հայ

hay (romanization)
հայ (nominative singular)
հայք (nominative plural)
հայոյ (genitive singular)
հայոց (genitive plural)
հայոյ (dative singular)
հայոց (dative plural)
հայ (accusative singular)
հայս (accusative plural)
հայոյ (ablative singular)
հայոց (ablative plural)
հայով (instrumental singular)
հայովք (instrumental plural)
հայ (locative singular)
հայս (locative plural)

The origin is disputed. The stem of the word is հայո- (hayo-), as evidenced by the o-type declension.
According to Diakonoff, the ethnonym derives from Proto-Armenian *hatiyos, *hatyos, from Urartian 𒆳𒄩𒀀𒋼 (ᴷᵁᴿḫa-a-te /Ḫāti, Hate/, “the land of Hittites”); compare Hittite 𒄩𒋾 (ḫa-ti /Ḫatti/). This name was given by Urartians to all lands west of the Euphrates, including the territory around Malatya occupied by Proto-Armenians. When the Urartians were assimilated among the Proto-Armenians, they took over their Indo-European language and called themselves by the same name of the “Hittites”.
On the other hand, Martirosyan connects հայ (hay) with the country name Hayaša- and derives both from Proto-Indo-European *h₂éyos (“metal”). He explains Hayaša- as “the land of metal or iron” and հայ (hay) as “inhabitant of the land of metal or iron”. Hayasa, located on the north-western corner of historical Armenia, was famous for metalworking. The connection with Hayasa is repudiated by Kitazumi, pointing out that the Hittite word is attested over twenty times and written in such ways that it can only be read Ḫayaša- but with the sound inventory of Old Armenian an anlauting խ- (x-) would represent a better fit.
An old proposal derives the word from Proto-Indo-European *pótis (“lord, master”), but a Proto-Indo-European *po- would yield Old Armenian ո- (o-): compare ոտն (otn).
Armenian tradition connects the word with the nation's legendary eponym Հայկ (Hayk).
For the other names of the Armenians see Old Persian 𐎠𐎼𐎷𐎡𐎴 (a-r-mi-i-n /Armina/), Old Georgian სომეხი (somexi) and Northern Kurdish file.

unk

disputed

cog

հայք


կաղնի

head

կաղնի • (kałni)

xcl-noun

կաղնի • (kałni)

kałni (romanization)
կաղնի (nominative singular)
կաղնիք (nominative plural)
կաղնւոյ (genitive singular)
կաղնեաց (genitive plural)
կաղնւոյ (dative singular)
կաղնեաց (dative plural)
կաղնի (accusative singular)
կաղնիս (accusative plural)
կաղնւոյ (ablative singular)
կաղնեաց (ablative plural)
կաղնեաւ (instrumental singular)
կաղնի (locative singular)
կաղնիս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաղնեաւք = կաղնեօք

the genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">կաղնոյ</i> (kałnoy)

Armenian: կաղնի (kaġni)

գետնի կաղնի

Corylus avellana
Corylus avellana#Translingual


կարմիր

karmir (romanization)
կարմիր (nominative singular)
կարմիրք (nominative plural)
կարմրոյ (genitive singular)
կարմրոց (genitive plural)
կարմրոյ (dative singular)
կարմրոց (dative plural)
կարմիր (accusative singular)
կարմիրս (accusative plural)
կարմրոյ (ablative singular)
կարմրոց (ablative plural)
կարմրով (instrumental singular)
կարմրովք (instrumental plural)
կարմիր (locative singular)
կարմիրս (locative plural)
կարմիր (nominative singular)
կարմիրք (nominative plural)
կարմրի (genitive singular)
կարմրաց (genitive plural)
կարմրի (dative singular)
կարմրաց (dative plural)
կարմիր (accusative singular)
կարմիրս (accusative plural)
կարմրէ (ablative singular)
կարմրաց (ablative plural)
կարմրաւ (instrumental singular)
կարմրի (locative singular)
կարմիրս (locative plural)

կարմրաւք = կարմրօք

Armenian: կարմիր (karmir)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (klmyr /karmīr/, “red, crimson”), Sogdian [script needed] (krmʾyr /karmīr, kərmīr/, “red”), Sanskrit किर्मीर (kirmīra, “a variegated color”) and Hebrew כרמיל (karmīl, “crimson, carmine”), an Iranian borrowing. Ultimately from Proto-Indo-Iranian *kŕ̥miš (“worm”). Compare որդան կարմիր (ordan karmir).

cog

կարմիր:


նետ

net (romanization)
նետ (nominative singular)
նետք (nominative plural)
նետի (genitive singular)
նետից (genitive plural)
նետի (dative singular)
նետից (dative plural)
նետ (accusative singular)
նետս (accusative plural)
նետէ (ablative singular)
նետից (ablative plural)
նետիւ (instrumental singular)
նետիւք (instrumental plural)
նետի (locative singular)
նետս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: նետ (net)
Armenian: նետ (net)

From Proto-Indo-European *nedo- (“reed”). Certain kinds of reeds were used for the making of arrowshafts. Cognate with Sanskrit नड (naḍá), Middle Persian nʾd (nāy, “reed, cane; tube, pipe, flute, clarion”) and Hittite [script needed] (nāta-, “reed, arrow, drinking straw”).

cog

նետս արձակել

to shoot an arrow, to discharge or let fly arrows

նետ օձ ― net ōj ― dart-snake, acontias, jaculum

նետ առ ի յԱստուածոյ


սպիտակ

spitak (romanization)
սպիտակ (nominative singular)
սպիտակք (nominative plural)
սպիտակի (genitive singular)
սպիտակաց (genitive plural)
սպիտակի (dative singular)
սպիտակաց (dative plural)
սպիտակ (accusative singular)
սպիտակս (accusative plural)
սպիտակէ (ablative singular)
սպիտակաց (ablative plural)
սպիտակաւ (instrumental singular)
սպիտակի (locative singular)
սպիտակս (locative plural)

xcl-decl-noun

սպիտակաւք = սպիտակօք

Armenian: սպիտակ (spitak)

A Middle Iranian borrowing. Compare Middle Persian spytk' (spēdag, “white (of egg, etc.)”), Persian سپیده (sapêda, “whiteness; the white of the eye; the dawn; the white of an egg”) / سفیده (sefide), Sogdian [script needed] (ʾspʾytʾk, “white”), Old Georgian სპეტაკი (sṗeṭaḳi, “white”) (from Iranian). See Persian سفید (safid, “white”) for more.

cog

Ընդհանուր սպիտակն ոչ կարէ ի ձեան բաղկանալ։

6th century, Dawitʻ Anyałtʻ, Sahmankʻ imastasirutʻeanʻ [Definitions of Philosophy]

Əndhanur spitakn očʻ karē i jean bałkanal.

[…] և սնգուրեցաւ յերփնաներկս, և լուսաւորեաց զճակատն սպիտակաւ […]
[…] ew sngurecʻaw yerpʻnanerks, ew lusaworeacʻ zčakatn spitakaw […]

5th century, Aphrahat, Zgōn [Demonstrations] 19


կատու

head

կատու • (katu)

xcl-noun

կատու • (katu)

katu (romanization)
կատու (nominative singular)
կատուք (nominative plural)
կատուոյ (genitive singular)
կատուոց (genitive plural)
կատուոյ (dative singular)
կատուոց (dative plural)
կատու (accusative singular)
կատուս (accusative plural)
կատուոյ (ablative singular)
կատուոց (ablative plural)
կատուով (instrumental singular)
կատուովք (instrumental plural)
կատու (locative singular)
կատուս (locative plural)
կատու (nominative singular)
կատուք (nominative plural)
կատուի (genitive singular)
կատուաց (genitive plural)
կատուի (dative singular)
կատուաց (dative plural)
կատու (accusative singular)
կատուս (accusative plural)
կատուէ (ablative singular)
կատուաց (ablative plural)
կատուաւ (instrumental singular)
կատուաւք = կատուօք (katuawkʻ = katuōkʻ) (instrumental plural)
կատուի (locative singular)
կատուս (locative plural)

xcl-decl-noun

կատուաւք = կատուօք

Armenian: կատու (katu)

→ Avar: кету (ketu)

desc

→⇒ Georgian: კატა (ḳaṭa), კატუნი (ḳaṭuni)

→ Laz: კატუ (ǩaťu)

→ Mingrelian: კატუ (ḳaṭu)

→ Tabasaran: гату (gatu)

A Wanderwort related to Late Latin cattus (French chat), Byzantine Greek κάττα (kátta), English cat, Russian кот (kot), ко́шка (kóška), Welsh cath, Irish cat, Basque katu, Arabic قِطّ (qiṭṭ), Classical Syriac ܩܛܘ (qaṭṭu), Turkish kedi, etc. The immediate source of the Armenian is probably Classical Syriac ܩܛܘ (qaṭṭu).


կով

kov (romanization)
կով (nominative singular)
կովք (nominative plural)
կովու (genitive singular)
կովուց (genitive plural)
կովու (dative singular)
կովուց (dative plural)
կով (accusative singular)
կովս (accusative plural)
կովէ (ablative singular)
կովուց (ablative plural)
կովու (instrumental singular)
կովուք (instrumental plural)
կովու (locative singular)
կովս (locative plural)

Armenian: կով (kov)


խոզ

xoz (romanization)
խոզ (nominative singular)
խոզք (nominative plural)
խոզի (genitive singular)
խոզից (genitive plural)
խոզի (dative singular)
խոզից (dative plural)
խոզ (accusative singular)
խոզս (accusative plural)
խոզէ (ablative singular)
խոզից (ablative plural)
խոզիւ (instrumental singular)
խոզիւք (instrumental plural)
խոզի (locative singular)
խոզս (locative plural)
խոզ (nominative singular)
խոզք (nominative plural)
խոզի (genitive singular)
խոզաց (genitive plural)
խոզի (dative singular)
խոզաց (dative plural)
խոզ (accusative singular)
խոզս (accusative plural)
խոզէ (ablative singular)
խոզաց (ablative plural)
խոզաւ (instrumental singular)
խոզաւք = խոզօք (xozawkʻ = xozōkʻ) (instrumental plural)
խոզի (locative singular)
խոզս (locative plural)

xcl-decl-noun

խոզաւք = խոզօք

Armenian: խոզ (xoz)

→ Zazaki: xoz

The origin is uncertain. Compare Middle Persian [script needed] (HZWLYA) / [Book Pahlavi needed] (hwk' /xūk, xūg/), Persian خوک (xuk); Ancient Greek ὗς (hûs); Laz ღეჯი (ğeci), Mingrelian ღეჯი (ɣeǯi), Georgian ღორი (ɣori); Akkadian 𒄷𒍣𒊏 (ḫuzīru), Classical Syriac ܚܙܺܝܪܳܐ (ħzīrā); Old Armenian խոճկոր (xočkor).

խոզ մատակ

խոզ մալեալ

խոզ ծովային

հնդիկ խոզ

ցնկնիլ խոզի

ծնունդք խոզի

կաթնկեր խոզ

գոմք խոզից ― gomkʻ xozicʻ ― pig-sty

երամակ խոզից

միս խոզի

ապուխտ խոզի

խորխ խոզի

մորթ խոզի

խանչէ, գոհգոհէ, կնչէ, գրդայ, կռնչէ խոզ

xančʻē, gohgohē, knčʻē, grday, kṙnčʻē xoz

խոզի փուշ ― xozi pʻuš ― anagyris, bean-trefoil

խոզի մազ


կապիկ

kapik (romanization)
կապիկ (nominative singular)
կապիկք (nominative plural)
կապկի (genitive singular)
կապկաց (genitive plural)
կապկի (dative singular)
կապկաց (dative plural)
կապիկ (accusative singular)
կապիկս (accusative plural)
կապկէ (ablative singular)
կապկաց (ablative plural)
կապկաւ (instrumental singular)
կապկաւք = կապկօք (kapkawkʻ = kapkōkʻ) (instrumental plural)
կապկի (locative singular)
կապիկս (locative plural)

կապկաւք = կապկօք

Armenian: կապիկ (kapik)

From Middle Iranian *kapīk (“monkey”). Compare Middle Persian [script needed] (kpyk' /kabīg/, “monkey”), Persian کپی (kapi). Ultimately from Sanskrit कपि (kapí, “monkey”).


փիղ

head

փիղ • (pʻił)

xcl-noun

փիղ • (pʻił)

pʻił (romanization)
փիղ (nominative singular)
փիղք (nominative plural)
փղի (genitive singular)
փղաց (genitive plural)
փղի (dative singular)
փղաց (dative plural)
փիղ (accusative singular)
փիղս (accusative plural)
փղէ (ablative singular)
փղաց (ablative plural)
փղաւ (instrumental singular)
փղաւք = փղօք (pʻławkʻ = pʻłōkʻ) (instrumental plural)
փղի (locative singular)
փիղս (locative plural)

xcl-decl-noun

փղաւք = փղօք

→ Armenian: փիղ (pʻiġ) (learned)

From Middle Persian [script needed] (pyl /pīl/). See Akkadian 𒄠𒋛 (pīru) for more.


փետրվար

head

փետրվար • (pʻetrvar)

xcl-noun

փետրվար • (pʻetrvar)

pʻetrvar (romanization)
փետրվար (nominative singular)
փետրվարք (nominative plural)
փետրվարի (genitive singular)
փետրվարաց (genitive plural)
փետրվարի (dative singular)
փետրվարաց (dative plural)
փետրվար (accusative singular)
փետրվարս (accusative plural)
փետրվարէ (ablative singular)
փետրվարաց (ablative plural)
փետրվարաւ (instrumental singular)
փետրվարի (locative singular)
փետրվարս (locative plural)

xcl-decl-noun

փետրվարաւք = փետրվարօք

(post-Classical, dialectal) Alternative form of փեբրուարիոս (pʻebruarios)


մարտ

mart (romanization)
մարտ (nominative singular)
մարտք (nominative plural)
մարտի (genitive singular)
մարտից (genitive plural)
մարտի (dative singular)
մարտից (dative plural)
մարտ (accusative singular)
մարտս (accusative plural)
մարտէ (ablative singular)
մարտից (ablative plural)
մարտիւ (instrumental singular)
մարտիւք (instrumental plural)
մարտի (locative singular)
մարտս (locative plural)

Armenian: մարտ (mart)

From Proto-Indo-European *mr̥d-, grown from *merā-. Cognate with Sanskrit मृध (mṛdha, “fight, battle, war”), Avestan 𐬨𐬀𐬭𐬆𐬛- (marəd-, “to destroy”), Ancient Greek μάρναμαι (márnamai, “to fight, struggle”), Latin Mars (“the god of war”).

cog

ի մարտ պատերազմի պատրաստիլ

ելանել ի մարտ պատարազմի ի վերայ ուրուք

մարտ դնել, մղել ընդ ումեք, տալ մարտ պատերազմի ընդդէմ ուրուք

to give battle, to make war on, to wage war

mart dnel, młel ənd umekʻ, tal mart paterazmi ənddēm urukʻ

մարտ ընդ միմեանս հարկանել, մարտ եդեալ կռուել

mart ənd mimeans harkanel, mart edeal kṙuel

միշտ մարտիւ լինել ընդ ումեք

to be in perpetual hot water with, to he continually at war with

մարտ ի վերայ ուրուք յարուցանել, ի մարտ պատերազմի գրգռիլ

to incite to battle, to excite or create war against

mart i veray urukʻ yarucʻanel, i mart paterazmi grgṙil

մարտ պնտերազմի էր նոցա ընդ միմեանս վասն

mart pnterazmi ēr nocʻa ənd mimeans vasn

անագորոյն մարտիւ պատերազմաւ

by a bloody battle, by a sanguinary conflict

մարտն յերկոցունց կողմանց մնայր անպարտելի

martn yerkocʻuncʻ kołmancʻ mnayr anparteli


մարտ

Armenian: մարտ (mart)

From Ancient Greek Μάρτιος (Mártios), from Latin martius.


ապրիլ

april (romanization)
ապրիլ (nominative singular)
ապրիլք (nominative plural)
ապրիլի (genitive singular)
ապրիլից (genitive plural)
ապրիլի (dative singular)
ապրիլից (dative plural)
ապրիլ (accusative singular)
ապրիլս (accusative plural)
ապրիլէ (ablative singular)
ապրիլից (ablative plural)
ապրիլիւ (instrumental singular)
ապրիլիւք (instrumental plural)
ապրիլի (locative singular)
ապրիլս (locative plural)

Armenian: ապրիլ (april)

From Ancient Greek Ἀπρίλιος (Aprílios), from Latin Aprīlis.


մայիս

mayis (romanization)
մայիս (nominative singular)
մայիսք (nominative plural)
մայիսի (genitive singular)
մայիսից (genitive plural)
մայիսի (dative singular)
մայիսից (dative plural)
մայիս (accusative singular)
մայիսս (accusative plural)
մայիսէ (ablative singular)
մայիսից (ablative plural)
մայիսիւ (instrumental singular)
մայիսիւք (instrumental plural)
մայիսի (locative singular)
մայիսս (locative plural)

Armenian: մայիս (mayis)

From Ancient Greek Μάϊος (Máïos), from Latin maius.

առաջին օր մայիսի

ծաղկաքաղ լինել յառաջնում աւուր մայիսի

յամսեանն մայիսի


օգոստոս

head

օգոստոս • (ōgostos)

xcl-noun

օգոստոս • (ōgostos)

ōgostos (romanization)
օգոստոս (nominative singular)
օգոստոսք (nominative plural)
օգոստոսի (genitive singular)
օգոստոսից (genitive plural)
օգոստոսի (dative singular)
օգոստոսից (dative plural)
օգոստոս (accusative singular)
օգոստոսս (accusative plural)
օգոստոսէ (ablative singular)
օգոստոսից (ablative plural)
օգոստոսիւ (instrumental singular)
օգոստոսիւք (instrumental plural)
օգոստոսի (locative singular)
օգոստոսս (locative plural)
օգոստոս (nominative singular)
օգոստոսք (nominative plural)
օգոստեայ (genitive singular)
օգոստեաց (genitive plural)
օգոստեայ (dative singular)
օգոստեաց (dative plural)
օգոստոս (accusative singular)
օգոստոսս (accusative plural)
օգոստեայ (ablative singular)
օգոստեաց (ablative plural)
օգոստեաւ (instrumental singular)
օգոստոս (locative singular)
օգոստոսս (locative plural)

xcl-decl-noun

օգոստեաւք = օգոստեօք

Armenian: օգոստոս (ōgostos)

The original spelling is աւգոստոս (awgostos), borrowed from Ancient Greek Αὔγουστος (Aúgoustos), from Latin augustus.


սեպտեմբեր

september (romanization)
սեպտեմբեր (nominative singular)
սեպտեմբերք (nominative plural)
սեպտեմբերի (genitive singular)
սեպտեմբերից (genitive plural)
սեպտեմբերի (dative singular)
սեպտեմբերից (dative plural)
սեպտեմբեր (accusative singular)
սեպտեմբերս (accusative plural)
սեպտեմբերէ (ablative singular)
սեպտեմբերից (ablative plural)
սեպտեմբերիւ (instrumental singular)
սեպտեմբերիւք (instrumental plural)
սեպտեմբերի (locative singular)
սեպտեմբերս (locative plural)

սեպտեմբերիւք

desc

Armenian: սեպտեմբեր (september), սեկտեմբեր (sektember) — dialectal

From Ancient Greek Σεπτέμβριος (Septémbrios), from Latin september. The dialectal սեկտեմբեր (sektember) arose under the influence of հոկտեմբեր (hoktember, “October”), դեկտեմբեր (dektember, “December”).


հոկտեմբեր

hoktember (romanization)
հոկտեմբեր (nominative singular)
հոկտեմբերք (nominative plural)
հոկտեմբերի (genitive singular)
հոկտեմբերից (genitive plural)
հոկտեմբերի (dative singular)
հոկտեմբերից (dative plural)
հոկտեմբեր (accusative singular)
հոկտեմբերս (accusative plural)
հոկտեմբերէ (ablative singular)
հոկտեմբերից (ablative plural)
հոկտեմբերիւ (instrumental singular)
հոկտեմբերիւք (instrumental plural)
հոկտեմբերի (locative singular)
հոկտեմբերս (locative plural)

xcl-decl-noun

հոկտեմբերիւք

Armenian: հոկտեմբեր (hoktember)

From Ancient Greek Ὀκτώβριος (Oktṓbrios), Ὀκτώμβριος (Oktṓmbrios), from Latin Octōber. The form is influenced by the names of the months սեպտեմբեր (september), նոյեմբեր (noyember), դեկտեմբեր (dektember).


նոյեմբեր

noyember (romanization)
նոյեմբեր (nominative singular)
նոյեմբերք (nominative plural)
նոյեմբերի (genitive singular)
նոյեմբերից (genitive plural)
նոյեմբերի (dative singular)
նոյեմբերից (dative plural)
նոյեմբեր (accusative singular)
նոյեմբերս (accusative plural)
նոյեմբերէ (ablative singular)
նոյեմբերից (ablative plural)
նոյեմբերիւ (instrumental singular)
նոյեմբերիւք (instrumental plural)
նոյեմբերի (locative singular)
նոյեմբերս (locative plural)

desctree

Armenian: նոյեմբեր (noyember)
→ Georgian: ნოემბერი (noemberi)

The beginning from Ancient Greek Νοέμβριος (Noémbrios), the ending directly from Latin November.


դեկտեմբեր

dektember (romanization)
դեկտեմբեր (nominative singular)
դեկտեմբերք (nominative plural)
դեկտեմբերի (genitive singular)
դեկտեմբերից (genitive plural)
դեկտեմբերի (dative singular)
դեկտեմբերից (dative plural)
դեկտեմբեր (accusative singular)
դեկտեմբերս (accusative plural)
դեկտեմբերէ (ablative singular)
դեկտեմբերից (ablative plural)
դեկտեմբերիւ (instrumental singular)
դեկտեմբերիւք (instrumental plural)
դեկտեմբերի (locative singular)
դեկտեմբերս (locative plural)

xcl-decl-noun

դեկտեմբերիւք

Armenian: դեկտեմբեր (dektember)

From earlier *դեկեմբեր (*dekember), from Latin December. The -տ- (-t-) was inserted analogically under the influence of սեպտեմբեր (september) and հոկտեմբեր (hoktember).


ժամ

žam (romanization)
ժամ (nominative singular)
ժամք (nominative plural)
ժամու (genitive singular)
ժամուց (genitive plural)
ժամու (dative singular)
ժամուց (dative plural)
ժամ (accusative singular)
ժամս (accusative plural)
ժամէ (ablative singular)
ժամուէ (ablative singular)
ժամուց (ablative plural)
ժամու (instrumental singular)
ժամուք (instrumental plural)
ժամու (locative singular)
ժամս (locative plural)
ժամ (nominative singular)
ժամք (nominative plural)
ժամի (genitive singular)
ժամաց (genitive plural)
ժամի (dative singular)
ժամաց (dative plural)
ժամ (accusative singular)
ժամս (accusative plural)
ժամէ (ablative singular)
ժամաց (ablative plural)
ժամաւ (instrumental singular)
ժամաւք = ժամօք (žamawkʻ = žamōkʻ) (instrumental plural)
ժամի (locative singular)
ժամս (locative plural)

ժամէ, ժամուէ

ժամաւք = ժամօք

Armenian: ժամ (žam)

Udi: жамукӏал (žamuḳal)

→ Old Georgian: ჟამი (žami)

Middle Georgian: ჟამი (žami)

Georgian: ჟამი (žami)

→ Mingrelian: ჟამი (žami)

Back-formation from ժաման (žaman), where the ending was wrongly interpreted as the suffix -ան (-an). Compare also Central Kurdish ژەم (jem, “meal”). The meaning of “church” in popular speech developed from “time” → “time of divine service” → “the place of divine service, church”; the similarity with Arabic جامع (jāmiʕ, “mosque”), Turkish cami is coincidental.

առաջին ժամ եւ կէս

կէս ժամ

քառորդ մի ժամու

վրան/խորան ժամու

միջին ժամ

աստեղական ժամ

արեւային ժամ

ճշմարիտ ժամ

հնչել երկրոդ ժամու

քանի՞ են ժամք

ժամ է երկրորդ

ժամք երկու եւ վայրկեանք տասն

երկու ժամք եւ քառորդ մի

ժամք երկու եւ վարկեանք քսան

ժամք երկու եւ կէս

ժամք երկու եւ վայրկեանք յիսուն

ժամք երկու քառորդաւ ընդհատ

ժամք երկու եւ վայրկեանք քառասուն

զերրորդ ժամու

ի վեցերորդ ժամու առաւօտուն

at six (o'clock) in the morning, or at six AM

յեօթն ժամու յետ միջօրէի

at seven in the afternoon, or at seven PM

ի սմին իսկ ժամու/պահու

յամենայն ժամու, յորում եւ է ժամու

ի նշանակեալ ժամու/պահու

ամենայն ժամուց են նորա գործք

every hour of his time has its appointed task

ի ժամս պարապոյ իմոյ, ի ժամս զբօսանց

ժամ բարեպատեհ

ժամու, ի ժամու, ի դէպ ժամու

in time, in good time, at the proper time

ժամ առնել, դնել, տալ

to appoint an hour, a time, to fix a day

ժամ է

այլում ժամու եւ ժամանակի սպասել

to wait better times, or for a more favorable occasion

բազում ժամս ընդ իմն հանել

ժամ հարկանել

յամենայն ժամ

ժամ ի ժամ

ժամ ի առնել, սահմանել

to put off from time to time, to spin out, to prolong

ժամ ի ժամէ, ժամէ ի ժամ

at every moment, hourly, from hour to hour

առ ժամ մի, ընդ ժամս, առ ժամս

at present, for the moment, now, provisionally

ժամս ժամս, ընդ ժամս ժամս, ժամս ընդ ժամս

from time to time, now and then, sometimes

յառաջ քան զժամն

եկեալ հասանէր ժամ

ժամ ճաշոյն

ժամ ճաշոյ է

զօգուտ ժամս, ի բազում ժամս, ժամս ձիգս, ցմեծ ժամս

for hours together, whole hours, hours at a time, along time

zōgut žams, i bazum žams, žams jigs, cʻmec žams

հասանել ժամու կնոջ

to he near delivery or childbirth; to be near her time

յետին ժամ

ժամ առնուլ, գտանել

to take occasion, to find time, or opportunity

յորժամ ժամ լինիցի

ըստ ժամուն պիտոյից

according to circumstances, seasonableness

ի ժամու եւ տարաժամու ― i žamu ew taražamu ― seasonably and unseasonably

(astrology) horoscope, nativity, ascendant

ժամ առնել

(Christianity) canonical hours, divine service


օր

ōr (romanization)
օր (nominative singular)
աւուրք (nominative plural)
աւուր (genitive singular)
աւուրց (genitive plural)
աւուր (dative singular)
աւուրց (dative plural)
օր (accusative singular)
աւուրս (accusative plural)
օրէ (ablative singular)
աւուրց (ablative plural)
աւուրբ (instrumental singular)
աւուրբք (instrumental plural)
աւուր (locative singular)
աւուրս (locative plural)

Armenian: օր (ōr)

The original spelling is աւր (awr), from Proto-Armenian *aʷmur, from *amur, from Proto-Indo-European *h₂eh₃m-ōr (“heat”). The only cognate is Homeric Ancient Greek ἦμαρ (êmar, “day”).

արգոյ օր

օր գործոյ

օր տօնի

օր ծննդոց

օր հանդիսի

ուտիք օր

օր պահոց ― ōr pahocʻ ― fastday

օր մոխրոց

տօն աւուրց յաւուրս

գեղեցիկ, գեղածիծաղ օր

բարենշան, երջանիկ, երանաւէտ օր

չարագուշակ օր

այս/զայս օր

օր ընդ մէջ, օր ընդ օրն

օր յօրէ

օր ընդ օրէ

quotidian; day by day, daily, every day, more and more

օր աւուր, աւուր աւուր, աւուրց յաւուրս

առ օրին, նոյն օրին

the same day, in the same day, presently, soon

զօրն ցերեկ, զօրն ողջոյն, զօրն ի բուն

all day, all daylong, during the livelong day, from morning till night

զոր ամենայն

մինչեւ ցօր հասարակ

աւուրն

յաւուր միում, ի միում աւուրց, օր մի

one day, a day, one fine day, some fine day

յերկրորդում աւուր

ի միում աւուր

հետեւեալ օրն

յետ երկուց աւուրց

յերիր աւուր

ի նմին իսկ աւուր

ի նմին իսկ աւուրս

յօրէ յառաջնմէ

զամենայն աւուրս

յաւուրս յետինս

որ օր

զաւուրս

միով օրով

օր ի յօր/օր յօր առնել

to put off from day to day, to procrastinate, to defer, to delay

օր սահմանել

կալ զօրս ցերեկ դատարկ

to waste the day, to remain idle all day

համարել զաւուրս

մեռանել լի աւուրբք

շրջել աւուրն

բառնալ զծանրութիւն աւուրն

դեռ աւուր շատ կայ

մինչ աւուր կայ

զամենայն աւուրս կենաց իւրոց

երկայնին աւուրք

կարճին աւուրք

երեք ժամ է աւուրն

ոչ յետ բազում ինչ աւուրց

տային նմա աւուրն նկանակ մի

day (24 hours); daytime (the period from sunrise till sunset)

յաւուրս մեր

յաւուրսն յայնոսիկ

յաւուրս նորա


շաբաթ

head

շաբաթ • (šabatʻ)

xcl-noun

շաբաթ • (šabatʻ)

šabatʻ (romanization)
շաբաթ (nominative singular)
շաբաթք (nominative plural)
շաբաթու (genitive singular)
շաբաթուց (genitive plural)
շաբաթու (dative singular)
շաբաթուց (dative plural)
շաբաթ (accusative singular)
շաբաթս (accusative plural)
շաբաթէ (ablative singular)
շաբաթուց (ablative plural)
շաբաթու (instrumental singular)
շաբաթուք (instrumental plural)
շաբաթու (locative singular)
շաբաթս (locative plural)

Armenian: շաբաթ (šabatʻ)

desctree

→ Old Georgian: შაბათი (šabati), შაფათი (šapati)
Georgian: შაბათი (šabati)
→ Adyghe: шэмбэт (šɛmbɛt)
→ Bats: შაბათ (šabat)
→ Chechen: шот (šot)
→ Ingush: шоатта (šoatta)
→ Mingrelian: შაბათი (šabati)
→ Kabardian: щэбэт (śɛbɛt)

From Classical Syriac ܫܒܬܐ (šabbəṯāʼ). Doublet of սաբբատ (sabbat).

պղծել զշաբաթ

շաբաթ շաբաթուց

շաբաթ ի շաբաթէ

խտրանք շաբաթու ― xtrankʻ šabatʻu ― sabbatism

ըստ շաբաթու ճանապարհի

a sabbath day's journey (2000 cubits, i. e. about a mile)

շաբաթու ― šabatʻu ― on the sabbath-day

աւագ, մեծ շաբաթ

աւագ շաբաթ

շաբաթէ ի շաբաթ, ի շաբաթու շաբաթու

վարձել ի շաբաթս


ամիս

amis (romanization)
ամիս (nominative singular)
ամիսք (nominative plural)
ամսոյ (genitive singular)
ամսոց (genitive plural)
ամսոյ (dative singular)
ամսոց (dative plural)
ամիս (accusative singular)
ամիսս (accusative plural)
ամսոյ (ablative singular)
ամսոց (ablative plural)
ամսով (instrumental singular)
ամսովք (instrumental plural)
ամիս (locative singular)
ամիսս (locative plural)

xcl-decl-noun

there is a more archaic genitive/dative ամսեան (amsean), whence the locative յամսեան (yamsean)

Armenian: ամիս (amis)

From Proto-Indo-European *mḗh₁n̥s (“moon; month”). The initial ա- (a-) is an original Armenian development due to association with ամ (am, “year”). The deviant genitive-dative-locative ամսեան (amsean) has been explained as an adjective formation in Proto-Indo-European *-ih₃no- with the basic meaning “monthly”.

inh

ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ

առաջին օր ամսոյ

ի սկիզբն ամսեան

ի վերջ ամսոյ

ի մէջ կոյս ամսեան


տարի

tari (romanization)
տարի (nominative singular)
տարիք (nominative plural)
տարւոյ (genitive singular)
տարեաց (genitive plural)
տարւոյ (dative singular)
տարւոջ (dative singular)
տարեաց (dative plural)
տարի (accusative singular)
տարիս (accusative plural)
տարւոյ (ablative singular)
տարւոջ (ablative singular)
տարւոջէ (ablative singular)
տարեաց (ablative plural)
տարեաւ (instrumental singular)
տարեաւք = տարեօք (tareawkʻ = tareōkʻ) (instrumental plural)
տարւոջ (locative singular)
տարիս (locative plural)

xcl-decl-noun

տարւոյ, տարւոջ

տարւոյ, տարւոջ, տարւոջէ

տարեաւք = տարեօք

note the irregular dative/ablative/locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-ոջ</i> (-oǰ)

Armenian: տարի (tari), տարիք (tarikʻ)

→⇒ Old Georgian: ტარიგი (ṭarigi)

The origin is unknown.
Ačaṙean rejects all proposals and leaves the origin open.
J̌ahukyan 1987 derives from Akkadian 𒁕𒌷 (/dārītu/, “a long time; perpetuity, eternity”), which is related to Egyptian tr (“time, season”) and the Semitic source of դար (dar), but in 2010 considers the connection doubtful.
Olsen remarks that the word has no accepted etymology and tentatively adduces Ancient Greek δῶρον (dôron, “hand's breadth, palm, as a measure of length”), δάριν (dárin, “span”), implying a common origin for the Armenian and Greek words with a semantic development in Armenian like the one found in English “span of time”.

unk

unknown

cog

պարականոն տարի

տարւոջէ ի տարի, տարւոյ տարւոյ, տարւոյ տարի

annually, yearly, year by year, every year

tarwoǰē i tari, tarwoy tarwoy, tarwoy tari

ի տարւոջ


բերան

beran (romanization)
բերան (nominative singular)
բերանք (nominative plural)
բերանոյ (genitive singular)
բերանոց (genitive plural)
բերանոյ (dative singular)
բերանոց (dative plural)
բերան (accusative singular)
բերանս (accusative plural)
բերանոյ (ablative singular)
բերանոց (ablative plural)
բերանով (instrumental singular)
բերանովք (instrumental plural)
բերանի (locative singular)
բերան (locative singular)
բերանս (locative plural)
բերան (nominative singular)
բերանք (nominative plural)
բերանի (genitive singular)
բերանաց (genitive plural)
բերանի (dative singular)
բերանաց (dative plural)
բերան (accusative singular)
բերանս (accusative plural)
բերանէ (ablative singular)
բերանաց (ablative plural)
բերանաւ (instrumental singular)
բերանի (locative singular)
բերանս (locative plural)

xcl-decl-noun

բերանի, բերան

բերանաւք = բերանօք

Armenian: բերան (beran)

From Proto-Indo-European *bʰer-ano-, from *bʰerH- (“to bore, pierce”), the “mouth” being perceived as a “hole, opening”; cognates include Lithuanian burnà (“mouth”), Ancient Greek φάρυγξ (phárunx, “throat”), Latin frūmen (“larynx, throat”), Old Norse barki (“throat, windpipe”), Bulgarian бърна (bǎrna, “lip”).

cog

ի բերան, ի բերանոյ

ի բերան գիտել, ուսանել, առնուլ, ունել

աղաղակէր ամենայն բերան

every one or body cried out, all the people cried out

բերան ժողովոյն

նա եղիցի քեզ բերան

ի բերանս լինել, հարկանիլ, տապալիլ, բերան ի վայր անկանիլ

i berans linel, harkanil, tapalil, beran i vayr ankanil

բերան ի բերան

գոյժ ի բերան առնուլ

երգս ի բերան առնուլ

ընդ մի բերան, ի միոջէ բերանոյ

բերան ի վայր, ի վերայ բերանոյ

ընդ բերան ածել

բանս ի բերան դնել

բերան գետոյ

բերանք ճրագաց

(figuratively) entrance, opening; narrow entrance of a harbour; orifice; defile; anus

բերան սրոյ

արկանել, կոտորել ի բերան սրոյ, հարկանել բերանով սուսերի

to kill with the sword, to put to the sword

arkanel, kotorel i beran sroy, harkanel beranov suseri

(figuratively) edge, blade (of a knife, sword, etc.)

ի բերան սովուն

ըստ բերան

ի բերանոյ ուրուք

գրել ինչ ի բերանոյ ուրուք

(figuratively) order, command; testimony


ոտք

head

ոտք • (otkʻ)


ձեռք

ձեռք • (jeṙkʻ)


ականջ

ականջ • (akanǰ)

xcl-noun

ականջ • (akanǰ)

akanǰ (romanization)
ականջ (nominative singular uncountable)
ականջի (genitive singular uncountable)
ականջի (dative singular uncountable)
ականջ (accusative singular uncountable)
ականջէ (ablative singular uncountable)
ականջիւ (instrumental singular uncountable)
ականջի (locative singular uncountable)
ականջք (nominative plural)
ականջաց (genitive plural)
ականջաց (dative plural)
ականջս (accusative plural)
ականջաց (ablative plural)
ականջս (locative plural)

xcl-decl-noun-unc

the singulars follow i-type declension
the instrumental can be o-type ականջով (akanǰov)
a plural instrumental ականջիւք (akanǰiwkʻ) is also attested

xcl-decl-noun-pl

ականջաւք = ականջօք

the plural follow i-a-type declension
a misspelled plural instrumental ականջովք (akanǰovkʻ) is attested
the genitive can be spelled ակընջաց (akənǰacʻ)

Armenian: ականջ (akanǰ)

Originally the dual of ունկն (unkn), from earlier *ագկանջ (*agkanǰ), from Proto-Indo-European *h₂(e/o)ws-kn̥-ih₁, from *h₂ṓws.

թմբուկ ականջաց

խնուլ զականջս

ուղղել զականջս

ասել, խօսել յականջս

ցաւ ականջաց

քչփորիկ ականջաց

գէջ ականջաց

ականջ ծովու

ականջ ձկան ― akanǰ jkan ― mussel

ձգել զականջ ուրուք

to pinch the ear of someone; to rub his ears


աչք

head

աչք • (ačʻkʻ) pl

xcl-noun

աչք • (ačʻkʻ) pl

ačʻkʻ (romanization)
աչք (nominative plural)
աչաց (genitive plural)
աչաց (dative plural)
աչս (accusative plural)
աչաց (ablative plural)
աչաւք = աչօք (ačʻawkʻ = ačʻōkʻ) (instrumental plural)
աչս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

աչաւք = աչօք

the genitive can be աչից (ačʻicʻ) post-classically
a dialectal plural աչեր (ačʻer) is also attested

From Proto-Indo-European *h₃(o)kʷih₁ (“both eyes”), dual of *h₃ókʷs (“eye”), + -ք (-kʻ).

inh

աչս արձակել՝ արկանել

ըստ աչս դատել

յաչս դնել

առ աչս հայել

յաչաց հանել

յաչաց ելանել

to be in disgrace, to lose the good graces of any one

առ աչօք ― aṙ ačʻōkʻ ― fantastical, fanciful, chimerical; visibly

առ աչօք ինչ տեսիլ, երեւոյթ

spectre, phantom, ghost; vision, illusion

կալ աչաց

թերաբաց աչք

յաչս դնել

աչք յարտասուս

զաչս ի վայր արկանել

ցաւ աչաց


արմունկ

head

արմունկ • (armunk)

xcl-noun

արմունկ • (armunk)

armunk (romanization)
արմունկ (nominative singular)
արմնկունք (nominative plural)
արմնկան (genitive singular)
արմնկանց (genitive plural)
արմնկան (dative singular)
արմնկանց (dative plural)
արմունկ (accusative singular)
արմնկունս (accusative plural)
արմնկանէ (ablative singular)
արմնկանց (ablative plural)
արմնկամբ (instrumental singular)
արմնկամբք (instrumental plural)
արմնկան (locative singular)
արմնկունս (locative plural)


ուս

us (romanization)
ուս (nominative singular)
ուսք (nominative plural)
ուսոյ (genitive singular)
ուսոց (genitive plural)
ուսոյ (dative singular)
ուսոց (dative plural)
ուս (accusative singular)
ուսս (accusative plural)
ուսոյ (ablative singular)
ուսոց (ablative plural)
ուսով (instrumental singular)
ուսովք (instrumental plural)
ուս (locative singular)
ուսս (locative plural)

Armenian: ուս (us)

ուս շինուածոց

զուսովք արկանել

ելանել ի յուս երիվարի

ուս դնել

բարձր ուսովք չափ ի վեր


կուրծք

kurckʻ (romanization)
կուրծք (nominative plural)
կրծից (genitive plural)
կրծից (dative plural)
կուրծս (accusative plural)
կրծից (ablative plural)
կրծիւք (instrumental plural)
կուրծս (locative plural)

Armenian: կուրծք (kurckʻ), կուրծ (kurc)

The root is կուրծ- (kurc-), of uncertain origin, + -ք (-kʻ).

պղնձեօք զկուրծսն տախտակեալ

մօտ առ կուրծս կալ

զկրծից հարկանել

զձեռն ի վերայ կրծից հանգուցանել

մաքրել զկուրծս

ուշ ի կուրծս անկանել, առնել

to reflect well on, to recollect, to remember


մազ

maz (romanization)
մազ (nominative singular)
մազք (nominative plural)
մազոյ (genitive singular)
մազոց (genitive plural)
մազոյ (dative singular)
մազոց (dative plural)
մազ (accusative singular)
մազս (accusative plural)
մազոյ (ablative singular)
մազոց (ablative plural)
մազով (instrumental singular)
մազովք (instrumental plural)
մազ (locative singular)
մազս (locative plural)
մազ (nominative singular)
մազք (nominative plural)
մազի (genitive singular)
մազից (genitive plural)
մազի (dative singular)
մազից (dative plural)
մազ (accusative singular)
մազս (accusative plural)
մազէ (ablative singular)
մազից (ablative plural)
մազիւ (instrumental singular)
մազիւք (instrumental plural)
մազի (locative singular)
մազս (locative plural)

Armenian: մազ (maz)

From Classical Syriac ܡܥܙܐ (maʿəzē, “hair”), originally referring to goat's hair and ultimately from Proto-West Semitic *maʕaz- (“goat”). In the Bible, մազ (maz) frequently refers to goat's hair.

մազիւ չափ

a hair's breadth farther; exactly, to a hair

ի մազէ ոչ վրիպիլ

Եւ ամենայն այր, առ որում գտանէր կապուտակ եւ ծիրանի եւ կարմիր մանեալ եւ բեհեզ եւ մազ այծեաց եւ մորթս խոյոց կարմիր ներկեալ եւ մորթս կապուտակեալս, բերէին:

Translation by King James Bible
And every man, with whom was found blue, and purple, and scarlet, and fine linen, and goats' hair, and red skins of rams, and badgers' skins, brought them.

Ew amenayn ayr, aṙ orum gtanēr kaputak ew cirani ew karmir maneal ew behez ew maz ayceacʻ ew mortʻs xoyocʻ karmir nerkeal ew mortʻs kaputakeals, berēin:


երեկ

From Proto-Indo-European *h₁régʷos (“darkness”). Related to երէկ (erēk, “yesterday”).

ընդ, առ երեկս

about or towards evening, at the close of day

յերեկս կոյս

դարձաւ օրն յերեկս

the daylight fades, the day wanes, the day is going down

որպէս/իբրեւ յերեկն եւ յեռանդն

ընդ երեկս է

յերեկս կոյս


կին

kin (romanization)
կին (nominative singular)
կանայք (nominative plural)
կնոջ (genitive singular)
կանանց (genitive plural)
կնոջ (dative singular)
կանանց (dative plural)
կին (accusative singular)
կանայս (accusative plural)
կնոջէ (ablative singular)
կանանց (ablative plural)
կանամբ (instrumental singular)
կնաւ (instrumental singular)
կանամբք (instrumental plural)
կնոջ (locative singular)
կանայս (locative plural)

xcl-decl-noun

կանամբ, կնաւ

These unusual forms are also attested: singular instrumental կնոջաւ (knoǰaw) and կնոջով (knoǰov) and plural genitive կնոջանց (knoǰancʻ).
The plural genitive-dative can be կանաց (kanacʻ)

Armenian: կին (kin)

Lexikon der indogermanischen Partikeln und Pronominalstämme

From Proto-Indo-European *gʷḗn. The genitive-dative plural կանանց (kanancʻ) is probably analogical after այր (ayr) : արանց (arancʻ). For the ending of կնոջ (knoǰ) see -ոջ (-oǰ). The plural կանայք (kanaykʻ) is often paralleled with Ancient Greek γυναικ- (gunaik-). For a discussion of the Armenian paradigm and the Greek parallel see the literature.

գեղեցիկ կին

նազելի կին

առաքինի կին

բարեպաշտ կին

ամօթղած կին

ողջախոհ կին

տգեղ կին

սոսկալի կին

զարդասէր կին

թեթեւամիտ կին

կամագնաց կին

փոփոխամիտ կին

լկտի կին

տռփոտ կին

կին մարդ

ազգ կանանց

թշնամի կանանց ― tʻšnami kanancʻ ― woman-hater

կին առնակին

շնորհ, գեղ կնոջ

մանկահասակ կին գեղեցիկ

կին խնամածու տան

կին այրասիրտ

հարկանիլ ի սէր կնոջ

to be enamoured, smitten, in love with a woman

պատրել, մոլորեցուցանել զկին

բռնադատել, ապականել զկին

կանանց տուն

հաւատարիմ կին

անհաւատարիմ կին

կին առնել, առնուլ

to take a wife, to wed, to marry, to take in marriage

կին լինել ումեք

կին ածել զդուստր ուրուք

կեալ ընդ կնոջ

ծանր նստել կնոջ

to be with child, pregnant, in the family way

եւ առ նմա մայր նորա կին յերկրէն եգիպտացւոց

and her mother gave him an Egyptian wife

ew aṙ nma mayr nora kin yerkrēn egiptacʻwocʻ

եւ եղեւ ինձ կին


մարդ

mard (romanization)
մարդ (nominative singular)
մարդք (nominative plural)
մարդոյ (genitive singular)
մարդոց (genitive plural)
մարդոյ (dative singular)
մարդոց (dative plural)
մարդ (accusative singular)
մարդս (accusative plural)
մարդոյ (ablative singular)
մարդոց (ablative plural)
մարդով (instrumental singular)
մարդովք (instrumental plural)
մարդ (locative singular)
մարդս (locative plural)

The dative/locative can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">մարդում</i> (mardum).

Armenian: մարդ (mard)

կին մարդ

Որդի Մարդոյ

Մարդ եւ Աստուած

բարի մարդ

գեղեցիկ մարդ

բարեսիրտ մարդ

մարդն անօրէնութեան ― mardn anōrēnutʻean ― Antichrist

յարգէ մարդ

մարդ ի մարդոյ

ամենայն մարդ

արժանի մարդոյ

անարժան մարդոյ ― anaržan mardoy ― unmanly

ի բաց մերկանալ զմարդն հին

մարդ առ մարդ կուտակիլ

to crowd or rush together, to press, to throng

արար Աստուած զմարդն ի պատկեր իւր

ի բարեբաստութիւն մարդոյս


եղբայր

head

եղբայր • (ełbayr)

xcl-noun

եղբայր • (ełbayr)

ełbayr (romanization)
եղբայր (nominative singular)
եղբարք (nominative plural)
եղբօր = եղբաւր (ełbōr = ełbawr) (genitive singular)
եղբարց (genitive plural)
եղբօր = եղբաւր (ełbōr = ełbawr) (dative singular)
եղբարց (dative plural)
եղբայր (accusative singular)
եղբարս (accusative plural)
եղբօրէ = եղբաւրէ (ełbōrē = ełbawrē) (ablative singular)
եղբարց (ablative plural)
եղբարբ (instrumental singular)
եղբարբք (instrumental plural)
եղբօր = եղբաւր (ełbōr = ełbawr) (locative singular)
եղբարս (locative plural)

xcl-decl-noun

եղբօր = եղբաւր

եղբօր = եղբաւր

եղբօրէ = եղբաւրէ

եղբօր = եղբաւր

desc

Armenian: → եղբայր (eġbayr) (learned), > ախպեր (axper) (inherited), > ախպար (axpar) (inherited)

By dissimilation from *երբայր (*erbayr), by adding a prothetic vowel to *րբայր (*rbayr), from Proto-Indo-European *bʰréh₂tēr (with regular *Br → *rB metathesis and *-t- → -յ- (-y-) sound change between vowels).

մեծ, աւագ, երէց եղբայր

կրտսեր եղբայր

եղբայր հօր/մօր

եղբայր ի Քրիստոս

աշխատաւոր եղբայր

հոգեվոր եղբայր


մայր

mayr (romanization)
մայր (nominative singular)
մարք (nominative plural)
մօր = մաւր (mōr = mawr) (genitive singular)
մարց (genitive plural)
մօր = մաւր (mōr = mawr) (dative singular)
մարց (dative plural)
մայր (accusative singular)
մարս (accusative plural)
մօրէ = մաւրէ (mōrē = mawrē) (ablative singular)
մարց (ablative plural)
մարբ (instrumental singular)
մարբք (instrumental plural)
մօր = մաւր (mōr = mawr) (locative singular)
մարս (locative plural)

xcl-decl-noun

մօրէ = մաւրէ

Armenian: մայր (mayr), մեր (mer)

մայր անասնոց

մայր թռչնոց

մեծ մայր

մայր լեզու

մայր լինել

կորուսանել զմայր իւր

ազնիւ, գորովագութ մայր

անպիտան, չար մայր

մայր վանից, մարց պետ ― mayr vanicʻ, marcʻ pet ― abbess, prioress

մայր հասարակաց

մայր եկեղեցի, եկեղեցեաց

մայր քաղաքաց

անգործութիւնն է մայր ամենային ախտից

(figuratively) mother, author, cause, source, spring, rise


մայր

Armenian: մայր (mayr), մարել (marel)

Of uncertain origin. Different from the above sense of “mother”, despite the folk etymology that the Sun went to its “mother” after sunset.

մայր արեւու

ի մայր դարձուցանել

թաղիլ ի մայրն ամենեցուն

արեգակն ի մայրն դառնայր/մտանէր


մայր

mayr (romanization)
մայր (nominative singular)
մայրք (nominative plural)
մայրի (genitive singular)
մայրից (genitive plural)
մայրի (dative singular)
մայրից (dative plural)
մայր (accusative singular)
մայրս (accusative plural)
մայրէ (ablative singular)
մայրից (ablative plural)
մայրիւ (instrumental singular)
մայրիւք (instrumental plural)
մայրի (locative singular)
մայրս (locative plural)

→ Armenian: մայր (mayr)

The wood of the tree մայր (mayr) was used as a building material. The basic meaning is ‘timber, wood’, derived from Proto-Indo-European *meh₂ter-yeh₁-, a derivative of *méh₂tēr (“mother”), in the sense of “source”. Cognate with Latin materia and Old Armenian մայրի (mayri).

մայր Լիբանանու

Եւ տացես բերել ինձ փայտս սարոյն մայր և կաղամախ ի Լիբանան լեռնէ, զի մեք գիտեմք, եթէ տեղեկացեալ են ծառայք քո ընտրել հարկանել իջուցանել փայտս ի Լիբանան լեռնէ։

Ew tacʻes berel inj pʻayts saroyn mayr ew kałamax i Libanan leṙnē, zi mekʻ gitemkʻ, etʻē tełekacʻeal en caṙaykʻ kʻo əntrel harkanel iǰucʻanel pʻayts i Libanan leṙnē.


հայր

hayr (romanization)
հայր (nominative singular)
հարք (nominative plural)
հօր = հաւր (hōr = hawr) (genitive singular)
հարց (genitive plural)
հօր = հաւր (hōr = hawr) (dative singular)
հարց (dative plural)
հայր (accusative singular)
հարս (accusative plural)
հօրէ = հաւրէ (hōrē = hawrē) (ablative singular)
հարց (ablative plural)
հարբ (instrumental singular)
հարբք (instrumental plural)
հօր = հաւր (hōr = hawr) (locative singular)
հարս (locative plural)

հօրէ = հաւրէ

the plural genitive-dative can be հարանց (harancʻ); the plural instrumental can be հարամբք (harambkʻ)

desc

Armenian: > հեր (her) (inherited), → հայր (hayr) (learned)

desctree

⇒ Middle Armenian: հօրու (hōru)
Armenian: հորու (horu)

From Proto-Armenian *hayir, from *hatir, from Proto-Indo-European *ph₂tḗr. See also հօր (hōr), հարբ (harb).

հայր եւ մայր

հարք մեր

որդի ի հօրէ

իբրեւ զհայր

ազնիւ, բարեգութ հայր

սիրտ, գութ, սէր հօր

the heart, tenderness, love of a father, paternal, fatherly affection

սիրել, պատուել զհայր, զօրավիգն լինել հօրին

to love, honour and succour one's father

sirel, patuel zhayr, zōravign linel hōrin

յաւելուլ առ հարս

to go the way of all flesh, to go to kingdom come, to die

ննջեաց ընդ հարս իւր

հայր որդւովք բերկրեալ

Հայր երկնաւոր, գթութեան

հայրն Յովսէփ

հայր աշխարհի

բարեյիշատակ հայրն Իսահակ

հայր մեր

հայր հայրենեաց

հայր ժողովրդեան

հայր աղքատաց

քերթողաց հայր

father of Armenian literature, Moses of Khoren

հայր պատմագրաց

հայր մարդպետ

(figuratively) father, chief; founder; author, inventor

յարգոյ հայր

հարք եկեղեցւոյ

հարք միանձունք

հայր սուրբ

հայր խոստովանութեան

հոգեւոր հայր

a title or form of address to a clergyman (priest, abbot, etc.)


որդի

ordi (romanization)
որդի (nominative singular)
որդիք (nominative plural)
որդւոյ (genitive singular)
որդւոց (genitive plural)
որդւոյ (dative singular)
որդւոց (dative plural)
որդի (accusative singular)
որդիս (accusative plural)
որդւոյ (ablative singular)
որդւոց (ablative plural)
որդւով (instrumental singular)
որդւովք (instrumental plural)
որդի (locative singular)
որդիս (locative plural)
որդի (nominative singular)
որդիք (nominative plural)
որդւոյ (genitive singular)
որդեաց (genitive plural)
որդւոյ (dative singular)
որդեաց (dative plural)
որդի (accusative singular)
որդիս (accusative plural)
որդւոյ (ablative singular)
որդեաց (ablative plural)
որդեաւ (instrumental singular)
որդեաւք = որդեօք (ordeawkʻ = ordeōkʻ) (instrumental plural)
որդի (locative singular)
որդիս (locative plural)

xcl-decl-noun

որդեաւք = որդեօք

Armenian: որդի (ordi)

Inherited from Proto-Indo-European *portiyo-, from the root *per-, *por- (“to give birth”) whence also Latin pario (“bring forth, give birth”) and Old Armenian որթ (ortʻ, “calf”). Among cognates compare in particular Sanskrit पृथुक (pṛthuka, “boy; the young of any animal”), Ancient Greek πόρτις (pórtis, “bull-calf; boy”) and Latin partus (“birth; offspring”).

cog

Որդի Աստուծոյ

որդիք լուսոյ

որդիք խաւարի

հոգւոյ որդի

որդիք բրտից

որդիք որդւոց

որդի ի հօրէ

ըստ հօրն եւ որդին


աղջիկ

head

աղջիկ • (ałǰik)

xcl-noun

աղջիկ • (ałǰik)

ałǰik (romanization)
աղջիկ (nominative singular)
աղջկունք (nominative plural)
աղջկան (genitive singular)
աղջկանց (genitive plural)
աղջկան (dative singular)
աղջկանց (dative plural)
աղջիկ (accusative singular)
աղջկունս (accusative plural)
աղջկանէ (ablative singular)
աղջկանց (ablative plural)
աղջկամբ (instrumental singular)
աղջկամբք (instrumental plural)
աղջկան (locative singular)
աղջկունս (locative plural)

xcl-decl-noun

There is an alternative singular instrumental: <i class="Armn mention" lang="xcl">աղջկաւ</i> (ałǰkaw).

Armenian: աղջիկ (aġǰik)

աղիջ (ałiǰ) + -իկ (-ik, “diminutive suffix”)

suffix

chambermaid, female servant; nursery maid, child's maid


թուզ

head

թուզ • (tʻuz)

xcl-noun

թուզ • (tʻuz)

tʻuz (romanization)
թուզ (nominative singular)
թուզք (nominative plural)
թզոյ (genitive singular)
թզոց (genitive plural)
թզոյ (dative singular)
թզոց (dative plural)
թուզ (accusative singular)
թուզս (accusative plural)
թզոյ (ablative singular)
թզոց (ablative plural)
թզով (instrumental singular)
թզովք (instrumental plural)
թուզ (locative singular)
թուզս (locative plural)
թուզ (nominative singular)
թուզք (nominative plural)
թզի (genitive singular)
թզից (genitive plural)
թզի (dative singular)
թզից (dative plural)
թուզ (accusative singular)
թուզս (accusative plural)
թզէ (ablative singular)
թզից (ablative plural)
թզիւ (instrumental singular)
թզիւք (instrumental plural)
թզի (locative singular)
թուզս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: թուզ (tʻuz)
Armenian: թուզ (tʻuz)

Since long connected with Latin fīcus and Ancient Greek σῦκον (sûkon), τῦκον (tûkon), and considered a borrowing from a Mediterranean or an Anatolian substrate source. Martirosyan reconstructs a Mediterranean *tʰuōiḱo- or *tʰū(i)ḱo- (“fig”).

պաղատիտ թզոց

բլիթ թզոյ

ծառ թզոյ


քեռի

head

քեռի • (kʻeṙi)

xcl-noun

քեռի • (kʻeṙi)

kʻeṙi (romanization)
քեռի (nominative singular)
քեռիք (nominative plural)
քեռւոյ (genitive singular)
քեռեաց (genitive plural)
քեռւոյ (dative singular)
քեռեաց (dative plural)
քեռի (accusative singular)
քեռիս (accusative plural)
քեռւոյ (ablative singular)
քեռեաց (ablative plural)
քեռեաւ (instrumental singular)
քեռեաւք = քեռեօք (kʻeṙeawkʻ = kʻeṙeōkʻ) (instrumental plural)
քեռի (locative singular)
քեռիս (locative plural)

xcl-decl-noun

քեռեաւք = քեռեօք

Armenian: քեռի (kʻeṙi)

From քեռ (kʻeṙ, “sister’s”), genitive of քոյր (kʻoyr, “sister”), because the “uncle” is the person, whose sister is the speaker’s mother. Analogous derivations are Sanskrit स्वस्रीय (svasrīya, “sister's son, nephew”) and Latin sobrīnus (“cousin”).


քեռորդի

head

քեռորդի • (kʻeṙordi)

xcl-noun

քեռորդի • (kʻeṙordi)

kʻeṙordi (romanization)
քեռորդի (nominative singular)
քեռորդիք (nominative plural)
քեռորդւոյ (genitive singular)
քեռորդւոց (genitive plural)
քեռորդւոյ (dative singular)
քեռորդւոց (dative plural)
քեռորդի (accusative singular)
քեռորդիս (accusative plural)
քեռորդւոյ (ablative singular)
քեռորդւոց (ablative plural)
քեռորդւով (instrumental singular)
քեռորդւովք (instrumental plural)
քեռորդի (locative singular)
քեռորդիս (locative plural)

Armenian: քեռորդի (kʻeṙordi)


ամուսին

head

ամուսին • (amusin)

xcl-noun

ամուսին • (amusin)

amusin (romanization)
ամուսին (nominative singular)
ամուսինք (nominative plural)
ամուսնոյ (genitive singular)
ամուսնոց (genitive plural)
ամուսնոյ (dative singular)
ամուսնոց (dative plural)
ամուսին (accusative singular)
ամուսինս (accusative plural)
ամուսնոյ (ablative singular)
ամուսնոց (ablative plural)
ամուսնով (instrumental singular)
ամուսնովք (instrumental plural)
ամուսին (locative singular)
ամուսինս (locative plural)
ամուսին (nominative singular)
ամուսինք (nominative plural)
ամուսնի (genitive singular)
ամուսնաց (genitive plural)
ամուսնի (dative singular)
ամուսնաց (dative plural)
ամուսին (accusative singular)
ամուսինս (accusative plural)
ամուսնէ (ablative singular)
ամուսնաց (ablative plural)
ամուսնաւ (instrumental singular)
ամուսնի (locative singular)
ամուսինս (locative plural)

xcl-decl-noun

ամուսնաւք = ամուսնօք

an unusual genitive-dative-ablative <i class="Armn mention" lang="xcl">ամուսնէից</i> (amusnēicʻ) is also attested

Inherited from Proto-Indo-European *sm̥-h₁ewk-eno/eh₂- (“one whose habitation, habits (or the like) is together with (somebody else)”), from *sem- (“together”) and *h₁ewk- (“be accustomed, learn”), whence ուսանիմ (usanim). By surface analysis, ամ- (am-) + ուսանիմ (usanim) + -ին (-in). Among the cognates compare especially Sanskrit समोकस् (sám-okas, “dwelling together, closely united with”), ओकस् (okás, “homestead, house”) and possibly Latin uxor.
Had also been compared to Persian آموسنی (āmūsnī, “co-wife”), but Ačaṙean considers the similarity to be accidental due to the difference in meaning.

cog

Զի առնիցէ անդ զԱդամ եւ զամուսինն նորա

5th century, Eznik Kołbacʻi, Ełc ałandocʻ [Refutation of the Sects]


հարսանիք

harsanikʻ (romanization)
հարսանիք (nominative plural)
հարսանեաց (genitive plural)
հարսանեաց (dative plural)
հարսանիս (accusative plural)
հարսանեաց (ablative plural)
հարսանիս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

հարսանեաւք = հարսանեօք

desc

Armenian: հարսանիք (harsanikʻ), հարսանյաց (harsanyacʻ)

հանդէս հարսանեաց

espousals, wedding-, nuptial- or bridal-feast

չաստուած հարսանեաց

ջահ հարսանեաց

երգ հարսանեաց

հանդերձ հարսանեաց

շօթ, բլիթ հարսանեաց

օրհնութիւն հարսանեաց

առագաստ հարսանեաց

հարսանիս առնել

չառնել հարսանիս

երթալ ի հարսանիս

գողանալ զհարսանիս

to be beforehand with one's spouse, to get some jobs before the wedding-day

ճառ հարսանեաց

wedding, nuptials; hymen, marriage, union, wedlock


գորտ

gort (romanization)
գորտ (nominative singular)
գորտք (nominative plural)
գորտի (genitive singular)
գորտից (genitive plural)
գորտի (dative singular)
գորտից (dative plural)
գորտ (accusative singular)
գորտս (accusative plural)
գորտէ (ablative singular)
գորտից (ablative plural)
գորտիւ (instrumental singular)
գորտիւք (instrumental plural)
գորտի (locative singular)
գորտս (locative plural)
գորտ (nominative singular)
գորտք (nominative plural)
գորտոյ (genitive singular)
գորտոց (genitive plural)
գորտոյ (dative singular)
գորտոց (dative plural)
գորտ (accusative singular)
գորտս (accusative plural)
գորտոյ (ablative singular)
գորտոց (ablative plural)
գորտով (instrumental singular)
գորտովք (instrumental plural)
գորտ (locative singular)
գորտս (locative plural)
գորտ (nominative singular)
գորտք (nominative plural)
գորտու (genitive singular)
գորտուց (genitive plural)
գորտու (dative singular)
գորտուց (dative plural)
գորտ (accusative singular)
գորտս (accusative plural)
գորտէ (ablative singular)
գորտուց (ablative plural)
գորտու (instrumental singular)
գորտուք (instrumental plural)
գորտու (locative singular)
գորտս (locative plural)

Armenian: գորտ (gort)

⇒ Middle Armenian: գորտն (gortn)

→ Mingrelian: გორდი (gordi)

From Proto-Indo-European *word-. Cognates include Lithuanian varlė̃, Latvian varde, and Albanian verzë.

գորտ թունաւոր

գորտ կարկաչէ


շուն

head

շուն • (šun)

xcl-noun

շուն • (šun)

šun (romanization)
շուն (nominative singular)
շունք (nominative plural)
շան (genitive singular)
շանց (genitive plural)
շան (dative singular)
շանց (dative plural)
շուն (accusative singular)
շունս (accusative plural)
շանէ (ablative singular)
շանց (ablative plural)
շամբ (instrumental singular)
շամբք (instrumental plural)
շան (locative singular)
շունս (locative plural)

Armenian: շուն (šun)

Inherited from Proto-Indo-European *ḱwṓ (“dog”).


կետ

ket (romanization)
կետ (nominative singular)
կետք (nominative plural)
կետի (genitive singular)
կետից (genitive plural)
կետի (dative singular)
կետից (dative plural)
կետ (accusative singular)
կետս (accusative plural)
կետէ (ablative singular)
կետից (ablative plural)
կետիւ (instrumental singular)
կետիւք (instrumental plural)
կետի (locative singular)
կետս (locative plural)


արջ

arǰ (romanization)
արջ (nominative singular)
արջք (nominative plural)
արջոյ (genitive singular)
արջոց (genitive plural)
արջոյ (dative singular)
արջոց (dative plural)
արջ (accusative singular)
արջս (accusative plural)
արջոյ (ablative singular)
արջոց (ablative plural)
արջով (instrumental singular)
արջովք (instrumental plural)
արջ (locative singular)
արջս (locative plural)
արջ (nominative singular)
արջք (nominative plural)
արջու (genitive singular)
արջուց (genitive plural)
արջու (dative singular)
արջուց (dative plural)
արջ (accusative singular)
արջս (accusative plural)
արջէ (ablative singular)
արջուց (ablative plural)
արջու (instrumental singular)
արջուք (instrumental plural)
արջու (locative singular)
արջս (locative plural)
արջ (nominative singular)
արջք (nominative plural)
արջի (genitive singular)
արջից (genitive plural)
արջի (dative singular)
արջից (dative plural)
արջ (accusative singular)
արջս (accusative plural)
արջէ (ablative singular)
արջից (ablative plural)
արջիւ (instrumental singular)
արջիւք (instrumental plural)
արջի (locative singular)
արջս (locative plural)

Armenian: արջ (arǰ)

From Proto-Indo-European *h₂ŕ̥tḱos (“bear”). The irregular -ջ- (-ǰ-) is probably to be explained by taboo or an influence of արջն (arǰn, “black”).

արջ մատակ

կորիւն արջու

Մեծ Արջ

Փոքր Արջ

carpenter's tool used in smoothing surfaces


վագր

vagr (romanization)
վագր (nominative singular)
վագերք (nominative plural)
վագեր (genitive singular)
վագերաց (genitive plural)
վագեր (dative singular)
վագերաց (dative plural)
վագր (accusative singular)
վագերս (accusative plural)
վագերէ (ablative singular)
վագերաց (ablative plural)
վագերբ (instrumental singular)
վագեր (locative singular)
վագերս (locative plural)

xcl-decl-noun

վագերաւք = վագերօք

→ Armenian: վագր (vagr) (learned)

Together with Old Georgian ვიგრი (vigri) borrowed from an unattested Iranian word related to or borrowed from Sanskrit व्याघ्र (vyāghra, “tiger”).


սարդ

sard (romanization)
սարդ (nominative singular)
սարդք (nominative plural)
սարդի (genitive singular)
սարդից (genitive plural)
սարդի (dative singular)
սարդից (dative plural)
սարդ (accusative singular)
սարդս (accusative plural)
սարդէ (ablative singular)
սարդից (ablative plural)
սարդիւ (instrumental singular)
սարդիւք (instrumental plural)
սարդի (locative singular)
սարդս (locative plural)

desctree

Armenian: սարդ (sard), զայտ (zayt), զայթ (zaytʻ) — Hamshen
→ Georgian: ზარდლი (zardli)
→ Turkish: sart, sayıt

From Proto-Indo-European *ḱr̥-ti-, from *ḱer-.


սարդ

The origin is uncertain. Perhaps borrowed from a source related to the etymon of սարոյ (saroy, “cypress”). Compare also Arabic سِدْر (sidr, “the name of various trees”), Persian سدر (sadar, “lote-tree”), Ancient Greek κέδρος (kédros, “cedar”).


սարդ

a many-coloured bird, perhaps the starling


կոկորդիլոս

kokordilos (romanization)
կոկորդիլոս (nominative singular)
կոկորդիլոսք (nominative plural)
կոկորդիլոսի (genitive singular)
կոկորդիլոսաց (genitive plural)
կոկորդիլոսի (dative singular)
կոկորդիլոսաց (dative plural)
կոկորդիլոս (accusative singular)
կոկորդիլոսս (accusative plural)
կոկորդիլոսէ (ablative singular)
կոկորդիլոսաց (ablative plural)
կոկորդիլոսաւ (instrumental singular)
կոկորդիլոսի (locative singular)
կոկորդիլոսս (locative plural)

xcl-decl-noun

կոկորդիլոսաց

կոկորդիլոսաց

կոկորդիլոսաց

կոկորդիլոսաւ

կոկորդիլոսաւք = կոկորդիլոսօք

desc

→ Armenian: կոկորդիլոս (kokordilos) (learned)

Borrowing from Ancient Greek κροκόδειλος (krokódeilos).

Եւ թշնամի է կոկորդիլոս գազանի, որոյ տիտիոն անուն է, որ թարգմանի քարթոթոշ։
Ew tʻšnami ē kokordilos gazani, oroy tition anun ē, or tʻargmani kʻartʻotʻoš.
Translation by Gohar Muradyan
And it [the otter] is hostile to the beast crocodile which is called "great lizard" that is translated քարթոթոշ (kʻartʻotʻoš).

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] 28.2


ոչխար

head

ոչխար • (očʻxar)

xcl-noun

ոչխար • (očʻxar)

očʻxar (romanization)
ոչխար (nominative singular)
ոչխարք (nominative plural)
ոչխարի (genitive singular)
ոչխարաց (genitive plural)
ոչխարի (dative singular)
ոչխարաց (dative plural)
ոչխար (accusative singular)
ոչխարս (accusative plural)
ոչխարէ (ablative singular)
ոչխարաց (ablative plural)
ոչխարաւ (instrumental singular)
ոչխարի (locative singular)
ոչխարս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոչխարաւք = ոչխարօք

desctree

Armenian: ոչխար (očʻxar)
→ Georgian: ოჩხარი (očxari), ⇒ ოჩხრობა (očxroba)

A Zan borrowing: compare Laz ჩხური (çxuri, “sheep”), Mingrelian შხური (šxuri, “sheep”) and their cognate Georgian ცხვარი (cxvari).

Այլ գոյ ինչ եւ յաւձին բարի, զի իմաստուն է․ եւ յառեւծն, զի հզաւր է․ եւ յոչխարն, զի հանդարտ է։
Ayl goy inčʻ ew yawjin bari, zi imastun ē; ew yaṙewcn, zi hzawr ē; ew yočʻxarn, zi handart ē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).6.17

But there is something good in the serpent, for it is wise, and in the lion too, for it is mighty, and in the sheep, for it is gentle.

hy:Ղուկաս Բադրուպանյան


այծ

ayc (romanization)
այծ (nominative singular)
այծք (nominative plural)
այծի (genitive singular)
այծից (genitive plural)
այծի (dative singular)
այծից (dative plural)
այծ (accusative singular)
այծս (accusative plural)
այծէ (ablative singular)
այծից (ablative plural)
այծիւ (instrumental singular)
այծիւք (instrumental plural)
այծի (locative singular)
այծս (locative plural)

desc

Armenian: այծ (ayc), էծ (ēc), ած (ac) — dialectal

Inherited from Proto-Indo-European *h₂eyǵ- (“goat”). See also այծի (ayci).


ուրբաթ

head

ուրբաթ • (urbatʻ)

xcl-noun

ուրբաթ • (urbatʻ)

urbatʻ (romanization)
ուրբաթ (nominative singular)
ուրբաթք (nominative plural)
ուրբաթու (genitive singular)
ուրբաթուց (genitive plural)
ուրբաթու (dative singular)
ուրբաթուց (dative plural)
ուրբաթ (accusative singular)
ուրբաթս (accusative plural)
ուրբաթէ (ablative singular)
ուրբաթուց (ablative plural)
ուրբաթու (instrumental singular)
ուրբաթուք (instrumental plural)
ուրբաթու (locative singular)
ուրբաթս (locative plural)

Armenian: ուրբաթ (urbatʻ)

From *ուրուբաթ (*urubatʻ) borrowed from Classical Syriac ܥܪܘܒܬܐ (ʿərūḇtāʼ, “the eve, day of preparation; especially the eve of the Sabbath, Friday”).

bor

աւագ ուրբաթ


նապաստակ

napastak (romanization)
նապաստակ (nominative singular)
նապաստակք (nominative plural)
նապաստակի (genitive singular)
նապաստակաց (genitive plural)
նապաստակի (dative singular)
նապաստակաց (dative plural)
նապաստակ (accusative singular)
նապաստակս (accusative plural)
նապաստակէ (ablative singular)
նապաստակաց (ablative plural)
նապաստակաւ (instrumental singular)
նապաստակի (locative singular)
նապաստակս (locative plural)

xcl-decl-noun

նապաստակաւք = նապաստակօք

Armenian: նապաստակ (napastak) (see there for more forms)

Middle Armenian: լապաստակ (lapastak) (see there for more forms)

Ačaṙyan reconstructs the older form of the word as *նապարստակ (*naparstak), from which he explains the Middle Armenian and dialectal forms in լ- (l-) as a dissimilation of ն... ր... (n... r...) to լ... ր... (l... r...). The -ր- (-r-) was lost before a sibilant but survived in dialects thanks to a metathesis. Because լ- (l-) is not old Ačaṙyan rejects the attempts to connect with Latin lepus and leaves the origin open. Olsen remarks that the word has an appearance of an Iranian loan (compare the ending -ակ (-ak)) but the exact source has not been definitely established.

unk

open

շնջրիք եւ աղուէսք եւ նապաստակք մի՛ մեռցին։

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʻ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] Chapter 2

Translation by Robert W. Thomson
Otters, foxes, and hares shall not be killed.

šnǰrikʻ ew ałuēskʻ ew napastakkʻ mí meṙcʻin.


կուղբ

head

կուղբ • (kułb)

xcl-noun

կուղբ • (kułb)

kułb (romanization)
կուղբ (nominative singular)
կուղբք (nominative plural)
կղբի (genitive singular)
կղբի (dative singular)
կուղբ (accusative singular)
կուղբս (accusative plural)
կղբէ (ablative singular)
կղբի (locative singular)
կուղբս (locative plural)
կուղբ (nominative singular)
կուղբք (nominative plural)
կղբու (genitive singular)
կղբուց (genitive plural)
կղբու (dative singular)
կղբուց (dative plural)
կուղբ (accusative singular)
կուղբս (accusative plural)
կղբէ (ablative singular)
կղբուց (ablative plural)
կղբու (instrumental singular)
կղբուք (instrumental plural)
կղբու (locative singular)
կուղբս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension
a manuscript variant <i class="Armn mention" lang="xcl">գղբի</i> (głbi, genitive) is also attested

desctree

Middle Armenian: կուղբ (kuġb)
Armenian: կուղբ (kuġb)

According to Ačaṙean, borrowed from Classical Syriac ܟܠܒܐ (kalbā, “dog”), more precisely from its dialectal form with an -u- vowel. For the semantics compare Armenian ջրշուն (ǰršun, “beaver”, literally “water-dog”), Middle Persian [script needed] (sag ī ābīg, “beaver”, literally “water-dog”) (whence Persian سگ آبی (sag-e âbi)), Old Irish doburchú (“otter”, literally “water-dog”).

cog

Է երէ ինչ, որ կոչի կասդորիոս, որ թարգմանի կուղբ․ հանդարտ եւ յոյժ զգաւն է երէն։
Ē erē inčʻ, or kočʻi kasdorios, or tʻargmani kułb; handart ew yoyž zgawn ē erēn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] 26.1.

There is an animal called castor, which is translated beaver; the animal is quite and very gentle.

καστόριον· կղբու ձու
καστόριον· kłbu ju
καστόριον = testicle of a beaver

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]


գայլ

gayl (romanization)
գայլ (nominative singular)
գայլք (nominative plural)
գայլոյ (genitive singular)
գայլոց (genitive plural)
գայլոյ (dative singular)
գայլոց (dative plural)
գայլ (accusative singular)
գայլս (accusative plural)
գայլոյ (ablative singular)
գայլոց (ablative plural)
գայլով (instrumental singular)
գայլովք (instrumental plural)
գայլ (locative singular)
գայլս (locative plural)
գայլ (nominative singular)
գայլք (nominative plural)
գայլու (genitive singular)
գայլուց (genitive plural)
գայլու (dative singular)
գայլուց (dative plural)
գայլ (accusative singular)
գայլս (accusative plural)
գայլուէ (ablative singular)
գայլուց (ablative plural)
գայլու (instrumental singular)
գայլուք (instrumental plural)
գայլու (locative singular)
գայլս (locative plural)

desc

Armenian: → գայլ (gayl) (learned), > գել (gel) (inherited)

desctree

→? Old Georgian: მგელი (mgeli)
Georgian: მგელი (mgeli)
→? Laz: მგერი (mgeri), მჯვერი (mcveri), გვერი (gveri), გუ̂ერი (gûeri)
→? Mingrelian: გერი (geri), ნგერი (ngeri)

Adalbert Bezzenberger
August Fick
Whitley Stokes

PIE word
 *wáy
Inherited from Proto-Indo-European *waylos (“howler, wolf”), which replaced the usual Proto-Indo-European *wĺ̥kʷos (“wolf”) due to taboo. The traditional attempts to derive from Proto-Indo-European *wĺ̥kʷos (“wolf”) face great phonetic problems.

inh+

գայլ մատակ

կորիւն գայլոյ

ցնկնիլ գայլոյ ― cʻnknil gayloy ― whelping

ոռնալ գայլոյ


գայլ

gayl (romanization)
գայլ (nominative singular)
գայլք (nominative plural)
գայլի (genitive singular)
գայլից (genitive plural)
գայլի (dative singular)
գայլից (dative plural)
գայլ (accusative singular)
գայլս (accusative plural)
գայլէ (ablative singular)
գայլից (ablative plural)
գայլիւ (instrumental singular)
գայլիւք (instrumental plural)
գայլի (locative singular)
գայլս (locative plural)

From գայլ (gayl, “wolf”), a semantic loan from Ancient Greek λύκος (lúkos, “wolf; bit for a horse”). Compare also Latin lupus (“wolf; bit with jagged teeth”).

cog

գայլ ի բերան ածել, արկանել, հարկանել


հազար

hazar (romanization)
հազար (nominative singular)
հազարք (nominative plural)
հազարոյ (genitive singular)
հազարոց (genitive plural)
հազարոյ (dative singular)
հազարոց (dative plural)
հազար (accusative singular)
հազարս (accusative plural)
հազարոյ (ablative singular)
հազարոց (ablative plural)
հազարով (instrumental singular)
հազարովք (instrumental plural)
հազար (locative singular)
հազարս (locative plural)

desc

հազար-մարուլի

Armenian: հազար (hazar), հազար-մարուլի (hazar-maruli)

Borrowed from an unidentified cognate of Sumerian 𒄭𒄑𒊬 (hiz), Ugaritic 𐎈𐎏𐎗𐎘 (ḥḏrṯ), Hebrew חזרת (ḥzrt), Akkadian 𒄭𒄑𒊬 (ḫisu), Aramaic חַסָּא (ḥassā), Classical Syriac ܚ̈ܲܣܸܐ (ḥassā), Hebrew חַסָּה (ḥássā), Arabic خَسّ (ḵass, “lettuce”). Hittite 𒄩𒋗𒍑𒊭𒊏𒀀𒀭 (ḫa-šu-uš-ša-ra-a-an /ḫašuššara-/, “an unidentified garden vegetable”) may also be related.

unk

unidentified


լուսին

head

լուսին • (lusin)

xcl-noun

լուսին • (lusin)

lusin (romanization)
լուսին (nominative singular)
լուսինք (nominative plural)
լուսնի (genitive singular)
լուսնից (genitive plural)
լուսնի (dative singular)
լուսնից (dative plural)
լուսին (accusative singular)
լուսինս (accusative plural)
լուսնէ (ablative singular)
լուսնից (ablative plural)
լուսնիւ (instrumental singular)
լուսնիւք (instrumental plural)
լուսնի (locative singular)
լուսինս (locative plural)
լուսին (nominative singular)
լուսինք (nominative plural)
լուսնոյ (genitive singular)
լուսնոց (genitive plural)
լուսնոյ (dative singular)
լուսնոց (dative plural)
լուսին (accusative singular)
լուսինս (accusative plural)
լուսնոյ (ablative singular)
լուսնոց (ablative plural)
լուսնով (instrumental singular)
լուսնովք (instrumental plural)
լուսին (locative singular)
լուսինս (locative plural)
լուսին (nominative singular)
լուսինք (nominative plural)
լուսնի (genitive singular)
լուսնաց (genitive plural)
լուսնի (dative singular)
լուսնաց (dative plural)
լուսին (accusative singular)
լուսինս (accusative plural)
լուսնէ (ablative singular)
լուսնաց (ablative plural)
լուսնաւ (instrumental singular)
լուսնաւք = լուսնօք (lusnawkʻ = lusnōkʻ) (instrumental plural)
լուսնի (locative singular)
լուսինս (locative plural)

xcl-decl-noun

լուսնաւք = լուսնօք

Armenian: լուսին (lusin)

From Proto-Indo-European *lówksneh₂, from *lewk-.

ծագումն լուսնի ― cagumn lusni ― moonrise

լոյս լուսնի

շող լուսնի

նոր/ամսագլուխ լուսին

կարակնաձեւ, ուռճալիր լուսին

աճեցուն լուսին

նուազուն լուսին

լուսալիր լուսին

կարմրորակ լուսին

փուլ լուսնի

տեսիլ լուսնի

ընթացք լուսնի

եւ ոչ լուսին կասէ ի մաշել եւ լնուլ

not even the moon ceases to wax and wane

եւ էր գիշեր պայծառափայլ լուսնի

it was a beautiful moon-lit night, the moon shone bright

լուսին ձիոց

horseshoe (because of the shape of the crescent)


լիտր

litr (romanization)
լիտր (nominative singular)
լտերք (nominative plural)
լտեր (genitive singular)
լտերց (genitive plural)
լտեր (dative singular)
լտերց (dative plural)
լիտր (accusative singular)
լտերս (accusative plural)
լտերէ (ablative singular)
լտերց (ablative plural)
լտերբ (instrumental singular)
լտերբք (instrumental plural)
լտեր (locative singular)
լտերս (locative plural)

a measure of weight (initially denoting small weight of 326 g, later bigger ones)


գարուն

head

գարուն • (garun)

xcl-noun

գարուն • (garun)

garun (romanization)
գարուն (nominative singular)
գարունք (nominative plural)
գարնան (genitive singular)
գարնանց (genitive plural)
գարնան (dative singular)
գարնանց (dative plural)
գարուն (accusative singular)
գարունս (accusative plural)
գարնանէ (ablative singular)
գարնանց (ablative plural)
գարնամբ (instrumental singular)
գարնամբք (instrumental plural)
գարնան (locative singular)
գարունս (locative plural)

xcl-decl-noun

the declension according to Baṙgirkʿ Haykazean Lezui
a singular genitive-dative գարնայնոյ (garnaynoy) is more common, which actually is an inflected form of գարնային (garnayin, “vernal”)

Armenian: գարուն (garun)

From *գար- (*gar-), from *գեհար (*gehar), from Proto-Indo-European *wésr̥. The ending -ուն (-un) has been explained in different ways.


աշուն

head

աշուն • (ašun)

xcl-noun

աշուն • (ašun)

ašun (romanization)
աշուն (nominative singular)
աշունք (nominative plural)
աշնան (genitive singular)
աշնանց (genitive plural)
աշնան (dative singular)
աշնանց (dative plural)
աշուն (accusative singular)
աշունս (accusative plural)
աշնանէ (ablative singular)
աշնանց (ablative plural)
աշնամբ (instrumental singular)
աշնամբք (instrumental plural)
աշնան (locative singular)
աշունս (locative plural)

xcl-decl-noun

the declension here follows Baṙgirkʿ Haykazean Lezui

Armenian: աշուն (ašun)

The origin is uncertain. Has often been linked with Proto-Indo-European words for ‘autumn’: Proto-Slavic *(j)esenь, Proto-Germanic *azaniz, both from Proto-Indo-European *(s)h₁es-, but the comparison is phonologically problematic.


զատիկ

zatik (romanization)
զատիկ (nominative singular)
զատիկք (nominative plural)
զատկի (genitive singular)
զատկաց (genitive plural)
զատկի (dative singular)
զատկաց (dative plural)
զատիկ (accusative singular)
զատիկս (accusative plural)
զատկէ (ablative singular)
զատկաց (ablative plural)
զատկաւ (instrumental singular)
զատկաւք = զատկօք (zatkawkʻ = zatkōkʻ) (instrumental plural)
զատկի (locative singular)
զատիկս (locative plural)

զատկաւք = զատկօք

desctree

Armenian: զատիկ (zatik)
→ Northern Kurdish: zadik
→ Ottoman Turkish: زادیگ (zadik)
→ Udi: заьтӏикӏ (zäṭiḳ)

→ Old Georgian: ზატიკი (zaṭiḳi)

desc

Georgian: ზადიკი (zadiḳi), ზატიკი (zaṭiḳi)

According to Martirosyan, who develops J̌ahukyan's etymology, the word originally meant “sacrificial animal (particularly cow or heifer) devoted to/representing the Goddess Anahit; spring festival of the cow sacrifice” and is derived from զատանեմ (zatanem, “to separate”) + -իկ (-ik).
Alternatively, according to Hovhannisyan, զատիկ (zatik, “sacrifice”) is an Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *ǰati-ka-; compare Middle Persian ztn' (zadan, “to hit, beat, strike, smite”), the present stem zn- (zan-) of which is seen in Old Armenian զենում (zenum, “to slaughter an animal, to sacrifice”).

cog

զատիկ հրէից ― zatik hrēicʻ ― the Passover

գառն զատկի

խթումն զատկի

(Christianity, sometimes capitalized) Easter


ծծումբ

head

ծծումբ • (ccumb)

xcl-noun

ծծումբ • (ccumb)

ccumb (romanization)
ծծումբ (nominative singular)
ծծումբք (nominative plural)
ծծմբոյ (genitive singular)
ծծմբոց (genitive plural)
ծծմբոյ (dative singular)
ծծմբոց (dative plural)
ծծումբ (accusative singular)
ծծումբս (accusative plural)
ծծմբոյ (ablative singular)
ծծմբոց (ablative plural)
ծծմբով (instrumental singular)
ծծմբովք (instrumental plural)
ծծումբ (locative singular)
ծծումբս (locative plural)

Armenian: ծծումբ (ccumb)

The older spelling is ծծում (ccum), reduplicated from an unknown root *ծում (*cum); compare the Georgian borrowing წუმწუმა (c̣umc̣uma, “sulfur; match”).
According to J̌ahukyan, this root may be related to the Mediterranean source of Latin sulfur.

unk

unknown

պատել, օծանել ծծմբով


բոր

bor (romanization)
բոր (nominative singular)
բորք (nominative plural)
բորոյ (genitive singular)
բորոց (genitive plural)
բորոյ (dative singular)
բորոց (dative plural)
բոր (accusative singular)
բորս (accusative plural)
բորոյ (ablative singular)
բորոց (ablative plural)
բորով (instrumental singular)
բորովք (instrumental plural)
բոր (locative singular)
բորս (locative plural)

Armenian: բոր (bor)

From Iranian *bor (“leprosy”). Compare Sogdian [script needed] (βrʾwkʾ /βarūkə/, “leprous”). Perhaps related to the source of բորենի (boreni). See also ուրուկ (uruk).

cog

բոր գրաստուց ― bor grastucʻ ― farcy


խնձոր

xnjor (romanization)
խնձոր (nominative singular)
խնձորք (nominative plural)
խնձորոյ (genitive singular)
խնձորոց (genitive plural)
խնձորոյ (dative singular)
խնձորոց (dative plural)
խնձոր (accusative singular)
խնձորս (accusative plural)
խնձորոյ (ablative singular)
խնձորոց (ablative plural)
խնձորով (instrumental singular)
խնձորովք (instrumental plural)
խնձոր (locative singular)
խնձորս (locative plural)
խնձոր (nominative singular)
խնձորք (nominative plural)
խնձորի (genitive singular)
խնձորից (genitive plural)
խնձորի (dative singular)
խնձորից (dative plural)
խնձոր (accusative singular)
խնձորս (accusative plural)
խնձորէ (ablative singular)
խնձորից (ablative plural)
խնձորիւ (instrumental singular)
խնձորիւք (instrumental plural)
խնձորի (locative singular)
խնձորս (locative plural)

Armenian: խնձոր (xnjor)

Middle Armenian: խնծոր (xncor)

Borrowed from Hurrian 𒄭𒂗𒍪𒊒 (ḫe-en-zu-ru /ḫenzūru, ḫinzur(i)/) (possibly to be transcribed ḫnzor(i)), or its unattested Urartian cognate. If the -uri of the Hurrian root ḫinz- itself is a suffix, a Dagestani source is suggested by Nielsen on comparison with Udi еъшӏ (e̱š:, “apple”), Budukh йеч (ječ), Kryts йеч (“apple”), Tabasaran вич (vič), Aghul хӏеч (ḥʳeč), Lezgi ич (ič, “apple”), Rutul еч (ječ), Tsakhur еч (ječ, “apple”), Archi анш (anš, “apple”), Dargwa гӏинц (ʿinc, “apple”), Lak гьивч (hiwč, “apple”), Avar гӏеч (ʻeč), Andi инчи (inči), Karata гӏече, Botlikh инчу (inču), Godoberi ичу, Chamalal гӏич (ʻič), Tindi ечи, Bagvalal гӏеч (ˀeč), Akhvakh гӏече (ʻʳeče, “apple”), Hunzib ẽš, Bezhta ẽš, Hinukh ʕiši, Tsez heneš, Khvarshi е̃ш (ẽš, “apple”), Khinalug mıç (“apple”), Ingush хьамиск (ḥʳamisk), Chechen хьаьмцаш (ḥʳämcaš, “medlar”), Ingush ӏаж (ˀaž), Chechen ӏаж (ˀaž, “apple”), Proto-Kartvelian *wašl- (“apple”). A Dagestani > Urartian > Armenian path is possible. But since the date given for the Middle East is relatively imprecise and the exact path of spread remains unknown, separate loans into Dagestani and Urartian are also possible. Akkadian 𒄭𒂗𒍪𒊒 (/ḫinzūru/), Aramaic חֲזוּרָא (ḥăzzūrā), Classical Syriac ܚܙܘܪܐ (ḥazzūrā) and possibly Sumerian 𒄑𒄩𒋗𒌫 (^(GIŠ)ḫa-šu-ur₂ /ḫašḫur/) are borrowed from Hurrian. The Urartian suffix behind -որ- (-or-) is also found in սալոր (salor, “plum”), աղտոր (aġtor, “sumac”), and գխտոր (gxtor, “gall (nut)”).
* Since a term for wild apple is unlikely to have been borrowed given the Hurrian attestation and Urartian source for the Armenian word, the domesticate's path of spread is relevant in discriminating between a direct Dagestani > Hurrian and an indirect Unknown > (Dagestani, Hurrian) origin. Although a role of the native Caucasian species Malus orientalis in the domestication of Caucasian and even European cultivars of Malus domestica had previously been suggested, it was not until 2012 that such introgression was genetically confirmed, the admixture being dated to approximately 4,500 years ago. Since this preceded the earliest secure attestation of apples in Mesopotamia, this opened the possibility that M. domestica arrived in North Mesopotamia from the Caucasus. In 2022 a study showed that Armenian landraces descend largely from native M. orientalis; the presence of some lowland ancestry may indicate a Dagestani role in the spread of the domesticated apple, but without a larger sample size, admixture/diversification dates could not be reliably computed, so the Armenian domestication event could date to a much later time (as with the Iranian landraces).

cog

Aramaic חֲזוּרָא (ḥăzzūrā)

Եւ ի ժամ աղանդեր մատուցանելոյ՝ եդին առաջի նորա միրգ, խնձոր եւ վարունգ եւ ամիճ, զի կերիցէ․
Ew i žam ałander matucʻaneloy, edin aṙaǰi nora mirg, xnjor ew varung ew amič, zi kericʻē;
Translation by Nina G. Garsoïan
And at the time for the presentation of dessert, they placed fruit before [Aršak]—apples and cucumbers and amič, that he might eat.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] V.7

(figurative) the round part of the dome under the cross


տանձ

tanj (romanization)
տանձ (nominative singular)
տանձք (nominative plural)
տանձի (genitive singular)
տանձից (genitive plural)
տանձի (dative singular)
տանձից (dative plural)
տանձ (accusative singular)
տանձս (accusative plural)
տանձէ (ablative singular)
տանձից (ablative plural)
տանձիւ (instrumental singular)
տանձիւք (instrumental plural)
տանձի (locative singular)
տանձս (locative plural)

Middle Armenian: տանծ (tanc)

Armenian: տանձ (tanj)

An Iranian borrowing: compare Pashto ټانگو (ṭāngú, “wild pear tree”), ټانگه (ṭā́nga, “domestic pear tree”), Sanskrit टङ्क (ṭaṅka, “fruit of Feronia elephantum (syn. of Limonia acidissima)”), Punjabi ਤੰਗੀ (taṅgī, “the wild pear tree, Pyrus communis”), Kashmiri टंग् (ṭaṅg, “pear”), Kohistani Shina [script needed] (ṭāṅgū, “pear”), Khowar ٹونگ (ṭoṅg, “pear”) etc. Compare also Classical Syriac ܬܰܢ̈ܓܳܝܳܬܳܐ f pl (tangāyāṯā) ܬܰܢ̈ܩܳܝܳܬܳܐ f pl (tanqāyāṯā, “Prunus mahaleb”), apparently borrowed from the same source. Plums and pears can be denoted by the same name, as for example Arabic إِجَّاص (ʔijjāṣ), or Georgian ბერყენა (berq̇ena, “willow-leaved pear”) against Svan ბა̈რყუ̂ენ (bärq̇ûen, “cherry plum”).


պտուղ

head

պտուղ • (ptuł)

xcl-noun

պտուղ • (ptuł)

ptuł (romanization)
պտուղ (nominative singular)
պտուղք (nominative plural)
պտղոյ (genitive singular)
պտղոց (genitive plural)
պտղոյ (dative singular)
պտղոց (dative plural)
պտուղ (accusative singular)
պտուղս (accusative plural)
պտղոյ (ablative singular)
պտղոց (ablative plural)
պտղով (instrumental singular)
պտղովք (instrumental plural)
պտուղ (locative singular)
պտուղս (locative plural)

Armenian: պտուղ (ptuġ)

→ Georgian: პტული (ṗṭuli)

desc

⇒ Laz: ონტულე (onťule, “kitchen-garden”)

Petersson derived from Proto-Indo-European *bud-, *bewd- (“to swell”), together with պտուկ (ptuk). This is accepted by Pokorny and J̌ahukyan. Ačaṙean remarks that this etymology is formally acceptable and for the suffix -ուղ (-uł) compares -իլ (-il), -աղ (-ał), but he does not accept the etymology because of the absence of reflexes with the meaning “fruit”.

դալար պտուղ

կանաչ պտուղ

վաղահաս պտուղ

հասուն պտուղ

չոր պտուղ

փտեալ պտուղ

կեղեւ պտղոց

կեղեւել զպտուղս

to pare, to peel; to decorticate, to strip

պտուղ տալ, բերել

պտուղ քաղել

Վեցերորդ՝ Կորճէք յելից կայ Մոկաց առ Ասորեստանիւ։ Եւ գաւառս ունի մետասան․ զԿորդիս, զԿորդիս վերին, զԿորդիս միջին, զԿորդիս ներքին, զԱյտուանս, զՄոթղանս, զՈրսիրանս, զԿարատունիս, զՃահուկ, զՓոքր Աղբակ։ Եւ ունի զառիկ․ եւ ի պտղոց՝ շահդանակ։
Vecʻerord, Korčēkʻ yelicʻ kay Mokacʻ aṙ Asorestaniw. Ew gawaṙs uni metasan; zKordis, zKordis verin, zKordis miǰin, zKordis nerkʻin, zAytuans, zMotʻłans, zOrsirans, zKaratunis, zČahuk, zPʻokʻr Ałbak. Ew uni zaṙik; ew i ptłocʻ, šahdanak.
1992 translation by Robert H. Hewsen

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

Korčēkʿ is east of Mokkʿ by Assyria. It has eleven districts: Kordis, Upper Kordis, Middle Kordis, Lower Kordis, Aytuans, Motʿłans, Orsirans, Karatunis, Čahuk, and Lesser Ałbak. It has arsenic and among its fruits is the chestnut.

պտուղ քաղել

to reap the fruit of, to derive benefit from

(figuratively) fruit, produce, effect, result

պտուղ աչաց

(figuratively) pupil of an eye (because of its round shape)

չորս պտուղ խունկ

(figuratively) tip of the finger (because of its round shape)


մորի

mori (romanization)
մորի (nominative singular)
մորիք (nominative plural)
մորւոյ (genitive singular)
մորեաց (genitive plural)
մորւոյ (dative singular)
մորեաց (dative plural)
մորի (accusative singular)
մորիս (accusative plural)
մորւոյ (ablative singular)
մորեաց (ablative plural)
մորեաւ (instrumental singular)
մորեաւք = մորեօք (moreawkʻ = moreōkʻ) (instrumental plural)
ի մորի (locative singular)
ի մորւոջ (locative singular)
մորիս (locative plural)

xcl-decl-noun

մորեաւք = մորեօք

ի մորի, ի մորւոջ

desctree

Middle Armenian: մորի (mori), մորնի (morni), մօրի (mōri)
Armenian: մորի (mori)

The vocalic correspondence ay vs. o is not clear.

որպէս զառիւծ ի մորւոջ


բալ

bal (romanization)
բալ (nominative singular)
բալք (nominative plural)
բալի (genitive singular)
բալից (genitive plural)
բալի (dative singular)
բալից (dative plural)
բալ (accusative singular)
բալս (accusative plural)
բալէ (ablative singular)
բալից (ablative plural)
բալիւ (instrumental singular)
բալիւք (instrumental plural)
բալի (locative singular)
բալս (locative plural)
բալ (nominative singular)
բալք (nominative plural)
բալոյ (genitive singular)
բալոց (genitive plural)
բալոյ (dative singular)
բալոց (dative plural)
բալ (accusative singular)
բալս (accusative plural)
բալոյ (ablative singular)
բալոց (ablative plural)
բալով (instrumental singular)
բալովք (instrumental plural)
բալ (locative singular)
բալս (locative plural)

Armenian: բալ (bal)

From Proto-Indo-European *bʰl̥H-i-, from *bʰel- (“shiny, white”). See also բիլ (bil).


խաղող

head

խաղող • (xałoł)

xcl-noun

խաղող • (xałoł)

xałoł (romanization)
խաղող (nominative singular)
խաղողք (nominative plural)
խաղողոյ (genitive singular)
խաղողոց (genitive plural)
խաղողոյ (dative singular)
խաղողոց (dative plural)
խաղող (accusative singular)
խաղողս (accusative plural)
խաղողոյ (ablative singular)
խաղողոց (ablative plural)
խաղողով (instrumental singular)
խաղողովք (instrumental plural)
խաղող (locative singular)
խաղողս (locative plural)
խաղող (nominative singular)
խաղողք (nominative plural)
խաղողի (genitive singular)
խաղողաց (genitive plural)
խաղողի (dative singular)
խաղողաց (dative plural)
խաղող (accusative singular)
խաղողս (accusative plural)
խաղողէ (ablative singular)
խաղողաց (ablative plural)
խաղողաւ (instrumental singular)
խաղողի (locative singular)
խաղողս (locative plural)

xcl-decl-noun

խաղողաւք = խաղողօք

Middle Armenian: հաղող (haġoġ)

Armenian: խաղող (xaġoġ)

hy:Մարգարիտ Խաչիկյան

A Hurro-Urartian borrowing: compare Urartian 𒄩𒇻𒇷 (ḫa-lu-li /ḫaluli/, “grape?, vine?”), Hurrian 𒄑𒄩𒇻𒇷 (^(GIŠ)ḫaluli, “grape”). In their turn, these may be borrowed from Semitic. Coptic ⲁⲗⲟⲗⲓ (aloli, “grape”) (from Egyptian jꜣrrt) and Ancient Greek χάλις (khális, “unmixed wine”) have also been compared. Note especially the Late Egyptian pronunciation /ʔaˈla(ʔ)lə/ of jꜣrrt.

cog

պտուղ խաղողոյ

կուտ խաղողոյ ― kut xałołoy ― grapestone

խակ խաղող

կթել զխաղող

արիւն խաղողոյ ― ariwn xałołoy ― wine


դեղձ

head

դեղձ • (dełj)

xcl-noun

դեղձ • (dełj)

dełj (romanization)
դեղձ (nominative singular)
դեղձք (nominative plural)
դեղձի (genitive singular)
դեղձից (genitive plural)
դեղձի (dative singular)
դեղձից (dative plural)
դեղձ (accusative singular)
դեղձս (accusative plural)
դեղձէ (ablative singular)
դեղձից (ablative plural)
դեղձիւ (instrumental singular)
դեղձիւք (instrumental plural)
դեղձի (locative singular)
դեղձս (locative plural)

Armenian: դեղձ (deġj)

Grown from *դեղ- (*deł-, “yellow”). Related to դեղ (deł).

*yellow (this sense attested only in compounds)


չամիչ

head

չամիչ • (čʻamičʻ)

xcl-noun

չամիչ • (čʻamičʻ)

čʻamičʻ (romanization)
չամիչ (nominative singular)
չամիչք (nominative plural)
չամչոյ (genitive singular)
չամչոց (genitive plural)
չամչոյ (dative singular)
չամչոց (dative plural)
չամիչ (accusative singular)
չամիչս (accusative plural)
չամչոյ (ablative singular)
չամչոց (ablative plural)
չամչով (instrumental singular)
չամչովք (instrumental plural)
չամիչ (locative singular)
չամիչս (locative plural)

Armenian: չամիչ (čʻamičʻ)

→ Georgian: ჩამიჩი (čamiči)

→ Romani: čamik

desc

→ Turkish: çamıç, çamiç, çemiç, cemiç, çemiş, çemit, çemin

→ Udi: чамич (čamič)

Usually considered of unknown origin.
Probably a Semitic borrowing: compare Assyrian Neo-Aramaic ܟܡܝܫܐ (kmiša, “dried up, dry, shrivelled (of grapes in a drought)”), ܟܡܫ (kamiš, “to become dry, become scorched, dehydrate; to fade, wither, shrivel up, wilt”). Note that here k and š are both pronounced as an emphatic /t͡ʃ/. Accordingly, these are usually transcribed as č̣mič̣a, č̣aməč̣. Ačaṙyan treats the Assyrian Neo-Aramaic words as Armenian borrowings, but they have native origin from the Aramaic root ܟ-ܡ-ܫ (k-m-š, “to wither”), whence Aramaic / Classical Syriac [script needed] (kmyš) / ܟܡܝܫܐ (kmyšʾ /kəmīšā/, “wrinkled”), Classical Syriac ܟܡܫܘܢܐ (kmšwnˀ /kamšōnē/, “grape seed, dried raisin”).

unk

unknown

cog

Զամենայն աւուրս ուխտին իւրոյ յամենայնէ զինչ եւ լինիցի յորթոյ՝ զգինի, ի չամչոյ (var. չամչին, չամիչոյ) մինչեւ ցթինն մի՛ կերիցէ:
Zamenayn awurs uxtin iwroy yamenaynē zinčʻ ew linicʻi yortʻoy, zgini, i čʻamčʻoy (var. čʻamčʻin, čʻamičʻoy) minčʻew cʻtʻinn mí kericʻē:


կաղամբ

head

կաղամբ • (kałamb)

xcl-noun

կաղամբ • (kałamb)

kałamb (romanization)
կաղամբ (nominative singular)
կաղամբք (nominative plural)
կաղամբի (genitive singular)
կաղամբի (dative singular)
կաղամբ (accusative singular)
կաղամբս (accusative plural)
կաղամբէ (ablative singular)
կաղամբի (locative singular)
կաղամբս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Middle Armenian: կաղամբ (kaġamb), կաղամպ (kaġamp), կաղանբ (kaġanb), կաղամբոս (kaġambos)

→ Armenian: կաղամբ (kaġamb)

desc

→ Lezgi: клампӏ (klamṗ), гилампӏ (gilamṗ, “turnip, radish”)

→ Old Georgian: კალნაბი (ḳalnabi)

Georgian: კალნაბი (ḳalnabi)

→ Udi: кӏаламб (ḳalamb)

From Middle Iranian *kalamb (“cabbage”). Compare Persian کرنب (karanb), کلم (kalam, “cabbage”). Ultimately from Ancient Greek κράμβη (krámbē).

Եւ ինքն սկսաւ զմեծամեծ կաղամբսն, որ ի պարտիզի անդ, արմատախիլ առնել, կտրել զգլուխս և ծածկել ընդ հողովն […]
Ew inkʻn sksaw zmecamec kaġambsn, or i partizi and, armataxil aṙnel, ktrel zgluxs ew cackel ənd hoġovn[…]

13th century, Kirakos Ganjakecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians]

Իսկ ՚ի գիջոյն և ՚ի թեթևէն՝ որ ըստ մասանց ջերմին է, պրաս․ իսկ հողանման ջերմ կաղամբ և այլ ա՟մ կծու․ իսկ թեթևագոյնսն ՚ի դդումսն և ՚ի սեխս և ՚ի մեղրապոպս։

Ephrem the Syrian, Yayn čaṙēn or vasn erašti ew vašxaṙuacʻ [Homily on Draught and Usurers]

Isk ’i giǰoyn ew ’i tʻetʻewēn, or əst masancʻ ǰermin ē, pras; isk hołanman ǰerm kałamb ew ayl a.m kcu; isk tʻetʻewagoynsn ’i ddumsn ew ’i sexs ew ’i mełrapops.


սխտոր

(dialectal) Alternative form of խստոր (xstor)


սոխ

sox (romanization)
սոխ (nominative singular)
սոխք (nominative plural)
սոխոյ (genitive singular)
սոխոց (genitive plural)
սոխոյ (dative singular)
սոխոց (dative plural)
սոխ (accusative singular)
սոխս (accusative plural)
սոխոյ (ablative singular)
սոխոց (ablative plural)
սոխով (instrumental singular)
սոխովք (instrumental plural)
սոխ (locative singular)
սոխս (locative plural)
սոխ (nominative singular)
սոխք (nominative plural)
սոխի (genitive singular)
սոխից (genitive plural)
սոխի (dative singular)
սոխից (dative plural)
սոխ (accusative singular)
սոխս (accusative plural)
սոխէ (ablative singular)
սոխից (ablative plural)
սոխիւ (instrumental singular)
սոխիւք (instrumental plural)
սոխի (locative singular)
սոխս (locative plural)

desctree

Armenian: սոխ (sox)
→ Georgian: სოხვი (soxvi, “spring onion”), სოხი (soxi)
→ Mingrelian: სორხი (sorxi), სოხი (soxi)
→ Svan: სოხ (sox)

From Middle Iranian *sōx, whence also Persian سوخ (sôx). Further origin unknown. Has been linked by some with Proto-Turkic *sogan, whence Southern Altai согоно (sogono), Tuvan согуна (soguna), Khakas соған (soğan), Bashkir һуған (huğan), Chuvash сухан (suh̬an), Azerbaijani soğan (“onion”), Turkish soğan, Old Turkic 𐰣𐰍𐰽 (soɣun) and others, all meaning “onion”, also borrowed in to Mongolian as сонгино (songino). Also a derivation from Sanskrit सुकन्द (sukanda, “onion”) has been suggested, but this is not generally accepted.

unk

unknown

դալար սոխ

սոխ մանր ― sox manr ― shallot


դդում

head

դդում • (ddum)

xcl-noun

դդում • (ddum)

ddum (romanization)
դդում (nominative singular)
դդումք (nominative plural)
դդմոյ (genitive singular)
դդմոց (genitive plural)
դդմոյ (dative singular)
դդմոց (dative plural)
դդում (accusative singular)
դդումս (accusative plural)
դդմոյ (ablative singular)
դդմոց (ablative plural)
դդմով (instrumental singular)
դդմովք (instrumental plural)
դդում (locative singular)
դդումս (locative plural)

desctree

Armenian: դդում (ddum), դնդում (dndum) — dialectal
Lomavren: dətum

→ Romani: dudum

A loanword of unknown origin. Romani dudum (“gourd”) is usually treated as an Armenian borrowing, but it may be independently borrowed from the same source. Has been compared to Akkadian 𒌑𒁺𒊌𒁺𒈬 (^(U₂).du-uk-du-mu /dukdumu, dugdumu/, “an unknown plant”), Hebrew דוּדָאִים (ḏūḏāʾīm, “mandrake”) and Sanskrit दुर्द्रुम (durdruma), दुद्रुम (dudruma, “green onion”), दुन्दम (dundama, “drum”). Note also the Indo-Aryan families of Sanskrit दुग्धिका (dugdhikā, “sort of Asclepias or Oxystelma esculentum”), दुग्धिन् (dugdhin, “milky”), and तुम्ब (tumba, “the gourd Lagenaria vulgaris”), in which many similar words are found referring to various types of gourds, including Marathi दुधीण (dudhīṇ), Hindi दूधी (dūdhī, “bottle gourd”) (→ English dudhi).

unk

unknown

cog

a hollowed out gourd as a water container


երրորդ

errord (romanization)
երրորդ (nominative singular)
երրորդք (nominative plural)
երրորդի (genitive singular)
երրորդաց (genitive plural)
երրորդի (dative singular)
երրորդում (dative singular)
երրորդաց (dative plural)
երրորդ (accusative singular)
երրորդս (accusative plural)
երրորդէ (ablative singular)
երրորդաց (ablative plural)
երրորդաւ (instrumental singular)
երրորդի (locative singular)
երրորդում (locative singular)
երրորդս (locative plural)
երրորդ (nominative singular)
երրորդք (nominative plural)
երրորդի (genitive singular)
երրորդից (genitive plural)
երրորդի (dative singular)
երրորդից (dative plural)
երրորդ (accusative singular)
երրորդս (accusative plural)
երրորդէ (ablative singular)
երրորդից (ablative plural)
երրորդիւ (instrumental singular)
երրորդիւք (instrumental plural)
երրորդի (locative singular)
երրորդս (locative plural)

xcl-decl-noun

երրորդի, երրորդում

երրորդաւք = երրորդօք

երրորդի, երրորդում

From *երիրորդ (*erirord), from երի- (eri-) + -րորդ (-rord).


չորրորդ

head

չորրորդ • (čʻorrord)

xcl-noun

չորրորդ • (čʻorrord)

čʻorrord (romanization)
չորրորդ (nominative singular)
չորրորդք (nominative plural)
չորրորդի (genitive singular)
չորրորդաց (genitive plural)
չորրորդի (dative singular)
չորրորդում (dative singular)
չորրորդաց (dative plural)
չորրորդ (accusative singular)
չորրորդս (accusative plural)
չորրորդէ (ablative singular)
չորրորդաց (ablative plural)
չորրորդաւ (instrumental singular)
ի չորրորդի (locative singular)
ի չորրորդում (locative singular)
չորրորդս (locative plural)

xcl-decl-noun

չորրորդի, չորրորդում

չորրորդաւք = չորրորդօք

ի չորրորդի, ի չորրորդում

From *չորիրոդ (*čʻorirod), from չորի- (čʻori-) + -րորդ (-rord).

չորից չորրորդաց զինուորք


հինգերորդ

hingerord (romanization)
հինգերորդ (nominative singular)
հինգերորդք (nominative plural)
հինգերորդի (genitive singular)
հինգերորդաց (genitive plural)
հինգերորդի (dative singular)
հինգերորդում (dative singular)
հինգերորդաց (dative plural)
հինգերորդ (accusative singular)
հինգերորդս (accusative plural)
հինգերորդէ (ablative singular)
հինգերորդաց (ablative plural)
հինգերորդաւ (instrumental singular)
ի հինգերորդի (locative singular)
ի հինգերորդում (locative singular)
հինգերորդս (locative plural)

հինգերորդի, հինգերորդում

հինգերորդաւք = հինգերորդօք

ի հինգերորդի, ի հինգերորդում


վեցերորդ

head

վեցերորդ • (vecʻerord)

xcl-noun

վեցերորդ • (vecʻerord)

vecʻerord (romanization)
վեցերորդ (nominative singular)
վեցերորդք (nominative plural)
վեցերորդի (genitive singular)
վեցերորդաց (genitive plural)
վեցերորդի (dative singular)
վեցերորդում (dative singular)
վեցերորդաց (dative plural)
վեցերորդ (accusative singular)
վեցերորդս (accusative plural)
վեցերորդէ (ablative singular)
վեցերորդաց (ablative plural)
վեցերորդաւ (instrumental singular)
ի վեցերորդի (locative singular)
ի վեցերորդում (locative singular)
վեցերորդս (locative plural)

xcl-decl-noun

վեցերորդի, վեցերորդում

վեցերորդաւք = վեցերորդօք

ի վեցերորդի, ի վեցերորդում


պնակ

pnak (romanization)
պնակ (nominative singular)
պնակք (nominative plural)
պնակի (genitive singular)
պնակաց (genitive plural)
պնակի (dative singular)
պնակաց (dative plural)
պնակ (accusative singular)
պնակս (accusative plural)
պնակէ (ablative singular)
պնակաց (ablative plural)
պնակաւ (instrumental singular)
պնակաւք = պնակօք (pnakawkʻ = pnakōkʻ) (instrumental plural)
պնակի (locative singular)
պնակս (locative plural)

պնակաւք = պնակօք

Armenian: պնակ (pnak)

desc

Udi: пӏинаькӏ (ṗinäḳ)

Udi: пӏинаькӏ (ṗinäḳ)

Borrowed from Ancient Greek πίναξ (pínax).

մխել զձեռն ի պնակ ընդ ումեք

to eat together, at the same table, to be a table-companion


պատառաքաղ

head

պատառաքաղ • (pataṙakʻał)

xcl-noun

պատառաքաղ • (pataṙakʻał)

pataṙakʻał (romanization)
պատառաքաղ (nominative singular)
պատառաքաղք (nominative plural)
պատառաքաղի (genitive singular)
պատառաքաղաց (genitive plural)
պատառաքաղի (dative singular)
պատառաքաղաց (dative plural)
պատառաքաղ (accusative singular)
պատառաքաղս (accusative plural)
պատառաքաղէ (ablative singular)
պատառաքաղաց (ablative plural)
պատառաքաղաւ (instrumental singular)
պատառաքաղի (locative singular)
պատառաքաղս (locative plural)
պատառաքաղ (nominative singular)
պատառաքաղք (nominative plural)
պատառաքաղի (genitive singular)
պատառաքաղից (genitive plural)
պատառաքաղի (dative singular)
պատառաքաղից (dative plural)
պատառաքաղ (accusative singular)
պատառաքաղս (accusative plural)
պատառաքաղէ (ablative singular)
պատառաքաղից (ablative plural)
պատառաքաղիւ (instrumental singular)
պատառաքաղիւք (instrumental plural)
պատառաքաղի (locative singular)
պատառաքաղս (locative plural)

xcl-decl-noun

պատառաքաղաւք = պատառաքաղօք

պատառաքաղիւք

Armenian: պատառաքաղ (pataṙakʻaġ)

պատառ (pataṙ) + -ա- (-a-) + քաղեմ (kʻałem)


դանակ

danak (romanization)
դանակ (nominative singular)
դանակք (nominative plural)
դանակի (genitive singular)
դանակաց (genitive plural)
դանակի (dative singular)
դանակաց (dative plural)
դանակ (accusative singular)
դանակս (accusative plural)
դանակէ (ablative singular)
դանակաց (ablative plural)
դանակաւ (instrumental singular)
դանակի (locative singular)
դանակս (locative plural)

xcl-decl-noun

դանակաւք = դանակօք

Armenian: դանակ (danak)

From Middle Iranian *dānak, from Old Iranian *dāna-ka-, from Proto-Iranian *dā- (“to cut”), from Proto-Indo-European *deh₂- (“to share, divide”), whence also Sanskrit दा (√dā, “to cut, cut off”), Persian داس (dâs, “sickle”), داره (dâra, “scythe, sickle”). Old Georgian დანაკი (danaḳi) is borrowed from the same source.


անձեռոցիկ

head

անձեռոցիկ • (anjeṙocʻik)

xcl-noun

անձեռոցիկ • (anjeṙocʻik)

anjeṙocʻik (romanization)
անձեռոցիկ (nominative singular)
անձեռոցիկք (nominative plural)
անձեռոցկի (genitive singular)
անձեռոցկաց (genitive plural)
անձեռոցկի (dative singular)
անձեռոցկաց (dative plural)
անձեռոցիկ (accusative singular)
անձեռոցիկս (accusative plural)
անձեռոցկէ (ablative singular)
անձեռոցկաց (ablative plural)
անձեռոցկաւ (instrumental singular)
անձեռոցկի (locative singular)
անձեռոցիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

անձեռոցկաւք = անձեռոցկօք

the declension follows Baṙgirkʿ Haykazean Lezui

desc

→ Armenian: անձեռոցիկ (anjeṙocʻik) (learned)


կերակուր

head

կերակուր • (kerakur)

xcl-noun

կերակուր • (kerakur)

kerakur (romanization)
կերակուր (nominative singular)
կերակուրք (nominative plural)
կերակրոյ (genitive singular)
կերակրոց (genitive plural)
կերակրոյ (dative singular)
կերակրոց (dative plural)
կերակուր (accusative singular)
կերակուրս (accusative plural)
կերակրոյ (ablative singular)
կերակրոց (ablative plural)
կերակրով (instrumental singular)
կերակրովք (instrumental plural)
կերակուր (locative singular)
կերակուրս (locative plural)

Armenian: կերակուր (kerakur)

From կեր (ker) + -ա- (-a-) + կուր (kur).

ունի՞ք ինչ կերակուր

կերակուր եւ ըմպելի

քաղցր ի կերակուր

կերակուր վատառողջ ― kerakur vataṙołǰ ― misdiet

առողջարար կերակուր

ազնիւ, քաղցրահամ, փափուկ կերակուրք

թշնամիք մեր՝կերակուր մեր են

մատնելոց են նոքա ի կերակուր ձեզ

կերակուր տալ, արկանել

առնուլ ի կերակուր

կերակուր առնուլ

ժուժկալել, զգուշանալ ի կերարկրոյ

to be on a strict diet, to observe a regimen

կերակուր լինել

կերակուր սրոյ առնել

կերակուր լինել հրոյ

կերակուրք որովայնի եւ որովայն կերակրոց ― kerakurkʻ orovayni ew orovayn kerakrocʻ ― meats for the belly and the belly for meats


մածուն

head

մածուն • (macun)

xcl-noun

մածուն • (macun)

macun (romanization)
մածուն (nominative singular)
մածունք (nominative plural)
մածնոյ (genitive singular)
մածնոց (genitive plural)
մածնոյ (dative singular)
մածնոց (dative plural)
մածուն (accusative singular)
մածունս (accusative plural)
մածնոյ (ablative singular)
մածնոց (ablative plural)
մածնով (instrumental singular)
մածնովք (instrumental plural)
մածուն (locative singular)
մածունս (locative plural)

desctree

Armenian: մածուն (macun), մածոն (macon) — dialectal
→ English: matzoon
→ Greek: μαζούν (mazoún)
→ Russian: мацу́н (macún)
→ Turkish: mazın (Sivas, Kayseri)

→ Middle Georgian: მაწონი (mac̣oni)

Georgian: მაწონი (mac̣oni)
→ Bats: მაწოჼ (mac̣õ)
→ Mingrelian: მარწვენი (marc̣veni), მარწვინი (marc̣vini), მარწონი (marc̣oni)
→ Svan: მარწუ̂ენ (marc̣ûen), მა̈რწუ̂ენ (märc̣ûen), მარწენ (marc̣en), მარწონ (marc̣on)
→ Russian: мацо́ни (macóni)
→ English: matsoni

From մած-ան-իմ (mac-an-im, “to curdle, coagulate”) + -ուն (-un). Typologically compare Persian ماست (mâst, “coagulated milk, yoghurt”) from ماسیدن (mâsidan, “to coagulate”), Turkish yoğurt from yoğurmak (“to plasticize, knead”).


պանիր

panir (romanization)
պանիր (nominative singular)
պանիրք (nominative plural)
պանրոյ (genitive singular)
պանրոց (genitive plural)
պանրոյ (dative singular)
պանրոց (dative plural)
պանիր (accusative singular)
պանիրս (accusative plural)
պանրոյ (ablative singular)
պանրոց (ablative plural)
պանրով (instrumental singular)
պանրովք (instrumental plural)
պանիր (locative singular)
պանիրս (locative plural)
պանիր (nominative singular)
պանիրք (nominative plural)
պանրի (genitive singular)
պանրի (dative singular)
պանիր (accusative singular)
պանիրս (accusative plural)
պանրէ (ablative singular)
պանրի (locative singular)
պանիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension
post-classical
a genitive singular պանտրի (pantri) with a parasitic -տ- (-t-) is also attested

Armenian: պանիր (panir)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (pnyl /panīr/, “cheese”), Persian پنیر (panir, “cheese”).

cog

գործել, մածուցանել պանիր

Այլ գինի և իւղ, ձու, ձուկն, պանիր, կոգի, կաղտի, բածին, շճուկ, կաթն, խեր, և ձկանմորէ, զայս բնաւ ամենևին չէ օրէն և ոչ վայել է ճաշակել ամենայն ումեք, մեծի և փոքու, արդարոյ և մեղաւորի։

5th century, Yovhan Mandakuni, Čaṙkʻ [Sermons]

Ayl gini ew iwł, ju, jukn, panir, kogi, kałti, bacin, ščuk, katʻn, xer, ew jkanmorē, zays bnaw amenewin čʻē ōrēn ew očʻ vayel ē čašakel amenayn umekʻ, meci ew pʻokʻu, ardaroy ew meławori.


պաղպաղակ

head

պաղպաղակ • (pałpałak)

xcl-noun

պաղպաղակ • (pałpałak)

pałpałak (romanization)
պաղպաղակ (nominative singular)
պաղպաղակք (nominative plural)
պաղպաղակի (genitive singular)
պաղպաղակաց (genitive plural)
պաղպաղակի (dative singular)
պաղպաղակաց (dative plural)
պաղպաղակ (accusative singular)
պաղպաղակս (accusative plural)
պաղպաղակէ (ablative singular)
պաղպաղակաց (ablative plural)
պաղպաղակաւ (instrumental singular)
պաղպաղակի (locative singular)
պաղպաղակս (locative plural)

xcl-decl-noun

պաղպաղակաւք = պաղպաղակօք

desc

→ Armenian: պաղպաղակ (paġpaġak) (learned)

Reduplication of պաղ (pał, “ice; cold”) + -ակ (-ak).


տիտան

titan (romanization)
տիտան (nominative singular)
տիտանք (nominative plural)
տիտանի (genitive singular)
տիտանաց (genitive plural)
տիտանի (dative singular)
տիտանաց (dative plural)
տիտան (accusative singular)
տիտանս (accusative plural)
տիտանէ (ablative singular)
տիտանաց (ablative plural)
տիտանաւ (instrumental singular)
տիտանի (locative singular)
տիտանս (locative plural)

xcl-decl-noun

տիտանաւք = տիտանօք


տիտան

titan (romanization)
տիտան (nominative singular)
տիտանք (nominative plural)
տիտանայ (genitive singular)
տիտանաց (genitive plural)
տիտանայ (dative singular)
տիտանաց (dative plural)
տիտան (accusative singular)
տիտանս (accusative plural)
տիտանայ (ablative singular)
տիտանաց (ablative plural)
տիտանաւ (instrumental singular)
տիտան (locative singular)
տիտանս (locative plural)
տիտան (nominative singular)
տիտանք (nominative plural)
տիտանի (genitive singular)
տիտանաց (genitive plural)
տիտանի (dative singular)
տիտանաց (dative plural)
տիտան (accusative singular)
տիտանս (accusative plural)
տիտանէ (ablative singular)
տիտանաց (ablative plural)
տիտանաւ (instrumental singular)
տիտանի (locative singular)
տիտանս (locative plural)

տիտանաւք = տիտանօք

usually only proper nouns have a-type declension but the first sense of the word, “Titan”, is really a proper noun

տիտանաւք = տիտանօք

Armenian: տիտան (titan)