հայկական

haykakan (romanization)
հայկական (nominative singular)
հայկականք (nominative plural)
հայկականի (genitive singular)
հայկականաց (genitive plural)
հայկականի (dative singular)
հայկականաց (dative plural)
հայկական (accusative singular)
հայկականս (accusative plural)
հայկականէ (ablative singular)
հայկականաց (ablative plural)
հայկականաւ (instrumental singular)
հայկականի (locative singular)
հայկականս (locative plural)

xcl-decl-noun

հայկականաւք = հայկականօք

Armenian: հայկական (haykakan)


հայ

hay (romanization)
հայ (nominative singular)
հայք (nominative plural)
հայոյ (genitive singular)
հայոց (genitive plural)
հայոյ (dative singular)
հայոց (dative plural)
հայ (accusative singular)
հայս (accusative plural)
հայոյ (ablative singular)
հայոց (ablative plural)
հայով (instrumental singular)
հայովք (instrumental plural)
հայ (locative singular)
հայս (locative plural)

Armenian: հայ (hay), հայոց (hayocʻ)

The origin is disputed. The stem of the word is հայո- (hayo-), as evidenced by the o-type declension.
According to Diakonoff, the ethnonym derives from Proto-Armenian *hatiyos, *hatyos, from Urartian 𒆳𒄩𒀀𒋼 (ᴷᵁᴿḫa-a-te /Ḫāti, Hate/, “the land of Hittites”); compare Hittite 𒄩𒋾 (ḫa-ti /Ḫatti/). This name was given by Urartians to all lands west of the Euphrates, including the territory around Malatya occupied by Proto-Armenians. When the Urartians were assimilated among the Proto-Armenians, they took over their Indo-European language and called themselves by the same name of the “Hittites”.
On the other hand, Martirosyan connects հայ (hay) with the country name Hayaša- and derives both from Proto-Indo-European *h₂éyos (“metal”). He explains Hayaša- as “the land of metal or iron” and հայ (hay) as “inhabitant of the land of metal or iron”. Hayasa, located on the north-western corner of historical Armenia, was famous for metalworking. The connection with Hayasa is repudiated by Kitazumi, pointing out that the Hittite word is attested over twenty times and written in such ways that it can only be read Ḫayaša- but with the sound inventory of Old Armenian an anlauting խ- (x-) would represent a better fit.
An old proposal derives the word from Proto-Indo-European *pótis (“lord, master”), but a Proto-Indo-European *po- would yield Old Armenian ո- (o-): compare ոտն (otn).
Armenian tradition connects the word with the nation's legendary eponym Հայկ (Hayk).
For the other names of the Armenians see Old Persian 𐎠𐎼𐎷𐎡𐎴 (a-r-mi-i-n /Armina/), Old Georgian სომეხი (somexi) and Northern Kurdish file.

unk

disputed

cog

հայ լեզու, բարբառ

թարգմանել ի հայ, յեղուլ ի հայ բան

to translate into Armenian, into the Armenian language


համակարգ

hamakarg (romanization)
համակարգ (nominative singular)
համակարգք (nominative plural)
համակարգի (genitive singular)
համակարգից (genitive plural)
համակարգի (dative singular)
համակարգից (dative plural)
համակարգ (accusative singular)
համակարգս (accusative plural)
համակարգէ (ablative singular)
համակարգից (ablative plural)
համակարգիւ (instrumental singular)
համակարգիւք (instrumental plural)
համակարգի (locative singular)
համակարգս (locative plural)

Armenian: համակարգ (hamakarg)


հետաքրքիր

head

հետաքրքիր • (hetakʻrkʻir)

xcl-adj

հետաքրքիր • (hetakʻrkʻir)

hetakʻrkʻir (romanization)
հետաքրքիր (nominative singular)
հետաքրքիրք (nominative plural)
հետաքրքրի (genitive singular)
հետաքրքրաց (genitive plural)
հետաքրքրի (dative singular)
հետաքրքրաց (dative plural)
հետաքրքիր (accusative singular)
հետաքրքիրս (accusative plural)
հետաքրքրէ (ablative singular)
հետաքրքրաց (ablative plural)
հետաքրքրաւ (instrumental singular)
հետաքրքրի (locative singular)
հետաքրքիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

հետաքրքրաւք = հետաքրքրօք

Armenian: հետաքրքիր (hetakʻrkʻir)

հետ (het) + -ա- (-a-) + քրքրեմ (kʻrkʻrem)


կարմիր

karmir (romanization)
կարմիր (nominative singular)
կարմիրք (nominative plural)
կարմրոյ (genitive singular)
կարմրոց (genitive plural)
կարմրոյ (dative singular)
կարմրոց (dative plural)
կարմիր (accusative singular)
կարմիրս (accusative plural)
կարմրոյ (ablative singular)
կարմրոց (ablative plural)
կարմրով (instrumental singular)
կարմրովք (instrumental plural)
կարմիր (locative singular)
կարմիրս (locative plural)
կարմիր (nominative singular)
կարմիրք (nominative plural)
կարմրի (genitive singular)
կարմրաց (genitive plural)
կարմրի (dative singular)
կարմրաց (dative plural)
կարմիր (accusative singular)
կարմիրս (accusative plural)
կարմրէ (ablative singular)
կարմրաց (ablative plural)
կարմրաւ (instrumental singular)
կարմրի (locative singular)
կարմիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

կարմրաւք = կարմրօք

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (klmyr /karmīr/, “red, crimson”), Sogdian [script needed] (krmʾyr /karmīr, kərmīr/, “red”), Sanskrit किर्मीर (kirmīra, “a variegated color”) and Hebrew כרמיל (karmīl, “crimson, carmine”), an Iranian borrowing. Ultimately from Proto-Indo-Iranian *kŕ̥miš (“worm”). Compare որդան կարմիր (ordan karmir).


մեծահասակ

mecahasak (romanization)
մեծահասակ (nominative singular)
մեծահասակք (nominative plural)
մեծահասակի (genitive singular)
մեծահասակաց (genitive plural)
մեծահասակի (dative singular)
մեծահասակաց (dative plural)
մեծահասակ (accusative singular)
մեծահասակս (accusative plural)
մեծահասակէ (ablative singular)
մեծահասակաց (ablative plural)
մեծահասակաւ (instrumental singular)
մեծահասակի (locative singular)
մեծահասակս (locative plural)

xcl-decl-noun

մեծահասակաւք = մեծահասակօք

Armenian: մեծահասակ (mecahasak)


սպիտակ

spitak (romanization)
սպիտակ (nominative singular)
սպիտակք (nominative plural)
սպիտակի (genitive singular)
սպիտակաց (genitive plural)
սպիտակի (dative singular)
սպիտակաց (dative plural)
սպիտակ (accusative singular)
սպիտակս (accusative plural)
սպիտակէ (ablative singular)
սպիտակաց (ablative plural)
սպիտակաւ (instrumental singular)
սպիտակի (locative singular)
սպիտակս (locative plural)

սպիտակաւք = սպիտակօք

A Middle Iranian borrowing. Compare Middle Persian spytk' (spēdag, “white (of egg, etc.)”), Persian سپیده (sapêda, “whiteness; the white of the eye; the dawn; the white of an egg”) / سفیده (sefide), Sogdian [script needed] (ʾspʾytʾk, “white”), Old Georgian სპეტაკი (sṗeṭaḳi, “white”) (from Iranian). See Persian سفید (safid, “white”) for more.

cog

Սպիտակ ցլուք եւ սպիտակ նոխազօք, սպիտակ ձիովք եւ սպիտակ ջորովք […] զհայրենեացն պաշտամանց տեղիսն մեծարէր։
Spitak cʻlukʻ ew spitak noxazōkʻ, spitak jiovkʻ ew spitak ǰorovkʻ […] zhayreneacʻn paštamancʻ tełisn mecarēr.

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 22


թռչուն

head

թռչուն • (tʻṙčʻun)

xcl-adj

թռչուն • (tʻṙčʻun)

tʻṙčʻun (romanization)
թռչուն (nominative singular)
թռչունք (nominative plural)
թռչնոյ (genitive singular)
թռչնոց (genitive plural)
թռչնոյ (dative singular)
թռչնոց (dative plural)
թռչուն (accusative singular)
թռչունս (accusative plural)
թռչնոյ (ablative singular)
թռչնոց (ablative plural)
թռչնով (instrumental singular)
թռչնովք (instrumental plural)
թռչուն (locative singular)
թռչունս (locative plural)

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)

suffix

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.

ayl ew zǰrasuzak mamṙaxndir xōzaker mecanjunkʻ ew yałtʻamarminkʻ hawkʻn, pʻorn ew tʻanjrn ew sagn, ew kam ayl bazum ew anhamar cʻamakʻaynocʻn ew ǰraynocʻn ǰokkʻ tʻṙčʻnocʻn.


թռչուն

head

թռչուն • (tʻṙčʻun)

xcl-adj

թռչուն • (tʻṙčʻun)

Armenian: թռչուն (tʻṙčʻun)

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)

suffix

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)


ամուսին

head

ամուսին • (amusin)

xcl-adj

ամուսին • (amusin)

amusin (romanization)
ամուսին (nominative singular)
ամուսինք (nominative plural)
ամուսնոյ (genitive singular)
ամուսնոց (genitive plural)
ամուսնոյ (dative singular)
ամուսնոց (dative plural)
ամուսին (accusative singular)
ամուսինս (accusative plural)
ամուսնոյ (ablative singular)
ամուսնոց (ablative plural)
ամուսնով (instrumental singular)
ամուսնովք (instrumental plural)
ամուսին (locative singular)
ամուսինս (locative plural)

→ Armenian: ամուսին (amusin) (learned)

Inherited from Proto-Indo-European *sm̥-h₁ewk-eno/eh₂- (“one whose habitation, habits (or the like) is together with (somebody else)”), from *sem- (“together”) and *h₁ewk- (“be accustomed, learn”), whence ուսանիմ (usanim). By surface analysis, ամ- (am-) + ուսանիմ (usanim) + -ին (-in). Among the cognates compare especially Sanskrit समोकस् (sám-okas, “dwelling together, closely united with”), ओकस् (okás, “homestead, house”) and possibly Latin uxor.
Had also been compared to Persian آموسنی (āmūsnī, “co-wife”), but Ačaṙean considers the similarity to be accidental due to the difference in meaning.

cog

Ողբա առ իս իբրեւ զհարսն քրձազգած ի վերայ առն իւրոյ ամուսնոյ։

Lament like a virgin girded with sackcloth for the husband of her youth.

Ołba aṙ is ibrew zharsn kʻrjazgac i veray aṙn iwroy amusnoy.


ջրածին

head

ջրածին • (ǰracin)

xcl-adj

ջրածին • (ǰracin)

Armenian: ջրածին (ǰracin)

From ջուր (ǰur) + -ա- (-a-) + ծնանիմ (cnanim).


երկրորդ

erkrord (romanization)
երկրորդ (nominative singular)
երկրորդք (nominative plural)
երկրորդի (genitive singular)
երկրորդաց (genitive plural)
երկրորդի (dative singular)
երկրորդում (dative singular)
երկրորդաց (dative plural)
երկրորդ (accusative singular)
երկրորդս (accusative plural)
երկրորդէ (ablative singular)
երկրորդաց (ablative plural)
երկրորդաւ (instrumental singular)
յերկրորդի (locative singular)
յերկրորդում (locative singular)
երկրորդս (locative plural)
երկրորդ (nominative singular)
երկրորդք (nominative plural)
երկրորդի (genitive singular)
երկրորդից (genitive plural)
երկրորդի (dative singular)
երկրորդից (dative plural)
երկրորդ (accusative singular)
երկրորդս (accusative plural)
երկրորդէ (ablative singular)
երկրորդից (ablative plural)
երկրորդիւ (instrumental singular)
երկրորդիւք (instrumental plural)
երկրորդի (locative singular)
երկրորդս (locative plural)

xcl-decl-noun

երկրորդի, երկրորդում

երկրորդաւք = երկրորդօք

յերկրորդի, յերկրորդում

From *երկիրորդ (*erkirord), from երկի- (erki-) + -րորդ (-rord).


առաջին

head

առաջին • (aṙaǰin)

xcl-adj

առաջին • (aṙaǰin)

aṙaǰin (romanization)
առաջին (nominative singular)
առաջինք (nominative plural)
առաջնոյ (genitive singular)
առաջնոց (genitive plural)
առաջնոյ (dative singular)
առաջնում (dative singular)
առաջնոց (dative plural)
առաջին (accusative singular)
առաջինս (accusative plural)
առաջնոյ (ablative singular)
առաջնմէ (ablative singular)
առաջնոց (ablative plural)
առաջնով (instrumental singular)
առաջնովք (instrumental plural)
առաջնոյ (locative singular)
առաջնում (locative singular)
առաջինս (locative plural)

xcl-decl-noun

առաջնոյ, առաջնում

առաջնոյ, առաջնմէ

առաջնոյ, առաջնում

note the dative/ablative/locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-մ</i> (-m)

առաջինք

prior, antecedent; ancient, primitive, chief; previous, original; precocious


սողուն

head

սողուն • (sołun)

xcl-adj

սողուն • (sołun)

sołun (romanization)
սողուն (nominative singular)
սողունք (nominative plural)
սողնոյ (genitive singular)
սողնոց (genitive plural)
սողնոյ (dative singular)
սողնոց (dative plural)
սողուն (accusative singular)
սողունս (accusative plural)
սողնոյ (ablative singular)
սողնոց (ablative plural)
սողնով (instrumental singular)
սողնովք (instrumental plural)
սողուն (locative singular)
սողունս (locative plural)

սողուն ցաւ ― sołun cʻaw ― gangrene


երկրաշարժ

head

երկրաշարժ • (erkrašarž)

xcl-adj

երկրաշարժ • (erkrašarž)

երկրաշարժ Պիսիդոն


վատ

vat (romanization)
վատ (nominative singular)
վատք (nominative plural)
վատի (genitive singular)
վատաց (genitive plural)
վատի (dative singular)
վատաց (dative plural)
վատ (accusative singular)
վատս (accusative plural)
վատէ (ablative singular)
վատաց (ablative plural)
վատաւ (instrumental singular)
վատաւք = վատօք (vatawkʻ = vatōkʻ) (instrumental plural)
վատի (locative singular)
վատս (locative plural)
վատ (nominative singular)
վատք (nominative plural)
վատի (genitive singular)
վատից (genitive plural)
վատի (dative singular)
վատից (dative plural)
վատ (accusative singular)
վատս (accusative plural)
վատէ (ablative singular)
վատից (ablative plural)
վատիւ (instrumental singular)
վատիւք (instrumental plural)
վատի (locative singular)
վատս (locative plural)

xcl-decl-noun

վատաւք = վատօք

Armenian: վատ (vat)

Borrowed from Middle Iranian *wat. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (wt' /wad/, “bad, evil”), Persian بد (bad).

cog

վատ անուն

վատ արանց

the most cowardly of men, the basest of wretches

cowardly, weak, pusillanimous, dastardly, craven-hearted, unmanly, poor-spirited, mean-spirited

(nominalised) damage, loss, hurt, ruin, misfortune


ցամաք

head

ցամաք • (cʻamakʻ)

xcl-adj

ցամաք • (cʻamakʻ)

cʻamakʻ (romanization)
ցամաք (nominative singular)
ցամաքք (nominative plural)
ցամաքի (genitive singular)
ցամաքաց (genitive plural)
ցամաքի (dative singular)
ցամաքաց (dative plural)
ցամաք (accusative singular)
ցամաքս (accusative plural)
ցամաքէ (ablative singular)
ցամաքաց (ablative plural)
ցամաքաւ (instrumental singular)
ցամաքի (locative singular)
ցամաքս (locative plural)

xcl-decl-noun

ցամաքաւք = ցամաքօք

hy:Բյուրակն (հանդես)

According to Martirosyan, inherited from Proto-Indo-European *dʰéǵʰōm (“earth”) via Pre-Armenian *dʰǵʰm̥m-eh₂-k-eh₂-. He does not accept the proposals which link the word with Sanskrit क्षाम (kṣāmá, “scorched, singed”), because they usually reconstruct initial Proto-Indo-European *ks-, which in Armenian probably yields չ- (čʻ-) (compare չոր (čʻor)).
Ačaṙyan rejects the Indo-European origin of the word altogether and considers ցամաք (cʻamakʻ) a Semitic borrowing, comparing Hebrew צמק (ṣmq, “to dry, shrivel”), Arabic صامق (ṣāmiq, “thirsty; hungry”). The Hebrew was first linked by Margoliouth. Compare also Aramaic [script needed] (ṣmq, “to be dried up”). See also Middle Armenian սմքել (smkʻel, “to shrivel”).

cog

ցամաք կղզի

ցամաք երկիր

հաց ցամաք

ցամաք փայտ

ցամաք աչօք


ճարտարապետ

head

ճարտարապետ • (čartarapet)

xcl-adj

ճարտարապետ • (čartarapet)

čartarapet (romanization)
ճարտարապետ (nominative singular)
ճարտարապետք (nominative plural)
ճարտարապետի (genitive singular)
ճարտարապետաց (genitive plural)
ճարտարապետի (dative singular)
ճարտարապետաց (dative plural)
ճարտարապետ (accusative singular)
ճարտարապետս (accusative plural)
ճարտարապետէ (ablative singular)
ճարտարապետաց (ablative plural)
ճարտարապետաւ (instrumental singular)
ճարտարապետի (locative singular)
ճարտարապետս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճարտարապետաց

ճարտարապետաց

ճարտարապետաց

ճարտարապետաւ

ճարտարապետաւք = ճարտարապետօք

Armenian: ճարտարապետ (čartarapet)

From ճարտար (čartar) + -ա- (-a-) + պետ (pet).


ախորժակ

head

ախորժակ • (axoržak)

xcl-adj

ախորժակ • (axoržak)

axoržak (romanization)
ախորժակ (nominative singular)
ախորժակք (nominative plural)
ախորժակի (genitive singular)
ախորժակաց (genitive plural)
ախորժակի (dative singular)
ախորժակաց (dative plural)
ախորժակ (accusative singular)
ախորժակս (accusative plural)
ախորժակէ (ablative singular)
ախորժակաց (ablative plural)
ախորժակաւ (instrumental singular)
ախորժակի (locative singular)
ախորժակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ախորժակաւք = ախորժակօք


օդապարիկ

head

օդապարիկ • (ōdaparik)

Armenian: օդապարիկ (ōdaparik)


մանրամասն

manramasn (romanization)
մանրամասն (nominative singular)
մանրամասունք (nominative plural)
մանրամասին (genitive singular)
մանրամասանց (genitive plural)
մանրամասին (dative singular)
մանրամասանց (dative plural)
մանրամասն (accusative singular)
մանրամասունս (accusative plural)
մանրամասնէ (ablative singular)
մանրամասանց (ablative plural)
մանրամասամբ (instrumental singular)
մանրամասամբք (instrumental plural)
մանրամասին (locative singular)
մանրամասունս (locative plural)

xcl-decl-noun

մանրամասունք

մանրամասունս

մանրամասամբք

մանրամասունս

The plural genitive can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">մանրամասնից</i> (manramasnicʻ)


վախկոտ

Armenian: վախկոտ (vaxkot)

(chiefly dialectal) cowardly, faint-hearted


ծաղրածու

head

ծաղրածու • (całracu)

xcl-adj

ծաղրածու • (całracu)

całracu (romanization)
ծաղրածու (nominative singular)
ծաղրածուք (nominative plural)
ծաղրածուի (genitive singular)
ծաղրածուաց (genitive plural)
ծաղրածուի (dative singular)
ծաղրածուաց (dative plural)
ծաղրածու (accusative singular)
ծաղրածուս (accusative plural)
ծաղրածուէ (ablative singular)
ծաղրածուաց (ablative plural)
ծաղրածուաւ (instrumental singular)
ծաղրածուի (locative singular)
ծաղրածուս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծաղրածուաւք = ծաղրածուօք

Armenian: ծաղրածու (caġracu)

From ծաղր (całr) + ածեմ (acem) + -ու (-u).

ծաղրածու բանք


խորանարդ

xoranard (romanization)
խորանարդ (nominative singular)
խորանարդք (nominative plural)
խորանարդի (genitive singular)
խորանարդից (genitive plural)
խորանարդի (dative singular)
խորանարդից (dative plural)
խորանարդ (accusative singular)
խորանարդս (accusative plural)
խորանարդէ (ablative singular)
խորանարդից (ablative plural)
խորանարդիւ (instrumental singular)
խորանարդիւք (instrumental plural)
խորանարդի (locative singular)
խորանարդս (locative plural)
խորանարդ (nominative singular)
խորանարդք (nominative plural)
խորանարդի (genitive singular)
խորանարդաց (genitive plural)
խորանարդի (dative singular)
խորանարդաց (dative plural)
խորանարդ (accusative singular)
խորանարդս (accusative plural)
խորանարդէ (ablative singular)
խորանարդաց (ablative plural)
խորանարդաւ (instrumental singular)
խորանարդի (locative singular)
խորանարդս (locative plural)

խորանարդաւք = խորանարդօք

→ Armenian: խորանարդ (xoranard)

խորանարդ արմատ


գազան

gazan (romanization)
գազան (nominative singular)
գազանք (nominative plural)
գազանի (genitive singular)
գազանաց (genitive plural)
գազանի (dative singular)
գազանաց (dative plural)
գազան (accusative singular)
գազանս (accusative plural)
գազանէ (ablative singular)
գազանաց (ablative plural)
գազանաւ (instrumental singular)
գազանի (locative singular)
գազանս (locative plural)

գազանաւք = գազանօք

Armenian: գազան (gazan)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (gzytn' /gazīdan/), Persian گزیدن (gazidan, “to bite, sting”), گزان (gazân, “biting”).


շարժիչ

head

շարժիչ • (šaržičʻ)

xcl-adj

շարժիչ • (šaržičʻ)

šaržičʻ (romanization)
շարժիչ (nominative singular)
շարժիչք (nominative plural)
շարժչի (genitive singular)
շարժչաց (genitive plural)
շարժչի (dative singular)
շարժչաց (dative plural)
շարժիչ (accusative singular)
շարժիչս (accusative plural)
շարժչէ (ablative singular)
շարժչաց (ablative plural)
շարժչաւ (instrumental singular)
շարժչի (locative singular)
շարժիչս (locative plural)

xcl-decl-noun

շարժչաւք = շարժչօք

շարժեմ (šaržem) + -իչ (-ičʻ)

suffix

շարժեմ (šaržem) + -իչ (-ičʻ)


կասկած

Armenian: կասկած (kaskac)

Perhaps drom *կածկած (*kackac), reduplication of *կած- (*kac-), simplified from the root of կարծեմ (karcem).


եկամուտ

head

եկամուտ • (ekamut)

xcl-adj

եկամուտ • (ekamut)

ekamut (romanization)
եկամուտ (nominative singular)
եկամուտք (nominative plural)
եկամտի (genitive singular)
եկամտաց (genitive plural)
եկամտի (dative singular)
եկամտաց (dative plural)
եկամուտ (accusative singular)
եկամուտս (accusative plural)
եկամտէ (ablative singular)
եկամտաց (ablative plural)
եկամտաւ (instrumental singular)
եկամտի (locative singular)
եկամուտս (locative plural)
եկամուտ (nominative singular)
եկամուտք (nominative plural)
եկամտի (genitive singular)
եկամտից (genitive plural)
եկամտի (dative singular)
եկամտից (dative plural)
եկամուտ (accusative singular)
եկամուտս (accusative plural)
եկամտէ (ablative singular)
եկամտից (ablative plural)
եկամտիւ (instrumental singular)
եկամտիւք (instrumental plural)
եկամտի (locative singular)
եկամուտս (locative plural)

xcl-decl-noun

եկամտաւք = եկամտօք

Armenian: եկամուտ (ekamut)


կաթնասուն

head

կաթնասուն • (katʻnasun)

xcl-adj

կաթնասուն • (katʻnasun)

katʻnasun (romanization)
կաթնասուն (nominative singular)
կաթնասունք (nominative plural)
կաթնասնի (genitive singular)
կաթնասնից (genitive plural)
կաթնասնի (dative singular)
կաթնասնից (dative plural)
կաթնասուն (accusative singular)
կաթնասունս (accusative plural)
կաթնասնէ (ablative singular)
կաթնասնից (ablative plural)
կաթնասնիւ (instrumental singular)
կաթնասնիւք (instrumental plural)
կաթնասնի (locative singular)
կաթնասունս (locative plural)

xcl-decl-noun

the declension here follows Baṙgirkʿ Haykazean Lezui; according to it the genitive can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">կաթնասնոյ</i> (katʻnasnoy)

Armenian: կաթնասուն (katʻnasun)

From կաթն (katʻn) + -ա- (-a-) + սնանիմ (snanim).


հեղուկ

head

հեղուկ • (hełuk)

xcl-adj

հեղուկ • (hełuk)

hełuk (romanization)
հեղուկ (nominative singular)
հեղուկք (nominative plural)
հեղկի (genitive singular)
հեղկաց (genitive plural)
հեղկի (dative singular)
հեղկաց (dative plural)
հեղուկ (accusative singular)
հեղուկս (accusative plural)
հեղկէ (ablative singular)
հեղկաց (ablative plural)
հեղկաւ (instrumental singular)
հեղկաւք = հեղկօք (hełkawkʻ = hełkōkʻ) (instrumental plural)
հեղկի (locative singular)
հեղուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

հեղկաւք = հեղկօք

Armenian: հեղուկ (heġuk)


լուր

head

լուր • (lur)

xcl-adj

լուր • (lur)

լուր օր


կայան

kayan (romanization)
կայան (nominative singular)
կայանք (nominative plural)
կայանի (genitive singular)
կայանաց (genitive plural)
կայանի (dative singular)
կայանաց (dative plural)
կայան (accusative singular)
կայանս (accusative plural)
կայանէ (ablative singular)
կայանաց (ablative plural)
կայանաւ (instrumental singular)
կայանի (locative singular)
կայանս (locative plural)

xcl-decl-noun

կայանաւք = կայանօք

Armenian: կայան (kayan)


քառակուսի

head

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

xcl-adj

քառակուսի • (kʻaṙakusi)

kʻaṙakusi (romanization)
քառակուսի (nominative singular)
քառակուսիք (nominative plural)
քառակուսւոյ (genitive singular)
քառակուսեաց (genitive plural)
քառակուսւոյ (dative singular)
քառակուսեաց (dative plural)
քառակուսի (accusative singular)
քառակուսիս (accusative plural)
քառակուսւոյ (ablative singular)
քառակուսեաց (ablative plural)
քառակուսեաւ (instrumental singular)
քառակուսի (locative singular)
քառակուսիս (locative plural)

xcl-decl-noun

քառակուսեաւք = քառակուսեօք

Armenian: քառակուսի (kʻaṙakusi)

քառ (kʻaṙ) + -ա- (-a-) + կոյս (koys) + -ի (-i)

compound

քառակուսի արմատ

քառակուսի թուոյ


բութ

head

բութ • (butʻ)

xcl-adj

բութ • (butʻ)

butʻ (romanization)
բութ (nominative singular)
բութք (nominative plural)
բթի (genitive singular)
բթից (genitive plural)
բթի (dative singular)
բթից (dative plural)
բութ (accusative singular)
բութս (accusative plural)
բթէ (ablative singular)
բթից (ablative plural)
բթիւ (instrumental singular)
բթիւք (instrumental plural)
բթի (locative singular)
բութս (locative plural)

Ačaṙyan derives from Proto-Indo-European *bʰut-, with cognates only in Germanic: Dutch bot, Danish but, Low German butt (“blunt, clumsy”), etc. For the Germanic cognates see *buttaz.


փոր

head

փոր • (pʻor)

xcl-adj

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորի (genitive singular)
փորից (genitive plural)
փորի (dative singular)
փորից (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորէ (ablative singular)
փորից (ablative plural)
փորիւ (instrumental singular)
փորիւք (instrumental plural)
փորի (locative singular)
փորս (locative plural)

Armenian: փոր (pʻor)

→ Georgian: ფორი (pori)

→ Romani: pori, pir, puri, poria, per

Origin uncertain. The sense of “abdomen” developed from the earlier sense of “cavity, hollow”, the inside of a human being perceived as one big cavity; compare Latin alvus (“cavity, hollow; belly”).


ծակ

cak (romanization)
ծակ (nominative singular)
ծակք (nominative plural)
ծակու (genitive singular)
ծակուց (genitive plural)
ծակու (dative singular)
ծակուց (dative plural)
ծակ (accusative singular)
ծակս (accusative plural)
ծակէ (ablative singular)
ծակուց (ablative plural)
ծակու (instrumental singular)
ծակուք (instrumental plural)
ծակու (locative singular)
ծակս (locative plural)
ծակ (nominative singular)
ծակք (nominative plural)
ծակի (genitive singular)
ծակաց (genitive plural)
ծակի (dative singular)
ծակաց (dative plural)
ծակ (accusative singular)
ծակս (accusative plural)
ծակէ (ablative singular)
ծակաց (ablative plural)
ծակաւ (instrumental singular)
ծակաւք = ծակօք (cakawkʻ = cakōkʻ) (instrumental plural)
ծակի (locative singular)
ծակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծակաւք = ծակօք

Armenian: ծակ (cak)

ի ծակ կարաս կրել ինչ

to draw water with bottomless buckets, to labour in vain


գոյական

goyakan (romanization)
գոյական (nominative singular)
գոյականք (nominative plural)
գոյականի (genitive singular)
գոյականից (genitive plural)
գոյականի (dative singular)
գոյականից (dative plural)
գոյական (accusative singular)
գոյականս (accusative plural)
գոյականէ (ablative singular)
գոյականից (ablative plural)
գոյականիւ (instrumental singular)
գոյականիւք (instrumental plural)
գոյականի (locative singular)
գոյականս (locative plural)

Armenian: գոյական (goyakan)

գոյ (goy, “substance”) + -ական (-akan, “adjectival suffix”)


մարդկային

mardkayin (romanization)
մարդկային (nominative singular)
մարդկայինք (nominative plural)
մարդկայնոյ (genitive singular)
մարդկայնոց (genitive plural)
մարդկայնոյ (dative singular)
մարդկայնոց (dative plural)
մարդկային (accusative singular)
մարդկայինս (accusative plural)
մարդկայնոյ (ablative singular)
մարդկայնոց (ablative plural)
մարդկայնով (instrumental singular)
մարդկայնովք (instrumental plural)
մարդկային (locative singular)
մարդկայինս (locative plural)

Armenian: մարդկային (mardkayin)


նախ

Probably of Iranian origin. Compare Middle Persian nxwst (naxwist, “first”), Persian نخست (noxost, “first”).

նախ քան

նախ քան զամենայն


քաղաքավար

head

քաղաքավար • (kʻałakʻavar)

xcl-adj

քաղաքավար • (kʻałakʻavar)

kʻałakʻavar (romanization)
քաղաքավար (nominative singular)
քաղաքավարք (nominative plural)
քաղաքավարի (genitive singular)
քաղաքավարաց (genitive plural)
քաղաքավարի (dative singular)
քաղաքավարաց (dative plural)
քաղաքավար (accusative singular)
քաղաքավարս (accusative plural)
քաղաքավարէ (ablative singular)
քաղաքավարաց (ablative plural)
քաղաքավարաւ (instrumental singular)
քաղաքավարի (locative singular)
քաղաքավարս (locative plural)

xcl-decl-noun

քաղաքավարաւք = քաղաքավարօք

Armenian: քաղաքավար (kʻaġakʻavar)

քաղաք (kʻałakʻ) + -ա- (-a-) + վարիմ (varim)


որբ

orb (romanization)
որբ (nominative singular)
որբք (nominative plural)
որբոյ (genitive singular)
որբոց (genitive plural)
որբոյ (dative singular)
որբոց (dative plural)
որբ (accusative singular)
որբս (accusative plural)
որբոյ (ablative singular)
որբոց (ablative plural)
որբով (instrumental singular)
որբովք (instrumental plural)
որբ (locative singular)
որբս (locative plural)

Armenian: որբ (orb)

From Proto-Indo-European *h₃órbʰos (“orphan”).

որբ մնալ յումեքէ

derelict, desolate, abandoned, destitute


իժ

Armenian: իժ (iž)

From Proto-Indo-European *h₁(e)gʷʰ-y-ós, from *h₁ógʷʰis, *h₃égʷʰis (“snake”).


գեղեցիկ

head

գեղեցիկ • (gełecʻik)

xcl-adj

գեղեցիկ • (gełecʻik)

gełecʻik (romanization)
գեղեցիկ (nominative singular)
գեղեցիկք (nominative plural)
գեղեցկի (genitive singular)
գեղեցկաց (genitive plural)
գեղեցկի (dative singular)
գեղեցկաց (dative plural)
գեղեցիկ (accusative singular)
գեղեցիկս (accusative plural)
գեղեցկէ (ablative singular)
գեղեցկաց (ablative plural)
գեղեցկաւ (instrumental singular)
գեղեցկի (locative singular)
գեղեցիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

գեղեցկաւք = գեղեցկօք

գեղեցիկ դպրութիւնք

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful; polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good


ագահ

agah (romanization)
ագահ (nominative singular)
ագահք (nominative plural)
ագահի (genitive singular)
ագահաց (genitive plural)
ագահի (dative singular)
ագահաց (dative plural)
ագահ (accusative singular)
ագահս (accusative plural)
ագահէ (ablative singular)
ագահաց (ablative plural)
ագահաւ (instrumental singular)
ագահաւք = ագահօք (agahawkʻ = agahōkʻ) (instrumental plural)
ագահի (locative singular)
ագահս (locative plural)

ագահաւք = ագահօք

Armenian: ագահ (agah)

The earlier form is *ագարհ (*agarh), an Iranian borrowing, probably ultimately from Proto-Iranian *ā-gr̥d-: compare Avestan 𐬔𐬆𐬭𐬆𐬜𐬀 (gər^əδa, “greedy”), Sanskrit गृध्र (gṛdhra, “desiring greedily or fervently; vulture”), as well as the Iranian loanword – Old Georgian ანგაჰრი (angahri), ანგარი (angari, “avaricious”).

cog

դժոխային ագահ


ազատ

azat (romanization)
ազատ (nominative singular)
ազատք (nominative plural)
ազատի (genitive singular)
ազատաց (genitive plural)
ազատի (dative singular)
ազատաց (dative plural)
ազատ (accusative singular)
ազատս (accusative plural)
ազատէ (ablative singular)
ազատաց (ablative plural)
ազատաւ (instrumental singular)
ազատաւք = ազատօք (azatawkʻ = azatōkʻ) (instrumental plural)
ազատի (locative singular)
ազատս (locative plural)
ազատ (nominative singular)
ազատք (nominative plural)
ազատի (genitive singular)
ազատից (genitive plural)
ազատի (dative singular)
ազատից (dative plural)
ազատ (accusative singular)
ազատս (accusative plural)
ազատէ (ablative singular)
ազատից (ablative plural)
ազատիւ (instrumental singular)
ազատիւք (instrumental plural)
ազատի (locative singular)
ազատս (locative plural)

xcl-decl-noun

ազատաւք = ազատօք

From Parthian 𐭀𐭆𐭀𐭕 (āzāt). See Persian آزاد (âzâd) for more.

ազատ Մասիս

noble; belonging to the azat class of Armenian nobility

ազատ առնել

ազատ կացուցանել

free, independent; freed, affranchised, redeemed, quit, ransomed


պարապ

Armenian: պարապ (parap)

Probably an Iranian borrowing, but the details are uncertain. Bailey explains as *parā- (“beyond”) + *apah (“work”); see Sanskrit अपस् (ápas) for the second part.


բարեկամ

barekam (romanization)
բարեկամ (nominative singular)
բարեկամք (nominative plural)
բարեկամի (genitive singular)
բարեկամաց (genitive plural)
բարեկամի (dative singular)
բարեկամաց (dative plural)
բարեկամ (accusative singular)
բարեկամս (accusative plural)
բարեկամէ (ablative singular)
բարեկամաց (ablative plural)
բարեկամաւ (instrumental singular)
բարեկամի (locative singular)
բարեկամս (locative plural)

բարեկամաւք = բարեկամօք

Armenian: բարեկամ (barekam)

From բարի (bari) + -ա- (-a-) + կամիմ (kamim), literally “one that wishes well”.


գինեմոլ

ginemol (romanization)
գինեմոլ (nominative singular)
գինեմոլք (nominative plural)
գինեմոլի (genitive singular)
գինեմոլաց (genitive plural)
գինեմոլի (dative singular)
գինեմոլաց (dative plural)
գինեմոլ (accusative singular)
գինեմոլս (accusative plural)
գինեմոլէ (ablative singular)
գինեմոլաց (ablative plural)
գինեմոլաւ (instrumental singular)
գինեմոլի (locative singular)
գինեմոլս (locative plural)

գինեմոլաւք = գինեմոլօք

Armenian: գինեմոլ (ginemol)


անծանօթ

head

անծանօթ • (ancanōtʻ)

xcl-adj

անծանօթ • (ancanōtʻ)

ancanōtʻ (romanization)
անծանօթ (nominative singular)
անծանօթք (nominative plural)
անծանօթի (genitive singular)
անծանօթից (genitive plural)
անծանօթի (dative singular)
անծանօթից (dative plural)
անծանօթ (accusative singular)
անծանօթս (accusative plural)
անծանօթէ (ablative singular)
անծանօթից (ablative plural)
անծանօթիւ (instrumental singular)
անծանօթիւք (instrumental plural)
անծանօթի (locative singular)
անծանօթս (locative plural)

Armenian: անծանոթ (ancanotʻ)

յանծանօթս

յանծանօթս

յանծանօթս լինել

to be in disguise; to feign or counterfeit


տարօրինակ

head

տարօրինակ • (tarōrinak)

xcl-adj

տարօրինակ • (tarōrinak)

Armenian: տարօրինակ (tarōrinak)

From տար- (tar-) + օրինակ (ōrinak), calque of Ancient Greek παρά-νομος (pará-nomos).

calque

unlike, dissimilar, unequal, extraordinary, strange, eccentric, odd, singular, uncouth, outlandish


ուժեղ

head

ուժեղ • (užeł)

xcl-adj

ուժեղ • (užeł)

užeł (romanization)
ուժեղ (nominative singular)
ուժեղք (nominative plural)
ուժեղի (genitive singular)
ուժեղաց (genitive plural)
ուժեղի (dative singular)
ուժեղաց (dative plural)
ուժեղ (accusative singular)
ուժեղս (accusative plural)
ուժեղէ (ablative singular)
ուժեղաց (ablative plural)
ուժեղաւ (instrumental singular)
ուժեղաւք = ուժեղօք (užeławkʻ = užełōkʻ) (instrumental plural)
ուժեղի (locative singular)
ուժեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

ուժեղաւք = ուժեղօք

Armenian: ուժեղ (užeġ)

strong, robust, vigorous; valorous; powerful


դանդաղ

head

դանդաղ • (dandał)

xcl-adj

դանդաղ • (dandał)

Armenian: դանդաղ (dandaġ)


նախագահ

naxagah (romanization)
նախագահ (nominative singular)
նախագահք (nominative plural)
նախագահի (genitive singular)
նախագահից (genitive plural)
նախագահի (dative singular)
նախագահից (dative plural)
նախագահ (accusative singular)
նախագահս (accusative plural)
նախագահէ (ablative singular)
նախագահից (ablative plural)
նախագահիւ (instrumental singular)
նախագահիւք (instrumental plural)
նախագահի (locative singular)
նախագահս (locative plural)

նախագահ արքեպիսկոպոս ― naxagah arkʻepiskopos ― primate

նախագահ նստել, բազմել, լինել

to preside, to be the president, to hold the first place

placed in the chief seat, seated in the highest place


նիհար

nihar (romanization)
նիհար (nominative singular)
նիհարք (nominative plural)
նիհարի (genitive singular)
նիհարաց (genitive plural)
նիհարի (dative singular)
նիհարաց (dative plural)
նիհար (accusative singular)
նիհարս (accusative plural)
նիհարէ (ablative singular)
նիհարաց (ablative plural)
նիհարաւ (instrumental singular)
նիհարի (locative singular)
նիհարս (locative plural)

xcl-decl-noun

նիհարաւք = նիհարօք

Armenian: նիհար (nihar)

A Southwestern Iranian borrowing. Compare Middle Persian nzʾl (/nizār/, “weak, feeble”) and Persian نهار (nehâr, nahâr, “detriment, loss, consumption, a wasting of the body”).


պարսիկ

parsik (romanization)
պարսիկ (nominative singular)
պարսիկք (nominative plural)
պարսկի (genitive singular)
պարսկաց (genitive plural)
պարսկի (dative singular)
պարսկաց (dative plural)
պարսիկ (accusative singular)
պարսիկս (accusative plural)
պարսկէ (ablative singular)
պարսկաց (ablative plural)
պարսկաւ (instrumental singular)
պարսկի (locative singular)
պարսիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

պարսկաւք = պարսկօք

Armenian: պարսիկ (parsik)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian pʾlsyk' (pārsīg, “Persian”), Persian پارسی (pârsi).

cog

Եւ էր հրամանատար զաւրուն նորա պարսիկ ոմն իշխան՝ անուն Դատոյեան, հրամանաւ արքունի։

7th century, Sebēos, Patmutʻiwnʻ [History] Chapter 28

1999 translation by Robert W. Thomson
The commander of their force was a certain Persian prince named Datoyean, [appointed] by royal command.

Ew ēr hramanatar zawrun nora parsik omn išxan, anun Datoyean, hramanaw arkʻuni.


համեստ

hamest (romanization)
համեստ (nominative singular)
համեստք (nominative plural)
համեստի (genitive singular)
համեստից (genitive plural)
համեստի (dative singular)
համեստից (dative plural)
համեստ (accusative singular)
համեստս (accusative plural)
համեստէ (ablative singular)
համեստից (ablative plural)
համեստիւ (instrumental singular)
համեստիւք (instrumental plural)
համեստի (locative singular)
համեստս (locative plural)

→ Armenian: համեստ (hamest) (learned)

From համ (ham, “taste; good taste, moderation”) + -եստ (-est). For the sense development compare Latin sapio. Note also the dialectal synonym համ-ավոր (ham-avor).


ուրախ

head

ուրախ • (urax)

xcl-adj

ուրախ • (urax)

Armenian: ուրախ (urax)

Probably an Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (ʾwlwʾhmn' /urwāhman/, “joyful”), 𐫀𐫇𐫡𐫇𐫀𐫍𐫖𐫏 (ʾwrwʾhmy /urwāhmīh/, “joy”). Probably related to Old Armenian խրախ (xrax).

cog

ուրախ առնել

ուրախ լինել

to be cheerful, delighted, to rejoice, to feel glad, to have pleasure; to feed well, to feast

ուրա՛խ լեր


դժոխք

head

դժոխք • (džoxkʻ)


մահճակալ

մահճակալ • (mahčakal)

xcl-adj

մահճակալ • (mahčakal)

mahčakal (romanization)
մահճակալ (nominative singular)
մահճակալք (nominative plural)
մահճակալի (genitive singular)
մահճակալաց (genitive plural)
մահճակալի (dative singular)
մահճակալաց (dative plural)
մահճակալ (accusative singular)
մահճակալս (accusative plural)
մահճակալէ (ablative singular)
մահճակալաց (ablative plural)
մահճակալաւ (instrumental singular)
մահճակալի (locative singular)
մահճակալս (locative plural)

xcl-decl-noun

մահճակալաւք = մահճակալօք

մահիճք (mahičkʻ) + -ա- (-a-) + կալում (kalum)


արագ

Borrowed first from Middle Median *arag as արագ (arag), later again from Parthian 𐫡𐫃 (rg /raγ/) as երագ (erag), both from Proto-Iranian *Hragúš (“quick”), from Proto-Indo-European *h₁lengʷʰ-.

արագ արագ

quick, prompt, dexterous, nimble, rapid, swift; expeditious


լայն

layn (romanization)
լայն (nominative singular)
լայնք (nominative plural)
լայնի (genitive singular)
լայնից (genitive plural)
լայնի (dative singular)
լայնից (dative plural)
լայն (accusative singular)
լայնս (accusative plural)
լայնէ (ablative singular)
լայնից (ablative plural)
լայնիւ (instrumental singular)
լայնիւք (instrumental plural)
լայնի (locative singular)
լայնս (locative plural)

Armenian: լայն (layn), լեն (len)

From Proto-Indo-European *pl̥h₂teno-, from *pl̥h₂t-, from *pelh₂-. Cognate with Sanskrit प्रथस् (práthas), Ancient Greek πλάτος (plátos), πλατύς (platús), Lithuanian platus, Proto-Celtic *ɸlitanos.

գետ ի լայն ծաւալեալ

a mighty mass of flowing water, an immense, or overflowing river

բարձր եւ լայն հասակաւ


լեղի

head

լեղի • (lełi)

xcl-adj

լեղի • (lełi)

lełi (romanization)
լեղի (nominative singular)
լեղիք (nominative plural)
լեղւոյ (genitive singular)
լեղեաց (genitive plural)
լեղւոյ (dative singular)
լեղեաց (dative plural)
լեղի (accusative singular)
լեղիս (accusative plural)
լեղւոյ (ablative singular)
լեղեաց (ablative plural)
լեղեաւ (instrumental singular)
լեղեաւք = լեղեօք (lełeawkʻ = lełeōkʻ) (instrumental plural)
լեղի (locative singular)
լեղիս (locative plural)

xcl-decl-noun

լեղեաւք = լեղեօք

Armenian: լեղի (leġi)

Of unknown origin.
Martirosyan connects it with Hittite 𒇷𒅖𒅆𒅀𒆷 (li-iš-ši-ya-la /liššiyala-/, “liver-related”), derived from Hittite 𒍜𒃻𒈪 (^(UZU)NIG₂.GIG /lišši/), 𒇷𒂊𒅆 (le-e-ši /leš(š)i/, “liver”), which itself has an obscure etymology.

unk

unknown


սիրուն

head

սիրուն • (sirun)

Armenian: սիրուն (sirun)

amiable, dear, pretty, darling, gracious, handsome, charming


երկար

erkar (romanization)
երկար (nominative singular)
երկարք (nominative plural)
երկարի (genitive singular)
երկարաց (genitive plural)
երկարի (dative singular)
երկարաց (dative plural)
երկար (accusative singular)
երկարս (accusative plural)
երկարէ (ablative singular)
երկարաց (ablative plural)
երկարաւ (instrumental singular)
երկարի (locative singular)
երկարս (locative plural)
երկար (nominative singular)
երկարք (nominative plural)
երկարի (genitive singular)
երկարից (genitive plural)
երկարի (dative singular)
երկարից (dative plural)
երկար (accusative singular)
երկարս (accusative plural)
երկարէ (ablative singular)
երկարից (ablative plural)
երկարիւ (instrumental singular)
երկարիւք (instrumental plural)
երկարի (locative singular)
երկարս (locative plural)

xcl-decl-noun

երկարաւք = երկարօք

Armenian: երկար (erkar)

→? Mingrelian: რიჸალი (riʾali)

From Proto-Indo-European *dweh₂rós. For the unusual sound change see երկու (erku).

երկար, երկարս, ընդ երկար

long, extended, ample; prolix; slow, tardy


առողջ

head

առողջ • (aṙołǰ)

xcl-adj

առողջ • (aṙołǰ)

aṙołǰ (romanization)
առողջ (nominative singular)
առողջք (nominative plural)
առողջի (genitive singular)
առողջաց (genitive plural)
առողջի (dative singular)
առողջաց (dative plural)
առողջ (accusative singular)
առողջս (accusative plural)
առողջէ (ablative singular)
առողջաց (ablative plural)
առողջաւ (instrumental singular)
առողջի (locative singular)
առողջս (locative plural)
առողջ (nominative singular)
առողջք (nominative plural)
առողջոյ (genitive singular)
առողջոց (genitive plural)
առողջոյ (dative singular)
առողջոց (dative plural)
առողջ (accusative singular)
առողջս (accusative plural)
առողջոյ (ablative singular)
առողջոց (ablative plural)
առողջով (instrumental singular)
առողջովք (instrumental plural)
առողջ (locative singular)
առողջս (locative plural)
առողջ (nominative singular)
առողջք (nominative plural)
առողջի (genitive singular)
առողջից (genitive plural)
առողջի (dative singular)
առողջից (dative plural)
առողջ (accusative singular)
առողջս (accusative plural)
առողջէ (ablative singular)
առողջից (ablative plural)
առողջիւ (instrumental singular)
առողջիւք (instrumental plural)
առողջի (locative singular)
առողջս (locative plural)

xcl-decl-noun

առողջաւք = առողջօք

Armenian: առողջ (aṙoġǰ)

առ (aṙ) + ողջ (ołǰ)

compound

առ (aṙ) + ողջ (ołǰ)

առողջացուցիչ

aṙołǰacʻucʻičʻ


կարճ

head

կարճ • (karč)

xcl-adj

կարճ • (karč)

karč (romanization)
կարճ (nominative singular)
կարճք (nominative plural)
կարճոյ (genitive singular)
կարճոց (genitive plural)
կարճոյ (dative singular)
կարճոց (dative plural)
կարճ (accusative singular)
կարճս (accusative plural)
կարճոյ (ablative singular)
կարճոց (ablative plural)
կարճով (instrumental singular)
կարճովք (instrumental plural)
կարճ (locative singular)
կարճս (locative plural)
կարճ (nominative singular)
կարճք (nominative plural)
կարճի (genitive singular)
կարճից (genitive plural)
կարճի (dative singular)
կարճից (dative plural)
կարճ (accusative singular)
կարճս (accusative plural)
կարճէ (ablative singular)
կարճից (ablative plural)
կարճիւ (instrumental singular)
կարճիւք (instrumental plural)
կարճի (locative singular)
կարճս (locative plural)

Armenian: կարճ (karč)

J̌ahukyan following Bailey derives from Iranian, together with կիրճ (kirč). Compare Khotanese [script needed] (ke̮ca, “cleft, ravine”), for which Bailey reconstructs *kart-čā- or *kirsta-, from the base *kart- (“to cut”).

cog

կարճ հասակաւ

կարճոյ ճանապարհ

ընդ կարճոյ գնալ

to take the shortest or nearest way, to take a shortcut

ի կարճոյ, կարճ ի կարճոյ

short, brief, abridged, summary; in short, briefly, in a few words, laconically, succinctly, summarily

ի կարճոյ

ի կարճոյ հատանել

short; little; short, brief, curt, concise, succinct, laconic


փոքր

head

փոքր • (pʻokʻr)

xcl-adj

փոքր • (pʻokʻr)

pʻokʻr (romanization)
փոքր (nominative singular uncountable)
փոքու (genitive singular uncountable)
փոքու (dative singular uncountable)
փոքր (accusative singular uncountable)
փոքուէ (ablative singular uncountable)
փոքու (instrumental singular uncountable)
փոքու (locative singular uncountable)
փոքունք (nominative plural-only)
փոքունց (genitive plural-only)
փոքունց (dative plural-only)
փոքունս (accusative plural-only)
փոքունց (ablative plural-only)
փոքումբք (instrumental plural-only)
փոքունս (locative plural-only)
փոքր (nominative singular uncountable)
փոքեր (genitive singular uncountable)
փոքեր (dative singular uncountable)
փոքր (accusative singular uncountable)
փոքրէ (ablative singular uncountable)
փոքերբ (*pʻokʻerb) (instrumental singular uncountable)
փոքեր (locative singular uncountable)

Armenian: փոքր (pʻokʻr)

The stem is փոքու- (pʻokʻu-). Traditionally ultimately derived from Proto-Indo-European *peh₂w- (“few, little”). The formal difficulties are explained by the "expressive" nature of the word and by dissimilatory and assimilatory changes. For the -ք- (-kʻ-) compare the Latin cognate paucus.

inh

փոքր ինչ, փոքր մի

փոքու իմն

յետ փոքու, զկնի փոքու ինչ, յետ փոքր ինչ

yet pʻokʻu, zkni pʻokʻu inčʻ, yet pʻokʻr inčʻ

ի փոքուստ

ի փոքուն

ի փոքուստ/փոքրուստ

փոքր փոքր, առ փոքր փոքր, ըստ փոքու փոքու, առ ի փոքր փոքր

by little and little, little by little, by degrees, insensibly

pʻokʻr pʻokʻr, aṙ pʻokʻr pʻokʻr, əst pʻokʻu pʻokʻu, aṙ i pʻokʻr pʻokʻr

փոքր մի յառաջ

փոքր մի եւս՝ եւ, փոքր միւս եւս, փոքր ինչ՝ եւ

little was wanting, there was little wanting to, almost, nearly

pʻokʻr mi ews, ew, pʻokʻr miws ews, pʻokʻr inčʻ, ew

փոքր միւս եւս եւ անկանէի

փոքր մի եւս սասանեալ էին ոտք իմ

փոքր ինչ համարել, վարկանիլ, փոքր իմն թուիլ յաչս

to hold as trifles, to consider as insignificant

pʻokʻr inčʻ hamarel, varkanil, pʻokʻr imn tʻuil yačʻs

ի փոքունս յարեալ հայիլ

to stand upon trifles, to lay much stress upon things of no importance

little, small; few; inconsiderable, trifling; minor


խիզախ

xizax (romanization)
խիզախ (nominative singular)
խիզախք (nominative plural)
խիզախ (accusative singular)
խիզախս (accusative plural)
խիզախս (locative plural)

→ Armenian: խիզախ (xizax)

The origin is unknown. Petersson connected with the descendants of Proto-Iranian *xaiz- (“to rise, ascend; increase”), whence Ossetian хи́зын (xízyn) / хезун (xezun, “to climb”), Persian خیز (xiz, “to rise”), for the sense development comparing Lithuanian staigùs (“snap; hot-tempered”) from Proto-Indo-European *steygʰ- (“to climb”). For these Iranian words see Abaev and Cheung, the first with a comparison to խիզախ (xizax).

unk

unknown


հանգիստ

Armenian: հանգիստ (hangist)

հանգչիմ (hangčʻim, “to rest”) + -ստ (-st).


պարզ

parz (romanization)
պարզ (nominative singular)
պարզք (nominative plural)
պարզոյ (genitive singular)
պարզոց (genitive plural)
պարզոյ (dative singular)
պարզոց (dative plural)
պարզ (accusative singular)
պարզս (accusative plural)
պարզոյ (ablative singular)
պարզոց (ablative plural)
պարզով (instrumental singular)
պարզովք (instrumental plural)
պարզ (locative singular)
պարզս (locative plural)
պարզ (nominative singular)
պարզք (nominative plural)
պարզի (genitive singular)
պարզից (genitive plural)
պարզի (dative singular)
պարզից (dative plural)
պարզ (accusative singular)
պարզս (accusative plural)
պարզէ (ablative singular)
պարզից (ablative plural)
պարզիւ (instrumental singular)
պարզիւք (instrumental plural)
պարզի (locative singular)
պարզս (locative plural)

From Iranian *parz (“pure, clean”). Compare Manichaean Middle Persian pʾrwdn (pārūdan, “to filter, to clean”), Persian پالودن (pâludan, “to strain, to filter, to purify”).


բարդ

bard (romanization)
բարդ (nominative singular)
բարդք (nominative plural)
բարդի (genitive singular)
բարդից (genitive plural)
բարդի (dative singular)
բարդից (dative plural)
բարդ (accusative singular)
բարդս (accusative plural)
բարդէ (ablative singular)
բարդից (ablative plural)
բարդիւ (instrumental singular)
բարդիւք (instrumental plural)
բարդի (locative singular)
բարդս (locative plural)

Armenian: բարդ (bard)

→ Northern Kurdish: پارت (part)

→ Laz:

Georgian script: ბარდი (bardi)

Latin script: bardi

բարդ անուն, բառ


բարակ

barak (romanization)
բարակ (nominative singular)
բարակք (nominative plural)
բարակի (genitive singular)
բարակաց (genitive plural)
բարակի (dative singular)
բարակաց (dative plural)
բարակ (accusative singular)
բարակս (accusative plural)
բարակէ (ablative singular)
բարակաց (ablative plural)
բարակաւ (instrumental singular)
բարակի (locative singular)
բարակս (locative plural)

xcl-decl-noun

բարակաւք = բարակօք

Armenian: բարակ (barak)

From Middle Iranian *bārak, a by-form of Middle Persian bʾlyk (bārīg/k, “thin, fine subtle”). Compare Persian باریک (bârik, “thin, slender, minute”), Pashto بارَگ (bāraġ, “thin, delicate, fine”).
For the sense development in բարակ ցաւ (barak cʻaw, “phthisis”) compare Turkish ince ağrı (“tuberculosis”, literally “thin pain”).

cog

բարակ ցաւ, ջերմ ― barak cʻaw, ǰerm ― phthisis


կենդանի

kendani (romanization)
կենդանի (nominative singular)
կենդանիք (nominative plural)
կենդանւոյ (genitive singular)
կենդանեաց (genitive plural)
կենդանւոյ (dative singular)
կենդանեաց (dative plural)
կենդանի (accusative singular)
կենդանիս (accusative plural)
կենդանւոյ (ablative singular)
կենդանեաց (ablative plural)
կենդանեաւ (instrumental singular)
կենդանի (locative singular)
կենդանիս (locative plural)

xcl-decl-noun

կենդանեաւք = կենդանեօք

From կենդ- (kend-), grown from կեն- (ken-), unstressed combining form of կեան- (kean-), itself another combining form of կեանք (keankʻ, “life”), + -ան (-an) + -ի (-i).

կենդանեաւ, կենդանեօք

կենդանի լինել

կենդանի առնել

to give new life to, to reanimate, to vivify

կենդանի պահել զոք

երդուաւ ի Կենդանին Յաւիտենից

he swore by the living God, by the Eternal

կենդանի է Տէր եւ կենդանի է անձն քո...

as the Lord lives, and as thy soul lives...

կենդանի է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ

as thy soul lives, o king, I cannot tell

kendani ē anjn kʻo, arkʻay, tʻē giticʻem

կենդանի է Տէր եթէ մեռանիցի

animated, lively, vivid, vivacious, sprightly

vital, vivifying, life-giving, refreshing


հաստ

Connected with Proto-Germanic *fastuz (“fixed, firm, secure”), possibly also Sanskrit पस्त्य n (pastyá, “stall, stable ← stable habitation”), पस्त्या f (pastyā́, “homestead, dwelling, household”). All usually derived from Proto-Indo-European *pastV- (“solid, stable”). Kroonen separates the Sanskrit and reconstructs the Proto-Indo-European root for Armenian and Germanic as *pHst-. See *fastuz for more on this.
However, Martirosyan writes: "In view of the limited distribution (see also Salmons apud Mallory/Adams 1997: 204b) and the vowel *-a-, we are hardly dealing with a Proto-Indo-European word. One may posit a European substrate word shared by Armenian, Germanic, possibly also Indo-Aryan. In view of the semantics of the Germanic and Indic cognates, as well as that of Armenian հաստատեմ (hastatem, “to affirm, assert, reinforce; to build, found, set up, settle, establish a dwelling place”), one may posit a substratum technical term with an original meaning ‘foundation, settlement, fortified dwelling place, fortress’".
Compare also Northern Kurdish xest, Central Kurdish خەست (xest), dialectal ھەس (hes), Southern Kurdish خەس (xes), Laki خەس (xes), ھەس (hes), Gurani ھەس (has), Talysh خس (xas, “thick, viscous (of liquid)”) and Gilaki خٚستٚه (xəstə, “dense”).


դեղին

head

դեղին • (dełin)

xcl-adj

դեղին • (dełin)

dełin (romanization)
դեղին (nominative singular)
դեղինք (nominative plural)
դեղնի (genitive singular)
դեղնի (dative singular)
դեղին (accusative singular)
դեղինս (accusative plural)
դեղնէ (ablative singular)
դեղնի (locative singular)
դեղինս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

desctree

Middle Armenian: դեղին (deġin)
Armenian: դեղին (deġin)

From *դեղ- (*deł-, “yellow”) + -ին (-in). Related to դեղ (deł).


ծանր

canr (romanization)
ծանր (nominative singular uncountable)
ծանու (genitive singular uncountable)
ծանու (dative singular uncountable)
ծանր (accusative singular uncountable)
ծանուէ (ablative singular uncountable)
ծանու (instrumental singular uncountable)
ծանու (locative singular uncountable)
ծանունք (nominative plural-only)
ծանունց (genitive plural-only)
ծանունց (dative plural-only)
ծանունս (accusative plural-only)
ծանունց (ablative plural-only)
ծանումբք (instrumental plural-only)
ծանունս (locative plural-only)

desc

Armenian: ծանր (canr), ծանդր (candr) — dialectal

Uncertain.
According to, Ačaṙean a Georgian-Zan borrowing: he compares Georgian წონა (c̣ona, “weight”), Laz წინუფს (ǯinups, “to weigh”), and its participle წინერი (ǯineri, “weighed”), all from Proto-Kartvelian *c̣on-. J̌ahukyan is sceptical due to the vocalism and because r-u-type adjectives are usually of native Indo-European origin.

ծանր, ծանունս

heavily; grievously; deeply; vigorously; seriously; painfully

ծանունս սխալել

ծանունս լսել

ծանր թուիլ

to take ill, to be displeased, angry, enraged

մի ինչ ծանր թուեսցի քեզ

do not take it ill, do not be displeased

ծանր է քեզ բանդ այդ

ծանր է ինձ

ծանր ծանր երդմունք

թողէք զծանր oրինացն

you have omitted the weightier matters of the law

(figuratively) heavy; difficult; important


ուղիղ

head

ուղիղ • (ułił)

xcl-adj

ուղիղ • (ułił)

ułił (romanization)
ուղիղ (nominative singular)
ուղիղք (nominative plural)
ուղղոյ (genitive singular)
ուղղոց (genitive plural)
ուղղոյ (dative singular)
ուղղոց (dative plural)
ուղիղ (accusative singular)
ուղիղս (accusative plural)
ուղղոյ (ablative singular)
ուղղոց (ablative plural)
ուղղով (instrumental singular)
ուղղովք (instrumental plural)
ուղիղ (locative singular)
ուղիղս (locative plural)

The origin in uncertain. Often connected with ուղի (ułi) and ուղեղ (ułeł).

ուղիղ գիծ

ուղիղ անկիւն

ուղիղ առնել

to smooth, to prepare; to make ready the way

ուղիղ սիրտ

ուղիղ միտք

(figuratively) upright, right, just, honest


մեծ

mec (romanization)
մեծ (nominative singular)
մեծք (nominative plural)
մեծի (genitive singular)
մեծաց (genitive plural)
մեծի (dative singular)
մեծաց (dative plural)
մեծ (accusative singular)
մեծս (accusative plural)
մեծէ (ablative singular)
մեծաց (ablative plural)
մեծաւ (instrumental singular)
մեծաւք = մեծօք (mecawkʻ = mecōkʻ) (instrumental plural)
մեծի (locative singular)
մեծս (locative plural)

xcl-decl-noun

մեծաւք = մեծօք

Post-classically i-type instrumental մեծիւ (meciw) and u-type genitive մեծու (mecu) are attested.

մեծ իմն, մեծս, մեծաւ, մեծու

greatly, highly, much, very much, too much, excessively

մեծ օր

մեծ դաշտ

մեծ ժամս, ժամանակս

զմեծ ժամս գիշերոյ

ո՞չ է քեզ մեծ

(by extension) important, serious, considerable, momentous


սուրբ

head

սուրբ • (surb)

xcl-adj

սուրբ • (surb)

surb (romanization)
սուրբ (nominative singular)
սուրբք (nominative plural)
սրբոյ (genitive singular)
սրբոց (genitive plural)
սրբոյ (dative singular)
սրբոց (dative plural)
սուրբ (accusative singular)
սուրբս (accusative plural)
սրբոյ (ablative singular)
սրբոց (ablative plural)
սրբով (instrumental singular)
սրբովք (instrumental plural)
սրբում (locative singular)
սուրբս (locative plural)

xcl-decl-noun

note the unusual locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-մ</i> (-m)

From Proto-Indo-European *(s)ku-bʰ-ro- with Sanskrit शुभ्र (śubhrá, “shining, beautiful”) and possibly Khotanese [script needed] (suraa-, “clean, pure”) as the only cognates. Less likely Iranian origin has also been suggested.

cog

pure, clean, exempt, spotless, stainless, immaculate

սուրբն սրբոց

սուրբ առնել

սուրբ առնել զԱստուած

սուրբ առնել զանձն

(religion, sometimes capitalized) holy, sacred


քաջ

head

քաջ • (kʻaǰ)

xcl-adj

քաջ • (kʻaǰ)

kʻaǰ (romanization)
քաջ (nominative singular)
քաջք (nominative plural)
քաջի (genitive singular)
քաջաց (genitive plural)
քաջի (dative singular)
քաջաց (dative plural)
քաջ (accusative singular)
քաջս (accusative plural)
քաջէ (ablative singular)
քաջաց (ablative plural)
քաջաւ (instrumental singular)
քաջաւք = քաջօք (kʻaǰawkʻ = kʻaǰōkʻ) (instrumental plural)
քաջի (locative singular)
քաջս (locative plural)

xcl-decl-noun

քաջաւք = քաջօք

քաջ արանց

noble, distinguished, eminent; good, honest, worthy

քաջ լե՛ր

քաջութիւն հասցէ ձեզ ի քաջէն Վահագնէ ամենայն Հայոց աշխարհիս

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 127

Translation by R. W. Thomson
may there be […] valor from valiant Vahagn to you and all our land of Armenia

kʻaǰutʻiwn hascʻē jez i kʻaǰēn Vahagnē amenayn Hayocʻ ašxarhis

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring

clever, excelling in, of good abilities, fit for


սուր

head

սուր • (sur)

xcl-adj

սուր • (sur)

sur (romanization)
սուր (nominative singular)
սուրք (nominative plural)
սրոյ (genitive singular)
սրոց (genitive plural)
սրոյ (dative singular)
սրոց (dative plural)
սուր (accusative singular)
սուրս (accusative plural)
սրոյ (ablative singular)
սրոց (ablative plural)
սրով (instrumental singular)
սրովք (instrumental plural)
սուր (locative singular)
սուրս (locative plural)

From Proto-Indo-European *ḱeh₃ro-, grown from *ḱeh₃- (“to sharpen”). Cognates include Sanskrit शूल (śūla, “any sharp instrument or pointed dart, lance, pike, spear”), Persian سان (sân, “whetstone”), Latin cōs (“whetstone”), catus (“clever, shrewd”).

cog

sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant

սուր աչք, ակն

սուր ականջ

սուր ցաւ

սուր ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ

be most attentive to your father's advice

սուր ձայն

սուր համ

(figuratively) penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively; bitter (of taste)


արեգ

A prehistoric genitive of արեւ (arew), according to Martirosyan going back to Proto-Armenian *areg-i-, from Proto-Indo-European *h₂r(e)w-y-ós, the genitive of *h₂réw-ōy- (“sun, sunshine”), whence արեւ (arew).

Արեգ քաղաք

ի յարեգ կուսէ

արեգ դուռն


ահեղ

head

ահեղ • (aheł)

xcl-adj

ահեղ • (aheł)

aheł (romanization)
ահեղ (nominative singular)
ահեղք (nominative plural)
ահեղի (genitive singular)
ահեղից (genitive plural)
ահեղի (dative singular)
ահեղից (dative plural)
ահեղ (accusative singular)
ահեղս (accusative plural)
ահեղէ (ablative singular)
ահեղից (ablative plural)
ահեղիւ (instrumental singular)
ահեղիւք (instrumental plural)
ահեղի (locative singular)
ահեղս (locative plural)


պարկեշտ

head

պարկեշտ • (parkešt)

xcl-adj

պարկեշտ • (parkešt)

parkešt (romanization)
պարկեշտ (nominative singular)
պարկեշտք (nominative plural)
պարկեշտի (genitive singular)
պարկեշտից (genitive plural)
պարկեշտի (dative singular)
պարկեշտից (dative plural)
պարկեշտ (accusative singular)
պարկեշտս (accusative plural)
պարկեշտէ (ablative singular)
պարկեշտից (ablative plural)
պարկեշտիւ (instrumental singular)
պարկեշտիւք (instrumental plural)
պարկեշտի (locative singular)
պարկեշտս (locative plural)
պարկեշտ (nominative singular)
պարկեշտք (nominative plural)
պարկեշտի (genitive singular)
պարկեշտաց (genitive plural)
պարկեշտի (dative singular)
պարկեշտաց (dative plural)
պարկեշտ (accusative singular)
պարկեշտս (accusative plural)
պարկեշտէ (ablative singular)
պարկեշտաց (ablative plural)
պարկեշտաւ (instrumental singular)
պարկեշտի (locative singular)
պարկեշտս (locative plural)

xcl-decl-noun

պարկեշտաւք = պարկեշտօք

Armenian: պարկեշտ (parkešt)

Middle Armenian: պարկեշտ (parkešt)

Borrowed from an unidentified Iranian source. For the suffix compare Old Armenian հրաժեշտ (hražešt), զավեշտ (zavešt).

unk

unidentified


խելացի

head

խելացի • (xelacʻi)

Armenian: խելացի (xelacʻi)

intelligent, clever, sensible, judicious, steady, prudent, wise


պայծառ

պայծառ • (paycaṙ)

xcl-adj

պայծառ • (paycaṙ)

paycaṙ (romanization)
պայծառ (nominative singular)
պայծառք (nominative plural)
պայծառի (genitive singular)
պայծառաց (genitive plural)
պայծառի (dative singular)
պայծառաց (dative plural)
պայծառ (accusative singular)
պայծառս (accusative plural)
պայծառէ (ablative singular)
պայծառաց (ablative plural)
պայծառաւ (instrumental singular)
պայծառի (locative singular)
պայծառս (locative plural)

xcl-decl-noun

պայծառաւք = պայծառօք

Armenian: պայծառ (paycaṙ)

clear, limpid, pure; clear, serene, clean

ի հանդերձս պայծառս

splendid, sparkling, brilliant, luminous, shining; bright, polished, clean

(figuratively) illustrious, glorious, farfamed, renowned, celebrated


տխուր

head

տխուր • (txur)

xcl-adj

տխուր • (txur)

txur (romanization)
տխուր (nominative singular)
տխուրք (nominative plural)
տխրոյ (genitive singular)
տխրոց (genitive plural)
տխրոյ (dative singular)
տխրոց (dative plural)
տխուր (accusative singular)
տխուրս (accusative plural)
տխրոյ (ablative singular)
տխրոց (ablative plural)
տխրով (instrumental singular)
տխրովք (instrumental plural)
տխուր (locative singular)
տխուրս (locative plural)
տխուր (nominative singular)
տխուրք (nominative plural)
տխրի (genitive singular)
տխրից (genitive plural)
տխրի (dative singular)
տխրից (dative plural)
տխուր (accusative singular)
տխուրս (accusative plural)
տխրէ (ablative singular)
տխրից (ablative plural)
տխրիւ (instrumental singular)
տխրիւք (instrumental plural)
տխրի (locative singular)
տխուրս (locative plural)

Armenian: տխուր (txur)

Unknown. The usual attempts to explain as տ- (t-, privative prefix) + *խուր (*xur), the supposed root of ուրախ (urax), խրախ (xrax, “happy”), should be discarded as the likely Iranian etymon of these words is incompatible with a hypothetical *խուր (*xur). Pisani's alternative connection with Sanskrit दुःख (duḥkhá, “sorrow”) and derivation from Proto-Indo-European *duskhuro- is likewise untenable.

af

տխուր տրտմութիւն գիշերոյն

լրջացուցանել զտխուր գիշերն


տախտակամած

taxtakamac (romanization)
տախտակամած (nominative singular)
տախտակամածք (nominative plural)
տախտակամածի (genitive singular)
տախտակամածից (genitive plural)
տախտակամածի (dative singular)
տախտակամածից (dative plural)
տախտակամած (accusative singular)
տախտակամածս (accusative plural)
տախտակամածէ (ablative singular)
տախտակամածից (ablative plural)
տախտակամածիւ (instrumental singular)
տախտակամածիւք (instrumental plural)
տախտակամածի (locative singular)
տախտակամածս (locative plural)
տախտակամած (nominative singular)
տախտակամածք (nominative plural)
տախտակամածի (genitive singular)
տախտակամածաց (genitive plural)
տախտակամածի (dative singular)
տախտակամածաց (dative plural)
տախտակամած (accusative singular)
տախտակամածս (accusative plural)
տախտակամածէ (ablative singular)
տախտակամածաց (ablative plural)
տախտակամածաւ (instrumental singular)
տախտակամածի (locative singular)
տախտակամածս (locative plural)

xcl-decl-noun

տախտակամածից

տախտակամածից

տախտակամածից

տախտակամածիւ

տախտակամածիւք

տախտակամածաց

տախտակամածաց

տախտակամածաց

տախտակամածաւ

տախտակամածաւք = տախտակամածօք

տախտակ (taxtak) + -ա- (-a-) + մածանիմ (macanim)

compound

տախտակամած առնել, գործել

to wainscot, to plank, to board, to floor

covered with boards, planks, boarded, planked, floored; wainscoted


պինդ

pind (romanization)
պինդ (nominative singular)
պինդք (nominative plural)
պնդոյ (genitive singular)
պնդոց (genitive plural)
պնդոյ (dative singular)
պնդոց (dative plural)
պինդ (accusative singular)
պինդս (accusative plural)
պնդոյ (ablative singular)
պնդոց (ablative plural)
պնդով (instrumental singular)
պնդովք (instrumental plural)
պինդ (locative singular)
պինդս (locative plural)
պինդ (nominative singular)
պինդք (nominative plural)
պնդի (genitive singular)
պնդաց (genitive plural)
պնդի (dative singular)
պնդաց (dative plural)
պինդ (accusative singular)
պինդս (accusative plural)
պնդէ (ablative singular)
պնդաց (ablative plural)
պնդաւ (instrumental singular)
պնդաւք = պնդօք (pndawkʻ = pndōkʻ) (instrumental plural)
պնդի (locative singular)
պինդս (locative plural)

xcl-decl-noun

պնդաւք = պնդօք

From pre-Armenian *bendʰ-, from Proto-Indo-European *bʰendʰ- (“to bind; bond”). Martirosyan explains the change of the initial consonant by the operation of Grassmann's law, although he admits that we have no further secure examples of this law in Armenian.
On the other hand, պինդ (pind) has been derived from Iranian. Compare Khotanese piṇḍaa- (“lump”), Sanskrit पिण्ड (piṇḍa, “lump, ball (of food)”). This is considered less probable by Martirosyan.

cog

պնդով


ամուր

head

ամուր • (amur)

xcl-adj

ամուր • (amur)

amur (romanization)
ամուր (nominative singular)
ամուրք (nominative plural)
ամրոյ (genitive singular)
ամրոց (genitive plural)
ամրոյ (dative singular)
ամրոց (dative plural)
ամուր (accusative singular)
ամուրս (accusative plural)
ամրոյ (ablative singular)
ամրոց (ablative plural)
ամրով (instrumental singular)
ամրովք (instrumental plural)
ամրոյ (locative singular)
ամրոջ (locative singular)
ամուրս (locative plural)
ամուր (nominative singular)
ամուրք (nominative plural)
ամրի (genitive singular)
ամրաց (genitive plural)
ամրի (dative singular)
ամրաց (dative plural)
ամուր (accusative singular)
ամուրս (accusative plural)
ամրէ (ablative singular)
ամրաց (ablative plural)
ամրաւ (instrumental singular)
ամրաւք = ամրօք (amrawkʻ = amrōkʻ) (instrumental plural)
ամրի (locative singular)
ամուրս (locative plural)

xcl-decl-noun

ամրոյ, ամրոջ

ամրաւք = ամրօք

The origin is uncertain. According to Olsen, perhaps from Proto-Indo-European *sm̥-bʰōro- (“supported”) or the like, from *sm̥- and *bʰer-.


հարթ

head

հարթ • (hartʻ)

xcl-adj

հարթ • (hartʻ)

hartʻ (romanization)
հարթ (nominative singular)
հարթք (nominative plural)
հարթի (genitive singular)
հարթից (genitive plural)
հարթի (dative singular)
հարթից (dative plural)
հարթ (accusative singular)
հարթս (accusative plural)
հարթէ (ablative singular)
հարթից (ablative plural)
հարթիւ (instrumental singular)
հարթիւք (instrumental plural)
հարթի (locative singular)
հարթս (locative plural)

The origin in uncertain. Has been compared to Avestan 𐬞𐬆𐬭𐬆𐬚𐬎 (pər^əθu), Sanskrit पृथु (pṛthú, “broad”) and also to Georgian ფართო (parto), Mingrelian ფართე (parte), Laz ფართო (parto, “wide”), which may be Iranian borrowings. Perhaps borrowed from an unidentified Iranian cognate of these words.

հարթ հաւասար

հարթ եւ ուղիղ հասակ

fine-shaped, of a fine stature or figure

հարթ առնել

եղիցին առապարքն ի հարթ ճանապարհս


չար

head

չար • (čʻar)

xcl-adj

չար • (čʻar)

čʻar (romanization)
չար (nominative singular)
չարք (nominative plural)
չարի (genitive singular)
չարաց (genitive plural)
չարի (dative singular)
չարաց (dative plural)
չար (accusative singular)
չարս (accusative plural)
չարէ (ablative singular)
չարաց (ablative plural)
չարաւ (instrumental singular)
չարաւք = չարօք (čʻarawkʻ = čʻarōkʻ) (instrumental plural)
չարի (locative singular)
չարս (locative plural)

xcl-decl-noun

չարաւք = չարօք

unk

unknown

չարաւ, չարիւ, չարով

ill, badly, wickedly; ferociously, ruthlessly, without pity

մահ չար

օր չար

ժամանակ չար

չար ծառ

չար ջուր

չար ամօթ ― čʻar amōtʻ ― bashfulness, sheepishness

չարաւ կորուսանել

to destroy cruelly, without pity or remorse

զչարսն չարաւ կորուսցէ

he will miserably destroy the wicked men

եւ որ չար քան զամենայն է, այլ որ չար եւսն է

the most disagreeable that can be, the worst, the worst is that, that is worse

ew or čʻar kʻan zamenayn ē, ayl or čʻar ewsn ē

զի մի չար եւս ինչ լինիցի քեզ

for fear lest something worse should happen

bad, wicked; hurtful, sinister, dangerous; mischievous, malicious, spiteful, flagitious, iniquitous


բարի

bari (romanization)
բարի (nominative singular)
բարիք (nominative plural)
բարւոյ (genitive singular)
բարեաց (genitive plural)
բարւոյ (dative singular)
բարեաց (dative plural)
բարի (accusative singular)
բարիս (accusative plural)
բարւոյ (ablative singular)
բարեաց (ablative plural)
բարեաւ (instrumental singular)
բարեաւք = բարեօք (bareawkʻ = bareōkʻ) (instrumental plural)
բարի (locative singular)
բարիս (locative plural)

xcl-decl-noun

բարեաւք = բարեօք

From the root բար- (bar-) of բարք (barkʻ, “temper, disposition, morals”) + -ի (-i). Compare how English moral (“good”) is ultimately derived from Latin mōs (“morals”).

affix

բարի է

բարի/բարեաւ եկիք

բարեաւ եկիք

բարեաւ մնայ

բարեաւ մնալ ասել

to bid farewell, to take leave; to renounce, to forsake

բարի առնել

համբաւ բարեաց

ոչ գիտել զբարի կամ զչար

to ignore the difference between good and evil

good, nice, kind, indulgent; fit; fine, handsome


որձ

orj (romanization)
որձ (nominative singular)
որձք (nominative plural)
որձի (genitive singular)
որձից (genitive plural)
որձի (dative singular)
որձից (dative plural)
որձ (accusative singular)
որձս (accusative plural)
որձէ (ablative singular)
որձից (ablative plural)
որձիւ (instrumental singular)
որձիւք (instrumental plural)
որձի (locative singular)
որձս (locative plural)

Armenian: որձ (orj)

Of the same origin as որձիք (orjikʻ, “testicles”).

Եւ զռնգնեղջիւր գազանէն ասեն թէ յՈվկիանոսէ անցանեն ընդ Ենտոս-Լիբիա մինչեւ ցՆեղոս, եւ նման են գետաձիոյ եւ ամենեքեան որձ են․

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

1992 translation by Robert H. Hewsen
They tell of rhinoceroses which roam from the Ocean to Inner Libya as far as the Nile; they resemble the hippopotamus and are all males.

Ew zṙngnełǰiwr gazanēn asen tʻē yOvkianosē ancʻanen ənd Entos-Libia minčʻew cʻNełos, ew nman en getajioy ew amenekʻean orj en;


միակ

miak (romanization)
միակ (nominative singular)
միակք (nominative plural)
միակի (genitive singular)
միակաց (genitive plural)
միակի (dative singular)
միակաց (dative plural)
միակ (accusative singular)
միակս (accusative plural)
միակէ (ablative singular)
միակաց (ablative plural)
միակաւ (instrumental singular)
միակաւք = միակօք (miakawkʻ = miakōkʻ) (instrumental plural)
միակի (locative singular)
միակս (locative plural)

xcl-decl-noun

միակաւք = միակօք

Armenian: միակ (miak), մեկ (mek)


նոճի

head

նոճի • (noči)

xcl-adj

նոճի • (noči)

noči (romanization)
նոճի (nominative singular)
նոճիք (nominative plural)
նոճւոյ (genitive singular)
նոճեաց (genitive plural)
նոճւոյ (dative singular)
նոճեաց (dative plural)
նոճի (accusative singular)
նոճիս (accusative plural)
նոճւոյ (ablative singular)
նոճեաց (ablative plural)
նոճեաւ (instrumental singular)
նոճեաւք = նոճեօք (nočeawkʻ = nočeōkʻ) (instrumental plural)
նոճի (locative singular)
նոճիս (locative plural)

xcl-decl-noun

նոճեաւք = նոճեօք


ածական

acakan (romanization)
ածական (nominative singular)
ածականք (nominative plural)
ածականի (genitive singular)
ածականաց (genitive plural)
ածականի (dative singular)
ածականաց (dative plural)
ածական (accusative singular)
ածականս (accusative plural)
ածականէ (ablative singular)
ածականաց (ablative plural)
ածականաւ (instrumental singular)
ածականի (locative singular)
ածականս (locative plural)

ածականաւք = ածականօք

Armenian: ածական (acakan)


ոսկի

oski (romanization)
ոսկի (nominative singular)
ոսկիք (nominative plural)
ոսկւոյ (genitive singular)
ոսկւոց (genitive plural)
ոսկւոյ (dative singular)
ոսկւոց (dative plural)
ոսկի (accusative singular)
ոսկիս (accusative plural)
ոսկւոյ (ablative singular)
ոսկւոց (ablative plural)
ոսկւով (instrumental singular)
ոսկւովք (instrumental plural)
ոսկի (locative singular)
ոսկիս (locative plural)
ոսկի (nominative singular)
ոսկիք (nominative plural)
ոսկւոյ (genitive singular)
ոսկեաց (genitive plural)
ոսկւոյ (dative singular)
ոսկեաց (dative plural)
ոսկի (accusative singular)
ոսկիս (accusative plural)
ոսկւոյ (ablative singular)
ոսկեաց (ablative plural)
ոսկեաւ (instrumental singular)
ոսկեաւք = ոսկեօք (oskeawkʻ = oskeōkʻ) (instrumental plural)
ոսկի (locative singular)
ոսկիս (locative plural)

ոսկեաւք = ոսկեօք

Armenian: ոսկի (oski)
→ Turkish: üsgü

The origin is unclear. Has been compared to Proto-Uralic *waśke and Sumerian 𒆬𒄀 (/guškin/, “gold”). Unconvincing Indo-European etymologies have also been suggested.

unk

unclear

մանեակ ոսկի

ոսկի եղէգն


խաղաղ

head

խաղաղ • (xałał)

xcl-adj

խաղաղ • (xałał)

xałał (romanization)
խաղաղ (nominative singular)
խաղաղք (nominative plural)
խաղաղի (genitive singular)
խաղաղից (genitive plural)
խաղաղի (dative singular)
խաղաղից (dative plural)
խաղաղ (accusative singular)
խաղաղս (accusative plural)
խաղաղէ (ablative singular)
խաղաղից (ablative plural)
խաղաղիւ (instrumental singular)
խաղաղիւք (instrumental plural)
խաղաղի (locative singular)
խաղաղս (locative plural)

xcl-decl-noun

the declension here follows Baṙgirkʿ Haykazean Lezui

Armenian: խաղաղ (xaġaġ)

խաղաղ միտք

calm, tranquil, serene, peaceful, undisturbed, quiet


արգել

Armenian: արգելք (argelkʻ)

From Proto-Indo-European *h₂(e)rk-. The -ել (-el) may be a suffix, found also in այցելեմ (aycʻelem) and վայել (vayel).


ջերմ

head

ջերմ • (ǰerm)

xcl-adj

ջերմ • (ǰerm)

ǰerm (romanization)
ջերմ (nominative singular)
ջերմք (nominative plural)
ջերմոյ (genitive singular)
ջերմոց (genitive plural)
ջերմոյ (dative singular)
ջերմոց (dative plural)
ջերմ (accusative singular)
ջերմս (accusative plural)
ջերմոյ (ablative singular)
ջերմոց (ablative plural)
ջերմով (instrumental singular)
ջերմովք (instrumental plural)
ջերմ (locative singular)
ջերմս (locative plural)
ջերմ (nominative singular)
ջերմք (nominative plural)
ջերմի (genitive singular)
ջերմից (genitive plural)
ջերմի (dative singular)
ջերմից (dative plural)
ջերմ (accusative singular)
ջերմս (accusative plural)
ջերմէ (ablative singular)
ջերմից (ablative plural)
ջերմիւ (instrumental singular)
ջերմիւք (instrumental plural)
ջերմի (locative singular)
ջերմս (locative plural)

Armenian: ջերմ (ǰerm)

From Proto-Indo-European *gʷʰermós, from *gʷʰer-. Cognate with Ancient Greek θερμός (thermós) and Albanian zjarr.

ջերմ է

(figuratively) ardent, burning, fervid, fiery, passionate


տաք

head

տաք • (takʻ)

xcl-adj

տաք • (takʻ)

takʻ (romanization)
տաք (nominative singular)
տաքք (nominative plural)
տաքի (genitive singular)
տաքից (genitive plural)
տաքի (dative singular)
տաքից (dative plural)
տաք (accusative singular)
տաքս (accusative plural)
տաքէ (ablative singular)
տաքից (ablative plural)
տաքիւ (instrumental singular)
տաքիւք (instrumental plural)
տաքի (locative singular)
տաքս (locative plural)

Armenian: տաք (takʻ)

Probably a post-classical development of տապք (tapkʻ), the plural of տապ (tap). For the sound changes compare չափք (čʻapʻkʻ) → Middle Armenian չաք (čʻakʻ), թամբք (tʻambkʻ) → Middle Armenian թամք (tʻamkʻ). Because some of the attestations are from classical works, Ačaṙean assumes a corruption of the texts by later copyists.


տեսլական

teslakan (romanization)
տեսլական (nominative singular)
տեսլականք (nominative plural)
տեսլականի (genitive singular)
տեսլականաց (genitive plural)
տեսլականի (dative singular)
տեսլականաց (dative plural)
տեսլական (accusative singular)
տեսլականս (accusative plural)
տեսլականէ (ablative singular)
տեսլականաց (ablative plural)
տեսլականաւ (instrumental singular)
տեսլականի (locative singular)
տեսլականս (locative plural)

xcl-decl-noun

տեսլականաւք = տեսլականօք


հին

hin (romanization)
հին (nominative singular)
հինք (nominative plural)
հնոյ (genitive singular)
հնոց (genitive plural)
հնոյ (dative singular)
հնոց (dative plural)
հին (accusative singular)
հինս (accusative plural)
հնոյ (ablative singular)
հնմէ (ablative singular)
հնոց (ablative plural)
հնով (instrumental singular)
հնովք (instrumental plural)
հնում (locative singular)
հինս (locative plural)

note the irregular ablative and locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-մ</i> (-m)

Armenian: հին (hin)

PIE word
 *sénos
From Proto-Indo-European *sénos.

հին կտակարան

հին մատեանք

ի հնումն եւ ի նորումն

հին լուսին

հինք

ի հնումն

anciently, formerly, a longtime since, in days of yore

ի հին/ի հնոց ժամանակաց, ի հնոց ժամանակաց հետէ ― i hin/i hnocʻ žamanakacʻ, i hnocʻ žamanakacʻ hetē ― ab antiquo

հին աւուրց

հին աւուրցն

Ancient of days, the Eternal, the Most High

հին աւուրց մանուկն

հին աւուրց զօրական

անտառ հին աւուրց մայրեաց

հին աւուրց ատելութիան


բարբարոս

barbaros (romanization)
բարբարոս (nominative singular)
բարբարոսք (nominative plural)
բարբարոսի (genitive singular)
բարբարոսաց (genitive plural)
բարբարոսի (dative singular)
բարբարոսաց (dative plural)
բարբարոս (accusative singular)
բարբարոսս (accusative plural)
բարբարոսէ (ablative singular)
բարբարոսաց (ablative plural)
բարբարոսաւ (instrumental singular)
բարբարոսի (locative singular)
բարբարոսս (locative plural)

բարբարոսաւք = բարբարոսօք

Armenian: բարբարոս (barbaros)


նոր

nor (romanization)
նոր (nominative singular)
նորք (nominative plural)
նորոյ (genitive singular)
նորոց (genitive plural)
նորոյ (dative singular)
նորոց (dative plural)
նոր (accusative singular)
նորս (accusative plural)
նորոյ (ablative singular)
նորոց (ablative plural)
նորով (instrumental singular)
նորովք (instrumental plural)
նորում (locative singular)
նորս (locative plural)

From Proto-Indo-European *nowr̥ós, from *newr̥ós, from *néwos. Closest cognates are Ancient Greek νεαρός (nearós, “young”) and Latin noverca (“stepmother, new mother”).

cog

նոր ոմն Ղեւոնդիոս

ամիս նորոց

ի նորումն/նորումս

at present; under the new dispensation, according to the Christian law; now, in the present age

նոր ինչ


ծեր

cer (romanization)
ծեր (nominative singular)
ծերք (nominative plural)
ծերոյ (genitive singular)
ծերոց (genitive plural)
ծերոյ (dative singular)
ծերոց (dative plural)
ծեր (accusative singular)
ծերս (accusative plural)
ծերոյ (ablative singular)
ծերոց (ablative plural)
ծերով (instrumental singular)
ծերովք (instrumental plural)
ծեր (locative singular)
ծերս (locative plural)

old, aged, stricken or advanced in years


խաչակիր

head

խաչակիր • (xačʻakir)

xcl-adj

խաչակիր • (xačʻakir)

xačʻakir (romanization)
խաչակիր (nominative singular)
խաչակիրք (nominative plural)
խաչակրի (genitive singular)
խաչակրաց (genitive plural)
խաչակրի (dative singular)
խաչակրաց (dative plural)
խաչակիր (accusative singular)
խաչակիրս (accusative plural)
խաչակրէ (ablative singular)
խաչակրաց (ablative plural)
խաչակրաւ (instrumental singular)
խաչակրի (locative singular)
խաչակիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

խաչակրաւք = խաչակրօք

(figuratively) austere, laborious; virtuous


տձև

tjew (romanization)
տձև (nominative singular)
տձևք (nominative plural)
տձևի (genitive singular)
տձևից (genitive plural)
տձևի (dative singular)
տձևից (dative plural)
տձև (accusative singular)
տձևս (accusative plural)
տձևէ (ablative singular)
տձևից (ablative plural)
տձևիւ (instrumental singular)
տձևիւք (instrumental plural)
տձևի (locative singular)
տձևս (locative plural)

Armenian: տձեւ (tjew)


տհաճ

head

տհաճ • (thač)

xcl-adj

տհաճ • (thač)

Armenian: տհաճ (thač)

տհաճ լինել

displeased, discontent, crabbed, cross, sulky, morose, surly, peevish, pouting


տհաս

thas (romanization)
տհաս (nominative singular)
տհասք (nominative plural)
տհասի (genitive singular)
տհասից (genitive plural)
տհասի (dative singular)
տհասից (dative plural)
տհաս (accusative singular)
տհասս (accusative plural)
տհասէ (ablative singular)
տհասից (ablative plural)
տհասիւ (instrumental singular)
տհասիւք (instrumental plural)
տհասի (locative singular)
տհասս (locative plural)

Armenian: տհաս (thas)

(figuratively) very young, ignorant, unpracticed, inexpert, raw, crude


տգեղ

head

տգեղ • (tgeł)

xcl-adj

տգեղ • (tgeł)

tgeł (romanization)
տգեղ (nominative singular)
տգեղք (nominative plural)
տգեղի (genitive singular)
տգեղաց (genitive plural)
տգեղի (dative singular)
տգեղաց (dative plural)
տգեղ (accusative singular)
տգեղս (accusative plural)
տգեղէ (ablative singular)
տգեղաց (ablative plural)
տգեղաւ (instrumental singular)
տգեղաւք = տգեղօք (tgeławkʻ = tgełōkʻ) (instrumental plural)
տգեղի (locative singular)
տգեղս (locative plural)
տգեղ (nominative singular)
տգեղք (nominative plural)
տգեղի (genitive singular)
տգեղից (genitive plural)
տգեղի (dative singular)
տգեղից (dative plural)
տգեղ (accusative singular)
տգեղս (accusative plural)
տգեղէ (ablative singular)
տգեղից (ablative plural)
տգեղիւ (instrumental singular)
տգեղիւք (instrumental plural)
տգեղի (locative singular)
տգեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

տգեղաւք = տգեղօք

Armenian: տգեղ (tgeġ)

ill-favoured, ill-featured, unsightly, ugly, deformed, hideous, squalid


տարեկան

tarekan (romanization)
տարեկան (nominative singular)
տարեկանք (nominative plural)
տարեկանի (genitive singular)
տարեկանաց (genitive plural)
տարեկանի (dative singular)
տարեկանաց (dative plural)
տարեկան (accusative singular)
տարեկանս (accusative plural)
տարեկանէ (ablative singular)
տարեկանաց (ablative plural)
տարեկանաւ (instrumental singular)
տարեկանի (locative singular)
տարեկանս (locative plural)

տարեկանաւք = տարեկանօք

օր տարեկանի/տարեկանաց

կարգեցին ամ յամէ զօրն զայն տօն տարեկանաց

it was ordered that this day be annually commemorated

kargecʻin am yamē zōrn zayn tōn tarekanacʻ

ոչ գոյր երթեւեկ տօնից տարեկանաց նորա

no one frequented his festivals any longer

očʻ goyr ertʻewek tōnicʻ tarekanacʻ nora

յաւուր նշանաւորի տարեկանաց

yearly, annual, anniversary, once a year


բոկիկ

bokik (romanization)
բոկիկ (nominative singular)
բոկիկք (nominative plural)
բոկկի (genitive singular)
բոկկաց (genitive plural)
բոկկի (dative singular)
բոկկաց (dative plural)
բոկիկ (accusative singular)
բոկիկս (accusative plural)
բոկկէ (ablative singular)
բոկկաց (ablative plural)
բոկկաւ (instrumental singular)
բոկկաւք = բոկկօք (bokkawkʻ = bokkōkʻ) (instrumental plural)
բոկկի (locative singular)
բոկիկս (locative plural)

բոկկաւք = բոկկօք

Armenian: բոբիկ (bobik)


բարձր

barjr (romanization)
բարձր (nominative singular uncountable)
բարձու (genitive singular uncountable)
բարձու (dative singular uncountable)
բարձր (accusative singular uncountable)
բարձուէ (ablative singular uncountable)
բարձու (instrumental singular uncountable)
բարձու (locative singular uncountable)
բարձունք (nominative plural-only)
բարձանց (genitive plural-only)
բարձանց (dative plural-only)
բարձունս (accusative plural-only)
բարձանց (ablative plural-only)
բարձամբք (instrumental plural-only)
բարձունս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-unc

singulars follow r-u-type declension, but n-type instrumental singular <i class="Armn mention" lang="xcl">բարձամբ</i> (barjamb) is also attested

From Proto-Indo-European *bʰr̥ǵʰu-r-, from *bʰerǵʰ-, whence also բառնամ (baṙnam); the form -բերձ (-berj) found in compounds is directly from *bʰerǵʰ-. Compare also Hittite 𒈦𒆪𒍑 (pár-ku-uš /parkuš/, “high, tall”).

cog

ի բարձուէ

հոսել ի բարձուէ

ի ձայն բարձր, բարձր ձայնիւ, ձայնիւ բարձու

i jayn barjr, barjr jayniw, jayniw barju

բարձր առնել

բարձր քանդակ

բարձր առնել

բարձր լինիմ

ճանաչեմ զբարձունս

սեղան բարձր

բարձր ոճ

(figuratively) sublime, eminent, great, excellent


գնչու

head

գնչու • (gnčʻu)

xcl-adj

գնչու • (gnčʻu)

gnčʻu (romanization)
գնչու (nominative singular)
գնչուք (nominative plural)
գնչուի (genitive singular)
գնչուաց (genitive plural)
գնչուի (dative singular)
գնչուաց (dative plural)
գնչու (accusative singular)
գնչուս (accusative plural)
գնչուէ (ablative singular)
գնչուաց (ablative plural)
գնչուաւ (instrumental singular)
գնչուի (locative singular)
գնչուս (locative plural)

xcl-decl-noun

գնչուաւք = գնչուօք

→ Armenian: գնչու (gnčʻu)

stammering, stuttering; lisping, speaking with imperfect articulation


անապատ

anapat (romanization)
անապատ (nominative singular)
անապատք (nominative plural)
անապատի (genitive singular)
անապատաց (genitive plural)
անապատի (dative singular)
անապատաց (dative plural)
անապատ (accusative singular)
անապատս (accusative plural)
անապատէ (ablative singular)
անապատաց (ablative plural)
անապատաւ (instrumental singular)
անապատի (locative singular)
անապատս (locative plural)
անապատ (nominative singular)
անապատք (nominative plural)
անապատի (genitive singular)
անապատից (genitive plural)
անապատի (dative singular)
անապատից (dative plural)
անապատ (accusative singular)
անապատս (accusative plural)
անապատէ (ablative singular)
անապատից (ablative plural)
անապատիւ (instrumental singular)
անապատիւք (instrumental plural)
անապատի (locative singular)
անապատս (locative plural)

անապատաւք = անապատօք

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ʾnʾp̄ʾtʾn' /an-ābādān/, “uncultivated”), which is a negative formation from ʾp̄ʾt' (ābād, “populous, thriving, prosperous”).


բոկ

Inherited from some derivative of Proto-Indo-European *bʰosós. The origin of -կ (-k) is disputed. One possibility is that it is a remnant of *-gʷ- in a compound of *bʰosós with *gʷem- or *gʷeh₂- (“to step, go”) meaning "walking barefoot, barefoot-going".


քաղցրահամ

head

քաղցրահամ • (kʻałcʻraham)

Armenian: քաղցրահամ (kʻaġcʻraham)

sweet-tasted, savory, delicate, delicious


տամուկ

տամուկ • (tamuk)

xcl-adj

տամուկ • (tamuk)

tamuk (romanization)
տամուկ (nominative singular)
տամուկք (nominative plural)
տամկի (genitive singular)
տամկաց (genitive plural)
տամկի (dative singular)
տամկաց (dative plural)
տամուկ (accusative singular)
տամուկս (accusative plural)
տամկէ (ablative singular)
տամկաց (ablative plural)
տամկաւ (instrumental singular)
տամկաւք = տամկօք (tamkawkʻ = tamkōkʻ) (instrumental plural)
տամկի (locative singular)
տամուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

տամկաւք = տամկօք

Armenian: տամուկ (tamuk)

From Proto-Indo-European *dāmo-, grown from *dā- (“to flow”). Cognates include Ancient Greek δημός (dēmós, “fat”), Albanian dhjamë (“fat”), Sanskrit दानु (dānu, “fluid, drop”).


բուն

head

բուն • (bun)

xcl-adj

բուն • (bun)

bun (romanization)
բուն (nominative singular)
բունք (nominative plural)
բնի (genitive singular)
բնաց (genitive plural)
բնի (dative singular)
բնաց (dative plural)
բուն (accusative singular)
բունս (accusative plural)
բնէ (ablative singular)
բնաց (ablative plural)
բնաւ (instrumental singular)
բնաւք = բնօք (bnawkʻ = bnōkʻ) (instrumental plural)
բնի (locative singular)
բունս (locative plural)

xcl-decl-noun

բնաւք = բնօք

A Middle Iranian borrowing: compare Parthian 𐫁𐫇𐫗 (bwn /bun/, “base, bottom, foundation, beginning; root, source, origin; principle, basis”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (bwn' /bun/, “base, foundation, bottom”); ultimately from Proto-Indo-Iranian *bʰudʰnás, from Proto-Indo-European *bʰudʰmḗn, whence Old Armenian ան-դունդ (an-dund).

cog

դուք որ բուն անարգ էք

ի քաղաքն ի բուն նոցա

ի բուն իսկ յերկինս

ի բնին իսկ ի զատկի

բուն բարեկենդան

բուն բարեկամ

Բայց թէպէտ եւ ոչ ի բուն մատեանսն, սակայն որպէս Մար Աբաս Կատինայ պատմէ՝ ի փոքունց ոմանց եւ յաննշանից արանց, ի գուսանականէն այս գտանի ժողովեալ ի դիւանի արքունեաց։

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 14

Baycʻ tʻēpēt ew očʻ i bun mateansn, sakayn orpēs Mar Abas Katinay patmē, i pʻokʻuncʻ omancʻ ew yannšanicʻ arancʻ, i gusanakanēn ays gtani žołoveal i diwani arkʻuneacʻ.

Մեծութիւն յաւելու բարեկամս բազումս, եւ աղքատն՝ ի բուն բարեկամէ անտի քակի։

Wealth attracts many friends, but even the closest friend of the poor person deserts them.

Mecutʻiwn yawelu barekams bazums, ew ałkʻatn, i bun barekamē anti kʻaki.


բարձրահասակ

barjrahasak (romanization)
բարձրահասակ (nominative singular)
բարձրահասակք (nominative plural)
բարձրահասակի (genitive singular)
բարձրահասակաց (genitive plural)
բարձրահասակի (dative singular)
բարձրահասակաց (dative plural)
բարձրահասակ (accusative singular)
բարձրահասակս (accusative plural)
բարձրահասակէ (ablative singular)
բարձրահասակաց (ablative plural)
բարձրահասակաւ (instrumental singular)
բարձրահասակի (locative singular)
բարձրահասակս (locative plural)

xcl-decl-noun

բարձրահասակք

բարձրահասակի

բարձրահասակաց

բարձրահասակի

բարձրահասակաց

բարձրահասակս

բարձրահասակէ

բարձրահասակաց

բարձրահասակաւ

բարձրահասակաւք = բարձրահասակօք

բարձրահասակի

բարձրահասակս

Armenian: բարձրահասակ (barjrahasak)

բարձր (barjr) + -ա- (-a-) + հասակ (hasak)


քաղցր

head

քաղցր • (kʻałcʻr)

xcl-adj

քաղցր • (kʻałcʻr)

kʻałcʻr (romanization)
քաղցր (nominative singular uncountable)
քաղցու (genitive singular uncountable)
քաղցու (dative singular uncountable)
քաղցր (accusative singular uncountable)
քաղցուէ (ablative singular uncountable)
քաղցու (instrumental singular uncountable)
քաղցու (locative singular uncountable)
singulars follow r-u-type declension
քաղցունք (nominative plural-only)
քաղցունց (genitive plural-only)
քաղցունց (dative plural-only)
քաղցունս (accusative plural-only)
քաղցունց (ablative plural-only)
քաղցումբք (instrumental plural-only)
քաղցունս (locative plural-only)
plurals follow n-type declension

xcl-decl-noun-unc

singulars follow r-u-type declension; post-classically genitive singulars քաղցրի (kʻałcʻri) and քաղցուի (kʻałcʻui) are also attested

xcl-decl-noun-pl

plurals follow n-type declension; post-classically a nominative plural <i class="Armn mention" lang="xcl">քաղցրունք</i> (kʻałcʻrunkʻ) is also attested

Inherited from Proto-Indo-European, but the details are uncertain. Probably a contamination of several roots. Different authors operate with a different number of roots, usually *swéh₂dus (“sweet”), *dléwkus (“sweet”), *sweld- (“to starve”) (whence քաղց (kʻałcʻ)) and *sh₂eldus (“salty”), and propose different chains of derivation.
De Lamberterie proposes *swādu- + *saldu- giving *swaldu-, then crossing with *dluku- and producing *swaldku- → *swaltku- → քաղցու- (kʻałcʻu-).
Pedersen derives from *swl̥d-su-s (“hungry; appetizing”).
Petersson derives from *kl̥d-sḱ-u-, metathesized from *dl̥k-sḱ-u- (“sweet”).
Klingenschmitt derives from Proto-Indo-European *swl̥ḱsu-, with Iranian cognates: see Persian خوش (xoš).

քաղցր հայեցուածք

քաղցր բնաւորութիւն ― kʻałcʻr bnaworutʻiwn ― good-temperedness

քաղցր բարք

քաղցր յիշատակ

քաղցր է տեսանել

քաղցր է ինձ

քաղցր էր մեզ տեսանել

քաղցունս

sweetly, softy, gently, pleasantly, nicely

(figuratively) mild, pleasant, agreeable, charming, amiable, affable, dear, beloved


խորթ

head

խորթ • (xortʻ)

xcl-adj

խորթ • (xortʻ)

xortʻ (romanization)
խորթ (nominative singular)
խորթք (nominative plural)
խորթոյ (genitive singular)
խորթոց (genitive plural)
խորթոյ (dative singular)
խորթոց (dative plural)
խորթ (accusative singular)
խորթս (accusative plural)
խորթոյ (ablative singular)
խորթոց (ablative plural)
խորթով (instrumental singular)
խորթովք (instrumental plural)
խորթ (locative singular)
խորթս (locative plural)
խորթ (nominative singular)
խորթք (nominative plural)
խորթու (genitive singular)
խորթուց (genitive plural)
խորթու (dative singular)
խորթուց (dative plural)
խորթ (accusative singular)
խորթս (accusative plural)
խորթէ (ablative singular)
խորթուց (ablative plural)
խորթու (instrumental singular)
խորթուք (instrumental plural)
խորթու (locative singular)
խորթս (locative plural)
խորթ (nominative singular)
խորթք (nominative plural)
խորթի (genitive singular)
խորթից (genitive plural)
խորթի (dative singular)
խորթից (dative plural)
խորթ (accusative singular)
խորթս (accusative plural)
խորթէ (ablative singular)
խորթից (ablative plural)
խորթիւ (instrumental singular)
խորթիւք (instrumental plural)
խորթի (locative singular)
խորթս (locative plural)

desctree

Armenian: խորթ (xortʻ)
→ Turkish: hort
→ Zazaki: ğort

The origin is uncertain. The basic meaning is ‘rough, stony, uncultivated, abandoned (place)’, from which two meanings developed: ‘step-, alien’ and ‘hard, rough, violent’. See also կորդ (kord).


փայլ

head

փայլ • (pʻayl)

xcl-adj

փայլ • (pʻayl)

pʻayl (romanization)
փայլ (nominative singular)
փայլք (nominative plural)
փայլի (genitive singular)
փայլից (genitive plural)
փայլի (dative singular)
փայլից (dative plural)
փայլ (accusative singular)
փայլս (accusative plural)
փայլէ (ablative singular)
փայլից (ablative plural)
փայլիւ (instrumental singular)
փայլիւք (instrumental plural)
փայլի (locative singular)
փայլս (locative plural)

Armenian: փայլ (pʻayl)

From Proto-Indo-European *(s)pʰel- (“to shine”). Cognates include Sanskrit स्फुलिङ्ग (sphul-iṅga, “spark of fire”), फल्गु (phalgú, “red, reddish”), Latvian spulgot (“to shine”), German flinkern (“to shine”), Latin splendeo (“shine”), etc.

cog

փայլ ի փայլ

փողփողենէջ

pʻołpʻołenēǰ


երկանաքար

head

երկանաքար • (erkanakʻar)

xcl-adj

երկանաքար • (erkanakʻar)

Armenian: երկանաքար (erkanakʻar)


անշուշտ

head

անշուշտ • (anšušt)

xcl-adj

անշուշտ • (anšušt)

անշուշտ խոստումն

incontestable, sure, certain, assured, infallible


իգական

igakan (romanization)
իգական (nominative singular)
իգականք (nominative plural)
իգականի (genitive singular)
իգականաց (genitive plural)
իգականի (dative singular)
իգականաց (dative plural)
իգական (accusative singular)
իգականս (accusative plural)
իգականէ (ablative singular)
իգականաց (ablative plural)
իգականաւ (instrumental singular)
իգականի (locative singular)
իգականս (locative plural)

xcl-decl-noun

իգականաւք = իգականօք

Armenian: իգական (igakan)

իգականն

իգական տոհմ

իգական ախտ


արու

head

արու • (aru)

xcl-adj

արու • (aru)

aru (romanization)
արու (nominative singular)
արուք (nominative plural)
արուի (genitive singular)
արուաց (genitive plural)
արուի (dative singular)
արուաց (dative plural)
արու (accusative singular)
արուս (accusative plural)
արուէ (ablative singular)
արուաց (ablative plural)
արուաւ (instrumental singular)
արուաւք = արուօք (aruawkʻ = aruōkʻ) (instrumental plural)
արուի (locative singular)
արուս (locative plural)

xcl-decl-noun

արուաւք = արուօք

Armenian: արու (aru)

Զի են եւ քարինք ինչ հրահանաց արու եւ էգ․ մինչեւ բացեայ ի միմեանց են, չհարկանի ուրէք հրդեհ. ապա թէ մաւտիցի արուն յէգն, հուր բորբոքի եւ այրէ զվայրս բազումս։
Zi en ew kʻarinkʻ inčʻ hrahanacʻ aru ew ēg; minčʻew bacʻeay i mimeancʻ en, čʻharkani urēkʻ hrdeh. apa tʻē mawticʻi arun yēgn, hur borbokʻi ew ayrē zvayrs bazums.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).4.1–2

There exist certain fire-striking stones, male and female. As long as they are separate from one another, nowhere fire is lit, but if the male approaches the female, it sets fire and burns many places.


վայրի

vayri (romanization)
վայրի (nominative singular)
վայրիք (nominative plural)
վայրւոյ (genitive singular)
վայրեաց (genitive plural)
վայրւոյ (dative singular)
վայրեաց (dative plural)
վայրի (accusative singular)
վայրիս (accusative plural)
վայրւոյ (ablative singular)
վայրեաց (ablative plural)
վայրեաւ (instrumental singular)
վայրի (locative singular)
վայրիս (locative plural)

վայրեաւք = վայրեօք

Armenian: վայրի (vayri)


առնական

head

առնական • (aṙnakan)

xcl-adj

առնական • (aṙnakan)

aṙnakan (romanization)
առնական (nominative singular)
առնականք (nominative plural)
առնականի (genitive singular)
առնականաց (genitive plural)
առնականի (dative singular)
առնականաց (dative plural)
առնական (accusative singular)
առնականս (accusative plural)
առնականէ (ablative singular)
առնականաց (ablative plural)
առնականաւ (instrumental singular)
առնականի (locative singular)
առնականս (locative plural)

xcl-decl-noun

առնականաւք = առնականօք

Armenian: առնական (aṙnakan)


արական

arakan (romanization)
արական (nominative singular)
արականք (nominative plural)
արականի (genitive singular)
արականաց (genitive plural)
արականի (dative singular)
արականաց (dative plural)
արական (accusative singular)
արականս (accusative plural)
արականէ (ablative singular)
արականաց (ablative plural)
արականաւ (instrumental singular)
արականի (locative singular)
արականս (locative plural)

արականաւք = արականօք

Armenian: արական (arakan)

արականք

արական թիւ


տարտամ

tartam (romanization)
տարտամ (nominative singular)
տարտամք (nominative plural)
տարտամի (genitive singular)
տարտամաց (genitive plural)
տարտամի (dative singular)
տարտամաց (dative plural)
տարտամ (accusative singular)
տարտամս (accusative plural)
տարտամէ (ablative singular)
տարտամաց (ablative plural)
տարտամաւ (instrumental singular)
տարտամի (locative singular)
տարտամս (locative plural)
տարտամ (nominative singular)
տարտամք (nominative plural)
տարտամի (genitive singular)
տարտամից (genitive plural)
տարտամի (dative singular)
տարտամից (dative plural)
տարտամ (accusative singular)
տարտամս (accusative plural)
տարտամէ (ablative singular)
տարտամից (ablative plural)
տարտամիւ (instrumental singular)
տարտամիւք (instrumental plural)
տարտամի (locative singular)
տարտամս (locative plural)

տարտամաւք = տարտամօք

Armenian: տարտամ (tartam)

Perhaps from *տատարմ (*tatarm), *տատրամ (*tatram), by reduplication from Proto-Indo-European *drem- (“to sleep”); cognates include Ancient Greek δαρθάνω (darthánō), Sanskrit द्रायति (drāyati), Latin dormiō, Russian дремать (drematʹ).

unsteady, irresolute, perplexed, wavering, indeterminate, uncertain, cowardly, slothful, sluggish, idle

տարտամ տագնապի տարակուսանաց

(nominalized) want of determination, irresolution, indecision


էգ

ēg (romanization)
էգ (nominative singular)
էգք (nominative plural)
իգի (genitive singular)
իգից (genitive plural)
իգի (dative singular)
իգից (dative plural)
էգ (accusative singular)
էգս (accusative plural)
իգէ (ablative singular)
իգից (ablative plural)
իգիւ (instrumental singular)
իգիւք (instrumental plural)
իգի (locative singular)
էգս (locative plural)
էգ (nominative singular)
էգք (nominative plural)
իգի (genitive singular)
իգաց (genitive plural)
իգի (dative singular)
իգաց (dative plural)
էգ (accusative singular)
էգս (accusative plural)
իգէ (ablative singular)
իգաց (ablative plural)
իգաւ (instrumental singular)
իգաւք = իգօք (igawkʻ = igōkʻ) (instrumental plural)
իգի (locative singular)
էգս (locative plural)

իգաւք = իգօք

The origin is uncertain. Martirosyan suggests derivation from Proto-Indo-European *yews-i(e)h₂- or *yews-it- with Sanskrit योषा (yóṣā-, “girl, young woman”), योषित् (yoṣít-, “girl, young woman”) as cognates.


կանացի

head

կանացի • (kanacʻi)

xcl-adj

կանացի • (kanacʻi)

kanacʻi (romanization)
կանացի (nominative singular)
կանացիք (nominative plural)
կանացւոյ (genitive singular)
կանացեաց (genitive plural)
կանացւոյ (dative singular)
կանացեաց (dative plural)
կանացի (accusative singular)
կանացիս (accusative plural)
կանացւոյ (ablative singular)
կանացեաց (ablative plural)
կանացեաւ (instrumental singular)
կանացի (locative singular)
կանացիս (locative plural)

xcl-decl-noun

կանացեաւք = կանացեօք

Armenian: կանացի (kanacʻi)

կանացի սեր, ազգ կանացի

կանացի ձայն

կանացի զգեստ

կանացի զարդ

զգենուլ կանացի

մտանել զմուտ կանացի, ննջել զգործ կանացի

mtanel zmut kanacʻi, nnǰel zgorc kanacʻi

կանացիք

female, feminine, womanly, womanish; effeminate


դալար

dalar (romanization)
դալար (nominative singular)
դալարք (nominative plural)
դալարոյ (genitive singular)
դալարոց (genitive plural)
դալարոյ (dative singular)
դալարոց (dative plural)
դալար (accusative singular)
դալարս (accusative plural)
դալարոյ (ablative singular)
դալարոց (ablative plural)
դալարով (instrumental singular)
դալարովք (instrumental plural)
դալար (locative singular)
դալարս (locative plural)

From Proto-Indo-European *dʰl̥h₁rós, from which is also Ancient Greek θαλερός (thalerós, “blooming”), and possibly Sanskrit धीर (dhīra, “steady, brave, energetic, resolute”), ultimately from the root *dʰelh₁- (“to come out, sprout, grow, bloom; to become green; shoot, vegetation, herb”). Further cognates include Ancient Greek θάλλω (thállō), θαλλός (thallós, “green twig”), Albanian dal (“to sprout”), Welsh dalen (“leaf”), Middle Irish duille (“leaf”). Probably related to դալուկն (dalukn), դեղ (deł).

cog

fresh (of meat, fish, bread, fruits, etc.)


արդար

ardar (romanization)
արդար (nominative singular)
արդարք (nominative plural)
արդարոյ (genitive singular)
արդարոց (genitive plural)
արդարոյ (dative singular)
արդարոց (dative plural)
արդար (accusative singular)
արդարս (accusative plural)
արդարոյ (ablative singular)
արդարոց (ablative plural)
արդարով (instrumental singular)
արդարովք (instrumental plural)
արդար (locative singular)
արդարս (locative plural)

Usually explained as a native formation արդ (ard, “structure, form, arrangement”) + -ար (-ar); the sense of “material regularity, structuredness” developed here into “moral regularity, uprightness”. But Iranian etymologies have also been proposed. Note also Old Georgian მართალი (martali).


անդրանիկ

andranik (romanization)
անդրանիկ (nominative singular)
անդրանիկք (nominative plural)
անդրանկի (genitive singular)
անդրանկաց (genitive plural)
անդրանկի (dative singular)
անդրանկաց (dative plural)
անդրանիկ (accusative singular)
անդրանիկս (accusative plural)
անդրանկէ (ablative singular)
անդրանկաց (ablative plural)
անդրանկաւ (instrumental singular)
անդրանկի (locative singular)
անդրանիկս (locative plural)
անդրանիկ (nominative singular)
անդրանկան (genitive singular)
անդրանկան (dative singular)
անդրանիկ (accusative singular)
անդրանկանէ (ablative singular)
անդրանկան (locative singular)

xcl-decl-noun

անդրանկաւք = անդրանկօք

Armenian: անդրանիկ (andranik)


կենդանակերպ

kendanakerp (romanization)
կենդանակերպ (nominative singular)
կենդանակերպք (nominative plural)
կենդանակերպի (genitive singular)
կենդանակերպից (genitive plural)
կենդանակերպի (dative singular)
կենդանակերպից (dative plural)
կենդանակերպ (accusative singular)
կենդանակերպս (accusative plural)
կենդանակերպէ (ablative singular)
կենդանակերպից (ablative plural)
կենդանակերպիւ (instrumental singular)
կենդանակերպիւք (instrumental plural)
կենդանակերպի (locative singular)
կենդանակերպս (locative plural)

կենդանակերպք

կենդանակերպի

կենդանակերպից

կենդանակերպի

կենդանակերպից

կենդանակերպս

կենդանակերպէ

կենդանակերպից

կենդանակերպիւ

կենդանակերպիւք

կենդանակերպի

կենդանակերպս

Armenian: կենդանակերպ (kendanakerp)

կենդան- (kendan-) + -ա- (-a-) + կերպ (kerp)

compound

կենդանակերպ պատկեր

described or painted like real or living


կշիռ

head

կշիռ • (kšiṙ)

xcl-adj

կշիռ • (kšiṙ)

kšiṙ (romanization)
կշիռ (nominative singular)
կշիռք (nominative plural)
կշռոյ (genitive singular)
կշռոց (genitive plural)
կշռոյ (dative singular)
կշռոց (dative plural)
կշիռ (accusative singular)
կշիռս (accusative plural)
կշռոյ (ablative singular)
կշռոց (ablative plural)
կշռով (instrumental singular)
կշռովք (instrumental plural)
կշիռ (locative singular)
կշիռս (locative plural)

կշիռ գտակաւ

կշիռ գտակաւ գործել ինչ

to go by rule and compass, to do every thing with weight and measure

equal, just, tantamount, equivalent, proportional