միտ

mit (romanization)
միտ (nominative singular)
միտք (nominative plural)
մտի (genitive singular)
մտաց (genitive plural)
մտի (dative singular)
մտաց (dative plural)
միտ (accusative singular)
միտս (accusative plural)
մտէ (ablative singular)
մտաց (ablative plural)
մտաւ (instrumental singular)
մտաւք = մտօք (mtawkʻ = mtōkʻ) (instrumental plural)
մտի (locative singular)
միտս (locative plural)

xcl-decl-noun

մտաւք = մտօք

Armenian: միտք (mitkʻ), միտ (mit)

Inherited from some formation with a lengthened grade Proto-Indo-European *mēd- of the root *med-.

ըստ մտի, ըստ միտս

at one's will or pleasure; according to one's fancy, liking, desire, etc.

ըմբռնումն մտաց

մարդկեղէն միտք

հասարակաց միտք

միտք անմտութեան

միտք անարգութեան

միտք առակիս

the moral of the fable, or of the apologue

ուղիղ մտօք

պարզ մտօք

սրտի մտօք

ազնուական միտք

արդարակորով միտք

խորախորհուրդ միտք

վսեմ միտք

հաստատուն/անյողդողդ միտք

լուսաւորեալ միտք

ընդարձակ միտք

եռանդուն միտք

սուր միտք

թափանցող միտք

արգասաւոր միտք

հնարագիւտ միտք

թեթեւ միտք

անարգասաւոր միտք

շփոթ միտք

ցրուեալ միտք

տկար միտք

ունել ի մտի

to have the design or intention, to propose to oneself, to project

ի միտս լինել, գալ, միտս ուսանել

to regain one's intellectual faculties, to be restored to one's senses, to awake

դնել ի մտի, հաստատել ի միտս

to form a resolution, to take into one's head, to he determined, to resolve, to project, to propose, to presume, to imagine

միտ դնել

to be attentive, to apply or devote oneself to, to observe, to regard, to consider with care, to think, to reflect

ի միտս առնուլ

to understand, to comprehend, to perceive, to conceive, to know, to remark; to study, to learn by heart

զմտաւ/ընդ միտ ածել

to consider, to regard attentively, to meditate, to recollect, to imagine

աշխատ առնել զմիտս

to fatigue the mind, to rack one's brains

անկանել ի մտաց

to be out of one's mind or senses, to lose one's senses, to be crazy

անկանե/ելանել ի մտաց

to escape or slip from one's memory; to forget

միտս դնել

դնել ի մտի ուրուք

to suggest, to insinuate, to hint, to intimate, to entangle, to involve

ընդ միտ մտանել, ըստ մտի լինել

to please, to gain one's affection or good will, to conciliate one's favour, to insinuate oneself in the good graces of, to win one's favour

ընդ միտ տանել

to take offence at, to be offended, to take ill, to take a pique, to be nettled

արկանել ի միտս

տալ ի միտ առնուլ

փոխել զմիտս, շրջիլ ի մտաց

to think better of, to change or alter one's mind or intention

ի չար կամ ի բարւոք միտս առնուլ

գերել զմիտս

ընդ միտս անկանել ուրուք

to occur to mind, to enter the imagination or thoughts

հանել ինչ ի մտաց ուրուք

to drive out of one's head, to persuade to the contrary

միտս ունել

ասել ի մտաց

ընդ միտս արկանել

բարգաւաճել, կրթել զմիտս

to cultivate, to form the mind, to improve

այսր անդր մաղել զմիտս

անխիղճ միտս ունել

ի մտի պահել

բարձրանալ ի միտս իւր

միտ առնել

ընդ միտս հարկանիլ

to occur, to come to mind or memory, to recollect

առնել ի մտաց իւրոց

to do without intention, to do unintentionally

առ ի միտս առնուլ

իսկ առ ի միտս

բազումք ի միտս ունողաց

the generality of intelligent persons, most witty people

ոչ ոք ի միտս ունողացն

եդեալ էր ի մտի

չառնում ինչ ի միտ

I understand nothing of it, I don't understand it, I am quite at a loss

անմարթ է ի միտ առնուլ զայն

nothing can be known about it, it is impenetrable, it's marvelously obscure

միտք իմ առ իս դարձան

եւ ոչ ի միտս անգամ անկեալ էր նորա

խորհէի եւ ասէի ընդ միտս

յորմէ ի միտ առնուլ է

բազում անգամ եղեւ ինձ ի մտի

I was more than once tempted to, I several times intended to

գայ ի միտս իմ

it has just come into my thoughts, mind or head

ստէպ ի մտի իմում յեղյեղեմ զայն

այս են միտք բանիցս

նա չառնու ինչ ի միտ

he understands nothing of it, he knows nothing about it, it is Chinese to him

այսպէս եցոյց զչարութիւն մտաց իւրոց

thus he betrayed his malicious intention

զմտաւ ածեմ

(frequently in the plural) mind, intellect, understanding; sense, judgement, reason, intelligence; thought, idea; intention, design, project; opinion; advice, counsel; meaning, intent; maxim


եբրայեցի

head

եբրայեցի • (ebrayecʻi)

xcl-noun

եբրայեցի • (ebrayecʻi)

ebrayecʻi (romanization)
եբրայեցի (nominative singular)
եբրայեցիք (nominative plural)
եբրայեցւոյ (genitive singular)
եբրայեցւոց (genitive plural)
եբրայեցւոյ (dative singular)
եբրայեցւոց (dative plural)
եբրայեցի (accusative singular)
եբրայեցիս (accusative plural)
եբրայեցւոյ (ablative singular)
եբրայեցւոց (ablative plural)
եբրայեցւով (instrumental singular)
եբրայեցւովք (instrumental plural)
եբրայեցի (locative singular)
եբրայեցիս (locative plural)

Armenian: եբրայեցի (ebrayecʻi)

Ancient Greek Ἑβραῖος (Hebraîos) + -եցի (-ecʻi)

af

Եւ սա ոչ ինչ նմանութիւն ունէր յինքեան զդստերացն Եգիպտացւոց, այլ էր ամենևին նմանեալ դստերացն Եբրայեցւոց․ մեծ էր իբրև զՍառա և գեղեցիկ իբրև զՌեբեկա և վայելուչ քան զՌաքէլ։

10/11th century?, Joseph and Aseneth 1.5

Translation by J. Issaverdens
She bore no resemblance at all to the daughters of the Egyptians, but was like unto the daughters of the Hebrews. She was tall as Sarah, and fair-looking as Rebekah, and more graceful than Rachel.

Ew sa očʻ inčʻ nmanutʻiwn unēr yinkʻean zdsteracʻn Egiptacʻwocʻ, ayl ēr amenewin nmaneal dsteracʻn Ebrayecʻwocʻ; mec ēr ibrew zSaṙa ew gełecʻik ibrew zṘebeka ew vayelučʻ kʻan zṘakʻēl.


շամփուր

head

շամփուր • (šampʻur)

xcl-noun

շամփուր • (šampʻur)

šampʻur (romanization)
շամփուր (nominative singular)
շամփուրք (nominative plural)
շամփրոյ (genitive singular)
շամփրոց (genitive plural)
շամփրոյ (dative singular)
շամփրոց (dative plural)
շամփուր (accusative singular)
շամփուրս (accusative plural)
շամփրոյ (ablative singular)
շամփրոց (ablative plural)
շամփրով (instrumental singular)
շամփրովք (instrumental plural)
շամփուր (locative singular)
շամփուրս (locative plural)
շամփուր (nominative singular)
շամփուրք (nominative plural)
շամփրի (genitive singular)
շամփրաց (genitive plural)
շամփրի (dative singular)
շամփրաց (dative plural)
շամփուր (accusative singular)
շամփուրս (accusative plural)
շամփրէ (ablative singular)
շամփրաց (ablative plural)
շամփրաւ (instrumental singular)
շամփրի (locative singular)
շամփուրս (locative plural)

xcl-decl-noun

շամփրաւք = շամփրօք

Armenian: շամփուր (šampʻur)

→ Russian: шампур (šampur)

→ Old Georgian: შამფური (šampuri)

Georgian: შამფური (šampuri)

ի շամփուր հարկանել

to spit, to put upon the spit; to run or to pierce through and through, to transpierce


տօն

tōn (romanization)
տօն (nominative singular)
տօնք (nominative plural)
տօնի (genitive singular)
տօնից (genitive plural)
տօնի (dative singular)
տօնից (dative plural)
տօն (accusative singular)
տօնս (accusative plural)
տօնէ (ablative singular)
տօնից (ablative plural)
տօնիւ (instrumental singular)
տօնիւք (instrumental plural)
տօնի (locative singular)
տօնս (locative plural)

Armenian: տոն (ton)

The original spelling is տաւն (tawn), from Proto-Indo-European *dh₂p-ni- from *deh₂p-.

տօն նշանաւոր, հանդիսաւոր, մեծահանդես

օր տօնի

ամենաժողով տօն

տօն անուան

տօն ամենայն սրբոց

տօն մարմնոյ եւ արեան Տեառն

տօն անմեղ մանկանց ― tōn anmeł mankancʻ ― Childermas-day

սրբել, խմբել, կատարել, տօնել զտօն

to keep, to observe, to celebrate a feast

շնորհաւորել ուրուք զտօն իւր

to wish a person many happy returns of the day

կարգեցին ամ յամէ զօրն զայն տօն տարեկանաց

it was ordered that this day be annually commemorated

kargecʻin am yamē zōrn zayn tōn tarekanacʻ


ճիգն

head

ճիգն • (čign)

xcl-noun

ճիգն • (čign)

čign (romanization)
ճիգն (nominative singular)
ճգունք (nominative plural)
ճգան (genitive singular)
ճգանց (genitive plural)
ճգան (dative singular)
ճգանց (dative plural)
ճիգն (accusative singular)
ճգունս (accusative plural)
ճգանէ (ablative singular)
ճգանց (ablative plural)
ճգամբ (instrumental singular)
ճգամբք (instrumental plural)
ճգան (locative singular)
ճգունս (locative plural)

Armenian: ճիգ (čig)

ճիգն ի ճիգն

close or hard by, one after the other, without intervals

ամենայն ճգամբք

ճգունք մարտի

տանել մեծամեծ ճգանց

զամենայն յանձին ունել, թափել, ի մեջ առնուլ, բազում ճգունս առնել

to strive or struggle hard, to do one's best or utmost, to redouble one's endeavours, to make superhuman efforts

zamenayn yanjin unel, tʻapʻel, i meǰ aṙnul, bazum čguns aṙnel

ճիգն դնել

to make an effort, to strive, to endeavour

դնել զյետին ճիգն, յետին ճգամբք գուն գործել

dnel zyetin čign, yetin čgambkʻ gun gorcel

effort, endeavour, attempt, study; labour, work, pains, suffering, hardship, toil, fatigue; danger, hazard, jeopardy; crisis; conflict, contest, combat, fight; austere or ascetic life


ապաթարց

head

ապաթարց • (apatʻarcʻ)

xcl-noun

ապաթարց • (apatʻarcʻ)

apatʻarcʻ (romanization)
ապաթարց (nominative singular)
ապաթարցք (nominative plural)
ապաթարցի (genitive singular)
ապաթարցից (genitive plural)
ապաթարցի (dative singular)
ապաթարցից (dative plural)
ապաթարց (accusative singular)
ապաթարցս (accusative plural)
ապաթարցէ (ablative singular)
ապաթարցից (ablative plural)
ապաթարցիւ (instrumental singular)
ապաթարցիւք (instrumental plural)
ապաթարցի (locative singular)
ապաթարցս (locative plural)

Armenian: ապաթարց (apatʻarcʻ)

Calque of Ancient Greek ἀπόστροφος (apóstrophos, “accent of elision”), from ἀπό (apó, “away”) + στρέφω (stréphō, “to turn”), which was translated as *ապադարձ (*apadarj), from ապա- (apa-, “away; negative prefix”) + դարձ (darj, “turn”), but written as ապաթարց (apatʻarcʻ) because of the dialectal pronunciation adopted by the Hellenizing School. See բդեդ (bded) for more examples of such a pronunciation.


խոլորձ

Armenian: խոլորձ (xolorj)

The first part is probably խոլ (xol, “swelling, tonsil, gland”), the second contains որձիք (orjikʻ, “testicles”), because of the form of orchid's root. Compare Ancient Greek ὄρχις (órkhis) with the same semantic development.


ուղ

uł (romanization)
ուղ (nominative singular)
ուղք (nominative plural)
ուղ (accusative singular)
ուղս (accusative plural)
ուղս (locative plural)

This is either a misspelling of ուղի (ułi) or it preserves the primitive root of the latter, ուղ- (uł-), found also in ուղարկեմ (ułarkem), instead of *ուղերկեմ (*ułerkem).

(post-Classical) stairs; bridge; way or passage


մանրագոր

manragor (romanization)
մանրագոր (nominative singular)
մանրագորք (nominative plural)
մանրագորի (genitive singular)
մանրագորաց (genitive plural)
մանրագորի (dative singular)
մանրագորաց (dative plural)
մանրագոր (accusative singular)
մանրագորս (accusative plural)
մանրագորէ (ablative singular)
մանրագորաց (ablative plural)
մանրագորաւ (instrumental singular)
մանրագորի (locative singular)
մանրագորս (locative plural)

xcl-decl-noun

մանրագորաւք = մանրագորօք

desc

→ Armenian: մանրագոր (manragor) (learned)

From Ancient Greek μανδραγόρας (mandragóras).

Սոյնպէս եւ գունակ գունակ եւ երփն երփն ծաղկանցն․ որպէս մանրագորն եւ վարդն եւ շուշանն եւ ասպազանն եւ յասմիկն եւ անիարն եւ սմնակն եւ ներգիսն եւ շամպղիտակն եւ մեղրուկն, հօրօտն եւ մօրօտն եւ մանիշակն․ եւ այլն ամենայն համասպրամ ծաղկանցն եւ ծառոցն բոյսք բողբոջոցն գարնանւոյն երեւեսցին յետ ձմերանւոյն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 645

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the various kinds and colors of flowers, like the mandrake and rose, and lily and soldanel, and jasmin and lotus, and sumach and narcissus, and arum and lungwort, and hyacinth and poppy and violet. And of all the other fragrant flowers and trees, the budding shoots will appear in spring after the winter.

Soynpēs ew gunak gunak ew erpʻn erpʻn całkancʻn; orpēs manragorn ew vardn ew šušann ew aspazann ew yasmikn ew aniarn ew smnakn ew nergisn ew šampłitakn ew mełrukn, hōrōtn ew mōrōtn ew manišakn; ew ayln amenayn hamaspram całkancʻn ew caṙocʻn boyskʻ bołboǰocʻn garnanwoyn erewescʻin yet jmeranwoyn.


մարգագետին

margagetin (romanization)
մարգագետին (nominative singular)
մարգագետինք (nominative plural)
մարգագետնոյ (genitive singular)
մարգագետնոց (genitive plural)
մարգագետնոյ (dative singular)
մարգագետնոց (dative plural)
մարգագետին (accusative singular)
մարգագետինս (accusative plural)
մարգագետնոյ (ablative singular)
մարգագետնոց (ablative plural)
մարգագետնով (instrumental singular)
մարգագետնովք (instrumental plural)
մարգագետին (locative singular)
մարգագետինս (locative plural)

xcl-decl-noun

մարգագետնովք

Armenian: մարգագետին (margagetin)

mossy ground, turf, grass, pasture, herbage, meadow, mead


մորթի

head

մորթի • (mortʻi)

xcl-noun

մորթի • (mortʻi)

mortʻi (romanization)
մորթի (nominative singular)
մորթիք (nominative plural)
մորթւոյ (genitive singular)
մորթեաց (genitive plural)
մորթւոյ (dative singular)
մորթեաց (dative plural)
մորթի (accusative singular)
մորթիս (accusative plural)
մորթւոյ (ablative singular)
մորթեաց (ablative plural)
մորթեաւ (instrumental singular)
մորթի (locative singular)
մորթիս (locative plural)

xcl-decl-noun

մորթեաւք = մորթեօք


կաւ

kaw (romanization)
կաւ (nominative singular uncountable)
կաւոյ (genitive singular uncountable)
կաւոյ (dative singular uncountable)
կաւ (accusative singular uncountable)
կաւոյ (ablative singular uncountable)
կաւով (instrumental singular uncountable)
կաւ (locative singular uncountable)
կաւ (nominative singular uncountable)
կաւու (genitive singular uncountable)
կաւու (dative singular uncountable)
կաւ (accusative singular uncountable)
կաւէ (ablative singular uncountable)
կաւու (instrumental singular uncountable)
կաւու (locative singular uncountable)

Armenian: կավ (kav)
→ Turkish: gav

հոռոմ, մատնեհարած/նշաւոր կաւ ― hoṙom, matneharac/nšawor kaw ― bole, bolary earth

ծեփել կաւով


կաւագործ

kawagorc (romanization)
կաւագործ (nominative singular)
կաւագործք (nominative plural)
կաւագործի (genitive singular)
կաւագործաց (genitive plural)
կաւագործի (dative singular)
կաւագործաց (dative plural)
կաւագործ (accusative singular)
կաւագործս (accusative plural)
կաւագործէ (ablative singular)
կաւագործաց (ablative plural)
կաւագործաւ (instrumental singular)
կաւագործի (locative singular)
կաւագործս (locative plural)

կաւագործաւք = կաւագործօք

Armenian: կավագործ (kavagorc)

From կաւ (kaw) + -ա- (-a-) + գործեմ (gorcem).

ի կաւագործի կալ


բրուտ

head

բրուտ • (brut)

xcl-noun

բրուտ • (brut)

brut (romanization)
բրուտ (nominative singular)
բրուտք (nominative plural)
բրտի (genitive singular)
բրտից (genitive plural)
բրտի (dative singular)
բրտից (dative plural)
բրուտ (accusative singular)
բրուտս (accusative plural)
բրտէ (ablative singular)
բրտից (ablative plural)
բրտիւ (instrumental singular)
բրտիւք (instrumental plural)
բրտի (locative singular)
բրուտս (locative plural)
բրուտ (nominative singular)
բրուտք (nominative plural)
բրտի (genitive singular)
բրտաց (genitive plural)
բրտի (dative singular)
բրտաց (dative plural)
բրուտ (accusative singular)
բրուտս (accusative plural)
բրտէ (ablative singular)
բրտաց (ablative plural)
բրտաւ (instrumental singular)
բրտաւք = բրտօք (brtawkʻ = brtōkʻ) (instrumental plural)
բրտի (locative singular)
բրուտս (locative plural)

xcl-decl-noun

բրտաւք = բրտօք

desctree

Armenian: բրուտ (brut)
→ Northern Kurdish: pirûd
→ Ottoman Turkish: پورود (purud)
Turkish: purut


այրի

ayri (romanization)
այրի (nominative singular)
այրիք (nominative plural)
այրւոյ (genitive singular)
այրեաց (genitive plural)
այրւոյ (dative singular)
այրեաց (dative plural)
այրի (accusative singular)
այրիս (accusative plural)
այրւոյ (ablative singular)
այրեաց (ablative plural)
այրեաւ (instrumental singular)
այրեաւք = այրեօք (ayreawkʻ = ayreōkʻ) (instrumental plural)
այրի (locative singular)
այրիս (locative plural)

xcl-decl-noun

այրեաւք = այրեօք

Through haplology from Proto-Armenian *ananiríya-, from Proto-Indo-European *n̥-h₂nēr-yeh₂-, composed of the privative prefix *n̥-, whence ան- (an-), and *h₂nḗr (“man, husband”), whence այր (ayr).


քարտ

head

քարտ • (kʻart)

xcl-noun

քարտ • (kʻart)

kʻart (romanization)
քարտ (nominative singular)
քարտք (nominative plural)
քարտի (genitive singular)
քարտից (genitive plural)
քարտի (dative singular)
քարտից (dative plural)
քարտ (accusative singular)
քարտս (accusative plural)
քարտէ (ablative singular)
քարտից (ablative plural)
քարտիւ (instrumental singular)
քարտիւք (instrumental plural)
քարտի (locative singular)
քարտս (locative plural)

xcl-decl-noun

an ablative <i class="Armn mention" lang="xcl">քարտանէ</i> (kʻartanē) is also attested

desc

→ Armenian: քարտ (kʻart), քարտեզ (kʻartez), քարտես (kʻartes) (learned)

→ Old Georgian: ქარტეზი (karṭezi)

From Ancient Greek χάρτης (khártēs, “sheet of paper”).


քարտէզ

head

քարտէզ • (kʻartēz)

xcl-noun

քարտէզ • (kʻartēz)

kʻartēz (romanization)
քարտէզ (nominative singular)
քարտէզք (nominative plural)
քարտիզի (genitive singular)
քարտիզից (genitive plural)
քարտիզի (dative singular)
քարտիզից (dative plural)
քարտէզ (accusative singular)
քարտէզս (accusative plural)
քարտիզէ (ablative singular)
քարտիզից (ablative plural)
քարտիզիւ (instrumental singular)
քարտիզիւք (instrumental plural)
քարտիզի (locative singular)
քարտէզս (locative plural)
քարտէզ (nominative singular)
քարտէզք (nominative plural)
քարտիզի (genitive singular)
քարտիզաց (genitive plural)
քարտիզի (dative singular)
քարտիզաց (dative plural)
քարտէզ (accusative singular)
քարտէզս (accusative plural)
քարտիզէ (ablative singular)
քարտիզաց (ablative plural)
քարտիզաւ (instrumental singular)
քարտիզի (locative singular)
քարտէզս (locative plural)

xcl-decl-noun

քարտիզաւք = քարտիզօք


առանցք

head

առանցք • (aṙancʻkʻ)

xcl-noun

առանցք • (aṙancʻkʻ)

aṙancʻkʻ (romanization)
առանցք (nominative plural)
առանցից (genitive plural)
առանցից (dative plural)
առանցս (accusative plural)
առանցից (ablative plural)
առանցիւք (instrumental plural)
առանցս (locative plural)

→ Armenian: առանցք (aṙancʻkʻ) (learned)

From the preposition առ (aṙ) + անցք (ancʻkʻ).


ակումբ

head

ակումբ • (akumb)

xcl-noun

ակումբ • (akumb)

akumb (romanization)
ակումբ (nominative singular)
ակումբք (nominative plural)
ակմբի (genitive singular)
ակմբից (genitive plural)
ակմբի (dative singular)
ակմբից (dative plural)
ակումբ (accusative singular)
ակումբս (accusative plural)
ակմբէ (ablative singular)
ակմբից (ablative plural)
ակմբիւ (instrumental singular)
ակմբիւք (instrumental plural)
ակմբի (locative singular)
ակումբս (locative plural)
ակումբ (nominative singular)
ակումբք (nominative plural)
ակըմբի (genitive singular)
ակըմբից (genitive plural)
ակըմբի (dative singular)
ակըմբից (dative plural)
ակումբ (accusative singular)
ակումբս (accusative plural)
ակըմբէ (ablative singular)
ակըմբից (ablative plural)
ակըմբիւ (instrumental singular)
ակըմբիւք (instrumental plural)
ակըմբի (locative singular)
ակումբս (locative plural)

desc

Armenian: → ակումբ (akumb) (learned), > ակում (akum) (inherited)

→ Old Georgian: აკუმი (aḳumi)

The origin is unknown.
According to Ačaṙyan, Old Georgian აკუმი (aḳumi, “chair, bench; pile, heap”) is borrowed from Armenian. For -բ (-b) he compares պատշգամ (patšgam) : պատշգամբ (patšgamb), սալամ (salam) : սալամբ (salamb).

unk

unknown

cog

ակումբ մաշկեայ

ակումբ բոլորել՝ առնուլ

to assemble, to sit in a circle; to feast together

(by extension) assembly, company of spectators


մակարդակ

makardak (romanization)
մակարդակ (nominative singular)
մակարդակք (nominative plural)
մակարդակի (genitive singular)
մակարդակաց (genitive plural)
մակարդակի (dative singular)
մակարդակաց (dative plural)
մակարդակ (accusative singular)
մակարդակս (accusative plural)
մակարդակէ (ablative singular)
մակարդակաց (ablative plural)
մակարդակաւ (instrumental singular)
մակարդակի (locative singular)
մակարդակս (locative plural)

xcl-decl-noun

մակարդակաւք = մակարդակօք

desc

→ Armenian: մակարդակ (makardak) (learned)


փոշտ

head

փոշտ • (pʻošt)

xcl-noun

փոշտ • (pʻošt)

pʻošt (romanization)
փոշտ (nominative singular)
փոշտք (nominative plural)
փոշտի (genitive singular)
փոշտի (dative singular)
փոշտ (accusative singular)
փոշտս (accusative plural)
փոշտէ (ablative singular)
փոշտի (locative singular)
փոշտս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: փոշտ (pʻošt)


ծառայ

head

ծառայ • (caṙay)

xcl-noun

ծառայ • (caṙay)

caṙay (romanization)
ծառայ (nominative singular)
ծառայք (nominative plural)
ծառայի (genitive singular)
ծառայից (genitive plural)
ծառայի (dative singular)
ծառայից (dative plural)
ծառայ (accusative singular)
ծառայս (accusative plural)
ծառայէ (ablative singular)
ծառայից (ablative plural)
ծառայիւ (instrumental singular)
ծառայիւք (instrumental plural)
ծառայի (locative singular)
ծառայս (locative plural)

Armenian: ծառա (caṙa)

Of Hurro-Urartian origin. Compare Hurrian 𒊍𒋛𒊑 (as-si-ri /assiri, (pl: sarre)/, “live booty, captive”), itself from Akkadian 𒇽𒀀𒋛𒊒 (^(LU₂)a-si-ru /asīru/, “captive, prisoner of war, one who is taken in bonds; foreign worker”), from Proto-Semitic *ʔasīr- (“captive”).

der

նուաճիցե՞ս զնա ծառայ յաւիտենական։

Translation by Claude E. Cox
Will you subdue it as your perpetual slave?


ասորի

asori (romanization)
ասորի (nominative singular)
ասորիք (nominative plural)
ասորւոյ (genitive singular)
ասորեաց (genitive plural)
ասորւոյ (dative singular)
ասորեաց (dative plural)
ասորի (accusative singular)
ասորիս (accusative plural)
ասորւոյ (ablative singular)
ասորեաց (ablative plural)
ասորեաւ (instrumental singular)
ասորի (locative singular)
ասորիս (locative plural)
ասորի (nominative singular)
ասորիք (nominative plural)
ասորւոյ (genitive singular)
ասորւոց (genitive plural)
ասորւոյ (dative singular)
ասորւոց (dative plural)
ասորի (accusative singular)
ասորիս (accusative plural)
ասորւոյ (ablative singular)
ասորւոց (ablative plural)
ասորւով (instrumental singular)
ասորւովք (instrumental plural)
ասորի (locative singular)
ասորիս (locative plural)
ասորի (nominative singular)
ասորիք (nominative plural)
ասորոյ (genitive singular)
ասորոց (genitive plural)
ասորոյ (dative singular)
ասորոց (dative plural)
ասորի (accusative singular)
ասորիս (accusative plural)
ասորոյ (ablative singular)
ասորոց (ablative plural)
ասորով (instrumental singular)
ասորովք (instrumental plural)
ասորի (locative singular)
ասորիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ասորեաւք = ասորեօք

Armenian: ասորի (asori)

Borrowed from Iranian: compare Parthian 𐭀𐭎𐭅𐭓 (ʾswr /Āsōr/). Ultimately from Akkadian 𒀸𒋩𒆠 (Aššūr),

զՈվքս զանդրանիկն նորա եւ զԲաւ զեղբայր նորա եւ զԿամուէլ հայր Ասորւոց
zOvkʻs zandranikn nora ew zBaw zełbayr nora ew zKamuēl hayr Asorwocʻ

Uz the first-born, and Baux his brother, and Camuel the father of the Syrians

Translation by Brenton Septuagint Translation

Syriac Christianity
w:Syriac Christianity

Classical Syriac
Classical Syriac#English

Syriac, Syrian (member of an ethnoreligious grouping indigenous to Syria and Mesopotamia, practicing Syriac Christianity and speaking Classical Syriac)


պարանոց

head

պարանոց • (paranocʻ)

xcl-noun

պարանոց • (paranocʻ)

paranocʻ (romanization)
պարանոց (nominative singular)
պարանոցք (nominative plural)
պարանոցի (genitive singular)
պարանոցաց (genitive plural)
պարանոցի (dative singular)
պարանոցաց (dative plural)
պարանոց (accusative singular)
պարանոցս (accusative plural)
պարանոցէ (ablative singular)
պարանոցաց (ablative plural)
պարանոցաւ (instrumental singular)
պարանոցի (locative singular)
պարանոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

պարանոցաւք = պարանոցօք

desc

→ Armenian: պարանոց (paranocʻ) (learned)

From պարանիմ (paranim, “to turn”) + -ոց (-ocʻ, tool-suffix); typologically compare Latin collum.

af

պարանոց ծովու

պարանոց սրուակաց

զոյգ պարանոցին

անականել զպարանոցաւ/ի վերայ պարանոցի ուրուք

anakanel zparanocʻaw/i veray paranocʻi urukʻ

գնալ ի բարձր պարանոց

to walk proudly or majestically, to strut

կորացուցանել, դարձուցանել զպարանոց


փոյթ

head

փոյթ • (pʻoytʻ)

xcl-noun

փոյթ • (pʻoytʻ)

pʻoytʻ (romanization)
փոյթ (nominative singular)
փոյթք (nominative plural)
փութոյ (genitive singular)
փութոց (genitive plural)
փութոյ (dative singular)
փութոց (dative plural)
փոյթ (accusative singular)
փոյթս (accusative plural)
փութոյ (ablative singular)
փութոց (ablative plural)
փութով (instrumental singular)
փութովք (instrumental plural)
փոյթ (locative singular)
փոյթս (locative plural)

From Proto-Indo-European *(s)pewd-to-, from *spewd-. Cognates include Ancient Greek σπουδή (spoudḗ, “haste, speed”), σπεύδω (speúdō, “hasten”), Albanian punë (“job, labor”), Welsh ffwdan (“fuss”), Lithuanian spáusti (“to press”) and Latin pudet.

cog

փոյթ պնդութեան

փութոյ պնդութեամբ

eagerly, carefully, earnestly, ardently, passionately

փոյթ առնել, ունել, դնել, փոյթ ի մէջ առնուլ, փոյթ յանձին ունել

to be or zealous about, to apply oneself with diligence to, to take to heart, to be warm about, to endeavour or strive to

pʻoytʻ aṙnel, unel, dnel, pʻoytʻ i mēǰ aṙnul, pʻoytʻ yanjin unel

փոյթ տանել

to take care of, to care, to solicit, to watch

փոյթ ի մէջ առեալ

մեզ չէ փոյթ

that is no matter to us, what is that to us?

չէ փոյթ, չէ ինչ փոյթ

čʻē pʻoytʻ, čʻē inčʻ pʻoytʻ

ոչ զի զաղքատաց ինչ փոյթ էր նմա

փոյթ մեծ էր նորա այսմ

ոչ փոյթ ինչ առնեմ

ամենայն փոյթ նոցա

զի՞ փոյթ է

what does that matter? what does it signify? what of that?

զի՞ փոյթ է քեզ

what is that to you? what does it matter to you?

զի՞ փոյթ է ինձ

what does it concern me? what does it matter to me? nonsense!

չէ փոյթ ինձ

it is no matter to me, it is all the same to me, I don't care about it, I am indifferent about it

փոյթ ինչ չառնէր

he did not take it into account, he took no heed of it

չառնեն ինչ փոյթ զիմեքէ

care, solicitude, study, attention, entreaty; diligence, promptitude, activity, celerity, hast, hurry


աղքատ

head

աղքատ • (ałkʻat)

xcl-noun

աղքատ • (ałkʻat)

ałkʻat (romanization)
աղքատ (nominative singular)
աղքատք (nominative plural)
աղքատի (genitive singular)
աղքատաց (genitive plural)
աղքատի (dative singular)
աղքատաց (dative plural)
աղքատ (accusative singular)
աղքատս (accusative plural)
աղքատէ (ablative singular)
աղքատաց (ablative plural)
աղքատաւ (instrumental singular)
աղքատի (locative singular)
աղքատս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղքատաւք = աղքատօք

o-type genitive աղքատոյ (ałkʻatoy) and instrumental աղքատով (ałkʻatov) are attested in the Bible translation

Armenian: աղքատ (aġkʻat)

→ Old Georgian: ალქატი (alkaṭi)

Georgian: ალქატი (alkaṭi)

Usually derived from Proto-Indo-European *oliko-, from *h₃léyg- (“indigent, needy, ill”) + -ատ (-at), with such cognates as Ancient Greek ὀλίγος (olígos, “few, little”), λοιγός (loigós, “disaster”), Old Irish liach (“miserable”), Old Prussian licuts (“little”), Lithuanian liẽknas (“slim”), ligà (“illness”), Albanian lig (“evil, bad”).
But Martirosyan prefers a derivation from *աղխհատ (*ałxhat, “devoided of properties, having no possessions”), composed of աղխ (ałx) + -ատ (-at).


կուժ

head

կուժ • (kuž)

xcl-noun

կուժ • (kuž)

kuž (romanization)
կուժ (nominative singular)
կուժք (nominative plural)
կժոյ (genitive singular)
կժոց (genitive plural)
կժոյ (dative singular)
կժոց (dative plural)
կուժ (accusative singular)
կուժս (accusative plural)
կժոյ (ablative singular)
կժոց (ablative plural)
կժով (instrumental singular)
կժովք (instrumental plural)
կուժ (locative singular)
կուժս (locative plural)

Armenian: կուժ (kuž)

A Middle Iranian borrowing. Compare Khotanese [script needed] (kūysa-), Persian کوزه (kuza, “earthen bottle with a long narrow neck for water”) and Rutul кӏуж (ḳuž, “earthenware jug”).

cog

pitcher, jug, jar, water-pot (earthen or wooden, big or small)


ցաւ

head

ցաւ • (cʻaw)

xcl-noun

ցաւ • (cʻaw)

cʻaw (romanization)
ցաւ (nominative singular)
ցաւք (nominative plural)
ցաւոյ (genitive singular)
ցաւոց (genitive plural)
ցաւոյ (dative singular)
ցաւոց (dative plural)
ցաւ (accusative singular)
ցաւս (accusative plural)
ցաւոյ (ablative singular)
ցաւոց (ablative plural)
ցաւով (instrumental singular)
ցաւովք (instrumental plural)
ցաւ (locative singular)
ցաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

the plural instrumental can be i-a-type <i class="Armn mention" lang="xcl">ցաւօք</i> (cʻawōkʻ)

Armenian: ցավ (cʻav), ցավոք (cʻavokʻ)

ցաւովք

դառնակսկիծ ցաւ

sharp, smarting, poignant or bitter pain

ցաւք ցանկութեան ― cʻawkʻ cʻankutʻean ― concupiscence

ի ցաւս լինել, ցաւս կրել, տանել/բերել ցաւոց

to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain

i cʻaws linel, cʻaws krel, tanel/berel cʻawocʻ

մեղմել զցաւս

դժոխըմբեր կալաւ զիս ցաւ

փարատեցան յինէն ցաւք իմ

I have no more illness, I am free from pain

ցաւ է ինձ

it displeases me, I am vexed, I am very sorry

(figuratively) sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness; regret

ցաւ սրբազան

զմահու ցաւ ջերանիլ


երգիոն

ergion (romanization)
երգիոն (nominative singular)
երգիոնք (nominative plural)
երգիոնի (genitive singular)
երգիոնից (genitive plural)
երգիոնի (dative singular)
երգիոնից (dative plural)
երգիոն (accusative singular)
երգիոնս (accusative plural)
երգիոնէ (ablative singular)
երգիոնից (ablative plural)
երգիոնիւ (instrumental singular)
երգիոնիւք (instrumental plural)
երգիոնի (locative singular)
երգիոնս (locative plural)
երգիոն (nominative singular)
երգիոնք (nominative plural)
երգիոնի (genitive singular)
երգիոնաց (genitive plural)
երգիոնի (dative singular)
երգիոնաց (dative plural)
երգիոն (accusative singular)
երգիոնս (accusative plural)
երգիոնէ (ablative singular)
երգիոնաց (ablative plural)
երգիոնաւ (instrumental singular)
երգիոնի (locative singular)
երգիոնս (locative plural)

երգիոնաւք = երգիոնօք

Armenian: երգեհոն (ergehon)

From Ancient Greek ὄργανον (órganon). Spelling influenced by երգ (erg, “song”).

երգիոն հարկանել


շէն

šēn (romanization)
շէն (nominative singular)
շէնք (nominative plural)
շինի (genitive singular)
շինաց (genitive plural)
շինի (dative singular)
շինաց (dative plural)
շէն (accusative singular)
շէնս (accusative plural)
շինէ (ablative singular)
շինաց (ablative plural)
շինաւ (instrumental singular)
շինաւք = շինօք (šinawkʻ = šinōkʻ) (instrumental plural)
շինի (locative singular)
շէնս (locative plural)
շէն (nominative singular)
շէնք (nominative plural)
շինի (genitive singular)
շինից (genitive plural)
շինի (dative singular)
շինից (dative plural)
շէն (accusative singular)
շէնս (accusative plural)
շինէ (ablative singular)
շինից (ablative plural)
շինիւ (instrumental singular)
շինիւք (instrumental plural)
շինի (locative singular)
շէնս (locative plural)

շինաւք = շինօք

the singular genitive can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">շինոյ</i> (šinoy)

Borrowed from a Middle Iranian word of the form *šēn, ultimately from Proto-Indo-European *tḱey-m̥no-, from the root *tḱey- (“to cultivate, settle, live”). Akin to Avestan 𐬱𐬀𐬌𐬌𐬀𐬥𐬀 (šaiiana, “place of residence”) and Classical Syriac ܫܝܢܐ (šaynā), an Iranian borrowing. Sogdian [script needed] (šyn /šēn/), which is often glossed as “resting place” and adduced as a cognate, in reality means “bed” and is borrowed from Sanskrit शयन (śayana, “bed”), which is from the unrelated root *ḱey- (“to be lying down”).

cog

ոչ միայն շէնս, այլեւ յանշէնս

not only in inhabited but also in desert places

inhabited place; village, hamlet; inhabitation


մարտկոց

head

մարտկոց • (martkocʻ)

xcl-noun

մարտկոց • (martkocʻ)

martkocʻ (romanization)
մարտկոց (nominative singular)
մարտկոցք (nominative plural)
մարտկոցի (genitive singular)
մարտկոցաց (genitive plural)
մարտկոցի (dative singular)
մարտկոցաց (dative plural)
մարտկոց (accusative singular)
մարտկոցս (accusative plural)
մարտկոցէ (ablative singular)
մարտկոցաց (ablative plural)
մարտկոցաւ (instrumental singular)
մարտկոցի (locative singular)
մարտկոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

մարտկոցաւք = մարտկոցօք

Armenian: մարտկոց (martkocʻ)


վէճ

vēč (romanization)
վէճ (nominative singular)
վէճք (nominative plural)
վիճի (genitive singular)
վիճից (genitive plural)
վիճի (dative singular)
վիճից (dative plural)
վէճ (accusative singular)
վէճս (accusative plural)
վիճէ (ablative singular)
վիճից (ablative plural)
վիճիւ (instrumental singular)
վիճիւք (instrumental plural)
վիճի (locative singular)
վէճս (locative plural)
վէճ (nominative singular)
վէճք (nominative plural)
վիճոյ (genitive singular)
վիճոց (genitive plural)
վիճոյ (dative singular)
վիճոց (dative plural)
վէճ (accusative singular)
վէճս (accusative plural)
վիճոյ (ablative singular)
վիճոց (ablative plural)
վիճով (instrumental singular)
վիճովք (instrumental plural)
վէճ (locative singular)
վէճս (locative plural)

Armenian: վեճ (več)

quarrel, controversy, litigation, contention, difference


ընտանիք

head

ընտանիք • (əntanikʻ)


ընտանի

ընտանի • (əntani)

xcl-noun

ընտանի • (əntani)

əntani (romanization)
ընտանի (nominative singular)
ընտանիք (nominative plural)
ընտանւոյ (genitive singular)
ընտանեաց (genitive plural)
ընտանւոյ (dative singular)
ընտանեաց (dative plural)
ընտանի (accusative singular)
ընտանիս (accusative plural)
ընտանւոյ (ablative singular)
ընտանեաց (ablative plural)
ընտանեաւ (instrumental singular)
ընտանի (locative singular)
ընտանիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ընտանեաւք = ընտանեօք

desc

Armenian: ընտանի (əntani), ընտանիք (əntanikʻ)

հայր ընտանեաց


սապոն

sapon (romanization)
սապոն (nominative singular)
սապոնք (nominative plural)
սապոնի (genitive singular)
սապոնաց (genitive plural)
սապոնի (dative singular)
սապոնաց (dative plural)
սապոն (accusative singular)
սապոնս (accusative plural)
սապոնէ (ablative singular)
սապոնաց (ablative plural)
սապոնաւ (instrumental singular)
սապոնի (locative singular)
սապոնս (locative plural)

xcl-decl-noun

սապոնաւք = սապոնօք

Middle Armenian: սապոն (sapon)

Եւ ինքն յղեաց առ պարսից թագաւորն Խոսրով և ասէ․ Կամ տուր ինձ հինգ տարոյ հարկ, որ քո զաւրքդ զիմ երկրիս զխոտն և զհացն կերան․ և զփայտին, զոր այրեցին, և զջրոյն, զոր արբին, և զտաճարին գինն, զոր իմ հայրն Վահան այրեաց վասն քո զաւրացն, և զսապոնին գինն ԿՌ դահեկան, որ զքո զաւրացն զգիշահոտ և զարիւնաթաթաւ հանդերձն լուանալ տուաք և ագաք։
Ew inkʻn yłeacʻ aṙ parsicʻ tʻagaworn Xosrov ew asē; Kam tur inj hing taroy hark, or kʻo zawrkʻd zim erkris zxotn ew zhacʻn keran; ew zpʻaytin, zor ayrecʻin, ew zǰroyn, zor arbin, ew ztačarin ginn, zor im hayrn Vahan ayreacʻ vasn kʻo zawracʻn, ew zsaponin ginn KṘ dahekan, or zkʻo zawracʻn zgišahot ew zariwnatʻatʻaw handerjn luanal tuakʻ ew agakʻ.

10th century, Yovhan Mamikonean, Patmutʻiwn Tarōnoy [The History of Tarōn]

And he himself sent [a message] to the Persian king, Xosrov, and said: "Either give me five year’s tribute, for your troops have eaten the herbs and bread of my land, and [the price of] the wood, which they have burned, and of the water which they have drunk, and of the [halls], which my father, Vahan, burned on account of your army, and the price of the soap, sixty thousand dahekans, with which we had washed your troops' bloodied garments, which had the fragrance of corpses, and which we [now] are wearing.


մռայլ

head

մռայլ • (mṙayl)

xcl-noun

մռայլ • (mṙayl)

mṙayl (romanization)
մռայլ (nominative singular)
մռայլք (nominative plural)
մռայլի (genitive singular)
մռայլից (genitive plural)
մռայլի (dative singular)
մռայլից (dative plural)
մռայլ (accusative singular)
մռայլս (accusative plural)
մռայլէ (ablative singular)
մռայլից (ablative plural)
մռայլիւ (instrumental singular)
մռայլիւք (instrumental plural)
մռայլի (locative singular)
մռայլս (locative plural)

Armenian: մռայլ (mṙayl)


գոյ

goy (romanization)
գոյ (nominative singular)
գոյք (nominative plural)
գոյի (genitive singular)
գոյից (genitive plural)
գոյի (dative singular)
գոյից (dative plural)
գոյ (accusative singular)
գոյս (accusative plural)
գոյէ (ablative singular)
գոյից (ablative plural)
գոյիւ (instrumental singular)
գոյիւք (instrumental plural)
գոյի (locative singular)
գոյս (locative plural)

Armenian: գոյ (goy), գույք (guykʻ)

ըստ գոյին, գոյիւ, գոյիւ իւրով, գոյիւ չափ

as much as his means or property allow, as much as he had; entirely, completely

əst goyin, goyiw, goyiw iwrov, goyiw čʻapʻ

ի գոյ ածել


գոյութիւն

head

գոյութիւն • (goyutʻiwn)

xcl-noun

գոյութիւն • (goyutʻiwn)

goyutʻiwn (romanization)
գոյութիւն (nominative singular)
գոյութիւնք (nominative plural)
գոյութեան (genitive singular)
գոյութեանց (genitive plural)
գոյութեան (dative singular)
գոյութեանց (dative plural)
գոյութիւն (accusative singular)
գոյութիւնս (accusative plural)
գոյութենէ (ablative singular)
գոյութեանց (ablative plural)
գոյութեամբ (instrumental singular)
գոյութեամբք (instrumental plural)
գոյութեան (locative singular)
գոյութիւնս (locative plural)

Armenian: գոյություն (goyutʻyun) (goyut’yun)

existence, being, nature, essence, substance, reality


միութիւն

head

միութիւն • (miutʻiwn)

xcl-noun

միութիւն • (miutʻiwn)

miutʻiwn (romanization)
միութիւն (nominative singular)
միութիւնք (nominative plural)
միութեան (genitive singular)
միութեանց (genitive plural)
միութեան (dative singular)
միութեանց (dative plural)
միութիւն (accusative singular)
միութիւնս (accusative plural)
միութենէ (ablative singular)
միութեանց (ablative plural)
միութեամբ (instrumental singular)
միութեամբք (instrumental plural)
միութեան (locative singular)
միութիւնս (locative plural)

Armenian: միություն (miutʻyun)

From մի (mi, “one”) + -ութիւն (-utʻiwn).


փաստ

head

փաստ • (pʻast)

xcl-noun

փաստ • (pʻast)

pʻast (romanization)
փաստ (nominative singular)
փաստեր (nominative plural)
փաստի (dative singular)
փաստերի (dative plural)
փաստից (ablative singular)
փաստերից (ablative plural)
փաստով (instrumental singular)
փաստերով (instrumental plural)
փաստում (locative singular)
փաստերում (locative plural)
փաստը (definite nominative singular)
փաստն (definite nominative singular)
փաստերը (definite nominative plural)
փաստերն (definite nominative plural)
փաստին (dative definite singular)
փաստերին (dative definite plural)
փաստս (first-person nominative possessive singular)
փաստերս (first-person nominative plural possessive)
փաստիս (dative first-person possessive singular)
փաստերիս (dative first-person plural possessive)
փաստիցս (ablative first-person possessive singular)
փաստերիցս (ablative first-person plural possessive)
փաստովս (first-person instrumental possessive singular)
փաստերովս (first-person instrumental plural possessive)
փաստումս (first-person locative possessive singular)
փաստերումս (first-person locative plural possessive)
փաստդ (nominative possessive second-person singular)
փաստերդ (nominative plural possessive second-person)
փաստիդ (dative possessive second-person singular)
փաստերիդ (dative plural possessive second-person)
փաստիցդ (ablative possessive second-person singular)
փաստերիցդ (ablative plural possessive second-person)
փաստովդ (instrumental possessive second-person singular)
փաստերովդ (instrumental plural possessive second-person)
փաստումդ (locative possessive second-person singular)
փաստերումդ (locative plural possessive second-person)

hy-decl-noun

փաստերը/փաստերն

Armenian: փաստ (pʻast)

unk

unknown


ածանց

head

ածանց • (acancʻ)

xcl-noun

ածանց • (acancʻ)

acancʻ (romanization)
ածանց (nominative singular)
ածանցք (nominative plural)
ածանցի (genitive singular)
ածանցաց (genitive plural)
ածանցի (dative singular)
ածանցաց (dative plural)
ածանց (accusative singular)
ածանցս (accusative plural)
ածանցէ (ablative singular)
ածանցաց (ablative plural)
ածանցաւ (instrumental singular)
ածանցի (locative singular)
ածանցս (locative plural)

xcl-decl-noun

ածանցաւք = ածանցօք

Armenian: ածանց (acancʻ)

From ած- (ac-) + անց- (ancʻ-). Calque of Ancient Greek παραγωγόν (paragōgón, “derivative”), from παράγω (parágō, “to derive”). Compare ածանցուցանեմ (acancʻucʻanem).

calque

(linguistics) derivative (a word formed from another word)


հայրանուն

head

հայրանուն • (hayranun)

xcl-noun

հայրանուն • (hayranun)

hayranun (romanization)
հայրանուն (nominative singular)
հայրանուանք (nominative plural)
հայրանուան (genitive singular)
հայրանուանց (genitive plural)
հայրանուան (dative singular)
հայրանուանց (dative plural)
հայրանուն (accusative singular)
հայրանուանս (accusative plural)
հայրանուանէ (ablative singular)
հայրանուանց (ablative plural)
հայրանուամբ (instrumental singular)
հայրանուամբք (instrumental plural)
հայրանուան (locative singular)
հայրանուանս (locative plural)

xcl-decl-noun

հայրանուամբք

Armenian: հայրանուն (hayranun)


օրէն

head

օրէն • (ōrēn)

xcl-noun

օրէն • (ōrēn)

ōrēn (romanization)
օրէն (nominative singular)
օրէնք (nominative plural)
օրինի (genitive singular)
օրինաց (genitive plural)
օրինի (dative singular)
օրինաց (dative plural)
օրէն (accusative singular)
օրէնս (accusative plural)
օրինէ (ablative singular)
օրինաց (ablative plural)
օրինաւ (instrumental singular)
օրինօք (instrumental plural)
օրինի (locative singular)
օրէնս (locative plural)

Armenian: օրենք (ōrenkʻ), -որեն (-oren)

The original spelling is աւրեն (awren), from Parthian 𐫀𐫁𐫅𐫏𐫗 (ʾbdyn /aβδēn/, “custom, habit; customary, usual; manner, way”), which is cognate with Avestan 𐬀𐬎𐬎𐬌𐬜𐬀𐬌𐬌𐬀𐬥𐬀 (auuiδaiiana), composed of the prefix 𐬀𐬎𐬎𐬌- (auui-, “toward”) and the verb 𐬜𐬁𐬌- (δāi-, “to watch, to see”), corresponding to Persian دیدن (didan). The same verb with the prefix *aH- gave Middle Iranian *āδēn, whence Old Armenian -արէն (-arēn) and Persian آیین (âyin, “custom”). Related to օրինակ (ōrinak).
The sense “district, province” arose mistakenly as a semantic loan from Ancient Greek νόμος (nómos, “law, custom”) by confusing it with νομός (nomós, “district, nome”). The sense “menstruation” is a semantic loan from Classical Syriac ܐܘܪܚܐ (ʼūrḥāʼ, “way, road; law, custom; menstruation”).

semantic loan

աստուածային օրէնք

յաւիտենական օրէնք

բնական օրէնք ― bnakan ōrēnkʻ ― natural law

հին օրէնք

նոր օրէնք

աւետարանական օրէնք

գրաւոր օրէնք ― grawor ōrēnkʻ ― written law

քաղաքական օրէնք

զինուորական օրէնք ― zinuorakan ōrēnkʻ ― military law

օրէնք ազգաց

օրէնք մտաց

օրէնք հզօրագունին

հակառակ, ընդդէմ օրինաց

օրէն աւետեաց ― ōrēn aweteacʻ ― guerdon or gift to a bringer of good news

օրէնք քահանայապետականք ― ōrēnkʻ kʻahanayapetakankʻ ― decretals

հմուտ քահանայապետական օրինաց

Գիրք Բ. օրինաց/Երկրորդումն օրինաց ― Girkʻ B. ōrinacʻ/Erkrordumn ōrinacʻ ― Deuteronomy

օրէն պատուոյ

գրաւոր օրէնք

օրինօք, ընդ օրինաց/օրինի

according to law, legally, legitimately, lawfully; duly, suitably, regularly, properly

օրէնս դնել, հաստատել

օրէնս դնել

to dictate or lay down laws; to give laws to, to prescribe laws

օրէնս տալ

պահել զօրէնս

ընդ օրէնս համարել

խոտորել յօրինաց

to swerve, to depart or deviate from the laws

անցանել զօրինօք

բառնել, ջնջել զօրէնս

to abolish, to repeal, to abrogate a law

եթէ օրէն իցէ ասել

օրէն է

օրէն էր նմա

օրէն էր քեզ

օրէ՞ն իցէ, իցէ՞ օրէն

չէ օրէն

օրէն կարծեցին անձանց

օրէնս իւր կալեալ էր

է երբեք զի եւ վարք անբարիք ծնանին օրէնս բարիս

good laws are often produced by evil customs

ē erbekʻ zi ew varkʻ anbarikʻ cnanin ōrēns baris

law; precepts; faith, religion; constitution; rule, regulation; right; principle, maxim

օրէնք անօրէնք

սուրբ՝ անապական օրէնք

the Eucharist, the Holy Sacrament or Communion

խնդրել օրէնս

տալ օրէնս

օրէնս առնուլ, հաղորդել օրինաց

to receive the Sacraments, to communicate

արժանի լինել օրինաց

յետ օրինացն կցորդութեան

բազում օրինօք հակառակիլ

զամենայն ինչ օրէն համարի ի լրումն ըղձից իւրոց

he avails himself of every means in order to satisfy his desires

zamenayn inčʻ ōrēn hamari i lrumn əłjicʻ iwrocʻ

ընդ օրինի փարիսեցւոյն

օրէնք կանանց ― ōrēnkʻ kanancʻ ― menses, menstrua, catamenia

լինել ի կանանց օրինի/ի կանանց օրէնս

ի կանանց օրինաց պակասել

to cease to be after the manner of women

արքայօրէն ― arkʻayōrēn ― royally

ազատօրէն


օրէնք

head

օրէնք • (ōrēnkʻ)


դառն

դառն • (daṙn)

xcl-noun

դառն • (daṙn)

Armenian: դառն (daṙn)


կաւիճ

head

կաւիճ • (kawič)

xcl-noun

կաւիճ • (kawič)

kawič (romanization)
կաւիճ (nominative singular)
կաւիճք (nominative plural)
կաւճի (genitive singular)
կաւճաց (genitive plural)
կաւճի (dative singular)
կաւճաց (dative plural)
կաւիճ (accusative singular)
կաւիճս (accusative plural)
կաւճէ (ablative singular)
կաւճաց (ablative plural)
կաւճաւ (instrumental singular)
կաւճաւք = կաւճօք (kawčawkʻ = kawčōkʻ) (instrumental plural)
կաւճի (locative singular)
կաւիճս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաւճաւք = կաւճօք

Armenian: կավիճ (kavič)

desc

Udi: кӏавучӏ (ḳavuč̣)

Udi: кӏавучӏ (ḳavuč̣)

From կաւ (kaw) + -իճ (-ič). Compare լուիճ (luič), ուտիճ (utič), աղաւնիճ (aławnič) for the suffix.

հանք կաւճի

գծել կաւճաւ


բիւրեղ

head

բիւրեղ • (biwreł)

xcl-noun

բիւրեղ • (biwreł)

biwreł (romanization)
բիւրեղ (nominative singular)
բիւրեղք (nominative plural)
բիւրեղի (genitive singular)
բիւրեղաց (genitive plural)
բիւրեղի (dative singular)
բիւրեղաց (dative plural)
բիւրեղ (accusative singular)
բիւրեղս (accusative plural)
բիւրեղէ (ablative singular)
բիւրեղաց (ablative plural)
բիւրեղաւ (instrumental singular)
բիւրեղի (locative singular)
բիւրեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

բիւրեղաւք = բիւրեղօք

Armenian: բյուրեղ (byureġ)

From Ancient Greek βήρυλλος (bḗrullos, “beryl”). The post-classical scholarly form բերիւղ (beriwł) preserves the spelling more faithfully. See also պլօր (plōr).


գինդ

gind (romanization)
գինդ (nominative singular)
գինդք (nominative plural)
գնդի (genitive singular)
գնդաց (genitive plural)
գնդի (dative singular)
գնդաց (dative plural)
գինդ (accusative singular)
գինդս (accusative plural)
գնդէ (ablative singular)
գնդաց (ablative plural)
գնդաւ (instrumental singular)
գնդաւք = գնդօք (gndawkʻ = gndōkʻ) (instrumental plural)
գնդի (locative singular)
գինդս (locative plural)
գինդ (nominative singular)
գինդք (nominative plural)
գնդոյ (genitive singular)
գնդոց (genitive plural)
գնդոյ (dative singular)
գնդոց (dative plural)
գինդ (accusative singular)
գինդս (accusative plural)
գնդոյ (ablative singular)
գնդոց (ablative plural)
գնդով (instrumental singular)
գնդովք (instrumental plural)
գինդ (locative singular)
գինդս (locative plural)
գինդ (nominative singular)
գինդք (nominative plural)
գնդի (genitive singular)
գնդից (genitive plural)
գնդի (dative singular)
գնդից (dative plural)
գինդ (accusative singular)
գինդս (accusative plural)
գնդէ (ablative singular)
գնդից (ablative plural)
գնդիւ (instrumental singular)
գնդիւք (instrumental plural)
գնդի (locative singular)
գինդս (locative plural)

xcl-decl-noun

գնդաւք = գնդօք

Armenian: գինդ (gind)

From Proto-Indo-European *wendʰ-eh₂-, from *wendʰ-.


ստէպ

head

ստէպ • (stēp)

xcl-noun

ստէպ • (stēp)

stēp (romanization)
ստէպ (nominative singular uncountable)
ստիպոյ (genitive singular uncountable)
ստիպոյ (dative singular uncountable)
ստէպ (accusative singular uncountable)
ստիպոյ (ablative singular uncountable)
ստիպով (instrumental singular uncountable)
ստէպ (locative singular uncountable)
ստէպ (nominative singular uncountable)
ստիպի (genitive singular uncountable)
ստիպի (dative singular uncountable)
ստէպ (accusative singular uncountable)
ստիպէ (ablative singular uncountable)
ստիպաւ (instrumental singular uncountable)
ստիպի (locative singular uncountable)

From Proto-Indo-European *steyb-, *steypH-. Cognate with Ancient Greek στείβω (steíbō, “tread or stamp on, tread under foot”), Lithuanian staibus (“courageous, strong”).

cog

ստիպաւ, ստիպով

in haste, in a hurry, quick, fast, with great speed or alacrity; eagerly, hotly


ոյժ

oyž (romanization)
ոյժ (nominative singular uncountable)
ուժոյ (genitive singular uncountable)
ուժոյ (dative singular uncountable)
ոյժ (accusative singular uncountable)
ուժոյ (ablative singular uncountable)
ուժով (instrumental singular uncountable)
ոյժ (locative singular uncountable)
ոյժ (nominative singular uncountable)
ուժի (genitive singular uncountable)
ուժի (dative singular uncountable)
ոյժ (accusative singular uncountable)
ուժէ (ablative singular uncountable)
ուժիւ (instrumental singular uncountable)
ուժի (locative singular uncountable)

Middle Armenian: ուժ (už)

Armenian: ուժ (už)

From Parthian *ōž, from Proto-Indo-Iranian *Háwǰas.

յուժոյ

ոյժ տալ

to force, to make efforts; to give power, to authorize, to favour

ոյժ առնուլ

նոր ոյժ առնուլ

to gain new strength, to recover one's strength

յուժի լինել

to be in full vigour, in the prime of strength

անկանել յուժոյ

to feel one's strength failing, to lose strength, to become weakened or enervated

ի յուժ ձգել

force, strength, power, vigour, energy, virtue, valour; effort; weight


ափն

head

ափն • (apʻn)

xcl-noun

ափն • (apʻn)

apʻn (romanization)
ափն (nominative singular)
ափունք (nominative plural)
ափին (genitive singular)
ափանց (genitive plural)
ափին (dative singular)
ափանց (dative plural)
ափն (accusative singular)
ափունս (accusative plural)
ափնէ (ablative singular)
ափանց (ablative plural)
ափամբ (instrumental singular)
ափամբք (instrumental plural)
ափին (locative singular)
ափունս (locative plural)

xcl-decl-noun

The genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">ափան</i> (apʻan) post-classically.

Armenian: ափ (apʻ)

The origin is uncertain.
Benveniste connected with Proto-Germanic *ōferaz and Ancient Greek ἤπειρος (ḗpeiros), assuming a Proto-Indo-European basic heteroclitic r/n-stem, where Armenian would have generalized the n-stem variant, according to Olsen, "probably *h₂apén-, *ə₂pén- → ափին (apʻin) on the basis of the locative singular, evidently an important case form in a word of this meaning". According to Kroonen, if the appurtenance of Armenian is accepted, the ablauting heteroclitic can be reconstructed as nominative *h₂éh₁/h₂p-r, genitive *h₂h₁/h₂p-én-s.
The above etymology is rejected by Pokorny and Beekes on phonetic grounds: the sound change of Proto-Indo-European *p → Old Armenian -փ- (-pʻ-) is irregular. Beekes remarks that we may be dealing with a substrate word.

edge (e.g. of a gorge, pit, well, city, grave, etc.)


հասարակութիւն

head

հասարակութիւն • (hasarakutʻiwn)

xcl-noun

հասարակութիւն • (hasarakutʻiwn)

hasarakutʻiwn (romanization)
հասարակութիւն (nominative singular)
հասարակութիւնք (nominative plural)
հասարակութեան (genitive singular)
հասարակութեանց (genitive plural)
հասարակութեան (dative singular)
հասարակութեանց (dative plural)
հասարակութիւն (accusative singular)
հասարակութիւնս (accusative plural)
հասարակութենէ (ablative singular)
հասարակութեանց (ablative plural)
հասարակութեամբ (instrumental singular)
հասարակութեամբք (instrumental plural)
հասարակութեան (locative singular)
հասարակութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

հասարակութիւն

հասարակութիւնք

հասարակութեան

հասարակութեանց

հասարակութեան

հասարակութեանց

հասարակութիւն

հասարակութիւնս

հասարակութենէ

հասարակութեանց

հասարակութեամբ

հասարակութեամբք

հասարակութեան

հասարակութիւնս

desc

հասարակություն

Armenian: հասարակություն (hasarakutʻyun)

հասարակ (hasarak, “common, public”) + -ութիւն (-utʻiwn, “-ity”)


ձիթենի

head

ձիթենի • (jitʻeni)

xcl-noun

ձիթենի • (jitʻeni)

jitʻeni (romanization)
ձիթենի (nominative singular)
ձիթենիք (nominative plural)
ձիթենւոյ (genitive singular)
ձիթենեաց (genitive plural)
ձիթենւոյ (dative singular)
ձիթենեաց (dative plural)
ձիթենի (accusative singular)
ձիթենիս (accusative plural)
ձիթենւոյ (ablative singular)
ձիթենեաց (ablative plural)
ձիթենեաւ (instrumental singular)
ձիթենի (locative singular)
ձիթենիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ձիթենեաւք = ձիթենեօք

Armenian: ձիթենի (jitʻeni)

ձիթենի վայրենի

ծաղիկք ձիթենւոյ

լեառն Ձիթենեաց

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 644

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the lemon and balsamon, and laurel and beautiful olive tree, and quince and myrtle, and nut and almond, and lotus and holly, and mulberry and pomegranate and cornel tree.

Soynpēs kitronn ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn:


ձէթ

head

ձէթ • (jētʻ)

xcl-noun

ձէթ • (jētʻ)

jētʻ (romanization)
ձէթ (nominative singular uncountable)
ձիթոյ (genitive singular uncountable)
ձիթոյ (dative singular uncountable)
ձէթ (accusative singular uncountable)
ձիթոյ (ablative singular uncountable)
ձիթով (instrumental singular uncountable)
ձէթ (locative singular uncountable)

Armenian: ձեթ (jetʻ)

Borrowed from Semitic, perhaps specifically Classical Syriac ܙܝܬ (zēṯ), the absolute state of ܙܝܬܐ (zaytā, “olive”). See Hebrew זַיִת (zayiṯ, “olive”) for more. For the ձ- (j-) instead of զ- (z-) compare ձիւթ (jiwtʻ), ձանձախարիթ (janjaxaritʻ).

(transferred sense) oil of sesame, linseed, etc.

կթել ձէթ


ձիթապտուղ

head

ձիթապտուղ • (jitʻaptuł)

xcl-noun

ձիթապտուղ • (jitʻaptuł)

jitʻaptuł (romanization)
ձիթապտուղ (nominative singular)
ձիթապտուղք (nominative plural)
ձիթապտղոյ (genitive singular)
ձիթապտղոց (genitive plural)
ձիթապտղոյ (dative singular)
ձիթապտղոց (dative plural)
ձիթապտուղ (accusative singular)
ձիթապտուղս (accusative plural)
ձիթապտղոյ (ablative singular)
ձիթապտղոց (ablative plural)
ձիթապտղով (instrumental singular)
ձիթապտղովք (instrumental plural)
ձիթապտուղ (locative singular)
ձիթապտուղս (locative plural)
ձիթապտուղ (nominative singular)
ձիթապտուղք (nominative plural)
ձիթապտղի (genitive singular)
ձիթապտղի (dative singular)
ձիթապտուղ (accusative singular)
ձիթապտուղս (accusative plural)
ձիթապտղէ (ablative singular)
ձիթապտղի (locative singular)
ձիթապտուղս (locative plural)

Armenian: ձիթապտուղ (jitʻaptuġ)

From ձէթ (jētʻ) + -ա- (-a-) + պտուղ (ptuł).


հիւրանոց

head

հիւրանոց • (hiwranocʻ)

xcl-noun

հիւրանոց • (hiwranocʻ)

hiwranocʻ (romanization)
հիւրանոց (nominative singular)
հիւրանոցք (nominative plural)
հիւրանոցի (genitive singular)
հիւրանոցաց (genitive plural)
հիւրանոցի (dative singular)
հիւրանոցաց (dative plural)
հիւրանոց (accusative singular)
հիւրանոցս (accusative plural)
հիւրանոցէ (ablative singular)
հիւրանոցաց (ablative plural)
հիւրանոցաւ (instrumental singular)
հիւրանոցի (locative singular)
հիւրանոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

հիւրանոցաւք = հիւրանոցօք

Armenian: հյուրանոց (hyuranocʻ)

հիւր (hiwr, “guest”) + -անոց (-anocʻ, “-ery”).


հիւր

hiwr (romanization)
հիւր (nominative singular)
հիւրք (nominative plural)
հիւրոյ (genitive singular)
հիւրոց (genitive plural)
հիւրոյ (dative singular)
հիւրոց (dative plural)
հիւր (accusative singular)
հիւրս (accusative plural)
հիւրոյ (ablative singular)
հիւրոց (ablative plural)
հիւրով (instrumental singular)
հիւրովք (instrumental plural)
հիւր (locative singular)
հիւրս (locative plural)

xcl-decl-noun

post-classically also genitive-dative singular <i class="Armn mention" lang="xcl">հիւրի</i> (hiwri)

Armenian: հյուր (hyur)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *sewero- or *setro- from *swé (“self”).

հիւր անդնդոց


ապահարզան

apaharzan (romanization)
ապահարզան (nominative singular)
ապահարզանք (nominative plural)
ապահարզանի (genitive singular)
ապահարզանի (dative singular)
ապահարզան (accusative singular)
ապահարզանս (accusative plural)
ապահարզանէ (ablative singular)
ապահարզանի (locative singular)
ապահարզանս (locative plural)

desc

→ Armenian: ապահարզան (apaharzan) (learned)

Borrowed from an Iranian descendant of Proto-Indo-Iranian *Hapasarȷ́anam, from *sárȷ́ati.

գիր/թուղթ ապահարզանի


բեր

ber (romanization)
բեր (nominative singular)
բերք (nominative plural)
բերի (genitive singular)
բերից (genitive plural)
բերի (dative singular)
բերից (dative plural)
բեր (accusative singular)
բերս (accusative plural)
բերէ (ablative singular)
բերից (ablative plural)
բերիւ (instrumental singular)
բերիւք (instrumental plural)
բերի (locative singular)
բերս (locative plural)
բեր (nominative singular)
բերք (nominative plural)
բերոյ (genitive singular)
բերոց (genitive plural)
բերոյ (dative singular)
բերոց (dative plural)
բեր (accusative singular)
բերս (accusative plural)
բերոյ (ablative singular)
բերոց (ablative plural)
բերով (instrumental singular)
բերովք (instrumental plural)
բեր (locative singular)
բերս (locative plural)

Armenian: բերք (berkʻ)

the process of bringing, carrying; flow; coming


հարսանեաց

head

հարսանեաց • (harsaneacʻ)


հանդէս

հանդէս • (handēs)

xcl-noun

հանդէս • (handēs)

handēs (romanization)
հանդէս (nominative singular)
հանդէսք (nominative plural)
հանդիսի (genitive singular)
հանդիսից (genitive plural)
հանդիսի (dative singular)
հանդիսից (dative plural)
հանդէս (accusative singular)
հանդէսս (accusative plural)
հանդիսէ (ablative singular)
հանդիսից (ablative plural)
հանդիսիւ (instrumental singular)
հանդիսիւք (instrumental plural)
հանդիսի (locative singular)
հանդէսս (locative plural)

Armenian: հանդես (handes)

From Middle Iranian *handēs. Compare Sanskrit संदेश (saṃ-deśa, “message, order, command”) and Avestan 𐬵𐬀𐬧𐬛𐬀𐬉𐬯𐬀𐬌𐬌𐬀𐬤𐬵𐬀 (haṇdaēsaiiaŋᵛha, “teach, tell”, second-person singular present middle imperative). For the first part see համ- (ham-).

cog

𐬵𐬀𐬧𐬛𐬀𐬉𐬯𐬀𐬌𐬌𐬀𐬤𐬵𐬀

հանդէս յաղթանակի

հանդէս թաղման

procession, solemnity, religious ceremony

հանդիսիւ

համաշխարհական հանդէս

հանդէս թատրոնական

ի հանդէս մարտից

ի հանդէս ածել

to exhibit, to expose to view, to display, to show off; to represent, to play, to act

pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state; scene, spectacle, show; arena

հանդէս առնել

to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth

հանդէս առնել քաջութեան

to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery

հանդէս առնել զօրութեան

հանդէս առնել պերճութեան, գիտութեան

հանդէս առնել իմաստութեան իւրոյ

հանդէս առնել հանճարոյ

to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty

proof, argument, demonstration; declaration, witness, testimony, evidence

հանդէս զօրաց

հանդէս առնել

to pass in review, to make a diligent investigation, to examine

հանդէս առնել զօրաց, ի հանդիսի անցուցանել զզօրս

handēs aṙnel zōracʻ, i handisi ancʻucʻanel zzōrs

հանդէս համարոյ առնել

to examine, to register, to make a numbering or enumeration of

զհանդէս առնուլ

to examine, to prove, to know by experience

ի հանդէս մտանել

ի հանդէս անցանել

to compete, to rival, to vie with; to appear

ի հանդէս մատուցանել

to put to the trial, to the test, to prove

audit, examination, inspection, investigation; trial, experience, essay

հանդէս առնել


կրպակ

krpak (romanization)
կրպակ (nominative singular)
կրպակք (nominative plural)
կրպակի (genitive singular)
կրպակաց (genitive plural)
կրպակի (dative singular)
կրպակաց (dative plural)
կրպակ (accusative singular)
կրպակս (accusative plural)
կրպակէ (ablative singular)
կրպակաց (ablative plural)
կրպակաւ (instrumental singular)
կրպակի (locative singular)
կրպակս (locative plural)

xcl-decl-noun

կրպակաւք = կրպակօք

Armenian: կրպակ (krpak)

From Middle Iranian *kurpak (“shop”). Compare Manichaean Middle Persian kwrbg (kurbag, “humble dwelling, hut”), Persian کربه (korba, “shop”), whose alternative form کلبه (kolba) corresponds to the spelling կուղպակ (kułpak).


սենեակ

seneak (romanization)
սենեակ (nominative singular)
սենեակք (nominative plural)
սենեկի (genitive singular)
սենեկաց (genitive plural)
սենեկի (dative singular)
սենեկաց (dative plural)
սենեակ (accusative singular)
սենեակս (accusative plural)
սենեկէ (ablative singular)
սենեկաց (ablative plural)
սենեկաւ (instrumental singular)
սենեկի (locative singular)
սենեակս (locative plural)

xcl-decl-noun

սենեկաւք = սենեկօք

→ Armenian: սենյակ (senyak) (learned)

Together with Old Georgian სენაკი (senaḳi), borrowed from Middle Iranian *sēniyak, from Old Iranian *sayanīyaka- (literally “that which is to be slept in, sleeping-room”), ultimately from Proto-Indo-European *ḱey- (“to lie down”). Compare Sanskrit शयनीयक (śayanīyaka, “bed, couch”), शयनीय (śayanīya, “to be slept or lain on”), शयन (śayana, “repose; bed”) and Latin cūnae (“cradle, crib; nest”).


թլիփ

head

թլիփ • (tʻlipʻ)

xcl-noun

թլիփ • (tʻlipʻ)

tʻlipʻ (romanization)
թլիփ (nominative singular)
թլիփք (nominative plural)
թլփի (genitive singular)
թլփաց (genitive plural)
թլփի (dative singular)
թլփաց (dative plural)
թլիփ (accusative singular)
թլիփս (accusative plural)
թլփէ (ablative singular)
թլփաց (ablative plural)
թլփաւ (instrumental singular)
թլփաւք = թլփօք (tʻlpʻawkʻ = tʻlpʻōkʻ) (instrumental plural)
թլփի (locative singular)
թլիփս (locative plural)

xcl-decl-noun

թլփաւք = թլփօք

→ Armenian: թլիփ (tʻlipʻ) (learned)

The origin is uncertain. The basic meaning is “border, hem (especially a round one)”. The senses “privy parts; prepuce” are a back-formation from թլփատեմ (tʻlpʻatem, “to cut the foreskin round about, to circumcise”) by post-classical authors.

back-form

a band sewn unto the borders of the collar or pockets for durability or as an ornament

թլիփ ածեալ (ծարրով) պաճուճեաց զանտառս արտեւանանց ― tʻlipʻ aceal (carrov) pačučeacʻ zantaṙs artewanancʻ ― drawing an arc (of antimony) she embellished the eyelashes

an arc of antimony drawn under the eyelashes


թլփատութիւն

head

թլփատութիւն • (tʻlpʻatutʻiwn)

xcl-noun

թլփատութիւն • (tʻlpʻatutʻiwn)

tʻlpʻatutʻiwn (romanization)
թլփատութիւն (nominative singular)
թլփատութիւնք (nominative plural)
թլփատութեան (genitive singular)
թլփատութեանց (genitive plural)
թլփատութեան (dative singular)
թլփատութեանց (dative plural)
թլփատութիւն (accusative singular)
թլփատութիւնս (accusative plural)
թլփատութենէ (ablative singular)
թլփատութեանց (ablative plural)
թլփատութեամբ (instrumental singular)
թլփատութեամբք (instrumental plural)
թլփատութեան (locative singular)
թլփատութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

թլփատութիւնք

թլփատութեանց

թլփատութեանց

թլփատութիւնս

թլփատութեանց

թլփատութեամբ

թլփատութեամբք

թլփատութիւնս

desc

թլփատություն

→ Armenian: թլփատություն (tʻlpʻatutʻyun) (learned)

From թլփատեմ (tʻlpʻatem) + -ութիւն (-utʻiwn).


ջան

ǰan (romanization)
ջան (nominative singular)
ջանք (nominative plural)
ջանի (genitive singular)
ջանից (genitive plural)
ջանի (dative singular)
ջանից (dative plural)
ջան (accusative singular)
ջանս (accusative plural)
ջանէ (ablative singular)
ջանից (ablative plural)
ջանիւ (instrumental singular)
ջանիւք (instrumental plural)
ջանի (locative singular)
ջանս (locative plural)
ջան (nominative singular)
ջանք (nominative plural)
ջանոյ (genitive singular)
ջանոց (genitive plural)
ջանոյ (dative singular)
ջանոց (dative plural)
ջան (accusative singular)
ջանս (accusative plural)
ջանոյ (ablative singular)
ջանոց (ablative plural)
ջանով (instrumental singular)
ջանովք (instrumental plural)
ջան (locative singular)
ջանս (locative plural)
ջան (nominative singular)
ջանք (nominative plural)
ջանու (genitive singular)
ջանուց (genitive plural)
ջանու (dative singular)
ջանուց (dative plural)
ջան (accusative singular)
ջանս (accusative plural)
ջանէ (ablative singular)
ջանուց (ablative plural)
ջանու (instrumental singular)
ջանուք (instrumental plural)
ջանու (locative singular)
ջանս (locative plural)

→ Armenian: ջանք (ǰankʻ) (learned)

From Proto-Indo-European *yeh₂-ni-, from *yeh₂-. A formation like բան (ban). Among the cognates, compare Ancient Greek ζῆλος (zêlos, “zeal”) for the meaning.

զուր ջան

ջան դնել, տանել, յանձին ունել


հիւանդանոց

head

հիւանդանոց • (hiwandanocʻ)

xcl-noun

հիւանդանոց • (hiwandanocʻ)

hiwandanocʻ (romanization)
հիւանդանոց (nominative singular)
հիւանդանոցք (nominative plural)
հիւանդանոցի (genitive singular)
հիւանդանոցաց (genitive plural)
հիւանդանոցի (dative singular)
հիւանդանոցաց (dative plural)
հիւանդանոց (accusative singular)
հիւանդանոցս (accusative plural)
հիւանդանոցէ (ablative singular)
հիւանդանոցաց (ablative plural)
հիւանդանոցաւ (instrumental singular)
հիւանդանոցի (locative singular)
հիւանդանոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

հիւանդանոցաց

հիւանդանոցաց

հիւանդանոցաց

հիւանդանոցաւ

հիւանդանոցաւք = հիւանդանոցօք

Armenian: հիվանդանոց (hivandanocʻ)


մզկիթ

head

մզկիթ • (mzkitʻ)

xcl-noun

մզկիթ • (mzkitʻ)

mzkitʻ (romanization)
մզկիթ (nominative singular)
մզկիթք (nominative plural)
մզկթի (genitive singular)
մզկթաց (genitive plural)
մզկթի (dative singular)
մզկթաց (dative plural)
մզկիթ (accusative singular)
մզկիթս (accusative plural)
մզկթէ (ablative singular)
մզկթաց (ablative plural)
մզկթաւ (instrumental singular)
մզկթաւք = մզկթօք (mzktʻawkʻ = mzktʻōkʻ) (instrumental plural)
մզկթի (locative singular)
մզկիթս (locative plural)

xcl-decl-noun

մզկթաւք = մզկթօք

desctree

Middle Armenian: մզկիթ (mzkitʻ), մզգիթ (mzgitʻ), մսքիթ (mskʻitʻ), մզքիթ (mzkʻitʻ)
Armenian: մզկիթ (mzkitʻ)

From Classical Persian مزکت (mazkit), مزگت (mazgit), from Middle Persian [script needed] (mzgt' /mazgit/), from Arabic مَسْجِد (masjid).

der

Զառ ի սմանէ մանկունս է տեսանել, որ ի դրունս սորա բնակիտ ի ձեռս առեալ զդաւթական երգս երգէին, այսօր ի դուրս դիւաբնակ կաղաղանացն՝ զոր մզկիթն կոչեն, անդր կաքաւեն ուսանելով զմահմետաւանդ զասացեալսն։

11th century, Aristakēs Lastivertcʻi, Patmutʻiwn [History]

Translation by Robert Bedrosian
Those clerics who could be seen at the [church] doors, books in hand, singing Davidic psalms, dance before the doors of those demon-infested lairs called mosques learning the sayings of Islam.

Zaṙ i smanē mankuns ē tesanel, or i druns sora bnakit i jeṙs aṙeal zdawtʻakan ergs ergēin, aysōr i durs diwabnak kałałanacʻn, zor mzkitʻn kočʻen, andr kakʻawen usanelov zmahmetawand zasacʻealsn.


գանձ

ganj (romanization)
գանձ (nominative singular)
գանձք (nominative plural)
գանձու (genitive singular)
գանձուց (genitive plural)
գանձու (dative singular)
գանձուց (dative plural)
գանձ (accusative singular)
գանձս (accusative plural)
ի գանձէ (ablative singular)
ի գանձուէ (ablative singular)
գանձուց (ablative plural)
գանձու (instrumental singular)
գանձուք (instrumental plural)
գանձու (locative singular)
գանձս (locative plural)
գանձ (nominative singular)
գանձք (nominative plural)
գանձի (genitive singular)
գանձից (genitive plural)
գանձի (dative singular)
գանձից (dative plural)
գանձ (accusative singular)
գանձս (accusative plural)
գանձէ (ablative singular)
գանձից (ablative plural)
գանձիւ (instrumental singular)
գանձիւք (instrumental plural)
գանձի (locative singular)
գանձս (locative plural)

xcl-decl-noun

ի գանձէ, ի գանձուէ

Armenian: գանձ (ganj)

→ Old Georgian: განძი (ganʒi)

Georgian: განძი (ganʒi)

→ Mingrelian: განძი (ganʒi)

An Iranian borrowing. See Old Median *ganǰam (“treasure”) for more.

գանձ արքունի

տուն գանձու

գանձ արքայի


պատուհան

head

պատուհան • (patuhan)

xcl-noun

պատուհան • (patuhan)

patuhan (romanization)
պատուհան (nominative singular)
պատուհանք (nominative plural)
պատուհանի (genitive singular)
պատուհանից (genitive plural)
պատուհանի (dative singular)
պատուհանից (dative plural)
պատուհան (accusative singular)
պատուհանս (accusative plural)
պատուհանէ (ablative singular)
պատուհանից (ablative plural)
պատուհանիւ (instrumental singular)
պատուհանիւք (instrumental plural)
պատուհանի (locative singular)
պատուհանս (locative plural)
պատուհան (nominative singular)
պատուհանք (nominative plural)
պատուհանի (genitive singular)
պատուհանաց (genitive plural)
պատուհանի (dative singular)
պատուհանաց (dative plural)
պատուհան (accusative singular)
պատուհանս (accusative plural)
պատուհանէ (ablative singular)
պատուհանաց (ablative plural)
պատուհանաւ (instrumental singular)
պատուհանի (locative singular)
պատուհանս (locative plural)

xcl-decl-noun

post-classical o-type plural instrumental <i class="Armn mention" lang="xcl">պատուհանովք</i> (patuhanovkʻ) is also attested

պատուհանաւք = պատուհանօք

Armenian: պատուհան (patuhan)

→ Georgian: პატოანი (ṗaṭoani)

Dialectal evidence points to an earlier form *պատուրհան (*paturhan), which is borrowed from a Middle Iranian word meaning "opening for ventilation", composed of the preverb *pati- and *frāna- (“breath”): compare Sogdian [script needed] (βrʾn /frān/), Sanskrit प्राण (prāṇa, “breath”). Folk etymology explains the word as պատ (pat) + հանել (hanel), i.e. “a hole in the wall”.

վանդակ պատուհանի

պատուհանք բացան երկնից

կարկառել ընդ պատուհանն

հայել ընդ պատուհանն

to peep or look in at the window or through the window

(figuratively, in the plural) senses of the body


փիլիսոփայ

head

փիլիսոփայ • (pʻilisopʻay)

xcl-noun

փիլիսոփայ • (pʻilisopʻay)

pʻilisopʻay (romanization)
փիլիսոփայ (nominative singular)
փիլիսոփայք (nominative plural)
փիլիսոփայի (genitive singular)
փիլիսոփայից (genitive plural)
փիլիսոփայի (dative singular)
փիլիսոփայից (dative plural)
փիլիսոփայ (accusative singular)
փիլիսոփայս (accusative plural)
փիլիսոփայէ (ablative singular)
փիլիսոփայից (ablative plural)
փիլիսոփայիւ (instrumental singular)
փիլիսոփայիւք (instrumental plural)
փիլիսոփայի (locative singular)
փիլիսոփայս (locative plural)

xcl-decl-noun

փիլիսոփայիւք

Armenian: փիլիսոփա (pʻilisopʻa)

As shown by the -այ (-ay) ending, borrowed via Classical Syriac ܦܝܠܘܣܘܦܐ (pīlōsōp̄ā) from Ancient Greek φιλόσοφος (philósophos). Doublet of փիլիսոփոս (pʻilisopʻos).

Եւ այլք բազումք ի փիլիսոփայից՝ առասպելական բանիւք բանդագուշեալք՝ խոստանան զԱստուածոյ պատմութիւնս կատարել։

5th century, Eznik Kołbacʻi, Ełc ałandocʻ [Refutation of the Sects] 356

Translation by Blanchard & Young
And many others from among the philosophers, raving with fabulous words, promise to tell this history about God.

Ew aylkʻ bazumkʻ i pʻilisopʻayicʻ, aṙaspelakan baniwkʻ bandagušealkʻ, xostanan zAstuacoy patmutʻiwns katarel.

Առ յոտըս երջանիկ րաբունապետի՝
Գրիգորիոս անուն արթուն հըսկողի,
Քաջ հըռետոր անյաղթ փիլիսոփայի
Եւ երիցս երանեալ մեծ վարժապետի։
Aṙ yotəs erǰanik rabunapeti,
Grigorios anun artʻun həskoġi,
Kʻaǰ həṙetor anyaġtʻ pʻilisopʻayi

16th century, Grigoris Ałtʻamarcʻi, Tałer [Poems]

Translation by S. Peter Cowe
At the feet of fortunate rabunapet
The vigilant watchful one, Grigoris by name
The excellent rhetorician, the invincible philosopher,
And thrice-blessed great teacher.


էակ

ēak (romanization)
էակ (nominative singular)
էակք (nominative plural)
էակի (genitive singular)
էակաց (genitive plural)
էակի (dative singular)
էակաց (dative plural)
էակ (accusative singular)
էակս (accusative plural)
էակէ (ablative singular)
էակաց (ablative plural)
էակաւ (instrumental singular)
էակաւք = էակօք (ēakawkʻ = ēakōkʻ) (instrumental plural)
էակի (locative singular)
էակս (locative plural)

էակաւք = էակօք

From է (ē, “something/someone that exists; God”) + -ակ (-ak).

suffix

being, existence, something or someone that exists


երկին

erkin (romanization)
երկին (nominative singular)
երկինք (nominative plural)
երկնի (genitive singular)
երկնից (genitive plural)
երկնի (dative singular)
երկնից (dative plural)
երկին (accusative singular)
երկինս (accusative plural)
երկնէ (ablative singular)
երկնից (ablative plural)
երկնիւ (instrumental singular)
երկնիւք (instrumental plural)
երկնի (locative singular)
երկինս (locative plural)


լուսամուտ

head

լուսամուտ • (lusamut)

xcl-noun

լուսամուտ • (lusamut)

lusamut (romanization)
լուսամուտ (nominative singular)
լուսամուտք (nominative plural)
լուսամտի (genitive singular)
լուսամտից (genitive plural)
լուսամտի (dative singular)
լուսամտից (dative plural)
լուսամուտ (accusative singular)
լուսամուտս (accusative plural)
լուսամտէ (ablative singular)
լուսամտից (ablative plural)
լուսամտիւ (instrumental singular)
լուսամտիւք (instrumental plural)
լուսամտի (locative singular)
լուսամուտս (locative plural)

skylight, window, casement, dormer window


խինդ

xind (romanization)
խինդ (nominative singular)
խինդք (nominative plural)
խնդի (genitive singular)
խնդի (dative singular)
խինդ (accusative singular)
խինդս (accusative plural)
խնդէ (ablative singular)
խնդի (locative singular)
խինդս (locative plural)

Armenian: խինդ (xind)

From Proto-Indo-European *kʰendʰ-, surviving also in Iranian languages. Compare Middle Persian [script needed] (hndytn' /xandīdan/, “to laugh”), Persian خنده (xanda, “laughter”), خندیدن (xandidan, “to laugh”), Sogdian [script needed] (γnt- /xand-/, “to laugh”), Northern Kurdish ken (“laugh”), kenîn (“to laugh”). The word has an alternative form *խինձ (*xinj) found in խնծիղ (xncił).

cog

առ խնդին


տեղատութիւն

head

տեղատութիւն • (tełatutʻiwn)

xcl-noun

տեղատութիւն • (tełatutʻiwn)

tełatutʻiwn (romanization)
տեղատութիւն (nominative singular)
տեղատութիւնք (nominative plural)
տեղատութեան (genitive singular)
տեղատութեանց (genitive plural)
տեղատութեան (dative singular)
տեղատութեանց (dative plural)
տեղատութիւն (accusative singular)
տեղատութիւնս (accusative plural)
տեղատութենէ (ablative singular)
տեղատութեանց (ablative plural)
տեղատութեամբ (instrumental singular)
տեղատութեամբք (instrumental plural)
տեղատութեան (locative singular)
տեղատութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

տեղատութիւնք

տեղատութեանց

տեղատութեանց

տեղատութիւնս

տեղատութեանց

տեղատութեամբ

տեղատութեամբք

տեղատութիւնս

desc

տեղատվություն

Armenian: տեղատվություն (teġatvutʻyun) (teġatvut’yun)

From տեղ (teł) + -ա- (-a-) + տամ (tam) + -ութիւն (-utʻiwn), literally, “giving place”.

մակընթացութիւն եւ տեղատութիւն


հայոց

head

հայոց • (hayocʻ)


հայք

հայք • (haykʻ)


ենթամնայ

ենթամնայ • (entʻamnay)

xcl-noun

ենթամնայ • (entʻamnay)

entʻamnay (romanization)
ենթամնայ (nominative singular)
ենթամնայք (nominative plural)
ենթամնայի (genitive singular)
ենթամնայից (genitive plural)
ենթամնայի (dative singular)
ենթամնայից (dative plural)
ենթամնայ (accusative singular)
ենթամնայս (accusative plural)
ենթամնայէ (ablative singular)
ենթամնայից (ablative plural)
ենթամնայիւ (instrumental singular)
ենթամնայիւք (instrumental plural)
ենթամնայի (locative singular)
ենթամնայս (locative plural)

Armenian: ենթամնա (entʻamna)

(grammar) hyphen, mark of the division of a word: ֊


պատիւ

patiw (romanization)
պատիւ (nominative singular)
պատիւք (nominative plural)
պատուոյ (genitive singular)
պատուոց (genitive plural)
պատուոյ (dative singular)
պատուոց (dative plural)
պատիւ (accusative singular)
պատիւս (accusative plural)
պատուոյ (ablative singular)
պատուոց (ablative plural)
պատուով (instrumental singular)
պատուովք (instrumental plural)
պատիւ (locative singular)
պատիւս (locative plural)
պատիւ (nominative singular)
պատիւք (nominative plural)
պատուի (genitive singular)
պատուի (dative singular)
պատիւ (accusative singular)
պատիւս (accusative plural)
պատուէ (ablative singular)
պատուի (locative singular)
պատիւս (locative plural)

Armenian: պատիվ (pativ), պատվո (patvo)

desc

→? Old Georgian: პატივი (ṗaṭivi) (or directly from Iranian)

desctree

Georgian: პატივი (ṗaṭivi)
→ Bats: პატივ (ṗaṭiv)
→ Svan: პა̈ტიჳ (ṗäṭiw)

→ Romani: patǐv

From Middle Iranian *pativ. Compare Sogdian [script needed] (ptβy-, “respect, honour”).

der

Proto-Indo-Iranian *bʰaH- (“to shine, be bright”)

ի պատիւ

խոստումն պատուոյ

պատուով ― patuov ― honourably

ի պատուի լինել

ի պատիւ առնուլ, բազում պատուովք պատուել

to load with honours, to pay great honours to, to raise to the highest honours; to set one up upon the pinnacle of glory, to raise one up to the skies

ի մեծի պատուի լինել

to be raised to the highest pitch of fortune

պատիւ անձին համարել

to take to oneself the credit of, to deem it an honour

պատիւ ընծայել

պատիւ առնել, դնել

to do honour to, to be an honour or a credit to

պատիւ առնել սեղանոյ

պատոով պատուէք զիս

you do me a great deal of honour, too much honour

պատիւս արժանաւորաց

honour, token of esteem, homage, glory; respect, veneration, reverence, regard, consideration

լեգէոն պատուոյ

պատիւ արքունի

լի պատուով

ի պատիւ հասանել

honours, preferments, dignities, degrees, offices, titles; testimonial, prize, gift, presentation

(grammar) the Armenian abbreviation mark (՟)

(as an adjective) honourable, respectable


ստորակէտ

head

ստորակէտ • (storakēt)

xcl-noun

ստորակէտ • (storakēt)

storakēt (romanization)
ստորակէտ (nominative singular)
ստորակէտք (nominative plural)
ստորակիտի (genitive singular)
ստորակիտաց (genitive plural)
ստորակիտի (dative singular)
ստորակիտաց (dative plural)
ստորակէտ (accusative singular)
ստորակէտս (accusative plural)
ստորակիտէ (ablative singular)
ստորակիտաց (ablative plural)
ստորակիտաւ (instrumental singular)
ստորակիտի (locative singular)
ստորակէտս (locative plural)

xcl-decl-noun

ստորակիտաւք = ստորակիտօք

the singular instrumental can be <i class="Armn mention" lang="xcl">ստորակիտով</i> (storakitov)

→ Armenian: ստորակետ (storaket)

From ստոր (stor) + -ա- (-a-) + կէտ (kēt). Calque of Ancient Greek ὑποστιγμή (hupostigmḗ).


մէջ

mēǰ (romanization)
մէջ (nominative singular)
մէջք (nominative plural)
միջոյ (genitive singular)
միջոց (genitive plural)
միջոյ (dative singular)
միջոց (dative plural)
մէջ (accusative singular)
մէջս (accusative plural)
միջոյ (ablative singular)
միջոց (ablative plural)
միջով (instrumental singular)
միջովք (instrumental plural)
միջի (locative singular)
մէջ (locative singular)
մէջս (locative plural)
մէջ (nominative singular)
մէջք (nominative plural)
միջի (genitive singular)
միջաց (genitive plural)
միջի (dative singular)
միջաց (dative plural)
մէջ (accusative singular)
մէջս (accusative plural)
միջէ (ablative singular)
միջաց (ablative plural)
միջաւ (instrumental singular)
միջաւք = միջօք (miǰawkʻ = miǰōkʻ) (instrumental plural)
միջի (locative singular)
մէջս (locative plural)

xcl-decl-noun

միջաւք = միջօք

From Proto-Armenian *meidyo-, from Proto-Indo-European *médʰyos.

ի մէջ/ի միջի

in the midst or middle of, among, between, in, into, within, inside

ի միջոյ

ընդ մէջ

by halves; between, among; in, into; through the medium of, by means of

մէջ ընդ մէջ

from time to time, now and then, ever and anon

ի միջի ձերում

մէջ գիշերոյ

մէջ ի գիշերի

յապականութեան ի միջի

բառնալ ի միջոյ

to annihilate, to utterly destroy, to exterminate

անցանել, կալ ի մէջ

to come forward, to show or present oneself

ի մէջ բերել

to produce, to bring forward or out, to cite, to expose

ի մէջ անցանել ― i mēǰ ancʻanel ― to interpose

փոյթ ի մէջ առնուլ

to endeavour, to study, to try, to make any effort, to be solicitous

դաշինս ի միջի հաստատել

արի՛, ա՛նց ի մէջ

քերթացք նորա չեն ի միջի

ընդ մէջ բանից մի՛ անկանիր

մէջք ընդոց

հացի միջաւ

ցաւք միջաց ― cʻawkʻ miǰacʻ ― lumbago

ցմէջս

ընդ մէջ իւր

միջովք չափ ի վեր/ի միջոյն եւ ի վեր

միջովք չափ ի խոնարհ/ի միջոյն եւ ի խոնարհ

miǰovkʻ čʻapʻ i xonarh/i miǰoyn ew i xonarh

պնդել զմէջս

to gird up one's loins, to put on a belt

խորտակել զմէջս

գօտի ածել ընդ մէջ իւր

արկանել քուրձ զմիջովք

սուսեր ընդ մէջ ածել, ածել սուր ընդ մէջ

մէջ ընդ մէջ հերձուլ, հատանել

to cut in halves; to split into two parts

(anatomy, often in the plural) the middle part of the body; loins, reins; waist; belly, abdomen; back


ճկոյթ

head

ճկոյթ • (čkoytʻ)

xcl-noun

ճկոյթ • (čkoytʻ)

čkoytʻ (romanization)
ճկոյթ (nominative singular)
ճկոյթք (nominative plural)
ճկութի (genitive singular)
ճկութաց (genitive plural)
ճկութի (dative singular)
ճկութաց (dative plural)
ճկոյթ (accusative singular)
ճկոյթս (accusative plural)
ճկութէ (ablative singular)
ճկութաց (ablative plural)
ճկութաւ (instrumental singular)
ճկութի (locative singular)
ճկոյթս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճկութաւք = ճկութօք

a genitive singular ճկութան (čkutʻan) is also attested, which supposes a nominative *ճկոյթն (*čkoytʻn)

Armenian: ճկույթ (čkuytʻ)

The older spelling is ծկոյթ (ckoytʻ), from *ծլկոյթ (*clkoytʻ), from *ծուլկոյթ (*culkoytʻ), borrowed from a Georgian-Zan language: compare Laz წულუ კითი (ǯulu ǩiti, “pinky”, literally “small finger”).

cog

կապել զոք ի ճկոյթն իւր


կաթն

head

կաթն • (katʻn)

xcl-noun

կաթն • (katʻn)

katʻn (romanization)
կաթն (nominative singular)
կաթին (genitive singular)
կաթանց (genitive plural)
կաթին (dative singular)
կաթանց (dative plural)
կաթն (accusative singular)
կաթնէ (ablative singular)
կաթանէ (ablative singular)
կաթանց (ablative plural)
կաթամբ (instrumental singular)
կաթամբք (instrumental plural)
կաթին (locative singular)

xcl-decl-noun

կաթնէ, կաթանէ

The plural nominative/accusative is not attested.

Armenian: կաթ (katʻ)

From earlier *կաղթն (*kałtʻn), from Proto-Armenian *gl̥kt-m, accusative of *gl̥kt-s (whence dialectal կախց (kaxcʻ)), either inherited from Proto-Indo-European *gl̥gt- or borrowed from a Mediterranean substrate source; in any case related to Ancient Greek γάλα (gála, “milk”), Albanian dhallë, and Old Latin lact (“milk”).

կաթամբ բուծանիլ

կաթն տալ ― katʻn tal ― to suckle

դիել զկաթն

կթել կաթն

անջատել ի կաթանէ ― anǰatel i katʻanē ― to wean

Ծիր Կաթին


կաթին

head

կաթին • (katʻin)


կաթանց

կաթանց • (katʻancʻ)


մարտակառք

մարտակառք • (martakaṙkʻ) pl

xcl-noun

մարտակառք • (martakaṙkʻ) pl

martakaṙkʻ (romanization)
մարտակառք (nominative plural)
մարտակառաց (genitive plural)
մարտակառաց (dative plural)
մարտակառս (accusative plural)
մարտակառաց (ablative plural)
մարտակառս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

մարտակառաւք = մարտակառօք

Armenian: մարտակառք (martakaṙkʻ)


դոյլ

doyl (romanization)
դոյլ (nominative singular)
դոյլք (nominative plural)
դուլի (genitive singular)
դուլից (genitive plural)
դուլի (dative singular)
դուլից (dative plural)
դոյլ (accusative singular)
դոյլս (accusative plural)
դուլէ (ablative singular)
դուլից (ablative plural)
դուլիւ (instrumental singular)
դուլիւք (instrumental plural)
դուլի (locative singular)
դոյլս (locative plural)
դոյլ (nominative singular)
դոյլք (nominative plural)
դուլոյ (genitive singular)
դուլոց (genitive plural)
դուլոյ (dative singular)
դուլոց (dative plural)
դոյլ (accusative singular)
դոյլս (accusative plural)
դուլոյ (ablative singular)
դուլոց (ablative plural)
դուլով (instrumental singular)
դուլովք (instrumental plural)
դոյլ (locative singular)
դոյլս (locative plural)

→ Armenian: դույլ (duyl)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (dwl /dōl/, “bucket; Aquarius”), Persian دول (dol, “bucket”), Sanskrit दोग्ध्री (dogdhrī).
Alternatively from Classical Syriac ܕܘܠܐ (dawlāʼ, “pail, bucket; Aquarius”).

bor

դոյլ կաթի ― doyl katʻi ― churn


հնագիտութիւն

head

հնագիտութիւն • (hnagitutʻiwn)

xcl-noun

հնագիտութիւն • (hnagitutʻiwn)

hnagitutʻiwn (romanization)
հնագիտութիւն (nominative singular)
հնագիտութիւնք (nominative plural)
հնագիտութեան (genitive singular)
հնագիտութեանց (genitive plural)
հնագիտութեան (dative singular)
հնագիտութեանց (dative plural)
հնագիտութիւն (accusative singular)
հնագիտութիւնս (accusative plural)
հնագիտութենէ (ablative singular)
հնագիտութեանց (ablative plural)
հնագիտութեամբ (instrumental singular)
հնագիտութեամբք (instrumental plural)
հնագիտութեան (locative singular)
հնագիտութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

հնագիտութիւն

հնագիտութիւնք

հնագիտութեան

հնագիտութեանց

հնագիտութեան

հնագիտութեանց

հնագիտութիւն

հնագիտութիւնս

հնագիտութենէ

հնագիտութեանց

հնագիտութեամբ

հնագիտութեամբք

հնագիտութեան

հնագիտութիւնս

desc

հնագիտություն

Armenian: հնագիտություն (hnagitutʻyun)

PIE word
 *sénos
հնագէտ (hnagēt) + -ութիւն (-utʻiwn)


ոսկեծաղիկ

head

ոսկեծաղիկ • (oskecałik)

xcl-noun

ոսկեծաղիկ • (oskecałik)

Armenian: ոսկեծաղիկ (oskecaġik)


պետութիւն

head

պետութիւն • (petutʻiwn)

xcl-noun

պետութիւն • (petutʻiwn)

petutʻiwn (romanization)
պետութիւն (nominative singular)
պետութիւնք (nominative plural)
պետութեան (genitive singular)
պետութեանց (genitive plural)
պետութեան (dative singular)
պետութեանց (dative plural)
պետութիւն (accusative singular)
պետութիւնս (accusative plural)
պետութենէ (ablative singular)
պետութեանց (ablative plural)
պետութեամբ (instrumental singular)
պետութեամբք (instrumental plural)
պետութեան (locative singular)
պետութիւնս (locative plural)

Armenian: պետություն (petutʻyun)

պետութիւնք

հոգեւոր պետութիւնք

ecclesiastical principalities, bishops, etc

command, rule, reign, sway, domination, dominion, authority, power


տուր

head

տուր • (tur)

xcl-noun

տուր • (tur)

tur (romanization)
տուր (nominative singular)
տուրք (nominative plural)
տրոյ (genitive singular)
տրոց (genitive plural)
տրոյ (dative singular)
տրոց (dative plural)
տուր (accusative singular)
տուրս (accusative plural)
տրոյ (ablative singular)
տրոց (ablative plural)
տրով (instrumental singular)
տրովք (instrumental plural)
տուր (locative singular)
տուրս (locative plural)
տուր (nominative singular)
տուրք (nominative plural)
տրի (genitive singular)
տրից (genitive plural)
տրի (dative singular)
տրից (dative plural)
տուր (accusative singular)
տուրս (accusative plural)
տրէ (ablative singular)
տրից (ablative plural)
տրիւ (instrumental singular)
տրիւք (instrumental plural)
տրի (locative singular)
տուրս (locative plural)

Armenian: տուրք (turkʻ)

Inherited from Proto-Indo-European *déh₃rom.

inh+

տուրք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ


փակ

head

փակ • (pʻak)

xcl-noun

փակ • (pʻak)

pʻak (romanization)
փակ (nominative singular)
փակք (nominative plural)
փակի (genitive singular)
փակից (genitive plural)
փակի (dative singular)
փակից (dative plural)
փակ (accusative singular)
փակս (accusative plural)
փակէ (ablative singular)
փակից (ablative plural)
փակիւ (instrumental singular)
փակիւք (instrumental plural)
փակի (locative singular)
փակս (locative plural)
փակ (nominative singular)
փակք (nominative plural)
փակոյ (genitive singular)
փակոց (genitive plural)
փակոյ (dative singular)
փակոց (dative plural)
փակ (accusative singular)
փակս (accusative plural)
փակոյ (ablative singular)
փակոց (ablative plural)
փակով (instrumental singular)
փակովք (instrumental plural)
փակ (locative singular)
փակս (locative plural)

Armenian: փակ (pʻak)

unk

unknown


վիրք

virkʻ (romanization)
վիրք (nominative plural)
վրաց (genitive plural)
վրաց (dative plural)
վիրս (accusative plural)
վրաց (ablative plural)
վրաւք = վրօք (vrawkʻ = vrōkʻ) (instrumental plural)
վիրս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

վրաւք = վրօք

Armenian: վիրք (virkʻ), վրաց (vracʻ)

From վիր- (vir-) + -ք (-kʻ); compare Persian گرج (gorj) for the first part.


աւր

awr (romanization)
աւր (nominative singular)
աւուրք (nominative plural)
աւուր (genitive singular)
աւուրց (genitive plural)
աւուր (dative singular)
աւուրց (dative plural)
աւր (accusative singular)
աւուրս (accusative plural)
աւրէ (ablative singular)
աւուրց (ablative plural)
աւուրբ (instrumental singular)
աւուրբք (instrumental plural)
աւուր (locative singular)
աւուրս (locative plural)


աւր

awr (romanization)
աւր (nominative singular)
աւրք (nominative plural)
աւրոյ (genitive singular)
աւրոց (genitive plural)
աւրոյ (dative singular)
աւրոց (dative plural)
աւր (accusative singular)
աւրս (accusative plural)
աւրոյ (ablative singular)
աւրոց (ablative plural)
աւրով (instrumental singular)
աւրովք (instrumental plural)
աւր (locative singular)
աւրս (locative plural)

The origin is uncertain. Perhaps related to Latin aurugo.


գագաթն

head

գագաթն • (gagatʻn)

xcl-noun

գագաթն • (gagatʻn)

gagatʻn (romanization)
գագաթն (nominative singular)
գագաթունք (nominative plural)
գագաթան (genitive singular)
գագաթանց (genitive plural)
գագաթան (dative singular)
գագաթանց (dative plural)
գագաթն (accusative singular)
գագաթունս (accusative plural)
գագաթանէ (ablative singular)
գագաթանց (ablative plural)
գագաթամբ (instrumental singular)
գագաթամբք (instrumental plural)
գագաթան (locative singular)
գագաթունս (locative plural)

Armenian: գագաթ (gagatʻ)

From Akkadian 𒂵𒀝𒂵𒌈 (qaqqadum, “head; upper part, top”).

der

(figuratively) height, summit, top, ridge, pinnacle, extremity, end, brow


գազ

gaz (romanization)
գազ (nominative singular)
գազք (nominative plural)
գազի (genitive singular)
գազից (genitive plural)
գազի (dative singular)
գազից (dative plural)
գազ (accusative singular)
գազս (accusative plural)
գազէ (ablative singular)
գազից (ablative plural)
գազիւ (instrumental singular)
գազիւք (instrumental plural)
գազի (locative singular)
գազս (locative plural)

Armenian: գազ (gaz)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (gc /gaz/, “tamarisk”), Persian گز (gaz, “tamarisk; milkvetch”).


բուրգն

head

բուրգն • (burgn)

xcl-noun

բուրգն • (burgn)

burgn (romanization)
բուրգն (nominative singular)
բրգունք (nominative plural)
բրգան (genitive singular)
բրգանց (genitive plural)
բրգան (dative singular)
բրգանց (dative plural)
բուրգն (accusative singular)
բրգունս (accusative plural)
բրգանէ (ablative singular)
բրգանց (ablative plural)
բրգամբ (instrumental singular)
բրգամբք (instrumental plural)
բրգան (locative singular)
բրգունս (locative plural)

→ Armenian: բուրգ (burg)

Belongs to the same family of words as Urartian 𒁓𒂵𒈾 (bur-ga-na /burgana/, “pillar, column; altar, base, or built-up foundation”), Classical Syriac ܒܘܪܓܐ (būrgā), Arabic بُرْج (burj), Ancient Greek πύργος (púrgos), Latin burgus, Proto-Germanic *burgz. The immediate source for the Armenian is uncertain. According to Martirosyan “we may be dealing with a ‘Wanderwort’ ultimately of IE origin; the Armenian, Greek, and Near Eastern forms may reflect an IE centum form (perhaps back loans from indigenous Mediterranean and/or European languages)”.

cog

dice-box (a box in which dice are shaken and thrown onto the game-table; called so because of its shape)


արեգակն

aregakn (romanization)
արեգակն (nominative singular)
արեգակունք (nominative plural)
արեգական (genitive singular)
արեգականց (genitive plural)
արեգական (dative singular)
արեգականց (dative plural)
արեգակն (accusative singular)
արեգակունս (accusative plural)
արեգականէ (ablative singular)
արեգակնէ (ablative singular)
արեգականց (ablative plural)
արեգակամբ (instrumental singular)
արեգակամբք (instrumental plural)
արեգական (locative singular)
արեգակունս (locative plural)

xcl-decl-noun

արեգականէ, արեգակնէ

Armenian: արեգակ (aregak)

From արեգ (areg, “sun”) + ակն (akn, “eye”), literally “the eye of the sun”.


կողմն

head

կողմն • (kołmn)

xcl-noun

կողմն • (kołmn)

kołmn (romanization)
կողմն (nominative singular)
կողմանք (nominative plural)
կողման (genitive singular)
կողմանց (genitive plural)
կողման (dative singular)
կողմանց (dative plural)
կողմն (accusative singular)
կողմանս (accusative plural)
կողմանէ (ablative singular)
կողմանց (ablative plural)
կողմամբ (instrumental singular)
կողմամբք (instrumental plural)
կողման (locative singular)
կողմանս (locative plural)

Armenian: կողմ (koġm)

From կող (koł, “rib, side”) + -մն (-mn).

կողմանք աշխարհի

հակառակ կողմն

ի մի կողմն

ի մի կողմն թողուլ

առ ի կողմն ― aṙ i kołmn ― slantingly, awry, sideways, laterally

ի կողմն լինել, անկանիլ

to lean on one's side, to lay oneself down, to repose

ի կողմն առնել ի վերայ մահճաց

փոխիլ կողմն ի կողմանէ

կողմն տալ

ի կողմն ելանել

to retire from, to withdraw oneself, to stand aside

ի վտանգել յերկուց կողմանց՝ հարկ է զթեթեւն առնուլ ի յանձն

i vtangel yerkucʻ kołmancʻ, hark ē ztʻetʻewn aṙnul i yanjn

նստաւ ի կողմանէ նորա

ընդ ո՞ր կողմն

յո՞ր կողմն

ի կողմանէ տան

յայսմ կողմանէ

ի միւս կողմանէ

յերկոցունց կողմանց

ի միոյ կողմանէ ցմիւսն

from one side to the other; through and through, right through

յինէն կողմանէ

ի ձէնջ կողմանէ

կողման տալ

տկար կողմն

հակառակ կողմն

ունել զկողմն ուրուք

to take up the cudgels for, to take one's part, to range oneself on the side of, to side with one

երկոցուն իսկ կողմանց հաճոյ լինել

to run with the hare and hold with the hounds, to contrive, to stand well with opposite parties

ոչ միում յերկոցունց կողմանցն լինել ձեռնտու

to preserve neutrality, to remain neutral

očʻ mium yerkocʻuncʻ kołmancʻn linel jeṙntu

ի կողմանց կողմանց

ի կողմանս կողմանս

յամենայն կողմանց

on all sides or hands; from all quarters, everywhere

climate; confine, quarter, canton; country, soil, region, land


ջերմն

head

ջերմն • (ǰermn)

xcl-noun

ջերմն • (ǰermn)

ǰermn (romanization)
ջերմն (nominative singular)
ջերմանք (nominative plural)
ջերման (genitive singular)
ջերմանց (genitive plural)
ջերման (dative singular)
ջերմանց (dative plural)
ջերմն (accusative singular)
ջերմանս (accusative plural)
ջերմանէ (ablative singular)
ջերմանց (ablative plural)
ջերմամբ (instrumental singular)
ջերմամբք (instrumental plural)
ջերման (locative singular)
ջերմանս (locative plural)

Armenian: ջերմ (ǰerm)

Inherited from Proto-Indo-European *gʷʰérmn̥. By surface analysis, ջեր (ǰer) + -մն (-mn).

surf

ջերմն եթող զիս եւ կալաւ զնա

վերստին կալաւ զիս ջերմն


ատամանց

head

ատամանց • (atamancʻ)


ատամունք

ատամունք • (atamunkʻ)


սկիզբն

skizbn (romanization)
սկիզբն (nominative singular)
սկզբունք (nominative plural)
սկզբան (genitive singular)
սկզբանց (genitive plural)
սկզբան (dative singular)
սկզբանց (dative plural)
սկիզբն (accusative singular)
սկզբունս (accusative plural)
սկզբանէ (ablative singular)
սկզբանց (ablative plural)
սկզբամբ (instrumental singular)
սկզբամբք (instrumental plural)
սկզբան (locative singular)
սկզբունս (locative plural)

Armenian: սկիզբ (skizb)

From earlier սկիսմն (skismn), from the root of սկսանիմ (sksanim) + -մն (-mn).

ի սկզբանէ

in the beginning, at first, originally, firstly, primitively

անդուստ, անդստին ի սկզբանէ

from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo

ի սկզբանէ ցկատարածն

ի սկզբանէ աշխարհի

ի սկզբանէ էր բանն

սկիզբն առնել, առնուլ, ունել

սկզբունք անընդմիջականք

սկզբունք Արքիմեդեայ

origin, principle; cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation


սկզբունք

սկզբունք • (skzbunkʻ)


գեղարդն

գեղարդն • (gełardn)

xcl-noun

գեղարդն • (gełardn)

gełardn (romanization)
գեղարդն (nominative singular)
գեղարդունք (nominative plural)
գեղարդան (genitive singular)
գեղարդանց (genitive plural)
գեղարդան (dative singular)
գեղարդանց (dative plural)
գեղարդն (accusative singular)
գեղարդունս (accusative plural)
գեղարդանէ (ablative singular)
գեղարդանց (ablative plural)
գեղարդամբ (instrumental singular)
գեղարդամբք (instrumental plural)
գեղարդան (locative singular)
գեղարդունս (locative plural)
գեղարդն (nominative singular)
գարարդունք (nominative plural)
գեղարդեան (genitive singular)
գեղարդեանց (genitive plural)
գեղարդեան (dative singular)
գեղարդեանց (dative plural)
գեղարդն (accusative singular)
գարարդունս (accusative plural)
գեղարդեանէ (ablative singular)
գեղարդեանց (ablative plural)
գեղարդեամբ (instrumental singular)
գեղարդեամբք (instrumental plural)
գեղարդեան (locative singular)
գարարդունս (locative plural)

Armenian: գեղարդ (geġard)

The origin is uncertain.
Ačaṙean tentatively compares with արդն (ardn, “a kind of spear”). Ałayan derives from արդն (ardn), in which he sees the basic meaning “pole, beam, trunk”, and explains the part *գեղ- (*geł-) as “spearhead” or similar, leaving its origin open; this is accepted by J̌ahukyan.
Kocharov derives from Proto-Indo-European *welH-wr̥-ti-, from *welH-.

Եւ տեսեալ Փենեէսի՝ որդւոյ Եղիազարու որդւոյ Ահարոնի քահանայի, յարեաւ ի միջոյ ժողովրդեանն եւ առեալ գեղարդն (var. գեղեարդ, գեղերդն, զգեղարդն, գեղեարդն) ի ձեռն իւր[…]
Ew teseal Pʻeneēsi, ordwoy Ełiazaru ordwoy Aharoni kʻahanayi, yareaw i miǰoy žołovrdeann ew aṙeal gełardn (var. gełeard, gełerdn, zgełardn, gełeardn) i jeṙn iwr[…]

When Phinehas son of Eleazar, the son of Aaron, the priest, saw this, he left the assembly, took a spear in his hand […]

քաւ լիցի ինձ ի Տեառնէ ձգել զձեռն իմ յօծեալ Տեառն. բայց արդ առ զգեղարդնդ ի սնարից դորա եւ զկուժ ջրոյդ, եւ գնասցուք ի մեզ։

The LORD forbid that I should stretch forth mine hand against the LORD'S anointed: but, I pray thee, take thou now the spear that [is] at his bolster, and the cruse of water, and let us go.

kʻaw licʻi inj i Teaṙnē jgel zjeṙn im yōceal Teaṙn. baycʻ ard aṙ zgełardnd i snaricʻ dora ew zkuž ǰroyd, ew gnascʻukʻ i mez.

Եւ եղեւ յօրէ յայնմանէ, կէսքն կարգեալ լինէին ի գործն, եւ կէսքն զինեալ ընդդէմ թշնամեացն եւ գեղարդն եւ ասպար եւ աղեղն ի ձեռին իւրեանց, եւ կայր պատրաստ այր իւրաքանչիւր յետոյ եղբօր իւրում որ շինէր զպարիսպն։

And it came to pass from that time forth, [that] the half of my servants wrought in the work, and the other half of them held both the spears, the shields, and the bows, and the habergeons; and the rulers [were] behind all the house of Judah.

Ew ełew yōrē yaynmanē, kēskʻn kargeal linēin i gorcn, ew kēskʻn zineal ənddēm tʻšnameacʻn ew gełardn ew aspar ew ałełn i jeṙin iwreancʻ, ew kayr patrast ayr iwrakʻančʻiwr yetoy ełbōr iwrum or šinēr zparispn.

[…] զՊաւսիանոս կալաւ և կամեցաւ զերկարդնեայ գեղարդն ձգել ՚ի նա […]
[…]zPawsianos kalaw ew kamecʻaw zerkardneay gełardn jgel ’i na[…]

5th century, with changes and additions in later centuries, Alexander Romance

գեղարդն արձակել


դիակն

diakn (romanization)
դիակն (nominative singular)
դիակունք (nominative plural)
դիական (genitive singular)
դիականց (genitive plural)
դիական (dative singular)
դիականց (dative plural)
դիակն (accusative singular)
դիակունս (accusative plural)
դիականէ (ablative singular)
դիականց (ablative plural)
դիակամբ (instrumental singular)
դիակամբք (instrumental plural)
դիական (locative singular)
դիակունս (locative plural)

Armenian: դիակ (diak)

պաճուճել դեղովք զդիակն ― pačučel dełovkʻ zdiakn ― to embalm

առնել դիակն անթուելի

դիակունք կռոց


դուրք

head

դուրք • (durkʻ)

durkʻ (romanization)
դուրք (nominative plural)
դրաց (genitive plural)
դրաց (dative plural)
դուրս (accusative plural)
դրաց (ablative plural)
դրաւք = դրօք (drawkʻ = drōkʻ) (instrumental plural)
դուրս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

դրաւք = դրօք


դրունք

head

դրունք • (drunkʻ)


դրամբք

դրամբք • (drambkʻ)


դրունս

դրունս • (druns)


դրաց

դրաց • (dracʻ)


դրաւք

դրաւք • (drawkʻ)


դրօք

դրօք • (drōkʻ)


եղերս

եղերս • (ełers)


եղեռան

եղեռան • (ełeṙan)


եղէգն

եղէգն • (ełēgn)

xcl-noun

եղէգն • (ełēgn)

ełēgn (romanization)
եղէգն (nominative singular)
եղեգունք (nominative plural)
եղեգան (genitive singular)
եղեգանց (genitive plural)
եղեգան (dative singular)
եղեգանց (dative plural)
եղէգն (accusative singular)
եղեգունս (accusative plural)
եղեգանէ (ablative singular)
եղեգանց (ablative plural)
եղեգամբ (instrumental singular)
եղեգամբք (instrumental plural)
եղեգան (locative singular)
եղեգունս (locative plural)

Armenian: եղեգ (eġeg)

The origin is uncertain. Has been connected with Ancient Greek ἔλεγος (élegos, “mourning song accompanied by a flute”).

cog

Երկնէր երկին, երկնէր երկիր, երկնէր եւ ծովն ծիրանի․
երկն ի ծովուն ունէր եւ զկարմրիկն եղեգնիկ․
ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր, ընդ եղեգան փող բոց ելանէր․
եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ. նա հուր հեր ունէր,
ապա թէ բոց ունէր մօրուս, եւ աչկունքն էին արեգակունք
Erknēr erkin, erknēr erkir, erknēr ew covn cirani;
erkn i covun unēr ew zkarmrikn ełegnik;
ənd ełegan pʻoł cux elanēr, ənd ełegan pʻoł bocʻ elanēr;
ew i bocʻoyn vazēr xarteaš patanekik. na hur her unēr,
apa tʻē bocʻ unēr mōrus, ew ačʻkunkʻn ēin aregakunkʻ

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 85–87

In its labours lay in the sea also the carmine reed.
Smoke rose from the reed, a flame rose from the reed.
And from the flame, a red haired boy escaped. Hair he had of fire,
also a beard he had of flame(s), and his eyes were suns.

Parturient heaven, parturient earth, parturient also the crimson sea.


եղեգան

head

եղեգան • (ełegan)


եղեգանց

եղեգանց • (ełegancʻ)


երկն

erkn (romanization)
երկն (nominative singular)
երկունք (nominative plural)
երկան (genitive singular)
երկանց (genitive plural)
երկան (dative singular)
երկանց (dative plural)
երկն (accusative singular)
երկունս (accusative plural)
երկանէ (ablative singular)
երկանց (ablative plural)
երկամբ (instrumental singular)
երկամբք (instrumental plural)
երկան (locative singular)
երկունս (locative plural)

Armenian: երկունք (erkunkʻ)

The root is երկ- (erk-), from Proto-Indo-European *dwey- (“to fear”). For the sound change see երկու (erku).

ուստերք քո եւ դստերք իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք [translating ὠδῖνες (ōdînes)]
usterkʻ kʻo ew dsterkʻ imoy orovayni erkkʻ ew erkunkʻ [translating ὠδῖνες (ōdînes)]

Translation by Claude E. Cox
your sons and daughters, my womb's labours and birth-pangs

Երկնէր երկին, երկնէր երկիր, երկնէր եւ ծովն ծիրանի․
երկն ի ծովուն ունէր եւ զկարմրիկն եղեգնիկ. ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր, ընդ եղեգան փող բոց ելանէր.
եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ. նա հուր հեր ունէր,
ապա թէ բոց ունէր մօրուս, եւ աչկունքն էին արեգակունք
Erknēr erkin, erknēr erkir, erknēr ew covn cirani;
erkn i covun unēr ew zkarmrikn ełegnik. ənd ełegan pʻoł cux elanēr, ənd ełegan pʻoł bocʻ elanēr.
ew i bocʻoyn vazēr xarteaš patanekik. na hur her unēr,

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] I.31.Birth of Vahagn

Translation by Robert W. Thomson
Heaven was in travail, earth was in travail, the purple sea
was also in travail; in the sea travail also gripped the red
reed. From the tube of the reed came forth smoke, from
the tube of the reed came forth flame. From the flame a
red-headed young boy ran out. He had fire for hair, and
had flame for beard, and his eyes were suns.

apa tʻē bocʻ unēr mōrus, ew ačʻkunkʻn ēin aregakunkʻ

birth throes, birth pangs, labour pains, travail


երկունք

երկունք • (erkunkʻ)