կարմիր

karmir (romanization)
կարմիր (nominative singular)
կարմիրք (nominative plural)
կարմրոյ (genitive singular)
կարմրոց (genitive plural)
կարմրոյ (dative singular)
կարմրոց (dative plural)
կարմիր (accusative singular)
կարմիրս (accusative plural)
կարմրոյ (ablative singular)
կարմրոց (ablative plural)
կարմրով (instrumental singular)
կարմրովք (instrumental plural)
կարմիր (locative singular)
կարմիրս (locative plural)
կարմիր (nominative singular)
կարմիրք (nominative plural)
կարմրի (genitive singular)
կարմրաց (genitive plural)
կարմրի (dative singular)
կարմրաց (dative plural)
կարմիր (accusative singular)
կարմիրս (accusative plural)
կարմրէ (ablative singular)
կարմրաց (ablative plural)
կարմրաւ (instrumental singular)
կարմրի (locative singular)
կարմիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

կարմրաւք = կարմրօք

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (klmyr /karmīr/, “red, crimson”), Sogdian [script needed] (krmʾyr /karmīr, kərmīr/, “red”), Sanskrit किर्मीर (kirmīra, “a variegated color”) and Hebrew כרמיל (karmīl, “crimson, carmine”), an Iranian borrowing. Ultimately from Proto-Indo-Iranian *kŕ̥miš (“worm”). Compare որդան կարմիր (ordan karmir).


կարմիր

xcl-decl-noun

կարմրաւք = կարմրօք

Armenian: կարմիր (karmir)

կարմիր:


սպիտակ

spitak (romanization)
սպիտակ (nominative singular)
սպիտակք (nominative plural)
սպիտակի (genitive singular)
սպիտակաց (genitive plural)
սպիտակի (dative singular)
սպիտակաց (dative plural)
սպիտակ (accusative singular)
սպիտակս (accusative plural)
սպիտակէ (ablative singular)
սպիտակաց (ablative plural)
սպիտակաւ (instrumental singular)
սպիտակի (locative singular)
սպիտակս (locative plural)

սպիտակաւք = սպիտակօք

A Middle Iranian borrowing. Compare Middle Persian spytk' (spēdag, “white (of egg, etc.)”), Persian سپیده (sapêda, “whiteness; the white of the eye; the dawn; the white of an egg”) / سفیده (sefide), Sogdian [script needed] (ʾspʾytʾk, “white”), Old Georgian სპეტაკი (sṗeṭaḳi, “white”) (from Iranian). See Persian سفید (safid, “white”) for more.

cog

Սպիտակ ցլուք եւ սպիտակ նոխազօք, սպիտակ ձիովք եւ սպիտակ ջորովք […] զհայրենեացն պաշտամանց տեղիսն մեծարէր։
Spitak cʻlukʻ ew spitak noxazōkʻ, spitak jiovkʻ ew spitak ǰorovkʻ […] zhayreneacʻn paštamancʻ tełisn mecarēr.

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 22


սպիտակ

xcl-decl-noun

սպիտակաւք = սպիտակօք

Armenian: սպիտակ (spitak)

Ընդհանուր սպիտակն ոչ կարէ ի ձեան բաղկանալ։

6th century, Dawitʻ Anyałtʻ, Sahmankʻ imastasirutʻeanʻ [Definitions of Philosophy]

Əndhanur spitakn očʻ karē i jean bałkanal.

[…] և սնգուրեցաւ յերփնաներկս, և լուսաւորեաց զճակատն սպիտակաւ […]
[…] ew sngurecʻaw yerpʻnanerks, ew lusaworeacʻ zčakatn spitakaw […]

5th century, Aphrahat, Zgōn [Demonstrations] 19


դեղին

head

դեղին • (dełin)

xcl-adj

դեղին • (dełin)

dełin (romanization)
դեղին (nominative singular)
դեղինք (nominative plural)
դեղնի (genitive singular)
դեղնի (dative singular)
դեղին (accusative singular)
դեղինս (accusative plural)
դեղնէ (ablative singular)
դեղնի (locative singular)
դեղինս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

desctree

Middle Armenian: դեղին (deġin)
Armenian: դեղին (deġin)

From *դեղ- (*deł-, “yellow”) + -ին (-in). Related to դեղ (deł).


քաղցր

head

քաղցր • (kʻałcʻr)

xcl-adj

քաղցր • (kʻałcʻr)

kʻałcʻr (romanization)
քաղցր (nominative singular uncountable)
քաղցու (genitive singular uncountable)
քաղցու (dative singular uncountable)
քաղցր (accusative singular uncountable)
քաղցուէ (ablative singular uncountable)
քաղցու (instrumental singular uncountable)
քաղցու (locative singular uncountable)
քաղցունք (nominative plural)
քաղցունց (genitive plural)
քաղցունց (dative plural)
քաղցունս (accusative plural)
քաղցունց (ablative plural)
քաղցումբք (instrumental plural)
քաղցունս (locative plural)

xcl-decl-noun-unc

singulars follow r-u-type declension; post-classically genitive singulars քաղցրի (kʻałcʻri) and քաղցուի (kʻałcʻui) are also attested

xcl-decl-noun-pl

plurals follow n-type declension; post-classically a nominative plural <i class="Armn mention" lang="xcl">քաղցրունք</i> (kʻałcʻrunkʻ) is also attested

Inherited from Proto-Indo-European, but the details are uncertain. Probably a contamination of several roots. Different authors operate with a different number of roots, usually *swéh₂dus (“sweet”), *dléwkus (“sweet”), *sweld- (“to starve”) (whence քաղց (kʻałcʻ)) and *sh₂eldus (“salty”), and propose different chains of derivation.
De Lamberterie proposes *swādu- + *saldu- giving *swaldu-, then crossing with *dluku- and producing *swaldku- → *swaltku- → քաղցու- (kʻałcʻu-).
Pedersen derives from *swl̥d-su-s (“hungry; appetizing”).
Petersson derives from *kl̥d-sḱ-u-, metathesized from *dl̥k-sḱ-u- (“sweet”).
Klingenschmitt derives from Proto-Indo-European *swl̥ḱsu-, with Iranian cognates: see Persian خوش (xoš).


համ

ham (romanization)
համ (nominative singular)
համք (nominative plural)
համոյ (genitive singular)
համոց (genitive plural)
համոյ (dative singular)
համոց (dative plural)
համ (accusative singular)
համս (accusative plural)
համոյ (ablative singular)
համոց (ablative plural)
համով (instrumental singular)
համովք (instrumental plural)
համ (locative singular)
համս (locative plural)

Armenian: համ (ham)

desctree

→ Old Georgian: ჰამო (hamo)
⇒ Georgian: საამო (saamo), საამური (saamuri), სიამოვნება (siamovneba)
→ Mingrelian: ჰამო (hamo)

From Proto-Indo-European *sh₁p-mo-, from *seh₁p-.

Եւ անուանեցին որդիքն Իսրայելի զանուն նորա Ման։ եւ նա էր իբրեւ զսերմն գնձոյ՝ սպիտակ, եւ համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։

And the children of Israel called the name of it Man; and it was as white coriander seed, and the taste of it as a wafer with honey.

Ew anuanecʻin ordikʻn Israyeli zanun nora Man. ew na ēr ibrew zsermn gnjoy, spitak, ew ham nora ibrew zxorisx mełu.

Հանգուցեալ էր ի մանկութենէ իւրմէ Մովաբ, եւ յուսացեալ էր ի փառս իւր, եւ չէր թափեալ աման յամանոյ, եւ ոչ երթեալ ի գերութիւն․ վասն այնորիկ կայր համ նորա ի նմին, եւ հոտ նորա ոչ պակասեաց։

Moab hath been at ease from his youth, and he hath settled on his lees, and hath not been emptied from vessel to vessel, neither hath he gone into captivity: therefore his taste remained in him, and his scent is not changed․

Hangucʻeal ēr i mankutʻenē iwrmē Movab, ew yusacʻeal ēr i pʻaṙs iwr, ew čʻēr tʻapʻeal aman yamanoy, ew očʻ ertʻeal i gerutʻiwn; vasn aynorik kayr ham nora i nmin, ew hot nora očʻ pakaseacʻ.


ծիրանի

cirani (romanization)
ծիրանի (nominative singular)
ծիրանիք (nominative plural)
ծիրանւոյ (genitive singular)
ծիրանեաց (genitive plural)
ծիրանւոյ (dative singular)
ծիրանեաց (dative plural)
ծիրանի (accusative singular)
ծիրանիս (accusative plural)
ծիրանւոյ (ablative singular)
ծիրանեաց (ablative plural)
ծիրանեաւ (instrumental singular)
ծիրանի (locative singular)
ծիրանիս (locative plural)
ծիրանի (nominative singular)
ծիրանիք (nominative plural)
ծիրանւոյ (genitive singular)
ծիրանւոց (genitive plural)
ծիրանւոյ (dative singular)
ծիրանւոց (dative plural)
ծիրանի (accusative singular)
ծիրանիս (accusative plural)
ծիրանւոյ (ablative singular)
ծիրանւոց (ablative plural)
ծիրանւով (instrumental singular)
ծիրանւովք (instrumental plural)
ծիրանի (locative singular)
ծիրանիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծիրանեաւք = ծիրանեօք

→ Armenian: ծիրանի (cirani) (learned)

desc

→? Svan: წჷრნი (c̣ərni), წჷრა̈ნი (c̣əräni)

Either formed within Armenian as ծիրան (ciran, “apricot”) + -ի (-i, adjectival suffix), i.e. "apricot-colored", or in a more complicated relationship with ծիրան (ciran); see it for more.

af

purple-fish (a shellfish yielding purple dye)

ծիրանիս արկանել

to be clad or clothed in purple, to assume the purple; (figuratively) to assume the imperial dignity


ցաւ

head

ցաւ • (cʻaw)

xcl-noun

ցաւ • (cʻaw)

cʻaw (romanization)
ցաւ (nominative singular)
ցաւք (nominative plural)
ցաւոյ (genitive singular)
ցաւոց (genitive plural)
ցաւոյ (dative singular)
ցաւոց (dative plural)
ցաւ (accusative singular)
ցաւս (accusative plural)
ցաւոյ (ablative singular)
ցաւոց (ablative plural)
ցաւով (instrumental singular)
ցաւովք (instrumental plural)
ցաւ (locative singular)
ցաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

the plural instrumental can be i-a-type <i class="Armn mention" lang="xcl">ցաւօք</i> (cʻawōkʻ)

Armenian: ցավ (cʻav), ցավոք (cʻavokʻ)

ցաւովք

դառնակսկիծ ցաւ

sharp, smarting, poignant or bitter pain

ցաւք ցանկութեան ― cʻawkʻ cʻankutʻean ― concupiscence

ի ցաւս լինել, ցաւս կրել, տանել/բերել ցաւոց

to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain

i cʻaws linel, cʻaws krel, tanel/berel cʻawocʻ

մեղմել զցաւս

դժոխըմբեր կալաւ զիս ցաւ

փարատեցան յինէն ցաւք իմ

I have no more illness, I am free from pain

ցաւ է ինձ

it displeases me, I am vexed, I am very sorry

(figuratively) sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness; regret

ցաւ սրբազան

զմահու ցաւ ջերանիլ


լուրջ

head

լուրջ • (lurǰ)

xcl-adj

լուրջ • (lurǰ)

lurǰ (romanization)
լուրջ (nominative singular)
լուրջք (nominative plural)
լրջի (genitive singular)
լրջաց (genitive plural)
լրջի (dative singular)
լրջաց (dative plural)
լուրջ (accusative singular)
լուրջս (accusative plural)
լրջէ (ablative singular)
լրջաց (ablative plural)
լրջաւ (instrumental singular)
լրջաւք = լրջօք (lrǰawkʻ = lrǰōkʻ) (instrumental plural)
լրջի (locative singular)
լուրջս (locative plural)

xcl-decl-noun

լրջաւք = լրջօք

Armenian: լուրջ (lurǰ)

desctree

→ Georgian: ლურჯი (lurǯi)
→ Mingrelian: ლურჯი (lurǯi)
→ Svan: ჲჷრჟი (yərži)

Probably from Proto-Indo-European *ḱluH-r-yo- ~ *ḱluH-r-yeh₂- (“light, bright, clear, clean, joyful”). Cognates include Latin cluo (“I clean”), Welsh clir (“light, bright, clear, clean, joyful”), Lithuanian šlúoti (“to wipe”), Ancient Greek κλύζω (klúzō), Gothic 𐌷𐌻𐌿𐍄𐍂𐍃 (hlūtrs, “pure, clean”). See also the by-form լուրթ (lurtʻ).


սեաւ

seaw (romanization)
սեաւ (nominative singular)
սեաւք (nominative plural)
սեւոյ (genitive singular)
սեւոց (genitive plural)
սեւոյ (dative singular)
սեւոց (dative plural)
սեաւ (accusative singular)
սեաւս (accusative plural)
սեւոյ (ablative singular)
սեւոց (ablative plural)
սեւով (instrumental singular)
սեւովք (instrumental plural)
սեաւ (locative singular)
սեաւս (locative plural)
սեաւ (nominative singular)
սեաւք (nominative plural)
սեւի (genitive singular)
սեւից (genitive plural)
սեւի (dative singular)
սեւից (dative plural)
սեաւ (accusative singular)
սեաւս (accusative plural)
սեւէ (ablative singular)
սեւից (ablative plural)
սեւիւ (instrumental singular)
սեւիւք (instrumental plural)
սեւի (locative singular)
սեաւս (locative plural)

From Parthian 𐫘𐫏𐫀𐫇 (syʾw /syāw/), from Proto-Iranian *cyaHwáh.

սեաւ փայտ


աշխէտ

head

աշխէտ • (ašxēt)

xcl-adj

աշխէտ • (ašxēt)

Armenian: աշխետ (ašxet)

From Middle Median *axšēt, from Proto-Iranian *xšaytah (“shining”). See also Աշխէն (Ašxēn).

աշխէտ ձի


վարդագոյն

Armenian: վարդագույն (vardaguyn)

From վարդ (vard) + -ա- (-a-) + գոյն (goyn).


ճանճկէն

head

ճանճկէն • (čančkēn)

xcl-adj

ճանճկէն • (čančkēn)

Armenian: ճանճկեն (čančken)

(of a horse) black and white spotted; flea-bitten


արջն

head

արջն • (arǰn)

xcl-adj

արջն • (arǰn)

The origin is uncertain. Has been compared to արջ (arǰ, “bear”), արջառ (arǰaṙ, “cattle”); Ancient Greek ὄρφνη (órphnē, “darkness of night”); Proto-Nakh *ʕaarč̣iᶰ; Khotanese rrāṣa (“dark-coloured”), Avestan 𐬭𐬀𐬘𐬌𐬱 (rajiš, “darkness”), Sanskrit रजस् (rájas, “darkness”), रजनी (rájanī, “night”); Georgian არჯაკელი (arǯaḳeli), არჯიოკა (arǯioḳa).
Most likely the Armenian word is borrowed from Iranian. Note also the compound արջասպ (arǰasp, “vitriol”), wherein the -ասպ (-asp) is from Iranian and is not used in Armenian independently; therefore that compound is probably wholly-borrowed from Iranian.

cog

Եւ յաւուրս ձմերանոյն՝ յորժամ կուտեալ դիզեալ զմեծութիւն բազմութիւն թանձրութեան ձեանցն կուտակեալ հիւս ձեանցն ի վերայ ձմերային լերանցն՝ յայնպիսի լերանց ի վերայ ընդ այնպիսի ժամանակի կամէր ուրեք երթալ ի պէտս ճանապարհի, յանկարծօրէն ձիւնն ցամաք արջն լինէր առաջի նորա։
Ew yawurs jmeranoyn, yoržam kuteal dizeal zmecutʻiwn bazmutʻiwn tʻanjrutʻean jeancʻn kutakeal hiws jeancʻn i veray jmerayin lerancʻn, yaynpisi lerancʻ i veray ənd aynpisi žamanaki kamēr urekʻ ertʻal i pēts čanaparhi, yankarcōrēn jiwnn cʻamakʻ arǰn linēr aṙaǰi nora.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] III.14

And in wintertime, when a great thickness of snow was piled on the wintery mountains, and he wished to cross somewhere over such mountains at such a time because of the needs of a journey somewhere, the snow suddenly became black earth before him.


բիլ

Armenian: բիլ (bil)

From Proto-Indo-European *bʰēlH-. Cognate with Old Church Slavonic бѣлъ (bělŭ). See also բալ (bal).


բոսոր

bosor (romanization)
բոսոր (nominative singular)
բոսորք (nominative plural)
բոսորայ (genitive singular)
բոսորաց (genitive plural)
բոսորայ (dative singular)
բոսորաց (dative plural)
բոսոր (accusative singular)
բոսորս (accusative plural)
բոսորայ (ablative singular)
բոսորաց (ablative plural)
բոսորաւ (instrumental singular)
բոսոր (locative singular)
բոսորս (locative plural)

xcl-decl-noun

բոսորաւք = բոսորօք

a-declension is unexpected for a common noun

Armenian: բոսոր (bosor)

The origin is uncertain. Has been connected with բոց (bocʻ) and Latin focus. Ačaṙyan derives the word from the Biblical place-name Բոսոր (Bosor, “Bozrah”); compare Isaiah 63:1 Իսկ այս ո՞վ է որ դիմեալ գայ յԵդովմայ․ կարմրութիւն ձորձոց իւրոց ի Բոսորայ։ (Isk ays ov ē or dimeal gay yEdovmay; karmrutʻiwn jorjocʻ iwrocʻ i Bosoray., “Who is this who comes from Edom, from the city of Bozrah, with his clothing stained red?”).


դեղբ

head

դեղբ • (dełb)

xcl-adj

դեղբ • (dełb)

Armenian: դեղբ (deġb)

Grown from *դեղ- (*deł-, “yellow”) with the determinative -b. Compare դեղին (dełin).


դեղձան

head

դեղձան • (dełjan)

xcl-adj

դեղձան • (dełjan)

Armenian: դեղձան (deġjan)


լուրթ

head

լուրթ • (lurtʻ)

xcl-adj

լուրթ • (lurtʻ)

Armenian: լուրթ (lurtʻ)

A by-form of լուրջ (lurǰ), probably from Proto-Indo-European *ḱluH-d-ro-.


կապոյտ

kapoyt (romanization)
կապոյտ (nominative singular)
կապոյտք (nominative plural)
կապուտոյ (genitive singular)
կապուտոց (genitive plural)
կապուտոյ (dative singular)
կապուտոց (dative plural)
կապոյտ (accusative singular)
կապոյտս (accusative plural)
կապուտոյ (ablative singular)
կապուտոց (ablative plural)
կապուտով (instrumental singular)
կապուտովք (instrumental plural)
կապոյտ (locative singular)
կապոյտս (locative plural)

From Middle Iranian *kapōt, ultimately from Proto-Indo-Iranian *kapáwtas. Related to կապուտակ (kaputak).

գորշ կապոյտ

կապոյտ դաշտ

the liquid plain, the watery way the main, the sea


կապուտակ

head

կապուտակ • (kaputak)

xcl-adj

կապուտակ • (kaputak)

kaputak (romanization)
կապուտակ (nominative singular)
կապուտակք (nominative plural)
կապուտակի (genitive singular)
կապուտակաց (genitive plural)
կապուտակի (dative singular)
կապուտակաց (dative plural)
կապուտակ (accusative singular)
կապուտակս (accusative plural)
կապուտակէ (ablative singular)
կապուտակաց (ablative plural)
կապուտակաւ (instrumental singular)
կապուտակի (locative singular)
կապուտակս (locative plural)

xcl-decl-noun

կապուտակաւք = կապուտակօք

An Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *kapawtakáh (“blue”, adj), a derivative of *kapáwtah (“pigeon”), whence կապոյտ (kapoyt), from Proto-Indo-Iranian *kapáwtas (“pigeon, dove”). Cognate with Sanskrit कपोत (kapóta).

der

կապուտակ կամար

the roof or canopy of heaven, the cerulean vault

կապուտակն երկնից

կապուտակ ծովու ― kaputak covu ― ultra-marine

բրուսիական կապուտակ

blue; sky-blue, light blue; navy-blue; having the blue color of the hyacinth lily


ծաւի

Armenian: ծավի (cavi)

Ačaṙean leaves the origin open. He asks rhetorically, whether a connection with the North Caucasian word for “sky” is possible: compare Lak ссав (s:aw, “sky”), Avar зоб (zob, “sky”), Dargwa зубри (zubri, “sky”), Aghul зав (zav, “sky”), Tabasaran дзав (dzav), Lezgi цав (cav, “sky”). Starostin and Nikolayev reconstruct Proto-North Caucasian *ʒǝ̆wɨ̆ (“sky”) for these. For the sense development “sky” → “sky-colored” → “blue” compare երկնագույն (erknaguyn).
According to J̌ahukyan, this is perhaps an ablaut grade of ծով (cov, “sea”) + -ի (-i), with a sense development “sea-colored” → “blue”. For such a development compare Arabic ماء (māʔ, “water”) vs مَائِيّ (māʔiyy, “aqua blue”), English aqua and the like.

unk

open


շանթագոյն

head

շանթագոյն • (šantʻagoyn)

xcl-adj

շանթագոյն • (šantʻagoyn)

շանթագոյն· հրագոյն
šantʻagoyn· hragoyn

16–17th centuries, Eremia Mełrecʻi, Baṙgirkʻ hayocʻ [Armenian Dictionary] 50


սաթ

head

սաթ • (satʻ)

xcl-adj

սաթ • (satʻ)

Armenian: սաթ (satʻ)

→ Georgian: სათი (sati)

→ Udi: сат (sat)

The origin is unknown. According to Marr, a shortening of Persian بسد (bosad, “coral”).

unk

unknown

Եթէ եզինքն են սաթ ու սպիտակ […]
Etʻē ezinkʻn en satʻ u spitak […]

951 CE – 1003, Grigor Narekacʻi, Tał yarutʿean 8


ճերմակ

head

ճերմակ • (čermak)

xcl-adj

ճերմակ • (čermak)

čermak (romanization)
ճերմակ (nominative singular)
ճերմակք (nominative plural)
ճերմակի (genitive singular)
ճերմակաց (genitive plural)
ճերմակի (dative singular)
ճերմակաց (dative plural)
ճերմակ (accusative singular)
ճերմակս (accusative plural)
ճերմակէ (ablative singular)
ճերմակաց (ablative plural)
ճերմակաւ (instrumental singular)
ճերմակի (locative singular)
ճերմակս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճերմակաւք = ճերմակօք

Armenian: ճերմակ (čermak)

An Iranian borrowing: compare Central Kurdish چەرمِگ (çermig, “white”) and Classical Persian چرمه (čarma, “white horse; white ass; white hair”).


ատրագոյն

atragoyn (romanization)
ատրագոյն (nominative singular)
ատրագոյնք (nominative plural)
ատրագունի (genitive singular)
ատրագունից (genitive plural)
ատրագունի (dative singular)
ատրագունից (dative plural)
ատրագոյն (accusative singular)
ատրագոյնս (accusative plural)
ատրագունէ (ablative singular)
ատրագունից (ablative plural)
ատրագունիւ (instrumental singular)
ատրագունիւք (instrumental plural)
ատրագունի (locative singular)
ատրագոյնս (locative plural)

→ Armenian: ատրագույն (atraguyn)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [Term?] (/ādurgōn, ādurgōnag/, “a kind of flower, perhaps marigold or poppy”), Persian آذرگون (âzargun, “fiery; Calendula officinalis”), Northern Kurdish argon (“of fiery colour”). For the constituents see ատր- (atr-, “fire”) and գոյն (goyn, “colour”). Compare the loanwords from the same Iranian compound: Old Georgian ადრაგუნი (adraguni, “a kind of flower”), Arabic آذَرْيُون (ʔāḏaryūn, “Calendula officinalis”), and possibly also the female given name Ահգուն (Ahgun).


ճարտուկ

head

ճարտուկ • (čartuk)

xcl-adj

ճարտուկ • (čartuk)

→ Armenian: ճարտուկ (čartuk)

An Iranian borrowing։ compare Classical Persian چرده (čarda, “color; blackish; bay horse”).

cog

Եւ էր ձին գունով ճարտուկ ճանճկէն

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians]

[…] զի այնչափ ուրեք ոչ գտանէր, զնոյն նման զնոյն կերպարանս ճարտուկ ճանճկէն գտեալ […]
[…]zi aynčʻapʻ urekʻ očʻ gtanēr, znoyn nman znoyn kerparans čartuk čančkēn gteal[…]


շէկ

šēk (romanization)
շէկ (nominative singular)
շէկք (nominative plural)
շիկի (genitive singular)
շիկաց (genitive plural)
շիկի (dative singular)
շիկաց (dative plural)
շէկ (accusative singular)
շէկս (accusative plural)
շիկէ (ablative singular)
շիկաց (ablative plural)
շիկաւ (instrumental singular)
շիկաւք = շիկօք (šikawkʻ = šikōkʻ) (instrumental plural)
շիկի (locative singular)
շէկս (locative plural)

xcl-decl-noun

շիկաւք = շիկօք

Armenian: շեկ (šek)

of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny


գլխացաւ

head

գլխացաւ • (glxacʻaw)

xcl-adj

գլխացաւ • (glxacʻaw)

glxacʻaw (romanization)
գլխացաւ (nominative singular)
գլխացաւք (nominative plural)
գլխացաւի (genitive singular)
գլխացաւաց (genitive plural)
գլխացաւի (dative singular)
գլխացաւաց (dative plural)
գլխացաւ (accusative singular)
գլխացաւս (accusative plural)
գլխացաւէ (ablative singular)
գլխացաւաց (ablative plural)
գլխացաւաւ (instrumental singular)
գլխացաւի (locative singular)
գլխացաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

գլխացաւաւք = գլխացաւօք

Armenian: գլխացավ (glxacʻav)

գլուխ (glux) + -ա- (-a-) + ցաւիմ (cʻawim)


փողացաւ

head

փողացաւ • (pʻołacʻaw)

xcl-adj

փողացաւ • (pʻołacʻaw)

pʻołacʻaw (romanization)
փողացաւ (nominative singular)
փողացաւք (nominative plural)
փողացաւի (genitive singular)
փողացաւաց (genitive plural)
փողացաւի (dative singular)
փողացաւաց (dative plural)
փողացաւ (accusative singular)
փողացաւս (accusative plural)
փողացաւէ (ablative singular)
փողացաւաց (ablative plural)
փողացաւաւ (instrumental singular)
փողացաւի (locative singular)
փողացաւս (locative plural)
փողացաւ (nominative singular)
փողացաւք (nominative plural)
փողացաւոյ (genitive singular)
փողացաւոց (genitive plural)
փողացաւոյ (dative singular)
փողացաւոց (dative plural)
փողացաւ (accusative singular)
փողացաւս (accusative plural)
փողացաւոյ (ablative singular)
փողացաւոց (ablative plural)
փողացաւով (instrumental singular)
փողացաւովք (instrumental plural)
փողացաւ (locative singular)
փողացաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

փողացաւաւք = փողացաւօք

փող (pʻoł) + -ա- (-a-) + ցաւիմ (cʻawim), ցաւ (cʻaw)


փողացաւ

head

փողացաւ • (pʻołacʻaw)

xcl-noun

փողացաւ • (pʻołacʻaw)

xcl-decl-noun

փողացաւաւք = փողացաւօք

desc

Middle Armenian: փողցաւ (pʻoġcʻaw), փողայցաւ (pʻoġaycʻaw)

Armenian: փողացավ (pʻoġacʻav)


անգեղ

head

անգեղ • (angeł)

xcl-adj

անգեղ • (angeł)

→ Armenian: անգեղ (angeġ)


ժանգառ

head

ժանգառ • (žangaṙ)

xcl-noun

ժանգառ • (žangaṙ)

Middle Armenian: ժանկառ (žankaṙ)

Armenian: ժանգառ (žangaṙ)

A Middle Iranian borrowing. See Persian زنگار (zangâr) for more.

verdigris (a blue-green patina or rust that forms on copper-containing metals and the pigment made from it)


անուշահոտութիւն

head

անուշահոտութիւն • (anušahotutʻiwn)

xcl-noun

անուշահոտութիւն • (anušahotutʻiwn)

anušahotutʻiwn (romanization)
անուշահոտութիւն (nominative singular)
անուշահոտութիւնք (nominative plural)
անուշահոտութեան (genitive singular)
անուշահոտութեանց (genitive plural)
անուշահոտութեան (dative singular)
անուշահոտութեանց (dative plural)
անուշահոտութիւն (accusative singular)
անուշահոտութիւնս (accusative plural)
անուշահոտութենէ (ablative singular)
անուշահոտութեանց (ablative plural)
անուշահոտութեամբ (instrumental singular)
անուշահոտութեամբք (instrumental plural)
անուշահոտութեան (locative singular)
անուշահոտութիւնս (locative plural)

xcl-decl-noun

անուշահոտութիւն

անուշահոտութիւնք

անուշահոտութեան

անուշահոտութեանց

անուշահոտութեան

անուշահոտութեանց

անուշահոտութիւն

անուշահոտութիւնս

անուշահոտութենէ

անուշահոտութեանց

անուշահոտութեամբ

անուշահոտութեամբք

անուշահոտութեան

անուշահոտութիւնս

desc

անուշահոտություն

→ Armenian: անուշահոտություն (anušahotutʻyun) (learned)

From անուշահոտ (anušahot) + -ութիւն (-utʻiwn). Calque of Ancient Greek εὐωδία (euōdía).


կուրանամ

head

կուրանամ • (kuranam)

xcl-verb

կուրանամ • (kuranam)

kuranam (romanization)
կուրանալ (infinitive)
կուրացեալ (participle)
կուրացուցանեմ (causative)
կուրաց- (stem)
կուրանամ (first-person indicative present singular)
կուրանաս (indicative present second-person singular)
կուրանայ (indicative present singular third-person)
կուրանամք (first-person indicative plural present)
կուրանայք (indicative plural present second-person)
կուրանան (indicative plural present third-person)
կուրանայի (first-person imperfect indicative singular)
կուրանայիր (imperfect indicative second-person singular)
կուրանայր (imperfect indicative singular third-person)
կուրանայաք (first-person imperfect indicative plural)
կուրանայիք (imperfect indicative plural second-person)
կուրանային (imperfect indicative plural third-person)
կուրացայ (aorist first-person indicative singular)
կուրացար (aorist indicative second-person singular)
կուրացաւ (aorist indicative singular third-person)
կուրացաք (aorist first-person indicative plural)
կուրացայք (aorist indicative plural second-person)
կուրացան (aorist indicative plural third-person)
կուրանայցիմ (first-person present singular subjunctive)
կուրանայցիս (present second-person singular subjunctive)
կուրանայցի (present singular subjunctive third-person)
կուրանայցիմք (first-person plural present subjunctive)
կուրանայցիք (plural present second-person subjunctive)
կուրանայցին (plural present subjunctive third-person)
կուրացայց (aorist first-person singular subjunctive)
կուրասցիս (aorist second-person singular subjunctive)
կուրասցի (aorist singular subjunctive third-person)
կուրասցուք (aorist first-person plural subjunctive)
կուրասջիք (aorist plural second-person subjunctive)
կուրասցին (aorist plural subjunctive third-person)
կուրացի՛ր (imperative second-person singular)
կուրացարո՛ւք (imperative plural second-person)
կուրասջի՛ր (cohortative imperative second-person singular)
կուրասջի՛ք (cohortative imperative plural second-person)
մի՛ կուրանար (imperative prohibitive second-person singular)
մի՛ կուրանայք (imperative plural prohibitive second-person)

xcl-conj

mediopassive

կուրացուցանեմ

կուրանայցիմք

կուրացարո՛ւք

մի՛ կուրանար

մի՛ կուրանայք

desc

→ Armenian: կուրանալ (kuranal) (learned)

Suffixed verb: կոյր (koyr) + -ան- (-an-).

(intransitive, of a road) to become impracticable