հասակ

hasak (romanization)
հասակ (nominative singular)
հասակք (nominative plural)
հասակի (genitive singular)
հասակաց (genitive plural)
հասակի (dative singular)
հասակաց (dative plural)
հասակ (accusative singular)
հասակս (accusative plural)
հասակէ (ablative singular)
հասակաց (ablative plural)
հասակաւ (instrumental singular)
հասակի (locative singular)
հասակս (locative plural)

xcl-decl-noun

հասակաւք = հասակօք

Armenian: հասակ (hasak)

desctree

→ Old Georgian: ჰასაკი (hasaḳi), ასაკი (asaḳi)
Middle Georgian: ასაკი (asaḳi)
Georgian: ასაკი (asaḳi)

հաս (has) or հասանեմ (hasanem) + -ակ (-ak)

Իսկ արդ ո՞ ի ձէնջ առ հոգալ իւրում յաւելուլ կարիցէ ի հասակ իւր կանգուն մի։

Which of you by taking thought can add one cubit unto his stature?

Isk ard o i jēnǰ aṙ hogal iwrum yawelul karicʻē i hasak iwr kangun mi.


տարիք

head

տարիք • (tarikʻ)


գահ

gah (romanization)
գահ (nominative singular)
գահք (nominative plural)
գահու (genitive singular)
գահուց (genitive plural)
գահու (dative singular)
գահուց (dative plural)
գահ (accusative singular)
գահս (accusative plural)
գահէ (ablative singular)
գահուց (ablative plural)
գահու (instrumental singular)
գահուք (instrumental plural)
գահու (locative singular)
գահս (locative plural)
գահ (nominative singular)
գահք (nominative plural)
գահի (genitive singular)
գահից (genitive plural)
գահի (dative singular)
գահից (dative plural)
գահ (accusative singular)
գահս (accusative plural)
գահէ (ablative singular)
գահից (ablative plural)
գահիւ (instrumental singular)
գահիւք (instrumental plural)
գահի (locative singular)
գահս (locative plural)

xcl-decl-noun

o-type genitive <i class="Armn mention" lang="xcl">գահոյ</i> (gahoy) is also attested
post-classical

Armenian: գահ (gah)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian gʾs (gāh, “throne; place, position”), Persian گاه (gâh, “throne; place”), Old Persian [script needed] (gāθu-, “place; throne, chair”), Avestan 𐬔𐬁𐬙𐬎 (gātu, “place, seat, throne”) and Sanskrit गातु (gātú, “going; way; place”).


անցք

head

անցք • (ancʻkʻ)


մայրիկ

Armenian: մայրիկ (mayrik)


շնիկ

շնիկ • (šnik)

xcl-noun

շնիկ • (šnik)

šnik (romanization)
շնիկ (nominative singular)
շնկունք (nominative plural)
շնկան (genitive singular)
շնկանց (genitive plural)
շնկան (dative singular)
շնկանց (dative plural)
շնիկ (accusative singular)
շնկունս (accusative plural)
շնկանէ (ablative singular)
շնկանց (ablative plural)
շնկամբ (instrumental singular)
շնկամբք (instrumental plural)
շնկան (locative singular)
շնկունս (locative plural)

Armenian: շնիկ (šnik)

From շուն (šun, “dog”) + -իկ (-ik, “diminutive suffix”).


տագր

tagr (romanization)
տագր (nominative singular)
տագերք (nominative plural)
տագեր (genitive singular)
տագերաց (genitive plural)
տագեր (dative singular)
տագերաց (dative plural)
տագր (accusative singular)
տագերս (accusative plural)
տագերէ (ablative singular)
տագերաց (ablative plural)
տագերբ (instrumental singular)
տագեր (locative singular)
տագերս (locative plural)

xcl-decl-noun

տագերաւք = տագերօք

Armenian: տագր (tagr)

The spelling տայգր (taygr) is older. Inherited from Proto-Indo-European *dayh₂wḗr.


քեռայր

head

քեռայր • (kʻeṙayr)

xcl-noun

քեռայր • (kʻeṙayr)

kʻeṙayr (romanization)
քեռայր (nominative singular)
քեռարք (nominative plural)
քեռառն (genitive singular)
քեռարանց (genitive plural)
քեռառն (dative singular)
քեռարանց (dative plural)
քեռայր (accusative singular)
քեռարս (accusative plural)
քեռառնէ (ablative singular)
քեռարանց (ablative plural)
քեռարամբ (instrumental singular)
քեռարամբք (instrumental plural)
քեռառն (locative singular)
քեռարս (locative plural)

Armenian: քեռայր (kʻeṙayr)


քարայր

head

քարայր • (kʻarayr)

xcl-noun

քարայր • (kʻarayr)

kʻarayr (romanization)
քարայր (nominative singular)
քարայրք (nominative plural)
քարայրի (genitive singular)
քարայրից (genitive plural)
քարայրի (dative singular)
քարայրից (dative plural)
քարայր (accusative singular)
քարայրս (accusative plural)
քարայրէ (ablative singular)
քարայրից (ablative plural)
քարայրիւ (instrumental singular)
քարայրիւք (instrumental plural)
քարայրի (locative singular)
քարայրս (locative plural)

Armenian: քարայր (kʻarayr)

Cappadocian Greek: κερέρ (kerér)


քենի

head

քենի • (kʻeni)

xcl-noun

քենի • (kʻeni)

kʻeni (romanization)
քենի (nominative singular)
քենիք (nominative plural)
քենւոյ (genitive singular)
քենեաց (genitive plural)
քենւոյ (dative singular)
քենեաց (dative plural)
քենի (accusative singular)
քենիս (accusative plural)
քենւոյ (ablative singular)
քենեաց (ablative plural)
քենեաւ (instrumental singular)
քենեաւք = քենեօք (kʻeneawkʻ = kʻeneōkʻ) (instrumental plural)
քենի (locative singular)
քենիս (locative plural)

xcl-decl-noun

քենեաւք = քենեօք

Armenian: քենի (kʻeni)

From Proto-Indo-European *swoynieh₂ or a similar formation. Closely cognate with Lithuanian sváinė, Latvian svaîne (“wife's sister”), further also with Russian свесть (svestʹ, “wife's sister”), своя́к (svoják, “wife's sister's husband”), Middle High German ge-swīe (“sister-in-law”).


հարսնացու

head

հարսնացու • (harsnacʻu)

xcl-noun

հարսնացու • (harsnacʻu)

harsnacʻu (romanization)
հարսնացու (nominative singular)
հարսնացուք (nominative plural)
հարսնացուի (genitive singular)
հարսնացուաց (genitive plural)
հարսնացուի (dative singular)
հարսնացուաց (dative plural)
հարսնացու (accusative singular)
հարսնացուս (accusative plural)
հարսնացուէ (ablative singular)
հարսնացուաց (ablative plural)
հարսնացուաւ (instrumental singular)
հարսնացուի (locative singular)
հարսնացուս (locative plural)

xcl-decl-noun

հարսնացուաւք = հարսնացուօք

Armenian: հարսնացու (harsnacʻu)


հարսն

harsn (romanization)
հարսն (nominative singular)
հարսունք (nominative plural)
հարսին (genitive singular)
հարսանց (genitive plural)
հարսին (dative singular)
հարսանց (dative plural)
հարսն (accusative singular)
հարսունս (accusative plural)
հարսնէ (ablative singular)
հարսանէ (ablative singular)
հարսանց (ablative plural)
հարսամբ (instrumental singular)
հարսամբք (instrumental plural)
հարսին (locative singular)
հարսունս (locative plural)

հարսնէ, հարսանէ

desctree

Armenian: հարս (hars), խարս (xars) — dialectal
→ Northern Kurdish: xars, hars
→ Zazaki: hars

Inherited from a zero-grade derivative of *preḱ- (“to ask”), perhaps *pr̥ḱneh₂ or *pr̥ḱōn or *pr̥ḱ-m̥ (accusative singular) with a sense development ‘a requested female’ → ‘bride’. Among the cognates compare especially Latin procus (“suitor, wooer”) and Lithuanian pir̃šti (“to arrange a marriage”). Related to Old Armenian հարցանեմ (harcʻanem, “to ask”).

m+

խօսիլ հարսն ― xōsil harsn ― to betroth, to affiance

յաւերժ հարսն

հարսնսունք լեռնայինք


մոր

mor (romanization)
մոր (nominative singular)
մորք (nominative plural)
մորի (genitive singular)
մորի (dative singular)
մոր (accusative singular)
մորս (accusative plural)
մորէ (ablative singular)
մորի (locative singular)
մորս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: մոր (mor)

desc

⇒ Middle Armenian: մորմ (morm), մորի (mori)

The origin is uncertain. Similar words are found in Indo-European and non-Indo-European languages: Ancient Greek μόρον (móron, “black mulberry; blackberry”); Latin mōrum (“mulberry; blackberry”); Welsh merwydden (“mulberry; blackberry”), Old Irish smér (“blackberry”); Hittite [script needed] (mu-uri-uš, “grape”); Chechen муьрг (mürg, “guelder rose”); Ossetian муркъӕ (murk’æ, “guelder rose”); Lezgi мере (mere, “blackberry”); Georgian მარწყვი (marc̣q̇vi, “wild strawberry”); Azerbaijani moruq (“raspberry”); Proto-Finno-Ugric *mërja (“berry”). The interrelationship of these is unclear.
Possibly related to Middle Armenian մոշ (moš, “blackberry”), if from earlier *mor-s-.


հոր

hor (romanization)
հոր (nominative singular)
հորք (nominative plural)
հորոյ (genitive singular)
հորոց (genitive plural)
հորոյ (dative singular)
հորոց (dative plural)
հոր (accusative singular)
հորս (accusative plural)
հորոյ (ablative singular)
հորոց (ablative plural)
հորով (instrumental singular)
հորովք (instrumental plural)
հոր (locative singular)
հորս (locative plural)

Armenian: հոր (hor)

Georgian: ორე (ore)


հոր

hor (romanization)
հոր (nominative singular)
հորք (nominative plural)
հորի (genitive singular)
հորից (genitive plural)
հորի (dative singular)
հորից (dative plural)
հոր (accusative singular)
հորս (accusative plural)
հորէ (ablative singular)
հորից (ablative plural)
հորիւ (instrumental singular)
հորիւք (instrumental plural)
հորի (locative singular)
հորս (locative plural)

Armenian: հոր (hor)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *syō(u)ro- and cognate with Sanskrit स्याल (syāla, “wife's brother”), Old East Slavic шурь (šurĭ), шуринъ (šurinŭ, “wife’s brother”) (Russian шурин (šurin)).


խորթ

head

խորթ • (xortʻ)

xcl-noun

խորթ • (xortʻ)

xortʻ (romanization)
խորթ (nominative singular)
խորթք (nominative plural)
խորթոյ (genitive singular)
խորթոց (genitive plural)
խորթոյ (dative singular)
խորթոց (dative plural)
խորթ (accusative singular)
խորթս (accusative plural)
խորթոյ (ablative singular)
խորթոց (ablative plural)
խորթով (instrumental singular)
խորթովք (instrumental plural)
խորթ (locative singular)
խորթս (locative plural)
խորթ (nominative singular)
խորթք (nominative plural)
խորթու (genitive singular)
խորթուց (genitive plural)
խորթու (dative singular)
խորթուց (dative plural)
խորթ (accusative singular)
խորթս (accusative plural)
խորթէ (ablative singular)
խորթուց (ablative plural)
խորթու (instrumental singular)
խորթուք (instrumental plural)
խորթու (locative singular)
խորթս (locative plural)
խորթ (nominative singular)
խորթք (nominative plural)
խորթի (genitive singular)
խորթից (genitive plural)
խորթի (dative singular)
խորթից (dative plural)
խորթ (accusative singular)
խորթս (accusative plural)
խորթէ (ablative singular)
խորթից (ablative plural)
խորթիւ (instrumental singular)
խորթիւք (instrumental plural)
խորթի (locative singular)
խորթս (locative plural)

The origin is uncertain. The basic meaning is ‘rough, stony, uncultivated, abandoned (place)’, from which two meanings developed: ‘step-, alien’ and ‘hard, rough, violent’. See also կորդ (kord).


պապ

pap (romanization)
պապ (nominative singular)
պապք (nominative plural)
պապի (genitive singular)
պապաց (genitive plural)
պապի (dative singular)
պապաց (dative plural)
պապ (accusative singular)
պապս (accusative plural)
պապէ (ablative singular)
պապաց (ablative plural)
պապաւ (instrumental singular)
պապաւք = պապօք (papawkʻ = papōkʻ) (instrumental plural)
պապի (locative singular)
պապս (locative plural)
պապ (nominative singular)
պապք (nominative plural)
պապու (genitive singular)
պապուց (genitive plural)
պապու (dative singular)
պապուց (dative plural)
պապ (accusative singular)
պապս (accusative plural)
պապէ (ablative singular)
պապուց (ablative plural)
պապու (instrumental singular)
պապուք (instrumental plural)
պապու (locative singular)
պապս (locative plural)

xcl-decl-noun

պապաւք = պապօք

From Middle Persian *pāp; compare Middle Persian 𐭯𐭠𐭯𐭪𐭩 (pʾpky /pāpak/, “father”), Persian باب (bâb), بابا (bâbâ, “father”).


պապ

xcl-decl-noun

պապաւք = պապօք

→ Armenian: պապ (pap)

From Byzantine Greek πάπας (pápas), from Ancient Greek πάππας (páppas).


մանուկ

head

մանուկ • (manuk)

xcl-noun

մանուկ • (manuk)

manuk (romanization)
մանուկ (nominative singular)
մանկունք (nominative plural)
մանկան (genitive singular)
մանկանց (genitive plural)
մանկան (dative singular)
մանկանց (dative plural)
մանուկ (accusative singular)
մանկունս (accusative plural)
մանկանէ (ablative singular)
մանկանց (ablative plural)
մանկամբ (instrumental singular)
մանկամբք (instrumental plural)
մանկան (locative singular)
մանկունս (locative plural)

Armenian: մանուկ (manuk)

Inherited from the same Proto-Indo-European source as մանր (manr), + -ուկ (-uk).

մանուկ մատաղ

մանուկ տղայ

մանկունք եկեղեցւոյ, ուխտի մանկունք

մանուկ կնամարդի

մանկունք առագաստի

ինքնակալն մանուկ

մանկունք

մանուկ դու

մանուկ եմ ես

մանուկտիովք վախճանեալ

babe, baby, little child; young child, little boy, boy, lad; youngster, stripling

մանուկ արքայի

մանուկ նաւի


փայլ

head

փայլ • (pʻayl)

xcl-noun

փայլ • (pʻayl)

pʻayl (romanization)
փայլ (nominative singular)
փայլք (nominative plural)
փայլի (genitive singular)
փայլից (genitive plural)
փայլի (dative singular)
փայլից (dative plural)
փայլ (accusative singular)
փայլս (accusative plural)
փայլէ (ablative singular)
փայլից (ablative plural)
փայլիւ (instrumental singular)
փայլիւք (instrumental plural)
փայլի (locative singular)
փայլս (locative plural)

From Proto-Indo-European *(s)pʰel- (“to shine”). Cognates include Sanskrit स्फुलिङ्ग (sphul-iṅga, “spark of fire”), फल्गु (phalgú, “red, reddish”), Latvian spulgot (“to shine”), German flinkern (“to shine”), Latin splendeo (“shine”), etc.

cog

փայլ զփայլի տալ

shine, brilliance, lustre, glitter, splendour


երգեհոն

ergehon (romanization)
երգեհոն (nominative singular)
երգեհոնք (nominative plural)
երգեհոնի (genitive singular)
երգեհոնից (genitive plural)
երգեհոնի (dative singular)
երգեհոնից (dative plural)
երգեհոն (accusative singular)
երգեհոնս (accusative plural)
երգեհոնէ (ablative singular)
երգեհոնից (ablative plural)
երգեհոնիւ (instrumental singular)
երգեհոնիւք (instrumental plural)
երգեհոնի (locative singular)
երգեհոնս (locative plural)
երգեհոն (nominative singular)
երգեհոնք (nominative plural)
երգեհոնի (genitive singular)
երգեհոնաց (genitive plural)
երգեհոնի (dative singular)
երգեհոնաց (dative plural)
երգեհոն (accusative singular)
երգեհոնս (accusative plural)
երգեհոնէ (ablative singular)
երգեհոնաց (ablative plural)
երգեհոնաւ (instrumental singular)
երգեհոնի (locative singular)
երգեհոնս (locative plural)

xcl-decl-noun

երգեհոնաւք = երգեհոնօք


գարշապար

head

գարշապար • (garšapar)

xcl-noun

գարշապար • (garšapar)

garšapar (romanization)
գարշապար (nominative singular)
գարշապարք (nominative plural)
գարշապարի (genitive singular)
գարշապարաց (genitive plural)
գարշապարի (dative singular)
գարշապարաց (dative plural)
գարշապար (accusative singular)
գարշապարս (accusative plural)
գարշապարէ (ablative singular)
գարշապարաց (ablative plural)
գարշապարաւ (instrumental singular)
գարշապարի (locative singular)
գարշապարս (locative plural)

xcl-decl-noun

գարշապարաւք = գարշապարօք

→ Armenian: գարշապար (garšapar)

The *պար (*par) part is from Parthian 𐫛𐫀𐫅 (pāδ, “foot”). For *գարշ- (*garš-) Perikhanian suggests derivation from Middle Iranian hypothetical *garš- (“hard touch, friction, rubbing; hardness, resistance”), which may be related to Sanskrit घर्ष (gharṣa, “rubbing”) and perhaps Old Armenian գարշ (garš). The compound can be interpreted as “the hard part of the foot” or “the part of the foot used for treading the earth”.


երկան

erkan (romanization)
երկան (nominative singular)
երկանք (nominative plural)
երկանի (genitive singular)
երկանից (genitive plural)
երկանի (dative singular)
երկանից (dative plural)
երկան (accusative singular)
երկանս (accusative plural)
երկանէ (ablative singular)
երկանից (ablative plural)
երկանիւ (instrumental singular)
երկանիւք (instrumental plural)
երկանի (locative singular)
երկանս (locative plural)
երկան (nominative singular)
երկանք (nominative plural)
երկանի (genitive singular)
երկանաց (genitive plural)
երկանի (dative singular)
երկանաց (dative plural)
երկան (accusative singular)
երկանս (accusative plural)
երկանէ (ablative singular)
երկանաց (ablative plural)
երկանաւ (instrumental singular)
երկանի (locative singular)
երկանս (locative plural)

երկանաւք = երկանօք

desc

Armenian: երկան (erkan), երկանք (erkankʻ)

From Proto-Indo-European *gʷr(e)h₂-n-, from *gʷréh₂wō.

երկան իշոյ

վերին երկան

ներքին երկան


երկանաքար

head

երկանաքար • (erkanakʻar)

xcl-noun

երկանաքար • (erkanakʻar)

erkanakʻar (romanization)
երկանաքար (nominative singular uncountable)
երկանաքարի (genitive singular uncountable)
երկանաքարի (dative singular uncountable)
երկանաքար (accusative singular uncountable)
երկանաքարէ (ablative singular uncountable)
երկանաքարիւ (instrumental singular uncountable)
երկանաքարի (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

the declension for singular forms can be reconstructed

երկանաքար հաստատուն

bedstone, bed millstone, lower millstone

երկանաքար շարժական


ջրաղաց

head

ջրաղաց • (ǰrałacʻ)

xcl-noun

ջրաղաց • (ǰrałacʻ)

ǰrałacʻ (romanization)
ջրաղաց (nominative singular)
ջրաղացք (nominative plural)
ջրաղացի (genitive singular)
ջրաղացաց (genitive plural)
ջրաղացի (dative singular)
ջրաղացաց (dative plural)
ջրաղաց (accusative singular)
ջրաղացս (accusative plural)
ջրաղացէ (ablative singular)
ջրաղացաց (ablative plural)
ջրաղացաւ (instrumental singular)
ջրաղացի (locative singular)
ջրաղացս (locative plural)

xcl-decl-noun

ջրաղացաւք = ջրաղացօք

desc

Armenian: ջաղաց (ǰaġacʻ), ջրաղաց (ǰraġacʻ)


գործարան

gorcaran (romanization)
գործարան (nominative singular)
գործարանք (nominative plural)
գործարանի (genitive singular)
գործարանաց (genitive plural)
գործարանի (dative singular)
գործարանաց (dative plural)
գործարան (accusative singular)
գործարանս (accusative plural)
գործարանէ (ablative singular)
գործարանաց (ablative plural)
գործարանաւ (instrumental singular)
գործարանի (locative singular)
գործարանս (locative plural)

xcl-decl-noun

գործարանաւք = գործարանօք

Armenian: գործարան (gorcaran)


բարբառ

head

բարբառ • (barbaṙ)

xcl-noun

բարբառ • (barbaṙ)

barbaṙ (romanization)
բարբառ (nominative singular)
բարբառք (nominative plural)
բարբառոյ (genitive singular)
բարբառոց (genitive plural)
բարբառոյ (dative singular)
բարբառոց (dative plural)
բարբառ (accusative singular)
բարբառս (accusative plural)
բարբառոյ (ablative singular)
բարբառոց (ablative plural)
բարբառով (instrumental singular)
բարբառովք (instrumental plural)
բարբառ (locative singular)
բարբառս (locative plural)

Armenian: բարբառ (barbaṙ)

կերկերեալ բարբառ

դողդոջ բարբառ

ընդհատ բարբառ

սպառնալից բարբառ

յօդել բարբառ

ածել ի բարբառ

բարբառ արձակել

հնչեցին օդք ի բարբառ ցնծութեան

the air was filled with cries or a thousand cries of joy

ի հայ բարբառ

բարբառ ամպոց, որոտման

բարբառ ամբոխին ― barbaṙ amboxin ― clamour, cry

բարբառ փողոյ

բարբառ հաւուց ― barbaṙ hawucʻ ― cackling

բարբառ վահանաց

բարբառ հողմոց

բարբառ առիւծու, գազանաց

բարբառ աղաղակի ― barbaṙ ałałaki ― rumour


փաղանգ

head

փաղանգ • (pʻałang)

xcl-noun

փաղանգ • (pʻałang)

pʻałang (romanization)
փաղանգ (nominative singular)
փաղանգք (nominative plural)
փաղանգի (genitive singular)
փաղանգաց (genitive plural)
փաղանգի (dative singular)
փաղանգաց (dative plural)
փաղանգ (accusative singular)
փաղանգս (accusative plural)
փաղանգէ (ablative singular)
փաղանգաց (ablative plural)
փաղանգաւ (instrumental singular)
փաղանգի (locative singular)
փաղանգս (locative plural)

xcl-decl-noun

փաղանգաւք = փաղանգօք

a misspelled plural accusative <i class="Armn mention" lang="xcl">փաղանս</i> (pʻałans) is also attested

→ Armenian: փաղանգ (pʻaġang)

6th century, Philo of Alexandria, Yałags ban unel ew anasun kendaneacʻd, aṙ Liwsimakʻos [De Animalibus] (manuscript margin, glossing փաղէժ (pʻałēž))


դիք

dikʻ (romanization)
դիք (nominative plural)
դից (genitive plural)
դից (dative plural)
դիս (accusative plural)
դից (ablative plural)
դիաւք = դիօք (diawkʻ = diōkʻ) (instrumental plural)
դիս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

դիաւք = դիօք

→ Armenian: դիք (dikʻ) (learned)

Inherited from Proto-Indo-European *dʰéh₁s.
The combining form դիւց- (diwcʻ-) may have arisen from contamination with դիւ- (diw-), combining form of դև (dew), or with hypothetical Proto-Armenian *tiw (“god”) (see տիւ (tiw, “day”)).

inh+

Նախ դիպեալ ի ճանապարհի երազացոյց երազահան պաշտաման Տրի դից, դպրի գիտութեան քրմաց, անուանեալ Դիւան գրչի Որմզդի, ուսման ճարտարութեան մեհեան

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 778

Translation by R. W. Thomson
On the road he first came across the shrine of the god Tir, the interpreter of dreams, the scribe of pagan learning, who was called the secretary of Ormizd, a temple of learned instruction.

Nax dipeal i čanaparhi erazacʻoycʻ erazahan paštaman Tri dicʻ, dpri gitutʻean kʻrmacʻ, anuaneal Diwan grčʻi Ormzdi, usman čartarutʻean mehean


արտասուք

artasukʻ (romanization)
արտասուք (nominative plural)
արտասուաց (genitive plural)
արտասուաց (dative plural)
արտասուս (accusative plural)
արտասուաց (ablative plural)
արտասուս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

արտասուաւք = արտասուօք

desc

Armenian: արտասուք (artasukʻ), արցունք (arcʻunkʻ)

From Proto-Indo-European *draḱu-, plural of *draḱru- + -ք (-kʻ).

յարտասուս հարկանել, լուծանել

արտասուօք

ջերմ արտասուս իջուցանել, լալ ջերմ արտասուօք

ǰerm artasus iǰucʻanel, lal ǰerm artasuōkʻ

աչք յարտասուս

արտասուօքն ընթանալ, ոռոգել

արտասուք հոսէին յաչաց նորա

սրբել զարտասուս յաչաց


պայման

payman (romanization)
պայման (nominative singular)
պայմանք (nominative plural)
պայմանի (genitive singular)
պայմանաց (genitive plural)
պայմանի (dative singular)
պայմանաց (dative plural)
պայման (accusative singular)
պայմանս (accusative plural)
պայմանէ (ablative singular)
պայմանաց (ablative plural)
պայմանաւ (instrumental singular)
պայմանի (locative singular)
պայմանս (locative plural)

xcl-decl-noun

պայմանաւք = պայմանօք

Middle Armenian: պոման (poman)

→ Armenian: պայման (payman)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ptmʾn' /paymān/, “measure, period; moderation; treaty”), Persian پیمان (peymân, “pledge; pact; agreement; contract”).


էգ

ēg (romanization)
էգ (nominative singular)
էգք (nominative plural)
իգի (genitive singular)
իգից (genitive plural)
իգի (dative singular)
իգից (dative plural)
էգ (accusative singular)
էգս (accusative plural)
իգէ (ablative singular)
իգից (ablative plural)
իգիւ (instrumental singular)
իգիւք (instrumental plural)
իգի (locative singular)
էգս (locative plural)
էգ (nominative singular)
էգք (nominative plural)
իգի (genitive singular)
իգաց (genitive plural)
իգի (dative singular)
իգաց (dative plural)
էգ (accusative singular)
էգս (accusative plural)
իգէ (ablative singular)
իգաց (ablative plural)
իգաւ (instrumental singular)
իգաւք = իգօք (igawkʻ = igōkʻ) (instrumental plural)
իգի (locative singular)
էգս (locative plural)

xcl-decl-noun

իգաւք = իգօք

Armenian: էգ (ēg)

The origin is uncertain. Martirosyan suggests derivation from Proto-Indo-European *yews-i(e)h₂- or *yews-it- with Sanskrit योषा (yóṣā-, “girl, young woman”), योषित् (yoṣít-, “girl, young woman”) as cognates.


վարազ

varaz (romanization)
վարազ (nominative singular)
վարազք (nominative plural)
վարազի (genitive singular)
վարազաց (genitive plural)
վարազի (dative singular)
վարազաց (dative plural)
վարազ (accusative singular)
վարազս (accusative plural)
վարազէ (ablative singular)
վարազաց (ablative plural)
վարազաւ (instrumental singular)
վարազի (locative singular)
վարազս (locative plural)
վարազ (nominative singular)
վարազք (nominative plural)
վարազու (genitive singular)
վարազուց (genitive plural)
վարազու (dative singular)
վարազուց (dative plural)
վարազ (accusative singular)
վարազս (accusative plural)
վարազէ (ablative singular)
վարազուց (ablative plural)
վարազու (instrumental singular)
վարազուք (instrumental plural)
վարազու (locative singular)
վարազս (locative plural)

xcl-decl-noun

վարազաւք = վարազօք

Armenian: վարազ (varaz)

An Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *warājáh.

վարազ խանչէ

ժանիք վարազի


դալար

dalar (romanization)
դալար (nominative singular)
դալարք (nominative plural)
դալարոյ (genitive singular)
դալարոց (genitive plural)
դալարոյ (dative singular)
դալարոց (dative plural)
դալար (accusative singular)
դալարս (accusative plural)
դալարոյ (ablative singular)
դալարոց (ablative plural)
դալարով (instrumental singular)
դալարովք (instrumental plural)
դալար (locative singular)
դալարս (locative plural)

Armenian: դալար (dalar)

From Proto-Indo-European *dʰl̥h₁rós, from which is also Ancient Greek θαλερός (thalerós, “blooming”), and possibly Sanskrit धीर (dhīra, “steady, brave, energetic, resolute”), ultimately from the root *dʰelh₁- (“to come out, sprout, grow, bloom; to become green; shoot, vegetation, herb”). Further cognates include Ancient Greek θάλλω (thállō), θαλλός (thallós, “green twig”), Albanian dal (“to sprout”), Welsh dalen (“leaf”), Middle Irish duille (“leaf”). Probably related to դալուկն (dalukn), դեղ (deł).


դուռն

head

դուռն • (duṙn)

xcl-noun

դուռն • (duṙn)

duṙn (romanization)
դուռն (nominative singular)
դրունք (nominative plural)
դրան (genitive singular)
դրանց (genitive plural)
դրան (dative singular)
դրանց (dative plural)
դուռն (accusative singular)
դրունս (accusative plural)
դրանէ (ablative singular)
դրանց (ablative plural)
դրամբ (instrumental singular)
դրամբք (instrumental plural)
դրան (locative singular)
դրունս (locative plural)

xcl-decl-noun

an alternative plural form is <i class="Armn mention" lang="xcl">դուրք</i> (durkʻ), which was used specifically to refer to outer doors

Armenian: դուռ (duṙ), դուրս (durs)

From Proto-Indo-European *dʰúr-m̥ or *dʰwor-m̥, accusative of *dʰw(o)r-, *dʰwer- (“door”). See also դրոյլ (droyl). The plural form դուրք (durkʻ) may go back to the old dual.

դուռն մեծ

արտաքին դրունք

դրանց ի դուրս, դրանէ ի դուռն

դրօքն փակելովք

դուրք դրանն

ի դուրս

ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ

առ դուռս մահու

դրունք դժոխաց

ի դուրս կորզել

դուռն արքունի

դրան մարդիկ

դրան երէց


ձուկն

head

ձուկն • (jukn)

xcl-noun

ձուկն • (jukn)

jukn (romanization)
ձուկն (nominative singular)
ձկունք (nominative plural)
ձկան (genitive singular)
ձկանց (genitive plural)
ձկան (dative singular)
ձկանց (dative plural)
ձուկն (accusative singular)
ձկունս (accusative plural)
ձկանէ (ablative singular)
ձկանց (ablative plural)
ձկամբ (instrumental singular)
ձկամբք (instrumental plural)
ձկան (locative singular)
ձկունս (locative plural)

Armenian: ձուկ (juk)

From Proto-Indo-European *dʰǵʰu- + -կն (-kn).


մանուշակ

head

մանուշակ • (manušak)

xcl-noun

մանուշակ • (manušak)

manušak (romanization)
մանուշակ (nominative singular)
մանուշակք (nominative plural)
մանուշակի (genitive singular)
մանուշակաց (genitive plural)
մանուշակի (dative singular)
մանուշակաց (dative plural)
մանուշակ (accusative singular)
մանուշակս (accusative plural)
մանուշակէ (ablative singular)
մանուշակաց (ablative plural)
մանուշակաւ (instrumental singular)
մանուշակի (locative singular)
մանուշակս (locative plural)

xcl-decl-noun

մանուշակաւք = մանուշակօք

Middle Armenian: մանուշակ (manušak)

Armenian: մանուշակ (manušak)

desc

→ Udi: мамушӏакӏ (mamuš:aḳ), мумушӏакӏ (mumuš:aḳ)

desctree

→ Byzantine Greek: μανουσιάκων (manousiákōn)
Greek: μανουσάκι (manousáki)
→ Albanian: manushaqe
→ Aromanian: manushachi /manushache
Pontic Greek: μανουσ̌άκ’ (manoušák’)
→ Turkish: manuşak — Trabzon

desc

→ Ossetian: ма́лусӕг (málusæg, “snowdrop”)

Etymology tree
Middle Persian wnpšk'bor.
Old Armenian մանուշակ (manušak)
From earlier *մանաւշակ (*manawšak), from Middle Persian *manafšak, a by-form of wnpšk' (wanafšag); see there for more. See also Middle Armenian մանիշակ (manišak) and մանօշայ (manōšay).
For the Iranian af → Old Armenian ու (u) sound change compare սուսեր (suser).


նուռն

head

նուռն • (nuṙn)

xcl-noun

նուռն • (nuṙn)

nuṙn (romanization)
նուռն (nominative singular)
նռունք (nominative plural)
նռնունք (nominative plural)
նռան (genitive singular)
նռանց (genitive plural)
նռան (dative singular)
նռանց (dative plural)
նուռն (accusative singular)
նռունս (accusative plural)
նռնունս (accusative plural)
նռանէ (ablative singular)
նռանց (ablative plural)
նռամբ (instrumental singular)
նռամբք (instrumental plural)
նռան (locative singular)
նռունս (locative plural)
նռնունս (locative plural)

xcl-decl-noun

նռունք, նռնունք

նռունս, նռնունս

նռունս, նռնունս

The nominative plural <i class="Armn mention" lang="xcl">նռնունք</i> (nṙnunkʻ) is post-classical.

Armenian: նուռ (nuṙ)

From Hurrian 𒉡𒊏𒀭𒋾 (nu-ra-an-ti /nuranti/, “pomegranate”), which is related to Hittite 𒉡𒊏𒋾 (/nurati-/), and Akkadian 𒉡𒊑𒅎𒁺 (nu-ri-im-du /nurimdu, nurimtu/, “pomegranate”), Sumerian 𒉡𒌫𒈠 (NU-UR₂-MA /nurma/), Akkadian 𒉡𒌫𒈠 (NU-UR₂-MA /nurmû/, “pomegranate”). See Arabic رُمَّان (rummān) for another order of the consonants.

cog

նռան ծաղիկ

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 644

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the lemon and balsamon, and laurel and beautiful olive tree, and quince and myrtle, and nut and almond, and lotus and holly, and mulberry and pomegranate and cornel tree.

Soynpēs kitronn ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn:


շուշան

head

շուշան • (šušan)

xcl-noun

շուշան • (šušan)

šušan (romanization)
շուշան (nominative singular)
շուշանք (nominative plural)
շուշանի (genitive singular)
շուշանաց (genitive plural)
շուշանի (dative singular)
շուշանաց (dative plural)
շուշան (accusative singular)
շուշանս (accusative plural)
շուշանէ (ablative singular)
շուշանաց (ablative plural)
շուշանաւ (instrumental singular)
շուշանի (locative singular)
շուշանս (locative plural)

xcl-decl-noun

շուշանաւք = շուշանօք

Armenian: շուշան (šušan)

From Classical Syriac *šūšan. Compare Classical Syriac ܫܘܫܢܬܐ (šūšanəṯā), plural ܫܘܫܢܐ (šūšannē), Akkadian 𒌑𒅆𒅖𒉡 (/šišnu/), Hebrew שושן (šōšān), Aramaic שושנתא (šūšanəṯā), Arabic سَوْسَن (sawsan), Middle Persian [script needed] (swsn' /sōsan/), Persian سوسن (susan), Ancient Greek σοῦσον (soûson), Old Georgian შროშანი (šrošani). All ultimately from Egyptian z:S:n-M9 (zšn, “lotus”).

cog

Aramaic שושנתא (šūšanəṯā)

der

<i class="Latn mention" lang="egy">zšn</i>

Սոյնպէս եւ գունակ գունակ եւ երփն երփն ծաղկանցն․ որպէս մանրագորն եւ վարդն եւ շուշանն եւ ասպազանն եւ յասմիկն եւ անիարն եւ սմնակն եւ ներգիսն եւ շամպղիտակն եւ մեղրուկն, հօրօտն եւ մօրօտն եւ մանիշակն․ եւ այլն ամենայն համասպրամ ծաղկանցն եւ ծառոցն բոյսք բողբոջոցն գարնանւոյն երեւեսցին յետ ձմերանւոյն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 645

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the various kinds and colors of flowers, like the mandrake and rose, and lily and soldanel, and jasmin and lotus, and sumach and narcissus, and arum and lungwort, and hyacinth and poppy and violet. And of all the other fragrant flowers and trees, the budding shoots will appear in spring after the winter.

Soynpēs ew gunak gunak ew erpʻn erpʻn całkancʻn; orpēs manragorn ew vardn ew šušann ew aspazann ew yasmikn ew aniarn ew smnakn ew nergisn ew šampłitakn ew mełrukn, hōrōtn ew mōrōtn ew manišakn; ew ayln amenayn hamaspram całkancʻn ew caṙocʻn boyskʻ bołboǰocʻn garnanwoyn erewescʻin yet jmeranwoyn.

աւրիսէ [օրիսէ] = երկնագոյն շուշանի տակ
awrisē [ōrisē] = erknagoyn šušani tak
[script needed] (irasa, irisa) = root of azure lily

9th or 10th century, with changes and additions in later centuries, Tʻargmanutʻiwn dełocʻ zor əntrel en imastasērkʻn ew kargeal yayl lezuacʻ [A Medieval Arabic–Armenian Botanical Dictionary]


անդրանիկ

andranik (romanization)
անդրանիկ (nominative singular)
անդրանիկք (nominative plural)
անդրանկի (genitive singular)
անդրանկաց (genitive plural)
անդրանկի (dative singular)
անդրանկաց (dative plural)
անդրանիկ (accusative singular)
անդրանիկս (accusative plural)
անդրանկէ (ablative singular)
անդրանկաց (ablative plural)
անդրանկաւ (instrumental singular)
անդրանկի (locative singular)
անդրանիկս (locative plural)
անդրանիկ (nominative singular)
անդրանկան (genitive singular)
անդրանկան (dative singular)
անդրանիկ (accusative singular)
անդրանկանէ (ablative singular)
անդրանկան (locative singular)

xcl-decl-noun

անդրանկաւք = անդրանկօք


Գառնիկ

head

Գառնիկ • (Gaṙnik)

xcl-noun

Գառնիկ • (Gaṙnik)

Gaṙnik (romanization)
Գառնիկ (nominative singular uncountable)
Գառնկայ (genitive singular uncountable)
Գառնկայ (dative singular uncountable)
Գառնիկ (accusative singular uncountable)
Գառնկայ (ablative singular uncountable)
Գառնկաւ (instrumental singular uncountable)
Գառնիկ (locative singular uncountable)
Գառնիկ (nominative singular uncountable)
Գառնիկայ (genitive singular uncountable)
Գառնիկայ (dative singular uncountable)
Գառնիկ (accusative singular uncountable)
Գառնիկայ (ablative singular uncountable)
Գառնիկաւ (instrumental singular uncountable)
Գառնիկ (locative singular uncountable)
Գառնիկ (nominative singular uncountable)
Գառնկոյ (genitive singular uncountable)
Գառնկոյ (dative singular uncountable)
Գառնիկ (accusative singular uncountable)
Գառնկոյ (ablative singular uncountable)
Գառնկով (instrumental singular uncountable)
Գառնիկ (locative singular uncountable)

→ Armenian: Գառնիկ (Gaṙnik)

From գառն (gaṙn) + -իկ (-ik), thus "little lamb". Used until the 6th century, and revived again in the 19th century. Compare Middle Armenian Գառնուկ (Gaṙnuk), with a different suffix.


Խաչատուր

head

Խաչատուր • (Xačʻatur)

xcl-noun

Խաչատուր • (Xačʻatur)

Xačʻatur (romanization)
Խաչատուր (nominative singular uncountable)
Խաչատրոյ (genitive singular uncountable)
Խաչատրոյ (dative singular uncountable)
Խաչատուր (accusative singular uncountable)
Խաչատրոյ (ablative singular uncountable)
Խաչատրով (instrumental singular uncountable)
Խաչատուր (locative singular uncountable)
Խաչատուր (nominative singular uncountable)
Խաչատրի (genitive singular uncountable)
Խաչատրի (dative singular uncountable)
Խաչատուր (accusative singular uncountable)
Խաչատրէ (ablative singular uncountable)
Խաչատրիւ (instrumental singular uncountable)
Խաչատրի (locative singular uncountable)

Armenian: Խաչատուր (Xačʻatur)

From խաչատուր (xačʻatur, “given by the cross”), from խաչ (xačʻ, “cross”) + -ա- (-a-) + տամ (tam, “to give”). Typologically compare Greek Σταύρος (Stávros), from σταυρός (stavrós, “cross”). In use since the 11th century.


ներքինի

head

ներքինի • (nerkʻini)

xcl-noun

ներքինի • (nerkʻini)

nerkʻini (romanization)
ներքինի (nominative singular)
ներքինիք (nominative plural)
ներքինւոյ (genitive singular)
ներքինեաց (genitive plural)
ներքինւոյ (dative singular)
ներքինեաց (dative plural)
ներքինի (accusative singular)
ներքինիս (accusative plural)
ներքինւոյ (ablative singular)
ներքինեաց (ablative plural)
ներքինեաւ (instrumental singular)
ներքինի (locative singular)
ներքինիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ներքինեաւք = ներքինեօք

→ Armenian: ներքինի (nerkʻini)

From ներքին (nerkʻin, “inner”) + -ի (-i). Calqued from some Iranian language: compare Sogdian 𐫀𐫗𐫅𐫡𐫏𐫐 (ʾndryk /andarīk/, “eunuch”), 𐼰𐼻𐽂𐽀𐼷𐼸 (ʾntryk /andarīk/, “eunuch, castrated”), based on a descendant of Proto-Indo-Iranian *Hantár (“within”).

cog

ձայն ներքինւոյ

ներքինի առնել, ներքինիս խզել ― nerkʻini aṙnel, nerkʻinis xzel ― to eunuchate, to geld, to castrate

անմորուս են ներքինիք

eunuch (such a man employed as harem guard or as court or state official)


կնճիթ

head

կնճիթ • (knčitʻ)

xcl-noun

կնճիթ • (knčitʻ)

knčitʻ (romanization)
կնճիթ (nominative singular)
կնճիթք (nominative plural)
կնճթի (genitive singular)
կնճթաց (genitive plural)
կնճթի (dative singular)
կնճթաց (dative plural)
կնճիթ (accusative singular)
կնճիթս (accusative plural)
կնճթէ (ablative singular)
կնճթաց (ablative plural)
կնճթաւ (instrumental singular)
կնճթաւք = կնճթօք (knčtʻawkʻ = knčtʻōkʻ) (instrumental plural)
կնճթի (locative singular)
կնճիթս (locative plural)

xcl-decl-noun

կնճթաւք = կնճթօք

Armenian: կնճիթ (knčitʻ)

desc

Middle Armenian: կնճութ (knčutʻ), կնջուտ (knǰut)

unk

open


թուփ

head

թուփ • (tʻupʻ)

xcl-noun

թուփ • (tʻupʻ)

tʻupʻ (romanization)
թուփ (nominative singular)
թուփք (nominative plural)
թփոյ (genitive singular)
թփոց (genitive plural)
թփոյ (dative singular)
թփոց (dative plural)
թուփ (accusative singular)
թուփս (accusative plural)
թփոյ (ablative singular)
թփոց (ablative plural)
թփով (instrumental singular)
թփովք (instrumental plural)
թուփ (locative singular)
թուփս (locative plural)

Armenian: թուփ (tʻupʻ)

From Proto-Indo-European *tūpʰo-. Cognate with Ancient Greek τύφη (túphē, “reed mace”), Latin tufa, English tuft.


կեղ

keł (romanization)
կեղ (nominative singular)
կեղք (nominative plural)
կեղոյ (genitive singular)
կեղոց (genitive plural)
կեղոյ (dative singular)
կեղոց (dative plural)
կեղ (accusative singular)
կեղս (accusative plural)
կեղոյ (ablative singular)
կեղոց (ablative plural)
կեղով (instrumental singular)
կեղովք (instrumental plural)
կեղ (locative singular)
կեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

a plural instrumental <i class="Armn mention" lang="xcl">կեղօք</i> (kełōkʻ) is attested post-classically

Armenian: կեղ (keġ)

From Proto-Indo-European *gʷelH- (“to hit by throwing”).


քաղցկեղ

head

քաղցկեղ • (kʻałcʻkeł)

xcl-noun

քաղցկեղ • (kʻałcʻkeł)

kʻałcʻkeł (romanization)
քաղցկեղ (nominative singular)
քաղցկեղք (nominative plural)
քաղցկեղի (genitive singular)
քաղցկեղի (dative singular)
քաղցկեղ (accusative singular)
քաղցկեղս (accusative plural)
քաղցկեղէ (ablative singular)
քաղցկեղի (locative singular)
քաղցկեղս (locative plural)

Armenian: քաղցկեղ (kʻaġcʻkeġ)

From քաղց (kʻałcʻ) + կեղ (keł). For the formation compare կերցավ (kercʻav).

compound

քաղց (kʻałcʻ) + կեղ (keł)


քաղց

head

քաղց • (kʻałcʻ)

xcl-noun

քաղց • (kʻałcʻ)

kʻałcʻ (romanization)
քաղց (nominative singular)
քաղցք (nominative plural)
քաղցոյ (genitive singular)
քաղցոց (genitive plural)
քաղցոյ (dative singular)
քաղցոց (dative plural)
քաղց (accusative singular)
քաղցս (accusative plural)
քաղցոյ (ablative singular)
քաղցոց (ablative plural)
քաղցով (instrumental singular)
քաղցովք (instrumental plural)
քաղց (locative singular)
քաղցս (locative plural)
քաղց (nominative singular)
քաղցք (nominative plural)
քաղցի (genitive singular)
քաղցից (genitive plural)
քաղցի (dative singular)
քաղցից (dative plural)
քաղց (accusative singular)
քաղցս (accusative plural)
քաղցէ (ablative singular)
քաղցից (ablative plural)
քաղցիւ (instrumental singular)
քաղցիւք (instrumental plural)
քաղցի (locative singular)
քաղցս (locative plural)

Armenian: քաղց (kʻaġcʻ)

From Proto-Indo-European *swl̥dsḱ-, grown from *swel- (“to burn, to scorch”). Cognate with Proto-Germanic *sweltaną, whence Old Norse svelta (“to starve”). See also Old Armenian քաղցր (kʻałcʻr).

քաղց դժնդակ, ուժգին, անհնարին

violent, canine, ravenous appetite or hunger

յուղել զքաղց

to excite, sharpen or quicken the appetite

քաղցիւ հարկանիլ

to be hunger-beaten, to be or feel hungry

մեռանել առ քաղցոյն

հարկանել զքաղց


մասն

masn (romanization)
մասն (nominative singular)
մասունք (nominative plural)
մասին (genitive singular)
մասանց (genitive plural)
մասին (dative singular)
մասանց (dative plural)
մասն (accusative singular)
մասունս (accusative plural)
մասնէ (ablative singular)
մասանց (ablative plural)
մասամբ (instrumental singular)
մասամբք (instrumental plural)
մասին (locative singular)
մասունս (locative plural)

desc

Armenian: մաս (mas), մասին (masin), մասամբ (masamb), մասունք (masunkʻ)

Georgian: მასი (masi)

մասամբ, ըստ մասին, ըստ մասնեայ, ի մասնէ

in part, partly; partially, in parts; by halves

մեծաւ մասամբ, ըստ մեծի մասին, բազում մասամբ, ըստ առաւելագոյն մասին

for the most or greatest part, mostly, chiefly

mecaw masamb, əst meci masin, bazum masamb, əst aṙawelagoyn masin

յայսմ մասին, ի մասինդ, յայդմիկ

ի մասին

ի պարգեւի մասին

մասն առ մասն/առ մասին, մասն մասն

piecemeal, in pieces, piece by piece, in shreds, limb by limb

իմով մասամբ

մասն հաւատոյ ― masn hawatoy ― article of faith

մասունք բանի

մասն բարի

ի բարեաց մասին առնուլ

ի չարի մասին առնուլ

մասն զգայական, սրտմտական, ցանկական ― masn zgayakan, srtmtakan, cʻankakan ― sensitiveness; irascibility; concupiscence

աղօթից մասամբ

նմա ել մասն

he was allotted, he had for his share, or portion; it is fallen to his lot

մասն ունել

to participate in, to take a part or concern in

գրաւիլ ընդ մասամբք ախտից

չիք մեր մասն ընդ Դաւթի

part; bit, piece, morsel; share, portion; lot, parcel; ration, allowance; contingent, quota

(religion, in the plural) relics of a saint


պատասխան

(post-Classical) Alternative form of պատասխանի (patasxani)


քրքիջ

head

քրքիջ • (kʻrkʻiǰ)

xcl-noun

քրքիջ • (kʻrkʻiǰ)

kʻrkʻiǰ (romanization)
քրքիջ (nominative singular)
քրքիջք (nominative plural)
քրքջի (genitive singular)
քրքջի (dative singular)
քրքիջ (accusative singular)
քրքիջս (accusative plural)
քրքջէ (ablative singular)
քրքջի (locative singular)
քրքիջս (locative plural)

Armenian: քրքիջ (kʻrkʻiǰ)

hearty laugh, loud or derisive laughter, burst of laughter


դամբան

damban (romanization)
դամբան (nominative singular)
դամբանք (nominative plural)
դամբանի (genitive singular)
դամբանաց (genitive plural)
դամբանի (dative singular)
դամբանաց (dative plural)
դամբան (accusative singular)
դամբանս (accusative plural)
դամբանէ (ablative singular)
դամբանաց (ablative plural)
դամբանաւ (instrumental singular)
դամբանի (locative singular)
դամբանս (locative plural)

xcl-decl-noun

դամբանաւք = դամբանօք

→ Armenian: դամբան (damban)

From Proto-Indo-European *dʰm̥bʰ- (“to dig”) + -ան (-an). Cognate with Ancient Greek τάφος (táphos, “tomb”), ταφή (taphḗ), θάπτω (tháptō, “bury”) and Old Prussian dambo (“ground”). Martirosyan argues for a Mediterranean–Pontic substrate origin. Abkhaz а-дамра́ (a-damrá) may be borrowed from Proto-Armenian.


դամբարան

dambaran (romanization)
դամբարան (nominative singular)
դամբարանք (nominative plural)
դամբարանի (genitive singular)
դամբարանաց (genitive plural)
դամբարանի (dative singular)
դամբարանաց (dative plural)
դամբարան (accusative singular)
դամբարանս (accusative plural)
դամբարանէ (ablative singular)
դամբարանաց (ablative plural)
դամբարանաւ (instrumental singular)
դամբարանի (locative singular)
դամբարանս (locative plural)

դամբարանաւք = դամբարանօք

Armenian: դամբարան (dambaran)

From Proto-Indo-European *dʰm̥bʰ- (“to dig”) + -արան (-aran). Martirosyan argues for a Mediterranean-Pontic substrate origin.


կենդանակերպ

kendanakerp (romanization)
կենդանակերպ (nominative singular)
կենդանակերպք (nominative plural)
կենդանակերպի (genitive singular)
կենդանակերպից (genitive plural)
կենդանակերպի (dative singular)
կենդանակերպից (dative plural)
կենդանակերպ (accusative singular)
կենդանակերպս (accusative plural)
կենդանակերպէ (ablative singular)
կենդանակերպից (ablative plural)
կենդանակերպիւ (instrumental singular)
կենդանակերպիւք (instrumental plural)
կենդանակերպի (locative singular)
կենդանակերպս (locative plural)

կենդանակերպք

կենդանակերպի

կենդանակերպից

կենդանակերպի

կենդանակերպից

կենդանակերպս

կենդանակերպէ

կենդանակերպից

կենդանակերպիւ

կենդանակերպիւք

կենդանակերպի

կենդանակերպս

կենդան- (kendan-) + -ա- (-a-) + կերպ (kerp)


գուշակ

head

գուշակ • (gušak)

xcl-noun

գուշակ • (gušak)

gušak (romanization)
գուշակ (nominative singular)
գուշակք (nominative plural)
գուշակի (genitive singular)
գուշակաց (genitive plural)
գուշակի (dative singular)
գուշակաց (dative plural)
գուշակ (accusative singular)
գուշակս (accusative plural)
գուշակէ (ablative singular)
գուշակաց (ablative plural)
գուշակաւ (instrumental singular)
գուշակի (locative singular)
գուշակս (locative plural)

xcl-decl-noun

գուշակաւք = գուշակօք

Armenian: գուշակ (gušak)

From Middle Iranian *gōšak, from Old Iranian *gauša-ka- (literally “listener”), from Proto-Iranian *gauš-, on which see گوش (gôš). Akin to Middle Persian gwšk' (gōšag, “spy”), Ossetian хъу́сӕг (qúsæg) / и-гъосӕг (i-ǧosæg, “listener”), Georgian loanword გუშაგი (gušagi, “guardsman”) and Aramaic 𐡂𐡅𐡔𐡊𐡀 (gwškʾ, “a Persian official: spy”), an Old Persian loanword.

cog

մատն եւ գուշակ լինել

գուշակ գարնայնոյ


խոյ

xoy (romanization)
խոյ (nominative singular)
խոյք (nominative plural)
խոյի (genitive singular)
խոյից (genitive plural)
խոյի (dative singular)
խոյից (dative plural)
խոյ (accusative singular)
խոյս (accusative plural)
խոյէ (ablative singular)
խոյից (ablative plural)
խոյիւ (instrumental singular)
խոյիւք (instrumental plural)
խոյի (locative singular)
խոյս (locative plural)
խոյ (nominative singular)
խոյք (nominative plural)
խոյոյ (genitive singular)
խոյոց (genitive plural)
խոյոյ (dative singular)
խոյոց (dative plural)
խոյ (accusative singular)
խոյս (accusative plural)
խոյոյ (ablative singular)
խոյոց (ablative plural)
խոյով (instrumental singular)
խոյովք (instrumental plural)
խոյ (locative singular)
խոյս (locative plural)

xcl-decl-noun

additionally, an i-a-type instrumental plural խոյօք (xoyōkʻ) = խոյաւք (xoyawkʻ) is once attested

Armenian: խոյ (xoy)

A borrowing from an unknown source, likely a wanderword. Compare Old Turkic 𐰸𐰆𐰪 (qōñ, “sheep”), Karakhanid [script needed] (qōy, “sheep”), Turkish koyun (“sheep”), Avar куй (kuj, “sheep”).

unk

unknown

cog

ջրաբաշխական խոյ ― ǰrabašxakan xoy ― hydraulic ram


կշիռ

head

կշիռ • (kšiṙ)

xcl-noun

կշիռ • (kšiṙ)

kšiṙ (romanization)
կշիռ (nominative singular)
կշիռք (nominative plural)
կշռոյ (genitive singular)
կշռոց (genitive plural)
կշռոյ (dative singular)
կշռոց (dative plural)
կշիռ (accusative singular)
կշիռս (accusative plural)
կշռոյ (ablative singular)
կշռոց (ablative plural)
կշռով (instrumental singular)
կշռովք (instrumental plural)
կշիռ (locative singular)
կշիռս (locative plural)

ծանրոցք կշռոց

counterpoise, the weights of a steel-yard or beam

նժար, թաթ, սլաք, լծակք կշռոյ

the scales, the tongue, the beam of a balance

կշիռ դահեկանաց

կշիռ քաղաքական

կշիռ արդար

զմէտ կշռոյն անայլայլակ ունել

to hold the balance evenly; to counter-balance, to counter-poise, to counter-vail, to equipoise, to equilibrate

կշիռ հաշուի

առնել զկշիռ հաշուի

կշիռ առնել զհաշիւ

դնել զգլուխ ի կշիռս, տալ զանձն ի կշիռս

to risk oneself, to incur danger, to ran into jeopardy, to expose oneself to death, to carry one's life in one's hand, to encounter danger of death

balance, scales, steelyard, weighing machine

զոյգք/լուծք կշռոց

կշիռ տեսակարար

կշիռ յարաբերական

կշիռ բացարձակ

կշիռ անօթոց

կշռով

զնոյն կշռով

as much, equally, of like measure or weight

կանոն կշռոց, մայր կշիռ

պաշտօնեայ կարգեալ յուղղութիւն կշռոց

officer appointed to mark weights and measures

սահմանել զկշիռս

կշիռ նենգութեան

կշիռ ստութեան առնել

գնել ինչ ի կշիռ ոսկւոյ

to pay exceedingly dear for, or at an extravagant rate

պահապանք կշռոյ, պահպանեալք կշռով

կշիռ տաղաչափական

զկշիռն ընդունել, առնուլ անդրէն զկշիռն

to receive the equivalent, or in exchange

կորուսանել զկշիռ կայից

equilibrium, poise; equivalent, equal value, counterpoise; proportion

կշիռ վերուստ ի վայր

in equilibrium; perpendicularly, vertically

ի կշիռ մատուցանել, դնել ի կշիռս մտաց

to ponder, to examine, to consider, to weigh

ի կշիռ մտանել

to be weighed, carefully pondered or considered

ի կշիռ դնել զոք ընդ ումեք, ի կշիռ ընդ միմեանս արկանել

i kšiṙ dnel zokʻ ənd umekʻ, i kšiṙ ənd mimeans arkanel

ի կշիռ բերեալ համեմատել, ի կշիռ համեմատութեան բերել, ի կշիռ կալ ննդ ումեք

to be compared with, to compare oneself with

i kšiṙ bereal hamematel, i kšiṙ hamematutʻean berel, i kšiṙ kal nnd umekʻ

parallel, comparison, likening; trial, examination, ponderation, judgment


աղեղն

head

աղեղն • (ałełn)

xcl-noun

աղեղն • (ałełn)

ałełn (romanization)
աղեղն (nominative singular)
աղեղունք (nominative plural)
աղեղան (genitive singular)
աղեղանց (genitive plural)
աղեղան (dative singular)
աղեղանց (dative plural)
աղեղն (accusative singular)
աղեղունս (accusative plural)
աղեղանէ (ablative singular)
աղեղանց (ablative plural)
աղեղամբ (instrumental singular)
աղեղամբք (instrumental plural)
աղեղան (locative singular)
աղեղունս (locative plural)

Armenian: աղեղ (aġeġ)

The origin is uncertain. Often connected with ողն (ołn).

այր աղեղան

մտանել ընդ աղեղն

աղեղն Աստուծոյ, աղեղն երկնից

Զաղեղն իմ եդից յամպս եւ եղիցի ի նշանակ յաւիտենական ուխտին ընդ իս եւ ընդ ամենայն երկիր։
Załełn im edicʻ yamps ew ełicʻi i nšanak yawitenakan uxtin ənd is ew ənd amenayn erkir.

I shall place my bow in the clouds, and it shall be a sign of the eternal covenant between me and the earth.

bow-like instrument used for combing and preparing wool and cotton (a card)

(post-Classical, geometry) arc of a circle, arch


ծիր

cir (romanization)
ծիր (nominative singular)
ծիրք (nominative plural)
ծրոյ (genitive singular)
ծրոց (genitive plural)
ծրոյ (dative singular)
ծրոց (dative plural)
ծիր (accusative singular)
ծիրս (accusative plural)
ծրոյ (ablative singular)
ծրոց (ablative plural)
ծրով (instrumental singular)
ծրովք (instrumental plural)
ծիր (locative singular)
ծիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

Some manuscripts have an instrumental ծրաւ (craw). Moreover, Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui claims an alternative genitive ծրի (cri).

Armenian: ծիր (cir)

A Georgian-Zan borrowing: compare Georgian წირი (c̣iri, “line”), წრე (c̣re, “circle”), წერა (c̣era, “to write”) and see the latter for more.

ծիր արտեւանանց

ծիր անուոց

ծիր հանդերձից

ծիրք

ծիր գնտոյ ― cir gntoy ― colure

ծիր տեսութեան

ծիրք աստեղաց

ծիր կաթին

ծիր խաւարման

ծիր գիշերահաւասարի ― cir gišerahawasari ― equinoctial

ծիր ածել

ընդ ծիրս եզերաց

որ ոչ ընդ ծրաւ անկանի

circle, circumference; round, circuit; outline, border


ուղի

head

ուղի • (ułi)

xcl-noun

ուղի • (ułi)

ułi (romanization)
ուղի (nominative singular uncountable)
ուղւոյ (genitive singular uncountable)
ուղւոյ (dative singular uncountable)
ուղի (accusative singular uncountable)
ուղւոյ (ablative singular uncountable)
ուղւով (instrumental singular uncountable)
ուղի (locative singular uncountable)

→ Armenian: ուղի (uġi) (learned)

Inherited from some suffixed zero-grade formation of Proto-Indo-European *h₂ewlós, perhaps *h₂uliyo- or — to explain -ղ- (-ł-) instead of -լ- (-l-) — *h₂ulnyo-. Among the cognates compare especially Proto-Slavic *ùlica. The unsuffixed stem may be preserved in post-classical ուղ (uł).

յուղի արկանել

to send on a voyage, to start a person on a journey

յուղի անկանել, ուղւոյ լինել

to set out, to start, to leave, to depart, to go away


մութ

head

մութ • (mutʻ)

xcl-noun

մութ • (mutʻ)

mutʻ (romanization)
մութ (nominative singular)
մութք (nominative plural)
մթոյ (genitive singular)
մթոց (genitive plural)
մթոյ (dative singular)
մթոց (dative plural)
մութ (accusative singular)
մութս (accusative plural)
մթոյ (ablative singular)
մթոց (ablative plural)
մթով (instrumental singular)
մթովք (instrumental plural)
մութ (locative singular)
մութս (locative plural)
մութ (nominative singular)
մութք (nominative plural)
մթի (genitive singular)
մթից (genitive plural)
մթի (dative singular)
մթից (dative plural)
մութ (accusative singular)
մութս (accusative plural)
մթէ (ablative singular)
մթից (ablative plural)
մթիւ (instrumental singular)
մթիւք (instrumental plural)
մթի (locative singular)
մութս (locative plural)

Of unclear origin.
Has been linked with Old Irish mothar (“dark”), German Moder and English mother, mud. Other possible cognates include Latin mūtus (“mute, silent”), Ancient Greek μύω (múō, “to shut (one's eyes)”), Sanskrit मुदिर (mudira, “cloud”), मूत्र (mūtra, “urine”), Avestan 𐬨𐬏𐬚𐬭𐬀 (mūθra), ultimately all from Proto-Indo-European *muH-. Compare also Classical Syriac ܥܡܘܛ (ʕmwṭ /ʕammūṭ/, “dark, obscure”). Olsen considers these comparisons unplausible and proposes instead a connection with the word մուխ (mux, “smoke”), tentatively deriving it from the Proto-Indo-European past participle *(s)mukʰ-to-.
On the other hand, Martirosyan reckons that this word comes from Proto-Indo-European *nókʷts (“night”), with the change *n → m apparently also seen in մագիլ (magil).

unknown

unclear


սէր

sēr (romanization)
սէր (nominative singular)
սէրք (nominative plural)
սիրոյ (genitive singular)
սիրոց (genitive plural)
սիրոյ (dative singular)
սիրոց (dative plural)
սէր (accusative singular)
սէրս (accusative plural)
սիրոյ (ablative singular)
սիրոց (ablative plural)
սիրով (instrumental singular)
սիրովք (instrumental plural)
սէր (locative singular)
սէրս (locative plural)

Armenian: սեր (ser), սիրուն (sirun)

From Proto-Indo-European *ḱeyro-, grown from *ḱey- (“to lie down, settle; home, family; love; beloved”). The closest cognates are Old Norse hýrr (“pleasant, friendly”), Old English hēore (“pleasant, mild”) and German geheuer (“secure, safe”). The sense "agape, love feast" is a semantic loan from Ancient Greek ἀγάπη (agápē).

semantic loan

հանգոյց սիրոյ

տոմսակ սիրոյ

գաղտնիք սիրոյ

երգ սիրոյ

վէպք սիրոյ

ընծայ սիրոյ

սէր առ Աստուած

սէր առ ընկերն

love of ur neighbours or fellow-creatures

սէր առ ազատութեան

սէր առ հայրենեաց

սէր առ արուեստից

սէր առ փառաց

սէր առ առաքինութեան

ամուսնական սէր

մայրական/մայրենի սէր

հայրական սէր

որդիական սէր

սէր անձնական

սէր աստուածային

սէր երկնային

սէր մաքուր/սուրբ

սէր նորաբողբոջ

սէր փոխադարձ

սէր համեստ

սէր օրինաւոր

սէր եռանդուն

սէր սաստիկ

սէր բուռն

սէր անչափ

սէր հաստատուն

սէր հաւատարիմ

սէր յաւիտենական

սէր երկրային

սէր յողդողդ

սէր անցաւոր

սէր զգայական

սէր մարմնական

սէր անկարգ

սէր պիղծ

սէր յանցաւոր

սէր եղեռնաւոր

մոլենախանձ սէր

սէր կանանց

hymen, vulva; (figuratively) the quiver of love

սէր վաղանցուկ

յօդակապք, ոլորք սիրոյ

վայելել սիրով

to make love to, to fall in love with, to court, to woo

հալիլ մաշիլ սիրով

to burn, to languish with love, to be love-sick

հատուցանել ընդ սիրոյ

սէր ազդել

դիւթել, բորբոքել զսէրն

սէր ցուցանել

առնել սէր

to be courteous, amiable, friendly; to do or confer favours

սիրով

lovingly, tenderly, affectionately; with pleasure, willingly

ի սէր Աստուծոյ

ի սէր իմ

արա ինձ սէր

ամենայն սիրով

սէ՛ր իմ

love; affection, fondness, tenderness; inclination, delight, liking, taste, fancy; love, passion, flame, salacity, love-suit

charity, supernatural love, Christian charity

ուտել զսէր

Varkʻ srbocʻ harancʾ [Paterica]

դնել սէր ի բերան


սիսեռն

head

սիսեռն • (siseṙn)

xcl-noun

սիսեռն • (siseṙn)

siseṙn (romanization)
սիսեռն (nominative singular)
սիսռունք (nominative plural)
սիսռան (genitive singular)
սիսռանց (genitive plural)
սիսռան (dative singular)
սիսռանց (dative plural)
սիսեռն (accusative singular)
սիսռունս (accusative plural)
սիսռանէ (ablative singular)
սիսռանց (ablative plural)
սիսռամբ (instrumental singular)
սիսռամբք (instrumental plural)
սիսռան (locative singular)
սիսռունս (locative plural)
սիսեռն (nominative singular)
սիսեռունք (nominative plural)
սիսեռան (genitive singular)
սիսեռանց (genitive plural)
սիսեռան (dative singular)
սիսեռանց (dative plural)
սիսեռն (accusative singular)
սիսեռունս (accusative plural)
սիսեռանէ (ablative singular)
սիսեռանց (ablative plural)
սիսեռամբ (instrumental singular)
սիսեռամբք (instrumental plural)
սիսեռան (locative singular)
սիսեռունս (locative plural)

desc

Middle Armenian: սիսեռ (siseṙ), սիսեառն (siseaṙn), սիսառն (sisaṙn)

desctree

Armenian: սիսեռ (siseṙ), սի՛սէռնը (sísēṙnə) — Goris, Karabakh, սիսեռ (siseṙ) — Alashkert, Zeitun, Mush, Van, սիսեռ (siseṙ), սսեռ (sseṙ) — Salmas, սիսէռ (sisēṙ) — Akhaltsikhe, Ararat, Kharberd, Erzurum, Diyarbakır, սիսէ̀ռ (sisḕṙ) — Sivas, սիսէր (sisēr) — Haçin, սըսէռ (səsēṙ) — Moks, Nor Nakhichevan, սի՛սիր (sísir) — Tbilisi, սա՛յսա̈ռն (sáysäṙn) — Agulis
→ Georgian: სისირი (sisiri)

A wanderword of unknown ultimate origin, also reflected in Latin cicer (“chickpea”), Ancient Macedonian κίκερροι (kikerroi, “pale”) (Hesychius), possibly also in Ancient Greek κριός (kriós, “chickpea”), Albanian thjerë (“lentil”), Abkhaz а-каркла́ш (a-kʼarkʼláŝ), а-гәы́рҟәыд (a-gʷə́rqʷʼəd), Abaza кӏыркӏылаш (kʼərkʼəlaš), кӏыркӏырлаш (kʼərkʼərlaš), Kryts хархар (χarχar, “peas”) and Burushaski gərk (“peas”).

unk

unknown

cog

Abaza кӏыркӏылаш (kʼərkʼəlaš)

Նա եւ սերմանիքն օգտակարք մարդկան, որպէս ցորեանն եւ հաճարն եւ գարին եւ կորեակն եւ գաւարսն եւ ոսպնն եւ ոլոռնն եւ որիզն եւ դկուղն եւ սիսեռնն, եւ այլ եւս բազում սերմանիք՝ զոր ի թիւ ոչ ոք կարասցէ արկանել։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] chapter 647

Na ew sermanikʻn ōgtakarkʻ mardkan, orpēs cʻoreann ew hačarn ew garin ew koreakn ew gawarsn ew ospnn ew oloṙnn ew orizn ew dkułn ew siseṙnn, ew ayl ews bazum sermanikʻ, zor i tʻiw očʻ okʻ karascʻē arkanel.

երինբեթին [manuscript variants: երիրբեթին, երիմբենդին, երիմբեթին, երիմփեթին]· սիսեռն [manuscript variants: սիսիռն, սիսեր, սիսեառն]
erinbetʻin [manuscript variants: erirbetʻin, erimbendin, erimbetʻin, erimpʻetʻin]· siseṙn [manuscript variants: sisiṙn, siser, siseaṙn]
Ancient Greek ἐρέβινθος (erébinthos) = siseṙn

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]

Ասէին վասն որումն կրօնաւորի՝ եթէ ոչ ճաշակէր հաց, այլ սիսեռն թրջեալ․ և եթէ դէպ լինէր նմա երթալ և ճաշակել առ ոք, դնէր առաջի իւր զթրջեալ սիսեռն և ճաշակէր։

Asēin vasn orumn krōnawori, etʻē očʻ čašakēr hacʻ, ayl siseṙn tʻrǰeal; ew etʻē dēp linēr nma ertʻal ew čašakel aṙ okʻ, dnēr aṙaǰi iwr ztʻrǰeal siseṙn ew čašakēr.

Ասէին վասն հօրն Սիլովանէի՝ եթէ նստաւ ի սենեկի աւուրս բազումս և ոչ ունէր կերակուրս, բայց միայն սիսեռն սակաւ, և գործէր մաղս։

Asēin vasn hōrn Silovanēi, etʻē nstaw i seneki awurs bazums ew očʻ unēr kerakurs, baycʻ miayn siseṙn sakaw, ew gorcēr małs.

Անկաւ ի պատառէ կերողի հատ ի սիսեռան, և այպանեցաւ ի բակլայէ՝ որպէս զերկչոտ, որում ասաց. ո՛չ եմ երկչոտ, այլ արի՛։

12–13th century, Mxitʻar Goš, Aṙakkʻ [Fables]

Ankaw i pataṙē keroġi hat i siseṙan, ew aypanecʻaw i baklayē, orpēs zerkčʻot, orum asacʻ. óčʻ em erkčʻot, ayl arí.


ցուրտ

head

ցուրտ • (cʻurt)

xcl-noun

ցուրտ • (cʻurt)

cʻurt (romanization)
ցուրտ (nominative singular)
ցուրտք (nominative plural)
ցրտոյ (genitive singular)
ցրտոց (genitive plural)
ցրտոյ (dative singular)
ցրտոց (dative plural)
ցուրտ (accusative singular)
ցուրտս (accusative plural)
ցրտոյ (ablative singular)
ցրտոց (ablative plural)
ցրտով (instrumental singular)
ցրտովք (instrumental plural)
ցուրտ (locative singular)
ցուրտս (locative plural)
ցուրտ (nominative singular)
ցուրտք (nominative plural)
ցրտի (genitive singular)
ցրտից (genitive plural)
ցրտի (dative singular)
ցրտից (dative plural)
ցուրտ (accusative singular)
ցուրտս (accusative plural)
ցրտէ (ablative singular)
ցրտից (ablative plural)
ցրտիւ (instrumental singular)
ցրտիւք (instrumental plural)
ցրտի (locative singular)
ցուրտս (locative plural)

Armenian: ցուրտ (cʻurt)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *(s)ḱh₁ur-do-. Alternatively, related to Persian سرد (sard), Avestan 𐬯𐬀𐬭𐬆𐬙𐬀 (sar^əta), Old Armenian սառն (saṙn, “cold”).

սոսկալի ցուրտ

խիստ ցուրտ

անտանելի ցուրտ

թափանցող ցուրտ

ցուրտ մահահամբոյր

ցուրտ սաստիկ

սարսռացեալ դողալ ի ցրտոյ

to tremble all over with cold, to be benumbed with cold

պատսպարիլ ի ցրտոյ

վարժիլ ցրտոյ

ցուրտ առնուլ


գող

goł (romanization)
գող (nominative singular)
գողք (nominative plural)
գողոյ (genitive singular)
գողոց (genitive plural)
գողոյ (dative singular)
գողոց (dative plural)
գող (accusative singular)
գողս (accusative plural)
գողոյ (ablative singular)
գողոց (ablative plural)
գողով (instrumental singular)
գողովք (instrumental plural)
գող (locative singular)
գողս (locative plural)

Armenian: գող (goġ)

From Proto-Indo-European *wol-, o-grade of *wel- (“to deceive”), whence also գաղեմ (gałem), գաղտ (gałt); cognate with Lithuanian vi̇̀lti, Latvian vilt (“to deceive”), Ancient Greek οὖλος (oûlos, “baneful (dream)”), Middle Irish fell (“treachary”). For this root see Pokorny.


հայեր

hayer (romanization)
հայեր (nominative singular uncountable)
հայերոյ (genitive singular uncountable)
հայերոյ (dative singular uncountable)
հայեր (accusative singular uncountable)
հայերոյ (ablative singular uncountable)
հայերով (instrumental singular uncountable)
հայեր (locative singular uncountable)


լեռնային

head

լեռնային • (leṙnayin)

xcl-noun

լեռնային • (leṙnayin)

leṙnayin (romanization)
լեռնային (nominative singular)
լեռնայինք (nominative plural)
լեռնայնոյ (genitive singular)
լեռնայնոց (genitive plural)
լեռնայնոյ (dative singular)
լեռնայնոց (dative plural)
լեռնային (accusative singular)
լեռնայինս (accusative plural)
լեռնայնոյ (ablative singular)
լեռնայնոց (ablative plural)
լեռնայնով (instrumental singular)
լեռնայնովք (instrumental plural)
լեռնային (locative singular)
լեռնայինս (locative plural)

Armenian: լեռնային (leṙnayin)


խնդրանք

xndrankʻ (romanization)
խնդրանք (nominative plural)
խնդրանաց (genitive plural)
խնդրանաց (dative plural)
խնդրանս (accusative plural)
խնդրանաց (ablative plural)
խնդրանս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

խնդրանաւք = խնդրանօք

Armenian: խնդրանք (xndrankʻ)


աղերսանք

head

աղերսանք • (ałersankʻ) pl

xcl-noun

աղերսանք • (ałersankʻ) pl

ałersankʻ (romanization)
աղերսանք (nominative plural)
աղերսանաց (genitive plural)
աղերսանաց (dative plural)
աղերսանս (accusative plural)
աղերսանաց (ablative plural)
աղերսանս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

աղերսանաւք = աղերսանօք

Armenian: աղերսանք (aġersankʻ)

գիր աղերսանաց աղերսագիր


մարդասպան

mardaspan (romanization)
մարդասպան (nominative singular)
մարդասպանք (nominative plural)
մարդասպանի (genitive singular)
մարդասպանաց (genitive plural)
մարդասպանի (dative singular)
մարդասպանաց (dative plural)
մարդասպան (accusative singular)
մարդասպանս (accusative plural)
մարդասպանէ (ablative singular)
մարդասպանաց (ablative plural)
մարդասպանաւ (instrumental singular)
մարդասպանի (locative singular)
մարդասպանս (locative plural)
մարդասպան (nominative singular)
մարդասպանք (nominative plural)
մարդասպանի (genitive singular)
մարդասպանից (genitive plural)
մարդասպանի (dative singular)
մարդասպանից (dative plural)
մարդասպան (accusative singular)
մարդասպանս (accusative plural)
մարդասպանէ (ablative singular)
մարդասպանից (ablative plural)
մարդասպանիւ (instrumental singular)
մարդասպանիւք (instrumental plural)
մարդասպանի (locative singular)
մարդասպանս (locative plural)

xcl-decl-noun

մարդասպանաւք = մարդասպանօք

մարդասպանիւք

մարդ (mard) + -ա- (-a-) + սպանանեմ (spananem)


ծին

cin (romanization)
ծին (nominative singular)
ծինք (nominative plural)
ծնի (genitive singular)
ծնից (genitive plural)
ծնի (dative singular)
ծնից (dative plural)
ծին (accusative singular)
ծինս (accusative plural)
ծնէ (ablative singular)
ծնից (ablative plural)
ծնիւ (instrumental singular)
ծնիւք (instrumental plural)
ծնի (locative singular)
ծինս (locative plural)

Armenian: ծին (cin)

Inherited from Proto-Indo-European *ǵénh₁os. Doublet of -զան (-zan).

inh+

ի ծնէ

կոյր ի ծնէ

զծնէ կաղն գնացուցանել

(figuratively) origin, source, rise, birth


ծնօտ

head

ծնօտ • (cnōt)

xcl-noun

ծնօտ • (cnōt)

cnōt (romanization)
ծնօտ (nominative singular)
ծնօտք (nominative plural)
ծնօտի (genitive singular)
ծնօտից (genitive plural)
ծնօտի (dative singular)
ծնօտից (dative plural)
ծնօտ (accusative singular)
ծնօտս (accusative plural)
ծնօտէ (ablative singular)
ծնօտից (ablative plural)
ծնօտիւ (instrumental singular)
ծնօտիւք (instrumental plural)
ծնօտի (locative singular)
ծնօտս (locative plural)

Armenian: ծնոտ (cnot)

The original spelling is ծնաւտ (cnawt), from earlier *ծին-աւտ (*cin-awt), from Proto-Indo-European *ǵénu-.

ապտակ ածել ի ծնօտսն, հարկանել զծնօտս ուրուք

aptak acel i cnōtsn, harkanel zcnōts urukʻ

(figuratively) an edge, brim of something


ծանօթ

head

ծանօթ • (canōtʻ)

xcl-noun

ծանօթ • (canōtʻ)

canōtʻ (romanization)
ծանօթ (nominative singular)
ծանօթք (nominative plural)
ծանօթի (genitive singular)
ծանօթից (genitive plural)
ծանօթի (dative singular)
ծանօթից (dative plural)
ծանօթ (accusative singular)
ծանօթս (accusative plural)
ծանօթէ (ablative singular)
ծանօթից (ablative plural)
ծանօթիւ (instrumental singular)
ծանօթիւք (instrumental plural)
ծանօթի (locative singular)
ծանօթս (locative plural)

The original spelling is ծանաւթ (canawtʻ), from the root ծան- (can-, “to know”). For the suffix see ամօթ (amōtʻ).

ծանօթք մեր

our acquaintances, friends, the people of our acquaintance


ուստր

head

ուստր • (ustr)

xcl-noun

ուստր • (ustr)

ustr (romanization)
ուստր (nominative singular)
ուստերք (nominative plural)
ուստեր (genitive singular)
ուստերաց (genitive plural)
ուստեր (dative singular)
ուստերաց (dative plural)
ուստր (accusative singular)
ուստերս (accusative plural)
ուստերէ (ablative singular)
ուստերաց (ablative plural)
ուստերբ (instrumental singular)
ուստեր (locative singular)
ուստերս (locative plural)

xcl-decl-noun

ուստերաւք = ուստերօք

→ Armenian: ուստր (ustr) (learned)

From Proto-Indo-European *suHyús (“son”), remodeled after դուստր (dustr, “daughter”).

ուստերք քո եւ դստերք իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք

Translation by Claude E. Cox
your sons and daughters, my womb's labours and birth-pangs

usterkʻ kʻo ew dsterkʻ imoy orovayni erkkʻ ew erkunkʻ


տղայ

head

տղայ • (tłay)

xcl-noun

տղայ • (tłay)

tłay (romanization)
տղայ (nominative singular)
տղայք (nominative plural)
տղայոյ (genitive singular)
տղայոց (genitive plural)
տղայոյ (dative singular)
տղայոց (dative plural)
տղայ (accusative singular)
տղայս (accusative plural)
տղայոյ (ablative singular)
տղայոց (ablative plural)
տղայով (instrumental singular)
տղայովք (instrumental plural)
տղայ (locative singular)
տղայս (locative plural)
տղայ (nominative singular)
տղայք (nominative plural)
տղայի (genitive singular)
տղայից (genitive plural)
տղայի (dative singular)
տղայից (dative plural)
տղայ (accusative singular)
տղայս (accusative plural)
տղայէ (ablative singular)
տղայից (ablative plural)
տղայիւ (instrumental singular)
տղայիւք (instrumental plural)
տղայի (locative singular)
տղայս (locative plural)

From Classical Syriac ܛܠܝܐ (ṭalyāʼ, “boy”), absolute form ܛܠܐ (ṭəlēʼ).


հարկ

hark (romanization)
հարկ (nominative singular)
հարկք (nominative plural)
հարկի (genitive singular)
հարկաց (genitive plural)
հարկի (dative singular)
հարկաց (dative plural)
հարկ (accusative singular)
հարկս (accusative plural)
հարկէ (ablative singular)
հարկաց (ablative plural)
հարկաւ (instrumental singular)
հարկաւք = հարկօք (harkawkʻ = harkōkʻ) (instrumental plural)
հարկի (locative singular)
հարկս (locative plural)
հարկ (nominative singular)
հարկք (nominative plural)
հարկի (genitive singular)
հարկից (genitive plural)
հարկի (dative singular)
հարկից (dative plural)
հարկ (accusative singular)
հարկս (accusative plural)
հարկէ (ablative singular)
հարկից (ablative plural)
հարկիւ (instrumental singular)
հարկիւք (instrumental plural)
հարկի (locative singular)
հարկս (locative plural)

xcl-decl-noun

հարկաւք = հարկօք

Armenian: հարկ (hark), իհարկե (iharke)

→ Old Georgian: ჰარკ (harḳ)

ru:Алексидзе, Заза Николаевич

A Middle Iranian borrowing. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (hlg /harg/, “duty, tribute; work, effort”), Manichaean Middle Persian 𐫍𐫡𐫃 (harg), 𐫟𐫡𐫃 (xarg, “tribute”), Khotanese [script needed] (harga-, “tax”). Doublet of երկք (erkkʻ). For the ultimate origin see Cheung. Also from Iranian: Old Georgian ხარკი (xarḳi), Aghwan 𐕆𐔰𐕙𐔼𐕄 (hariḳ), Arabic خَرْج (ḵarj), Niya Prakrit 𐨱𐨪𐨿𐨒 (harga).

cog

հարկս հարկանել

ընդ հարկաւ արկանել, ի հարկի կացուցանել

to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate

հարկ վերադիր

հարկ տարապայման

հարկ հանել

to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on

հատուցանել զհարկ շնորհապարտ մեծարանացն

tribute; penalty; tax, impost, duty, excise

collection (an act of collecting money to help a charity or during a church service)

ի հարկի կալ, մտանել ի հարկ

to serve, to subject oneself to, to submit

հարկաւ, ի հարկէ, առ հարկի

հարկ առնել

հարկ է

հարկ էր

չէ հարկ, չէ ինչ հարկ

it is not necessary, there is no need, no matter

հարկ դժնդակ

առանց հարկի

հարկաւ, ի հարկէ, առ հարկի

necessarily, of necessity, essentially; inevitably, indispensably

հարկ ի վերայ կայ ինձ

հարկ եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն

հարկ եղեւ մեզ առնել

we were obliged, compelled or constrained to do

հարկ է ինձ երթալ

ըստ հարկի ժամանակին

մեռցուք եթէ հարկ լիցի


ձեղուն

head

ձեղուն • (jełun)

xcl-noun

ձեղուն • (jełun)

jełun (romanization)
ձեղուն (nominative singular)
ձեղունք (nominative plural)
ձեղուան (genitive singular)
ձեղուանց (genitive plural)
ձեղուան (dative singular)
ձեղուանց (dative plural)
ձեղուն (accusative singular)
ձեղունս (accusative plural)
ձեղուանէ (ablative singular)
ձեղուանց (ablative plural)
ձեղուամբ (instrumental singular)
ձեղուամբք (instrumental plural)
ձեղուան (locative singular)
ձեղունս (locative plural)

xcl-decl-noun

an instrumental singular ձեղմամբ (jełmamb) is also attested, which pre-supposed a nominative by-form *ձեղումն (*jełumn)

Armenian: ձեղուն (jeġun), (possibly) առզել (aṙzel)

From Old Georgian *ძელოვანი (*ʒelovani), *ძელუანი (*ʒeluani), from ძელი (ʒeli) + -ოვანი (-ovani). Doublet of ջալոտ (ǰalot).

ձեղուն նաւաց

ձեղուն գահուց

ձեղուն կառաց

ձեղուն գլխոյ

ձեղուն բերանոյ


կէտ

kēt (romanization)
կէտ (nominative singular)
կէտք (nominative plural)
կիտի (genitive singular)
կիտաց (genitive plural)
կիտի (dative singular)
կիտաց (dative plural)
կէտ (accusative singular)
կէտս (accusative plural)
կիտէ (ablative singular)
կիտաց (ablative plural)
կիտաւ (instrumental singular)
կիտաւք = կիտօք (kitawkʻ = kitōkʻ) (instrumental plural)
կիտի (locative singular)
կէտս (locative plural)
կէտ (nominative singular)
կէտք (nominative plural)
կիտի (genitive singular)
կիտից (genitive plural)
կիտի (dative singular)
կիտից (dative plural)
կէտ (accusative singular)
կէտս (accusative plural)
կիտէ (ablative singular)
կիտից (ablative plural)
կիտիւ (instrumental singular)
կիտիւք (instrumental plural)
կիտի (locative singular)
կէտս (locative plural)
կէտ (nominative singular)
կէտք (nominative plural)
կիտոյ (genitive singular)
կիտոց (genitive plural)
կիտոյ (dative singular)
կիտոց (dative plural)
կէտ (accusative singular)
կէտս (accusative plural)
կիտոյ (ablative singular)
կիտոց (ablative plural)
կիտով (instrumental singular)
կիտովք (instrumental plural)
կէտ (locative singular)
կէտս (locative plural)

կիտաւք = կիտօք

genitive singular can be <i class="Armn mention" lang="xcl">կէտի</i> (kēti)

Armenian: կետ (ket)

Borrowed from Ancient Greek κῆτος (kêtos).


կէտ

kēt (romanization)
կէտ (nominative singular)
կէտք (nominative plural)
կիտի (genitive singular)
կիտից (genitive plural)
կիտի (dative singular)
կիտից (dative plural)
կէտ (accusative singular)
կէտս (accusative plural)
կիտէ (ablative singular)
կիտից (ablative plural)
կիտիւ (instrumental singular)
կիտիւք (instrumental plural)
կիտի (locative singular)
կէտս (locative plural)

The origin is uncertain. Perhaps from unattested Iranian *kēt; compare Sanskrit केत (keta, “mark, sign”) and Middle Armenian կայտ (kayt). Alternatively, related to կիծ- (kic-, “to bite”).

ի կէտ մահուն

կէտ նպատակի

point, dot (in various senses, such as of time, appointment)


քակոր

head

քակոր • (kʻakor)

xcl-noun

քակոր • (kʻakor)

kʻakor (romanization)
քակոր (nominative singular)
քակորք (nominative plural)
քակորոյ (genitive singular)
քակորոց (genitive plural)
քակորոյ (dative singular)
քակորոց (dative plural)
քակոր (accusative singular)
քակորս (accusative plural)
քակորոյ (ablative singular)
քակորոց (ablative plural)
քակորով (instrumental singular)
քակորովք (instrumental plural)
քակոր (locative singular)
քակորս (locative plural)

Armenian: քակոր (kʻakor)

From Proto-Indo-European *kakka- (“to defecate”) + -որ (-or). Related to Middle Armenian քաք (kʻakʻ).

inh

քակոր արջառոյ


ուխտ

head

ուխտ • (uxt)

xcl-noun

ուխտ • (uxt)

uxt (romanization)
ուխտ (nominative singular)
ուխտք (nominative plural)
ուխտի (genitive singular)
ուխտից (genitive plural)
ուխտի (dative singular)
ուխտից (dative plural)
ուխտ (accusative singular)
ուխտս (accusative plural)
ուխտէ (ablative singular)
ուխտից (ablative plural)
ուխտիւ (instrumental singular)
ուխտիւք (instrumental plural)
ուխտի (locative singular)
ուխտս (locative plural)

Armenian: ուխտ (uxt)

Borrowed from an unattested Middle Iranian descendant of Proto-Iranian *uxtíš, from Proto-Indo-Iranian *uktíš.

անլուծանելի ուխտ ― anlucaneli uxt ― indissoluble vow

պարզ ուխտ

հրապարակական ուխտ

անխորհուրդ, անխոհեմ ուխտ

ուխտ դնել

ուխտ դնել ողջախոհութեան

կալ յուխտին

կատարել զուխտն

անցանել զուխտիւ, ջրել զուխտն, ապախտ առնել զուխտ իւր

ancʻanel zuxtiw, ǰrel zuxtn, apaxt aṙnel zuxt iwr

տնօրինել զուխտն

զուխտս իմ կատարեցից

ուխտիւք խնդրել

ուխտ աղի

մատեան ուխտի

ուխտք եւ դաշինք

տապանակ ուխտի

հին եւ նոր ուխտ

ուխտս կռել հրապարակաւ

ուխտ դնել, յուխտ մտանել ընդ ումեք

to make a treaty, or an alliance with any one, to be in treaty for

կնքել ուխտ հաշտութեան, ուխտ հաստատութեան առնել

knkʻel uxt haštutʻean, uxt hastatutʻean aṙnel

I shall place my bow in the clouds, and it shall be a sign of the eternal covenant between me and the earth.

compact, covenant, agreement; alliance, pact, treaty

ուխտ հաւատացելոց

ուխտ եկեղեցւոյ, մանկունք ուխտի

ուխտ կանանց ― uxt kanancʻ ― nunnery

(Christianity) monastery; order, congregation, community; clergy, churchmen

երթալ յուխտս

ուխտի տեղիք


քիրտն

head

քիրտն • (kʻirtn)

xcl-noun

քիրտն • (kʻirtn)

kʻirtn (romanization)
քիրտն (nominative singular)
քրտունք (nominative plural)
քրտինք (nominative plural)
քրտան (genitive singular)
քրտանց (genitive plural)
քրտան (dative singular)
քրտանց (dative plural)
քիրտն (accusative singular)
քրտունս (accusative plural)
քրտինս (accusative plural)
քրտանէ (ablative singular)
քրտանց (ablative plural)
քրտամբ (instrumental singular)
քրտամբք (instrumental plural)
քրտան (locative singular)
քրտունս (locative plural)
քրտինս (locative plural)

xcl-decl-noun

քրտունք, քրտինք

քրտունս, քրտինս

քրտունս, քրտինս

Armenian: քրտինք (kʻrtinkʻ)

From *քիտրն (*kʻitrn), from Proto-Indo-European *swidren- or *swidron-, from *sweyd- (“to sweat”).

քիրտն մահու

death sweat, perspiration preceding death

առատ քիրտն

կծու քիրտն

գարշահոտ քիրտն

թթու քիրտն

ընդ քիրտն մտանել, հարկանել, ի քրտան լինել

to sweat, to perspire, to transpire, to be all in a perspiration

ənd kʻirtn mtanel, harkanel, i kʻrtan linel

ի քրտունս համակիլ, ողողիլ յաւիշ քրտան

to be all over in a sweat, to be bathed in perspiration

հարայ ընդ քիրտն ցուրտ

քիրտն ցուրտ ընդ անդամսն իջանէր

ընդ քիրտն եւ ընդ ապաժոյժ գալ

to sweat blood and water, to make great force, to fatigue oneself to death

քրտամբք երեսաց հայթայթել զկեանս

to earn one's bread or livelihood by the sweat of one's brow

(figuratively) toil, hard work, fatigue, labour, hardship


քուն

head

քուն • (kʻun)

xcl-noun

քուն • (kʻun)

kʻun (romanization)
քուն (nominative singular)
քունք (nominative plural)
քնոյ (genitive singular)
քնոց (genitive plural)
քնոյ (dative singular)
քնոց (dative plural)
քուն (accusative singular)
քունս (accusative plural)
քնոյ (ablative singular)
քնոց (ablative plural)
քնով (instrumental singular)
քնովք (instrumental plural)
քուն (locative singular)
քունս (locative plural)

Armenian: քուն (kʻun)

From Proto-Indo-European *swópno-, from *swep-.

քուն մահու

ախորժ քուն

հանգիստ քուն

խաղաղ քուն

փրկաւէտ քուն

կենսանորոգ քուն

թեթեւ քուն

ընդհատ քուն

անհանգիստ քուն

յուզեալ/խռովեալ քուն

դժնդակ քուն

ծանր քուն

վնասակար քուն

մահացու քուն

քուն լինել/ի քուն լինել, երթալ, քնոյ տալ զանձն

to sleep, to go to sleep, to lie down, to repose

kʻun linel/i kʻun linel, ertʻal, kʻnoy tal zanjn

զքնով անկանիլ, ի քուն մտանել

to be overcome with sleep, to fall asleep

ննջել քուն յաւիտենից

ի քուն առնուլ

to send to sleep; to lull or rock to sleep

խոր ի քուն լինել

to be in a sound sleep, to sleep soundly

ճաշակել զքաղցրութիւնս քնոյ

ի քուն գտանել զոք

խռովել, ընդհատել, խափանել զքուն

to trouble, to disturb or break one's sleep, to awake, to rouse

իբրեւ քուն ընդ արթունս լինել

հատանիլ քնոյ յաչաց

քուն քաղցրանինջ հատեալ էր յարտեւանաց նորա

kʻun kʻałcʻraninǰ hateal ēr yartewanacʻ nora

փախեաւ յինէն քուն

այս ի քուն տանի

ընկղմեալ ի քուն թանձրութեան

քուն հատեալ է յաչաց իմոց զցայգ եւ զցերեկ

I sleep neither night nor day, I am sleepless

kʻun hateal ē yačʻacʻ imocʻ zcʻayg ew zcʻerek


պորտ

port (romanization)
պորտ (nominative singular)
պորտք (nominative plural)
պորտոյ (genitive singular)
պորտոց (genitive plural)
պորտոյ (dative singular)
պորտոց (dative plural)
պորտ (accusative singular)
պորտս (accusative plural)
պորտոյ (ablative singular)
պորտոց (ablative plural)
պորտով (instrumental singular)
պորտովք (instrumental plural)
պորտ (locative singular)
պորտս (locative plural)
պորտ (nominative singular)
պորտք (nominative plural)
պորտի (genitive singular)
պորտից (genitive plural)
պորտի (dative singular)
պորտից (dative plural)
պորտ (accusative singular)
պորտս (accusative plural)
պորտէ (ablative singular)
պորտից (ablative plural)
պորտիւ (instrumental singular)
պորտիւք (instrumental plural)
պորտի (locative singular)
պորտս (locative plural)

Armenian: պորտ (port)

The origin is uncertain. Has been compared to Proto-Slavic *bedro (“thigh”) and derived from Proto-Indo-European *bod-ro-, from *bed- (“to swell (?)”), but the meanings do not match.
Probably connected with Aramaic פרת (prt), פרתא (prtʾ, “navel”), which is possibly from the root פ־ר־ת (p-r-t, “to pierce; to split”).

պորտ ի վեր, պորտ յորսայս

պորտոյ ծառայ

slave to one's belly, gourmand, greedy-gut

(figuratively, architecture) keystone of an arch


գին

gin (romanization)
գին (nominative singular)
գինք (nominative plural)
գնոյ (genitive singular)
գնոց (genitive plural)
գնոյ (dative singular)
գնոց (dative plural)
գին (accusative singular)
գինս (accusative plural)
գնոյ (ablative singular)
գնոց (ablative plural)
գնով (instrumental singular)
գնովք (instrumental plural)
գին (locative singular)
գինս (locative plural)
գին (nominative singular)
գինք (nominative plural)
գնի (genitive singular)
գնից (genitive plural)
գնի (dative singular)
գնից (dative plural)
գին (accusative singular)
գինս (accusative plural)
գնէ (ablative singular)
գնից (ablative plural)
գնիւ (instrumental singular)
գնիւք (instrumental plural)
գնի (locative singular)
գինս (locative plural)

Armenian: գին (gin)

From Proto-Indo-European *wesno- (“price”).

գին հատանել, արկանել

to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing

անարգ գին հատանել ― anarg gin hatanel ― to undervalue

գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ

գնոյ ըմպել զջուր

գնոց գնել

բարձրացուցանել զգին

նուազեցուցանել զգին

վիճել վասն գնոյ

սովորական գին

որոշեալ գին ― orošeal gin ― no abatement

գնելով գնեցից ի քէն գնոց


լեառն

head

լեառն • (leaṙn)

xcl-noun

լեառն • (leaṙn)

leaṙn (romanization)
լեառն (nominative singular)
լերինք (nominative plural)
լերին (genitive singular)
լերանց (genitive plural)
լերին (dative singular)
լերանց (dative plural)
լեառն (accusative singular)
լերինս (accusative plural)
ի լեռնէ (ablative singular)
լեառնէ (ablative singular)
լերանց (ablative plural)
լերամբ (instrumental singular)
լերամբք (instrumental plural)
լերին (locative singular)
լերինս (locative plural)

xcl-decl-noun

ի լեռնէ, լեառնէ

post-classically a plural accusative/locative <i class="Armn mention" lang="xcl">լեռունս</i> (leṙuns) is attested

Armenian: լեռ (leṙ)

The origin is uncertain.
Perhaps from Proto-Indo-European *ḱleytr̥- (compare Gothic 𐌷𐌻𐌴𐌹𐌸𐍂𐌰 (hleiþra, “booth, tent”), Old High German hleitar (“ladder”)), a derivative of *ḱley- (“to lean”); compare Ancient Greek κλιτύς (klitús, “slope, hill”), Latin clīvus.
Alternatively, from Proto-Indo-European *lḗh₂sr̥ (“stony”) and cognate with Albanian lerë (“stone, heap of stones, stony plain, rockslope”), Ancient Greek λᾶας (lâas, “stone”), Old Irish líe (“stone”). Perhaps a Mediterranean-European substrate word.

cog

լեառն տեառն, լեառն սուրբ

լերինք յաւիտեանից, յաւիտենական/մշտնջենաւոր

արտեւան, գագաթն, կատար լերանց

կապան, կիրճ լերանց

գօտի, շղթայ, պար լերանց

հրաբուղխ լեառն

սառնատափ լերինք

լուղական լերինք ― lułakan lerinkʻ ― iceberg

մոլորակային լերինք

լուսնային լերինք

զլեառն լեռնայն գնալ

to go from mountain to mountain, or by mountain paths

լեառն Սինա

լեառն Մասիս

իբրեւ զլերինս ելանէին բարձրանային փրփրադէզ ալիքն

ibrew zlerins elanēin barjranayin pʻrpʻradēz alikʻn

եւ լեառն մուկն ծնաւ

զՍիմն ասացեալ լեառն

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 1.23

2006 translation by Robert W. Thompson
the mountain called Sim


փրփուր

head

փրփուր • (pʻrpʻur)

xcl-noun

փրփուր • (pʻrpʻur)

pʻrpʻur (romanization)
փրփուր (nominative singular)
փրփուրք (nominative plural)
փրփրոյ (genitive singular)
փրփրոց (genitive plural)
փրփրոյ (dative singular)
փրփրոց (dative plural)
փրփուր (accusative singular)
փրփուրս (accusative plural)
փրփրոյ (ablative singular)
փրփրոց (ablative plural)
փրփրով (instrumental singular)
փրփրովք (instrumental plural)
փրփուր (locative singular)
փրփուրս (locative plural)

xcl-decl-noun

post-classically the plural can be փրփրունք (pʻrpʻrunkʻ), the plural genitive can be փրփրանց (pʻrpʻrancʻ)

Armenian: փրփուր (pʻrpʻur)

From *փիր-փուր (pʻir-pʻur), reduplication of *փիր (pʻir), from Proto-Indo-European *pher-. Cognate with Ancient Greek ἀφρός (aphrós).

փրփուր օճառի

փրփուր ի վեր բերել

ի բաց առնուլ/բառնալ զփրփուրն ― i bacʻ aṙnul/baṙnal zpʻrpʻurn ― to skim, to scum, to despumate


մուրճ

head

մուրճ • (murč)

xcl-noun

մուրճ • (murč)

murč (romanization)
մուրճ (nominative singular)
մուրճք (nominative plural)
մրճոյ (genitive singular)
մրճոց (genitive plural)
մրճոյ (dative singular)
մրճոց (dative plural)
մուրճ (accusative singular)
մուրճս (accusative plural)
մրճոյ (ablative singular)
մրճոց (ablative plural)
մրճով (instrumental singular)
մրճովք (instrumental plural)
մուրճ (locative singular)
մուրճս (locative plural)
մուրճ (nominative singular)
մուրճք (nominative plural)
մրճի (genitive singular)
մրճաց (genitive plural)
մրճի (dative singular)
մրճաց (dative plural)
մուրճ (accusative singular)
մուրճս (accusative plural)
մրճէ (ablative singular)
մրճաց (ablative plural)
մրճաւ (instrumental singular)
մրճաւք = մրճօք (mrčawkʻ = mrčōkʻ) (instrumental plural)
մրճի (locative singular)
մուրճս (locative plural)

xcl-decl-noun

մրճաւք = մրճօք

→ Armenian: մուրճ (murč)

The origin is uncertain. Perhaps of Proto-Indo-European origin and cognate with Sanskrit मर्चयति (marcáyati, “to injure, hurt”) and Hittite [script needed] (mārk-, “to cut up, butcher”). J̌ahukyan derives from Proto-Indo-European *mōr-g-yo-, from *mer- (“to rub”), and connects with մորճ (morč).


սղոց

head

սղոց • (słocʻ)

xcl-noun

սղոց • (słocʻ)

słocʻ (romanization)
սղոց (nominative singular)
սղոցք (nominative plural)
սղոցի (genitive singular)
սղոցաց (genitive plural)
սղոցի (dative singular)
սղոցաց (dative plural)
սղոց (accusative singular)
սղոցս (accusative plural)
սղոցէ (ablative singular)
սղոցաց (ablative plural)
սղոցաւ (instrumental singular)
սղոցաւք = սղոցօք (słocʻawkʻ = słocʻōkʻ) (instrumental plural)
սղոցի (locative singular)
սղոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

սղոցաւք = սղոցօք

Armenian: սղոց (sġocʻ)

From սուղ (suł, “short”) + -ոց (-ocʻ, “tool suffix”), i.e. "shortening tool". The marine animal sense encountered only in the Physiologus is a semantic loan from Ancient Greek πρίων (príōn).

semantic loan

Է գազան ինչ ի ծովու, որ կոչի սղոց․ թեւս երկայնս ունի։
Ē gazan inčʻ i covu, or kočʻi słocʻ; tʻews erkayns uni.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).5.1

There is a beast in the sea called saw; it has long wings.


բահ

bah (romanization)
բահ (nominative singular)
բահք (nominative plural)
բահու (genitive singular)
բահուց (genitive plural)
բահու (dative singular)
բահուց (dative plural)
բահ (accusative singular)
բահս (accusative plural)
բահէ (ablative singular)
բահուց (ablative plural)
բահու (instrumental singular)
բահուք (instrumental plural)
բահու (locative singular)
բահս (locative plural)
բահ (nominative singular)
բահք (nominative plural)
բահի (genitive singular)
բահից (genitive plural)
բահի (dative singular)
բահից (dative plural)
բահ (accusative singular)
բահս (accusative plural)
բահէ (ablative singular)
բահից (ablative plural)
բահիւ (instrumental singular)
բահիւք (instrumental plural)
բահի (locative singular)
բահս (locative plural)

Armenian: բահ (bah)

→? Abkhaz: абаҳа (abaḥa)

→? Budukh: бар (bar)

desc

→? Chechen: баьхьа (bäḥʳa), бахьа (baḥʳa), бахь (baḥʳ), бехье (beḥʳe), бехьа (beḥʳa) — dialectal

→? Ingush: бахьа (baḥʳa)

→? Lezgi: пер (per)

→? Old Georgian: ბარი (bari)

desctree

Georgian: ბარი (bari)
→ Bats: ბარ (bar)
→ Bezhta: бари (bari)
→ Laz: ბარი (bari)
→ Mingrelian: ბარი (bari)
→ Svan: ბა̈რ (bär)

Simplified from earlier *բարհ (*barh) (like in մահ (mah), զոհ (zoh), պահ (pah), կահ (kah), ահ (ah)), an Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *bádHr̥.
The Caucasian descendants may have been borrowed from Iranian without Armenian mediation.

Արդ՝ առեալ թագաւորին փայտատ եւ բահ՝ հատանէր զդիրս հանգստոցաց սրբոցն իւրաքանչիւր ըստ չափու արկեղացն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians]

Ard, aṙeal tʻagaworin pʻaytat ew bah, hatanēr zdirs hangstocʻacʻ srbocʻn iwrakʻančʻiwr əst čʻapʻu arkełacʻn.


ուրագ

head

ուրագ • (urag)

xcl-noun

ուրագ • (urag)

urag (romanization)
ուրագ (nominative singular)
ուրագք (nominative plural)
ուրագի (genitive singular)
ուրագաց (genitive plural)
ուրագի (dative singular)
ուրագաց (dative plural)
ուրագ (accusative singular)
ուրագս (accusative plural)
ուրագէ (ablative singular)
ուրագաց (ablative plural)
ուրագաւ (instrumental singular)
ուրագաւք = ուրագօք (uragawkʻ = uragōkʻ) (instrumental plural)
ուրագի (locative singular)
ուրագս (locative plural)

xcl-decl-noun

ուրագաւք = ուրագօք

Middle Armenian: ուրաք (urakʻ)

Armenian: ուրագ (urag)

An Akkadian borrowing. Compare Akkadian 𒇽𒃡𒊏 (urraku, “stonemason”), 𒇽𒃡𒊏𒅗𒌓 (urrakūtu, “sculpture”).


դուր

head

դուր • (dur)

xcl-noun

դուր • (dur)

dur (romanization)
դուր (nominative singular)
դուրք (nominative plural)
դրոյ (genitive singular)
դրոց (genitive plural)
դրոյ (dative singular)
դրոց (dative plural)
դուր (accusative singular)
դուրս (accusative plural)
դրոյ (ablative singular)
դրոց (ablative plural)
դրով (instrumental singular)
դրովք (instrumental plural)
դուր (locative singular)
դուրս (locative plural)

Armenian: դուր (dur)

(post-Classical) the name of Armenian abbreviation mark: ՟


ջիլ

ǰil (romanization)
ջիլ (nominative singular)
ջիլք (nominative plural)
ջլի (genitive singular)
ջլաց (genitive plural)
ջլի (dative singular)
ջլաց (dative plural)
ջիլ (accusative singular)
ջիլս (accusative plural)
ջլէ (ablative singular)
ջլաց (ablative plural)
ջլաւ (instrumental singular)
ջլաւք = ջլօք (ǰlawkʻ = ǰlōkʻ) (instrumental plural)
ջլի (locative singular)
ջիլս (locative plural)
ջիլ (nominative singular)
ջիլք (nominative plural)
ջլի (genitive singular)
ջլից (genitive plural)
ջլի (dative singular)
ջլից (dative plural)
ջիլ (accusative singular)
ջիլս (accusative plural)
ջլէ (ablative singular)
ջլից (ablative plural)
ջլիւ (instrumental singular)
ջլիւք (instrumental plural)
ջլի (locative singular)
ջիլս (locative plural)

xcl-decl-noun

ջլաւք = ջլօք

Armenian: ջիլ (ǰil), ջիղ (ǰiġ)

From Proto-Indo-European *gʷʰiHslo-, from *gʷeyH- (“sinew”). Cognates include Latin filum (“thread”), Lithuanian gýsla, Proto-Slavic *žila.

Կանգնեաց զտտուն իւր իբրեւ զնոճի, եւ ջիլք իւր զմիմեամբք պատեալ։

Translation by Claude E. Cox
It stood up its tail like a cypress, and its sinews have been interwoven.

Kangneacʻ zttun iwr ibrew znoči, ew ǰilkʻ iwr zmimeambkʻ pateal.

(anatomy) nerve, sinew (the ancients confused the two tissues)

լուծանիլ ջղաց

զջիլս հարկանել ուրուք

to shock a person's nerves, to frighten, to terrify

զջիլս հատանել ուրուք

to hurt a person's nerves, to weaken, to enervate

(figuratively) nerve, sinews, force, vigour


ջիղ

ǰił (romanization)
ջիղ (nominative singular)
ջիղք (nominative plural)
ջղի (genitive singular)
ջղաց (genitive plural)
ջղի (dative singular)
ջղաց (dative plural)
ջիղ (accusative singular)
ջիղս (accusative plural)
ջղէ (ablative singular)
ջղաց (ablative plural)
ջղաւ (instrumental singular)
ջղաւք = ջղօք (ǰławkʻ = ǰłōkʻ) (instrumental plural)
ջղի (locative singular)
ջիղս (locative plural)
ջիղ (nominative singular)
ջիղք (nominative plural)
ջղի (genitive singular)
ջղից (genitive plural)
ջղի (dative singular)
ջղից (dative plural)
ջիղ (accusative singular)
ջիղս (accusative plural)
ջղէ (ablative singular)
ջղից (ablative plural)
ջղիւ (instrumental singular)
ջղիւք (instrumental plural)
ջղի (locative singular)
ջիղս (locative plural)

ջղաւք = ջղօք


նեարդ

neard (romanization)
նեարդ (nominative singular)
նեարդք (nominative plural)
ներդի (genitive singular)
ներդից (genitive plural)
ներդի (dative singular)
ներդից (dative plural)
նեարդ (accusative singular)
նեարդս (accusative plural)
ներդէ (ablative singular)
ներդից (ablative plural)
ներդիւ (instrumental singular)
ներդիւք (instrumental plural)
ներդի (locative singular)
նեարդս (locative plural)
նեարդ (nominative singular)
նեարդք (nominative plural)
նեարդի (genitive singular)
նեարդից (genitive plural)
նեարդի (dative singular)
նեարդից (dative plural)
նեարդ (accusative singular)
նեարդս (accusative plural)
նեարդէ (ablative singular)
նեարդից (ablative plural)
նեարդիւ (instrumental singular)
նեարդիւք (instrumental plural)
նեարդի (locative singular)
նեարդս (locative plural)
նեարդ (nominative singular)
նեարդք (nominative plural)
նարդի (genitive singular)
նարդից (genitive plural)
նարդի (dative singular)
նարդից (dative plural)
նեարդ (accusative singular)
նեարդս (accusative plural)
նարդէ (ablative singular)
նարդից (ablative plural)
նարդիւ (instrumental singular)
նարդիւք (instrumental plural)
նարդի (locative singular)
նեարդս (locative plural)

Armenian: նյարդ (nyard)

From Proto-Indo-European *sneh₁wr-t-, from *snéh₁wr̥.


կեանք

keankʻ (romanization)
կեանք (nominative plural)
կենաց (genitive plural)
կենաց (dative plural)
կեանս (accusative plural)
կենաց (ablative plural)
կենաւք = կենօք (kenawkʻ = kenōkʻ) (instrumental plural)
կեանս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

կենաւք = կենօք

the older genitive/dative must have been *կեանց (*keancʻ), as shown by the combining form կենց- (kencʻ-) derived from it

Armenian: կյանք (kyankʻ), կենս- (kens-)

խստամբեր կեանք

դժոխըմբեր կեանք

բազմավրդով կեանք

վտանգալից կեանք

վատ կեանք

չարակեաց կեանք

անգործ կեանք

ունայն կեանք

անպաճոյճ կեանք

սակաւապէտ կեանք

շինական կեանք

վաստակասէր կեանք

ժիր կեանք

զգաստ կեանք

անարատ կեանք

բարեկարգ կեանք

չափաւոր կեանք

տեսական կեանք

անհոգ կեանք

անդորրաւետ կեանք

խաղաղաւէտ կեանք

փափկասուն կեանք

հեշտալի կեանք

զուարճալից կեանք

սոսկական վարել կեանս

անզբօս վարել կեանս

հովուական վարել կեանս

ցկեանս

ի կեանս իմ

երբէք ի կեանս իմ

զամենայն աւուրս կենաց իմոց

յաւիտենական, հանդերձեալ կեանք

eternal life, the life to come, the next world

ընթացք, երկարութիւն եւ վախճան կենաց

the course, the duration and the end of life

մեկին/ամփոփ կեանք

անշուք/աննշան կեանք

կեանք զերծ ի հոգոց եւ ի կրից

a life free from passion, uneasiness or anxieties

հասարակաց վարել կեանս

բերկրալից, հաճոյական վարել կեանս

դողալ ի վերայ կենաց ուրուք

կեանս պարգեւել

շահել զկեանս

ի վտանգ արկանել զկեանս

to imperil, to hazard or expose one's life to danger

ազատել կամ կորուսանել զկեանս

ի կենաց արկանել, զրաւել, բառնալ, լուծանել

to deprive of life, to put to death, to kill

i kenacʻ arkanel, zrawel, baṙnal, lucanel

ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել

ի կենաց անկանել, պակասել

հրաժարել ի կենաց

փոխիլ ի կենաց աստի

ելանել ի կենաց

սուղն են կեանք

ի վտանգի կան կեանք նորա

ընդ կեանս եւ ընդ մահ

տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա

ի կեանս եւ ի մահու

ժամանակն է ոստայն կենաց/որ հինու զկեանս

ըստ կենաց եւ վախճանն

life; health; subsistence, living, nourishment; conduct, behaviour, manners, habits; means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune; being, days, existence; this world; the world


կենցաղ

head

կենցաղ • (kencʻał)

xcl-noun

կենցաղ • (kencʻał)

kencʻał (romanization)
կենցաղ (nominative singular)
կենցաղք (nominative plural)
կենցաղոյ (genitive singular)
կենցաղոց (genitive plural)
կենցաղոյ (dative singular)
կենցաղոց (dative plural)
կենցաղ (accusative singular)
կենցաղս (accusative plural)
կենցաղոյ (ablative singular)
կենցաղոց (ablative plural)
կենցաղով (instrumental singular)
կենցաղովք (instrumental plural)
ի կենցաղ (locative singular)
ի կենցաղում (locative singular)
կենցաղս (locative plural)
կենցաղ (nominative singular)
կենցաղք (nominative plural)
կենցաղի (genitive singular)
կենցաղաց (genitive plural)
կենցաղի (dative singular)
կենցաղաց (dative plural)
կենցաղ (accusative singular)
կենցաղս (accusative plural)
կենցաղէ (ablative singular)
կենցաղաց (ablative plural)
կենցաղաւ (instrumental singular)
կենցաղի (locative singular)
կենցաղս (locative plural)

xcl-decl-noun

ի կենցաղ, ի կենցաղում

կենցաղաւք = կենցաղօք

Armenian: կենցաղ (kencʻaġ)

From կենց- (kencʻ-), from *կեանց (keancʻ), an archaic genitive-dative of կեանք (keankʻ, “life”), + -աղ (-ał).

սոսկական կենցաղ

վարել անփառունակ կենցաղ

վճարել ի կենցաղոյս


կենաց

head

կենաց • (kenacʻ)


շերտ

շերտ • (šert)

xcl-noun

շերտ • (šert)

šert (romanization)
շերտ (nominative singular)
շերտք (nominative plural)
շերտի (genitive singular)
շերտից (genitive plural)
շերտի (dative singular)
շերտից (dative plural)
շերտ (accusative singular)
շերտս (accusative plural)
շերտէ (ablative singular)
շերտից (ablative plural)
շերտիւ (instrumental singular)
շերտիւք (instrumental plural)
շերտի (locative singular)
շերտս (locative plural)

Armenian: շերտ (šert)

A word for which several Proto-Indo-European etymologies have been proposed, all of them irregular. Unacceptable derivations from Urartian and Hittite have also been suggested.
Most likely a Zan borrowing: compare Mingrelian შერტი (šerṭi), შორტი (šorṭi), შორდი (šordi), შქვერთი (škverti), Laz შორთი (şorti), Georgian შოლტი (šolṭi).

Եւ եդէզ զշերտսն ի վերայ սեղանոյն զոր արար, եւ յօշեաց զողջակէզն, եւ եդէզ ի վերայ շերտիցն, եւ եդէզ ի վերայ սեղանոյն: Եւ ասէ․ առէք ինձ չորս սափորս ջրոյ, եւ հեղէ՛ք ի վերայ ողջակիզիդ եւ ի վերայ շերտիցդ: […] Եւ անկաւ հո՛ւր ի Տեառնէ յերկնից, եւ եկեր զողջակէզսն եւ զշերտսն, եւ զհողն եւ զջուրն որ ի ծովուն լափեա՛ց հուրն:
Ew edēz zšertsn i veray sełanoyn zor arar, ew yōšeacʻ zołǰakēzn, ew edēz i veray šerticʻn, ew edēz i veray sełanoyn: Ew asē; aṙēkʻ inj čʻors sapʻors ǰroy, ew hełḗkʻ i veray ołǰakizid ew i veray šerticʻd: […] Ew ankaw húr i Teaṙnē yerknicʻ, ew eker zołǰakēzsn ew zšertsn, ew zhołn ew zǰurn or i covun lapʻeácʻ hurn:

5th century, Bible, 1 Kings 18.33–34, 38

Translation by New English Translation of the Septuagint
And he piled up the firewood on the altar that he made and cut the whole burnt offering in pieces and laid it on the firewood and piled it on the altar. And he said, “Take for me four jars of water, and pour it on the whole burnt offering and on the firewood” […] And fire from the Lord fell from heaven and consumed the whole burnt offering and the firewood and the water that was in the thaala and the stones, and the fire licked up the dust.

[…] ասէ աղուէսն ընդ ագռաւն, թէ ձայնդ աղեկ է՝ այոյ․ զամենայն տեղիքդ յաւել ունիս թագաւորութեան․ ապայ խելք բնաւ ոչ ունիս դու․ ա․ շերտ (var. մեկ շերդ) պանիր ոչ կարացիր պահել դու, զի արդ կարես պահել զթագաւորութիւն։
[…] asē aġuēsn ənd agṙawn, tʻē jaynd aġek ē, ayoy; zamenayn teġikʻd yawel unis tʻagaworutʻean; apay xelkʻ bnaw očʻ unis du; a; šert (var. mek šerd) panir očʻ karacʻir pahel du, zi ard kares pahel ztʻagaworutʻiwn.

12–13th century, Vardan Aygekcʻi, Žołovacʻoykʻ aṙakacʻ Vardanay [Collections of Fables of Vardan]

Then the fox says to the crow: "Yes, you have a good voice, and you have more than enough reason to reign; only you have absolutely no brains: you could not keep one slice of cheese, and how will you be able to keep the kingdom?"

[…] և ասէ աղուէսն գաղտ ի մարդն, թէ ինձ .Բ. շերտ պանիր բեր, որ քեզ լաւ դատաստան անեմ […]
[…]ew asē aġuēsn gaġt i mardn, tʻē inj .B. šert panir ber, or kʻez law datastan anem[…]

[…] and the fox secretly says to the man: "Bring me two slices of cheese, so I will adjudicate in your favour" […]


կանայք

head

կանայք • (kanaykʻ)


կեր

ker (romanization)
կեր (nominative singular)
կերք (nominative plural)
կերոյ (genitive singular)
կերոց (genitive plural)
կերոյ (dative singular)
կերոց (dative plural)
կեր (accusative singular)
կերս (accusative plural)
կերոյ (ablative singular)
կերոց (ablative plural)
կերով (instrumental singular)
կերովք (instrumental plural)
կեր (locative singular)
կերս (locative plural)

Armenian: կեր (ker)

From Proto-Indo-European *gʷorh₃-o-, from *gʷerh₃-. The aorist stem կեր- (ker-) and the combining form -կեր (-ker) of ուտեմ (utem, “to eat”) are of the same origin. The -e- of the Armenian noun may have been taken from this verb.

կեր առնուլ

կեր լինել

կեր լինել սուսերի

կեր արկանել

կեր լինել

to allow, to let itself to be decoyed or allured


կուր

կուր • (kur)

xcl-noun

կուր • (kur)

kur (romanization)
կուր (nominative singular)
կուրք (nominative plural)
կրի (genitive singular)
կրաց (genitive plural)
կրի (dative singular)
կրաց (dative plural)
կուր (accusative singular)
կուրս (accusative plural)
կրէ (ablative singular)
կրաց (ablative plural)
կրաւ (instrumental singular)
կրաւք = կրօք (krawkʻ = krōkʻ) (instrumental plural)
կրի (locative singular)
կուրս (locative plural)

xcl-decl-noun

կրաւք = կրօք

→ Armenian: կուր (kur)

desc

⇒ Armenian: կուրիկ (kurik, “a wooden bowl used as a measure”) (Hamshen), կուռիկ (kuṙik, “a kind of waterpot”) (Erzurum)

→ Turkish: gurik

The origin is uncertain. Usually considered an inheritance from Proto-Indo-European *guh₁-ro/eh₂- from the root *gew- (“to bend”) and cognate with Ancient Greek γῦρος (gûros, “ring, circle”), γυρός (gurós, “round”), Old Armenian կոր (kor, “curved”). Awgerean compares with Persian کر (korr, “sandy ground where water collects and filters itself clear; well; small cistern or reservoir; Babylonian dry measure of six ass-loads or sixty قفیز (qafiz)”), which is from Arabic كُرّ (kurr, “dry measure”). Compare also Arabic قُرْقُور (qurqūr), Classical Syriac ܩܪܩܘܪܐ (qarqūrā), Ancient Greek κέρκουρος (kérkouros), denoting various kinds of boats and ships. See also կրիայ (kriay).

cog

sandy ground where water collects and filters itself clear; well; small cistern or reservoir; Babylonian dry measure of six ass-loads or sixty <i class="Arab fa-Arab mention" lang="fa">قفیز</i> (qafiz)


կուր

head

կուր • (kur)

xcl-noun

կուր • (kur)


եկ

ek (romanization)
եկ (nominative singular)
եկք (nominative plural)
եկի (genitive singular)
եկաց (genitive plural)
եկի (dative singular)
եկաց (dative plural)
եկ (accusative singular)
եկս (accusative plural)
եկէ (ablative singular)
եկաց (ablative plural)
եկաւ (instrumental singular)
եկաւք = եկօք (ekawkʻ = ekōkʻ) (instrumental plural)
եկի (locative singular)
եկս (locative plural)
եկ (nominative singular)
եկք (nominative plural)
եկի (genitive singular)
եկից (genitive plural)
եկի (dative singular)
եկից (dative plural)
եկ (accusative singular)
եկս (accusative plural)
եկէ (ablative singular)
եկից (ablative plural)
եկիւ (instrumental singular)
եկիւք (instrumental plural)
եկի (locative singular)
եկս (locative plural)

xcl-decl-noun

եկաւք = եկօք

Armenian: եկ (ek)

From the root եկ- (ek-), which fills part of the conjugation of գամ (gam). See there for more.

ի վերայ եկք


ինչ

head

ինչ • (inčʻ)

xcl-noun

ինչ • (inčʻ)

inčʻ (romanization)
ինչ (nominative singular)
ինչք (nominative plural)
ընչի (genitive singular)
ընչից (genitive plural)
ընչի (dative singular)
ընչից (dative plural)
ինչ (accusative singular)
ինչս (accusative plural)
ընչէ (ablative singular)
ընչից (ablative plural)
ընչիւ (instrumental singular)
ընչիւք (instrumental plural)
ընչի (locative singular)
ինչս (locative plural)

Armenian: ինչ (inčʻ), ինչք (inčʻkʻ)

→ Georgian: ინჩი (inči)

արկանել յընչից

to despoil or deprive of one's possessions

(usually in the plural) property, fortune, substance, possessions; riches, effects, goods and chattels; estate, domain


բոլոր

bolor (romanization)
բոլոր (nominative singular)
բոլորք (nominative plural)
բոլորոյ (genitive singular)
բոլորոց (genitive plural)
բոլորոյ (dative singular)
բոլորոց (dative plural)
բոլոր (accusative singular)
բոլորս (accusative plural)
բոլորոյ (ablative singular)
բոլորոց (ablative plural)
բոլորով (instrumental singular)
բոլորովք (instrumental plural)
բոլոր (locative singular)
բոլորս (locative plural)
բոլոր (nominative singular)
բոլորք (nominative plural)
բոլորի (genitive singular)
բոլորից (genitive plural)
բոլորի (dative singular)
բոլորից (dative plural)
բոլոր (accusative singular)
բոլորս (accusative plural)
բոլորէ (ablative singular)
բոլորից (ablative plural)
բոլորիւ (instrumental singular)
բոլորիւք (instrumental plural)
բոլորի (locative singular)
բոլորս (locative plural)

desc

Armenian: բոլոր (bolor), բոլորք (bolorkʻ)

From Proto-Indo-European *bʰol-, o-grade of *bʰel- (“to blow, grow, swell”) + -որ (-or); cognates include Ancient Greek φαλλός (phallós), Old Irish ball (“body part”), Latin follis and English bull. Related to բեղուն (bełun), բողջ (boġǰ), պլոր (plor) and perhaps բլուր (blur).


որոշ

head

որոշ • (oroš)

xcl-noun

որոշ • (oroš)

Armenian: որոշ (oroš)