մանգաղ

head

մանգաղ • (mangał)

xcl-noun

մանգաղ • (mangał)

mangał (romanization)
մանգաղ (nominative singular)
մանգաղք (nominative plural)
մանգաղի (genitive singular)
մանգաղաց (genitive plural)
մանգաղի (dative singular)
մանգաղաց (dative plural)
մանգաղ (accusative singular)
մանգաղս (accusative plural)
մանգաղէ (ablative singular)
մանգաղաց (ablative plural)
մանգաղաւ (instrumental singular)
մանգաղի (locative singular)
մանգաղս (locative plural)
մանգաղ (nominative singular)
մանգաղք (nominative plural)
մանգաղոյ (genitive singular)
մանգաղոց (genitive plural)
մանգաղոյ (dative singular)
մանգաղոց (dative plural)
մանգաղ (accusative singular)
մանգաղս (accusative plural)
մանգաղոյ (ablative singular)
մանգաղոց (ablative plural)
մանգաղով (instrumental singular)
մանգաղովք (instrumental plural)
մանգաղ (locative singular)
մանգաղս (locative plural)

xcl-decl-noun

մանգաղաւք = մանգաղօք

Armenian: մանգաղ (mangaġ)

desc

→ Aghul: макка́л (makkál), мака́л (makál)

→ Chechen: мангал (mangal, “scythe”)

→ Ingush: мангал (mangal, “scythe”)

→ Lezgi: мукал (mukal), мангал (mangal)

→? Georgian: მაგანა (magana)

desctree

→? Mingrelian: მაგანა (magana)
→ Abkhaz: а-мага́на (a-magána), а-бага́на (a-bagána)

→ Old Georgian: მანგალი (mangali), ნამგალი (namgali)
Georgian: მანგალი (mangali), ნამგალი (namgali), ნამგალ (namgal), ნამღულ (namɣul) — Ingilo
→ Bats: ნამგალ (namgal), მანგალ (mangal)
→ Laz: მანგალი (mangali)
→ Udi: намгали (namgali)

→ Udi: манҝаьл (mangʲäl)

Borrowed from Classical Syriac ܡܓܠܐ (maggǝlā), in absolute state ܡܓܠ (maggal).

Եւ եթէ մտանիցես ի հունձս ընկերի քո, քաղեսցես ձեռօք քովք զհասկն, եւ մանգաղ մի՛ արկանիցես յոճ ընկերի քո։

When thou comest into the standing corn of thy neighbour, then thou mayest pluck the ears with thine hand; but thou shalt not move a sickle unto thy neighbour's standing corn.

Ew etʻē mtanicʻes i hunjs ənkeri kʻo, kʻałescʻes jeṙōkʻ kʻovkʻ zhaskn, ew mangał mí arkanicʻes yoč ənkeri kʻo.


կատար

katar (romanization)
կատար (nominative singular)
կատարք (nominative plural)
կատարի (genitive singular)
կատարաց (genitive plural)
կատարի (dative singular)
կատարաց (dative plural)
կատար (accusative singular)
կատարս (accusative plural)
կատարէ (ablative singular)
կատարաց (ablative plural)
կատարաւ (instrumental singular)
կատարի (locative singular)
կատարս (locative plural)
կատար (nominative singular)
կատարք (nominative plural)
կատարոյ (genitive singular)
կատարոց (genitive plural)
կատարոյ (dative singular)
կատարոց (dative plural)
կատար (accusative singular)
կատարս (accusative plural)
կատարոյ (ablative singular)
կատարոց (ablative plural)
կատարով (instrumental singular)
կատարովք (instrumental plural)
կատար (locative singular)
կատարս (locative plural)

xcl-decl-noun

կատարաւք = կատարօք

Armenian: կատար (katar)

desc

→ Udi: кӏатӏар (ḳaṭar)

→ Udi: кӏатӏар (ḳaṭar)

→ Georgian: კატარი (ḳaṭari)

→ Northern Kurdish: katar

→ Turkish: gadar, gadırank, gagart, kagardak, kakart

→ Laz: კოტულა (ǩoťula), კუტალა (ǩuťala)

→ Laz: კოტულა (ǩoťula), კუტალა (ǩuťala) (possibly)

ի կատար ածել

→ Armenian: ի կատար ածել (i katar acel)

hy:Բյուրակն (հանդես)

Usually considered a word of unknown origin.
Probably a Semitic borrowing: compare Aramaic כּיתְרָא (kiṯrā, “crown, fancy headdress”), Imperial Aramaic 𐡒𐡕𐡓 (qṭr, “crown”), Aramaic כּוֹתֶרֶח / כּוֹתַרְתָּא / כְּתַרְתָּא (kəṯartā, kōṯartā, kōṯrā, “knob, capital”), Aramaic קִיטְרָא (qiṭrā) / Classical Syriac ܩܷܛܪܐ (qeṭrā, “knot, joint, amulet, diadem, tiara”), Aramaic קְטַר (qṭar) / Classical Syriac ܩܛܰܪ (qṭar, “to tie, to bind”), Ge'ez ከተረ (kätärä, “to make an enclosure, to surround; to detain”) (also Tigrinya, Tigre, Amharic, Harari, Sebat Bet Gurage), Hebrew כֶּתֶר (kéter, “crown”), כָּתַר (kātar, “to surround, to encircle”), Arabic كَتْر (katr, “camel's hump”), Ancient Greek κίταρις (kítaris), κίδαρις (kídaris, “name of a turban-like headgear”) (Oriental loanword). The connection with Hebrew was suggested already by Margoliouth, but rejected by Ačaṙean and J̌ahukyan, who did not know about the other Semitic forms.

unk

unknown

cog

כּוֹתֶרֶח / כּוֹתַרְתָּא / כְּתַרְתָּא

ի կատարն եհաս շնորհաց

ի կատար ածել

to complete, realize, fulfill, carry out


աբեղայ

head

աբեղայ • (abełay)

xcl-noun

աբեղայ • (abełay)

abełay (romanization)
աբեղայ (nominative singular)
աբեղայք (nominative plural)
աբեղայի (genitive singular)
աբեղայից (genitive plural)
աբեղայի (dative singular)
աբեղայից (dative plural)
աբեղայ (accusative singular)
աբեղայս (accusative plural)
աբեղայէ (ablative singular)
աբեղայից (ablative plural)
աբեղայիւ (instrumental singular)
աբեղայիւք (instrumental plural)
աբեղայի (locative singular)
աբեղայս (locative plural)

desctree

Armenian: աբեղա (abeġa)
→ English: abegha

desc

Middle Armenian: հաբեղայ (habeġay), աբեղ (abeġ)

Armenian: հաբեղա (habeġa)

From Classical Syriac ܐܒܝܠܐ (ʾăḇīlā, “mourner; penitent, monk”), whence also Arabic أَبِيل (ʔabīl, “old man; monk; sad”).

cog

աբեղայ լինել


գովիչ

head

գովիչ • (govičʻ)

xcl-noun

գովիչ • (govičʻ)

govičʻ (romanization)
գովիչ (nominative singular)
գովիչք (nominative plural)
գովչի (genitive singular)
գովչաց (genitive plural)
գովչի (dative singular)
գովչաց (dative plural)
գովիչ (accusative singular)
գովիչս (accusative plural)
գովչէ (ablative singular)
գովչաց (ablative plural)
գովչաւ (instrumental singular)
գովչաւք = գովչօք (govčʻawkʻ = govčʻōkʻ) (instrumental plural)
գովչի (locative singular)
գովիչս (locative plural)

xcl-decl-noun

գովչաւք = գովչօք

Նախատեցին զիս թշնամիք իմ զօրհանապազ, եւ գովիչք իմ ինեւ երդնուին։

All the day long my enemies reproached me: and my praisers did swear against me.

Naxatecʻin zis tʻšnamikʻ im zōrhanapaz, ew govičʻkʻ im inew erdnuin.

Կանխեցին իշխանք հանել զօրհնութիւն, ի մէջ գուսանաց եւ գովչաց։

Kanxecʻin išxankʻ hanel zōrhnutʻiwn, i mēǰ gusanacʻ ew govčʻacʻ.

Ի հողոյ ստեղծ զհողեղէն մարմինս եւ ի լուսոյ զհրեշտակս, զարդարեալ ի լոյս վայելուչ, եւ զգեցեալ զարդարեաց զփառաց աթոռն, ուր մտանեն օրհնութիւնք հրեշտակաց, բարբառք սրովբէից, փառաւորութիւնք զուարթնոց, ժողովք բանակաց եւ գունդք սրբոցն, եւ դասք գովչաց եւ օրհնութիւնք երկնաւորացն եւ աղօթք արդարոցն եւ պաշտօն սրբոցն, սրովբէքն եւ քրովբէքն եւ զօրք միաբանական լուսոյն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 360

I hołoy stełc zhołełēn marmins ew i lusoy zhreštaks, zardareal i loys vayelučʻ, ew zgecʻeal zardareacʻ zpʻaṙacʻ atʻoṙn, ur mtanen ōrhnutʻiwnkʻ hreštakacʻ, barbaṙkʻ srovbēicʻ, pʻaṙaworutʻiwnkʻ zuartʻnocʻ, žołovkʻ banakacʻ ew gundkʻ srbocʻn, ew daskʻ govčʻacʻ ew ōrhnutʻiwnkʻ erknaworacʻn ew ałōtʻkʻ ardarocʻn ew paštōn srbocʻn, srovbēkʻn ew kʻrovbēkʻn ew zōrkʻ miabanakan lusoyn.


վարձակ

varjak (romanization)
վարձակ (nominative singular)
վարձակք (nominative plural)
վարձակի (genitive singular)
վարձակաց (genitive plural)
վարձակի (dative singular)
վարձակաց (dative plural)
վարձակ (accusative singular)
վարձակս (accusative plural)
վարձակէ (ablative singular)
վարձակաց (ablative plural)
վարձակաւ (instrumental singular)
վարձակի (locative singular)
վարձակս (locative plural)

վարձակաւք = վարձակօք

→ Armenian: վարձակ (varjak) (learned)

From Middle Iranian *varzāk, which, according to Asatryan, is an agent noun from the root *warj- (“to do; to work”). For the suffix see -ակ (-ak). Byzantine Greek βάρζα (bárza) found in the Suda lexicon as a synonym of ψάλτρια (psáltria, “female harper”) is of the same origin.

[…] կամ թէ լսիցե՞մ տակաւին զձայն գուսանաց եւ վարձակաց […]
[…]kam tʻē lsicʻem takawin zjayn gusanacʻ ew varjakacʻ[…]

Can I still hear the voices of gusans and vardzaks?


մահակ

mahak (romanization)
մահակ (nominative singular)
մահակք (nominative plural)
մահակի (genitive singular)
մահակաց (genitive plural)
մահակի (dative singular)
մահակաց (dative plural)
մահակ (accusative singular)
մահակս (accusative plural)
մահակէ (ablative singular)
մահակաց (ablative plural)
մահակաւ (instrumental singular)
մահակի (locative singular)
մահակս (locative plural)

մահակաւք = մահակօք

desc

Armenian: մահակ (mahak), մհակ (mhak) — dialectal

According to Asatryan, from Middle Iranian *mahāk, an agent noun from the Iranian root *manθH- (“to agitate, stir, churn”). For the suffix see -ակ (-ak). On the root see Cheung.


նուիրակ

head

նուիրակ • (nuirak)

xcl-noun

նուիրակ • (nuirak)

nuirak (romanization)
նուիրակ (nominative singular)
նուիրակք (nominative plural)
նուիրակի (genitive singular)
նուիրակաց (genitive plural)
նուիրակի (dative singular)
նուիրակաց (dative plural)
նուիրակ (accusative singular)
նուիրակս (accusative plural)
նուիրակէ (ablative singular)
նուիրակաց (ablative plural)
նուիրակաւ (instrumental singular)
նուիրակի (locative singular)
նուիրակս (locative plural)

xcl-decl-noun

նուիրակաւք = նուիրակօք

Armenian: նվիրակ (nvirak)

The basic meaning is “announcer”, from Middle Iranian *nivēδāk, an agent noun from *ni-waid-, from *ni- (“down”) + *waid- (“to know”); see the latter for more. For the suffix see -ակ (-ak).

the title of various officials, whose duties include announcing, declaring or notifying, namely

an official attending the king or a lord, who clears his away and announces his arrival

(ecclesiastical) legate of the catholicos; nuncio


նուիրակ

head

նուիրակ • (nuirak)

xcl-noun

նուիրակ • (nuirak)

nuirak (romanization)
նուիրակ (nominative singular)
նուիրակք (nominative plural)
նուիրակ (accusative singular)
նուիրակս (accusative plural)
նուիրակս (locative plural)


մոյկ

moyk (romanization)
մոյկ (nominative singular)
մոյկք (nominative plural)
մուկի (genitive singular)
մուկաց (genitive plural)
մուկի (dative singular)
մուկաց (dative plural)
մոյկ (accusative singular)
մոյկս (accusative plural)
մուկէ (ablative singular)
մուկաց (ablative plural)
մուկաւ (instrumental singular)
մուկաւք = մուկօք (mukawkʻ = mukōkʻ) (instrumental plural)
մուկի (locative singular)
մոյկս (locative plural)

xcl-decl-noun

մուկաւք = մուկօք

the oblique cases are not attested, but are given by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui

→ Armenian: մույկ (muyk) (learned)

From Middle Iranian *mōk. Compare Middle Persian [script needed] (mwk' /mōg/, “shoe”). Ultimately from Proto-Iranian *hmáwčati; see there for more.


պատմուճակ

head

պատմուճակ • (patmučak)

xcl-noun

պատմուճակ • (patmučak)

patmučak (romanization)
պատմուճակ (nominative singular)
պատմուճակք (nominative plural)
պատմուճակի (genitive singular)
պատմուճակաց (genitive plural)
պատմուճակի (dative singular)
պատմուճակաց (dative plural)
պատմուճակ (accusative singular)
պատմուճակս (accusative plural)
պատմուճակէ (ablative singular)
պատմուճակաց (ablative plural)
պատմուճակաւ (instrumental singular)
պատմուճակի (locative singular)
պատմուճակս (locative plural)

xcl-decl-noun

պատմուճակաւք = պատմուճակօք

desc

→ Armenian: պատմուճակ (patmučak) (learned)

The basic meaning is “dresser”, from Middle Iranian *patmōčāk, an agent noun from *patihmáwčati, from *pati- + *hmáwčati (“to clothe”); see the latter for more. For the suffix see -ակ (-ak).

վանք պատմուճակաց, տուն պատմուճակաց

The Wardrobe, the room where the king's clothes and the crown are kept


կատակագուսան

head

կատակագուսան • (katakagusan)

xcl-noun

կատակագուսան • (katakagusan)

katakagusan (romanization)
կատակագուսան (nominative singular)
կատակագուսանք (nominative plural)
կատակագուսանի (genitive singular)
կատակագուսանաց (genitive plural)
կատակագուսանի (dative singular)
կատակագուսանաց (dative plural)
կատակագուսան (accusative singular)
կատակագուսանս (accusative plural)
կատակագուսանէ (ablative singular)
կատակագուսանաց (ablative plural)
կատակագուսանաւ (instrumental singular)
կատակագուսանի (locative singular)
կատակագուսանս (locative plural)

xcl-decl-noun

կատակագուսան

կատակագուսանք

կատակագուսանի

կատակագուսանաց

կատակագուսանի

կատակագուսանաց

կատակագուսան

կատակագուսանս

կատակագուսանէ

կատակագուսանաց

կատակագուսանաւ

կատակագուսանաւք = կատակագուսանօք

կատակագուսանի

կատակագուսանս

Nor baṙgirkʿ haykazean lezui claims i-a declension for the word, but it does not give attestations for the oblique cases.

desc

կատակագուսան

→ Armenian: կատակագուսան (katakagusan) (learned)

Usually considered an inner-Armenian formation as կատակ (katak) + -ա- (-a-) + գուսան (gusan), but since both constituents are of Iranian origin, Asatryan argues for the possibility of a whole borrowing from Middle Persian *kātak-gōsān with a subsequent reshaping in Armenian with the infix -ա- (-a-).

affix

Որպէս կատակագուսանք յերկբայեն՝ յորս արժանն է յապաղել […]
Orpēs katakagusankʻ yerkbayen, yors aržann ē yapałel[…]


նժդեհ

head

նժդեհ • (nždeh)

xcl-noun

նժդեհ • (nždeh)

nždeh (romanization)
նժդեհ (nominative singular)
նժդեհք (nominative plural)
նժդեհի (genitive singular)
նժդեհից (genitive plural)
նժդեհի (dative singular)
նժդեհից (dative plural)
նժդեհ (accusative singular)
նժդեհս (accusative plural)
նժդեհէ (ablative singular)
նժդեհից (ablative plural)
նժդեհիւ (instrumental singular)
նժդեհիւք (instrumental plural)
նժդեհի (locative singular)
նժդեհս (locative plural)

Borrowed from some Middle Iranian (probably Parthian) word, whose components go back to the Proto-Iranian preverb *niž- (“out”) and *dahyu- (“country, district, province”) (whence Persian ده (deh), Old Armenian դեհ (deh)). It is often said that this formation is not attested in any Iranian language, but Bailey points to an identical one in Sogdian [script needed] (nz-tyw, “exiled”).
Compare, with other preverbs: Avestan 𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆-𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎 (aṇtarə-dahiiu, “sojourning in the midst of the country”), 𐬁-𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎 (ā-dahiiu, “domestic, inland”), Manichaean Middle Persian ʾwzdyẖ (uz-deh, “exiled”), Sogdian [script needed] (ʾz-tyw, “exiled”), etc.

cog

𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎

𐬀𐬧𐬙𐬀𐬭𐬆-𐬛𐬀𐬵𐬌𐬌𐬎

Պետրոս, առաքեալ Յիսուսի Քրիստոսի, ընտրելոցդ՝ նժդեհից՝ որ ի սփիւռս Պոնտացւոց, Գաղատացւոց եւ Կապադովկեցւոց եւ Ասիացւոց եւ Բիւթանացւոց։

Peter, an apostle of Jesus Christ, To God's elect, exiles scattered throughout the provinces of Pontus, Galatia, Cappadocia, Asia and Bithynia.

Petros, aṙakʻeal Yisusi Kʻristosi, əntrelocʻd, nždehicʻ, or i spʻiwṙs Pontacʻwocʻ, Gałatacʻwocʻ ew Kapadovkecʻwocʻ ew Asiacʻwocʻ ew Biwtʻanacʻwocʻ.

Լուր, Տէր, աղօթից իմոց, ունկն դիր խնդրուածաց իմոց․ արտասուաց իմոց մի՛ լռեր․ պանդուխտ եմ ես առաջի քո, նժդեհ եւ անցաւոր որպէս ամենայն հարք իմ։

Hear my prayer, O LORD, and give ear unto my cry; hold not thy peace at my tears: for I am a stranger with thee, a sojourner and traveller, as all my fathers were.

Lur, Tēr, ałōtʻicʻ imocʻ, unkn dir xndruacacʻ imocʻ; artasuacʻ imocʻ mí lṙer; panduxt em es aṙaǰi kʻo, nždeh ew ancʻawor orpēs amenayn harkʻ im.

person sojourning in a foreign country, stranger, emigrant; exile


նշդեհ

head

նշդեհ • (nšdeh)

xcl-noun

նշդեհ • (nšdeh)

nšdeh (romanization)
նշդեհ (nominative singular)
նշդեհք (nominative plural)
նշդեհի (genitive singular)
նշդեհից (genitive plural)
նշդեհի (dative singular)
նշդեհից (dative plural)
նշդեհ (accusative singular)
նշդեհս (accusative plural)
նշդեհէ (ablative singular)
նշդեհից (ablative plural)
նշդեհիւ (instrumental singular)
նշդեհիւք (instrumental plural)
նշդեհի (locative singular)
նշդեհս (locative plural)


մղոն

head

մղոն • (młon)

xcl-noun

մղոն • (młon)

młon (romanization)
մղոն (nominative singular)
մղոնք (nominative plural)
մղոնի (genitive singular)
մղոնաց (genitive plural)
մղոնի (dative singular)
մղոնաց (dative plural)
մղոն (accusative singular)
մղոնս (accusative plural)
մղոնէ (ablative singular)
մղոնաց (ablative plural)
մղոնաւ (instrumental singular)
մղոնաւք = մղոնօք (młonawkʻ = młonōkʻ) (instrumental plural)
մղոնի (locative singular)
մղոնս (locative plural)

xcl-decl-noun

մղոնաւք = մղոնօք

→ Armenian: մղոն (mġon) (learned)

From Ancient Greek μίλιον (mílion, “Roman mile”), ultimately from Latin mīlle. Related to Middle Armenian միլ (mil).


վիպասան

vipasan (romanization)
վիպասան (nominative singular)
վիպասանք (nominative plural)
վիպասանի (genitive singular)
վիպասանաց (genitive plural)
վիպասանի (dative singular)
վիպասանաց (dative plural)
վիպասան (accusative singular)
վիպասանս (accusative plural)
վիպասանէ (ablative singular)
վիպասանաց (ablative plural)
վիպասանաւ (instrumental singular)
վիպասանի (locative singular)
վիպասանս (locative plural)

xcl-decl-noun

վիպասանաւք = վիպասանօք

Usually considered an inner-Armenian formation as վէպ (vēp) + ասեմ (asem) + -ան (-an), but Asatryan argues for a possibility of borrowing from Middle Iranian *vēp(a)sān, from Old Iranian *waipa-sāhana-; for the first part see վէպ (vēp), for the second գովասան (govasan) and 𐫃𐫇𐫘𐫀𐫗 (gwsʾn).

storyteller, narrator of ancient stories, vipasan


շնորհիւ

head

շնորհիւ • (šnorhiw)


շնորհք

շնորհք • (šnorhkʻ)


շնորհակալութիւն

շնորհակալութիւն • (šnorhakalutʻiwn)

xcl-noun

շնորհակալութիւն • (šnorhakalutʻiwn)

šnorhakalutʻiwn (romanization)
շնորհակալութիւն (nominative singular)
շնորհակալութիւնք (nominative plural)
շնորհակալութեան (genitive singular)
շնորհակալութեանց (genitive plural)
շնորհակալութեան (dative singular)
շնորհակալութեանց (dative plural)
շնորհակալութիւն (accusative singular)
շնորհակալութիւնս (accusative plural)
շնորհակալութենէ (ablative singular)
շնորհակալութեանց (ablative plural)
շնորհակալութեամբ (instrumental singular)
շնորհակալութեամբք (instrumental plural)
շնորհակալութեան (locative singular)
շնորհակալութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

շնորհակալութիւն

շնորհակալութիւնք

շնորհակալութեան

շնորհակալութեանց

շնորհակալութեան

շնորհակալութեանց

շնորհակալութիւն

շնորհակալութիւնս

շնորհակալութենէ

շնորհակալութեանց

շնորհակալութեամբ

շնորհակալութեամբք

շնորհակալութեան

շնորհակալութիւնս

desc

շնորհակալություն

Armenian: շնորհակալություն (šnorhakalutʻyun)

շնորհակալ (šnorhakal) + -ութիւն (-utʻiwn)

suffix

thanks, thanksgiving, gratitude, thankfulness


հաշիւ

head

հաշիւ • (hašiw)

xcl-noun

հաշիւ • (hašiw)

hašiw (romanization)
հաշիւ (nominative singular)
հաշիւք (nominative plural)
հաշուոյ (genitive singular)
հաշուոց (genitive plural)
հաշուոյ (dative singular)
հաշուոց (dative plural)
հաշիւ (accusative singular)
հաշիւս (accusative plural)
հաշուոյ (ablative singular)
հաշուոց (ablative plural)
հաշուով (instrumental singular)
հաշուովք (instrumental plural)
հաշիւ (locative singular)
հաշիւս (locative plural)
հաշիւ (nominative singular)
հաշիւք (nominative plural)
հաշուի (genitive singular)
հաշուի (dative singular)
հաշիւ (accusative singular)
հաշիւս (accusative plural)
հաշուէ (ablative singular)
հաշուի (locative singular)
հաշիւս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: հաշիվ (hašiv)

From Classical Syriac ܚܫܝܒ (ḥəšīḇ, “considered, calculated”), absolute masculine singular passive participle of ܚܫܒ (ḥəšaḇ, “to think, count, calculate”). According to J̌ahukyan, a borrowing from the Aramaic ancestor of the same is more probable.

uder

ճիշդ հաշիւ

մանրամասն հաշիւ

վերջին հաշիւ

բոլորակ, կլոր հաշիւ

խառն հաշիւ

սովորական հաշիւ

ի հաշիւ

ի հաշիւ իւր

ի հաշիւ / հաշուով տալ

կշիռ հաշուի

հաշիւ առնել

հաշիւ տալ

to give an account; (figuratively) to conform, to agree

ի հաշիւ ածել, արկանել

to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate

հաշիւ ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել / սրբել զհաշիւ

to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account

hašiw cʻucʻanel, əndunel, kʻnnel, čšdel, makʻrel / srbel zhašiw

փակել, աւարտել զհաշիւ

to close, end or conclude, to settle or balance an account

հաշիւ ընտրութեան

exact, correct account; comparison, likening

մտանել ի հաշիւ ընտրութեան ընդ ումեք

առանց հաշուի


արմն

armn (romanization)
արմն (nominative singular uncountable)
արմին (genitive singular uncountable)
արմին (dative singular uncountable)
արմն (accusative singular uncountable)
արմնէ (ablative singular uncountable)
արմամբ (instrumental singular uncountable)
արմին (locative singular uncountable)


արմ

arm (romanization)
արմ (nominative singular)
արմք (nominative plural)
արմի (genitive singular)
արմի (dative singular)
արմ (accusative singular)
արմս (accusative plural)
արմէ (ablative singular)
արմի (locative singular)
արմս (locative plural)

→ Armenian: արմ (arm) (learned)

The earlier (Classical) form is արմն (armn). Ačaṙean, Pokorny and J̌ahukyan derive from Proto-Indo-European *h₃er- (“to move, to stir”). J̌ahukyan reconstructs the proto-form for արմ (arm) as *or-mo- and for արմն (armn) as *ormen-, equivalent to being suffixed with -մ (-m) and -մն (-mn) respectively.
Ancient Greek ὄρμενος (órmenos, “shoot, sprout, stem, stalk”) and ὄραμνος (óramnos, “branch, twig”) are especially close among the cognates.

cog

առ արմամբ խլել

առ արմին դնել

root or the lower part of the tree trunk near the root


նհանգ

nhang (romanization)
նհանգ (nominative singular)
նհանգք (nominative plural)
նհանգի (genitive singular)
նհանգաց (genitive plural)
նհանգի (dative singular)
նհանգաց (dative plural)
նհանգ (accusative singular)
նհանգս (accusative plural)
նհանգէ (ablative singular)
նհանգաց (ablative plural)
նհանգաւ (instrumental singular)
նհանգի (locative singular)
նհանգս (locative plural)

xcl-decl-noun

նհանգաւք = նհանգօք

→ Armenian: նհանգ (nhang) (learned)

→ Georgian: ნიანგი (niangi)

From Middle Iranian *nihang. Compare Manichaean Middle Persian 𐫗𐫍𐫗𐫃 (nhng) and see there for more.


որիզ

From Ancient Greek ὄρυζα (óruza). Doublet of բրինձ (brinj).


սամոյր

samoyr (romanization)
սամոյր (nominative singular)
սամոյրք (nominative plural)
սամուրի (genitive singular)
սամուրաց (genitive plural)
սամուրի (dative singular)
սամուրաց (dative plural)
սամոյր (accusative singular)
սամոյրս (accusative plural)
սամուրէ (ablative singular)
սամուրաց (ablative plural)
սամուրաւ (instrumental singular)
սամուրի (locative singular)
սամոյրս (locative plural)

սամուրաւք = սամուրօք

This declension class is postulated by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui without adducing supporting attestations.

→ Armenian: սամույր (samuyr)


բալախ

balax (romanization)
բալախ (nominative singular)
բալախք (nominative plural)
բալախ (accusative singular)
բալախս (accusative plural)
բալախս (locative plural)

Middle Armenian: բալախ (balax)

Armenian: բալախ (balax) (see there for more dialectal forms)

→ Azerbaijani: palax, balağ

desc

→ Northern Kurdish: pelax, palax, palaxe

→ Turkish: palaḫ, palak, palağ

→ Zazaki: palax

The origin is uncertain. Ačaṙyan derived from Georgian ბალახი (balaxi, “grass”), and this is usually followed by later Armenian sources. On the other hand, Klimov / Xalilov derive the Georgian word itself from Armenian.

Ոչխարն առնու ճարակ ի խոտոյ անտի զբարիոք դալարիս, ապա եւ ճարակի զբալախ անապատի․ եւ յորժամ խոստանայ ի փշոց անտի, որոճայ զդալարին եւ քաղցրանայ բերան իւր, եւ դադարէ թոյնք փշոցն։

Očʻxarn aṙnu čarak i xotoy anti zbariokʻ dalaris, apa ew čaraki zbalax anapati; ew yoržam xostanay i pʻšocʻ anti, oročay zdalarin ew kʻałcʻranay beran iwr, ew dadarē tʻoynkʻ pʻšocʻn.

Salicornia europaea
Wikispecies:Salicornia europaea


թաթ

head

թաթ • (tʻatʻ)

xcl-noun

թաթ • (tʻatʻ)

tʻatʻ (romanization)
թաթ (nominative singular)
թաթք (nominative plural)
թաթի (genitive singular)
թաթից (genitive plural)
թաթի (dative singular)
թաթից (dative plural)
թաթ (accusative singular)
թաթս (accusative plural)
թաթէ (ablative singular)
թաթից (ablative plural)
թաթիւ (instrumental singular)
թաթիւք (instrumental plural)
թաթի (locative singular)
թաթս (locative plural)

Armenian: թաթ (tʻatʻ)

desctree

→ Georgian: თათი (tati)
→ Mingrelian: თვათვი (tvatvi)

Uncertain. Ačaṙean and Olsen leave the origin open.
J̌ahukyan derives from Proto-Indo-European *teh₂g-t-, enlarged from the root *teh₂g- (“to touch”), whence Latin tangō (“to touch”) and tālus (“ankle; heel”), etc. (see also թակարդ (tʻakard)). Alternatively, according to him we may be dealing with a Lallwort with parallels in Indo-European and non-Indo-European languages; compare German Tatze and Romanian talpă with their many relations.

թաթ ոտից

թաթ կենդանեաց

թաթ երկաթի

Հարցէ զքեզ Տէր չարաչար կեղով ի ծունկս եւ ի սրունս, եւ ոչ կարասցես բժշկել ի թաթից ոտից քոց մինչեւ ցգլուխ քո։

The Lord shall smite thee in the knees, and in the legs, with a sore botch that cannot be healed, from the sole of thy foot unto the top of thy head.

Harcʻē zkʻez Tēr čʻaračʻar kełov i cunks ew i sruns, ew očʻ karascʻes bžškel i tʻatʻicʻ oticʻ kʻocʻ minčʻew cʻglux kʻo.

Եւ տեսանէ ոչ ի քուն երազ եւ ոչ յարթնութեան տեսիլ, այլ ի սրտին գործարանի երեւութացեալ հոգւոյն աչաց թաթ ձեռին աջոյ՝ գրելով ի վերայ վիմի […]
Ew tesanē očʻ i kʻun eraz ew očʻ yartʻnutʻean tesil, ayl i srtin gorcarani erewutʻacʻeal hogwoyn ačʻacʻ tʻatʻ jeṙin aǰoy, grelov i veray vimi[…]

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 3.53

1978 translation by Robert W. Thompson
And he saw not a dream in sleep, not a vision while awake, but in the depths of his heart there appeared to the eyes of his soul a right hand writing on rock […]

Առիւծքն թաթիւքն զոտսն մաքրէին [սրբոյն] […]
Aṙiwckʻn tʻatʻiwkʻn zotsn makʻrēin [srboyn][…]

The lions were cleaning the feet [of the saint] with paws […]

թաթ կշռոց

(post-Classical) scale (either of the pans, trays, or dishes of a balance or scales)


վիշտ

head

վիշտ • (višt)

xcl-noun

վիշտ • (višt)

višt (romanization)
վիշտ (nominative singular)
վիշտք (nominative plural)
վշտի (genitive singular)
վշտաց (genitive plural)
վշտի (dative singular)
վշտաց (dative plural)
վիշտ (accusative singular)
վիշտս (accusative plural)
վշտէ (ablative singular)
վշտաց (ablative plural)
վշտաւ (instrumental singular)
վշտաւք = վշտօք (vštawkʻ = vštōkʻ) (instrumental plural)
վշտի (locative singular)
վիշտս (locative plural)
վիշտ (nominative singular)
վիշտք (nominative plural)
վշտի (genitive singular)
վշտից (genitive plural)
վշտի (dative singular)
վշտից (dative plural)
վիշտ (accusative singular)
վիշտս (accusative plural)
վշտէ (ablative singular)
վշտից (ablative plural)
վշտիւ (instrumental singular)
վշտիւք (instrumental plural)
վշտի (locative singular)
վիշտս (locative plural)

xcl-decl-noun

վշտաւք = վշտօք

Armenian: վիշտ (višt)

Since Müller connected with Sanskrit विष्टि (viṣṭi), विष्टी (viṣṭī, “forced service, compulsory work”) and considered an Iranian borrowing. Compare Khotanese [script needed] (āviṣṭa-, “troubled”), Sogdian [script needed] (ʾʾwyštk, “confused”).

cog

վիշտք ամպրոպաց

վիշտ դառնութեան

դժնդակ վիշտք

ի վշտէն, առ վշտի, առ վշտի վտանգին

through affliction, tribulation or grief

վիշտս հասուցանել

to grieve, to pain, to concern, to distress, to cause sorrow, to afflict, to vex

ի վիշտս մտանել

to grieve at, to be pained at, to take to heart, to sorrow for, to be afflicted

վիշտ է ինձ

I am greatly concerned at, it is with pain that I ...

բազում վիշտք ի վշտաց հասանէին ազգին

many disasters successively fell on the nation

ամենայն փափկութիւն հայոց եհաս ի վիշտս վտանգի

all the pleasures of the Armenians were changed for extreme dangers

amenayn pʻapʻkutʻiwn hayocʻ ehas i višts vtangi

ի վշտի մաշեն զանձինս

չիք ինչ հեշտի առանց վշտի


գութ

head

գութ • (gutʻ)

xcl-noun

գութ • (gutʻ)

gutʻ (romanization)
գութ (nominative singular)
գութք (nominative plural)
գթոյ (genitive singular)
գթոց (genitive plural)
գթոյ (dative singular)
գթոց (dative plural)
գութ (accusative singular)
գութս (accusative plural)
գթոյ (ablative singular)
գթոց (ablative plural)
գթով (instrumental singular)
գթովք (instrumental plural)
գութ (locative singular)
գութս (locative plural)

Armenian: գութ (gutʻ)

The origin is uncertain.
According to J̌ahukyan, perhaps inherited from Proto-Indo-European *gʰōdʰ-to-, from the root *gʰedʰ- (“to unite, be associated, suit”), whence Proto-Germanic *gōdaz (“good”), Old Church Slavonic ꙋгодити (ugoditi, “to please, be pleasing”), Russian вы́года (výgoda, “profit”), etc. He remarks that inheritance from Proto-Indo-European *gʰow-to-, from the root *gʰow- (“to notice, pay attention to”), whence Latin faveo (“to favour”), Old Norse gá (“to heed, mark”), is less likely.
Olsen derives from Proto-Indo-European *woHto-.

cog

ի գութ շարժել, ածել, գութ արկանել, ի գութ խանդաղատանց շարժել

i gutʻ šaržel, acel, gutʻ arkanel, i gutʻ xandałatancʻ šaržel

փակել զգութս իւր յումեէէ

գութք նորա առաւել եւս են ի ձեզ

առ գութ տոհմի նորա

յիմարիլ ի գութ երեսաց ուրուք

to go mad on account of the beauty of some one

գութ մեր առաջի երեսաց քոց

let our supplications find favour in thy sight

կին առնուլ ի նմանէ զի գութ անկցի

to marry into his family for the purpose of strengthening the bonds of friendship

իսկ յորժամ երկնաւորք շնորհքն հայրենի (var. հայրենի գոյթն) եկին հասին ի վերայ մեր եւ տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի, ընկալեալ զպատուիրանս նորա կեցցուք։
isk yoržam erknaworkʻ šnorhkʻn hayreni (var. hayreni goytʻn) ekin hasin i veray mer ew teaṙn meroy Yisusi Kʻristosi, ənkaleal zpatuirans nora kecʻcʻukʻ.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).22.19

And when the father's heavenly grace reached us and our Lord Jesus Christ, we shall be saved accepting his commandments.

Եւ մինչդեռ ես խօսէի եւ յաղօթս կայի, եւ խոստովան լինէի զմեղս իմ եւ զմեղս ժողովրդեանն Իսրայելի, եւ արկանէի զգութս առաջի Տեառն Աստուածոյ իմոյ վասն լերինն սրբոյ։

And whiles I [was] speaking, and praying, and confessing my sin and the sin of my people Israel, and presenting my supplication before the LORD my God for the holy mountain of my God.

Ew minčʻdeṙ es xōsēi ew yałōtʻs kayi, ew xostovan linēi zmełs im ew zmełs žołovrdeann Israyeli, ew arkanēi zgutʻs aṙaǰi Teaṙn Astuacoy imoy vasn lerinn srboy.


գթութիւն

head

գթութիւն • (gtʻutʻiwn)

xcl-noun

գթութիւն • (gtʻutʻiwn)

gtʻutʻiwn (romanization)
գթութիւն (nominative singular)
գթութիւնք (nominative plural)
գթութեան (genitive singular)
գթութեանց (genitive plural)
գթութեան (dative singular)
գթութեանց (dative plural)
գթութիւն (accusative singular)
գթութիւնս (accusative plural)
գթութենէ (ablative singular)
գթութեանց (ablative plural)
գթութեամբ (instrumental singular)
գթութեամբք (instrumental plural)
գթութեան (locative singular)
գթութիւնս (locative plural)

Armenian: գթություն (gtʻutʻyun)


տապակ

tapak (romanization)
տապակ (nominative singular)
տապակք (nominative plural)
տապակի (genitive singular)
տապակաց (genitive plural)
տապակի (dative singular)
տապակաց (dative plural)
տապակ (accusative singular)
տապակս (accusative plural)
տապակէ (ablative singular)
տապակաց (ablative plural)
տապակաւ (instrumental singular)
տապակի (locative singular)
տապակս (locative plural)
տապակ (nominative singular)
տապակք (nominative plural)
տապակոյ (genitive singular)
տապակոց (genitive plural)
տապակոյ (dative singular)
տապակոց (dative plural)
տապակ (accusative singular)
տապակս (accusative plural)
տապակոյ (ablative singular)
տապակոց (ablative plural)
տապակով (instrumental singular)
տապակովք (instrumental plural)
տապակ (locative singular)
տապակս (locative plural)

xcl-decl-noun

տապակաւք = տապակօք

→ Armenian: տապակ (tapak)

desc

→? Old Georgian: ტაპაკი (ṭaṗaḳi), ტაბაკი (ṭabaḳi), ტაფაკი (ṭapaḳi)

From early Middle Persian *tāpak, attested in late Middle Persian as tʾp̄k' (tābag); see there for more.


կոթող

head

կոթող • (kotʻoł)

xcl-noun

կոթող • (kotʻoł)

kotʻoł (romanization)
կոթող (nominative singular)
կոթողք (nominative plural)
կոթողի (genitive singular)
կոթողաց (genitive plural)
կոթողի (dative singular)
կոթողաց (dative plural)
կոթող (accusative singular)
կոթողս (accusative plural)
կոթողէ (ablative singular)
կոթողաց (ablative plural)
կոթողաւ (instrumental singular)
կոթողի (locative singular)
կոթողս (locative plural)
կոթող (nominative singular)
կոթողք (nominative plural)
կոթողի (genitive singular)
կոթողից (genitive plural)
կոթողի (dative singular)
կոթողից (dative plural)
կոթող (accusative singular)
կոթողս (accusative plural)
կոթողէ (ablative singular)
կոթողից (ablative plural)
կոթողիւ (instrumental singular)
կոթողիւք (instrumental plural)
կոթողի (locative singular)
կոթողս (locative plural)

xcl-decl-noun

կոթողաւք = կոթողօք

among the oblique cases only the genitive-dative-locative singular <i class="Armn mention" lang="xcl">կոթողի</i> (kotʻołi) is attested classically

Armenian: կոթող (kotʻoġ)

→ Old Georgian: გოდოლი (godoli) (possibly)

Georgian: გოდოლი (godoli)

The origin is uncertain.
Nor baṙgirkʿ haykazean lezui compares with Old Georgian გოდოლი (godoli, “pillar; tower”). Ačaṙean considers the latter to be a borrowing from Armenian and leaves the origin of կոթող (kotʻoł) open.
Nicholas Adontz derives from Akkadian 𒆪𒁺𒊒 (kudurru, “kudurru, boundary stone”), which is accepted by J̌ahukyan 1987 with a question mark. This etymology is criticized by Russell on phonetic (-ռ- (-ṙ-) is expected rather than -ղ- (-ł-)) and cultural grounds (there is no material evidence of boundary stones in Armenia before the time of Artašēs I, i.e. a millennium after the Akkadian influence). Russell prefers a relation with Armenian կոթ (kotʻ, “handle; stem”) in the sense of something elongated and upraised, or, if a Semitic root is to be sought, a form of the root ɡ-d-l, whence Hebrew מִגְדָּל (miḡdāl, “tower”), Classical Syriac ܡܓܕܠܐ (maḡdlā, “tower”).
J̌ahukyan 2010 considers the origin to be unknown, remarking only that a relation with Armenian կոթ (kotʻ, “handle; stem”) or Proto-Indo-European *gʷet- (“swelling”) is unlikely. See Pokorny on this root.

cog

եւ ասէ․ Զի՞նչ է կոթողն այն զոր ես տեսանեմ։ Եւ ասեն ցնա արք քաղաքին․ Այրն Աստուծոյ է՝ որ եկն ի Յուդայ, եւ բարբառեցաւ զբանս զայսոսիկ ի վերայ սեղանոյն Բեթելայ։

Then he said, "What is this monument that I see?" And the men of the city told him, "It is the grave of the man of God who came from Judah and proclaimed these things which you have done against the altar of Bethel."

ew asē; Zinčʻ ē kotʻołn ayn zor es tesanem. Ew asen cʻna arkʻ kʻałakʻin; Ayrn Astucoy ē, or ekn i Yuday, ew barbaṙecʻaw zbans zaysosik i veray sełanoyn Betʻelay.

Զի ի միոջէ բարբառոյ հազարք փախիցեն, եւ ի բարբառոյ հնգից բազումք փախիցեն․ մինչեւ մնասջիք իբրեւ զձող ցցեալ ի վերայ լերին, եւ իբրեւ զկոթող կանգնեալ ի վերայ բլրոյ։

One thousand shall flee at the rebuke of one; at the rebuke of five shall ye flee: till ye be left as a beacon upon the top of a mountain, and as an ensign on an hill.

Zi i mioǰē barbaṙoy hazarkʻ pʻaxicʻen, ew i barbaṙoy hngicʻ bazumkʻ pʻaxicʻen; minčʻew mnasǰikʻ ibrew zjoł cʻcʻeal i veray lerin, ew ibrew zkotʻoł kangneal i veray blroy.

Եւ շինեցեր զպոռնկոցս ի գլուխս ամենայն ճանապարհաց, եւ կոթողս կոթողէիր յամենայն հրապարակս․ եւ ոչ եղեր իբրեւ զկին մի պոռնիկ որ ժողովէ զկապէնս։

In that thou buildest thine eminent place in the head of every way, and makest thine high place in every street; and hast not been as an harlot, in that thou scornest hire.

Ew šinecʻer zpoṙnkocʻs i gluxs amenayn čanaparhacʻ, ew kotʻołs kotʻołēir yamenayn hraparaks; ew očʻ ełer ibrew zkin mi poṙnik or žołovē zkapēns.

Եւ մատնեցից զքեզ ի ձեռս նոցա, եւ կործանեսցեն զպոռնկոցս քո, եւ քակեսցեն զկոթողս քո, եւ մերկասցեն ի քէն զհանդերձս քո, եւ առցեն զպսակս պարծանաց քոց, եւ թողցեն զքեզ մերկ խայտառակեալ։

And I will also give thee into their hand, and they shall throw down thine eminent place, and shall break down thy high places: they shall strip thee also of thy clothes, and shall take thy fair jewels, and leave thee naked and bare.

Ew matnecʻicʻ zkʻez i jeṙs nocʻa, ew korcanescʻen zpoṙnkocʻs kʻo, ew kʻakescʻen zkotʻołs kʻo, ew merkascʻen i kʻēn zhanderjs kʻo, ew aṙcʻen zpsaks parcanacʻ kʻocʻ, ew tʻołcʻen zkʻez merk xaytaṙakeal.

Զտապանին աւանդեաց զչափս՝ առ սակաւ սակաւ քաղել զօրէն կոթողի։

Ztapanin awandeacʻ zčʻapʻs, aṙ sakaw sakaw kʻałel zōrēn kotʻołi.

(high) image, beacon, mark, high place, monument, obelisk


սար-

From Middle Persian 𐭫𐭥𐭩𐭱𐭤 (LOYŠE /sar/). The same Iranian word is found in wholly-borrowed կախարդասար (kaxardasar) and in Մանկասար (Mankasar).


բոռ

boṙ (romanization)
բոռ (nominative singular)
բոռք (nominative plural)
բոռոյ (genitive singular)
բոռոց (genitive plural)
բոռոյ (dative singular)
բոռոց (dative plural)
բոռ (accusative singular)
բոռս (accusative plural)
բոռոյ (ablative singular)
բոռոց (ablative plural)
բոռով (instrumental singular)
բոռովք (instrumental plural)
բոռ (locative singular)
բոռս (locative plural)

Armenian: բոռ (boṙ)

Georgian: ბორა (bora)

From Proto-Indo-European *bʰor- (“to hum, buzz”) and cognate with Ancient Greek πεμ-φρη-δών (pem-phrē-dṓn, “kind of wasp, tree wasp”), Sanskrit बम्भर (bambhara, “bee”), भम्भराली (bhambharālī, “fly”), Lithuanian bim̃balas, Lithuanian bim̃bilas (“hornet”), Latvian bimbals (“horsefly”), bambals (“beetle”).


ցաքի

head

ցաքի • (cʻakʻi)

xcl-noun

ցաքի • (cʻakʻi)

cʻakʻi (romanization)
ցաքի (nominative singular)
ցաքիք (nominative plural)
ցաքւոյ (genitive singular)
ցաքեաց (genitive plural)
ցաքւոյ (dative singular)
ցաքեաց (dative plural)
ցաքի (accusative singular)
ցաքիս (accusative plural)
ցաքւոյ (ablative singular)
ցաքեաց (ablative plural)
ցաքեաւ (instrumental singular)
ցաքի (locative singular)
ցաքիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ցաքեաւք = ցաքեօք

Armenian: ցաքի (cʻakʻi)

From *ցաք (*cʻakʻ) + -ի (-i). See ցաք (cʻakʻ) for more.

Եւ ոմանց ի տերևոց ցաքւոյ (var. ցաբւոյ) և ի կորզոց հիւնից աղացեալ թրէին, յարեգակնային տապոյն արարեալ բլիթս և այն իսկ էր նոցա կերակուր և ոչ հաց[…]
Ew omancʻ i terewocʻ cʻakʻwoy (var. cʻabwoy) ew i korzocʻ hiwnicʻ ałacʻeal tʻrēin, yaregaknayin tapoyn arareal blitʻs ew ayn isk ēr nocʻa kerakur ew očʻ hacʻ[…]

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros]

Paliurus spina-christi
Paliurus spina-christi#Translingual

Christ's thorn, Jerusalem thorn, Paliurus spina-christi


սոկրատիկոս

From Ancient Greek Σωκρατικός (Sōkratikós).

[…] որպէս ասէ սոկրատիկոս Պղատոն […]
[…]orpēs asē sokratikos Płaton[…]

Socratic (member of the Socratic school of philosophy)


պրաս

Armenian: պրաս (pras)

Middle Armenian: պռաս (pṙas)

Զի յիշեցաք զձուկնն, զոր ուտէաք յԵգիպտոս ձրի, եւ զսեխն եւ զմեղրապոպ եւ զպրասն (var. զպարասխն, զպրասխն, զպրաս) եւ զսոխն եւ զխստոր։
Zi yišecʻakʻ zjuknn, zor utēakʻ yEgiptos jri, ew zsexn ew zmełrapop ew zprasn (var. zparasxn, zprasxn, zpras) ew zsoxn ew zxstor.

Translation by New English Translation of the Septuagint
We remembered the fish that we used to eat in Egypt for nothing, and the cucumbers and the melons and the leeks and the onions and the garlic.

Իսկ ՚ի գիջոյն և ՚ի թեթևէն՝ որ ըստ մասանց ջերմին է, պրաս․ իսկ հողանման ջերմ կաղամբ և այլ ա՟մ կծու․ իսկ թեթևագոյնսն ՚ի դդումսն և ՚ի սեխս և ՚ի մեղրապոպս։

Ephrem the Syrian, Yayn čaṙēn or vasn erašti ew vašxaṙuacʻ [Homily on Draught and Usurers]

Isk ’i giǰoyn ew ’i tʻetʻewēn, or əst masancʻ ǰermin ē, pras; isk hołanman ǰerm kałamb ew ayl a.m kcu; isk tʻetʻewagoynsn ’i ddumsn ew ’i sexs ew ’i mełrapops.

Allium porrum
Allium porrum#Translingual


թրթուր

head

թրթուր • (tʻrtʻur)

xcl-noun

թրթուր • (tʻrtʻur)

tʻrtʻur (romanization)
թրթուր (nominative singular)
թրթուրք (nominative plural)
թրթրոյ (genitive singular)
թրթրոց (genitive plural)
թրթրոյ (dative singular)
թրթրոց (dative plural)
թրթուր (accusative singular)
թրթուրս (accusative plural)
թրթրոյ (ablative singular)
թրթրոց (ablative plural)
թրթրով (instrumental singular)
թրթրովք (instrumental plural)
թրթուր (locative singular)
թրթուրս (locative plural)

alter

թռթուր (tʻṙtʻur) — Mush

թա̈յթույ (tʻäytʻuy) — Haçin

թռթոռ (tʻṙtʻoṙ) — Vozm

Armenian: թրթուր (tʻrtʻur) — literary, Akhaltsikhe, Kharberd, Erzurum, Sivas, թուրթուր (tʻurtʻur) — Nor Nakhichevan, Tekirdağ, թը՝րթուր (tʻə,rtʻur), թը՝յթուր (tʻə,ytʻur), թօյթույ (tʻōytʻuy), թօրթուր (tʻōrtʻur) — Zeitun, թրթուռ (tʻrtʻuṙ) — Ararat, New Julfa, թռթուր (tʻṙtʻur) — Mush, թռթուռ (tʻṙtʻuṙ) — Alashkert, Van, Salmas, թա̈յթույ (tʻäytʻuy) — Haçin, թռթոռ (tʻṙtʻoṙ) — Vozm, թըռթօռ (tʻəṙtʻōṙ) — Agulis, Moks

→ Azerbaijani: tırtıl

→ Crimean Tatar: тыртыр

→ Russian: тырты́р (tyrtýr)

→ Mariupol Greek: тырты́р (tyrtýr)

desc

→ Ottoman Turkish: طرطر (tırtır), طرتیل (tırtıl)

Turkish: tırtıl, tırtır, turtar, tıltar, tırtor, turtur, tortor

alter

→ Armenian: թըրթըր (tʻərtʻər) — Aslanbeg, Constantinople

desc

→ Northern Kurdish: tirtûl, tertûr, turtûr, tertûl, tirtire, tirtirk, tirtirîk

→ Zazaki: tertul, tirtul, tertur, tertul, tirtir, tertûr, teltur, tentur

→ Romanian: tertel

→ Udi: тыртыр (tərtər)

Reduplication of *թուր- (*tʻur-), from Proto-Indo-European *tōr-, from *terh₁- (“to rub, turn”), whence թուր (tʻur, “sword”); among the cognates compare especially Ancient Greek τερηδών (terēdṓn), Latin tarmes (“woodworm”), Lithuanian trandẽ (“maggot”).

Զմնացորդս թրթրոյ եկեր մարախ, եւ զմնացորդս մարախոյ եկեր ջորեակ, եւ զմնացորդս ջորեկի եկեր երեւիլ։

Zmnacʻords tʻrtʻroy eker marax, ew zmnacʻords maraxoy eker ǰoreak, ew zmnacʻords ǰoreki eker erewil.


կոճապղպեղ

head

կոճապղպեղ • (kočapłpeł)

xcl-noun

կոճապղպեղ • (kočapłpeł)

Armenian: կոճապղպեղ (kočapġpeġ)

պան ի կոճապղպեղէ


ցեխ

head

ցեխ • (cʻex)

xcl-noun

ցեխ • (cʻex)

cʻex (romanization)
ցեխ (nominative singular)
ցեխք (nominative plural)
ցեխոյ (genitive singular)
ցեխոց (genitive plural)
ցեխոյ (dative singular)
ցեխոց (dative plural)
ցեխ (accusative singular)
ցեխս (accusative plural)
ցեխոյ (ablative singular)
ցեխոց (ablative plural)
ցեխով (instrumental singular)
ցեխովք (instrumental plural)
ցեխ (locative singular)
ցեխս (locative plural)

Armenian: ցեխ (cʻex)

Unknown. Ačaṙean believes the similarity to Old Georgian ცხება (cxeba, “to spread, to smear; to anoint”) is accidental. The latter is comparable to dialectal ցխել (cʻxel, “to smear with mud; to shut someone up”), a derivative of ցիխ (cʻix).

cog

ընդ ցեխ գալ


կաղապար

head

կաղապար • (kałapar)

xcl-noun

կաղապար • (kałapar)

kałapar (romanization)
կաղապար (nominative singular)
կաղապարք (nominative plural)
կաղապարի (genitive singular)
կաղապարաց (genitive plural)
կաղապարի (dative singular)
կաղապարաց (dative plural)
կաղապար (accusative singular)
կաղապարս (accusative plural)
կաղապարէ (ablative singular)
կաղապարաց (ablative plural)
կաղապարաւ (instrumental singular)
կաղապարի (locative singular)
կաղապարս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաղապարաւք = կաղապարօք

Middle Armenian: կաղպար (kaġpar)

Armenian: կաղպար (kaġpar)

→ Armenian: կաղապար (kaġapar)

From Ancient Greek καλοπόδιον (kalopódion), καλαπόδιον (kalapódion). In light of -ր (-r), the borrowing must have happened via Northwestern Iranian, as with Old Armenian լամպար (lampar). Note that intervocalic Parthian -δ- yields Armenian ր (r), as in վրան (vran). Doublet of գաղափար (gałapʻar).

կաղապար արկանել


ցոյց

head

ցոյց • (cʻoycʻ)

xcl-noun

ցոյց • (cʻoycʻ)

cʻoycʻ (romanization)
ցոյց (nominative singular)
ցոյցք (nominative plural)
ցուցի (genitive singular)
ցուցից (genitive plural)
ցուցի (dative singular)
ցուցից (dative plural)
ցոյց (accusative singular)
ցոյցս (accusative plural)
ցուցէ (ablative singular)
ցուցից (ablative plural)
ցուցիւ (instrumental singular)
ցուցիւք (instrumental plural)
ցուցի (locative singular)
ցոյցս (locative plural)

xcl-decl-noun

the evidence for i-declension is post-classical

Armenian: ցույց (cʻuycʻ)

From Proto-Indo-European *(s)kewsḱ-, grown from *(s)kewh₁- (“to perceive; to observe”).

ցոյցս առնել

to show, to show off, to make parade or display of, to display

առնել ինչ ի ցոյցս մարդկան

to do any thing so as to be seen of men, ostentatiously, for mere show, to obtain applause fraudulently

ցոյց բարեկամութեան

ցոյց մեծարանաց

ի ցոյց, ի ցոյցս, ի ցոյցս ինչ

only for show, for pretence, for ostentation

հաստատուն ցոյց

լինել ի ցոյցս

to be exposed to mockery or contempt, to be the laughing-stock, the butt of

զոմանս ցոյց առնել ի խրատ այլոց

to hold up to opprobrium for example to others


լեառնակ

head

լեառնակ • (leaṙnak)

xcl-noun

լեառնակ • (leaṙnak)

Transliteration of Ancient Greek λάρναξ (lárnax), which must have stood in the Greek original of Paterica and was correctly transliterated by the Armenian translator as *լառնակ (*laṙnak). This was then "corrected" to լեառնակ (leaṙnak) by the later copying scribes, who were unfamiliar with the rare word and confused it with լեառն (leaṙn, “mountain”) and its derivatives, e.g. լեառնական (leaṙnakan, “mountainous”).

transliteration

[…] եւ մտեալ անկցիս ՚ի վերայ լեառնակի (var. լեառնականի) հարցն եւ ասա […]
[…] ew mteal ankcʻis ’i veray leaṙnaki (var. leaṙnakani) harcʻn ew asa […]

Varkʻ srbocʻ harancʾ [Paterica] Vasn poṙnkutʻean

[…] and having entered, you shall fall on the larnax of the fathers and say...


գեղջ

head

գեղջ • (gełǰ)


մատնոց

մատնոց • (matnocʻ)

xcl-noun

մատնոց • (matnocʻ)

matnocʻ (romanization)
մատնոց (nominative singular)
մատնոցք (nominative plural)
մատնոցի (genitive singular)
մատնոցաց (genitive plural)
մատնոցի (dative singular)
մատնոցաց (dative plural)
մատնոց (accusative singular)
մատնոցս (accusative plural)
մատնոցէ (ablative singular)
մատնոցաց (ablative plural)
մատնոցաւ (instrumental singular)
մատնոցի (locative singular)
մատնոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

մատնոցաւք = մատնոցօք

Armenian: մատնոց (matnocʻ)

մատն (matn, “finger”) + -ոց (-ocʻ, “instrument suffix”)

affix

Հրացուցին զդերձակաց մատնոցս, եւ արկին ՚ի մատունս նորա

Yaysmawurkʻ [The Armenian Church Synaxarion] April 4

Hracʻucʻin zderjakacʻ matnocʻs, ew arkin ’i matuns nora


թարախ

head

թարախ • (tʻarax)

xcl-noun

թարախ • (tʻarax)

tʻarax (romanization)
թարախ (nominative singular)
թարախք (nominative plural)
թարախոյ (genitive singular)
թարախոց (genitive plural)
թարախոյ (dative singular)
թարախոց (dative plural)
թարախ (accusative singular)
թարախս (accusative plural)
թարախոյ (ablative singular)
թարախոց (ablative plural)
թարախով (instrumental singular)
թարախովք (instrumental plural)
թարախ (locative singular)
թարախս (locative plural)
թարախ (nominative singular)
թարախք (nominative plural)
թարախի (genitive singular)
թարախաց (genitive plural)
թարախի (dative singular)
թարախաց (dative plural)
թարախ (accusative singular)
թարախս (accusative plural)
թարախէ (ablative singular)
թարախաց (ablative plural)
թարախաւ (instrumental singular)
թարախի (locative singular)
թարախս (locative plural)

xcl-decl-noun

թարախաւք = թարախօք

Armenian: թարախ (tʻarax)

→ Cappadocian Greek: ταράχι (taráchi)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *(s)ter- (“impure liquid, excrement; to defile; to decay”) grown with -խ (-x), and cognate with Old Armenian թրիք (tʻrikʻ), Russian сте́рва (stérva), Proto-Germanic *þrakjaz.


ստամոք

head

ստամոք • (stamokʻ)

xcl-noun

ստամոք • (stamokʻ)

stamokʻ (romanization)
ստամոք (nominative singular)
ստամոքք (nominative plural)
ստամոքի (genitive singular)
ստամոքաց (genitive plural)
ստամոքի (dative singular)
ստամոքաց (dative plural)
ստամոք (accusative singular)
ստամոքս (accusative plural)
ստամոքէ (ablative singular)
ստամոքաց (ablative plural)
ստամոքաւ (instrumental singular)
ստամոքի (locative singular)
ստամոքս (locative plural)

xcl-decl-noun

ստամոքաւք = ստամոքօք


բանջար

head

բանջար • (banǰar)

xcl-noun

բանջար • (banǰar)

banǰar (romanization)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարոյ (genitive singular)
բանջարոց (genitive plural)
բանջարոյ (dative singular)
բանջարոց (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարոյ (ablative singular)
բանջարոց (ablative plural)
բանջարով (instrumental singular)
բանջարովք (instrumental plural)
բանջար (locative singular)
բանջարս (locative plural)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարի (genitive singular)
բանջարից (genitive plural)
բանջարի (dative singular)
բանջարից (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարէ (ablative singular)
բանջարից (ablative plural)
բանջարիւ (instrumental singular)
բանջարիւք (instrumental plural)
բանջարի (locative singular)
բանջարս (locative plural)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարի (genitive singular)
բանջարաց (genitive plural)
բանջարի (dative singular)
բանջարաց (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարէ (ablative singular)
բանջարաց (ablative plural)
բանջարաւ (instrumental singular)
բանջարի (locative singular)
բանջարս (locative plural)

xcl-decl-noun

բանջարաւք = բանջարօք

Armenian: բանջար (banǰar) (see there for further descendants)

→ Old Georgian: ბანჯარი (banǯari)

The origin is unknown.
Ačaṙean derives the related terms in Georgian, Turkish and Kurdish from Armenian.

unk

unknown


թաղանթ

head

թաղանթ • (tʻałantʻ)

xcl-noun

թաղանթ • (tʻałantʻ)

tʻałantʻ (romanization)
թաղանթ (nominative singular)
թաղանթք (nominative plural)
թաղանթոյ (genitive singular)
թաղանթոց (genitive plural)
թաղանթոյ (dative singular)
թաղանթոց (dative plural)
թաղանթ (accusative singular)
թաղանթս (accusative plural)
թաղանթոյ (ablative singular)
թաղանթոց (ablative plural)
թաղանթով (instrumental singular)
թաղանթովք (instrumental plural)
թաղանթ (locative singular)
թաղանթս (locative plural)
թաղանթ (nominative singular)
թաղանթք (nominative plural)
թաղանթի (genitive singular)
թաղանթաց (genitive plural)
թաղանթի (dative singular)
թաղանթաց (dative plural)
թաղանթ (accusative singular)
թաղանթս (accusative plural)
թաղանթէ (ablative singular)
թաղանթաց (ablative plural)
թաղանթաւ (instrumental singular)
թաղանթի (locative singular)
թաղանթս (locative plural)

xcl-decl-noun

թաղանթաւք = թաղանթօք

→ Armenian: թաղանթ (tʻaġantʻ) (learned)

unk

unknown


զամբիւղ

head

զամբիւղ • (zambiwł)

xcl-noun

զամբիւղ • (zambiwł)

zambiwł (romanization)
զամբիւղ (nominative singular)
զամբիւղք (nominative plural)
զամբիւղի (genitive singular)
զամբիւղի (dative singular)
զամբիւղ (accusative singular)
զամբիւղս (accusative plural)
զամբիւղէ (ablative singular)
զամբիւղի (locative singular)
զամբիւղս (locative plural)

Armenian: զամբյուղ (zambyuġ)

An Iranian borrowing. Compare Persian زنبیل (zanbil), Northern Kurdish zembîl, Classical Syriac ܙܒܝܠܐ (zabbīlā, “basket”), all ultimately from Akkadian 𒂟𒁉𒇻 (/zanbilu, zabbilu/, “basket, carrier”).

der

զամբիւղ մի ― zambiwł mi ― a basketful

զամբիւղ զգեստուց

զամբիւղ գործոյ

զամբիւղ պտղոյ

զամբիւղ հացի


կորկոտ

Middle Armenian: կորկոտ (korkot)

Armenian: կորկոտ (korkot)

→ Udi: korkot

desc

→ Ottoman Turkish: غورغوت (gurgut, gorgot)

Turkish: gurgut, karkot, korkot, korkut, korkota, korkuta, korkata

→ Bulgarian: гургу́т (gurgút), корку́т (korkút), курку́ть (kurkútʹ), корку́да (korkúda)

→ Byzantine Greek: κουρκούτη (kourkoútē), κουρκούτιν (kourkoútin), κορκότον (korkóton)

Greek: κουρκούτι (kourkoúti), κουρκούτη (kourkoúti), κουρκουτό (kourkoutó), κορκοτό (korkotó), κορκότο (korkóto)

Pontic Greek: κορκότα (korkóta)

→ Russian: куркутъ (kurkut) [18th c.]

→ Old Georgian: კორკოტი (ḳorḳoṭi)

desctree

Georgian: კორკოტი (ḳorḳoṭi)
→ Bats: კორკოტ (ḳorḳoṭ)

Ačaṙean derives from Proto-Indo-European *gʷo-gʷrod-, a reduplication of *gʷrod-, with such cognates as Lithuanian grūsti (“to pound barley for making groats”), grū́das (“grain”), Latvian grūst (“to pound”), grauds (“grain”), Russian гру́да (grúda, “heap”), English grout, German Grütze (“groats”), Proto-Germanic *grautaz (“coarse, crude; big, large”), *greutą (“grit”) etc. He concedes that the anlaut is problematic being usually reconstructed as *gʰ- for the cognates (e.g. Pokorny has *gʰrēw-), which is incompatible with Armenian կ- (k-).
An interesting parallel is seen in կարկուտ (karkut).

cog

քոնտրոն [=χόνδρος]· ցորէնի կորկոտ
kʻontron [=χόνδρος]· cʻorēni korkot

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]


կամար

kamar (romanization)
կամար (nominative singular)
կամարք (nominative plural)
կամարի (genitive singular)
կամարաց (genitive plural)
կամարի (dative singular)
կամարաց (dative plural)
կամար (accusative singular)
կամարս (accusative plural)
կամարէ (ablative singular)
կամարաց (ablative plural)
կամարաւ (instrumental singular)
կամարի (locative singular)
կամարս (locative plural)

xcl-decl-noun

կամարաւք = կամարօք

Armenian: կամար (kamar)

From Iranian: compare Middle Persian 𐭪𐭬𐭫𐭩 (kmly /kamar/, “girdle”), Manichaean Middle Persian 𐫞𐫖𐫡 (qmr /kamar/, “vault”). Ultimately from Proto-Indo-European *kh₂em-. The sense "arch, vault" is sometimes separated and derived from Ancient Greek καμάρα (kamára), but this is unnecessary, as the sense "vault" is attested within Iranian, the Greek itself is borrowed from Iranian, the final -α (-a) is not reflected in Armenian, and the word is too old to be a Greek borrowing.

cog

Եւ այս օրինակ պատմուճանացն զոր առնիցեն․ զպճղնաւորն եւ զվակաս զուսովք եւ զլանջօք, եւ զպատմուճանն բեհեզեայ եւ խոյր եւ կամար․ եւ արասցեն պատմուճան սուրբ Ահարոնի եղբօր քում եւ որդւոց նորա՝ քահանայանալ ինձ։
Ew ays ōrinak patmučanacʻn zor aṙnicʻen; zpčłnaworn ew zvakas zusovkʻ ew zlanǰōkʻ, ew zpatmučann behezeay ew xoyr ew kamar; ew arascʻen patmučan surb Aharoni ełbōr kʻum ew ordwocʻ nora, kʻahanayanal inj.

And these are the garments which they shall make: the breast-plate, and the shoulder-piece, and the full-length robe, and the tunic with a fringe, and the tire, and the girdle; and they shall make holy garments for Aaron and his sons to minister to me as priests.

Translation by Brenton Septuagint Translation

Վասն որոյ և կայսր ոչ եթէ փոքր ինչ քան թէ մեծամեծս նմա ընձեռէր պարգեւս եւ պատիւս գեղեցիկ զինուց և զարդուց և ոսկէհուռ հանդերձ զգեստուց, և ըմպակս և բաժակս, և կամարս ականակապս ի համակ ոսկւոյ […]
Vasn oroy ew kaysr očʻ etʻē pʻokʻr inčʻ kʻan tʻē mecamecs nma ənjeṙēr pargews ew patiws gełecʻik zinucʻ ew zarducʻ ew oskēhuṙ handerj zgestucʻ, ew əmpaks ew bažaks, ew kamars akanakaps i hamak oskwoy[…]

9–10th century, Yovhannēs Drasxanakertcʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 31

In return, the Emperor gave to him an exceedingly great many number of gifts, namely, beautiful weapons, ornaments, robes wrought with gold, goblets, and cups, and girdles of pure gold studded with gems.

Translation by Rev. Krikor H. Maksoudian

Եւ պատուհանք նորա եւ կամարք եւ արմաւենիք ըստ դրանն որ հայէր ընդ արեւելս․ եւ ընդ եւթն սանդուղս ելանէին ի նա, եւ էր կամարակապ ի ներքոյ։

Translation by King James Bible
And their windows, and their arches, and their palm trees, [were] after the measure of the gate that looketh toward the east; and they went up unto it by seven steps; and the arches thereof [were] before them.

Ew patuhankʻ nora ew kamarkʻ ew armawenikʻ əst drann or hayēr ənd arewels; ew ənd ewtʻn sandułs elanēin i na, ew ēr kamarakap i nerkʻoy.

Յայտդ քո լուսով, ունքդ քո կամար, զիա՞րդ նստեցար

1578 – 1632, Movsēs Tatʻewacʻi, Ołb i mahn Srapion Katʻołikosi [Lamentation of the death of Catholicos Srapion]

Translation by S. Peter Cowe
Your cheek with light, your eyebrows an arch, how did you disappear from sight?

Yaytd kʻo lusov, unkʻd kʻo kamar, ziard nstecʻar


խրոխտ

The origin is unknown. An Iranian provenance is suspected.

unk

unknown


գոռոզ

head

գոռոզ • (goṙoz)

xcl-noun

գոռոզ • (goṙoz)

goṙoz (romanization)
գոռոզ (nominative singular)
գոռոզք (nominative plural)
գոռոզի (genitive singular)
գոռոզից (genitive plural)
գոռոզի (dative singular)
գոռոզից (dative plural)
գոռոզ (accusative singular)
գոռոզս (accusative plural)
գոռոզէ (ablative singular)
գոռոզից (ablative plural)
գոռոզիւ (instrumental singular)
գոռոզիւք (instrumental plural)
գոռոզի (locative singular)
գոռոզս (locative plural)
գոռոզ (nominative singular)
գոռոզք (nominative plural)
գոռոզի (genitive singular)
գոռոզաց (genitive plural)
գոռոզի (dative singular)
գոռոզաց (dative plural)
գոռոզ (accusative singular)
գոռոզս (accusative plural)
գոռոզէ (ablative singular)
գոռոզաց (ablative plural)
գոռոզաւ (instrumental singular)
գոռոզի (locative singular)
գոռոզս (locative plural)

xcl-decl-noun

գոռոզաւք = գոռոզօք

Armenian: գոռոզ (goṙoz)

→ Georgian: გოროზი (gorozi)

The origin is unknown. According to J̌ahukyan, perhaps related to գոռ (goṙ, “fierce, haughty”). Müller connects with the derivatives of Proto-Slavic *grozà (“horror”).

unk

unknown


ստրկութիւն

head

ստրկութիւն • (strkutʻiwn)

xcl-noun

ստրկութիւն • (strkutʻiwn)

strkutʻiwn (romanization)
ստրկութիւն (nominative singular)
ստրկութիւնք (nominative plural)
ստրկութեան (genitive singular)
ստրկութեանց (genitive plural)
ստրկութեան (dative singular)
ստրկութեանց (dative plural)
ստրկութիւն (accusative singular)
ստրկութիւնս (accusative plural)
ստրկութենէ (ablative singular)
ստրկութեանց (ablative plural)
ստրկութեամբ (instrumental singular)
ստրկութեամբք (instrumental plural)
ստրկութեան (locative singular)
ստրկութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

ստրկութեամբք

Armenian: ստրկություն (strkutʻyun)


շաղախ

head

շաղախ • (šałax)

xcl-noun

շաղախ • (šałax)

šałax (romanization)
շաղախ (nominative singular)
շաղախք (nominative plural)
շաղախոյ (genitive singular)
շաղախոց (genitive plural)
շաղախոյ (dative singular)
շաղախոց (dative plural)
շաղախ (accusative singular)
շաղախս (accusative plural)
շաղախոյ (ablative singular)
շաղախոց (ablative plural)
շաղախով (instrumental singular)
շաղախովք (instrumental plural)
շաղախ (locative singular)
շաղախս (locative plural)

The origin is uncertain. Has been compared to Middle Armenian շողախ (šoġax), շոխ (šox, “sticky substance used to close up a hole”), Old Armenian շաղեմ (šałem, “to moisten, to mix the mortar”), շաղ (šał, “dew”), տաղախ (tałax, “mortar”), Lithuanian švelnùs (“soft”), Proto-Indo-European *(s)kelH- (“to cut; to split, to separate”), Ancient Greek πηλός (pēlós), παλός (palós, “clay, earth, mud, mire”).

cog

Եւ ասեն այր ցընկեր իւր․ Եկայք արկցուք աղիւս եւ թրծեսցուք զայն հրով։ Եւ եղեւ նոցա աղիւսն ի տեղի քարի, եւ կուպր ի տեղի շաղախոյ։

And they said one to another, Go to, let us make brick, and burn them throughly. And they had brick for stone, and slime had they for morter.

Ew asen ayr cʻənker iwr; Ekaykʻ arkcʻukʻ ałiws ew tʻrcescʻukʻ zayn hrov. Ew ełew nocʻa ałiwsn i tełi kʻari, ew kupr i tełi šałaxoy.


սնգոյր

sngoyr (romanization)
սնգոյր (nominative singular)
սնգոյրք (nominative plural)
սնգուրի (genitive singular)
սնգուրաց (genitive plural)
սնգուրի (dative singular)
սնգուրաց (dative plural)
սնգոյր (accusative singular)
սնգոյրս (accusative plural)
սնգուրէ (ablative singular)
սնգուրաց (ablative plural)
սնգուրաւ (instrumental singular)
սնգուրի (locative singular)
սնգոյրս (locative plural)
սնգոյր (nominative singular)
սնգոյրք (nominative plural)
սնգուրոյ (genitive singular)
սնգուրոց (genitive plural)
սնգուրոյ (dative singular)
սնգուրոց (dative plural)
սնգոյր (accusative singular)
սնգոյրս (accusative plural)
սնգուրոյ (ablative singular)
սնգուրոց (ablative plural)
սնգուրով (instrumental singular)
սնգուրովք (instrumental plural)
սնգոյր (locative singular)
սնգոյրս (locative plural)

xcl-decl-noun

սնգուրաւք = սնգուրօք

Armenian: սնգույր (snguyr)

Surely an Iranian borrowing. Compare Persian شنگار (šengâr), Arabized شنجار (šenjâr, “melilot; bugloss”), from the red roots of which men made rouge. Related to Georgian სინგური (singuri).

ի սնգոյր շպարեմ

to use paint, to rouge, to paint, to bedaub oneself or one's face


փունջ

head

փունջ • (pʻunǰ)

xcl-noun

փունջ • (pʻunǰ)

pʻunǰ (romanization)
փունջ (nominative singular)
փունջք (nominative plural)
փնջի (genitive singular)
փնջից (genitive plural)
փնջի (dative singular)
փնջից (dative plural)
փունջ (accusative singular)
փունջս (accusative plural)
փնջէ (ablative singular)
փնջից (ablative plural)
փնջիւ (instrumental singular)
փնջիւք (instrumental plural)
փնջի (locative singular)
փունջս (locative plural)

desctree

Armenian: փունջ (pʻunǰ)
→ Georgian: ფუნჯი (punǯi)
→ Udi: пундж (punǯ)

The origin is unknown. Has been compared to Persian پنچه (ponča, “front, forehead; forelocks, ringlets hanging down the forehead”).

unk

unknown


հնար

hnar (romanization)
հնար (nominative singular)
հնարք (nominative plural)
հնարի (genitive singular)
հնարից (genitive plural)
հնարի (dative singular)
հնարից (dative plural)
հնար (accusative singular)
հնարս (accusative plural)
հնարէ (ablative singular)
հնարից (ablative plural)
հնարիւ (instrumental singular)
հնարիւք (instrumental plural)
հնարի (locative singular)
հնարս (locative plural)

Armenian: հնար (hnar), հնարք (hnarkʻ)

An Iranian borrowing. See Persian هنر (honar) for more.

հնարք պատերազմի

հնարք հայթայթանաց

հնարք բժշկութեան ― hnarkʻ bžškutʻean ― remedy, cure, medicament, medicine, physic

չարարուեստ, չարիմաց, ճարտարիմաց, խորամանկ հնարք

artfulness, craft, shuffling, artifice, cunning, dodge, intrigue, wiles and shifts

čʻararuest, čʻarimacʻ, čartarimacʻ, xoramank hnarkʻ

հնարիւք, հնարիւք իմն

by means of, artfully, craftfully, cunningly

հնարս հնարել, խորհել, իմանալ, ի հնարս հայթայթանաց մտանել

to bethink oneself of a device or expedient, to tax one's ingenuity, to contrive, to adopt or employ means to

hnars hnarel, xorhel, imanal, i hnars haytʻaytʻanacʻ mtanel

հնարել ումեք հնարս

to deceive, to cheat, to dwindle, to defraud; to plot, to machinate

իմանալ զամենայն հնարս

յանհնար հնարս մտանել

to be wavering, irresolute, to vacillate, to hesitate; to know not which way to turn oneself

զամենայն հանրս հնարել, ի զանազան հնարս մտանել

to bend all one's mind to, to task all one's powers of ingenuity and application, to do one's utmost, to use one's utmost endeavours, to do all or any thing one can, to strive with might and main, to try every art, to leave nothing untried, to leave no stone unturned, to move heaven and earth

zamenayn hanrs hnarel, i zanazan hnars mtanel

որպէսի հնարս եւ իմանայցէ ոք

բիւր ազգի ազգի հնարս հնարէր

հնարիւք իմն ուղղեցի

հնար է, հնար ինչ իցէ

it is possible, it can be done, it may be

չէ հնար, չիք հնար, չիք ինչ հնար

it is impossible, it can't be; it is done

եթէ գոյր հնար

որքան հնար է

հնար էր նմա

որ հնարդ ես անհնարից

Եւ զգեցարուք զսպառազինութիւնն Աստուածոյ, զի կարող լինիջիք կալ ընդդէմ հնարից Սատանայի։

5th century, Bible, Epistle to the Ephesians 6.11

Put on the whole armour of God, that ye may be able to stand against the wiles of the devil.

Ew zgecʻarukʻ zspaṙazinutʻiwnn Astuacoy, zi karoł liniǰikʻ kal ənddēm hnaricʻ Satanayi.


հնարք

head

հնարք • (hnarkʻ)


ճակատագիր

ճակատագիր • (čakatagir)

xcl-noun

ճակատագիր • (čakatagir)

čakatagir (romanization)
ճակատագիր (nominative singular)
ճակատագիրք (nominative plural)
ճակատագրի (genitive singular)
ճակատագրաց (genitive plural)
ճակատագրի (dative singular)
ճակատագրաց (dative plural)
ճակատագիր (accusative singular)
ճակատագիրս (accusative plural)
ճակատագրէ (ablative singular)
ճակատագրաց (ablative plural)
ճակատագրաւ (instrumental singular)
ճակատագրի (locative singular)
ճակատագիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճակատագրաւք = ճակատագրօք

Armenian: ճակատագիր (čakatagir)

Literally, "writing on forehead", from ճակատ (čakat) + -ա- (-a-) + գիր (gir). For the formation compare Northern Kurdish enînivîs, çarenivîs, Central Kurdish چارەنووس (çarenûs, “destiny, fate”, literally “writing on forehead”), Persian سرنوشت (sarnevešt, “destiny, fate”, literally “writing on head”) and Turkish alın yazısı (“destiny”, literally “writing on forehead”).


գաղափար

head

գաղափար • (gałapʻar)

xcl-noun

գաղափար • (gałapʻar)

gałapʻar (romanization)
գաղափար (nominative singular)
գաղափարք (nominative plural)
գաղափարի (genitive singular)
գաղափարաց (genitive plural)
գաղափարի (dative singular)
գաղափարաց (dative plural)
գաղափար (accusative singular)
գաղափարս (accusative plural)
գաղափարէ (ablative singular)
գաղափարաց (ablative plural)
գաղափարաւ (instrumental singular)
գաղափարի (locative singular)
գաղափարս (locative plural)

xcl-decl-noun

գաղափարաւք = գաղափարօք

desc

→ Armenian: գաղափար (gaġapʻar) (learned)

From Ancient Greek καλοπόδιον (kalopódion), καλαπόδιον (kalapódion), via an Iranian language. Doublet of կաղապար (kałapar). The phonetic relationship with the latter is unexplained.


վաշտ

head

վաշտ • (vašt)

xcl-noun

վաշտ • (vašt)

vašt (romanization)
վաշտ (nominative singular)
վաշտք (nominative plural)
վաշտու (genitive singular)
վաշտուց (genitive plural)
վաշտու (dative singular)
վաշտուց (dative plural)
վաշտ (accusative singular)
վաշտս (accusative plural)
վաշտէ (ablative singular)
վաշտուց (ablative plural)
վաշտու (instrumental singular)
վաշտուք (instrumental plural)
վաշտու (locative singular)
վաշտս (locative plural)
վաշտ (nominative singular)
վաշտք (nominative plural)
վաշտի (genitive singular)
վաշտից (genitive plural)
վաշտի (dative singular)
վաշտից (dative plural)
վաշտ (accusative singular)
վաշտս (accusative plural)
վաշտէ (ablative singular)
վաշտից (ablative plural)
վաշտիւ (instrumental singular)
վաշտիւք (instrumental plural)
վաշտի (locative singular)
վաշտս (locative plural)

desctree

→ Armenian: վաշտ (vašt) (learned)
→ Georgian: ვაშტი (vašṭi)

Together with Old Georgian ვაშტი (vašṭi) borrowed from Parthian 𐫇𐫢𐫤 (wšt /wašt/) or Middle Persian 𐫇𐫢𐫤 (wšt /wašt/), past participle of 𐫇𐫡𐫅- (wrd- /ward-/, “to turn; to twist, writhe; to return, wander; to change”), whence Persian گشتن (gaštan). For the sense development compare Persian گشت (gašt, “going round; patrol, watch”), گشتی (gašti, “watchman, patrolman”). The suffixed վաշտիկ (vaštik) may be wholly borrowed from Iranian: compare the mentioned Persian گشتی (gašti).


ժպիտ

head

ժպիտ • (žpit)

xcl-noun

ժպիտ • (žpit)

žpit (romanization)
ժպիտ (nominative singular)
ժպիտք (nominative plural)
ժպիտ (accusative singular)
ժպիտս (accusative plural)
ժպիտս (locative plural)

→ Armenian: ժպիտ (žpit)

unk

unknown

ժպիտ ելանել ումեք


սամիթ

head

սամիթ • (samitʻ)

xcl-noun

սամիթ • (samitʻ)

desctree

Armenian: սամիթ (samitʻ)
→ Turkish: semit (dialectal)
→ Udi: самит (samit)

Borrowed from an unidentified cognate of Arabic سَنُّوت (sannūt), Akkadian 𒅆𒂍𒌈 (/šibittu/), Hebrew שֶׁבֶת (šéḇeṯ), Jewish Babylonian Aramaic שִׁיבְתָא (šiḇəṯā), Classical Syriac ܫܒܬܐ (šəḇettā), Persian شوید (ševid), Arabic شِبِثّ (šibiṯṯ).

unk

unidentified

cog

Hebrew שֶׁבֶת (šéḇeṯ)

անեթութ (vars. անեթոյ, անեթու, անէթու, աներթու, աթենոյ, անիոյ) = սամիթ
anetʻutʻ (vars. anetʻoy, anetʻu, anētʻu, anertʻu, atʻenoy, anioy) = samitʻ
ἄνηθον (ánēthon) = dill

ասանուբ = սամիթ
asanub = samitʻ
السَنُّوت (as-sannūt) = dill

9th or 10th century, with changes and additions in later centuries, Tʻargmanutʻiwn dełocʻ zor əntrel en imastasērkʻn ew kargeal yayl lezuacʻ [A Medieval Arabic–Armenian Botanical Dictionary]

Anethum graveolens
Anethum graveolens#Translingual


տոհմ

tohm (romanization)
տոհմ (nominative singular)
տոհմք (nominative plural)
տոհմի (genitive singular)
տոհմաց (genitive plural)
տոհմի (dative singular)
տոհմաց (dative plural)
տոհմ (accusative singular)
տոհմս (accusative plural)
տոհմէ (ablative singular)
տոհմաց (ablative plural)
տոհմաւ (instrumental singular)
տոհմաւք = տոհմօք (tohmawkʻ = tohmōkʻ) (instrumental plural)
տոհմի (locative singular)
տոհմս (locative plural)
տոհմ (nominative singular)
տոհմք (nominative plural)
տոհմի (genitive singular)
տոհմից (genitive plural)
տոհմի (dative singular)
տոհմից (dative plural)
տոհմ (accusative singular)
տոհմս (accusative plural)
տոհմէ (ablative singular)
տոհմից (ablative plural)
տոհմիւ (instrumental singular)
տոհմիւք (instrumental plural)
տոհմի (locative singular)
տոհմս (locative plural)

xcl-decl-noun

տոհմաւք = տոհմօք

Also are attested the inflected forms տոհմանէ (tohmanē), տոհմանցն (tohmancʻn), which point to an n-type *տոհմն (*tohmn)

→ Armenian: տոհմ (tohm)

→ Old Georgian: ტომი (ṭomi)

An Iranian borrowing; compare Middle Persian 𐫤𐫇𐫍𐫖 (twhm /tōhm/, “seed; family”), [Book Pahlavi needed] (twhmk' /tōhmag/, “seed; stock, family”), Parthian 𐫤𐫇𐫟𐫖 (twxm /tōxm/, “seed; line, race”), Persian تخم (toxm).


վնաս

vnas (romanization)
վնաս (nominative singular)
վնասք (nominative plural)
վնասու (genitive singular)
վնասուց (genitive plural)
վնասու (dative singular)
վնասուց (dative plural)
վնաս (accusative singular)
վնասս (accusative plural)
վնասէ (ablative singular)
վնասուց (ablative plural)
վնասու (instrumental singular)
վնասուք (instrumental plural)
վնասու (locative singular)
վնասս (locative plural)
վնաս (nominative singular)
վնասք (nominative plural)
վնասի (genitive singular)
վնասից (genitive plural)
վնասի (dative singular)
վնասից (dative plural)
վնաս (accusative singular)
վնասս (accusative plural)
վնասէ (ablative singular)
վնասից (ablative plural)
վնասիւ (instrumental singular)
վնասիւք (instrumental plural)
վնասի (locative singular)
վնասս (locative plural)

Armenian: վնաս (vnas)

A Northwestern Iranian borrowing. See Persian گناه (gonâh) for more.

վնաս հասուցանել, տալ, գործել

վնասուք վաճառել

ի վնաս ուրուք

at the peril, at the loss, at the detriment, at the expense of a person

ոչ մեծ ինչ է վնասն

ի վնաս իւր շրջեցաւ իրն

the affair turned out to his disadvantage

վնաս է քեզ գինին

որ վնաս գործէ նոյն եւ հատուսցէ

he that does the damage must answer for it

էր գիր վնասու նորա գրեալ

զի՞նչ վնաս է իմ


վարկած

varkac (romanization)
վարկած (nominative singular)
վարկածք (nominative plural)
վարկածի (genitive singular)
վարկածից (genitive plural)
վարկածի (dative singular)
վարկածից (dative plural)
վարկած (accusative singular)
վարկածս (accusative plural)
վարկածէ (ablative singular)
վարկածից (ablative plural)
վարկածիւ (instrumental singular)
վարկածիւք (instrumental plural)
վարկածի (locative singular)
վարկածս (locative plural)

→ Armenian: վարկած (varkac)


շիթ

head

շիթ • (šitʻ)

xcl-noun

շիթ • (šitʻ)

šitʻ (romanization)
շիթ (nominative singular)
շիթք (nominative plural)
շթի (genitive singular)
շթից (genitive plural)
շթի (dative singular)
շթից (dative plural)
շիթ (accusative singular)
շիթս (accusative plural)
շթէ (ablative singular)
շթից (ablative plural)
շթիւ (instrumental singular)
շթիւք (instrumental plural)
շթի (locative singular)
շիթս (locative plural)

Armenian: շիթ (šitʻ)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *skeh₁t- (“to spring”), whence Latin scateō.

inh

շիթ առ շիթ, շիթք շիթք

շիթ ի բերանոյ ― šitʻ i beranoy ― saliva, drivel, slaver, slabber

շիթք բանից


ծանծաղ

head

ծանծաղ • (cancał)

xcl-noun

ծանծաղ • (cancał)

cancał (romanization)
ծանծաղ (nominative singular)
ծանծաղք (nominative plural)
ծանծաղի (genitive singular)
ծանծաղի (dative singular)
ծանծաղ (accusative singular)
ծանծաղս (accusative plural)
ծանծաղէ (ablative singular)
ծանծաղի (locative singular)
ծանծաղս (locative plural)

Armenian: ծանծաղ (cancaġ)

→ Georgian: წანწალა (c̣anc̣ala)

Reduplication of *ծան (*can) or *ծաղ (*cał), of unknown origin. The formation is often compared to դանդաղ (dandał).

unk

unknown

ի ծանծաղ ելանել

to be disembarrassed, to get rid of, to extricate oneself from, to escape from danger

ի ծանծաղ հանել

to liberate, to disembarrass, to relieve


բնակիչ

head

բնակիչ • (bnakičʻ)

xcl-noun

բնակիչ • (bnakičʻ)

bnakičʻ (romanization)
բնակիչ (nominative singular)
բնակիչք (nominative plural)
բնակչի (genitive singular)
բնակչաց (genitive plural)
բնակչի (dative singular)
բնակչաց (dative plural)
բնակիչ (accusative singular)
բնակիչս (accusative plural)
բնակչէ (ablative singular)
բնակչաց (ablative plural)
բնակչաւ (instrumental singular)
բնակչի (locative singular)
բնակիչս (locative plural)

xcl-decl-noun

բնակչաւք = բնակչօք

→ Armenian: բնակիչ (bnakičʻ) (learned)


պոռնիկ

head

պոռնիկ • (poṙnik)

xcl-noun

պոռնիկ • (poṙnik)

poṙnik (romanization)
պոռնիկ (nominative singular)
պոռնիկք (nominative plural)
պոռնկի (genitive singular)
պոռնկաց (genitive plural)
պոռնկի (dative singular)
պոռնկաց (dative plural)
պոռնիկ (accusative singular)
պոռնիկս (accusative plural)
պոռնկէ (ablative singular)
պոռնկաց (ablative plural)
պոռնկաւ (instrumental singular)
պոռնկի (locative singular)
պոռնիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

պոռնկաւք = պոռնկօք

Armenian: պոռնիկ (poṙnik)

From Ancient Greek πόρνη (pórnē) and Ancient Greek πόρνος (pórnos) + -իկ (-ik).


սաթ

head

սաթ • (satʻ)

xcl-noun

սաթ • (satʻ)

satʻ (romanization)
սաթ (nominative singular)
սաթք (nominative plural)
սաթի (genitive singular)
սաթաց (genitive plural)
սաթի (dative singular)
սաթաց (dative plural)
սաթ (accusative singular)
սաթս (accusative plural)
սաթէ (ablative singular)
սաթաց (ablative plural)
սաթաւ (instrumental singular)
սաթաւք = սաթօք (satʻawkʻ = satʻōkʻ) (instrumental plural)
սաթի (locative singular)
սաթս (locative plural)

xcl-decl-noun

սաթաւք = սաթօք

The origin is unknown. According to Marr, a shortening of Persian بسد (bosad, “coral”).

unk

unknown

լինի սաթ, բոյս փափուկ, որ ՚ի ծովէ ելեալ յարեւ քարանայ, եւ լինի անդ կարմիր յակունթ

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

1992 translation by Robert H. Hewsen
Amber is found here [Libya], a delicate plant from the sea, which petrifies in the sun; and also the red hyacinth.

lini satʻ, boys pʻapʻuk, or ’i covē eleal yarew kʻaranay, ew lini and karmir yakuntʻ


գռեհիկ

head

գռեհիկ • (gṙehik)

xcl-noun

գռեհիկ • (gṙehik)

gṙehik (romanization)
գռեհիկ (nominative singular)
գռեհիկք (nominative plural)
գռեհկի (genitive singular)
գռեհկաց (genitive plural)
գռեհկի (dative singular)
գռեհկաց (dative plural)
գռեհիկ (accusative singular)
գռեհիկս (accusative plural)
գռեհկէ (ablative singular)
գռեհկաց (ablative plural)
գռեհկաւ (instrumental singular)
գռեհկի (locative singular)
գռեհիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

գռեհկաւք = գռեհկօք

From գռեհ (gṙeh, “street, common road”) + -իկ (-ik), which is of the same Iranian origin as գրոհ (groh, “mob”) and Old Georgian გლეხი (glexi, “peasant”).


կապանք

head

կապանք • (kapankʻ)

xcl-noun

կապանք • (kapankʻ)

kapankʻ (romanization)
կապանք (nominative plural)
կապանաց (genitive plural)
կապանաց (dative plural)
կապանս (accusative plural)
կապանաց (ablative plural)
կապանս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

կապանաւք = կապանօք

Armenian: կապանք (kapankʻ)


նոճ

noč (romanization)
նոճ (nominative singular)
նոճք (nominative plural)
նոճի (genitive singular)
նոճից (genitive plural)
նոճի (dative singular)
նոճից (dative plural)
նոճ (accusative singular)
նոճս (accusative plural)
նոճէ (ablative singular)
նոճից (ablative plural)
նոճիւ (instrumental singular)
նոճիւք (instrumental plural)
նոճի (locative singular)
նոճս (locative plural)
նոճ (nominative singular)
նոճք (nominative plural)
նոճոյ (genitive singular)
նոճոց (genitive plural)
նոճոյ (dative singular)
նոճոց (dative plural)
նոճ (accusative singular)
նոճս (accusative plural)
նոճոյ (ablative singular)
նոճոց (ablative plural)
նոճով (instrumental singular)
նոճովք (instrumental plural)
նոճ (locative singular)
նոճս (locative plural)

Borrowed from a Middle Iranian word of the shape *nōč. See Old Persian *nauciš for more.

Կանգնեաց զտտուն իւր իբրեւ զնոճի, եւ ջիլք իւր զմիմեամբք պատեալ։

Translation by Claude E. Cox
It stood up its tail like a cypress, and its sinews have been interwoven.

Kangneacʻ zttun iwr ibrew znoči, ew ǰilkʻ iwr zmimeambkʻ pateal.


կոշտ

head

կոշտ • (košt)

xcl-noun

կոշտ • (košt)

košt (romanization)
կոշտ (nominative singular)
կոշտք (nominative plural)
կոշտոյ (genitive singular)
կոշտոց (genitive plural)
կոշտոյ (dative singular)
կոշտոց (dative plural)
կոշտ (accusative singular)
կոշտս (accusative plural)
կոշտոյ (ablative singular)
կոշտոց (ablative plural)
կոշտով (instrumental singular)
կոշտովք (instrumental plural)
կոշտ (locative singular)
կոշտս (locative plural)
կոշտ (nominative singular)
կոշտք (nominative plural)
կոշտի (genitive singular)
կոշտից (genitive plural)
կոշտի (dative singular)
կոշտից (dative plural)
կոշտ (accusative singular)
կոշտս (accusative plural)
կոշտէ (ablative singular)
կոշտից (ablative plural)
կոշտիւ (instrumental singular)
կոշտիւք (instrumental plural)
կոշտի (locative singular)
կոշտս (locative plural)


աշխարհաքաղաքացի

head

աշխարհաքաղաքացի • (ašxarhakʻałakʻacʻi)

xcl-noun

աշխարհաքաղաքացի • (ašxarhakʻałakʻacʻi)

ašxarhakʻałakʻacʻi (romanization)
աշխարհաքաղաքացի (nominative singular)
աշխարհաքաղաքացիք (nominative plural)
աշխարհաքաղաքացւոյ (genitive singular)
աշխարհաքաղաքացեաց (genitive plural)
աշխարհաքաղաքացւոյ (dative singular)
աշխարհաքաղաքացեաց (dative plural)
աշխարհաքաղաքացի (accusative singular)
աշխարհաքաղաքացիս (accusative plural)
աշխարհաքաղաքացւոյ (ablative singular)
աշխարհաքաղաքացեաց (ablative plural)
աշխարհաքաղաքացեաւ (instrumental singular)
աշխարհաքաղաքացի (locative singular)
աշխարհաքաղաքացիս (locative plural)

xcl-decl-noun

աշխարհաքաղաքացի

աշխարհաքաղաքացիք

աշխարհաքաղաքացւոյ

աշխարհաքաղաքացեաց

աշխարհաքաղաքացւոյ

աշխարհաքաղաքացեաց

աշխարհաքաղաքացի

աշխարհաքաղաքացիս

աշխարհաքաղաքացւոյ

աշխարհաքաղաքացեաց

աշխարհաքաղաքացեաւ

աշխարհաքաղաքացեաւք = աշխարհաքաղաքացեօք

աշխարհաքաղաքացի

աշխարհաքաղաքացիս

desc

աշխարհաքաղաքացի

→ Armenian: աշխարհաքաղաքացի (ašxarhakʻaġakʻacʻi) (learned)

From աշխարհ (ašxarh) + -ա- (-a-) + քաղաքացի (kʻałakʻacʻi). Calque of Ancient Greek κοσμοπολίτης (kosmopolítēs).

calque

κοσμοπολίτης

Թէ ո՛չ է հաստատուն, ատեան լիցի աշխարհաքաղաքացիս մարդ. որ իբր փոքր աշխարհ ի մեծ աշխարհի եղեալ, ոչ առանց շնչոյ ի մարմնոյ զըստ սորա ներգործութեան կատարեալ, յորժամ ո՛չ յառաջագոյն բարեկամ քաջախորհրդութեամբ վարեսցի:
Tʻē óčʻ ē hastatun, atean licʻi ašxarhakʻałakʻacʻis mard. or ibr pʻokʻr ašxarh i mec ašxarhi ełeal, očʻ aṙancʻ šnčʻoy i marmnoy zəst sora nergorcutʻean katareal, yoržam óčʻ yaṙaǰagoyn barekam kʻaǰaxorhrdutʻeamb varescʻi:
Translation by M. Awgereancʻ

6th century, Philo of Alexandria, Yałags yaṙaǰaxnamutʻean [De Providentia I]

Quod si non constat, argumenti loco sit civis hujus mundi homo ipse, qui tamquam parvus mundus in magno mundo factus est, cum sine anima nequeat corpus actiones suae perficere, nisi prius consilio ejus optimo, velut amici cujusdam utatur.

Արդ կամի ցուցանել զառաքինին՝ միանգամայն և աշխարհաքաղաքացի, և հանգիտապատիւ ամենայն աշխարհիս, զաշխարհիս զօրութիւնս զա՟ծայինն և զարքունականն՝ ըստ առանձնաւորութեանն բանի՝ վերակացուս և պահապանս նորա կացուցեալ։

6th century, Philo of Alexandria, I linelutʻeann xndrocʻ ew lucmancʻ [Quaestiones et Solutiones in Genesim] 3.39

Translation by Ralph Marcus
And so, (Scripture) wishes to show that the virtuous man is a citizen of the world and of equal honour with the whole world by representing as his overseers and guards the cosmic powers, the divine and kingly, in a unique sense.

Ard kami cʻucʻanel zaṙakʻinin, miangamayn ew ašxarhakʻałakʻacʻi, ew hangitapatiw amenayn ašxarhis, zašxarhis zōrutʻiwns za.cayinn ew zarkʻunakann, əst aṙanjnaworutʻeann bani, verakacʻus ew pahapans nora kacʻucʻeal.

citizen of the world
citizen of the world


սուին

head

սուին • (suin)

xcl-noun

սուին • (suin)

suin (romanization)
սուին (nominative singular)
սուինք (nominative plural)
սըւնոյ (genitive singular)
սըւնոց (genitive plural)
սըւնոյ (dative singular)
սըւնոց (dative plural)
սուին (accusative singular)
սուինս (accusative plural)
սըւնոյ (ablative singular)
սըւնոց (ablative plural)
սըւնով (instrumental singular)
սըւնովք (instrumental plural)
սուին (locative singular)
սուինս (locative plural)
սուին (nominative singular)
սուինք (nominative plural)
սունոյ (genitive singular)
սունոց (genitive plural)
սունոյ (dative singular)
սունոց (dative plural)
սուին (accusative singular)
սուինս (accusative plural)
սունոյ (ablative singular)
սունոց (ablative plural)
սունով (instrumental singular)
սունովք (instrumental plural)
սուին (locative singular)
սուինս (locative plural)

Armenian: սվին (svin)

A borrowing from an unknown source reflected also in other languages of the region, namely Classical Syriac ܣܘܒܝܢܝܬܐ pl (sōḇīnyāṯā, “spears”), Jewish Babylonian Aramaic סוּפִינָא (sūp̄īnā), סוֹפִינָא (sōp̄īnā, “spear-tip”), Akkadian 𒄑𒁀 (suppinnu, suppīnu [^(GEŠ)BA], “a tool (apparently with a metal blade and wooden handle) used in brick making”), Ancient Greek σιβύνη (sibúnē), συβίνη (subínē), σιγύνης (sigúnēs), ζιβύνη (zibúnē, “spear”), Persian زوبین (zôbin, “a kind of short spear used by Gilanis”), ژوبین (žôbin), ژوپین (žôpin, “a sort of spear or demi-lance”), Middle Georgian ზუფანი (zupani), ზუფინი (zupini), ზუფი (zupi, “javelin”).

unk

unknown

cog

Եւ դատեսցի ի մէջ հեթանոսաց, եւ յանդիմանեսցէ զժողովուրդս բազումս․ եւ ձուլեսցեն զսուսերս իւրեանց ի խոփս, եւ զսուինս իւրեանց ի մանգաղս․ ոչ առնուցու ազգ յազգի վերայ սուր, եւ ոչ եւս ուսանիցին տալ պատերազմ։

And he shall judge among the nations, and shall rebuke many people: and they shall beat their swords into plowshares, and their spears into pruninghooks: nation shall not lift up sword against nation, neither shall they learn war any more.

Ew datescʻi i mēǰ hetʻanosacʻ, ew yandimanescʻē zžołovurds bazums; ew julescʻen zsusers iwreancʻ i xopʻs, ew zsuins iwreancʻ i mangałs; očʻ aṙnucʻu azg yazgi veray sur, ew očʻ ews usanicʻin tal paterazm.

Եւ մօտ անցեալ՝ աջողեցաւ ձգել զսուինն․ քանզի էր կորովի եւ երկայնաձիգ, հեռի զաշտէսն արձակեալ, որպէս ի թռիչս սրաթեւ հաւուց։

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] II.5

Translation by Robert W. Thompson
He came close and succeeded in hurling his javelin; for he was powerful and a long thrower, and he cast his javelins a great distance like swift-winged birds.

Ew mōt ancʻeal, aǰołecʻaw jgel zsuinn; kʻanzi ēr korovi ew erkaynajig, heṙi zaštēsn arjakeal, orpēs i tʻṙičʻs sratʻew hawucʻ.


պատանդ

patand (romanization)
պատանդ (nominative singular)
պատանդք (nominative plural)
պատանդի (genitive singular)
պատանդաց (genitive plural)
պատանդի (dative singular)
պատանդաց (dative plural)
պատանդ (accusative singular)
պատանդս (accusative plural)
պատանդէ (ablative singular)
պատանդաց (ablative plural)
պատանդաւ (instrumental singular)
պատանդի (locative singular)
պատանդս (locative plural)
պատանդ (nominative singular)
պատանդք (nominative plural)
պատանդի (genitive singular)
պատանդից (genitive plural)
պատանդի (dative singular)
պատանդից (dative plural)
պատանդ (accusative singular)
պատանդս (accusative plural)
պատանդէ (ablative singular)
պատանդից (ablative plural)
պատանդիւ (instrumental singular)
պատանդիւք (instrumental plural)
պատանդի (locative singular)
պատանդս (locative plural)

xcl-decl-noun

պատանդաւք = պատանդօք

→ Armenian: պատանդ (patand)

Of the same Iranian origin as պատեմ (patem, “to surround, enclose”).

տալ ի պատանդ

to plight, to pledge, to offer as a pledge

առնուլ ի պատանդ

ի պատանդ կալ


հանդերձ

handerj (romanization)
հանդերձ (nominative singular)
հանդերձք (nominative plural)
հանդերձի (genitive singular)
հանդերձից (genitive plural)
հանդերձի (dative singular)
հանդերձից (dative plural)
հանդերձ (accusative singular)
հանդերձս (accusative plural)
հանդերձէ (ablative singular)
հանդերձից (ablative plural)
հանդերձիւ (instrumental singular)
հանդերձիւք (instrumental plural)
հանդերձի (locative singular)
հանդերձս (locative plural)
հանդերձ (nominative singular)
հանդերձք (nominative plural)
հանդերձոյ (genitive singular)
հանդերձոց (genitive plural)
հանդերձոյ (dative singular)
հանդերձոց (dative plural)
հանդերձ (accusative singular)
հանդերձս (accusative plural)
հանդերձոյ (ablative singular)
հանդերձոց (ablative plural)
հանդերձով (instrumental singular)
հանդերձովք (instrumental plural)
հանդերձ (locative singular)
հանդերձս (locative plural)

A borrowing from Iranian *han-darzi-. The first part is the etymon of հան- (han-), համ- (ham-), the second part is also found in դերձակ (derjak, “tailor”). For other external comparisons in Iranian, see in particular Middle Persian [Book Pahlavi needed] (dlc /darz/, “seam”), Parthian 𐫅𐫡𐫉- (drz-, “to tie on, load (carrier or pack-animal)”) and Avestan 𐬵𐬀𐬥𐬛𐬀𐬭𐬆𐬰𐬀𐬥 (handar^əzan, “bound together”).

cog

Եւ եհան զհանդերձս այրութեան իւրոյ յինքենէ, արկաւ տեռ և զարդարեցաւ
Ew ehan zhanderjs ayrutʻean iwroy yinkʻenē, arkaw teṙ ew zardarecʻaw

She put off her widow's garments, put on a veil and adorned herself


պահ

pah (romanization)
պահ (nominative singular)
պահք (nominative plural)
պահու (genitive singular)
պահուց (genitive plural)
պահու (dative singular)
պահուց (dative plural)
պահ (accusative singular)
պահս (accusative plural)
պահէ (ablative singular)
պահուց (ablative plural)
պահու (instrumental singular)
պահուք (instrumental plural)
պահու (locative singular)
պահս (locative plural)

Armenian: պահ (pah)

The older form is պարհ (parh), a Northwestern Iranian borrowing: compare Middle Persian 𐫛𐫀𐫍𐫡 (pʾhr /pāhr/, “watch-post”), [Book Pahlavi needed] (pʾs /pās/, “guard, watch”), Persian پاس (pâs, “guard, watch”). Ultimately from Proto-Iranian *páHθrah, from Proto-Indo-European *peh₂- (“to guard”).

Ոհ թէ այն պահն, որ զքեզ տեսնէի,
Զաջդ տիրաշօշափ ես համբուրէի,
Ժամ մի դէմ երեսիդ աչօք հայէի,
Ապա զհոգիս մարմնոյս իմ աւանդէի։
Oh tʻē ayn pahn, or zkʻez tesnēi,
Zaǰd tirašōšapʻ es hamburēi,
Žam mi dēm eresid ačʻōkʻ hayēi,

Translation by S. Peter Cowe
O for the moment when I'd see you,
Kiss your right hand that touched the Lord,
That for a time I'd gaze upon your face with my eyes,
Then would I yield up the ghost from my body.


կուտ

head

կուտ • (kut)

xcl-noun

կուտ • (kut)

kut (romanization)
կուտ (nominative singular)
կուտք (nominative plural)
կտոյ (genitive singular)
կտոց (genitive plural)
կտոյ (dative singular)
կտոց (dative plural)
կուտ (accusative singular)
կուտս (accusative plural)
կտոյ (ablative singular)
կտոց (ablative plural)
կտով (instrumental singular)
կտովք (instrumental plural)
կուտ (locative singular)
կուտս (locative plural)

Armenian: կուտ (kut)

Of uncertain origin. Perhaps a substrate word related to Hurrian 𒅗𒁲 (ka-di /kade/, “grain, barley”), Hattic 𒅗𒄿𒀉 (ka-i-it /kait/, “grain, corn”), Ancient Greek κοδομεύς (kodomeús, “one who roasts barley”).

cog

seed, kernel, stone, grain (especially as feed for birds)


կարաս

karas (romanization)
կարաս (nominative singular)
կարասք (nominative plural)
կարասի (genitive singular)
կարասաց (genitive plural)
կարասի (dative singular)
կարասաց (dative plural)
կարաս (accusative singular)
կարասս (accusative plural)
կարասէ (ablative singular)
կարասաց (ablative plural)
կարասաւ (instrumental singular)
կարասի (locative singular)
կարասս (locative plural)
կարաս (nominative singular)
կարասք (nominative plural)
կարասոյ (genitive singular)
կարասոց (genitive plural)
կարասոյ (dative singular)
կարասոց (dative plural)
կարաս (accusative singular)
կարասս (accusative plural)
կարասոյ (ablative singular)
կարասոց (ablative plural)
կարասով (instrumental singular)
կարասովք (instrumental plural)
կարաս (locative singular)
կարասս (locative plural)

xcl-decl-noun

կարասաւք = կարասօք

Armenian: կարաս (karas)

→ Russian: кара́с (karás)

The origin is unknown.
Similar words are found in other languages, but the interrelationship of these terms is uncertain: compare Georgian კასრი (ḳasri, “barrel”), Aghul хӏере́цӏи (ḥʳerécʼi, “small earthenware mug”), Lak гьарацӏи (haracʼi, “middle-sized earthenware vessel”), Kubachin Dargwa [script needed] (xarac̣e), Arabic كُرَاز (kurāz, a kind of jug with narrow neck), Persian کراز (korâz, a kind of jug with narrow neck), Aramaic כרז (krz, “a type of container”), Classical Syriac ܟܪܙܐ (karrāzā, “pitcher”), Sanskrit कलश (kalaśa, “waterpot, pitcher, jar”), Ancient Greek κρωσσός (krōssós, “water pail, pitcher; cinerary urn”).

unk

unknown

cog

Կարաս ծակ է տուն օտար, եւ ջրհոր նեղ՝ օտարոտին։

Karas cak ē tun ōtar, ew ǰrhor neł, ōtarotin.

large jar for wine or water, cask, barrel, amphora


կոպք

head

կոպք • (kopkʻ)


թոշակ

թոշակ • (tʻošak)

xcl-noun

թոշակ • (tʻošak)

tʻošak (romanization)
թոշակ (nominative singular)
թոշակք (nominative plural)
թոշակի (genitive singular)
թոշակաց (genitive plural)
թոշակի (dative singular)
թոշակաց (dative plural)
թոշակ (accusative singular)
թոշակս (accusative plural)
թոշակէ (ablative singular)
թոշակաց (ablative plural)
թոշակաւ (instrumental singular)
թոշակի (locative singular)
թոշակս (locative plural)

xcl-decl-noun

թոշակաւք = թոշակօք

→ Armenian: թոշակ (tʻošak)

An Iranian borrowing; compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (twšk' /tōšag/, “provisions”), Persian توشه (tuše, “provisions”).

cog

թոշակ յետին, վերջին

viaticum, Eucharist given to a person who is dying

տալ, պաշտել ումեք զյետին թոշակ


կտտանք

kttankʻ (romanization)
կտտանք (nominative plural)
կտտանաց (genitive plural)
կտտանաց (dative plural)
կտտանս (accusative plural)
կտտանաց (ablative plural)
կտտանս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

կտտանաւք = կտտանօք

→ Armenian: կտտանք (kttankʻ)

(figuratively) biting calumny, stinging outrage or insult, outrageous sarcasm


օղ

ōł (romanization)
օղ (nominative singular)
օղք (nominative plural)
օղոյ (genitive singular)
օղոց (genitive plural)
օղոյ (dative singular)
օղոց (dative plural)
օղ (accusative singular)
օղս (accusative plural)
օղոյ (ablative singular)
օղոց (ablative plural)
օղով (instrumental singular)
օղովք (instrumental plural)
օղ (locative singular)
օղս (locative plural)
օղ (nominative singular)
օղք (nominative plural)
օղի (genitive singular)
օղից (genitive plural)
օղի (dative singular)
օղից (dative plural)
օղ (accusative singular)
օղս (accusative plural)
օղէ (ablative singular)
օղից (ablative plural)
օղիւ (instrumental singular)
օղիւք (instrumental plural)
օղի (locative singular)
օղս (locative plural)

Armenian: օղ (ōġ)
→ Georgian: ოღი (oɣi)

The original spelling is աւղ (awł), inherited from Proto-Indo-European *h₂ewlós.

inh+

Եւ դիցես զերկու շղթայագործսն ոսկիս ի վերայ երկոցուն աւղոցն (var. աւղաց, օղոց, աւղոց, աւղից, օղացն) առ ծայրիւք տախտակին։
Ew dicʻes zerku šłtʻayagorcsn oskis i veray erkocʻun awłocʻn (var. awłacʻ, ōłocʻ, awłocʻ, awłicʻ, ōłacʻn) aṙ cayriwkʻ taxtakin.

Translation by King James Bible
And thou shalt put the two wreathen [chains] of gold in the two rings [which are] on the ends of the breastplate.

Եւ արար աւղս ոսկիս յիսուն և խառնեաց զփեղկսն ընդ միմեանս աւղիւքն, եւ եղեւ խորան մի:

Translation by New English Translation of the Septuagint
And he made fifty gold clasps, and he joined together the curtains, one to the other with the clasps. And the tent became one.

Ew arar awłs oskis yisun ew xaṙneacʻ zpʻełksn ənd mimeans awłiwkʻn, ew ełew xoran mi:


ջայլամն

head

ջայլամն • (ǰaylamn)

xcl-noun

ջայլամն • (ǰaylamn)

ǰaylamn (romanization)
ջայլամն (nominative singular)
ջայլամունք (nominative plural)
ջայլաման (genitive singular)
ջայլամանց (genitive plural)
ջայլաման (dative singular)
ջայլամանց (dative plural)
ջայլամն (accusative singular)
ջայլամունս (accusative plural)
ջայլամանէ (ablative singular)
ջայլամանց (ablative plural)
ջայլամամբ (instrumental singular)
ջայլամամբք (instrumental plural)
ջայլաման (locative singular)
ջայլամունս (locative plural)

desc

Middle Armenian: ջայլամ (ǰaylam), ջալամ (ǰalam), ճալամ (čalam)

→ Armenian: ջայլամ (ǰaylam)

→ Armeno-Kipchak: ջայլամ (čaylam), ճալամ (džalam)

Uncertain. Ačaṙyan considers a Semitic borrowing, comparing Arabic ظَلِيم (ẓalīm, “male ostrich”), plural ظِلْمَان (ẓilmān). This is however a transparent Arabic-only formation, the first consonant of which corresponds to ṣ /sˤ/ in Akkadian and Northwest Semitic, ṭ /tˤ/ in Aramaic.
In the dialects recorded only as Kharberd չայլամ (čʻaylam, “a kind of bird”) and Sivas ջՙայլամ (ǰʻaylam, “used for comparing to something very tall”), e.g. ջՙայլամի պէս բան մՙէ (ǰʻaylami pēs ban mʻē, “it is a ǰʻaylam-like thing”).

n-g

[…]եւ ջայլեամն (var. ջայլամն, ջալամն, ջայղամն, լայլամն, ջայլամ) եւ բու եւ որոր, եւ որ ինչ նման իցէ նոցա[…]
[…]ew ǰayleamn (var. ǰaylamn, ǰalamn, ǰayłamn, laylamn, ǰaylam) ew bu ew oror, ew or inčʻ nman icʻē nocʻa[…]

[…] the ostrich, the owl, the gull, and any of their kind […]

եւ զորի ու որ ինչ նման իցէ նմա եւ զջայլամն (var. զջալամն, զջայլեամն) եւ զբու եւ զճայ եւ զարագիլ եւ զփոր եը զհողամաղ
ew zori u or inčʻ nman icʻē nma ew zǰaylamn (var. zǰalamn, zǰayleamn) ew zbu ew zčay ew zaragil ew zpʻor eə zhołamał

5th century, Bible, Deuteronomy 14.14–16

Մերկացուցին իբրեւ վիշապք զստինս իւրեանց, եւ դիեցուցին զկորիւնս իւրեանց․ եղեն ուստերք ժողովրդեան իմոյ ՚ի տանջանս հարուածոց, զի չի́ք ն(ո)ց(ա) բժշկութի(ւն)․ եւ տառապեցան իբրեւ ջայլամունք յանապատի։
Merkacʻucʻin ibrew višapkʻ zstins iwreancʻ, ew diecʻucʻin zkoriwns iwreancʻ; ełen usterkʻ žołovrdean imoy ’i tanǰans haruacocʻ, zi čʻíkʻ n(o)cʻ(a) bžškutʻi(wn); ew taṙapecʻan ibrew ǰaylamunkʻ yanapati.

Even the sea monsters draw out the breast, they give suck to their young ones: the daughter of my people is become cruel, like the ostriches in the wilderness.

Struthio camelus
Struthio camelus#Translingual


ջայլեամն

head

ջայլեամն • (ǰayleamn)

xcl-noun

ջայլեամն • (ǰayleamn)

ǰayleamn (romanization)
ջայլեամն (nominative singular)
ջայլեմունք (nominative plural)
ջայլեման (genitive singular)
ջայլեմանց (genitive plural)
ջայլեման (dative singular)
ջայլեմանց (dative plural)
ջայլեամն (accusative singular)
ջայլեմունս (accusative plural)
ջայլեմանէ (ablative singular)
ջայլեմանց (ablative plural)
ջայլեմամբ (instrumental singular)
ջայլեմամբք (instrumental plural)
ջայլեման (locative singular)
ջայլեմունս (locative plural)


խանձարուր

head

խանձարուր • (xanjarur)

xcl-noun

խանձարուր • (xanjarur)

xanjarur (romanization)
խանձարուր (nominative singular)
խանձարուրք (nominative plural)
խանձարրոյ (genitive singular)
խանձարրոց (genitive plural)
խանձարրոյ (dative singular)
խանձարրոց (dative plural)
խանձարուր (accusative singular)
խանձարուրս (accusative plural)
խանձարրոյ (ablative singular)
խանձարրոց (ablative plural)
խանձարրով (instrumental singular)
խանձարրովք (instrumental plural)
խանձարուր (locative singular)
խանձարուրս (locative plural)

Armenian: խանձարուր (xanjarur)

→ Old Georgian: ანძრული (anʒruli)

Since de Lagarde, considered a borrowing from Classical Syriac ܥܙܪܘܪܐ (ʿazrūrā).

պատել ի խանձարուրս ― patel i xanjarurs ― to swathe, to swaddle

արձակել ի խանձարրոց ― arjakel i xanjarrocʻ ― to unswathe, to take out of swaddling clothes

ի խանձարրոց, անդաստին ի խանձարրոց

from the cradle, from childhood, from infancy

ուր խանձարուրք են նորա

խանձարուրք քաղաքակրթութեան


ռոճիկ

head

ռոճիկ • (ṙočik)

xcl-noun

ռոճիկ • (ṙočik)

ṙočik (romanization)
ռոճիկ (nominative singular)
ռոճիկք (nominative plural)
ռոճկի (genitive singular)
ռոճկաց (genitive plural)
ռոճկի (dative singular)
ռոճկաց (dative plural)
ռոճիկ (accusative singular)
ռոճիկս (accusative plural)
ռոճկէ (ablative singular)
ռոճկաց (ablative plural)
ռոճկաւ (instrumental singular)
ռոճկաւք = ռոճկօք (ṙočkawkʻ = ṙočkōkʻ) (instrumental plural)
ռոճկի (locative singular)
ռոճիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

ռոճկաւք = ռոճկօք

Armenian: ռոճիկ (ṙočik)

Borrowed from a Middle Iranian descendant of Proto-Iranian *ráwčikah.


սկունդ

head

սկունդ • (skund)

xcl-noun

սկունդ • (skund)

skund (romanization)
սկունդ (nominative singular)
սկունդք (nominative plural)
սկնդի (genitive singular)
սկնդաց (genitive plural)
սկնդի (dative singular)
սկնդաց (dative plural)
սկունդ (accusative singular)
սկունդս (accusative plural)
սկնդէ (ablative singular)
սկնդաց (ablative plural)
սկնդաւ (instrumental singular)
սկնդաւք = սկնդօք (skndawkʻ = skndōkʻ) (instrumental plural)
սկնդի (locative singular)
սկունդս (locative plural)

xcl-decl-noun

սկնդաւք = սկնդօք

→ Armenian: սկունդ (skund)

The origin is uncertain.
Attested only in Grigor Magistros (11th c.) and Nersēs Šnorhali (12th c.), both from the noble Pahlavuni family. Not recorded in any dialect, although Ačaṙyan tentatively compares Tokat dialect կոնդիկ (kondik, “puppy”). Probably contained in Old Armenian սկնդ-իկ (sknd-ik), սկնդ-ուկ (sknd-uk, “deserted or barren wife”).
Often derived from Proto-Indo-European *ḱwon-t-, from *ḱwṓ (“dog”), whence շուն (šun), with the same enlargement as in Proto-Germanic *hundaz, but this assumes Proto-Indo-European *ḱw yields Old Armenian *սգ (*sg) → սկ (sk), which contradicts շուն (šun) and էշ (ēš).
Has also been compared to a group of related words in the Iranian languages of Pamir — Wakhi skən, Ishkashimi *skənůk, Yazghulami *sək̊on, Munji skun (“puppy”), as well as to Ossetian стӕн (stæn, “male dog”) and Proto-Slavic *ščenę (“young animal”), and all have been derived from Proto-Indo-European *(s)ken- (“young”). But note that Proto-Indo-European *sk- cannot yield սկ- (sk-). It is better to assume a borrowing from the Iranian cognate.
Compare also Ancient Greek σκύμνος (skúmnos), σκύλαξ (skúlax).

11th century, Grigor Magistros

12th century, Nersēs Šnorhali


մուրհակ

head

մուրհակ • (murhak)

xcl-noun

մուրհակ • (murhak)

murhak (romanization)
մուրհակ (nominative singular)
մուրհակք (nominative plural)
մուրհակի (genitive singular)
մուրհակաց (genitive plural)
մուրհակի (dative singular)
մուրհակաց (dative plural)
մուրհակ (accusative singular)
մուրհակս (accusative plural)
մուրհակէ (ablative singular)
մուրհակաց (ablative plural)
մուրհակաւ (instrumental singular)
մուրհակի (locative singular)
մուրհակս (locative plural)

xcl-decl-noun

մուրհակաւք = մուրհակօք

→ Armenian: մուրհակ (murhak)

An Iranian borrowing equivalent to Middle Persian [Book Pahlavi needed] (mwhlk' /muhrag/) and Classical Persian مهره (muhra), a form suffixed from the word reflected as Middle Persian [Book Pahlavi needed] (mwhr /muhr/, “seal”), Classical Persian مهر (muhr, “seal”).


թանչք

head

թանչք • (tʻančʻkʻ)


նպատակ

npatak (romanization)
նպատակ (nominative singular)
նպատակք (nominative plural)
նպատակի (genitive singular)
նպատակաց (genitive plural)
նպատակի (dative singular)
նպատակաց (dative plural)
նպատակ (accusative singular)
նպատակս (accusative plural)
նպատակէ (ablative singular)
նպատակաց (ablative plural)
նպատակաւ (instrumental singular)
նպատակի (locative singular)
նպատակս (locative plural)

xcl-decl-noun

նպատակաւք = նպատակօք

→ Armenian: նպատակ (npatak)

Borrowed from an Iranian word of the form *nipātaka-. Compare Sanskrit निपात (nipāta, “descent, falling”). For the constituents compare Proto-Indo-Iranian *ní (“down”) and Ossetian фат (fat), Yagnobi pot (“arrow”). First etymologized by de Lagarde.

cog

կէտ նպատակի

ուղղել ի նպատակն

to take aim at, to aim, to level at, to point

հարկանել ի նպատակն

հարկանել ի նպատակն

առնուլ կամ յափշտակել զնպատակն


լապտեր

lapter (romanization)
լապտեր (nominative singular)
լապտերք (nominative plural)
լապտերի (genitive singular)
լապտերաց (genitive plural)
լապտերի (dative singular)
լապտերաց (dative plural)
լապտեր (accusative singular)
լապտերս (accusative plural)
լապտերէ (ablative singular)
լապտերաց (ablative plural)
լապտերաւ (instrumental singular)
լապտերի (locative singular)
լապտերս (locative plural)

xcl-decl-noun

լապտերաւք = լապտերօք

→ Armenian: լապտեր (lapter)

Borrowed from Ancient Greek λαμπτήρ (lamptḗr).


մաղձ

head

մաղձ • (małj)

xcl-noun

մաղձ • (małj)

małj (romanization)
մաղձ (nominative singular)
մաղձք (nominative plural)
մաղձոյ (genitive singular)
մաղձոց (genitive plural)
մաղձոյ (dative singular)
մաղձոց (dative plural)
մաղձ (accusative singular)
մաղձս (accusative plural)
մաղձոյ (ablative singular)
մաղձոց (ablative plural)
մաղձով (instrumental singular)
մաղձովք (instrumental plural)
մաղձ (locative singular)
մաղձս (locative plural)
մաղձ (nominative singular)
մաղձք (nominative plural)
մաղձի (genitive singular)
մաղձից (genitive plural)
մաղձի (dative singular)
մաղձից (dative plural)
մաղձ (accusative singular)
մաղձս (accusative plural)
մաղձէ (ablative singular)
մաղձից (ablative plural)
մաղձիւ (instrumental singular)
մաղձիւք (instrumental plural)
մաղձի (locative singular)
մաղձս (locative plural)

Armenian: մաղձ (maġj)

If the original meaning is “gall bladder”, then perhaps inherited from Proto-Indo-European *ml̥ǵʰ-, zero-grade of *melǵʰ- (“to swell”) and cognate with Sanskrit मल्ह (malhá, “having teats in the dewlap”) and Avestan 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬰𐬁𐬥𐬀 (mər^əzāna, “belly”).

cog

սեաւ մաղձ

անցք մաղձի

աւազ մաղձի

ի դառնութեան մաղձի կալ

թափել զմաղձն

to discharge one's bile, to vent one's spleen

(figuratively) gall, spleen, rancour, wrath


թամբք

head

թամբք • (tʻambkʻ)


տտուն

տտուն • (ttun)

xcl-noun

տտուն • (ttun)

ttun (romanization)
տտուն (nominative singular)
տտունք (nominative plural)
տտնոյ (genitive singular)
տտնոց (genitive plural)
տտնոյ (dative singular)
տտնոց (dative plural)
տտուն (accusative singular)
տտունս (accusative plural)
տտնոյ (ablative singular)
տտնոց (ablative plural)
տտնով (instrumental singular)
տտնովք (instrumental plural)
տտուն (locative singular)
տտունս (locative plural)