

բեւեռային, հաստատուն աստղ


կայան

kayan (romanization)
կայան (nominative singular)
կայանք (nominative plural)
կայանի (genitive singular)
կայանաց (genitive plural)
կայանի (dative singular)
կայանաց (dative plural)
կայան (accusative singular)
կայանս (accusative plural)
կայանէ (ablative singular)
կայանաց (ablative plural)
կայանաւ (instrumental singular)
կայանի (locative singular)
կայանս (locative plural)

կայանաւք = կայանօք

կայանք

վերին, գերակայից կայանք

կայանք ոտից

standing (still), place to stand, station, site


փոր

head

փոր • (pʻor)

xcl-noun

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորի (genitive singular)
փորից (genitive plural)
փորի (dative singular)
փորից (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորէ (ablative singular)
փորից (ablative plural)
փորիւ (instrumental singular)
փորիւք (instrumental plural)
փորի (locative singular)
փորս (locative plural)

Origin uncertain. The sense of “abdomen” developed from the earlier sense of “cavity, hollow”, the inside of a human being perceived as one big cavity; compare Latin alvus (“cavity, hollow; belly”).

the hollow core of things (e.g. of a ship, melon, vessel, etc)

Փոր նորա լի է ճարպով․ ուղիղ նորա շճեսցէ։

Translation by Claude E. Cox
His inwards are filled with fat; his marrow will become liquified.

Pʻor nora li ē čarpov; ułił nora ščescʻē.

իբրեւ գիտէ շնջրին, թաւալի ի տիղմ տեղի, եւ յորժամ ցամաքի կաւն, եւ դիմէ ի բերան կոկորդիլոսին եւ զամենայն փորն եւ զաղիսն ուտէ։
ibrew gitē šnǰrin, tʻawali i tiłm tełi, ew yoržam cʻamakʻi kawn, ew dimē i beran kokordilosin ew zamenayn pʻorn ew załisn utē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).28.4

When the otter learns [this], it rolls in a muddy place, and when the clay dries up, it rushes into the crocodile's mouth and devours all its entrails and bowels.

belly, abdomen, paunch; womb, bowels, entrails, inwards; uterus; heart


փոր

head

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)

Middle Armenian: փոր (pʻor)

Unknown. Perhaps originally meaning swansdown and borrowed from Iranian: compare Persian پر قو (par qu), Gilaki [script needed] (pə́rə ɣu), Judeo-Tat пәргу, Talysh ғо пәр (ğo pǝr), all meaning "swansdown" and containing the word for "bird's down" from Proto-Indo-Iranian *parnám (“wing, feather”) and the word for "swan" (Persian قو (qu)). Note especially Persian پریقو (pariqu) glossed as "swan" in Steingass, if not a mistake for "swansdown". For a transfer between animal name and its product compare սամոյր (samoyr), տիկ (tik), բորենի (boreni).

unk

Unknown

cog

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.

ayl ew zǰrasuzak mamṙaxndir xōzaker mecanjunkʻ ew yałtʻamarminkʻ hawkʻn, pʻorn ew tʻanjrn ew sagn, ew kam ayl bazum ew anhamar cʻamakʻaynocʻn ew ǰraynocʻn ǰokkʻ tʻṙčʻnocʻn.

Դարձեալ եթէ կամեսցիս տեղեկանալ մեւս եւս թռչնոյ՝ որ անուանեալ կոչի կիկնոս, այս ինքն փոր կամ ձկնաքաղ, թէ զիարդ կիկնոսն հաւ մխէ զերկայն պարանոցն ի ջուրն, զի ի խորոց անտի ի վեր ածից է զպէտս իւրոյ կերակրոյն։
Darjeal etʻē kamescʻis tełekanal mews ews tʻṙčʻnoy, or anuaneal kočʻi kiknos, ays inkʻn pʻor kam jknakʻał, tʻē ziard kiknosn haw mxē zerkayn paranocʻn i ǰurn, zi i xorocʻ anti i ver acicʻ ē zpēts iwroy kerakroyn.
Translation by John A. C. Greppin
Moreover, if you should wish to be informed of another bird which os called the kiknos, the same as a pʻor ('swan') or jknakʻał ('heron'); how the kiknos bird extends its long neck into the water so that thence from the bottom it would carry up the necessities for its nourishment.

5th century, Basil of Caesarea, Yałags Vecʻawreay ararčʻutʻean [Homiliae in Hexaemeron]

[…] ուր հասարակաց կերակուր ասեն զառ մեզ պատուական եւ սակաւուց ճաշակելիս՝ զփասեան եւ զպոր, եւ այլք այսպիսիք
[…]ur hasarakacʻ kerakur asen zaṙ mez patuakan ew sakawucʻ čašakelis, zpʻasean ew zpor, ew aylkʻ ayspisikʻ

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia]

Translation by John A. C. Greppin
[…] where they call common food our dainty and rary dishes of pheasant and swan and the like.


փոր

head

փոր • (pʻor)

xcl-noun

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորի (genitive singular)
փորից (genitive plural)
փորի (dative singular)
փորից (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորէ (ablative singular)
փորից (ablative plural)
փորիւ (instrumental singular)
փորիւք (instrumental plural)
փորի (locative singular)
փորս (locative plural)


թուր

head

թուր • (tʻur)

xcl-noun

թուր • (tʻur)

tʻur (romanization)
թուր (nominative singular)
թուրք (nominative plural)
թրոյ (genitive singular)
թրոց (genitive plural)
թրոյ (dative singular)
թրոց (dative plural)
թուր (accusative singular)
թուրս (accusative plural)
թրոյ (ablative singular)
թրոց (ablative plural)
թրով (instrumental singular)
թրովք (instrumental plural)
թուր (locative singular)
թուրս (locative plural)

Armenian: թուր (tʻur)

→ Chechen: тур (tur) (possibly)

→ Bats: თურ (tur) (possibly)

→ Rutul: тур (tur) (possibly)

→ Lak: тур (tur) (possibly)

→ Aghul: тур (tur) (possibly)

→ Khvarshi: тыр (tɨr) (possibly)

From Proto-Indo-European *tōrh₁-, from *terh₁- (“to rub, turn; to drill, pierce”), with an especially close cognate in Ancient Greek τορός (torós, “piercing”).

հարուած թրոյ

թուր ի ձեռին

յիւր ապարանսն թուր շողացուցանել


իր

ir (romanization)
իր (nominative singular)
իրք (nominative plural)
իրի (genitive singular)
իրաց (genitive plural)
իրի (dative singular)
իրաց (dative plural)
իր (accusative singular)
իրս (accusative plural)
իրէ (ablative singular)
իրաց (ablative plural)
իրաւ (instrumental singular)
իրաւք = իրօք (irawkʻ = irōkʻ) (instrumental plural)
իրի (locative singular)
իրս (locative plural)

xcl-decl-noun

իրաւք = իրօք

→ Armenian: իր (ir), իրոք (irokʻ)

From Parthian 𐫙𐫏𐫡 (ʿyr /īr/, “thing, matter”). Older sources, not knowing about the Iranian word, derived իր (ir) from the pronoun ի- (i-), from Proto-Indo-European *kʷís, for the suffix comparing որ (or) beside ո (o). Because the Iranian is etymologically unexplained, Olsen allows the possibility that for once the loan went in the opposite direction, i.e. that the Iranian word is borrowed from Armenian.

bor

յիր արկանել

ոչ կարիմ առնել իրս ինչ

իրք առն յառաջադէմ յաջողէին

այր հմուտ իրաց պատերազմի

կարեւոր իր

իրք աշխարհին

իրաց իրաց

յիրս յիրս

իրօք

ամենայն իրօք

սմին, դմին, նմին իրի

for this, therefore, for this, that reason

բարւոք ընթանան իրք

affairs are thriving, business is prosperous

ընդ բան եւ ընդ իր է մեծ ինչ խտիր

նմին աղագաւ, նմին իրի

for which reason, therefore, wherefore, on that account; consequently


բութ

head

բութ • (butʻ)

xcl-noun

բութ • (butʻ)

butʻ (romanization)
բութ (nominative singular)
բութք (nominative plural)
բթի (genitive singular)
բթից (genitive plural)
բթի (dative singular)
բթից (dative plural)
բութ (accusative singular)
բութս (accusative plural)
բթէ (ablative singular)
բթից (ablative plural)
բթիւ (instrumental singular)
բթիւք (instrumental plural)
բթի (locative singular)
բութս (locative plural)

Armenian: բութ (butʻ)

Ačaṙyan derives from Proto-Indo-European *bʰut-, with cognates only in Germanic: Dutch bot, Danish but, Low German butt (“blunt, clumsy”), etc. For the Germanic cognates see *buttaz.

Ոլորակ է բացագանչութիւն պատկանաւոր ձայնի, թե ըստ վերսաստութեան շեշտիւն, թե ըստ հարթութեան բթիւն [translating βαρεῖα (bareîa)], թե ըստ պարբեկութեան պարուկաւն։
Olorak ē bacʻagančʻutʻiwn patkanawor jayni, tʻe əst versastutʻean šeštiwn, tʻe əst hartʻutʻean btʻiwn [translating βαρεῖα (bareîa)], tʻe əst parbekutʻean parukawn.

6th century, Dionysius Thrax, The Art of Grammar

Tone is the resonance of a voice endowed with harmony. It is heightened in the acute, balanced in the grave, and broken in the circumflex.

the ՝ punctuation mark, also called Armenian grave accent


գնացք

gnacʻkʻ (romanization)
գնացք (nominative plural)
գնացից (genitive plural)
գնացից (dative plural)
գնացս (accusative plural)
գնացից (ablative plural)
գնացիւք (instrumental plural)
գնացս (locative plural)

Armenian: գնացք (gnacʻkʻ)

գնացին երից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ

they walked three days through the desert

gnacʻin ericʻ awurcʻ gnacʻ čanaparhi, yerkir anapat

gait, step, pace, course; passage; way, journey; departure; circuit

դառնալ ի գնացից չարաց

conduct, behaviour, demeanour, manners, custom


տիեզերք

tiezerkʻ (romanization)
տիեզերք (nominative plural)
տիեզերաց (genitive plural)
տիեզերաց (dative plural)
տիեզերս (accusative plural)
տիեզերաց (ablative plural)
տիեզերս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

տիեզերաւք = տիեզերօք

desc

→ Armenian: տիեզերք (tiezerkʻ) (learned)

From *տի- (*ti-, “of the habitation”) + եզերք (ezerkʻ, “borders”). The first component is also found in տի-կին (ti-kin) and տէր (tēr) and is inherited from Proto-Indo-European *déms, the genitive of *dṓm (“house”).
Alternatively, from տի- (ti-, “un-”, a prevocalic variant of տ- (t-)) + եզերք (ezerkʻ), literally “the unbounded”.

compound

a prevocalic variant of <i class="Armn mention" lang="xcl">տ-</i> (t-)

ընդ տիեզերս, ընդ ամենայն/բնաւ տիեզերս, ընդ ոլորտս տիեզերաց

ənd tiezers, ənd amenayn/bnaw tiezers, ənd olorts tiezeracʻ

առնել տիեզերս անապատ

the universe, the whole world, the Earth, macrocosm


համալսարան

hamalsaran (romanization)
համալսարան (nominative singular)
համալսարանք (nominative plural)
համալսարանի (genitive singular)
համալսարանաց (genitive plural)
համալսարանի (dative singular)
համալսարանաց (dative plural)
համալսարան (accusative singular)
համալսարանս (accusative plural)
համալսարանէ (ablative singular)
համալսարանաց (ablative plural)
համալսարանաւ (instrumental singular)
համալսարանի (locative singular)
համալսարանս (locative plural)

xcl-decl-noun

համալսարանաց

համալսարանաց

համալսարանաց

համալսարանաւ

համալսարանաւք = համալսարանօք

Armenian: համալսարան (hamalsaran)

"Place for listening together", from համա- (hama-) + լսեմ (lsem) + -արան (-aran). Calque of Ancient Greek ὁμακοεῖον (homakoeîon), ὁμακόϊον (homakóïon).


արձակուրդ

head

արձակուրդ • (arjakurd)

xcl-noun

արձակուրդ • (arjakurd)

Armenian: արձակուրդ (arjakurd)


հովիտ

hovit (romanization)
հովիտ (nominative singular)
հովիտք (nominative plural)
հովտի (genitive singular)
հովտաց (genitive plural)
հովտի (dative singular)
հովտաց (dative plural)
հովիտ (accusative singular)
հովիտս (accusative plural)
հովտէ (ablative singular)
հովտաց (ablative plural)
հովտաւ (instrumental singular)
հովտաւք = հովտօք (hovtawkʻ = hovtōkʻ) (instrumental plural)
հովտի (locative singular)
հովիտս (locative plural)

xcl-decl-noun

հովտաւք = հովտօք

→ Armenian: հովիտ (hovit) (learned)

The origin is unknown. Has been compared to Urartian 𒄷𒁉 (/ḫubi/, “valley”), Proto-Georgian-Zan *qew- (“ravine”) and Akkadian 𒄷𒌒𒌈 (ḫu-up-tum /ḫuptu/, “hole, hollow”), in plural 𒄷𒌒𒉻 (ḫu-up-pat /ḫuppātu/).

unk

unknown


երակ

erak (romanization)
երակ (nominative singular)
երակք (nominative plural)
երակի (genitive singular)
երակաց (genitive plural)
երակի (dative singular)
երակաց (dative plural)
երակ (accusative singular)
երակս (accusative plural)
երակէ (ablative singular)
երակաց (ablative plural)
երակաւ (instrumental singular)
երակաւք = երակօք (erakawkʻ = erakōkʻ) (instrumental plural)
երակի (locative singular)
երակս (locative plural)

xcl-decl-noun

երակաւք = երակօք

Armenian: երակ (erak)

From Middle Iranian *rak, with a prothetic ե- (e-): compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (lk' /rag/), Parthian 𐫡𐫍𐫃 (rhg /rahag/), Persian رگ (rag, “vein”).

cog

պնդել զերակս, զննել զթնդիւնս երակի

զարկ, թնդիւն երակի

երակ առնուլ, հատանել

to breathe a vein, to bleed, to let blood

զննել զերակ

(figuratively) string, filament, fibre; slender thread; nerve; arm of a river; vein, streak (of a mineral or metal)


բայ

bay (romanization)
բայ (nominative singular)
բայք (nominative plural)
բայի (genitive singular)
բայից (genitive plural)
բայի (dative singular)
բայից (dative plural)
բայ (accusative singular)
բայս (accusative plural)
բայէ (ablative singular)
բայից (ablative plural)
բայիւ (instrumental singular)
բայիւք (instrumental plural)
բայի (locative singular)
բայս (locative plural)

Armenian: բայ (bay)

From Proto-Indo-European *bʰh₂-ti-, from *bʰeh₂- (“to speak”); cognate with Ancient Greek φάσις (phásis), φάτις (phátis, “declaration, enunciation, rumour”).


բայ

Armenian: բայ (bay)

Ačaṙean does not record an acceptable etymology.
Ałayan derives from Proto-Indo-European *bʰewH- (“to be”), connecting the word with Old Irish both (“hut, bothy, cot; cabin”), Welsh bod (“dwelling”), Lithuanian bùtas (“house”). J̌ahukyan, developing this, writes that the Indo-European proto-form for Armenian may have been *bʰweH-t- and the closest cognate—Albanian botë. Martirosyan remarks that not all the formal details are clear. For the semantic field, he compares the etymologically cognate բոյն (boyn, “nest; den, lair; hut”).

unk

etymology


վճիռ

head

վճիռ • (včiṙ)

xcl-noun

վճիռ • (včiṙ)

včiṙ (romanization)
վճիռ (nominative singular)
վճիռք (nominative plural)
վճռի (genitive singular)
վճռաց (genitive plural)
վճռի (dative singular)
վճռաց (dative plural)
վճիռ (accusative singular)
վճիռս (accusative plural)
վճռէ (ablative singular)
վճռաց (ablative plural)
վճռաւ (instrumental singular)
վճռաւք = վճռօք (včṙawkʻ = včṙōkʻ) (instrumental plural)
վճռի (locative singular)
վճիռս (locative plural)
վճիռ (nominative singular)
վճիռք (nominative plural)
վճռոյ (genitive singular)
վճռոց (genitive plural)
վճռոյ (dative singular)
վճռոց (dative plural)
վճիռ (accusative singular)
վճիռս (accusative plural)
վճռոյ (ablative singular)
վճռոց (ablative plural)
վճռով (instrumental singular)
վճռովք (instrumental plural)
վճիռ (locative singular)
վճիռս (locative plural)

xcl-decl-noun

վճռաւք = վճռօք

an n-type genitive-dative singular <i class="Armn mention" lang="xcl">վճռան</i> (včṙan) is also attested

Armenian: վճիռ (včiṙ)

desc

Middle Armenian: վիճիռ (vičiṙ), վճուրք (včurkʻ)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian wcyl (vizīr, “decree, mandate, command”), Avestan 𐬬𐬍𐬗𐬌𐬭𐬀- (vīcira-, “deciding”), Persian وچر (vačar, vačor, “judgement; fatwa”).

cog

վճիռ հատանել, առնել, բերել, ի վերայ ածել, դնել, տալ

to issue a warrant or writ, to sentence, to adjudge, to judge, to declare, to pronounce, to ordain, to condemn; to deliberate, to decide, to resolve, to decree; to enact, to order

včiṙ hatanel, aṙnel, berel, i veray acel, dnel, tal

վճիռ մահու հատանել, ի վերայ դնել

to sentence to death, to sign a death warrant

sentence, award, judgment, decree, decision, act, ordinance; sentence, maxim

վճիռ բանիւք


տող

toł (romanization)
տող (nominative singular)
տողք (nominative plural)
տողի (genitive singular)
տողից (genitive plural)
տողի (dative singular)
տողից (dative plural)
տող (accusative singular)
տողս (accusative plural)
տողէ (ablative singular)
տողից (ablative plural)
տողիւ (instrumental singular)
տողիւք (instrumental plural)
տողի (locative singular)
տողս (locative plural)

desctree

Armenian: տող (toġ)
→ Georgian: ტოღვი̆ (ṭoɣvĭ, “equal, peer”) — Tusheti
→ Bats: ტოღ (ṭoɣ)
→ Udi: тӏогъ (ṭoɣ)

→ Middle Georgian: ტოლი (ṭoli)
→ Armenian: տոլ (tol, “equal in age”) — Ararat, Tbilisi

Inherited from Proto-Indo-European *dolH-o-, from the root *delH-; cognate with Proto-Germanic *talą (“speech; number”), *taljaną (“to enumerate, count; to account, recount, tell; originally to align”), *talō (“speech, recount”), Hittite [script needed] (tal-li-i̯a-zi /talliyazi/, “to pray to, to evoke (a deity)”), Ancient Greek δόλος (dólos, “bait, trick”). See also Old Armenian տաղ (tał).

տողեմ

to line up, align, organize in rows, plait together


զոհ

zoh (romanization)
զոհ (nominative singular)
զոհք (nominative plural)
զոհի (genitive singular)
զոհից (genitive plural)
զոհի (dative singular)
զոհից (dative plural)
զոհ (accusative singular)
զոհս (accusative plural)
զոհէ (ablative singular)
զոհից (ablative plural)
զոհիւ (instrumental singular)
զոհիւք (instrumental plural)
զոհի (locative singular)
զոհս (locative plural)

→ Armenian: զոհ (zoh) (learned)

From earlier *զորհ (*zorh) (compare the compound զորհասէր (zorhasēr)), borrowed from Middle Iranian *zōhr (“victim”), ultimately from Proto-Iranian *jáwθraH.

զոհ ողջակէզ

զոհ մատուցանել

զոհ առնել (զոք) ― zoh aṙnel (zokʻ) ― to kill


քացախ

head

քացախ • (kʻacʻax)

xcl-noun

քացախ • (kʻacʻax)

kʻacʻax (romanization)
քացախ (nominative singular)
քացախք (nominative plural)
քացախոյ (genitive singular)
քացախոց (genitive plural)
քացախոյ (dative singular)
քացախոց (dative plural)
քացախ (accusative singular)
քացախս (accusative plural)
քացախոյ (ablative singular)
քացախոց (ablative plural)
քացախով (instrumental singular)
քացախովք (instrumental plural)
քացախ (locative singular)
քացախս (locative plural)
քացախ (nominative singular)
քացախք (nominative plural)
քացախի (genitive singular)
քացախի (dative singular)
քացախ (accusative singular)
քացախս (accusative plural)
քացախէ (ablative singular)
քացախի (locative singular)
քացախս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: քացախ (kʻacʻax)

The origin is uncertain. Closely related with Georgian კაწახი (ḳac̣axi), კოწახი (ḳoc̣axi, “sour, unripe”). Has also been linked with Proto-Slavic *kvasъ (“leaven”), Latin caseus (“cheese”).

Ես ետ հրաման բերել աղ եւ բորակ եւ բարկ քացախ, եւ ընկենուլ զնա յորսայս, եւ դնել փող եղեգան ի քիթս նորա, եւ արկանել զայն ընդ քիթս նորա։

Translation by R. W. Thomson
And he ordered salt and borax and rough vinegar to be brought, and for him to be turned on his back, his head to be placed in a carpenter's vice, and a reed tube to be put in his nose, and this liquid to be poured down his nose.


ջութակ

head

ջութակ • (ǰutʻak)

xcl-noun

ջութակ • (ǰutʻak)

ǰutʻak (romanization)
ջութակ (nominative singular)
ջութակք (nominative plural)
ջութակի (genitive singular)
ջութակաց (genitive plural)
ջութակի (dative singular)
ջութակաց (dative plural)
ջութակ (accusative singular)
ջութակս (accusative plural)
ջութակէ (ablative singular)
ջութակաց (ablative plural)
ջութակաւ (instrumental singular)
ջութակի (locative singular)
ջութակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ջութակաւք = ջութակօք

→ Armenian: ջութակ (ǰutʻak) (learned)

Սկզբնապար նախընթացութեան աղէյարմար ջութակաց […]
Skzbnapar naxəntʻacʻutʻean ałēyarmar ǰutʻakacʻ[…]

completed c. 1002–1003, Grigor Narekacʻi, Matean ołbergutʻean [Book of Lamentations] 92

stringed instrument
stringed instrument#English


պատերազմ

paterazm (romanization)
պատերազմ (nominative singular)
պատերազմք (nominative plural)
պատերազմի (genitive singular)
պատերազմաց (genitive plural)
պատերազմի (dative singular)
պատերազմաց (dative plural)
պատերազմ (accusative singular)
պատերազմս (accusative plural)
պատերազմէ (ablative singular)
պատերազմաց (ablative plural)
պատերազմաւ (instrumental singular)
պատերազմի (locative singular)
պատերազմս (locative plural)

պատերազմաւք = պատերազմօք

→ Armenian: պատերազմ (paterazm)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (pʾtlcm /pādrazm/, “battle”). The second part is related to ռազմ (ṙazm).


ջուր

head

ջուր • (ǰur)

xcl-noun

ջուր • (ǰur)

ǰur (romanization)
ջուր (nominative singular)
ջուրք (nominative plural)
ջրոյ (genitive singular)
ջրոց (genitive plural)
ջրոյ (dative singular)
ջրոց (dative plural)
ջուր (accusative singular)
ջուրս (accusative plural)
ջրոյ (ablative singular)
ջրոց (ablative plural)
ջրով (instrumental singular)
ջրովք (instrumental plural)
ջուր (locative singular)
ջուրս (locative plural)

xcl-decl-noun

instrumental singular ջուրբ (ǰurb), genitive plural ջուրց (ǰurcʻ) and instrumental plural ջուրբք (ǰurbkʻ) are also attested.

desctree

Middle Armenian: ջուր (ǰur)
Armenian: ջուր (ǰur)

Uncertain.
Since Müller 1892 often connected with a family of Baltic words, namely Lithuanian jū́rės, jū́rios, Old Prussian *jūrʲai, iūrin, Lithuanian jūra (“sea”), Lithuanian jáura, jáuras (“marshy place”), and derived from Proto-Indo-European *yuHr- (“water”). J̌ahukyan adduces also Thracian Iuras (“name of a river”). Further common comparisons with the family of Sanskrit वार् (vār, “water”), Persian باران (bârân, “rain”) are rejected by Olsen. The evidence for the Proto-Indo-European *y- → Old Armenian ջ- (ǰ-) development is meager, but compare ջան (ǰan), ջով (ǰov), ջորի (ǰori). This etymology is accepted by Meillet, Ačaṙean, Solta, J̌ahukyan, Olsen (with reservation) and Matasović. The reconstruction of the Proto-Indo-European root is supported by Mallory / Adams but they reject the appurtenance of Armenian on phonetic grounds.
An alternative proposal started by the same Müller (1877) and supported by Justi connects ջուր (ǰur) with Sanskrit क्षरति (kṣarati), Avestan 𐬖𐬲𐬀𐬭𐬀𐬌𐬙𐬌 (γžaraⁱti), Persian شاریدن (šâridan, “to flow, stream”), شران (šorrân, “purling (as running water)”), Northern Kurdish şirik (“drain”), şurik (“waterspout”). This is accepted by Pokorny with reservation, who reconstructs Proto-Indo-European *gʷʰdyōro- for Armenian. J̌ahukyan considers this etymology less likely than the above.


փայտ

head

փայտ • (pʻayt)

xcl-noun

փայտ • (pʻayt)

pʻayt (romanization)
փայտ (nominative singular)
փայտք (nominative plural)
փայտի (genitive singular)
փայտից (genitive plural)
փայտի (dative singular)
փայտից (dative plural)
փայտ (accusative singular)
փայտս (accusative plural)
փայտէ (ablative singular)
փայտից (ablative plural)
փայտիւ (instrumental singular)
փայտիւք (instrumental plural)
փայտի (locative singular)
փայտս (locative plural)

desctree

Armenian: փայտ (pʻayt), փեդ (pʻed), փետ (pʻet), փատ (pʻat) — dialectal, colloquial
→ Laz: ფატი (paťi)

փայտ կենաց ― pʻayt kenacʻ ― the Holy-Rood, the Cross; (botany) tree of life, lignum-vitae, guaiacum, thula or thuya

փայտ խնկոց

փայտ իւղոյ

չնչին փայտ

փայտ այրելի

փայտ հարկանել, պատառել

փայտ ընկենուլ

կախել զփայտէ ― kaxel zpʻaytē ― to crucify


դաստակ

dastak (romanization)
դաստակ (nominative singular)
դաստակք (nominative plural)
դաստակի (genitive singular)
դաստակաց (genitive plural)
դաստակի (dative singular)
դաստակաց (dative plural)
դաստակ (accusative singular)
դաստակս (accusative plural)
դաստակէ (ablative singular)
դաստակաց (ablative plural)
դաստակաւ (instrumental singular)
դաստակի (locative singular)
դաստակս (locative plural)

xcl-decl-noun

դաստակաւք = դաստակօք

→ Armenian: դաստակ (dastak) (learned)

Borrowed from Middle Iranian. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (dstk' /dastag/), Persian دسته (daste).

cog

դաստակ սրոյ

դաստակս դնել


ուղեղ

head

ուղեղ • (ułeł)

xcl-noun

ուղեղ • (ułeł)

ułeł (romanization)
ուղեղ (nominative singular)
ուղեղք (nominative plural)
ուղղոյ (genitive singular)
ուղղոց (genitive plural)
ուղղոյ (dative singular)
ուղղոց (dative plural)
ուղեղ (accusative singular)
ուղեղս (accusative plural)
ուղղոյ (ablative singular)
ուղղոց (ablative plural)
ուղղով (instrumental singular)
ուղղովք (instrumental plural)
ուղեղ (locative singular)
ուղեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

according to Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui the genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">ուղղւոյ</i> (ułłwoy)

Armenian: ուղեղ (uġeġ)

The origin is uncertain. The oldest form is possibly ուղիղ (ułił), whence the genitive ուղղոյ (ułłoy). Compare also ուղիղ (ułił, “straight”).

սենեակ ուղղոյ

ուղեղ ի գլուխ ունել

թափեալ ուղեղ ― tʻapʻeal ułeł ― hare-brained, empty-headed, giddypated, mad

մինչեւ ցուղեղ ոսկերաց

Փոր նորա լի է ճարպով․ ուղիղ նորա շճեսցէ։


պտուկ

head

պտուկ • (ptuk)

xcl-noun

պտուկ • (ptuk)

ptuk (romanization)
պտուկ (nominative singular)
պտուկք (nominative plural)
պտկոյ (genitive singular)
պտկոց (genitive plural)
պտկոյ (dative singular)
պտկոց (dative plural)
պտուկ (accusative singular)
պտուկս (accusative plural)
պտկոյ (ablative singular)
պտկոց (ablative plural)
պտկով (instrumental singular)
պտկովք (instrumental plural)
պտուկ (locative singular)
պտուկս (locative plural)
պտուկ (nominative singular)
պտկունք (nominative plural)
պտկան (genitive singular)
պտկանց (genitive plural)
պտկան (dative singular)
պտկանց (dative plural)
պտուկ (accusative singular)
պտկունս (accusative plural)
պտկանէ (ablative singular)
պտկանց (ablative plural)
պտկամբ (instrumental singular)
պտկամբք (instrumental plural)
պտկան (locative singular)
պտկունս (locative plural)

desc

Armenian: պտուկ (ptuk), պտկունք (ptkunkʻ)

From Proto-Indo-European *bud- (“to swell”) + -ուկ (-uk). Cognate with English bud and perhaps Old Armenian պտուղ (ptuł). See պուտ (put) for more.

պտկունք կովու, ոչխարի ― ptkunkʻ kovu, očʻxari ― etc., udder, dug, teat


պտուկ

head

պտուկ • (ptuk)

xcl-noun

պտուկ • (ptuk)

Armenian: պտուկ (ptuk)


ծակ

cak (romanization)
ծակ (nominative singular)
ծակք (nominative plural)
ծակու (genitive singular)
ծակուց (genitive plural)
ծակու (dative singular)
ծակուց (dative plural)
ծակ (accusative singular)
ծակս (accusative plural)
ծակէ (ablative singular)
ծակուց (ablative plural)
ծակու (instrumental singular)
ծակուք (instrumental plural)
ծակու (locative singular)
ծակս (locative plural)
ծակ (nominative singular)
ծակք (nominative plural)
ծակի (genitive singular)
ծակաց (genitive plural)
ծակի (dative singular)
ծակաց (dative plural)
ծակ (accusative singular)
ծակս (accusative plural)
ծակէ (ablative singular)
ծակաց (ablative plural)
ծակաւ (instrumental singular)
ծակաւք = ծակօք (cakawkʻ = cakōkʻ) (instrumental plural)
ծակի (locative singular)
ծակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծակաւք = ծակօք

ծակ բանալ

խնուլ զծակ

Բարոյախաւսն ասէ վասն եղջերուոյ, թէ կարի թշնամի է աւձի. յորժամ փախչի աւձն եւ մտանէ ի ծակն, երթայ եղջերուն, լնու զամանն իւր ջրով եւ գայ ի ծակն, ուր աւձն մտաւ։ Եւ արկանէ ի ծակն աւձին, մինչեւ հանէ զաւձն, կոխէ եւ սպանանէ զնա։
Baroyaxawsn asē vasn ełǰeruoy, tʻē kari tʻšnami ē awji. yoržam pʻaxčʻi awjn ew mtanē i cakn, ertʻay ełǰerun, lnu zamann iwr ǰrov ew gay i cakn, ur awjn mtaw. Ew arkanē i cakn awjin, minčʻew hanē zawjn, koxē ew spananē zna.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).34.2–3

Physiologus says about the deer that it is very hostile to the serpent; when the serpent escapes and goes into a hole, it goes and fills its vessel with water and comes to the hole which the serpent entered; and pours it into the serpent's hole until it draws the serpent out, tramples and kills it.


գիշեր

head

գիշեր • (gišer)

xcl-noun

գիշեր • (gišer)

gišer (romanization)
գիշեր (nominative singular)
գիշերք (nominative plural)
գիշերոյ (genitive singular)
գիշերոց (genitive plural)
գիշերոյ (dative singular)
գիշերոց (dative plural)
գիշեր (accusative singular)
գիշերս (accusative plural)
գիշերոյ (ablative singular)
գիշերոց (ablative plural)
գիշերով (instrumental singular)
գիշերովք (instrumental plural)
գիշեր (locative singular)
գիշերս (locative plural)
գիշեր (nominative singular)
գիշերք (nominative plural)
գիշերի (genitive singular)
գիշերաց (genitive plural)
գիշերի (dative singular)
գիշերաց (dative plural)
գիշեր (accusative singular)
գիշերս (accusative plural)
գիշերէ (ablative singular)
գիշերաց (ablative plural)
գիշերաւ (instrumental singular)
գիշերի (locative singular)
գիշերս (locative plural)

xcl-decl-noun

գիշերաւք = գիշերօք

desctree

Armenian: գիշեր (gišer)
→ Georgian: გიშერი (gišeri)

PIE word
 *kʷséps
 PIE word
 *wek(ʷ)speros
From Proto-Armenian *geyšero-, from *we(k)še(w)ero-, from Proto-Indo-European *wek(ʷ)speros. Perhaps contaminated with Proto-Indo-European *k(ʷ)sep-r/n- (“night”).

գիշերաւ, ի գիշերի

զգիշերն ողջոյն/ի բուն

անքուն գիշեր

գիշեր յաւիտենական

հեշտալի գիշեր

աննշոյլ գիշեր

զտիւն ամենայն եւ զգիշերն ամենայն

զհասարակ գիշերաւ

զգիշեր իւր օգնական առեալ

անքուն անցուցանել զգիշերն

գիշեր ի տուընջեան եղեւ

տիւ առնել զգիշերն

ընդ մութ գիշերոյն

ագանել ուրեք զգիշերն

to set up all night, to pass the whole night

մաշել զերկայնութիւն գիշերացն յերգս

մինչդեռ կայր եւս գիշերոյ

գիշերաց


կարկուտ

head

կարկուտ • (karkut)

xcl-noun

կարկուտ • (karkut)

karkut (romanization)
կարկուտ (nominative singular)
կարկուտք (nominative plural)
կարկտի (genitive singular)
կարկտից (genitive plural)
կարկտի (dative singular)
կարկտից (dative plural)
կարկուտ (accusative singular)
կարկուտս (accusative plural)
կարկտէ (ablative singular)
կարկտից (ablative plural)
կարկտիւ (instrumental singular)
կարկտիւք (instrumental plural)
կարկտի (locative singular)
կարկուտս (locative plural)

Armenian: կարկուտ (karkut)

From earlier *կակրուտ (*kakrut), reduplicated from Proto-Indo-European *groHd- or *greh₃d-. Cognate with Proto-Slavic *gradъ (“hail”), Lithuanian grúodas (“frozen dirt or earth”), Latin grandō.

cog

կարկուտ մեծ, հատ կարկտի ― karkut mec, hat karkti ― hailstone

տեղատարափ կարկտի

հարուած կարկտի

տեղալ, արկանել կարկուտ

հարկանել կարկտիւ


շաքար

head

շաքար • (šakʻar)

xcl-noun

շաքար • (šakʻar)

šakʻar (romanization)
շաքար (nominative singular)
շաքարք (nominative plural)
շաքարի (genitive singular)
շաքարաց (genitive plural)
շաքարի (dative singular)
շաքարաց (dative plural)
շաքար (accusative singular)
շաքարս (accusative plural)
շաքարէ (ablative singular)
շաքարաց (ablative plural)
շաքարաւ (instrumental singular)
շաքարի (locative singular)
շաքարս (locative plural)

xcl-decl-noun

շաքարաւք = շաքարօք

postulated by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui without attestation

Middle Armenian: շաքար (šakʻar)

Armenian: շաքար (šakʻar)

→? Middle Georgian: შაქარი (šakari)

desctree

Georgian: შაქარი (šakari)
→ Abkhaz: ашьақар (ašakar)
→ Mingrelian: შანქარი (šankari)
→ Svan: შაქარ (šakar)

մաքուր, սպիտակ շաքար

խակ շաքար

շաքար վանի

գործատուն շաքարի

զտարան շաքարի ― ztaran šakʻari ― sugar-refinery

համեմել շաքարաւ

to sugar, to sweeten, to strew or sprinkle with sugar

Ունի գետս երիս եւ քաղաքս հինգ՝ յորոց մին է Գունդիշապուրհ, յորում զազնիւ շաքարն գործեն։
Uni gets eris ew kʻałakʻs hing, yorocʻ min ē Gundišapurh, yorum zazniw šakʻarn gorcen.
1992 translation by Robert H. Hewsen
It [Elymais] has three rivers and five cities, one of which is Gundišapurh where fine sugar is made.

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]


ծաղիկ

head

ծաղիկ • (całik)

xcl-noun

ծաղիկ • (całik)

całik (romanization)
ծաղիկ (nominative singular)
ծաղկունք (nominative plural)
ծաղկան (genitive singular)
ծաղկանց (genitive plural)
ծաղկան (dative singular)
ծաղկանց (dative plural)
ծաղիկ (accusative singular)
ծաղկունս (accusative plural)
ծաղկանէ (ablative singular)
ծաղկանց (ablative plural)
ծաղկամբ (instrumental singular)
ծաղկամբք (instrumental plural)
ծաղկան (locative singular)
ծաղկունս (locative plural)
ծաղիկ (nominative singular)
ծաղիկք (nominative plural)
ծաղկի (genitive singular)
ծաղկաց (genitive plural)
ծաղկի (dative singular)
ծաղկաց (dative plural)
ծաղիկ (accusative singular)
ծաղիկս (accusative plural)
ծաղկէ (ablative singular)
ծաղկաց (ablative plural)
ծաղկաւ (instrumental singular)
ծաղկաւք = ծաղկօք (całkawkʻ = całkōkʻ) (instrumental plural)
ծաղկի (locative singular)
ծաղիկս (locative plural)
ծաղիկ (nominative singular)
ծաղիկք (nominative plural)
ծաղկոյ (genitive singular)
ծաղկոց (genitive plural)
ծաղկոյ (dative singular)
ծաղկոց (dative plural)
ծաղիկ (accusative singular)
ծաղիկս (accusative plural)
ծաղկոյ (ablative singular)
ծաղկոց (ablative plural)
ծաղկով (instrumental singular)
ծաղկովք (instrumental plural)
ծաղիկ (locative singular)
ծաղիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծաղկաւք = ծաղկօք

Armenian: ծաղիկ (caġik)

desctree

→ Georgian: წალიკა (c̣aliḳa)
→ Armenian: ծալիկա (calika) (Artvin)
→ Bats: წალიკ (c̣aliḳ)

Of unknown origin. Sometimes derived from the Proto-Indo-European source of ծաղր (całr).

unk

unknown

Սոյնպէս եւ գունակ գունակ եւ երփն երփն ծաղկանցն․ որպէս մանրագորն եւ վարդն եւ շուշանն եւ ասպազանն եւ յասմիկն եւ անիարն եւ սմնակն եւ ներգիսն եւ շամպղիտակն եւ մեղրուկն, հօրօտն եւ մօրօտն եւ մանիշակն․ եւ այլն ամենայն համասպրամ ծաղկանցն եւ ծառոցն բոյսք բողբոջոցն գարնանւոյն երեւեսցին յետ ձմերանւոյն։

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the various kinds and colors of flowers, like the mandrake and rose, and lily and soldanel, and jasmin and lotus, and sumach and narcissus, and arum and lungwort, and hyacinth and poppy and violet. And of all the other fragrant flowers and trees, the budding shoots will appear in spring after the winter.

ի ծաղիկ մանկութեանն

ի ծաղկի լինել

to be about to blossom; to be in the bloom of youth

ի ծաղկի/ի ծաղիկ հասակին

ծաղիկ գունոց

ծաղիկ աղի


գինի

gini (romanization)
գինի (nominative singular)
գինիք (nominative plural)
գինւոյ (genitive singular)
գինեաց (genitive plural)
գինւոյ (dative singular)
գինեաց (dative plural)
գինի (accusative singular)
գինիս (accusative plural)
գինւոյ (ablative singular)
գինեաց (ablative plural)
գինեաւ (instrumental singular)
գինեաւք = գինեօք (gineawkʻ = gineōkʻ) (instrumental plural)
գինի (locative singular)
գինիս (locative plural)
գինի (nominative singular)
գինիք (nominative plural)
գինւոյ (genitive singular)
գինւոց (genitive plural)
գինւոջ (dative singular)
գինւոց (dative plural)
գինի (accusative singular)
գինիս (accusative plural)
գինւոյ (ablative singular)
գինւոց (ablative plural)
գինւով (instrumental singular)
գինւովք (instrumental plural)
գինւոջ (locative singular)
գինիս (locative plural)

xcl-decl-noun

գինեաւք = գինեօք

note the irregular dative/locative in <i class="Armn mention" lang="xcl">-ոջ</i> (-oǰ)

Armenian: գինի (gini)

From Proto-Indo-European *wóyh₁nom. See also Proto-Kartvelian *ɣwino-, which is probably borrowed from Proto-Armenian.

զուարթանալ սրտի ի գինւոյ, ընդ գինիս մտանել, զգինեօք անկանել, ի գինւոջ լինել

to be merry with wine, to drink, to get drunk

zuartʻanal srti i ginwoy, ənd ginis mtanel, zgineōkʻ ankanel, i ginwoǰ linel

թափել զգինի, սթափել ի գինւոյ

զուարթացուցանել ի գինւոյ

պարզել զգինի

Այլ գինի և իւղ, ձու, ձուկն, պանիր, կոգի, կաղտի, բածին, շճուկ, կաթն, խեր, և ձկանմորէ, զայս բնաւ ամենևին չէ օրէն և ոչ վայել է ճաշակել ամենայն ումեք, մեծի և փոքու, արդարոյ և մեղաւորի։

5th century, Yovhan Mandakuni, Čaṙkʻ [Sermons]

Ayl gini ew iwł, ju, jukn, panir, kogi, kałti, bacin, ščuk, katʻn, xer, ew jkanmorē, zays bnaw amenewin čʻē ōrēn ew očʻ vayel ē čašakel amenayn umekʻ, meci ew pʻokʻu, ardaroy ew meławori.


քար

head

քար • (kʻar)

xcl-noun

քար • (kʻar)

kʻar (romanization)
քար (nominative singular uncountable)
քարի (genitive singular uncountable)
քարի (dative singular uncountable)
քար (accusative singular uncountable)
քարէ (ablative singular uncountable)
քարիւ (instrumental singular uncountable)
քարի (locative singular uncountable)
քարինք (nominative plural)
քարանց (genitive plural)
քարանց (dative plural)
քարինս (accusative plural)
քարանց (ablative plural)
քարամբք (instrumental plural)
քարինս (locative plural)

xcl-decl-noun-unc

The singular forms follow an i-type declension, but the singular ablative can also be n-type <i class="Armn mention" lang="xcl">քարամբ</i> (kʻaramb).

xcl-decl-noun-pl

The plural forms follow n-type declension.

Armenian: քար (kʻar)

→ Cappadocian Greek: καρά (kará)

The origin is uncertain. Has been compared to Welsh carreg (“stone”), Persian خار (xâr), خارا (xârâ, “very hard stone, flint, rock”), Sanskrit खर (khára, “hard, solid”), कर्कर (karkara, “hard, firm”), Ancient Greek κάρκαρος (kárkaros, “hard, rough”),

cog

Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի

Translation by Claude E. Cox
If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout

Զի են եւ քարինք ինչ հրահանաց արու եւ էգ․ մինչեւ բացեայ ի միմեանց են, չհարկանի ուրէք հրդեհ. ապա թէ մաւտիցի արուն յէգն, հուր բորբոքի եւ այրէ զվայրս բազումս։
Zi en ew kʻarinkʻ inčʻ hrahanacʻ aru ew ēg; minčʻew bacʻeay i mimeancʻ en, čʻharkani urēkʻ hrdeh. apa tʻē mawticʻi arun yēgn, hur borbokʻi ew ayrē zvayrs bazums.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).4.1–2

There exist certain fire-striking stones, male and female. As long as they are separate from one another, nowhere fire is lit, but if the male approaches the female, it sets fire and burns many places.


ձի

ji (romanization)
ձի (nominative singular)
ձիք (nominative plural)
ձիոյ (genitive singular)
ձիոց (genitive plural)
ձիոյ (dative singular)
ձիոց (dative plural)
ձի (accusative singular)
ձիս (accusative plural)
ձիոյ (ablative singular)
ձիոց (ablative plural)
ձիով (instrumental singular)
ձիովք (instrumental plural)
ձի (locative singular)
ձիս (locative plural)

Armenian: ձի (ji)

From Proto-Indo-European *ǵʰéyos, from *ǵʰey- (“to drive, impel, stimulate; to throw”). Cognate with Sanskrit हय (háya, “horse”). According to Martirosyan, Old Armenian ձի (ji) and Sanskrit हय (háya) represent a poetic word, belonging to the “language of gods”, as opposed to the usual unmarked Proto-Indo-European *h₁éḱwos (“horse”), whence Sanskrit अश्व (aśva) and Old Armenian էշ (ēš).


ձու

ju (romanization)
ձու (nominative singular)
ձուք (nominative plural)
ձուոյ (genitive singular)
ձուոց (genitive plural)
ձուոյ (dative singular)
ձուոց (dative plural)
ձու (accusative singular)
ձուս (accusative plural)
ձուոյ (ablative singular)
ձուոց (ablative plural)
ձուով (instrumental singular)
ձուովք (instrumental plural)
ձու (locative singular)
ձուս (locative plural)

xcl-decl-noun

the genitive-dative plural can also be spelled ձւոց (jwocʻ)
i-a type plural ablative ձուօք (juōkʻ) is also attested

desctree

Middle Armenian: ձու (ju)
Armenian: ձու (ju)

From Proto-Indo-European *h₂ōwyóm (“egg”) with assimilatory addition of y-. The initial ձ- (j-) remains unclear.

ձու լողակաց

ձուի միջուկ, դեղնուց ձուոյ

սպիտակուց ձուոյ

ձու բոյնկալ

ձու վաղահաս ― ju vałahas ― rathe egg

ձու հնացեալ

ձու անծնունդ, փուտ

խեճեպ ձուոյ

միզն ձուոյ

ձու կարմիր

թերխորով ձու

պինդ ձու

ձու ի տապակի

ձու ածել, արկանել, ծրդել

ի ձուս նստել, տածել զձուս


բոզ

boz (romanization)
բոզ (nominative singular)
բոզք (nominative plural)
բոզի (genitive singular)
բոզաց (genitive plural)
բոզի (dative singular)
բոզաց (dative plural)
բոզ (accusative singular)
բոզս (accusative plural)
բոզէ (ablative singular)
բոզաց (ablative plural)
բոզաւ (instrumental singular)
բոզաւք = բոզօք (bozawkʻ = bozōkʻ) (instrumental plural)
բոզի (locative singular)
բոզս (locative plural)
բոզ (nominative singular)
բոզք (nominative plural)
բոզի (genitive singular)
բոզից (genitive plural)
բոզի (dative singular)
բոզից (dative plural)
բոզ (accusative singular)
բոզս (accusative plural)
բոզէ (ablative singular)
բոզից (ablative plural)
բոզիւ (instrumental singular)
բոզիւք (instrumental plural)
բոզի (locative singular)
բոզս (locative plural)

xcl-decl-noun

բոզաւք = բոզօք

desctree

Middle Armenian: բոզ (boz)
Armenian: բոզ (boz)

→ Middle Georgian: ბოზი (bozi)

A Zan borrowing: compare Laz ბოზო (bozo, “girl”) and see it for more. For the sense development “girl” → “whore”, compare French fille (“girl; prostitute”), German Dirne (“girl; prostitute”), Russian девка (devka, “girlie; whore”).

Եւ ասեն․ Իսկ զիա՞րդ զի իբրեւ զբոզ քարշեցին զքոյրն մեր։

But they said, 'Should he treat our sister as a harlot?'

Ew asen; Isk ziard zi ibrew zboz kʻaršecʻin zkʻoyrn mer.

whore, prostitute, strumpet, streetwalker


ոզնի

ozni (romanization)
ոզնի (nominative singular)
ոզնիք (nominative plural)
ոզնւոյ (genitive singular)
ոզնեաց (genitive plural)
ոզնւոյ (dative singular)
ոզնեաց (dative plural)
ոզնի (accusative singular)
ոզնիս (accusative plural)
ոզնւոյ (ablative singular)
ոզնեաց (ablative plural)
ոզնեաւ (instrumental singular)
ոզնեաւք = ոզնեօք (ozneawkʻ = ozneōkʻ) (instrumental plural)
ոզնի (locative singular)
ոզնիս (locative plural)
ոզնի (nominative singular)
ոզնիք (nominative plural)
ոզնոյ (genitive singular)
ոզնոց (genitive plural)
ոզնոյ (dative singular)
ոզնոց (dative plural)
ոզնի (accusative singular)
ոզնիս (accusative plural)
ոզնոյ (ablative singular)
ոզնոց (ablative plural)
ոզնով (instrumental singular)
ոզնովք (instrumental plural)
ոզնի (locative singular)
ոզնիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոզնեաւք = ոզնեօք

desc

Armenian: ոզնի (ozni), կոզնի (kozni) — dialectal

Inherited from Proto-Indo-European *h₁oǵʰ-iHn-yo-, a derivative of *h₁eǵʰis (“hedgehog”).

inh+

Է զեռուն ինչ որ կոչի ոզնի՝ գնդաձեւ կերպարանաւք, եւ ողն նորա վառեալ է ամենայն փշովք։ Եւ փուշն նմանէ ծովային ոզնոցն։
Ē zeṙun inčʻ or kočʻi ozni, gndajew kerparanawkʻ, ew ołn nora vaṙeal ē amenayn pʻšovkʻ. Ew pʻušn nmanē covayin oznocʻn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).17.1–2

There is a creeping animal called hedgehog, with a spherical shape, and its back is thoroughly armed with quills. And its quills look like those of the sea-urchin.


սար

sar (romanization)
սար (nominative singular)
սարք (nominative plural)
սարոյ (genitive singular)
սարոց (genitive plural)
սարոյ (dative singular)
սարոց (dative plural)
սար (accusative singular)
սարս (accusative plural)
սարոյ (ablative singular)
սարոց (ablative plural)
սարով (instrumental singular)
սարովք (instrumental plural)
սար (locative singular)
սարս (locative plural)

Armenian: սար (sar)

→ Georgian: სერი (seri)

Either inherited from Proto-Indo-European *ḱrh₂-e/os- (“head, top”) or borrowed from the Iranian cognate: compare Middle Persian 𐭫𐭥𐭩𐭱𐭤 (sar, “head; top, summit; end, beginning”).


լուծ

head

լուծ • (luc)

xcl-noun

լուծ • (luc)

luc (romanization)
լուծ (nominative singular)
լուծք (nominative plural)
լծոյ (genitive singular)
լծոց (genitive plural)
լծոյ (dative singular)
լծոց (dative plural)
լուծ (accusative singular)
լուծս (accusative plural)
լծոյ (ablative singular)
լծոց (ablative plural)
լծով (instrumental singular)
լծովք (instrumental plural)
լուծ (locative singular)
լուծս (locative plural)
լուծ (nominative singular)
լուծք (nominative plural)
լծի (genitive singular)
լծից (genitive plural)
լծի (dative singular)
լծից (dative plural)
լուծ (accusative singular)
լուծս (accusative plural)
լծէ (ablative singular)
լծից (ablative plural)
լծիւ (instrumental singular)
լծիւք (instrumental plural)
լծի (locative singular)
լուծս (locative plural)
լուծ (nominative singular)
լուծք (nominative plural)
լծի (genitive singular)
լծաց (genitive plural)
լծի (dative singular)
լծաց (dative plural)
լուծ (accusative singular)
լուծս (accusative plural)
լծէ (ablative singular)
լծաց (ablative plural)
լծաւ (instrumental singular)
լծաւք = լծօք (lcawkʻ = lcōkʻ) (instrumental plural)
լծի (locative singular)
լուծս (locative plural)

xcl-decl-noun

լծաւք = լծօք

Middle Armenian: լուծ (luc)

Armenian: լուծ (luc)

→ Georgian: ლუწი (luc̣i)

Inherited from Proto-Indo-European *yugóm. The initial l- is due to the influence of լուծանեմ (lucanem).

inh+

լուծանել, բառնալ զլուծ

լուծք եզանց

լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի

աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի

to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun

մտանել ընդ լծով ամուսնութեան

ընդ լըծով արկանել

to place under the yoke; (fig.) to subject, to reduce to slavery

խոնարհել ընդ լծով

to bend under the yoke; (fig.) to submit tamely to slavery

ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել

to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary

ənd lcov kal, ənd lcov caṙayutʻean mtanel

ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն

to throw off the yoke, to slip the collar

ənkenul, tʻōtʻapʻel, nškahel zluc, i bacʻ ənkenul zlucn

զերծանիլ ի լծոյ

(figuratively) burden, yoke, subjection, slavery, bondage

լուծք

լուծ լուծ

լուծ կշռոց

բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց

beam of the balance of which the scales are suspended; scale, pan


ամ

am (romanization)
ամ (nominative singular)
ամք (nominative plural)
ամի (genitive singular)
ամաց (genitive plural)
ամի (dative singular)
ամաց (dative plural)
ամ (accusative singular)
ամս (accusative plural)
ամէ (ablative singular)
ամաց (ablative plural)
ամաւ (instrumental singular)
ամաւք = ամօք (amawkʻ = amōkʻ) (instrumental plural)
ամի (locative singular)
ամս (locative plural)

xcl-decl-noun

ամաւք = ամօք

→ Armenian: ամ (am) (learned)

From Proto-Indo-European *s(e)meh₂-. The initial ա- (a-) is from the oblique stem *sm̥-h₂-ó-. Related to ամառն (amaṙn).

ամի ամի, ամ յամէ, ամ ըստ ամէ

յամէ եւս

յառաջիկայ ամի

յանցելում ամի

զայս ամ, յայսմ ամի

զամն ողջոյն

ի վերջ կոյս ամին


մարմին

marmin (romanization)
մարմին (nominative singular)
մարմինք (nominative plural)
մարմնոյ (genitive singular)
մարմնոց (genitive plural)
մարմնոյ (dative singular)
մարմնոց (dative plural)
մարմին (accusative singular)
մարմինս (accusative plural)
մարմնոյ (ablative singular)
մարմնոց (ablative plural)
մարմնով (instrumental singular)
մարմնովք (instrumental plural)
մարմնի (locative singular)
մարմին (locative singular)
մարմինս (locative plural)

մարմնի, մարմին

Armenian: մարմին (marmin)

→ Aghwan: 𐕌𐔰𐕙𐕌𐔼𐕎 (marmin)

From Proto-Indo-European *mr̥meno-, with Sanskrit मर्मन् (marman, “mortal spot, vulnerable point”) being the only surviving cognate.

cog

մարմին առնուլ

եւ բանն մարմին եղեւ

երկնային մարմինք


սիրտ

sirt (romanization)
սիրտ (nominative singular)
սիրտք (nominative plural)
սրտի (genitive singular)
սրտից (genitive plural)
սրտի (dative singular)
սրտից (dative plural)
սիրտ (accusative singular)
սիրտս (accusative plural)
սրտէ (ablative singular)
սրտից (ablative plural)
սրտիւ (instrumental singular)
սրտիւք (instrumental plural)
սրտի (locative singular)
սիրտս (locative plural)

Armenian: սիրտ (sirt)

From Proto-Indo-European *ḱḗrdi-, from *ḱḗr (“heart”).

սիրտն բաբախէ, թնդայ

հայրական սիրտ

մայրական սիրտ

գողտր սիրտ

զգայուն սիրտ

խաղաղ/անդորր սիրտ

խաղաղաւէտ սիրտ

երախտագէտ սիրտ

ազնուական սիրտ

բարի սիրտ

ազնիւ սիրտ

վսեմախոհ սիրտ

վեհ սիրտ

անվեհեր սիրտ

անզգայ սիրտ ― anzgay sirt ― unfeeling or insensible heart

ապերախտ սիրտ

խիստ սիրտ ― xist sirt ― flinty or obdurate heart

ապականեալ սիրտ

վատ սիրտ

անգութ սիրտ

անողորմ սիրտ

չար սիրտ

լքեալ սիրտ

բոլորով սրտիւ, ի բոլոր սրտէ, յամենայն սրտէ, սրտի մտօք

with all one's heart or soul, heartily, with good will, willingly, voluntarily

bolorov srtiw, i bolor srtē, yamenayn srtē, srti mtōkʻ

առ սրտի

սրտի դիւր

ease, pleasure, contentment, satisfaction

բարութիւն, խստութիւն սրտի

հեռացուցանել յանձնէ զսիրտս

կրթել զսիրտ

գերել զսիրտ

to captivate, to gain the heart or affection

յինքն արկանել զսիրտ ուրուք

յափշտակել զսիրտս

գորովել, ժառանգել զսիրտ

to touch, to move, affect or stir, to possess the heart

տալ, նուիրել զսիրտ իւր

խոտարեցուցանել զսիրտ

խօսել ընդ սրտի

սրտի մտօք վաստակել

to labour heartily, to take to heart, to occupy oneself seriously with

սիրտ ի բերան շրջել

սրտի դիւր լինել

to be in a state of contentment or tranquillity, to feel pleased, comfortable, contented

խորհուրդք մեծամեծք ի սրտէ գան յառաջ

great thoughts take their rise in the heart

անկցի գութ ի սիրտ քո

նուաղեալ էր սիրտ նորա

հրճուէր ի սրտի

he rejoiced from the bottom of his heart

սիրտ իմ գելանի

սիրտ ի բերանն էր

որ յաչաց հեռացու՝ ի սրտէ հեռացաւ

լքումն սրտի

ուղիղ, անկեղծ սրտիւ

իջանել ի խորս սրտին

թափանցել ի խորս սրտին ― tʻapʻancʻel i xors srtin ― to penetrate the inmost recesses of one's heart

ասել ի սրտի իւրում

to say within oneself, to say in one's heart

ցաւօք սրտի

(figuratively) heart, soul, mind, intellect, memory, intelligence; courage, spirit, heart; heart, inmost thought; heart, centre


կղզի

head

կղզի • (kłzi)

xcl-noun

կղզի • (kłzi)

kłzi (romanization)
կղզի (nominative singular)
կղզիք (nominative plural)
կղզւոյ (genitive singular)
կղզեաց (genitive plural)
կղզւոյ (dative singular)
կղզւոջ (dative singular)
կղզեաց (dative plural)
կղզի (accusative singular)
կղզիս (accusative plural)
կղզւոյ (ablative singular)
կղզեաց (ablative plural)
կղզեաւ (instrumental singular)
կղզեաւք = կղզեօք (kłzeawkʻ = kłzeōkʻ) (instrumental plural)
կղզւոջ (locative singular)
կղզիս (locative plural)

xcl-decl-noun

կղզւոյ, կղզւոջ

կղզեաւք = կղզեօք

Note the dative/locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-ոջ</i> (-oǰ)

Armenian: կղզի (kġzi)

The origin is uncertain.
Possibly related to Old Georgian კუნძული (ḳunʒuli) and together with it borrowed from a third source, perhaps Semitic: compare Arabic جزيرة (jazīra, “island”), Classical Syriac ܓܙܪܬܐ (gāzartāʾ, “island”).

noncog

Ես Յովհաննէս եղբայր ձեր եւ հաւասարակից նեղութեան եւ արքայութեան եւ համբերութեան որ ի Քրիստոս Յիսուս․ եղէ ես ի կղզւոջն որ անուանեալ կոչի Պատմոս՝ վասն բանին Աստուծոյ եւ վասն վկայութեան Յիսուսի Քրիստոսի:

I John, who also am your brother, and companion in tribulation, and in the kingdom and patience of Jesus Christ, was in the isle that is called Patmos, for the word of God, and for the testimony of Jesus Christ.

Es Yovhannēs ełbayr jer ew hawasarakicʻ nełutʻean ew arkʻayutʻean ew hamberutʻean or i Kʻristos Yisus; ełē es i kłzwoǰn or anuaneal kočʻi Patmos, vasn banin Astucoy ew vasn vkayutʻean Yisusi Kʻristosi:


օճառ

head

օճառ • (ōčaṙ)

ōčaṙ (romanization)
օճառ (nominative singular)
օճառք (nominative plural)
օճառի (genitive singular)
օճառաց (genitive plural)
օճառի (dative singular)
օճառաց (dative plural)
օճառ (accusative singular)
օճառս (accusative plural)
օճառէ (ablative singular)
օճառաց (ablative plural)
օճառաւ (instrumental singular)
օճառօք (instrumental plural)
օճառի (locative singular)
օճառս (locative plural)
օճառ (nominative singular)
օճառք (nominative plural)
օճառոյ (genitive singular)
օճառոց (genitive plural)
օճառոյ (dative singular)
օճառոց (dative plural)
օճառ (accusative singular)
օճառս (accusative plural)
օճառոյ (ablative singular)
օճառոց (ablative plural)
օճառով (instrumental singular)
օճառովք (instrumental plural)
օճառ (locative singular)
օճառս (locative plural)


օճառ

օճառ • (ōčaṙ)

ōčaṙ (romanization)
օճառ (nominative singular)
օճառք (nominative plural)
օճառի (genitive singular)
օճառաց (genitive plural)
օճառի (dative singular)
օճառաց (dative plural)
օճառ (accusative singular)
օճառս (accusative plural)
օճառէ (ablative singular)
օճառաց (ablative plural)
օճառաւ (instrumental singular)
օճառօք (instrumental plural)
օճառի (locative singular)
օճառս (locative plural)
օճառ (nominative singular)
օճառք (nominative plural)
օճառի (genitive singular)
օճառից (genitive plural)
օճառի (dative singular)
օճառից (dative plural)
օճառ (accusative singular)
օճառս (accusative plural)
օճառէ (ablative singular)
օճառից (ablative plural)
օճառիւ (instrumental singular)
օճառիւք (instrumental plural)
օճառի (locative singular)
օճառս (locative plural)

Armenian: ավճոր (avčor, “garnish”)

A Middle Iranian borrowing. Compare Parthian 𐫀𐫀𐫁𐫝𐫀𐫡 (ʾʾbcʾr), 𐫀𐫁𐫝𐫡 (ʾbcr), 𐫀𐫀𐫁𐫋𐫀𐫡 (ʾʾbjʾr /ābžār/, “materials, means”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾp̄cʾl, ʾp̄zʾl /abzār/, “instrument, means; spice”), Manichaean Middle Persian 𐫀𐫁𐫝𐫀𐫡 (ʾbcʾr /abzār/, “materials, means”), Persian ابزار (abzâr, “tool, instrument, implement, means”). Ultimately from an Iranian compound *Habí-čārna-, composed of the preverb *Habí- and the etymon of ճար (čar, “remedy, means”). Old Georgian აბჯარი (abǯari, “armour”) is borrowed from the same Iranian source. The homonymous Old Armenian աճառ (ačaṙ, “soap”) may be identical, but the sense development needs an explanation.


դաշտ

head

դաշտ • (dašt)

xcl-noun

դաշտ • (dašt)

dašt (romanization)
դաշտ (nominative singular)
դաշտք (nominative plural)
դաշտի (genitive singular)
դաշտաց (genitive plural)
դաշտի (dative singular)
դաշտաց (dative plural)
դաշտ (accusative singular)
դաշտս (accusative plural)
դաշտէ (ablative singular)
դաշտաց (ablative plural)
դաշտաւ (instrumental singular)
դաշտաւք = դաշտօք (daštawkʻ = daštōkʻ) (instrumental plural)
դաշտի (locative singular)
դաշտս (locative plural)
դաշտ (nominative singular)
դաշտք (nominative plural)
դաշտի (genitive singular)
դաշտից (genitive plural)
դաշտի (dative singular)
դաշտից (dative plural)
դաշտ (accusative singular)
դաշտս (accusative plural)
դաշտէ (ablative singular)
դաշտից (ablative plural)
դաշտիւ (instrumental singular)
դաշտիւք (instrumental plural)
դաշտի (locative singular)
դաշտս (locative plural)

xcl-decl-noun

դաշտաւք = դաշտօք

Armenian: դաշտ (dašt)

From Middle Iranian *dašt, from Old Iranian *daxšta-; compare Middle Persian [script needed] (dšt' /dašt/, “plain, open ground”), Persian دشت (dašt), Sogdian [script needed] (δγšt- /daxšt/, “plain, desert”).

cog

եղիւսեան դաշտք

արիսեան դաշտք

field, country, soil, heath, fallow ground, plain


քաղաքավար

head

քաղաքավար • (kʻałakʻavar)

xcl-noun

քաղաքավար • (kʻałakʻavar)

kʻałakʻavar (romanization)
քաղաքավար (nominative singular)
քաղաքավարք (nominative plural)
քաղաքավարի (genitive singular)
քաղաքավարաց (genitive plural)
քաղաքավարի (dative singular)
քաղաքավարաց (dative plural)
քաղաքավար (accusative singular)
քաղաքավարս (accusative plural)
քաղաքավարէ (ablative singular)
քաղաքավարաց (ablative plural)
քաղաքավարաւ (instrumental singular)
քաղաքավարի (locative singular)
քաղաքավարս (locative plural)

xcl-decl-noun

քաղաքավարաւք = քաղաքավարօք

քաղաք (kʻałakʻ) + -ա- (-a-) + վարեմ (varem)


որբ

orb (romanization)
որբ (nominative singular)
որբք (nominative plural)
որբոյ (genitive singular)
որբոց (genitive plural)
որբոյ (dative singular)
որբոց (dative plural)
որբ (accusative singular)
որբս (accusative plural)
որբոյ (ablative singular)
որբոց (ablative plural)
որբով (instrumental singular)
որբովք (instrumental plural)
որբ (locative singular)
որբս (locative plural)

From Proto-Indo-European *h₃órbʰos (“orphan”).

որբ մնալ ի հօրէ

որբ մնալ ի մօրէ


հոտ

hot (romanization)
հոտ (nominative singular)
հոտք (nominative plural)
հոտոյ (genitive singular)
հոտոց (genitive plural)
հոտոյ (dative singular)
հոտոց (dative plural)
հոտ (accusative singular)
հոտս (accusative plural)
հոտոյ (ablative singular)
հոտոց (ablative plural)
հոտով (instrumental singular)
հոտովք (instrumental plural)
հոտ (locative singular)
հոտս (locative plural)

Armenian: հոտ (hot)

հոտ անոյշ/անուշից/անուշութեան

grateful odour, sweet, savory smell, perfume, fragrance

քաղցր հոտ

ախորժելի հոտ

սաստիկ հոտ

չար հոտ

հոտ գարշ

հոտ առնուլ, հանել

to perceive an odour, to smell, to scent

հոտ ունել

հոտ հարկանել, բուրել

Translation by Claude E. Cox
If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout

Etʻē cerascʻi yerkri armat nora, ew i kʻari vaxčanescʻi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʻi

ի հեռաստանէ առնու զհոտ պատերազմի

ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի

it will shoot up as soon as the moisture effects it


դուստր

head

դուստր • (dustr)

xcl-noun

դուստր • (dustr)

dustr (romanization)
դուստր (nominative singular)
դստերք (nominative plural)
դստեր (genitive singular)
դստերց (genitive plural)
դստերաց (genitive plural)
դստեր (dative singular)
դստերց (dative plural)
դստերաց (dative plural)
դուստր (accusative singular)
դստերս (accusative plural)
դստերէ (ablative singular)
դստերց (ablative plural)
դստերաց (ablative plural)
դստերբ (instrumental singular)
դստերբք (instrumental plural)
դստեր (locative singular)
դստերս (locative plural)

xcl-decl-noun

դստերց, դստերաց

դստերց, դստերաց

դստերց, դստերաց

դստերբք, դստերաւք = դստերօք

Armenian: դուստր (dustr)

From Proto-Indo-European *dʰugh₂tḗr. The plural դստերք (dsterkʻ) is from plural nominative *dʰugh₂téres.

դուստր եղբօր/քեռն

դուստր որդւոյ/դստեր

դստերք քաղաքի

դուստր Սիոնի

դուստր վերին Սիոնի

ուստերք քո եւ դստերք իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք

Translation by Claude E. Cox
your sons and daughters, my womb's labours and birth-pangs

usterkʻ kʻo ew dsterkʻ imoy orovayni erkkʻ ew erkunkʻ


այր

ayr (romanization)
այր (nominative singular)
արք (nominative plural)
առն (genitive singular)
արանց (genitive plural)
առն (dative singular)
արանց (dative plural)
այր (accusative singular)
արս (accusative plural)
առնէ (ablative singular)
արանց (ablative plural)
արամբ (instrumental singular)
արամբք (instrumental plural)
առն (locative singular)
արս (locative plural)

→ Armenian: այր (ayr)

From Proto-Armenian *aynr, from *anir, from Proto-Indo-European *h₂nḗr. See also առն (aṙn).

քաջ արանց

վատ արանց

այր երեւելի

այր իւրաքանչիւր

այր ոք

այր ընդ արամբ, այր զարամբ

այր ցընկեր

ընդ այր եւ ընդ կին

the men as well as the women, both men and women

առ այր, յայր

այր խաղաղութեան

այր գործոյ

այր զօրութեան ― ayr zōrutʻean ― valorous man

այր մահու

այր պատերազմի ― ayr paterazmi ― belligerous, warlike, martial man

արք արեանց

այր Աստուծոյ

այր եւ ձի, առն եւ ձիոյ

առն տալ

առն՝ արանց լինել


այր

ayr (romanization)
այր (nominative singular)
այրք (nominative plural)
այրի (genitive singular)
այրից (genitive plural)
այրի (dative singular)
այրից (dative plural)
այր (accusative singular)
այրս (accusative plural)
այրէ (ablative singular)
այրից (ablative plural)
այրիւ (instrumental singular)
այրիւք (instrumental plural)
այրի (locative singular)
այրս (locative plural)

Armenian: այր (ayr)

The origin is uncertain.
Has been considered an inheritance from Proto-Indo-European, with a cognate either in Ancient Greek ἄντρον (ántron, “cave”) or Hittite [script needed] (ḫariya-, “valley”).


լեզու

head

լեզու • (lezu)

xcl-noun

լեզու • (lezu)

lezu (romanization)
լեզու (nominative singular)
լեզուք (nominative plural)
լեզուի (genitive singular)
լեզուաց (genitive plural)
լեզուի (dative singular)
լեզուաց (dative plural)
լեզու (accusative singular)
լեզուս (accusative plural)
լեզուէ (ablative singular)
լեզուաց (ablative plural)
լեզուաւ (instrumental singular)
լեզուաւք = լեզուօք (lezuawkʻ = lezuōkʻ) (instrumental plural)
լեզուի (locative singular)
լեզուս (locative plural)
լեզու (nominative singular)
լեզուք (nominative plural)
լեզուոյ (genitive singular)
լեզուոց (genitive plural)
լեզուոյ (dative singular)
լեզուոց (dative plural)
լեզու (accusative singular)
լեզուս (accusative plural)
լեզուոյ (ablative singular)
լեզուոց (ablative plural)
լեզուով (instrumental singular)
լեզուովք (instrumental plural)
լեզու (locative singular)
լեզուս (locative plural)

xcl-decl-noun

լեզուաւք = լեզուօք

Armenian: լեզու (lezu)

From Proto-Indo-European *dn̥ǵʰwéh₂s. Influenced by լիզեմ (lizem, “to lick”); compare Lithuanian liežuvis, and possibly Latin lingua.

լեզու ապխտեալ

լեզու աղտեղի

լեզու զանգակի

լեզու երկրի

լեզու չար, սուտ, նենգաւոր

լեզու անուշակ, մեղրակաթ

լեզու քաջ, վսեմ

լեզուի տալ

to speak inconsiderately; to be full of talk

ի լեզու գալ, արձակել լեզու

to be able to talk, to receive the faculty of speech

արձակել, ձգել առ ոք զլեզու

լեզուոյ դրունս դնել, ունել զլեզուն, կարճել/սանձել զլեզուն

to hold one's tongue; to bridle one's tongue

lezuoy druns dnel, unel zlezun, karčel/sanjel zlezun

մերձ ի ծայր լեզուին ունել

լեզուն ի քիմս կցիլ

to lose the use of speech, to he tongue-tied, speechless or dumb, to be struck dumb

անոսկր է լեզու, այլ զոսկերս լեսու

the tongue has no bones and yet it breaks hones

որպիսի՜ լեզու շաղակրատ ― orpisi^! lezu šałakrat ― what a chatter-box!

հայ լեզու

անգղիական լեզու

գաւառական լեզու ― gawaṙakan lezu ― dialect, idiom

մայրենի լեզու

mother-tongue, vernacular idiom, native language

կենդանի լեզու

մեռեալ լեզու

ուսուցիչ լեզուաց

վարժապետ գաղղիական լեզուի

խօսել այլ եւ այլ լեզուս

to speak many languages; to have the gift of tongues

կարի քաջ փոխեաց զլեզու իւր

has much changed his language, he now sings quite another tune

լեզու կօշկի


անուն

head

անուն • (anun)

xcl-noun

անուն • (anun)

anun (romanization)
անուն (nominative singular)
անուանք (nominative plural)
անուան (genitive singular)
անուանց (genitive plural)
անուան (dative singular)
անուանց (dative plural)
անուն (accusative singular)
անուանս (accusative plural)
անուանէ (ablative singular)
անուանց (ablative plural)
անուամբ (instrumental singular)
անուամբք (instrumental plural)
անուան (locative singular)
անուանս (locative plural)

Armenian: անուն (anun)

From Proto-Armenian *anuwn, from Proto-Indo-European *h₃néh₃mn.

անուն դնել

անուն բայի

անուն շքոյ

յատուկ անուն ― yatuk anun ― proper name

վատ անուն

անուն պանծանաց անձին ժառանգեցուցանել

անուն կապել անձին

to gain celebrity, to win fame, to acquire a great name

այս անուն ― ays anun ― such-a-one


արտ

արտ (art) (nominative singular)
արտք (nominative plural)
արտոյ (genitive singular)
արտոց (genitive plural)
արտոյ (dative singular)
արտոց (dative plural)
արտ (art) (accusative singular)
արտս (arts) (accusative plural)
արտոյ (ablative singular)
արտոց (ablative plural)
արտով (instrumental singular)
արտովք (instrumental plural)
արտ (art) (locative singular)
արտս (arts) (locative plural)

Armenian: արտ (art)

Usually derived from Proto-Indo-European *h₂éǵros (“field, pasturage”), but the final -տ (-t) instead of -ծ (-c) is irregular. Has also been linked with various non-Indo-European words: Proto-Semitic *ʔarṣ́- (“earth”), Sumerian 𒀀𒁕𒅈 (a-da-ar, “meadow”), 𒀀𒃼 (A.GAR₃), 𒅊 (AGAR₄, “field”), Akkadian 𒀀𒃼 (A.GAR₃ /ugāru/, “(communally controlled) meadow”), Hurrian 𒅈𒋼 (ar-te /arde/), Urartian 𒅈𒁲𒉌 (ar-di-ni /ardi-ne/, “town”), Chechen урд (urd), in plural ардаш (ardaš), Ingush урд (urd, “plot of arable land, allotment”).
See also արտ- (art-) and ագարակ (agarak).


իժ

iž (romanization)
իժ (nominative singular)
իժք (nominative plural)
իժի (genitive singular)
իժից (genitive plural)
իժի (dative singular)
իժից (dative plural)
իժ (accusative singular)
իժս (accusative plural)
իժէ (ablative singular)
իժից (ablative plural)
իժիւ (instrumental singular)
իժիւք (instrumental plural)
իժի (locative singular)
իժս (locative plural)

From Proto-Indo-European *h₁(e)gʷʰ-y-ós, from *h₁ógʷʰis, *h₃égʷʰis (“snake”).

Բարոյախաւսն ասէ զիժէ, թէ յորժամ արուն ընդ իգին լինի, ընդ բերանն իգանայ
Baroyaxawsn asē zižē, tʻē yoržam arun ənd igin lini, ənd berann iganay

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).13.2

Physiologus says about the viper, that when the male has intercourse with the female, it has intercourse through the mouth.


հուր

head

հուր • (hur)

xcl-noun

հուր • (hur)

hur (romanization)
հուր (nominative singular uncountable)
հրոյ (genitive singular uncountable)
հրոյ (dative singular uncountable)
հուր (accusative singular uncountable)
հրոյ (ablative singular uncountable)
հրով (instrumental singular uncountable)
հուր (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

there is also an archaic instrumental singular <i class="Armn mention" lang="xcl">հուրբ</i> (hurb), which points to an r-stem

→ Armenian: հուր (hur)

From Proto-Indo-European *puh₂r-o-, from *péh₂wr̥.
The sense “pyramidal” is a semantic loan from Ancient Greek πυραμίς (puramís), which was mistakenly understood to be from πῦρ (pûr, “fire”)

semantic loan

հուրն անշէջ

շրջմոլիկ հուր ― šrǰmolik hur ― night-fire, Will-o'-the-wisp, Jack-o'-lantern, ignis fatuus

հուր արկանել, վառել

to set on fire, to light, to kindle, to make a fire

հուր հարկանել, արկանել, տալ, հրով/հուրբ դատել

to set fire to, to burn, to set on fire, to inflame, etc.

hur harkanel, arkanel, tal, hrov/hurb datel

ի հուր եւ ի սուր սպառել, մաշել զամենայն

to put every thing to fire and sword, to destroy by burning; to chastise with fire and sword, to punish severely

ի հուր այրիլ, տոչորիլ

իւղ արկանել զհրով

հուր առնուլ

to catch or take fire, to fire or blaze up

չառնուլ հուր

հուր վարեալ բորբոքէր ի Գաղղիա

ի հո՛ւր, ի հո՛ւր, հուր հարաւ զտանէ

առ սէր քո տայր զինքն/մատնէր զանձն եւ ի հուր

he would go through fire and water for your sake

aṙ sēr kʻo tayr zinkʻn/matnēr zanjn ew i hur

(figuratively) fire, heat, spirit, ardour


ազատ

azat (romanization)
ազատ (nominative singular)
ազատք (nominative plural)
ազատի (genitive singular)
ազատաց (genitive plural)
ազատի (dative singular)
ազատաց (dative plural)
ազատ (accusative singular)
ազատս (accusative plural)
ազատէ (ablative singular)
ազատաց (ablative plural)
ազատաւ (instrumental singular)
ազատաւք = ազատօք (azatawkʻ = azatōkʻ) (instrumental plural)
ազատի (locative singular)
ազատս (locative plural)
ազատ (nominative singular)
ազատք (nominative plural)
ազատի (genitive singular)
ազատից (genitive plural)
ազատի (dative singular)
ազատից (dative plural)
ազատ (accusative singular)
ազատս (accusative plural)
ազատէ (ablative singular)
ազատից (ablative plural)
ազատիւ (instrumental singular)
ազատիւք (instrumental plural)
ազատի (locative singular)
ազատս (locative plural)

xcl-decl-noun

ազատաւք = ազատօք

Armenian: ազատ (azat)

From Parthian 𐭀𐭆𐭀𐭕 (āzāt). See Persian آزاد (âzâd) for more.


գիծ

gic (romanization)
գիծ (nominative singular)
գիծք (nominative plural)
գծի (genitive singular)
գծից (genitive plural)
գծի (dative singular)
գծից (dative plural)
գիծ (accusative singular)
գիծս (accusative plural)
գծէ (ablative singular)
գծից (ablative plural)
գծիւ (instrumental singular)
գծիւք (instrumental plural)
գծի (locative singular)
գիծս (locative plural)
գիծ (nominative singular)
գիծք (nominative plural)
գծի (genitive singular)
գծաց (genitive plural)
գծի (dative singular)
գծաց (dative plural)
գիծ (accusative singular)
գիծս (accusative plural)
գծէ (ablative singular)
գծաց (ablative plural)
գծաւ (instrumental singular)
գծաւք = գծօք (gcawkʻ = gcōkʻ) (instrumental plural)
գծի (locative singular)
գիծս (locative plural)
գիծ (nominative singular)
գիծք (nominative plural)
գծոյ (genitive singular)
գծոց (genitive plural)
գծոյ (dative singular)
գծոց (dative plural)
գիծ (accusative singular)
գիծս (accusative plural)
գծոյ (ablative singular)
գծոց (ablative plural)
գծով (instrumental singular)
գծովք (instrumental plural)
գիծ (locative singular)
գիծս (locative plural)

the evidence for the declension type is post-classical

գծաւք = գծօք

Armenian: գիծ (gic)

→ Udi: гицӏ (gic̣), ҝицӏ (gʲic̣)

The origin is uncertain. According to J̌ahukyan, perhaps from Proto-Indo-European *wih₁-ǵ-, from *weyh₁- (“to go straight, take direction; way, row”), whence Sanskrit वीत (vītá, “line, row”), वीथि (vīthi, “row, line; road, way”) and Latin via (“road”).


ընկեր

head

ընկեր • (ənker)

xcl-noun

ընկեր • (ənker)

ənker (romanization)
ընկեր (nominative singular)
ընկերք (nominative plural)
ընկերի (genitive singular)
ընկերաց (genitive plural)
ընկերի (dative singular)
ընկերաց (dative plural)
ընկեր (accusative singular)
ընկերս (accusative plural)
ընկերէ (ablative singular)
ընկերաց (ablative plural)
ընկերաւ (instrumental singular)
ընկերի (locative singular)
ընկերս (locative plural)

xcl-decl-noun

ընկերաւք = ընկերօք

Armenian: ընկեր (ənker)

From ընդ (ənd) + կեր (ker), so literally "with-eater, messmate, table companion". For the formation compare Gothic 𐌲𐌰𐌷𐌻𐌰𐌹𐌱𐌰 (gahlaiba) and Latin compāniō (English companion). It is possible that the Armenian word was modeled on Latin (from Roman armies in Armenia).

չի՛ք իմ ընկեր

ընկեր զընկեր, այր զընկեր

երդուան այր ընկերի իւրում


համար

hamar (romanization)
համար (nominative singular)
համարք (nominative plural)
համարոյ (genitive singular)
համարոց (genitive plural)
համարոյ (dative singular)
համարոց (dative plural)
համար (accusative singular)
համարս (accusative plural)
համարոյ (ablative singular)
համարոց (ablative plural)
համարով (instrumental singular)
համարովք (instrumental plural)
համար (locative singular)
համարս (locative plural)
համար (nominative singular)
համարք (nominative plural)
համարու (genitive singular)
համարուց (genitive plural)
համարու (dative singular)
համարուց (dative plural)
համար (accusative singular)
համարս (accusative plural)
համարէ (ablative singular)
համարուց (ablative plural)
համարու (instrumental singular)
համարուք (instrumental plural)
համարու (locative singular)
համարս (locative plural)

also i- or i-a-type <i class="Armn mention" lang="xcl">համարի</i> (hamari)

Armenian: համար (hamar)

desc

→? Old Georgian: ჰამარი (hamari) (or directly from Iranian)

Georgian: ამარი (amari)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (ʾmʾl /āmār/, “reckoning, consideration”), Persian همار (hamâr, “number, quantity, measure”), آمار (âmâr, “numeration, calculation”). For further origin see Old Persian *hammārakarah. Old Georgian ჰამარი (hamari) is borrowed from the same source, possibly via Armenian.

cog

հանել թիւ համարոյ

թուով համարով էր ամենայն

ի համար ածել, արկանել, դնել

մտանել ի համար

to be reckoned, numbered, esteemed among

համար դնել ընդ ումեք

համարովք թուոց կատարեալ

համար առնուլ, պահանջել

to ask for an account of, to require one to account for

համար առնել

to find out an explication of, to examine; to take or draw up an inventory of; to take stock

համար տալ

to render an account; to give a reason; to be responsible, to account for

համար առնուլ ի մէջ ծառայից իւրոց

տուր զհամար տնտեսութեան քո

judgement, reckoning, examination, account

ի համար, ի համարի

ընդ մի համար

ընդ մի համար

ի համարի լինել

to be counted as, to pass for, to be reputed, esteemed

ընդ մարդկան կալ ի համարի

ոչ եղեւ ի համարի բան իմ

չէ ինչ ի համարի

համար առնուլ

գիտել, ուսանել, ասել զհամարն

to know, to learn, to say or repeat one's lesson


առաջ

head

առաջ • (aṙaǰ)

xcl-noun

առաջ • (aṙaǰ)

aṙaǰ (romanization)
առաջ (nominative singular)
առաջք (nominative plural)
առաջոյ (genitive singular)
առաջոց (genitive plural)
առաջոյ (dative singular)
առաջոց (dative plural)
առաջ (accusative singular)
առաջս (accusative plural)
առաջոյ (ablative singular)
առաջոց (ablative plural)
առաջով (instrumental singular)
առաջովք (instrumental plural)
առաջ (locative singular)
առաջս (locative plural)

Armenian: առաջ (aṙaǰ), առաջք (aṙaǰkʻ)

յառաջոյ, յառաջոյ կողմանէ

զառաջս ունել, առնուլ

to obviate, to be beforehand, to prevent

առաջ նաւու

ընդ առաջ գնալ, ելանել

առաջք գետոյ

առաջ զօրաց


անուրջ

head

անուրջ • (anurǰ)

xcl-noun

անուրջ • (anurǰ)

anurǰ (romanization)
անուրջ (nominative singular)
անուրջք (nominative plural)
անրջի (genitive singular)
անրջից (genitive plural)
անրջի (dative singular)
անրջից (dative plural)
անուրջ (accusative singular)
անուրջս (accusative plural)
անրջէ (ablative singular)
անրջից (ablative plural)
անրջիւ (instrumental singular)
անրջիւք (instrumental plural)
անրջի (locative singular)
անուրջս (locative plural)
անուրջ (nominative singular)
անուրջք (nominative plural)
անրջոյ (genitive singular)
անրջոց (genitive plural)
անրջոյ (dative singular)
անրջոց (dative plural)
անուրջ (accusative singular)
անուրջս (accusative plural)
անրջոյ (ablative singular)
անրջոց (ablative plural)
անրջով (instrumental singular)
անրջովք (instrumental plural)
անուրջ (locative singular)
անուրջս (locative plural)

Armenian: անուրջ (anurǰ)

From Proto-Indo-European *h₃nōr-yo-; cognate with Ancient Greek ὄναρ (ónar), ὄνειρος (óneiros) and Albanian ëndërr. Perhaps related to ցնոր (cʻnor).


պարապ

parap (romanization)
պարապ (nominative singular)
պարապք (nominative plural)
պարապոյ (genitive singular)
պարապոց (genitive plural)
պարապոյ (dative singular)
պարապոց (dative plural)
պարապ (accusative singular)
պարապս (accusative plural)
պարապոյ (ablative singular)
պարապոց (ablative plural)
պարապով (instrumental singular)
պարապովք (instrumental plural)
պարապ (locative singular)
պարապս (locative plural)

Probably an Iranian borrowing, but the details are uncertain. Bailey explains as *parā- (“beyond”) + *apah (“work”); see Sanskrit अपस् (ápas) for the second part.

պարապ առնուլ

պարապ բերել, պարապ տալ, պարապ լինել


ախտ

axt (romanization)
ախտ (nominative singular)
ախտք (nominative plural)
ախտի (genitive singular)
ախտից (genitive plural)
ախտի (dative singular)
ախտից (dative plural)
ախտ (accusative singular)
ախտս (accusative plural)
ախտէ (ablative singular)
ախտից (ablative plural)
ախտիւ (instrumental singular)
ախտիւք (instrumental plural)
ախտի (locative singular)
ախտս (locative plural)

Armenian: ախտ (axt)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian [script needed] (axt, “bad, ugly, sick; filth, corruption”), Persian آخ (ax), Avestan 𐬀𐬑𐬙𐬌 (axti, “suffering”).

cog

ախտ ցաւոց՝ դառնութիւն

calamity, plague, disaster, anything troublesome

ախտ արտասուաց

ախտ քնոյ

ախտ մահու՝ մահացու

զախտս մահու ջերմանիլ

ախտ մարդահաճութեան

սպաս ունել ախտի, մեծարել զախտ


գիրք

head

գիրք • (girkʻ)


երգ

erg (romanization)
երգ (nominative singular)
երգք (nominative plural)
երգոյ (genitive singular)
երգոց (genitive plural)
երգոյ (dative singular)
երգոց (dative plural)
երգ (accusative singular)
երգս (accusative plural)
երգոյ (ablative singular)
երգոց (ablative plural)
երգով (instrumental singular)
երգովք (instrumental plural)
երգ (locative singular)
երգս (locative plural)

Armenian: երգ (erg)

Inherited from Proto-Indo-European *h₁erkʷ-o-, a derivative of the root *h₁erkʷ- (“to shine; to praise”), with cognates including Sanskrit अर्क (arká, “ray, flash of lightning; praise hymn, song”), ऋच् (ṛc, “radiance; poem, verse”), अर्चति (arcati, “to praise, sing”), Hittite [script needed] (ārku-ᶻⁱ), [script needed] (arku-, “to sing”), Old Irish erc (“sky, heaven”), Tocharian A yärk, Tocharian B yarke (“worship, veneration”).

cog

երգ համառօտ ― erg hamaṙōt ― canzonet

երգս առնուլ

յերգ արկանել

երգ անհեդեդ

նուագարան երգոց

երգ երգոց

յերգ արկանել

յերգ անկանիլ


բարեկամ

barekam (romanization)
բարեկամ (nominative singular)
բարեկամք (nominative plural)
բարեկամի (genitive singular)
բարեկամաց (genitive plural)
բարեկամի (dative singular)
բարեկամաց (dative plural)
բարեկամ (accusative singular)
բարեկամս (accusative plural)
բարեկամէ (ablative singular)
բարեկամաց (ablative plural)
բարեկամաւ (instrumental singular)
բարեկամի (locative singular)
բարեկամս (locative plural)

xcl-decl-noun

բարեկամաւք = բարեկամօք

From բարի (bari) + -ա- (-a-) + կամիմ (kamim), literally “one that wishes well”.

մտերիմ բարեկամ

անկեղծ բարեկամ

ճշմարիտ բարեկամ

անձնանուէր բարեկամ

սիրելի բարեկամ

սուտ բարեկամ


շրթունք

head

շրթունք • (šrtʻunkʻ)


օձ

ōj (romanization)
օձ (nominative singular)
օձք (nominative plural)
օձի (genitive singular)
օձից (genitive plural)
օձի (dative singular)
օձից (dative plural)
օձ (accusative singular)
օձս (accusative plural)
օձէ (ablative singular)
օձից (ablative plural)
օձիւ (instrumental singular)
օձիւք (instrumental plural)
օձի (locative singular)
օձս (locative plural)

Armenian: օձ (ōj)

The original spelling is աւձ (awj), from Proto-Armenian *awǵʰi, from *anʷgi, from Proto-Indo-European *h₂éngʷʰis (“snake”).

Այլ գոյ ինչ եւ յաւձին բարի, զի իմաստուն է․ եւ յառեւծն, զի հզաւր է․ եւ յոչխարն, զի հանդարտ է։
Ayl goy inčʻ ew yawjin bari, zi imastun ē; ew yaṙewcn, zi hzawr ē; ew yočʻxarn, zi handart ē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).6.17

But there is something good in the serpent, for it is wise, and in the lion too, for it is mighty, and in the sheep, for it is gentle.


ամպ

amp (romanization)
ամպ (nominative singular)
ամպք (nominative plural)
ամպոյ (genitive singular)
ամպոց (genitive plural)
ամպոյ (dative singular)
ամպոց (dative plural)
ամպ (accusative singular)
ամպս (accusative plural)
ամպոյ (ablative singular)
ամպոց (ablative plural)
ամպով (instrumental singular)
ամպովք (instrumental plural)
ամպ (locative singular)
ամպս (locative plural)

xcl-decl-noun

an instrumental plural <i class="Armn mention" lang="xcl">ամպաւք</i> (ampawkʻ) is also attested, probably made for rhyming purposes

Armenian: ամպ (amp)

Usually derived from Proto-Indo-European *m̥bʰos, through labial assimilation from *nébʰos (nom. sing.), *n̥bʰés-s (gen. sing.), despite formal difficulties. Related to ամպրոպ (amprop, “thunderstorm”).
The sense of “sponge” is a semantic loan from Persian ابرک (abrak, “little cloud; sponge”).

semantic loan

Զաղեղն իմ եդից յամպս եւ եղիցի ի նշանակ յաւիտենական ուխտին ընդ իս եւ ընդ ամենայն երկիր։
Załełn im edicʻ yamps ew ełicʻi i nšanak yawitenakan uxtin ənd is ew ənd amenayn erkir.

I shall place my bow in the clouds, and it shall be a sign of the eternal covenant between me and the earth.


քամի

head

քամի • (kʻami)

xcl-noun

քամի • (kʻami)

kʻami (romanization)
քամի (nominative singular)
քամիք (nominative plural)
քամւոյ (genitive singular)
քամեաց (genitive plural)
քամւոյ (dative singular)
քամեաց (dative plural)
քամի (accusative singular)
քամիս (accusative plural)
քամւոյ (ablative singular)
քամեաց (ablative plural)
քամեաւ (instrumental singular)
քամեաւք = քամեօք (kʻameawkʻ = kʻameōkʻ) (instrumental plural)
քամի (locative singular)
քամիս (locative plural)
քամի (nominative singular)
քամիք (nominative plural)
քամոյ (genitive singular)
քամոց (genitive plural)
քամոյ (dative singular)
քամոց (dative plural)
քամի (accusative singular)
քամիս (accusative plural)
քամոյ (ablative singular)
քամոց (ablative plural)
քամով (instrumental singular)
քամովք (instrumental plural)
քամի (locative singular)
քամիս (locative plural)

xcl-decl-noun

քամեաւք = քամեօք

Armenian: քամի (kʻami)

unk

unknown