ձող

joł (romanization)
ձող (nominative singular)
ձողք (nominative plural)
ձողոյ (genitive singular)
ձողոց (genitive plural)
ձողոյ (dative singular)
ձողոց (dative plural)
ձող (accusative singular)
ձողս (accusative plural)
ձողոյ (ablative singular)
ձողոց (ablative plural)
ձողով (instrumental singular)
ձողովք (instrumental plural)
ձող (locative singular)
ձողս (locative plural)

Armenian: ձող (joġ)

Middle Armenian: ձողի (joġi)

Armenian: ձողի (joġi)

Probably from Proto-Indo-European *ǵʰh₁-ol- and cognate with Lithuanian žúolis, Sanskrit हल (hala, “plough”), perhaps also Old Armenian ձլեմ (jlem). See also ձեղուն (jełun).


սպիտակուց

head

սպիտակուց • (spitakucʻ)

xcl-noun

սպիտակուց • (spitakucʻ)

spitakucʻ (romanization)
սպիտակուց (nominative singular)
սպիտակուցք (nominative plural)
սպիտակուցի (genitive singular)
սպիտակուցաց (genitive plural)
սպիտակուցի (dative singular)
սպիտակուցաց (dative plural)
սպիտակուց (accusative singular)
սպիտակուցս (accusative plural)
սպիտակուցէ (ablative singular)
սպիտակուցաց (ablative plural)
սպիտակուցաւ (instrumental singular)
սպիտակուցի (locative singular)
սպիտակուցս (locative plural)

xcl-decl-noun

սպիտակուցաւք = սպիտակուցօք

Armenian: սպիտակուց (spitakucʻ)

սպիտակուց աչաց ― spitakucʻ ačʻacʻ ― white of the eye, conjunctiva, sclerotica

սպիտակուց կիտի ― spitakucʻ kiti ― spermaceti; cetine


պոզ

Middle Armenian: պոզ (poz)

Armenian: պոզ (poz)

The origin is uncertain. Has been compared to Northern Kurdish poz (“nose”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (pwc /pōz/), Persian پوز (puz, “snout, muzzle”). Note also Old Armenian գրտապոզ (grtapoz, “a kind of Indian animal”).


արգել

From Proto-Indo-European *h₂(e)rk-. The -ել (-el) may be a suffix, found also in այցելեմ (aycʻelem) and վայել (vayel).

արգել առնել, արկանել, լինել

to arrest, to hinder, to contradict, to oppose, to embarrass

hindrance, obstacle, opposition, impediment, embarrassment, difficulty, delay, obstruction; encumbrance

արգել եկեղեցական ― argel ekełecʻakan ― interdict

prohibition, forbiddance, inhibition, interdiction

յարգել արկանել, լինել

to arrest, to imprison, to immure, to encloister


շանթ

head

շանթ • (šantʻ)

xcl-noun

շանթ • (šantʻ)

šantʻ (romanization)
շանթ (nominative singular)
շանթք (nominative plural)
շանթի (genitive singular)
շանթից (genitive plural)
շանթի (dative singular)
շանթից (dative plural)
շանթ (accusative singular)
շանթս (accusative plural)
շանթէ (ablative singular)
շանթից (ablative plural)
շանթիւ (instrumental singular)
շանթիւք (instrumental plural)
շանթի (locative singular)
շանթս (locative plural)

Armenian: շանթ (šantʻ)

→ Georgian: შანთი (šanti)

hy:Բառգիրք հայոց

Uncertain. An overview of opinions follows.
More information
According to Petersson, Pokorny and J̌ahukyan, inherited from Proto-Indo-European *ḱwn̥ti-, from the root *ḱew- (“to shine; bright”), with such cognates as Sanskrit शोण (śoṇa, “red, purple”), Avestan 𐬯𐬎𐬭𐬆𐬨 (surəm, “early in the morning”), etc. This is rejected by Ačaṙyan and Olsen, who consider the origin of շանթ (šantʻ)/շանդ (šand) to be unknown.
Alternatively, according to Tērvišean and Bugge, inherited from Proto-Indo-European *skand- (“to shine, to glow; bright”) and cognate with Sanskrit चन्द् (cand-, “to shine, glitter”), चन्द्र (candrá), Latin candeo and Ancient Greek κάνδαρος (kándaros, “charcoal”). This is considered uncertain by Hübschmann and rejected by Ačaṙyan, who takes խանդ (xand) to be the reflex of this Indo-European root. Martirosyan remarks, that the connection between խանդ (xand) and շանթ (šantʻ)/շանդ (šand) should not be ruled out.
The word has also been compared to the Luwian theonym 𒀭𒊭𒀭𒋫 (ᵈša-an-ta /šanta/, “Šanta”) and the Hurrian theonym 𒀭𒊭𒀭𒋫𒇻𒊌𒃷 (ᵈša-an-ta-lu-uk-kan₂ /Šantaluggan/, literally “Shining or Brilliant Šanta”). Martirosyan notes that the Luwian theonym may be related to Hittite 𒊭𒀀𒀭𒋫 (ša-a-an-ta /šānt-/, “being furious, enraged”) and that Armenian may theoretically go back to Proto-Anatolian *šant- (“to be angry/furious”).
After a lengthy discussion Martirosyan concludes "Arm[enian] šantʿ, basically meaning ‘lightning-stroke, thunderbolt’ or ‘burning (by lightning-stroke)’ and referring also to devils, snakes and the like (originally, perhaps, to the mythological Thunder Dragon), may be compared with Luwian Šanta, the “brilliant” one, a god of war (armed with a bow) which can cause pestilence and in the Hellenistic period is equated with Herakles. It seems more likely that the theonym derives from the appellative. If the existence of Armenian loans in Anatolian languages proves acceptable, the Luwian theonym may be treated as borrowed from Arm[enian] šantʿ ‘lightning-stroke; heavenly fire’. This would imply that Arm[enian] šantʿ was deified by the Armenians in the 2nd and 1st millennia BC. In the period of the Iranian influx, the Armenian god *Šantʿ has been replaced by Vahagn which subsequently, exactly like Luwian Šanta, was identified with Herakles. The appellative šantʿ itself may be of P[roto-]I[ndo-]E[uropean] origin, although the etymological details are not entirely clear."

unk

unknown

cog

Արձակիցե՞ս շանթս` եւ գնայցեն․ եւ ասիցեն ցքեզ թէ զի՞նչ է։
Arjakicʻes šantʻs` ew gnaycʻen; ew asicʻen cʻkʻez tʻē zinčʻ ē.

Translation by Claude E. Cox
Will you send out thunderbolts—and will they go? And will they say to you, ‘What is it?’

հրացեալ շանթիւք պսակել զոք

շանթ· հրացեալ երկաթն է
šantʻ· hracʻeal erkatʻn ē
šantʿ = the fiery iron

16–17th centuries, Eremia Mełrecʻi, Baṙgirkʻ hayocʻ [Armenian Dictionary] Շ.49


արգելոց

head

արգելոց • (argelocʻ)

xcl-noun

արգելոց • (argelocʻ)

argelocʻ (romanization)
արգելոց (nominative singular)
արգելոցք (nominative plural)
արգելոցի (genitive singular)
արգելոցաց (genitive plural)
արգելոցի (dative singular)
արգելոցաց (dative plural)
արգելոց (accusative singular)
արգելոցս (accusative plural)
արգելոցէ (ablative singular)
արգելոցաց (ablative plural)
արգելոցաւ (instrumental singular)
արգելոցի (locative singular)
արգելոցս (locative plural)

xcl-decl-noun

արգելոցաւք = արգելոցօք

Armenian: արգելոց (argelocʻ)


ամպրոպ

amprop (romanization)
ամպրոպ (nominative singular)
ամպրոպք (nominative plural)
ամպրոպի (genitive singular)
ամպրոպաց (genitive plural)
ամպրոպի (dative singular)
ամպրոպաց (dative plural)
ամպրոպ (accusative singular)
ամպրոպս (accusative plural)
ամպրոպէ (ablative singular)
ամպրոպաց (ablative plural)
ամպրոպաւ (instrumental singular)
ամպրոպի (locative singular)
ամպրոպս (locative plural)

ամպրոպաւք = ամպրոպօք

Armenian: ամպրոպ (amprop)

From Proto-Indo-European *m̥bʰrós, through labial assimilation from *n̥bʰrós. The final -պ (-p) is not satisfactorily explained. Related to ամպ (amp).

(figuratively) noise, explosion, crash, report


բուք

head

բուք • (bukʻ)

xcl-noun

բուք • (bukʻ)

bukʻ (romanization)
բուք (nominative singular)
բուքք (nominative plural)
բքոյ (genitive singular)
բքոց (genitive plural)
բքոյ (dative singular)
բքոց (dative plural)
բուք (accusative singular)
բուքս (accusative plural)
բքոյ (ablative singular)
բքոց (ablative plural)
բքով (instrumental singular)
բքովք (instrumental plural)
բուք (locative singular)
բուքս (locative plural)

Armenian: բուք (bukʻ)

Georgian: ბუქი (buki)
→ Bats: ბუქ (buk)

From Proto-Indo-European *bʰu-k-, grown from *bʰuH- (“to blow up, swell”).


տապ

tap (romanization)
տապ (nominative singular)
տապք (nominative plural)
տապոյ (genitive singular)
տապոց (genitive plural)
տապոյ (dative singular)
տապոց (dative plural)
տապ (accusative singular)
տապս (accusative plural)
տապոյ (ablative singular)
տապոց (ablative plural)
տապով (instrumental singular)
տապովք (instrumental plural)
տապ (locative singular)
տապս (locative plural)

→ Armenian: տապ (tap) (learned)

From Middle Iranian. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (tp /tab/, “fever”), Persian تاب (tâb). Ultimately from Proto-Indo-European *tépos (“heat, warmth”).

der

(Hellenizing School) foaming or frothing of the sea


մառախուղ

head

մառախուղ • (maṙaxuł)

xcl-noun

մառախուղ • (maṙaxuł)

maṙaxuł (romanization)
մառախուղ (nominative singular)
մառախուղք (nominative plural)
մառախղոյ (genitive singular)
մառախղոց (genitive plural)
մառախղոյ (dative singular)
մառախղոց (dative plural)
մառախուղ (accusative singular)
մառախուղս (accusative plural)
մառախղոյ (ablative singular)
մառախղոց (ablative plural)
մառախղով (instrumental singular)
մառախղովք (instrumental plural)
մառախուղ (locative singular)
մառախուղս (locative plural)
մառախուղ (nominative singular)
մառախուղք (nominative plural)
մառախղի (genitive singular)
մառախղից (genitive plural)
մառախղի (dative singular)
մառախղից (dative plural)
մառախուղ (accusative singular)
մառախուղս (accusative plural)
մառախղէ (ablative singular)
մառախղից (ablative plural)
մառախղիւ (instrumental singular)
մառախղիւք (instrumental plural)
մառախղի (locative singular)
մառախուղս (locative plural)
մառախուղ (nominative singular)
մառախուղք (nominative plural)
մառախղի (genitive singular)
մառախղաց (genitive plural)
մառախղի (dative singular)
մառախղաց (dative plural)
մառախուղ (accusative singular)
մառախուղս (accusative plural)
մառախղէ (ablative singular)
մառախղաց (ablative plural)
մառախղաւ (instrumental singular)
մառախղի (locative singular)
մառախուղս (locative plural)

xcl-decl-noun

մառախղաւք = մառախղօք

desc

→ Armenian: մառախուղ (maṙaxuġ) (learned)

Uncertain. Often assumed to be an inner-Armenian formation *մառ (*maṙ) + -ա- (-a-) + *խուղ (*xuł), the first part being related to Old Armenian մայր (mayr), մառն (maṙn) and մռայլ (mṙayl), and inherited from Proto-Indo-European, and the second part being somehow related to Old Armenian խուղ (xuł, “hut, hovel”). More promising is Marr's comparison with Georgian მარახული (maraxuli), which has been connected with Proto-Nakh *maaraʁo (“cloud”) (see these). We may be dealing with a word of ultimate Northeast Caucasian origin, borrowed via Old Georgian.

unk

Uncertain


հողմ

head

հողմ • (hołm)

xcl-noun

հողմ • (hołm)

hołm (romanization)
հողմ (nominative singular)
հողմք (nominative plural)
հողմոյ (genitive singular)
հողմոց (genitive plural)
հողմոյ (dative singular)
հողմոց (dative plural)
հողմ (accusative singular)
հողմս (accusative plural)
հողմոյ (ablative singular)
հողմոց (ablative plural)
հողմով (instrumental singular)
հողմովք (instrumental plural)
հողմ (locative singular)
հողմս (locative plural)

→ Armenian: հողմ (hoġm)

Usually derived from Proto-Indo-European *h₂enh₁mos, but the anlaut and the nm → łm change make this problematic. Reviving Petersson's old idea, Kölligan instead connects the word to Ancient Greek πόλεμος (pólemos, “war”), under an original underlying sense "shaking", reconstructing Proto-Indo-European *pólh₁mos (from a possible root *pelh₁- (“to shake”)) from which he derives the two terms.
Compare also Northern Kurdish hilm, hulm, helm, hêlm (“steam, vapor; breath; puff, drag, draw (on a cigarette or pipe)”), Central Kurdish ھەڵم (hellm, “vapor”).

ի թեւս հողմոյ

գնալ զհողմով

to vanish to dissolve into air, to disappear

զհողմս արածել

to feed on air, to cherish vain hopes, to build castles in the air

ջանալ հողմոյ

to labour or strive in vain, to lose one's pains

մարգարէքն մեր էին ի հողմ

զհողմս ժառանգել

to be reduced to one's last shifts, on one's last legs, to amuse oneself with idle expectations, to buoy oneself up with vain hopes

չորք հողմք

one of the four parts of the world, whence the winds blow


ատամն

atamn (romanization)
ատամն (nominative singular)
ատամունք (nominative plural)
ատաման (genitive singular)
ատամանց (genitive plural)
ատաման (dative singular)
ատամանց (dative plural)
ատամն (accusative singular)
ատամունս (accusative plural)
ատամանէ (ablative singular)
ատամանց (ablative plural)
ատամամբ (instrumental singular)
ատամամբք (instrumental plural)
ատաման (locative singular)
ատամունս (locative plural)

Armenian: ատամ (atam)

պարք, շարք ատամանց

յօրինել ատամունս ― yōrinel atamuns ― to indent

խորտակել, փշրել զատամունս

to break the teeth, to notch, to break off

ատամն ածել

առնուլ ատամանց

հանել զատամն

ցաւ ատամանց ― cʻaw atamancʻ ― toothache

ցաւէ ատամն իմ

փուտ ատամն

մաքրել զատամունս

կրճտել զատամունս

ակն ընդ ական, ատամն ընդ ատաման


պատառ

head

պատառ • (pataṙ)

xcl-noun

պատառ • (pataṙ)

pataṙ (romanization)
պատառ (nominative singular)
պատառք (nominative plural)
պատառոյ (genitive singular)
պատառոց (genitive plural)
պատառոյ (dative singular)
պատառոց (dative plural)
պատառ (accusative singular)
պատառս (accusative plural)
պատառոյ (ablative singular)
պատառոց (ablative plural)
պատառով (instrumental singular)
պատառովք (instrumental plural)
պատառ (locative singular)
պատառս (locative plural)
պատառ (nominative singular)
պատառք (nominative plural)
պատառի (genitive singular)
պատառաց (genitive plural)
պատառի (dative singular)
պատառաց (dative plural)
պատառ (accusative singular)
պատառս (accusative plural)
պատառէ (ablative singular)
պատառաց (ablative plural)
պատառաւ (instrumental singular)
պատառի (locative singular)
պատառս (locative plural)

xcl-decl-noun

պատառաւք = պատառօք

Armenian: պատառ (pataṙ)

desc

→ Udi: пӏатӏар (ṗaṭar)

→ Udi: пӏатӏар (ṗaṭar)

→ Old Georgian: პატარა (ṗaṭara)

Georgian: პატარა (ṗaṭara)

The origin is uncertain.
Müller considers this a Middle Iranian borrowing, comparing Persian فتردن (fatardan, “to pull to pieces”) as corresponding to պատառեմ (pataṙem, “to tear to pieces”).
Xalatʿeancʿ and Karst derive from Akkadian 𒃮 (/paṭāru/, “to untie, undo, unfasten, split, loosen”). Compare Hebrew פ־ט־ר (p-ṭ-r), Classical Syriac ܦ-ܛ-ܪ (p-ṭ-r, “to separate”), ܦܛܝܪܐ (paṭṭīrā), Arabic فَطَرَ (faṭara). The Semitic origin is considered possible by J̌ahukyan but rejected by Ačaṙean who leaves the origin open.

cog

պատառ պատառ

պատառ մի հացի

բրդել պատառս պատառս

ի մի պատառ կլանել

պատառ պատառ կոտորիլ

to be lacerated, torn or cut to pieces, butchered

պատառ պատառ յերկիր անկանիլ

to fall off bit by bit, to decay gradually

Պատասխանի ետ Յիսուս եւ ասէ․ Այն է, որում ես թացից զպատառն եւ տաց։ Եւ թացեալ զպատառն տայ Յուդայի Իսկարիովտացւոյ։

5th century, Bible, Gospel of John 13.26

Jesus answered, "It is the one to whom I give this piece of bread after I have dipped it." Then He dipped the piece of bread and gave it to Judas son of Simon Iscariot.

Patasxani et Yisus ew asē; Ayn ē, orum es tʻacʻicʻ zpataṙn ew tacʻ. Ew tʻacʻeal zpataṙn tay Yudayi Iskariovtacʻwoy.


բամբակ

bambak (romanization)
բամբակ (nominative singular)
բամբակք (nominative plural)
բամբակի (genitive singular)
բամբակաց (genitive plural)
բամբակի (dative singular)
բամբակաց (dative plural)
բամբակ (accusative singular)
բամբակս (accusative plural)
բամբակէ (ablative singular)
բամբակաց (ablative plural)
բամբակաւ (instrumental singular)
բամբակի (locative singular)
բամբակս (locative plural)

xcl-decl-noun

բամբակաւք = բամբակօք

desctree

Middle Armenian: բամբակ (bambak), բանբակ (banbak), բամպակ (bampak)
Armenian: բամբակ (bambak)

From Middle Persian pmbk' (/pambak/), by assimilation of p...b to b...b.

բամբակ ազնիւ ― bambak azniw ― wadding

Լինի ի նմա [Փայտակարան] բամբակ անբաւ եւ գարի ինքնաբոյս։
Lini i nma [Pʻaytakaran] bambak anbaw ew gari inkʻnaboys.

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

1992 translation by Robert H. Hewsen
Cotton is found in great abundance here [Paytakaran] and wild barley.

Գտանին ի նոսա նաւթ եւ աղ, ապրիշում եւ բամբակ

7–10th century, Movsēs Kałankatuacʻi, Patmutʻiwn Ałuanicʻ ašxarhi [The History of the Country of Albania] I.93

Gtanin i nosa nawtʻ ew ał, aprišum ew bambak


սնունդ

head

սնունդ • (snund)

xcl-noun

սնունդ • (snund)

snund (romanization)
սնունդ (nominative singular)
սնունդք (nominative plural)
սննդեան (genitive singular)
սննդեանց (genitive plural)
սննդեան (dative singular)
սննդեանց (dative plural)
սնունդ (accusative singular)
սնունդս (accusative plural)
սննդենէ (ablative singular)
սննդեանց (ablative plural)
սննդեամբ (instrumental singular)
սննդեամբք (instrumental plural)
սննդեան (locative singular)
սնունդս (locative plural)

xcl-decl-noun

The singular genitive can also be սննդի (snndi) and the plural genitive can also be սննդոց (snndocʻ).

Armenian: սնունդ (snund)

տեղի սննդեան որբոց

nutriment, aliment, food, maintenance, subsistence

(figuratively) nurture, instruction, education


բրինձ

brinj (romanization)
բրինձ (nominative singular)
բրինձք (nominative plural)
բրնձոյ (genitive singular)
բրնձոց (genitive plural)
բրնձոյ (dative singular)
բրնձոց (dative plural)
բրինձ (accusative singular)
բրինձս (accusative plural)
բրնձոյ (ablative singular)
բրնձոց (ablative plural)
բրնձով (instrumental singular)
բրնձովք (instrumental plural)
բրինձ (locative singular)
բրինձս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: բրինձ (brinj)
Armenian: բրինձ (brinj)
→ Khinalug: ппарынцӏ (pːarɨnc̣)
→ Udi: бириндз (birinʒ)

From Middle Persian blnc (/brinǰ/). Doublet of որիզ (oriz).


գունդ

head

գունդ • (gund)

xcl-noun

գունդ • (gund)

gund (romanization)
գունդ (nominative singular)
գունդք (nominative plural)
գնդի (genitive singular)
գնդաց (genitive plural)
գնդի (dative singular)
գնդաց (dative plural)
գունդ (accusative singular)
գունդս (accusative plural)
գնդէ (ablative singular)
գնդաց (ablative plural)
գնդաւ (instrumental singular)
գնդաւք = գնդօք (gndawkʻ = gndōkʻ) (instrumental plural)
գնդի (locative singular)
գունդս (locative plural)
գունդ (nominative singular)
գունդք (nominative plural)
գնդի (genitive singular)
գնդից (genitive plural)
գնդի (dative singular)
գնդից (dative plural)
գունդ (accusative singular)
գունդս (accusative plural)
գնդէ (ablative singular)
գնդից (ablative plural)
գնդիւ (instrumental singular)
գնդիւք (instrumental plural)
գնդի (locative singular)
գունդս (locative plural)
գունդ (nominative singular)
գունդք (nominative plural)
գնդոյ (genitive singular)
գնդոց (genitive plural)
գնդոյ (dative singular)
գնդոց (dative plural)
գունդ (accusative singular)
գունդս (accusative plural)
գնդոյ (ablative singular)
գնդոց (ablative plural)
գնդով (instrumental singular)
գնդովք (instrumental plural)
գունդ (locative singular)
գունդս (locative plural)

xcl-decl-noun

գնդաւք = գնդօք

Armenian: գունդ (gund)

→ Assyrian Neo-Aramaic: ܟܘܢܕܐ (kundā)

→ Azerbaijani: kündə

desc

→ Udi: ҝуьндаь (gʲündä)

→ Udi: ҝуьндаь (gʲündä)

→ Georgian: გუნდა (gunda)

From Middle Iranian *gund (“spherical object”); see Middle Persian gwnd (gund, “testicle”) for more.

գունդ փոքրիկ

գունդ անուոյ

գունդ կշռոց

գունդ կապարեայ

the spherical section of the lamp into which the oil is poured

չափել զծով գնտով


գունդ

head

գունդ • (gund)

xcl-noun

գունդ • (gund)

xcl-decl-noun

գնդաւք = գնդօք

→ Armenian: գունդ (gund) (learned)

→ Georgian: გუნდი (gundi)

From Middle Persian gwnd (gund, “army, troop; group, gathering”).

bor

Այլ և դրօշից անգամ իւրաքանչիւրոց տեղեկանայր ի նմանէ․ և թէ քանի՛ գունդ զզօրսն բաժանիցեն, և ո՛ր ոք ի նոցանէ սաղարք լինիցին, և ո՛ր զօրագլուխ յորմէ կողմանէ յռազմ մտանիցէ, և զինչ անուանք իւրաքանչիւր համհարզացն իցեն, և քանի՛ փողահարք ի մէջ գնդին ձայնիցեն։

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʻ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] chapter 4, (1957 edition, page 96)

Translation by Robert W. Thomson
He also inquired from him about each of the standards: into how many companies they divided the army, which of them were generals, which commander would attack from which side, what were the names of each one's adjutants, how many trumpeters would sound in the company.

Ayl ew drōšicʻ angam iwrakʻančʻiwrocʻ tełekanayr i nmanē; ew tʻē kʻaní gund zzōrsn bažanicʻen, ew ór okʻ i nocʻanē sałarkʻ linicʻin, ew ór zōraglux yormē kołmanē yṙazm mtanicʻē, ew zinčʻ anuankʻ iwrakʻančʻiwr hamharzacʻn icʻen, ew kʻaní pʻołaharkʻ i mēǰ gndin jaynicʻen.

group, assemblage, troop (of bees, men, angels but especially of soldiers)

կողմն Վասպուրական գնդին


խնդիր

xndir (romanization)
խնդիր (nominative singular)
խնդիրք (nominative plural)
խնդրոյ (genitive singular)
խնդրոց (genitive plural)
խնդրոյ (dative singular)
խնդրոց (dative plural)
խնդիր (accusative singular)
խնդիրս (accusative plural)
խնդրոյ (ablative singular)
խնդրոց (ablative plural)
խնդրով (instrumental singular)
խնդրովք (instrumental plural)
խնդիր (locative singular)
խնդիրս (locative plural)

desc

Armenian: խնդիր (xndir), խնդիրք (xndirkʻ)

խնդիր առնել, ի խնդիր երթալ, գալ, ելանել, շրջել, անկանել, արկանել

to seek, to look for, to search for or after, to make inquiries, to investigate, to examine, to inquire into

xndir aṙnel, i xndir ertʻal, gal, elanel, šrǰel, ankanel, arkanel

ի խնդիր լինել ուրուք

to trace, to be in search of, to follow the track of

ոչ եթէ այնր ինչ ի խնդիր է

խօսեսցունք զայսր խնդրոյ

խնդիր ի մէջ առնուլ

խնդիրս յուզել

to raise a doubt, to create a discussion

խնդիր եղեւ

there arose a question; a dispute was raised

խնդիր ի միջի կայ

question; interrogation, inquiry; litigation, contest, dispute, debate, quarrel; discussion, examination

խնդիր է ինձ ի քէն, խնդիր մի ունիմ ի քէն

xndir ē inj i kʻēn, xndir mi unim i kʻēn

տացի անձն իմ խնդրոյ իմում

request, requisition; something requested


բան

ban (romanization)
բան (nominative singular)
բանք (nominative plural)
բանի (genitive singular)
բանից (genitive plural)
բանի (dative singular)
բանից (dative plural)
բան (accusative singular)
բանս (accusative plural)
բանէ (ablative singular)
բանից (ablative plural)
բանիւ (instrumental singular)
բանիւք (instrumental plural)
բանի (locative singular)
բանս (locative plural)

Armenian: բան (ban)

→ Old Georgian: ბანი (bani)

From Proto-Indo-European *bʰeh₂ni-, from *bʰeh₂- (“to speak”).

բան առ բան

միով բանիւ

զբանիւք առնել

զբանիւք անկանել

to converse with, to hold a conversation

ի բանս արկանել, ի բանի առնել

ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի բանս ելու առնել

i bans hrapuranacʻ arkanel, i bans elu aṙnel

բան ել, կալաւ

զոյգ ընդ բանիցս

ասել բան չարութեան զումեքէ

բանս բարեաց խօսել վասն

բան տալ

բան ի գործ առնել

բան ինչ է ինձ առ քեզ

ըստ բանի ամենեցուն

վասն քո բանիդ

ըստ բանի քո

մինչդեռ բանքն ի բերան նորա կային

ընդ բանիւ առնել ― ənd baniw aṙnel ― to excommunicate

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ։

5th century, Bible, Book of Proverbs 1.2

To know wisdom and instruction; to perceive the words of understanding.

Čanačʻel zimastutʻiwn ew zxrat, imanal zbans hančaroy.

speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse

բանս ընդ իրեարս դնել, բան ունել ընդ ումեք, բան կապել առ ոք

to understand, to be understood, to come to an understanding

bans ənd irears dnel, ban unel ənd umekʻ, ban kapel aṙ okʻ

ըստ իմումս բանի, որպէս իմ բանս է

ոչ եւս ընդ բանս ինչ ածեալ

opinion; reason, intellect, understanding, intelligence; counsel

Ի սկզբանէ էր Բանն, եւ Բանն էր առ Աստուած, եւ Աստուած էր Բանն։

In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.

I skzbanē ēr Bann, ew Bann ēr aṙ Astuac, ew Astuac ēr Bann.

Ամենաբարւոք եւ առանց ստութեան այս հրաման պատասխանոյ յա՟յ ելեալ է․ քանզի մահկանացու ոչինչ կերպարանիլ ի նմանութիւն առ վերնագոյնն եւ առ հայրն ամենեցուն կարէր, այլ առ երկրորդն ա՟ծ՝ որ է նորա բան։ Քանզի պարտ է բանականին մարդկան ոգւոյ՝ տիպ ա՟ծային բանին ձեւանալ․ վասն զի առաջին բանին՝ ա՟ծ վեհագոյն է, ամենաբանական բնութիւնն․ իսկ այն որ ի վեր քան զբանն է, ի լաւագունին եւ յառանձինն իմն անցեալ կայ ի տեսակի, զի՞նչ պարտ էր եղելոյ նման նորա բերել։ Բայց սակայն կամի եւ զայն ազդել, զի իրաւագոյն ա՟ծ վրէժ խնդրէ, զաստեացն եւ զճահաւորաց, վասն կրելոյ իմն այսմ առ նորա բանն զընտանութիւն․ որոյ է եւ մարդկային միտքն նմանութիւն եւ կերպարան։

6th century, Philo of Alexandria, I linelutʻeann xndrocʻ ew lucmancʻ [Quaestiones et Solutiones in Genesim] 2.62

Translation by Ralph Marcus
Most excellently and veraciously this oracle was given by God. For nothing mortal can be made in the likeness of the most high One and Father of the universe but (only) in that of the second God, who is His Logos. For it was right that the rational (part) of the human soul should be formed as an impression by the divine Logos, since the pre-Logos God is superior to every rational nature. But He who is above the Logos (and) exists in the best and in a special form—what thing that comes into being can rightfully bear His likeness? Moreover, Scripture wishes also to show that God most justly avenges the virtuous and decent men because they have a certain kinship with His Logos, of which the human mind is a likeness and image.

Amenabarwokʻ ew aṙancʻ stutʻean ays hraman patasxanoy ya.y eleal ē; kʻanzi mahkanacʻu očʻinčʻ kerparanil i nmanutʻiwn aṙ vernagoynn ew aṙ hayrn amenecʻun karēr, ayl aṙ erkrordn a.c, or ē nora ban. Kʻanzi part ē banakanin mardkan ogwoy, tip a.cayin banin jewanal; vasn zi aṙaǰin banin, a.c vehagoyn ē, amenabanakan bnutʻiwnn; isk ayn or i ver kʻan zbann ē, i lawagunin ew yaṙanjinn imn ancʻeal kay i tesaki, zinčʻ part ēr ełeloy nman nora berel. Baycʻ sakayn kami ew zayn azdel, zi irawagoyn a.c vrēž xndrē, zasteacʻn ew zčahaworacʻ, vasn kreloy imn aysm aṙ nora bann zəntanutʻiwn; oroy ē ew mardkayin mitkʻn nmanutʻiwn ew kerparan.

զինչ է բանս այս

բան վճարել

գիտես ընդ ում է բանդ

բանք ինչ ոչ էին/ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէ

they have neither society nor commerce with other men

bankʻ inčʻ očʻ ēin/očʻ goyin nocʻa ənd umekʻ i mardkanē

բանք ինչ եմ իմ ընդ ումեք

I have a suspicion of someone; I have intrigues or connections with someone

առանց բանի պոռնկութեան

ի բան տանել, արկանել


բարբարոս

barbaros (romanization)
բարբարոս (nominative singular)
բարբարոսք (nominative plural)
բարբարոսի (genitive singular)
բարբարոսաց (genitive plural)
բարբարոսի (dative singular)
բարբարոսաց (dative plural)
բարբարոս (accusative singular)
բարբարոսս (accusative plural)
բարբարոսէ (ablative singular)
բարբարոսաց (ablative plural)
բարբարոսաւ (instrumental singular)
բարբարոսի (locative singular)
բարբարոսս (locative plural)

xcl-decl-noun

բարբարոսաւք = բարբարոսօք


ծեր

cer (romanization)
ծեր (nominative singular)
ծերք (nominative plural)
ծերոյ (genitive singular)
ծերոց (genitive plural)
ծերոյ (dative singular)
ծերոց (dative plural)
ծեր (accusative singular)
ծերս (accusative plural)
ծերոյ (ablative singular)
ծերոց (ablative plural)
ծերով (instrumental singular)
ծերովք (instrumental plural)
ծեր (locative singular)
ծերս (locative plural)

Armenian: ծեր (cer)

ծերք ժողովրդեան, քաղաքին

the senate, seniors, elders; the ancients

եթէ ծերն էր ուժեղ, կամ մանուկն էր ուշեղ

if young folks had experience, and old ones strength; if youth knew and old age could


մետաքս

head

մետաքս • (metakʻs)

xcl-noun

մետաքս • (metakʻs)

metakʻs (romanization)
մետաքս (nominative singular)
մետաքսք (nominative plural)
մետաքսի (genitive singular)
մետաքսից (genitive plural)
մետաքսի (dative singular)
մետաքսից (dative plural)
մետաքս (accusative singular)
մետաքսս (accusative plural)
մետաքսէ (ablative singular)
մետաքսից (ablative plural)
մետաքսիւ (instrumental singular)
մետաքսիւք (instrumental plural)
մետաքսի (locative singular)
մետաքսս (locative plural)
մետաքս (nominative singular)
մետաքսք (nominative plural)
մետաքսի (genitive singular)
մետաքսաց (genitive plural)
մետաքսի (dative singular)
մետաքսաց (dative plural)
մետաքս (accusative singular)
մետաքսս (accusative plural)
մետաքսէ (ablative singular)
մետաքսաց (ablative plural)
մետաքսաւ (instrumental singular)
մետաքսի (locative singular)
մետաքսս (locative plural)
մետաքս (nominative singular)
մետաքսք (nominative plural)
մետաքսոյ (genitive singular)
մետաքսոց (genitive plural)
մետաքսոյ (dative singular)
մետաքսոց (dative plural)
մետաքս (accusative singular)
մետաքսս (accusative plural)
մետաքսոյ (ablative singular)
մետաքսոց (ablative plural)
մետաքսով (instrumental singular)
մետաքսովք (instrumental plural)
մետաքս (locative singular)
մետաքսս (locative plural)

xcl-decl-noun

մետաքսաւք = մետաքսօք

→ Armenian: մետաքս (metakʻs)

Ասեն ի գռեհիկս թե մուրցացի ոմն զկանափ մետաքս կարծեալ ի Թրակացիս տանէր վաճառել․

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros]

Asen i gṙehiks tʻe murcʻacʻi omn zkanapʻ metakʻs karceal i Tʻrakacʻis tanēr vačaṙel;


թագաւոր

head

թագաւոր • (tʻagawor)

xcl-noun

թագաւոր • (tʻagawor)

tʻagawor (romanization)
թագաւոր (nominative singular)
թագաւորք (nominative plural)
թագաւորի (genitive singular)
թագաւորաց (genitive plural)
թագաւորի (dative singular)
թագաւորաց (dative plural)
թագաւոր (accusative singular)
թագաւորս (accusative plural)
թագաւորէ (ablative singular)
թագաւորաց (ablative plural)
թագաւորաւ (instrumental singular)
թագաւորի (locative singular)
թագաւորս (locative plural)

xcl-decl-noun

թագաւորաւք = թագաւորօք

Armenian: թագավոր (tʻagavor)

desctree

Middle Armenian: թագւոր (tʻagwor), թագվոր (tʻagvor), թագուոր (tʻaguor)
Armenian: թագվոր (tʻagvor)
→ Arabic: تكفور (takfūr)
→ Old Catalan: tafur
Catalan: tafur
→ Old Galician-Portuguese: tafur, taful
Galician: tafur
Portuguese: taful
→ Old Spanish: tafur
Spanish: tahúr
→ Ottoman Turkish: تكفور (tekfur), թէքֆուր (tekfur) — Armeno-Turkish
Turkish: tekfur
→ Persian: تکفور (takfur)
→ Persian: تکور (takvor)

→ Classical Syriac: ܬܟܘܘܪ (takkāwōr)

→ Romani: thagar

Borrowed wholly from Parthian *tag(a)-bar (“king”, literally “crown bearing”) (compare Persian تاجور (tâjvar)) and reshaped under the influence of the suffix -աւոր (-awor). The first part is the source of Old Armenian թագ (tʻag), the second part goes back to Proto-Indo-European *bʰer-. Formation in Armenian as թագ (tʻag) + -աւոր (-awor) is unlikely.

uder

թագաւոր թագաւորաց

թագաւոր հայոց

կեցցէ՛ թագաւոր

թագաւոր կենդանեաց

թագաւոր թռչնոց

թագաւոր ծաղկանց

թագաւոր իժ ― tʻagawor iž ― basilisk

թագաւորք

թագաւոր կալ յումեքէ ի վերայ աշխարհի ուրուք

tʻagawor kal yumekʻē i veray ašxarhi urukʻ

թագաւոր առնել

Եւ հասանէր Ուռնայրի արքային Աղուանից ի փախստեանն, եւ նիզակաբնաւն ի կառափն մատուցեալ ծեծէր բազում, ասելով՝ թէ այդմ շնորհս կալ, զի այր թագաւոր ես, եւ թագ ունիս․ ես ոչ սպանից զայր թագաւոր, թէ կարի նեղ հասցէ ինձ: Եւ ութ հեծելով թոյլ ետ նմա փախչել գնալ յաշխարհն Աղուանից:
Ew hasanēr Uṙnayri arkʻayin Ałuanicʻ i pʻaxsteann, ew nizakabnawn i kaṙapʻn matucʻeal cecēr bazum, aselov, tʻē aydm šnorhs kal, zi ayr tʻagawor es, ew tʻag unis; es očʻ spanicʻ zayr tʻagawor, tʻē kari neł hascʻē inj: Ew utʻ hecelov tʻoyl et nma pʻaxčʻel gnal yašxarhn Ałuanicʻ:
Translation by Nina G. Garsoïan

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] V.4

And he caught up with Uṙnayr king of Ałuankʿ, who was fleeing, and struck him over the head with many blows of the shaft of his lance, saying, "Be grateful that you are a king and wear a crown, for I will not kill a king, even though great harm come to me." And he allowed him to escape with eight horsemen and go to the realm of Ałuankʿ.

Սկսցուք ասել վասն առիւծուն, որ թագաւոր է ամենայն գազանաց կամ թէ ամենայն իսկ անասնոց։
Skscʻukʻ asel vasn aṙiwcun, or tʻagawor ē amenayn gazanacʻ kam tʻē amenayn isk anasnocʻ.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).2.1

Let us begin to speak of the lion, the king of all the beasts or all the animals.


խաչակիր

head

խաչակիր • (xačʻakir)

xcl-noun

խաչակիր • (xačʻakir)

xačʻakir (romanization)
խաչակիր (nominative singular)
խաչակիրք (nominative plural)
խաչակրի (genitive singular)
խաչակրաց (genitive plural)
խաչակրի (dative singular)
խաչակրաց (dative plural)
խաչակիր (accusative singular)
խաչակիրս (accusative plural)
խաչակրէ (ablative singular)
խաչակրաց (ablative plural)
խաչակրաւ (instrumental singular)
խաչակրի (locative singular)
խաչակիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

խաչակրաւք = խաչակրօք

Armenian: խաչակիր (xačʻakir)

խաչակիրք

(post-Classical, botany) cruciferous plant


ազատութիւն

head

ազատութիւն • (azatutʻiwn)

xcl-noun

ազատութիւն • (azatutʻiwn)

azatutʻiwn (romanization)
ազատութիւն (nominative singular)
ազատութիւնք (nominative plural)
ազատութեան (genitive singular)
ազատութեանց (genitive plural)
ազատութեան (dative singular)
ազատութեանց (dative plural)
ազատութիւն (accusative singular)
ազատութիւնս (accusative plural)
ազատութենէ (ablative singular)
ազատութեանց (ablative plural)
ազատութեամբ (instrumental singular)
ազատութեամբք (instrumental plural)
ազատութեան (locative singular)
ազատութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

ազատութեամբք

Armenian: ազատություն (azatutʻyun)

ազատ (azat, “free”) + -ութիւն (-utʻiwn, “-dom”)


թիւ

head

թիւ • (tʻiw)

xcl-noun

թիւ • (tʻiw)

tʻiw (romanization)
թիւ (nominative singular)
թիւք (nominative plural)
թուոյ (genitive singular)
թուոց (genitive plural)
թուոյ (dative singular)
թուոց (dative plural)
թիւ (accusative singular)
թիւս (accusative plural)
թուոյ (ablative singular)
թուոց (ablative plural)
թուով (instrumental singular)
թուովք (instrumental plural)
թուի (locative singular)
թիւ (locative singular)
թիւս (locative plural)

Armenian: թիվ (tʻiv)

From Hurrian 𒋾𒉿 (tiw-, “to say, speak”), 𒋾𒉿𒂊𒂊 (ti-we-e-e /tiwə, tiwe, tiwi/, “word, deed”).

թիւք ― tʻiwkʻ ― arithmetic

վերացեալ թիւ ― veracʻeal tʻiw ― abstract number

Թիւք/Գիրք Թուոց

ոչ էր/ոչ գոյն նոցա թիւ, բազում էին քան զթիւ

očʻ ēr/očʻ goyn nocʻa tʻiw, bazum ēin kʻan ztʻiw

թուով ամք

թուով մարդիկ

թուով են առաքինիք

ի թուոյ փախչել

անցուցանել ընդ թիւ, ի թիւ/ընդ թիւ արկանել, թիւ համարոյ առնել, ունել զթիւ համարոյ

to number, to count, to calculate; to range, to set in order

ancʻucʻanel ənd tʻiw, i tʻiw/ənd tʻiw arkanel, tʻiw hamaroy aṙnel, unel ztʻiw hamaroy

ի թիւ արկանել զզօրս, թիւ համարոյ առնել զօրաց

i tʻiw arkanel zzōrs, tʻiw hamaroy aṙnel zōracʻ

ի թիւ ասել

ի թիւ գիտեմ, ուսեալ եմ

թիւ համարուց, թիւ համարոյ ամենայնի

կարգել ի թիւ այլոց

կարգել զոք ի թիւ սրբոց

ի թիւ/ընդ թիւ մտանել, ի թիւ անկանել


քոյր

head

քոյր • (kʻoyr)

xcl-noun

քոյր • (kʻoyr)

kʻoyr (romanization)
քոյր (nominative singular)
քորք (nominative plural)
քեռ (genitive singular)
քերց (genitive plural)
քեռ (dative singular)
քերց (dative plural)
քոյր (accusative singular)
քորս (accusative plural)
քեռէ (ablative singular)
քերց (ablative plural)
քերբ (instrumental singular)
քերբք (instrumental plural)
քեռ (locative singular)
քորս (locative plural)

xcl-decl-noun

Post-classically these are also attested: genitive/dative singular քուեր (kʻuer), քըւեր (kʻəwer), քօր (kʻōr), քոր (kʻor), քրոջ (kʻroǰ), քուրոջ (kʻuroǰ), instrumental singular քուերբ (kʻuerb), nominative plural քեռիք (kʻeṙikʻ), քուերք (kʻuerkʻ), genitive-dative plural քըւերց (kʻəwercʻ), քուերց (kʻuercʻ).

desc

Armenian: քույր (kʻuyr), քիր (kʻir), քուր (kʻur) — dialectal, քոյր (kʻoyr) — traditional orthography

Inherited from Proto-Indo-European *swésōr.


տէր

tēr (romanization)
տէր (nominative singular)
տեարք (nominative plural)
տեառն (genitive singular)
տեարց (genitive plural)
տերանց (genitive plural)
տեառն (dative singular)
տեարց (dative plural)
տերանց (dative plural)
տէր (accusative singular)
տեարս (accusative plural)
տեառնէ (ablative singular)
տեարց (ablative plural)
տերանց (ablative plural)
տերամբ (instrumental singular)
տերամբք (instrumental plural)
տեառն (locative singular)
տեարս (locative plural)

xcl-decl-noun

տեարց, տերանց

տեարց, տերանց

տեարց, տերանց

desc

Armenian: տեր (ter), → տյարք (tyarkʻ) (learned), ⇒ տյար (tyar)

⇒ Old Georgian: ტერება (ṭereba)

From *տիայր (*tiayr), from *տի- (*ti-, “of the house”) + այր (ayr, “man”). The first component is also found in տի-կին (ti-kin) and տի-եզերք (ti-ezerkʻ) and is inherited from Proto-Indo-European *déms, the genitive of *dṓm (“house”).

compound

տէր լինել, կալ

to be or become master of, to be lord over, to rule, to overcome, to master

ով Տէր

Lord! o Lord! good God! Heavens! goodness! good gracious!

Տէր իմ

յամի Տեառն

in the year of our Lord, Anno Domini, A.D.

յի՛ս տէր

(interjection) oh my Lord! I pray you my Lord! tell me my Lord!


կարգ

karg (romanization)
կարգ (nominative singular)
կարգք (nominative plural)
կարգի (genitive singular)
կարգաց (genitive plural)
կարգի (dative singular)
կարգաց (dative plural)
կարգ (accusative singular)
կարգս (accusative plural)
կարգէ (ablative singular)
կարգաց (ablative plural)
կարգաւ (instrumental singular)
կարգաւք = կարգօք (kargawkʻ = kargōkʻ) (instrumental plural)
կարգի (locative singular)
կարգս (locative plural)

xcl-decl-noun

կարգաւք = կարգօք

desctree

Armenian: կարգ (karg)
→ Udi: кӏарк (ḳark)

→ Old Georgian: კარგი (ḳargi)
Georgian: კარგი (ḳargi), კაი (ḳai) — syncopated, კაქი (ḳaki) — hypocoristic
→ Laz: კაჲი (ǩayi), კაჲ (ǩay), კაი (ǩai) — alternative spellings

The origin is uncertain. Possibly an Iranian borrowing: compare Khotanese [script needed] (haṃggargga-, “gathering, assembly”), [script needed] (haṃggalj-, “to gather”), prefixed with *ham- to an Iranian root possibly underlying Old Armenian կարգ (karg). Said Iranian root may be related to Latin grex (“group”); see there for more.

cog

կարգաւ, ըստ կարգի, կարգ ըստ կարգէ, կարգ ըստ կարգի

in order, orderly, regularly, systematically, by turns; one after another, each in his turn, successively

kargaw, əst kargi, karg əst kargē, karg əst kargi

արտաքոյ կարգի

կարգ բնութեան

կարգք ուղղութեան

դաշնակեալ կարգք

կարգ կանանց ― karg kanancʻ ― the menses

կարգ բանից

անդրէն ի կարգ բանին ի վեր ելանել

to return to one's subject, to take up a discourse anew

դնել ի կարգի, ի կարգ արկանել, ածել

to put or set in order, to set to rights, to order, to arrange, to settle, to regulate, to dispose; to count, to enumerate, to run over

խանգարել, վրդովել զկարգ

to trouble, to disturb, to disarrange (the order)

զանձն ի կարգի ունել, ի կարգ գալ

to regulate oneself, to become discreet, orderly, methodical

ի կարգ անկանիլ

ի կարգ անկեալ պատմել

դնել ի վերայ կարգ

ի կարգ աշխարհի մտանել

եւ որ ի կարգին


քանոն

head

քանոն • (kʻanon)

xcl-noun

քանոն • (kʻanon)

kʻanon (romanization)
քանոն (nominative singular)
քանոնք (nominative plural)
քանոնի (genitive singular)
քանոնաց (genitive plural)
քանոնի (dative singular)
քանոնաց (dative plural)
քանոն (accusative singular)
քանոնս (accusative plural)
քանոնէ (ablative singular)
քանոնաց (ablative plural)
քանոնաւ (instrumental singular)
քանոնի (locative singular)
քանոնս (locative plural)

xcl-decl-noun

քանոնաւք = քանոնօք

→ Armenian: քանոն (kʻanon) (learned)

Via Classical Syriac or Parthian from Ancient Greek κανών (kanṓn). Doublet of կանոն (kanon).

(figuratively) rule, guide, model, principle


բուրդ

head

բուրդ • (burd)

xcl-noun

բուրդ • (burd)

burd (romanization)
բուրդ (nominative singular)
բուրդք (nominative plural)
բրդոյ (genitive singular)
բրդոց (genitive plural)
բրդոյ (dative singular)
բրդոց (dative plural)
բուրդ (accusative singular)
բուրդս (accusative plural)
բրդոյ (ablative singular)
բրդոց (ablative plural)
բրդով (instrumental singular)
բրդովք (instrumental plural)
բուրդ (locative singular)
բուրդս (locative plural)

desctree

Armenian: բուրդ (burd)
→ Avar: буртина (burtina)
→ Northern Kurdish: pûrt

→ Arabic: بُرْد (burd)

→ Georgian: ბურდო (burdo), ბურდი (burdi)
→ Mingrelian: ბურდი (burdi)
→ Svan: ბურდა̈ლ (burdäl), ბირდუ̂ (birdû)

From the root *բուրդ- (*burd-, “to cut”) of բրդեմ (brdem, “to cut to pieces”), from Proto-Indo-European *bʰōrdʰ-; see the former for more. The word originally had a broader meaning “something cut out, extracted”. Compare the Georgian borrowing ბურდო (burdo, “chaff”), which preserves the o-stem of Armenian, as well as its older meaning. For the semantic development compare կտուրք (kturkʻ, “fleece”) from կտրեմ (ktrem, “to cut”).


ասր

asr (romanization)
ասր (nominative singular uncountable)
ասու (genitive singular uncountable)
ասու (dative singular uncountable)
ասր (accusative singular uncountable)
ասուէ (ablative singular uncountable)
ասու (instrumental singular uncountable)
ասու (locative singular uncountable)
ասր (nominative singular uncountable)
ասրոյ (genitive singular uncountable)
ասրոյ (dative singular uncountable)
ասր (accusative singular uncountable)
ասրոյ (ablative singular uncountable)
ասրով (instrumental singular uncountable)
ասր (locative singular uncountable)
ասր (nominative singular uncountable)
ասրու (genitive singular uncountable)
ասրու (dative singular uncountable)
ասր (accusative singular uncountable)
ասրէ (ablative singular uncountable)
ասրու (instrumental singular uncountable)
ասրու (locative singular uncountable)
ասր (nominative singular uncountable)
ասեր (*aser) (genitive singular uncountable)
ասեր (*aser) (dative singular uncountable)
ասր (accusative singular uncountable)
ասերէ (*aserē) (ablative singular uncountable)
ասերբ (instrumental singular uncountable)
ասեր (*aser) (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

the plural is uncommon but genitive-dative plural ասուոց (asuocʻ) and ասրոց (asrocʻ) are attested

→ Armenian: ասր (asr) (learned)

The stem is ասու- (asu-), from Proto-Indo-European *peḱu- (“livestock”).


փուլ

head

փուլ • (pʻul)

xcl-noun

փուլ • (pʻul)

pʻul (romanization)
փուլ (nominative singular)
փուլք (nominative plural)
փուլ (accusative singular)
փուլս (accusative plural)
փուլս (locative plural)

Armenian: փուլ (pʻul)

Georgian: ფლატე (plaṭe)

From Proto-Indo-European *pʰōl-. Cognate with Lithuanian pùlti (“to attack, rush”), Old English feallan (English fall) and perhaps Ancient Greek σφάλλω (sphállō, “bring down, destroy, cause to stumble, deceive”).

ի փուլ ածել

ի փուլ գալ

փուլք

լուսին ի փուլ է


արկղ

head

արկղ • (arkł)

xcl-noun

արկղ • (arkł)

arkł (romanization)
արկղ (nominative singular)
արկեղք (nominative plural)
արկեղ (genitive singular)
արկեղաց (genitive plural)
արկեղ (dative singular)
արկեղաց (dative plural)
արկղ (accusative singular)
արկեղս (accusative plural)
արկեղէ (ablative singular)
արկեղաց (ablative plural)
արկեղբ (instrumental singular)
արկեղ (locative singular)
արկեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

արկեղաւք = արկեղօք

→ Armenian: արկղ (arkġ) (learned)

Borrowed from Byzantine Greek ἄρκλα (árkla), from Vulgar Latin arcla, from Latin arcula (“small chest”).

bor+

դնել յարկեղ

հանել յարկեղէ

box where bones of the deceased are kept, ossuary


տուփ

head

տուփ • (tupʻ)

xcl-noun

տուփ • (tupʻ)

tupʻ (romanization)
տուփ (nominative singular)
տուփք (nominative plural)
տփոյ (genitive singular)
տփոց (genitive plural)
տփոյ (dative singular)
տփոց (dative plural)
տուփ (accusative singular)
տուփս (accusative plural)
տփոյ (ablative singular)
տփոց (ablative plural)
տփով (instrumental singular)
տփովք (instrumental plural)
տուփ (locative singular)
տուփս (locative plural)

xcl-decl-noun

the genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">տփի</i> (tpʻi)

→ Armenian: տուփ (tupʻ) (learned)

The origin is uncertain.
Maybe an Anatolian borrowing: compare Hittite 𒄑𒁾𒁉 (^(GIŠ)tup-pi₂ /tuppi-/, “ark, container”).

cog

տուփ սահուն

չքնաղագիւտք ի յակունս՝ պահին ի տուփս մանունս

precious things are packed in small parcels

čʻkʻnałagiwtkʻ i yakuns, pahin i tupʻs manuns


հող

hoł (romanization)
հող (nominative singular)
հողք (nominative plural)
հողոյ (genitive singular)
հողոց (genitive plural)
հողոյ (dative singular)
հողոց (dative plural)
հող (accusative singular)
հողս (accusative plural)
հողոյ (ablative singular)
հողոց (ablative plural)
հողով (instrumental singular)
հողովք (instrumental plural)
հող (locative singular)
հողս (locative plural)

desctree

Armenian: հող (hoġ)
→ Northern Kurdish: hox

Together with Aghwan 𐕆𐕒𐔾 (hol, “clay”) borrowed from an unidentified Middle Iranian cognate of Northern Kurdish xwelî. See it for more.

հողի գլուխ լինել, հող արկանել զգլխով

land, territory, dominions; plot, estate

ի հող իջանել/ննջել

հողոյ եւ պատանաց չլինել արժանի

to be unworthy of burial, of funeral honours; to be left unburied, without a tomb

տալ հողոյ զմարմին


թիռ

head

թիռ • (tʻiṙ)

xcl-noun

թիռ • (tʻiṙ)

tʻiṙ (romanization)
թիռ (nominative singular)
թիռք (nominative plural)
թռի (genitive singular)
թռից (genitive plural)
թռի (dative singular)
թռից (dative plural)
թիռ (accusative singular)
թիռս (accusative plural)
թռէ (ablative singular)
թռից (ablative plural)
թռիւ (instrumental singular)
թռիւք (instrumental plural)
թռի (locative singular)
թիռս (locative plural)

Armenian: թիռ (tʻiṙ)

(post-Classical) flight, flying, soaring

(post-Classical) strong desire, eagerness, longing


փետուր

head

փետուր • (pʻetur)

xcl-noun

փետուր • (pʻetur)

pʻetur (romanization)
փետուր (nominative singular)
փետուրք (nominative plural)
փետրոյ (genitive singular)
փետրոց (genitive plural)
փետրոյ (dative singular)
փետրոց (dative plural)
փետուր (accusative singular)
փետուրս (accusative plural)
փետրոյ (ablative singular)
փետրոց (ablative plural)
փետրով (instrumental singular)
փետրովք (instrumental plural)
փետուր (locative singular)
փետուրս (locative plural)

Armenian: փետուր (pʻetur)

The etymology remains uncertain.
Since long connected with the descendants of Proto-Indo-European *péth₂r̥ (“wing; feather”), but Armenian is usually not considered to be inherited from the latter because of phonological problems (e.g. Proto-Indo-European *pe- would yield Old Armenian հե- (he-)). Ačaṙyan and J̌ahukyan imply, that we may be dealing with an early borrowing from some descendant of that Proto-Indo-European root, Ačaṙyan pointing specifically to Hittite 𒁁𒋻 n (pattar, “wing”), which should perhaps be read as pettar.
On the other hand, Martirosyan and Simon are more positive about the inheritance, Martirosyan reconstructing a nominative singular auslaut *-ōr with a question mark.
In Middle Armenian and dialects the form թեպուր (tʻepur) is also attested.

cog

նուրբ, մանր փետուրք

խոշոր փետուրք

յարդարել զփետուրս ― yardarel zpʻeturs ― to preen, cleanse or dress the feathers

աւել ի փետրոց ― awel i pʻetrocʻ ― featherbroom


թերթ

head

թերթ • (tʻertʻ)

xcl-noun

թերթ • (tʻertʻ)

tʻertʻ (romanization)
թերթ (nominative singular)
թերթք (nominative plural)
թերթի (genitive singular)
թերթից (genitive plural)
թերթի (dative singular)
թերթից (dative plural)
թերթ (accusative singular)
թերթս (accusative plural)
թերթէ (ablative singular)
թերթից (ablative plural)
թերթիւ (instrumental singular)
թերթիւք (instrumental plural)
թերթի (locative singular)
թերթս (locative plural)

Armenian: թերթ (tʻertʻ)

From Proto-Indo-European *pter- (“wing; feather”) grown with -թ- (-tʻ-).

uder

մի թերթ խաւարտ

թերթ մի թուղթ

ութածալ թերթ (գրոց) ― utʻacal tʻertʻ (grocʻ) ― in octavo


հետ

het (romanization)
հետ (nominative singular)
հետք (nominative plural)
հետոյ (genitive singular)
հետոց (genitive plural)
հետոյ (dative singular)
հետոց (dative plural)
հետ (accusative singular)
հետս (accusative plural)
հետոյ (ablative singular)
հետոց (ablative plural)
հետով (instrumental singular)
հետովք (instrumental plural)
հետ (locative singular)
հետս (locative plural)

From Proto-Indo-European *ped-óm (“step”), from *ped-.

հետք

հետք նաւու

հետք կառաց

հետք ամպոց

հետք գազանաց

հետք վիրաց

վաղվաղակի հետ, զհետ

կորուսանել զհետս

զհետ լինել

to apply oneself, to give or addict oneself

ընդունայն զհետ եղեն

ի հետ

ի հետոց

հետ ընդ հետ

immediately, forthwith, directly, in a moment, at once

footstep, footprint, track; trace, vestige; way, path


քրտինք

head

քրտինք • (kʻrtinkʻ)


անիծ

anic (romanization)
անիծ (nominative singular)
անիծք (nominative plural)
անծոյ (genitive singular)
անծոց (genitive plural)
անծոյ (dative singular)
անծոց (dative plural)
անիծ (accusative singular)
անիծս (accusative plural)
անծոյ (ablative singular)
անծոց (ablative plural)
անծով (instrumental singular)
անծովք (instrumental plural)
անիծ (locative singular)
անիծս (locative plural)

Armenian: անիծ (anic)

From Proto-Indo-European *-níd- (“nit”). Cognates include Ancient Greek κονίς (konís), Albanian thëni, Russian гни́да (gnída) and Old English hnitu (English nit). The precise reconstruction of the Proto-Indo-European form remains problematic.


ստին

stin (romanization)
ստին (nominative singular)
ստինք (nominative plural)
ստեան (genitive singular)
ստեանց (genitive plural)
ստեան (dative singular)
ստեանց (dative plural)
ստին (accusative singular)
ստինս (accusative plural)
ստեանէ (ablative singular)
ստեանց (ablative plural)
ստեամբ (instrumental singular)
ստեամբք (instrumental plural)
ստեան (locative singular)
ստինս (locative plural)

→ Armenian: ստին (stin), ստինք (stinkʻ)

ստինք արուի

ստին կովու, ոչխարի եւ այլն

ի ստեան

մանուկ ի ստեան

գօտեւորեալ առ ստեամբ

կերակրել ստեամբ

to suckle, to give suck, to give the breast to

դիել զստինս

հատուցանել ի ստենէ

անկանիլ ստեանցն

forming or rounding of the breasts in adolescence

եռալ ստեանց

ի ծուծ ստեանցն կախեալ

ստինք անկան քեզ

յոյս իմ ի ստեանց մօր իմոյ


ստինք

ստինք • (stinkʻ)


կնիք

կնիք • (knikʻ)

xcl-noun

կնիք • (knikʻ)

knikʻ (romanization)
կնիք (nominative singular)
կնիքք (nominative plural)
կնքոյ (genitive singular)
կնքոց (genitive plural)
կնքոյ (dative singular)
կնքոց (dative plural)
կնիք (accusative singular)
կնիքս (accusative plural)
կնքոյ (ablative singular)
կնքոց (ablative plural)
կնքով (instrumental singular)
կնքովք (instrumental plural)
կնիք (locative singular)
կնիքս (locative plural)

xcl-decl-noun

a plural instrumental կնքօք (knkʻōkʻ) is attested, but it should be amended to կնքովք (knkʻovkʻ)

desc

Middle Armenian: կնունք (knunkʻ), կնուք (knukʻ)

→ Armenian: կնիք (knikʻ)

From Akkadian 𒅗𒉌𒄣 (kanīku, “sealed object: document, bag, bulla, etc.”) or 𒁾 (kunukku, “seal-cylinder”), perhaps via Hurrian or Iranian. The alternation ī ~ u in the Akkadian words is perhaps preserved in Armenian կնիք (knikʻ) ~ կնունք (knunkʻ), կնուք (knukʻ).

bor

կնիք հարկանել

լուծանել, պարզել զկնիք

կնիք դրամոյ

die (embossed device used in stamping coins)

կնիք տալ

կնիք բանից

կնիք բանիս

կնիք դնել բանից

to wind up a speech, to conclude a discourse

կնիք Հօր

կնիք անմահութեան

կնիք անփակ

կնիք կուսութեան

կնիք ազգատոհմի

coat of arms, armorial bearings, crest, arms

կնիք տալ ― knikʻ tal ― to baptize

կնիք առնուլ

առնուլ զոք ի կնքոյ ― aṙnul zokʻ i knkʻoy ― to stand godfather or godmother to


ձև

jew (romanization)
ձև (nominative singular)
ձևք (nominative plural)
ձևոյ (genitive singular)
ձևոց (genitive plural)
ձևոյ (dative singular)
ձևոց (dative plural)
ձև (accusative singular)
ձևս (accusative plural)
ձևոյ (ablative singular)
ձևոց (ablative plural)
ձևով (instrumental singular)
ձևովք (instrumental plural)
ձև (locative singular)
ձևս (locative plural)
ձև (nominative singular)
ձևք (nominative plural)
ձևի (genitive singular)
ձևից (genitive plural)
ձևի (dative singular)
ձևից (dative plural)
ձև (accusative singular)
ձևս (accusative plural)
ձևէ (ablative singular)
ձևից (ablative plural)
ձևիւ (instrumental singular)
ձևիւք (instrumental plural)
ձևի (locative singular)
ձևս (locative plural)

Armenian: ձեւ (jew)

ձեւ տալ

պարզ, անպաճոյճ, ազնուական ունել ձեւս

to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners

զայս ձեւ օրինակի

գրեաց ձեւ բանից օրինակ զայս

he wrote a letter thus conceived, or in these terms

ի ձեւ առակաց ― i jew aṙakacʻ ― allegorically

ի ձեւ ժառանգաւորի

in the garb of a clergyman, in clerical attire

ի ձեւ սոսկական

առնուլ զձեւ կրօնաւորական


հաճար

head

հաճար • (hačar)

xcl-noun

հաճար • (hačar)

hačar (romanization)
հաճար (nominative singular)
հաճարք (nominative plural)
հաճարոյ (genitive singular)
հաճարոց (genitive plural)
հաճարոյ (dative singular)
հաճարոց (dative plural)
հաճար (accusative singular)
հաճարս (accusative plural)
հաճարոյ (ablative singular)
հաճարոց (ablative plural)
հաճարով (instrumental singular)
հաճարովք (instrumental plural)
հաճար (locative singular)
հաճարս (locative plural)

desctree

Armenian: հաճար (hačar), աճար (ačar), աճառ (ačaṙ) — dialectal
→ Georgian: აჭარა (ač̣ara)
→ Northern Kurdish: açar

The origin is uncertain. Has been linked with Old Armenian հատ (hat, “grain, seed”) and with Hittite 𒄩𒀜𒋻 (ḫa-at-tar /ḫattar/), occurring in a list of grains or similar seed foodstuffs and possibly meaning "spelt".

Triticum spelta
Triticum spelta#Translingual


տարեկան

tarekan (romanization)
տարեկան (nominative singular)
տարեկանք (nominative plural)
տարեկանի (genitive singular)
տարեկանաց (genitive plural)
տարեկանի (dative singular)
տարեկանաց (dative plural)
տարեկան (accusative singular)
տարեկանս (accusative plural)
տարեկանէ (ablative singular)
տարեկանաց (ablative plural)
տարեկանաւ (instrumental singular)
տարեկանի (locative singular)
տարեկանս (locative plural)

xcl-decl-noun

տարեկանաւք = տարեկանօք

desctree

Armenian: տարեկան (tarekan)
→ Northern Kurdish: tarîgan
→ Turkish: tereke


կաղին

head

կաղին • (kałin)

xcl-noun

կաղին • (kałin)

kałin (romanization)
կաղին (nominative singular)
կաղինք (nominative plural)
կաղնոյ (genitive singular)
կաղնոց (genitive plural)
կաղնոյ (dative singular)
կաղնոց (dative plural)
կաղին (accusative singular)
կաղինս (accusative plural)
կաղնոյ (ablative singular)
կաղնոց (ablative plural)
կաղնով (instrumental singular)
կաղնովք (instrumental plural)
կաղին (locative singular)
կաղինս (locative plural)

Armenian: կաղին (kaġin)

From Proto-Indo-European *gʷl̥h₂eno-, from *gʷelh₂-. See also տկողին (tkoġin).

արքայական կաղին

Corylus avellana
Corylus avellana#Translingual


նուշ

head

նուշ • (nuš)

xcl-noun

նուշ • (nuš)

nuš (romanization)
նուշ (nominative singular)
նուշք (nominative plural)
նշի (genitive singular)
նշի (dative singular)
նուշ (accusative singular)
նուշս (accusative plural)
նշէ (ablative singular)
նշի (locative singular)
նուշս (locative plural)
նուշ (nominative singular)
նուշք (nominative plural)
նշոյ (genitive singular)
նշոց (genitive plural)
նշոյ (dative singular)
նշոց (dative plural)
նուշ (accusative singular)
նուշս (accusative plural)
նշոյ (ablative singular)
նշոց (ablative plural)
նշով (instrumental singular)
նշովք (instrumental plural)
նուշ (locative singular)
նուշս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension
post-classical

Armenian: նուշ (nuš)

→ Udi: нуш (nuš)

→ Old Georgian: ნუში (nuši)

Georgian: ნუში (nuši)
→ Bats: ნუშ (nuš)

Borrowed from the unattested Hurro-Urartian source underlying Akkadian 𒉡𒍑𒄷 (nu-uš-ḫu /nušḫu/, “probably almond”), wherein -ḫu reflects a Hurrian suffix also seen in Akkadian 𒌑𒀭𒈾𒉌𒄷 (/ananīḫu/), Old Armenian անանուխ (ananux).

cog

դառն նուշ

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 644

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the lemon and balsamon, and laurel and beautiful olive tree, and quince and myrtle, and nut and almond, and lotus and holly, and mulberry and pomegranate and cornel tree.

Soynpēs kitronn ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn:


խնձորենի

xnjoreni (romanization)
խնձորենի (nominative singular)
խնձորենիք (nominative plural)
խնձորենւոյ (genitive singular)
խնձորենեաց (genitive plural)
խնձորենւոյ (dative singular)
խնձորենեաց (dative plural)
խնձորենի (accusative singular)
խնձորենիս (accusative plural)
խնձորենւոյ (ablative singular)
խնձորենեաց (ablative plural)
խնձորենեաւ (instrumental singular)
խնձորենի (locative singular)
խնձորենիս (locative plural)

xcl-decl-noun

խնձորենեաւք = խնձորենեօք

Armenian: խնձորենի (xnjoreni)

խնձորենիք


պիստակ

→ Armenian: պիստակ (pistak)

From Middle Iranian *pistak. See Middle Persian pstk' (pistag).

Աղձնիք ունի […] եւ գազպէն, եւ մեղր եւ մշտամիրգ, եւ պիստակ, եւ երկաթ, եւ նաւթ։
Ałjnikʻ uni […] ew gazpēn, ew mełr ew mštamirg, ew pistak, ew erkatʻ, ew nawtʻ.


գետին

getin (romanization)
գետին (nominative singular)
գետինք (nominative plural)
գետնոյ (genitive singular)
գետնոց (genitive plural)
գետնոյ (dative singular)
գետնոց (dative plural)
գետին (accusative singular)
գետինս (accusative plural)
գետնոյ (ablative singular)
գետնոց (ablative plural)
գետնով (instrumental singular)
գետնովք (instrumental plural)
գետնի (locative singular)
գետին (locative singular)
գետինս (locative plural)
գետին (nominative singular)
գետինք (nominative plural)
գետնի (genitive singular)
գետնաց (genitive plural)
գետնի (dative singular)
գետնաց (dative plural)
գետին (accusative singular)
գետինս (accusative plural)
գետնէ (ablative singular)
գետնաց (ablative plural)
գետնաւ (instrumental singular)
գետնաւք = գետնօք (getnawkʻ = getnōkʻ) (instrumental plural)
գետնի (locative singular)
գետինս (locative plural)

գետնի, գետին

գետնաւք = գետնօք

Armenian: գետին (getin)

Probably related to Hittite 𒌓𒉈𒂊 (ut-ne-e /utnē/, “land, country”). Martirosyan tentatively derives both from Proto-Indo-European *wédn̥. Ancient Greek οὖδας (oûdas, “earth, soil”) may also be related.

cog

զգետնի, ընդ գետին, ի գետնի, ի գետին

կորացեալ մտանել/պշնուլ ընդ գետին

covered with confusion to look on the ground

անկեալ ի գետին երկիր պագանել

հարկանել զգլուխն ի գետին

զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի

to throw oneself violently on the ground

զարկուցանել, հարկանել զգետնի

գետնի աղիք/պտուղ


թութ

head

թութ • (tʻutʻ)

xcl-noun

թութ • (tʻutʻ)

tʻutʻ (romanization)
թութ (nominative singular)
թութք (nominative plural)
թթոյ (genitive singular)
թթոց (genitive plural)
թթոյ (dative singular)
թթոց (dative plural)
թութ (accusative singular)
թութս (accusative plural)
թթոյ (ablative singular)
թթոց (ablative plural)
թթով (instrumental singular)
թթովք (instrumental plural)
թութ (locative singular)
թութս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: թութ (tʻutʻ)
Armenian: թութ (tʻutʻ), թութք (tʻutʻkʻ)

An Iranian borrowing. See Persian توت (tut) for more.

Պատասխանի ետ Ամովս եւ ասէ ցԱմասիա․ Ես ոչ մարգարէ էի եւ ոչ որդի մարգարէի, այլ հովիւ էի՝ եւ թութ քաղէի։

And Amos answered, and said to Amasias, I was not a prophet, nor the son of a prophet; but I was a herdman, and a gatherer of mulberry fruits.

Patasxani et Amovs ew asē cʻAmasia; Es očʻ margarē ēi ew očʻ ordi margarēi, ayl hoviw ēi, ew tʻutʻ kʻałēi.


մոխիր

moxir (romanization)
մոխիր (nominative singular)
մոխիրք (nominative plural)
մոխրոյ (genitive singular)
մոխրոց (genitive plural)
մոխրոյ (dative singular)
մոխրոց (dative plural)
մոխիր (accusative singular)
մոխիրս (accusative plural)
մոխրոյ (ablative singular)
մոխրոց (ablative plural)
մոխրով (instrumental singular)
մոխրովք (instrumental plural)
մոխիր (locative singular)
մոխիրս (locative plural)

Armenian: մոխիր (moxir)

օր մոխրոց

փոխարկումն ի մոխիր ― pʻoxarkumn i moxir ― cineration, incineration

մոխիր լինել

ի մոխիր եւ յաճիւն դարձուցանել

to incinerate, to reduce to ashes; to lay in ashes, to waste or desolate

ապաշխարել մոխրով

հուր ծածկեալ ընդ մոխրով

fire lies under the ice; there is fire lurking under the ashes


բարձր

barjr (romanization)
բարձր (nominative singular uncountable)
բարձու (genitive singular uncountable)
բարձու (dative singular uncountable)
բարձր (accusative singular uncountable)
բարձուէ (ablative singular uncountable)
բարձու (instrumental singular uncountable)
բարձու (locative singular uncountable)
բարձունք (nominative plural)
բարձանց (genitive plural)
բարձանց (dative plural)
բարձունս (accusative plural)
բարձանց (ablative plural)
բարձամբք (instrumental plural)
բարձունս (locative plural)

xcl-decl-noun-unc

singulars follow r-u-type declension, but n-type instrumental singular <i class="Armn mention" lang="xcl">բարձամբ</i> (barjamb) is also attested

desc

Armenian: բարձր (barjr), բարձունք (barjunkʻ)

From Proto-Indo-European *bʰr̥ǵʰu-r-, from *bʰerǵʰ-, whence also բառնամ (baṙnam); the form -բերձ (-berj) found in compounds is directly from *bʰerǵʰ-. Compare also Hittite 𒈦𒆪𒍑 (pár-ku-uš /parkuš/, “high, tall”).

cog

թագաւոր բարձանց

թռչունք բարձանց

(usually in the plural) height, top, summit, eminence, elevation; heaven


խաղ

xał (romanization)
խաղ (nominative singular)
խաղք (nominative plural)
խաղոյ (genitive singular)
խաղոց (genitive plural)
խաղոյ (dative singular)
խաղոց (dative plural)
խաղ (accusative singular)
խաղս (accusative plural)
խաղոյ (ablative singular)
խաղոց (ablative plural)
խաղով (instrumental singular)
խաղովք (instrumental plural)
խաղ (locative singular)
խաղս (locative plural)
խաղ (nominative singular)
խաղք (nominative plural)
խաղու (genitive singular)
խաղուց (genitive plural)
խաղու (dative singular)
խաղուց (dative plural)
խաղ (accusative singular)
խաղս (accusative plural)
խաղէ (ablative singular)
խաղուց (ablative plural)
խաղու (instrumental singular)
խաղուք (instrumental plural)
խաղու (locative singular)
խաղս (locative plural)
խաղ (nominative singular)
խաղք (nominative plural)
խաղի (genitive singular)
խաղից (genitive plural)
խաղի (dative singular)
խաղից (dative plural)
խաղ (accusative singular)
խաղս (accusative plural)
խաղէ (ablative singular)
խաղից (ablative plural)
խաղիւ (instrumental singular)
խաղիւք (instrumental plural)
խաղի (locative singular)
խաղս (locative plural)

Armenian: խաղ (xaġ)

սէր խաղուց ― sēr xałucʻ ― gambling, gaming

խաղք Ողոմպիայ

խաղք ըմբշամարտից ― xałkʻ əmbšamarticʻ ― wrestling

գնդակ խաղ

խաղ կճեայ գնդակաց

խաղ նարտի ― xał narti ― backgammon

խաղ աղիւսակի

խաղ սատրնջոյ ― xał satrnǰoy ― chess

խաղ աչկապուկի

խաղ թղթոյ

խաղ բախտի

խաղ բառից

չլինել կամակ ի խաղ

to be in no mood for sport, not to be in a sporting mood

ի խաղ հատանիլ, զակատիլ իխաղս

ի խաղ մտանել

լինել յաջողակ ի խաղի

to have a good game; to have a good-hand (cards), to be a lucky player

լինել դժբաղդ ի խաղի

կորուսանել ի խաղի

վատնել զամենայն ի խաղի

to gamble away one's fortune, to lose one's fortune by gambling

դադարել ի խաղի

play, game; recreation, pastime, amusement, sport

խաղ համարել

չեն ինչ խաղոյ

it is not to be trifled with, it is no joke

խաղ առնել զոք, ընդ խաղ արկանել

to ridicule, to deride, to mock, to make sport or mockery of, to laugh at a person

ընդ խաղ առնել

to rally, to joke with, to jest with; to turn to ridicule

ընդ խաղ, ընդ խաղս

ո՛րչափ խաղացի ընդ նոսա

թո՛յլ տուր անդ զխաղդ, թո՛ղ զխաղդ

fun, joke, raillery, pleasantry, mockery; mummery, foolery

խաղ կանչել


խաղ

xał (romanization)
խաղ (nominative singular)
խաղք (nominative plural)
խաղի (genitive singular)
խաղից (genitive plural)
խաղի (dative singular)
խաղից (dative plural)
խաղ (accusative singular)
խաղս (accusative plural)
խաղէ (ablative singular)
խաղից (ablative plural)
խաղիւ (instrumental singular)
խաղիւք (instrumental plural)
խաղի (locative singular)
խաղս (locative plural)

Possibly is the same as the above word, though the stems are different. Compare Sicilian cala.


բոյս

boys (romanization)
բոյս (nominative singular)
բոյսք (nominative plural)
բուսոյ (genitive singular)
բուսոց (genitive plural)
բուսոյ (dative singular)
բուսոց (dative plural)
բոյս (accusative singular)
բոյսս (accusative plural)
բուսոյ (ablative singular)
բուսոց (ablative plural)
բուսով (instrumental singular)
բուսովք (instrumental plural)
բոյս (locative singular)
բոյսս (locative plural)

Armenian: բույս (buys)

From Proto-Indo-European *bʰewH-ko-, from *bʰewH- (“to grow”)․

բոյս արձակել

բոյս բարուց, բոյսք բնութեան, բարք բուսոց

boys barucʻ, boyskʻ bnutʻean, barkʻ busocʻ


մկան

mkan (romanization)
մկան (nominative singular)
մկանք (nominative plural)
մկանի (genitive singular)
մկանաց (genitive plural)
մկանի (dative singular)
մկանաց (dative plural)
մկան (accusative singular)
մկանս (accusative plural)
մկանէ (ablative singular)
մկանաց (ablative plural)
մկանաւ (instrumental singular)
մկանաւք = մկանօք (mkanawkʻ = mkanōkʻ) (instrumental plural)
մկանի (locative singular)
մկանս (locative plural)

xcl-decl-noun

մկանաւք = մկանօք

Armenian: մկան (mkan)

Of the same Proto-Indo-European origin as մուկն (mukn, “muscle”).

fleshy parts of the body (reins, loin, haunch, flank)

(in the plural, figuratively) swell, waves, billows (on the water surface)


խարիսխ

xarisx (romanization)
խարիսխ (nominative singular)
խարիսխք (nominative plural)
խարսխի (genitive singular)
խարսխաց (genitive plural)
խարսխի (dative singular)
խարսխաց (dative plural)
խարիսխ (accusative singular)
խարիսխս (accusative plural)
խարսխէ (ablative singular)
խարսխաց (ablative plural)
խարսխաւ (instrumental singular)
խարսխի (locative singular)
խարիսխս (locative plural)
խարիսխ (nominative singular)
խարիսխք (nominative plural)
խարսխի (genitive singular)
խարսխից (genitive plural)
խարսխի (dative singular)
խարսխից (dative plural)
խարիսխ (accusative singular)
խարիսխս (accusative plural)
խարսխէ (ablative singular)
խարսխից (ablative plural)
խարսխիւ (instrumental singular)
խարսխիւք (instrumental plural)
խարսխի (locative singular)
խարիսխս (locative plural)

խարսխաւք = խարսխօք

→ Armenian: խարիսխ (xarisx) (learned)

→ Georgian: ხარისხი (xarisxi)

The origin is unknown. The form սարիսխ (sarisx) is a post-classical dialectal development of խարիսխ (xarisx), for which Ačaṙyan compares խուն (xun) ~ սուն (sun), բախտ (baxt) ~ բաստ (bast), դրախտ (draxt) ~ դրաստ (drast).

unk

unknown

base, foundation, pedestal (of a column, pool, door, etc.)

խարիսխ արկանել, ընկենուլ զխարիսխ

խարիսխ վերացուցանել, լուծանել զխարիսխն

խարիսխ արկեալ կալ

խարիսխ յուսոյ

խարիսխ փրկութեան

sheet anchor; (figuratively) last resource, last shift


քնար

head

քնար • (kʻnar)

xcl-noun

քնար • (kʻnar)

kʻnar (romanization)
քնար (nominative singular)
քնարք (nominative plural)
քնարի (genitive singular)
քնարաց (genitive plural)
քնարի (dative singular)
քնարաց (dative plural)
քնար (accusative singular)
քնարս (accusative plural)
քնարէ (ablative singular)
քնարաց (ablative plural)
քնարաւ (instrumental singular)
քնարաւք = քնարօք (kʻnarawkʻ = kʻnarōkʻ) (instrumental plural)
քնարի (locative singular)
քնարս (locative plural)
քնար (nominative singular)
քնարք (nominative plural)
քնարի (genitive singular)
քնարից (genitive plural)
քնարի (dative singular)
քնարից (dative plural)
քնար (accusative singular)
քնարս (accusative plural)
քնարէ (ablative singular)
քնարից (ablative plural)
քնարիւ (instrumental singular)
քնարիւք (instrumental plural)
քնարի (locative singular)
քնարս (locative plural)

xcl-decl-noun

քնարաւք = քնարօք

a plural instrumental քնարեաւք (kʻnareawkʻ) = քնարեօք (kʻnareōkʻ) is also attested

→ Armenian: քնար (kʻnar) (learned)

→ Georgian: ქნარი (knari)

From Classical Syriac ܟܢܪܐ (ken(n)ārā, “harp”).


թմբուկ

head

թմբուկ • (tʻmbuk)

xcl-noun

թմբուկ • (tʻmbuk)

tʻmbuk (romanization)
թմբուկ (nominative singular)
թմբուկք (nominative plural)
թմբկի (genitive singular)
թմբկաց (genitive plural)
թմբկի (dative singular)
թմբկաց (dative plural)
թմբուկ (accusative singular)
թմբուկս (accusative plural)
թմբկէ (ablative singular)
թմբկաց (ablative plural)
թմբկաւ (instrumental singular)
թմբկաւք = թմբկօք (tʻmbkawkʻ = tʻmbkōkʻ) (instrumental plural)
թմբկի (locative singular)
թմբուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

թմբկաւք = թմբկօք

→ Armenian: թմբուկ (tʻmbuk) (learned)

From earlier *թումբուկ (*tʻumbuk), from a Middle Iranian word of the shape *tumbūk. Compare Middle Persian [script needed] (twmbk' /tumbag/, “perhaps tambour”), Persian تنبک (tonbak, “tombak”).

cog

դափիւն թմբկի

դափել հարկանել թմբուկ

թմբուկ ի գումար զօրաց

դափիչ թմբկի

մորթ թմբկի

թմբուկ քողապատ

ի ձայն թմբկի

թմբուկ ականջաց ― tʻmbuk akanǰacʻ ― eardrum, tympanum


փող

head

փող • (pʻoł)

pʻoł (romanization)
փող (nominative singular)
փողք (nominative plural)
փողոյ (genitive singular)
փողոց (genitive plural)
փողոյ (dative singular)
փողոց (dative plural)
փող (accusative singular)
փողս (accusative plural)
փողոյ (ablative singular)
փողոց (ablative plural)
փողով (instrumental singular)
փողովք (instrumental plural)
փող (locative singular)
փողս (locative plural)
փող (nominative singular)
փողք (nominative plural)
փողի (genitive singular)
փողից (genitive plural)
փողի (dative singular)
փողից (dative plural)
փող (accusative singular)
փողս (accusative plural)
փողէ (ablative singular)
փողից (ablative plural)
փողիւ (instrumental singular)
փողիւք (instrumental plural)
փողի (locative singular)
փողս (locative plural)

Armenian: փող (pʻoġ), փողք (pʻoġkʻ)

փող ծխաքարշի

փող գրչի

փող հրազինուց

փող սրուակի

ունել զոք զփողից

to seize or take one by the throat, to arrest

(by extension, usually in the plural) throat; neck

(by extension) corridor, lobby, passage, gallery

(by extension) a narrow passage between gardens

փող կապարեայ

փող ականջաց

ձայնատար փող

հնչիւն փողոյ

ի ձայն փողոյ

փող հարկանել, հնչեցուցանել

to trumpet, to sound the trumpet, to wind or blow the horn, to play on the horn

փող երգեհոնի

(by extension, music) trumpet, horn; tube, pipe

(by extension, figuratively) preacher, apostle


փող

փող • (pʻoł)

pʻoł (romanization)
փող (nominative singular)
փողք (nominative plural)
փողոյ (genitive singular)
փողոց (genitive plural)
փողոյ (dative singular)
փողոց (dative plural)
փող (accusative singular)
փողս (accusative plural)
փողոյ (ablative singular)
փողոց (ablative plural)
փողով (instrumental singular)
փողովք (instrumental plural)
փող (locative singular)
փողս (locative plural)

Armenian: փող (pʻoġ)

From Persian پول (pul, “change, small money”).

bor

small money, asper, mite, sou, halfpenny


կիթառ

head

կիթառ • (kitʻaṙ)

xcl-noun

կիթառ • (kitʻaṙ)

→ Armenian: կիթառ (kitʻaṙ) (learned)

Borrowed from Ancient Greek κιθάρα (kithára).

bor+

Խաղայր ՚ի մէջ քաղաքին կիթառով, որ է փանդռամբ

Yaysmawurkʻ [The Armenian Church Synaxarion]

Xałayr ’i mēǰ kʻałakʻin kitʻaṙov, or ē pʻandṙamb


գործիք

head

գործիք • (gorcikʻ)


տակառ

տակառ • (takaṙ)

xcl-noun

տակառ • (takaṙ)

takaṙ (romanization)
տակառ (nominative singular)
տակառք (nominative plural)
տակառի (genitive singular)
տակառաց (genitive plural)
տակառի (dative singular)
տակառաց (dative plural)
տակառ (accusative singular)
տակառս (accusative plural)
տակառէ (ablative singular)
տակառաց (ablative plural)
տակառաւ (instrumental singular)
տակառի (locative singular)
տակառս (locative plural)

xcl-decl-noun

տակառաւք = տակառօք

Armenian: տակառ (takaṙ)

From Iranian *takār. Compare Persian تغار (tağâr, “tub”).


ծոց

head

ծոց • (cocʻ)

xcl-noun

ծոց • (cocʻ)

cocʻ (romanization)
ծոց (nominative singular)
ծոցք (nominative plural)
ծոցոյ (genitive singular)
ծոցոց (genitive plural)
ծոցոյ (dative singular)
ծոցոց (dative plural)
ծոց (accusative singular)
ծոցս (accusative plural)
ծոցոյ (ablative singular)
ծոցոց (ablative plural)
ծոցով (instrumental singular)
ծոցովք (instrumental plural)
ծոցի (locative singular)
ծոց (locative singular)
ծոցս (locative plural)

Armenian: ծոց (cocʻ)

unk

unknown

Կոյս սուրբ տանին ընկենուն առաջի նորա, եւ նա դիմէ ի ծոց կուսին․ եւ կոյսն ջեռուցանէ եւ ածէ ի պաղատ թագաւորին։
Koys surb tanin ənkenun aṙaǰi nora, ew na dimē i cocʻ kusin; ew koysn ǰeṙucʻanē ew acē i pałat tʻagaworin.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).25.3–4

One casts a chaste virgin before it, and it rushes to the virgin's bosom; and the virgin warms and takes it to the king's palace.


դաշտավայր

head

դաշտավայր • (daštavayr)

xcl-noun

դաշտավայր • (daštavayr)

daštavayr (romanization)
դաշտավայր (nominative singular)
դաշտավայրք (nominative plural)
դաշտավայրի (genitive singular)
դաշտավայրաց (genitive plural)
դաշտավայրի (dative singular)
դաշտավայրաց (dative plural)
դաշտավայր (accusative singular)
դաշտավայրս (accusative plural)
դաշտավայրէ (ablative singular)
դաշտավայրաց (ablative plural)
դաշտավայրաւ (instrumental singular)
դաշտավայրի (locative singular)
դաշտավայրս (locative plural)

xcl-decl-noun

դաշտավայրաւք = դաշտավայրօք

Armenian: դաշտավայր (daštavayr)


վայր

vayr (romanization)
վայր (nominative singular)
վայրք (nominative plural)
վայրի (genitive singular)
վայրաց (genitive plural)
վայրի (dative singular)
վայրաց (dative plural)
վայր (accusative singular)
վայրս (accusative plural)
վայրէ (ablative singular)
վայրաց (ablative plural)
վայրաւ (instrumental singular)
վայրաւք = վայրօք (vayrawkʻ = vayrōkʻ) (instrumental plural)
վայրի (locative singular)
վայրս (locative plural)
վայր (nominative singular)
վայրք (nominative plural)
վայրի (genitive singular)
վայրից (genitive plural)
վայրի (dative singular)
վայրից (dative plural)
վայր (accusative singular)
վայրս (accusative plural)
վայրէ (ablative singular)
վայրից (ablative plural)
վայրիւ (instrumental singular)
վայրիւք (instrumental plural)
վայրի (locative singular)
վայրս (locative plural)
վայր (nominative singular)
վայրք (nominative plural)
վայրու (genitive singular)
վայրուց (genitive plural)
վայրու (dative singular)
վայրուց (dative plural)
վայր (accusative singular)
վայրս (accusative plural)
վայրէ (ablative singular)
վայրուց (ablative plural)
վայրու (instrumental singular)
վայրուք (instrumental plural)
վայրու (locative singular)
վայրս (locative plural)

վայրաւք = վայրօք

desc

Armenian: վայր (vayr), վար (var), վեր (ver)

The origin is uncertain. According to Olsen, perhaps borrowed from an Iranian word of the form *vāiδa or *vaiδa, from Proto-Indo-European *weydʰ-, whence Sanskrit विधु (vidhú, “lonely, solitary”), Proto-Celtic *weidus (“wild”) (note Old Armenian վայրենի (vayreni, “wild”)). See also վայրապար (vayrapar).
Has also been compared to Northern Kurdish war (“encampment, abode; stopping place, halting place; homeland, native land; native place”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (wl /war/, “shelter, enclosure”), Sanskrit वर (vára, “circumference, space, room”).

cog

գազանք վայրի

մեղր ի վայրէ

ի վայրի բնակել

յայսմ վայրի

յայնմ վայրի

մինչեւ ցայս վայր

յոր վայր

յայլում վայրի

անհուն վայրք

վայրս հատանել

զվայրօք գալ

to go around, round about, to go here and there

զվայրօք ածել զաչս

ի մի վայր գալ

ցո՞ր վայր նեղութեանց հասի ես

ցայդ վայր

so far, as far as that, to that place, there

ցոր վայր

ցո՞ր վայր

(by extension) any place, spot, space, locale

վայր մի, առ վայր մի

a short time, a moment, an instant, a little

ի վայր

ընդ վայր

ի վերուստ մինչեւ ի վայր

ընդ վայր հարկանել

to abandon, to forsake, to cast off, to desert

ի վայր հարկանել, արկանել

to disparage, to sneer at, to defame, to slander

ի վայր շարժել

զաչս ի վայր արկեալ

looking down, with one's eyes cast or bent down


անապատ

anapat (romanization)
անապատ (nominative singular)
անապատք (nominative plural)
անապատի (genitive singular)
անապատաց (genitive plural)
անապատի (dative singular)
անապատաց (dative plural)
անապատ (accusative singular)
անապատս (accusative plural)
անապատէ (ablative singular)
անապատաց (ablative plural)
անապատաւ (instrumental singular)
անապատի (locative singular)
անապատս (locative plural)
անապատ (nominative singular)
անապատք (nominative plural)
անապատի (genitive singular)
անապատից (genitive plural)
անապատի (dative singular)
անապատից (dative plural)
անապատ (accusative singular)
անապատս (accusative plural)
անապատէ (ablative singular)
անապատից (ablative plural)
անապատիւ (instrumental singular)
անապատիւք (instrumental plural)
անապատի (locative singular)
անապատս (locative plural)

xcl-decl-noun

անապատաւք = անապատօք

Armenian: անապատ (anapat)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾnʾp̄ʾtʾn' /an-ābādān/, “uncultivated”), which is a negative formation from ʾp̄ʾt' (ābād, “populous, thriving, prosperous”).


դարձ

darj (romanization)
դարձ (nominative singular)
դարձք (nominative plural)
դարձի (genitive singular)
դարձից (genitive plural)
դարձի (dative singular)
դարձից (dative plural)
դարձ (accusative singular)
դարձս (accusative plural)
դարձէ (ablative singular)
դարձից (ablative plural)
դարձիւ (instrumental singular)
դարձիւք (instrumental plural)
դարձի (locative singular)
դարձս (locative plural)

Armenian: դարձ (darj)

From Proto-Indo-European *dʰr̥ǵʰ-, from the zero-grade of the root *dʰreǵʰ- (“to turn”). Cognate with Albanian dredh (“to turn, wind”), Ancient Greek τροχός (trokhós, “wheel”), Old Irish droch (“wheel”) and related to դուրգն (durgn).

դարձ յետս/ընդ կրունկն

recoil, putting or drawing back, retreat

դարձ հիւանդութեան ― darj hiwandutʻean ― paroxysm

դարձ փոխարինի

recompense, return; retaliation, compensation, retribution

դարձ առնել


վերադարձ

veradarj (romanization)
վերադարձ (nominative singular)
վերադարձք (nominative plural)
վերադարձի (genitive singular)
վերադարձի (dative singular)
վերադարձ (accusative singular)
վերադարձս (accusative plural)
վերադարձէ (ablative singular)
վերադարձի (locative singular)
վերադարձս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: վերադարձ (veradarj)


երբուծ

head

երբուծ • (erbuc)

xcl-noun

երբուծ • (erbuc)

erbuc (romanization)
երբուծ (nominative singular)
երբուծք (nominative plural)
երբծոյ (genitive singular)
երբծոց (genitive plural)
երբծոյ (dative singular)
երբծոց (dative plural)
երբուծ (accusative singular)
երբուծս (accusative plural)
երբծոյ (ablative singular)
երբծոց (ablative plural)
երբծով (instrumental singular)
երբծովք (instrumental plural)
երբուծ (locative singular)
երբուծս (locative plural)

→ Armenian: երբուծ (erbuc) (learned)

Inherited from a derivative of Proto-Indo-European *bʰruHg- and cognate with Ancient Greek φάρυγξ (phárunx), Latin frūmen and possibly Albanian bark.


աքիս

head

աքիս • (akʻis)

xcl-noun

աքիս • (akʻis)

akʻis (romanization)
աքիս (nominative singular)
աքիսք (nominative plural)
աքսի (genitive singular)
աքսից (genitive plural)
աքսի (dative singular)
աքսից (dative plural)
աքիս (accusative singular)
աքիսս (accusative plural)
աքսէ (ablative singular)
աքսից (ablative plural)
աքսիւ (instrumental singular)
աքսիւք (instrumental plural)
աքսի (locative singular)
աքիսս (locative plural)
աքիս (nominative singular)
աքիսք (nominative plural)
աքսոյ (genitive singular)
աքսոց (genitive plural)
աքսոյ (dative singular)
աքսոց (dative plural)
աքիս (accusative singular)
աքիսս (accusative plural)
աքսոյ (ablative singular)
աքսոց (ablative plural)
աքսով (instrumental singular)
աքսովք (instrumental plural)
աքիս (locative singular)
աքիսս (locative plural)

desc

Middle Armenian: աքիս (akʻis), ագիս (agis), աքիստ (akʻist)

desctree

Armenian: աքիս (akʻis), աք^յիս (akʻʸis) — Moks, աքիստ (akʻist) — Akhaltsikhe
→ Turkish: akiz

The origin is uncertain. Has been compared to Armenian ախազ (axaz, “ermine”), Sanskrit कशीका (kaśīkā, “weasel”), Persian خز (xaz, “marten”), Middle Persian [script needed] (kʾkwm /kākom/, “stoat”), Akkadian 𒅗𒆠𒋗 (/kakkišu/, “a small animal with a reputation for thievery, likely a type of rodent”), 𒀾𒋾𒆠𒋢 (/aštakissu/, “a rodent”), Proto-Turkic *kīĺ (“sable”) (whence e.g. Kazakh кіс (kıs)). To the comparison can also be added Kazakh ақкіс (aqkıs, “ermine”), presumably with ақ (aq, “white”).

cog

Բարոյախաւսն ասէ զաքսոյ, թէ այնպիսի ինչ բարք են․ զսերմ արուին ի բերանն առնու եւ յղանայ, եւ ընդ ականջսն ծնանի։
Baroyaxawsn asē zakʻsoy, tʻē aynpisi inčʻ barkʻ en; zserm aruin i berann aṙnu ew yłanay, ew ənd akanǰsn cnani.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).24.2–3

Phsyiologus says about the weasel that it has the following habit: it receives the sperm of the male through the mouth and conceives, and they give birth through the ears.

Mustela nivalis
Mustela nivalis#Translingual


ոտն

otn (romanization)
ոտն (nominative singular uncountable)
ոտին (genitive singular uncountable)
ոտին (dative singular uncountable)
ոտն (accusative singular uncountable)
ոտանէ (ablative singular uncountable)
ոտամբ (instrumental singular uncountable)
ոտին (locative singular uncountable)
ոտք (nominative plural)
ոտից (genitive plural)
ոտից (dative plural)
ոտս (accusative plural)
ոտից (ablative plural)
ոտիւք (instrumental plural)
ոտս (locative plural)

xcl-decl-noun-unc

The singular forms follow n-type declension.
The singular genitive can sometimes be <i class="Armn mention" lang="xcl">ոտան</i> (otan).

xcl-decl-noun-pl

The plural forms follow an i-type declension.
The plural genitive can sometimes be <i class="Armn mention" lang="xcl">ոտաց</i> (otacʻ).

desctree

Middle Armenian: ոտն (otn), ոտք (otkʻ), ոտ (ot)
Armenian: ոտք (otkʻ), ոտ (ot) — colloquial, dialectal

From Proto-Indo-European *pódm̥, accusative singular of *pṓds (“foot”). Compare especially Ancient Greek πόδα (póda), accusative singular of πούς (poús).

պատուանդան ոտից

կռուան ոտին

ոտից ցաւ

հատանող կոշտից ոտից

լուացումն ոտից

ոտն ոտն, ոտն առ ոտն

foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually

առ ոտն, յոտս, առ ոտս

յոտաց

յոտից

ոտն ընդ ոտին

յոտից ցգլուխ/մինչեւ ցգլուխ

յոտին քում

յոտն կալ

կալ ի վերայ ոտից

յոտին կալ

to be standing, on foot; to support or maintain oneself

յոտին ունել

յոտն կանգնիլ

ոտն/առ ոտն հարկանել, կոխել ընդ ոտն հարկանել

to foot, to tread under foot, to trample upon; to despise

otn/aṙ otn harkanel, koxel ənd otn harkanel

զոտն յոտանէ փոխել

զոտս ամբառնալ, ոտն առնուլ

to start, to depart, to set out, to go away

զոտս արձակեալ հարկանել

զոտս ամբարձեալ փախչել

անկանել յոտս ուրուք

ոտն զոտամբ արկանել

զոտն հարկանել առ բարկութեան

to stamp on the ground, to trample with anger or rage

զոտս ի բոյս հարկանել

to wander about the fields or among the mountains

զամենեսին յոտին կացուցանել

to surpass all competitors; to surprise, to astonish

առ ոտս ուրուք խրատիլ

առ ոտս կալ

զոտս հատանել

to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate

(figuratively) foot of the mountain; foot, inches; foot, measure in prosody


բուն

head

բուն • (bun)

xcl-noun

բուն • (bun)

bun (romanization)
բուն (nominative singular)
բունք (nominative plural)
բնի (genitive singular)
բնաց (genitive plural)
բնի (dative singular)
բնաց (dative plural)
բուն (accusative singular)
բունս (accusative plural)
բնէ (ablative singular)
բնաց (ablative plural)
բնաւ (instrumental singular)
բնաւք = բնօք (bnawkʻ = bnōkʻ) (instrumental plural)
բնի (locative singular)
բունս (locative plural)

xcl-decl-noun

բնաւք = բնօք

o-type genitive singular բնոյ (bnoy) and i-type instrumental singular բնիւ (bniw) are also attested

A Middle Iranian borrowing: compare Parthian 𐫁𐫇𐫗 (bwn /bun/, “base, bottom, foundation, beginning; root, source, origin; principle, basis”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (bwn' /bun/, “base, foundation, bottom”); ultimately from Proto-Indo-Iranian *bʰudʰnás, from Proto-Indo-European *bʰudʰmḗn, whence Old Armenian ան-դունդ (an-dund).

cog

Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի

Translation by Claude E. Cox
If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout

Etʻē cerascʻi yerkri armat nora, ew i kʻari vaxčanescʻi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʻi

the crown of the root, whence the trunk springs

բուն սեան

Եւ բուն գեղարդեան նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց […]
Ew bun gełardean nora ibrew zstori ostaynankacʻ[…]

And the staff of his spear [was] like a weaver' s beam […]

shaft (of a spear, flag, cross, candlestick, etc.)

ի բուն, ցբուն, մինչեւ ի բուն, մինչեւ ցբուն, ի բնի

i bun, cʻbun, minčʻew i bun, minčʻew cʻbun, i bni

զգիշերն ի բուն

ի բնէ

ի բուն իսկ ուսանել

Ի բուն իսկ իրացն իջեալ՝ դնէ օրէնս, եւ տայ վճիռ

5th century, John Chrysostom, Commentary on Matthew 2.26

I bun isk iracʻn iǰeal, dnē ōrēns, ew tay včiṙ

(military) the main army, the center of a military unit (as opposed to flanks); encampment


անդունդ

head

անդունդ • (andund)

xcl-noun

անդունդ • (andund)

andund (romanization)
անդունդ (nominative singular)
անդունդք (nominative plural)
անդնդոյ (genitive singular)
անդնդոց (genitive plural)
անդնդոյ (dative singular)
անդնդոց (dative plural)
անդունդ (accusative singular)
անդունդս (accusative plural)
անդնդոյ (ablative singular)
անդնդոց (ablative plural)
անդնդով (instrumental singular)
անդնդովք (instrumental plural)
անդունդ (locative singular)
անդունդս (locative plural)

desc

Armenian: անդունդ (andund), անդունդք (andundkʻ) — dialectal

From Proto-Indo-European *n̥-bʰudʰno- (“bottomless”), composed of *n̥- (“privative prefix”) + *bʰudʰno- (“bottom”), from *bʰudʰmḗn. For similar formations compare Russian без-дна (bez-dna), Ancient Greek ἄ-βυσσος (á-bussos), English bottom-less.


ջահ

ǰah (romanization)
ջահ (nominative singular)
ջահք (nominative plural)
ջահի (genitive singular)
ջահից (genitive plural)
ջահի (dative singular)
ջահից (dative plural)
ջահ (accusative singular)
ջահս (accusative plural)
ջահէ (ablative singular)
ջահից (ablative plural)
ջահիւ (instrumental singular)
ջահիւք (instrumental plural)
ջահի (locative singular)
ջահս (locative plural)

Armenian: ջահ (ǰah)

The older form is perhaps *ջարհ (*ǰarh), of unknown origin.

unk

unknown

(astronomy) facula, bright spot on the sun


բուծ

head

բուծ • (buc)

xcl-noun

բուծ • (buc)

buc (romanization)
բուծ (nominative singular)
բուծք (nominative plural)
բծի (genitive singular)
բծաց (genitive plural)
բծի (dative singular)
բծաց (dative plural)
բուծ (accusative singular)
բուծս (accusative plural)
բծէ (ablative singular)
բծաց (ablative plural)
բծաւ (instrumental singular)
բծաւք = բծօք (bcawkʻ = bcōkʻ) (instrumental plural)
բծի (locative singular)
բուծս (locative plural)
բուծ (nominative singular)
բուծք (nominative plural)
բծոյ (genitive singular)
բծոց (genitive plural)
բծոյ (dative singular)
բծոց (dative plural)
բուծ (accusative singular)
բուծս (accusative plural)
բծոյ (ablative singular)
բծոց (ablative plural)
բծով (instrumental singular)
բծովք (instrumental plural)
բուծ (locative singular)
բուծս (locative plural)

xcl-decl-noun

բծաւք = բծօք

→ Armenian: բուծ (buc) (learned)

→ Georgian: ბუწი (buc̣i)


սերմն

sermn (romanization)
սերմն (nominative singular)
սերմունք (nominative plural)
սերմանք (nominative plural)
սերման (genitive singular)
սերմանց (genitive plural)
սերման (dative singular)
սերմանց (dative plural)
սերմն (accusative singular)
սերմունս (accusative plural)
սերմանս (accusative plural)
սերմանէ (ablative singular)
սերմանց (ablative plural)
սերմամբ (instrumental singular)
սերմամբք (instrumental plural)
սերման (locative singular)
սերմունս (locative plural)
սերմանս (locative plural)

սերմունք, սերմանք

սերմունս, սերմանս

սերմունս, սերմանս

Armenian: սերմ (serm)

From սերիմ (serim) + -մն (-mn), from Proto-Indo-European *ḱer- (“to grow, increase”).

uder

սերմն արութեան

ելանել արութիւն սերման

սերմն ձկանց ― sermn jkancʻ ― spawn

սերմն շաղգամի ― sermn šałgami ― rapeseed

սերմն առնուլ կնոջ

ի սերմն տալ զցորեան

(figuratively) progeny, race, descendants


շնորհ

head

շնորհ • (šnorh)

xcl-noun

շնորհ • (šnorh)

šnorh (romanization)
շնորհ (nominative singular)
շնորհք (nominative plural)
շնորհի (genitive singular)
շնորհաց (genitive plural)
շնորհի (dative singular)
շնորհաց (dative plural)
շնորհ (accusative singular)
շնորհս (accusative plural)
շնորհէ (ablative singular)
շնորհաց (ablative plural)
շնորհաւ (instrumental singular)
շնորհի (locative singular)
շնորհս (locative plural)
շնորհ (nominative singular uncountable)
շնորհի (genitive singular uncountable)
շնորհի (dative singular uncountable)
շնորհ (accusative singular uncountable)
շնորհէ (ablative singular uncountable)
շնորհիւ (instrumental singular uncountable)
շնորհի (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun

շնորհաւք = շնորհօք

desc

Middle Armenian: շնոր (šnor), շնորք (šnorkʻ)

Armenian: → շնորհ (šnorh) (learned), > շնորհք (šnorhkʻ) (inherited), → շնորհիվ (šnorhiv) (learned)

→? Georgian: შნო (šno)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian šnwhl (šnōhr, “gratitude, contentment”), Manichaean Middle Persian 𐫙𐫢𐫗𐫇𐫍𐫡 (ʿšnwhr /išnōhr/, “grace; gratitude”), Manichaean Parthian 𐫙𐫢𐫗𐫇𐫍𐫡 (ʿšnwhr /išnōhr/, “grace; gratitude”), Avestan 𐬑𐬴𐬥𐬀𐬊𐬚𐬭𐬀 (xṣ̌naoθra, “satisfaction”).

cog

ի շնորհս, առ շնորհս

ի նորա շնորհս, շնորհս նմա առնելով

to please him, to do him the favour, to oblige him

ի շնորհս երեսաց քոց

շնորհիւ Տեառն, թագաւոր...

շնորհս առնել ումեք

to favour, to gratify; to befriend, to forgive, to excuse, to remit

շնորհս գտանել առաջի ուրուք / առաջի աչաց ուրուք

to find favour in the sight of any one, to find grace or favour with, to win the good graces of, to please, to be liked

šnorhs gtanel aṙaǰi urukʻ / aṙaǰi ačʻacʻ urukʻ

զրկել ի շնորհաց

ընդ շնորհս ինչ տալ

to discharge an obligation as if doing a favour

շնորհաց տալ

շնորհս գտանել

to be in favour or in the good graces of, to please

լի շնորհօք

շնորհ արա

grace, favour; benefit, gift, something given freely

մեռանել ի շնորհս

to die in a state of grace, in odour of sanctity

gracefulness, charm, beauty; agreeableness, pleasing or graceful manners

շնորհ ունիմ քեզ

thanks, I thank you, much obliged to you

շնորհս արկանել

շնորհ / շնորհս ունել, շնորհս մատուցանել

to thank, to return thanks, to be thankful to


ծիտ

cit (romanization)
ծիտ (nominative singular)
ծիտք (nominative plural)
ծտի (genitive singular)
ծտից (genitive plural)
ծտի (dative singular)
ծտից (dative plural)
ծիտ (accusative singular)
ծիտս (accusative plural)
ծտէ (ablative singular)
ծտից (ablative plural)
ծտիւ (instrumental singular)
ծտիւք (instrumental plural)
ծտի (locative singular)
ծիտս (locative plural)

Armenian: ծիտ (cit)

Ačaṙean connects with synonymous Middle Armenian չիտ (čʻit), ջիտ (ǰit), and derives all from Georgian-Zan, comparing Georgian ჩიტი (čiṭi, “small bird; sparrow”), Mingrelian ჩიტი (čiṭi, “small bird; sparrow”). On the other hand, Čubinov takes the direction of the borrowing to be the opposite, but this is rejected by Ačaṙean, because in Armenian the word is used post-classically and infrequently and now is present in Eastern dialects only.
J̌ahukyan agrees with the Kartvelian origin of the Middle Armenian forms, but prefers an onomatopoeic origin for ծիտ (cit). This is suggested already by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui and accepted by de Lagarde.
J̌ahukyan remarks that derivation from Proto-Indo-European *ǵīd-, from a supposed by-form with *ǵ- of the root *geH- (“to sing, cry”), is less likely; compare from this root especially Lithuanian gaidỹs (“rooster”), giedóti (“to sing”).

[…] ի ծայրս երգից ծտից լինել գուշակեն […]
[…]i cayrs ergicʻ cticʻ linel gušaken[…]

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros] 71


թան

head

թան • (tʻan)

xcl-noun

թան • (tʻan)

tʻan (romanization)
թան (nominative singular)
թանք (nominative plural)
թանի (genitive singular)
թանից (genitive plural)
թանի (dative singular)
թանից (dative plural)
թան (accusative singular)
թանս (accusative plural)
թանէ (ablative singular)
թանից (ablative plural)
թանիւ (instrumental singular)
թանիւք (instrumental plural)
թանի (locative singular)
թանս (locative plural)

xcl-decl-noun

the i-stem is claimed by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui, without supporting attestations

Middle Armenian: թան (tʻan)

desctree

Armenian: թան (tʻan)
→ Cappadocian Greek: τάνι (táni)
→ English: tan
→ Laz: თანი (tani)
→ Pontic Greek: τάν (tán)
→ Russian: тан (tan)

⇒ Armenian: բազկաթան (bazkatʻan) (see there for further descendants)

⇒ Middle Armenian: չորթան (čʻortʻan) (see there for further descendants)

From Proto-Indo-European *teh₂- (“to melt; to flow, stream”), whence also թանամ (tʻanam, “to make wet”). Thus, literally “wet food”. Typologically compare the dialectal Armenian թացան (tʻacʻan, “dairy victuals eaten with bread”) from թաց (tʻacʻ, “wet”).

cog

թան ոսպնեայ ― tʻan ospneay ― pottage of lentils, lentil soup


թանչ

head

թանչ • (tʻančʻ)

xcl-noun

թանչ • (tʻančʻ)

tʻančʻ (romanization)
թանչ (nominative singular)
թանչք (nominative plural)
թանչի (genitive singular)
թանչից (genitive plural)
թանչի (dative singular)
թանչից (dative plural)
թանչ (accusative singular)
թանչս (accusative plural)
թանչէ (ablative singular)
թանչից (ablative plural)
թանչիւ (instrumental singular)
թանչիւք (instrumental plural)
թանչի (locative singular)
թանչս (locative plural)

Armenian: թանչ (tʻančʻ)

From Proto-Indo-European *teh₂- (“to melt; to flow, stream”), whence also թանամ (tʻanam, “to make wet”). The derivational type is obscure. Olsen tentatively suggests *teh₂y-ni-sḱi-, a secondary derivative of *teh₂y-ni-, whence թան (tʻan).

Հարցէ զքեզ տէր կեղով եգիպտացոցն եւ թանչիւք եւ զայրացեալ քոսով, և մնով, զի մի կարասցես բժշկել։

Translation by New English Translation of the Septuagint
May the Lord strike you with an Egyptian festering sore in the seats and with severe itch and scratching so that you cannot be healed.

Harcʻē zkʻez tēr kełov egiptacʻocʻn ew tʻančʻiwkʻ ew zayracʻeal kʻosov, ew mnov, zi mi karascʻes bžškel.


համ

ham (romanization)
համ (nominative singular)
համք (nominative plural)
համոյ (genitive singular)
համոց (genitive plural)
համոյ (dative singular)
համոց (dative plural)
համ (accusative singular)
համս (accusative plural)
համոյ (ablative singular)
համոց (ablative plural)
համով (instrumental singular)
համովք (instrumental plural)
համ (locative singular)
համս (locative plural)

Armenian: համ (ham)

desctree

→ Old Georgian: ჰამო (hamo)
⇒ Georgian: საამო (saamo), საამური (saamuri), სიამოვნება (siamovneba)
→ Mingrelian: ჰამო (hamo)

From Proto-Indo-European *sh₁p-mo-, from *seh₁p-.

Եւ անուանեցին որդիքն Իսրայելի զանուն նորա Ման։ եւ նա էր իբրեւ զսերմն գնձոյ՝ սպիտակ, եւ համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։

And the children of Israel called the name of it Man; and it was as white coriander seed, and the taste of it as a wafer with honey.

Ew anuanecʻin ordikʻn Israyeli zanun nora Man. ew na ēr ibrew zsermn gnjoy, spitak, ew ham nora ibrew zxorisx mełu.

Հանգուցեալ էր ի մանկութենէ իւրմէ Մովաբ, եւ յուսացեալ էր ի փառս իւր, եւ չէր թափեալ աման յամանոյ, եւ ոչ երթեալ ի գերութիւն․ վասն այնորիկ կայր համ նորա ի նմին, եւ հոտ նորա ոչ պակասեաց։

Moab hath been at ease from his youth, and he hath settled on his lees, and hath not been emptied from vessel to vessel, neither hath he gone into captivity: therefore his taste remained in him, and his scent is not changed․

Hangucʻeal ēr i mankutʻenē iwrmē Movab, ew yusacʻeal ēr i pʻaṙs iwr, ew čʻēr tʻapʻeal aman yamanoy, ew očʻ ertʻeal i gerutʻiwn; vasn aynorik kayr ham nora i nmin, ew hot nora očʻ pakaseacʻ.

համ դնել

(figuratively) good taste, good order, moderation, balance


ճաշակ

head

ճաշակ • (čašak)

xcl-noun

ճաշակ • (čašak)

čašak (romanization)
ճաշակ (nominative singular)
ճաշակք (nominative plural)
ճաշակի (genitive singular)
ճաշակաց (genitive plural)
ճաշակի (dative singular)
ճաշակաց (dative plural)
ճաշակ (accusative singular)
ճաշակս (accusative plural)
ճաշակէ (ablative singular)
ճաշակաց (ablative plural)
ճաշակաւ (instrumental singular)
ճաշակի (locative singular)
ճաշակս (locative plural)
ճաշակ (nominative singular)
ճաշակք (nominative plural)
ճաշակոյ (genitive singular)
ճաշակոց (genitive plural)
ճաշակոյ (dative singular)
ճաշակոց (dative plural)
ճաշակ (accusative singular)
ճաշակս (accusative plural)
ճաշակոյ (ablative singular)
ճաշակոց (ablative plural)
ճաշակով (instrumental singular)
ճաշակովք (instrumental plural)
ճաշակ (locative singular)
ճաշակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճաշակաւք = ճաշակօք

Armenian: ճաշակ (čašak)

→ Georgian: ჭაშაკი (č̣ašaḳi)

From Middle Iranian *čāšak. Compare Persian چاشنی (čâšni, “taste; taste by way of a sample”). The Iranian word was also borrowed as Sanskrit चषक (caṣaka, “cup”), Old Georgian ჭაშნიგი (č̣ašnigi, “wine”), Georgian ჭაშნიკი (č̣ašniḳi, “gustation of wine”) and Turkish çeşni (“flavor, taste”). For the root, compare Sanskrit चष् (caṣ, “to eat”). Related to ճաշ (čaš).

cog

առնուլ զճաշակ

tasting, sampling of taste, gustation; taste, flavour, savour

դուզնաքեայ ճաշակ

առնուլ զճաշակ քաջասրտութեան նորա

(by extension) any trial, test, proof; specimen

ճաշակաւ զծով չափել

drinking-vessel, cup, mug, glass, tumbler; measure of liquid


տետր

tetr (romanization)
տետր (nominative singular)
տետրք (nominative plural)
տետրի (genitive singular)
տետրաց (genitive plural)
տետրի (dative singular)
տետրաց (dative plural)
տետր (accusative singular)
տետրս (accusative plural)
տետրէ (ablative singular)
տետրաց (ablative plural)
տետրաւ (instrumental singular)
տետրաւք = տետրօք (tetrawkʻ = tetrōkʻ) (instrumental plural)
տետրի (locative singular)
տետրս (locative plural)

xcl-decl-noun

տետրաւք = տետրօք

desctree

Armenian: տետր (tetr)
→ Udi: тӏетӏир (ṭeṭir)

From Ancient Greek τετράς (tetrás, “four-leaved pamphlet, quaternion”).

bor

quire of paper, stitched-book, copybook; pamphlet


տատրակ

tatrak (romanization)
տատրակ (nominative singular)
տատրակք (nominative plural)
տատրակի (genitive singular)
տատրակաց (genitive plural)
տատրակի (dative singular)
տատրակաց (dative plural)
տատրակ (accusative singular)
տատրակս (accusative plural)
տատրակէ (ablative singular)
տատրակաց (ablative plural)
տատրակաւ (instrumental singular)
տատրակի (locative singular)
տատրակս (locative plural)

xcl-decl-noun

տատրակաւք = տատրակօք

Armenian: տատրակ (tatrak)

From earlier *տատուրակ (*taturak), an Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *tatr̥wáh. For the suffix see -ակ (-ak).

Բարոյախաւսն ասէ զտատրակէ, թէ մեկնի գնայ առանձինն յանապատ տեղիս եւ ուրոյն կեալ սիրէ եւ ի մէջ բազում վարուժանաց չկամի բնակել։
Baroyaxawsn asē ztatrakē, tʻē mekni gnay aṙanjinn yanapat tełis ew uroyn keal sirē ew i mēǰ bazum varužanacʻ čʻkami bnakel.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).32.2–3

Physiologus says about the turtle-dove that it goes separately to desert places. And it likes to live alone and does not want to dwell among many males.

Քանզի կեռնեխք եւ տատրակք եւ ծիծառնուկք ոչ միայն երգել բնաւորեալ են, այլ եւ յօդաւոր ձայնիւ երգեն, մինչ զի եւ ասել եւ գրել կարել զնուագացն բառս։

6th century, Philo of Alexandria, Yałags ban unel ew anasun kendaneacʻd, aṙ Liwsimakʻos [De Animalibus]

Translation by Abraham Terian
Blackbirds, turtledoves, and swallows not only twitter but also sing in rhythmic tunes, making it possible to express and to write words for the tunes.

Kʻanzi keṙnexkʻ ew tatrakkʻ ew cicaṙnukkʻ očʻ miayn ergel bnaworeal en, ayl ew yōdawor jayniw ergen, minčʻ zi ew asel ew grel karel znuagacʻn baṙs.

Streptopelia turtur
Streptopelia turtur#Translingual


թոռն

head

թոռն • (tʻoṙn)

xcl-noun

թոռն • (tʻoṙn)

tʻoṙn (romanization)
թոռն (nominative singular)
թոռունք (nominative plural)
թոռանք (nominative plural)
թոռին (genitive singular)
թոռանց (genitive plural)
թոռին (dative singular)
թոռանց (dative plural)
թոռն (accusative singular)
թոռունս (accusative plural)
թոռանէ (ablative singular)
թոռնէ (ablative singular)
թոռանց (ablative plural)
թոռամբ (instrumental singular)
թոռամբք (instrumental plural)
թոռին (locative singular)
թոռունս (locative plural)

xcl-decl-noun

թոռունք, թոռանք¹

թոռանէ, թոռնէ

Armenian: թոռ (tʻoṙ)

Inherited from Proto-Indo-European *tor-no-, grown from the o-grade of the root *ter-. Among the cognates compare especially Sanskrit तर्ण (tarṇa, “young animal, calf”) and Lithuanian tar̃nas (“servant”).

cog

թոռունք/թոռանց թոռունք

descendants, children's children, progeny, race, lineage, family


թզենի

head

թզենի • (tʻzeni)

xcl-noun

թզենի • (tʻzeni)

tʻzeni (romanization)
թզենի (nominative singular)
թզենիք (nominative plural)
թզենւոյ (genitive singular)
թզենեաց (genitive plural)
թզենւոյ (dative singular)
թզենեաց (dative plural)
թզենի (accusative singular)
թզենիս (accusative plural)
թզենւոյ (ablative singular)
թզենեաց (ablative plural)
թզենեաւ (instrumental singular)
թզենւոջ (locative singular)
թզենիս (locative plural)

xcl-decl-noun

թզենեաւք = թզենեօք

Armenian: թզենի (tʻzeni)

թզենիք


կայսր

kaysr (romanization)
կայսր (nominative singular)
կայսերք (nominative plural)
կայսեր (genitive singular)
կայսերաց (genitive plural)
կայսեր (dative singular)
կայսերաց (dative plural)
կայսր (accusative singular)
կայսերս (accusative plural)
կայսերէ (ablative singular)
կայսերաց (ablative plural)
կայսերբ (instrumental singular)
կայսեր (locative singular)
կայսերս (locative plural)

կայսերաւք = կայսերօք

Armenian: կայսր (kaysr)

From Ancient Greek Καῖσαρ (Kaîsar). According to Ačaṙyan, կայսր (kaysr) is an old popular borrowing, whereas the other forms are scholarly borrowings.

վեհափառ կայսրն


սկուտեղ

head

սկուտեղ • (skuteł)

xcl-noun

սկուտեղ • (skuteł)

skuteł (romanization)
սկուտեղ (nominative singular)
սկուտեղք (nominative plural)
սկուտեղի (genitive singular)
սկուտեղի (dative singular)
սկուտեղ (accusative singular)
սկուտեղս (accusative plural)
սկուտեղէ (ablative singular)
սկուտեղի (locative singular)
սկուտեղս (locative plural)