մազ

maz (romanization)
մազ (nominative singular)
մազք (nominative plural)
մազոյ (genitive singular)
մազոց (genitive plural)
մազոյ (dative singular)
մազոց (dative plural)
մազ (accusative singular)
մազս (accusative plural)
մազոյ (ablative singular)
մազոց (ablative plural)
մազով (instrumental singular)
մազովք (instrumental plural)
մազ (locative singular)
մազս (locative plural)
մազ (nominative singular)
մազք (nominative plural)
մազի (genitive singular)
մազից (genitive plural)
մազի (dative singular)
մազից (dative plural)
մազ (accusative singular)
մազս (accusative plural)
մազէ (ablative singular)
մազից (ablative plural)
մազիւ (instrumental singular)
մազիւք (instrumental plural)
մազի (locative singular)
մազս (locative plural)

Armenian: մազ (maz)

From Classical Syriac ܡܥܙܐ (maʿəzē, “hair”), originally referring to goat's hair and ultimately from Proto-West Semitic *maʕaz- (“goat”). In the Bible, մազ (maz) frequently refers to goat's hair.

մազիւ չափ

a hair's breadth farther; exactly, to a hair

ի մազէ ոչ վրիպիլ

Եւ ամենայն այր, առ որում գտանէր կապուտակ եւ ծիրանի եւ կարմիր մանեալ եւ բեհեզ եւ մազ այծեաց եւ մորթս խոյոց կարմիր ներկեալ եւ մորթս կապուտակեալս, բերէին:

Translation by King James Bible
And every man, with whom was found blue, and purple, and scarlet, and fine linen, and goats' hair, and red skins of rams, and badgers' skins, brought them.

Ew amenayn ayr, aṙ orum gtanēr kaputak ew cirani ew karmir maneal ew behez ew maz ayceacʻ ew mortʻs xoyocʻ karmir nerkeal ew mortʻs kaputakeals, berēin:


կուրծք

kurckʻ (romanization)
կուրծք (nominative plural-only)
կրծից (genitive plural-only)
կրծից (dative plural-only)
կուրծս (accusative plural-only)
կրծից (ablative plural-only)
կրծիւք (instrumental plural-only)
կուրծս (locative plural-only)

Armenian: կուրծք (kurckʻ), կուրծ (kurc)

The root is կուրծ- (kurc-), of uncertain origin, + -ք (-kʻ).

պղնձեօք զկուրծսն տախտակեալ

մօտ առ կուրծս կալ

զկրծից հարկանել

զձեռն ի վերայ կրծից հանգուցանել

մաքրել զկուրծս


կին

kin (romanization)
կին (nominative singular)
կանայք (nominative plural)
կնոջ (genitive singular)
կանանց (genitive plural)
կնոջ (dative singular)
կանանց (dative plural)
կին (accusative singular)
կանայս (accusative plural)
կնոջէ (ablative singular)
կանանց (ablative plural)
կանամբ (instrumental singular)
կնաւ (instrumental singular)
կանամբք (instrumental plural)
կնոջ (locative singular)
կանայս (locative plural)
The plural genitive-dative can be կանաց

xcl-decl-noun

կանամբ, կնաւ

These unusual forms are also attested: singular instrumental կնոջաւ (knoǰaw) and կնոջով (knoǰov) and plural genitive կնոջանց (knoǰancʻ).
The plural genitive-dative can be կանաց (kanacʻ)

Armenian: կին (kin)

Lexikon der indogermanischen Partikeln und Pronominalstämme

From Proto-Indo-European *gʷḗn. The genitive-dative plural կանանց (kanancʻ) is probably analogical after այր (ayr) : արանց (arancʻ). For the ending of կնոջ (knoǰ) see -ոջ (-oǰ). The plural կանայք (kanaykʻ) is often paralleled with Ancient Greek γυναικ- (gunaik-). For a discussion of the Armenian paradigm and the Greek parallel see the literature.

հաւատարիմ կին

անհաւատարիմ կին

կին առնել, առնուլ

to take a wife, to wed, to marry, to take in marriage

կին լինել ումեք

կին ածել զդուստր ուրուք

կեալ ընդ կնոջ

ծանր նստել կնոջ

to be with child, pregnant, in the family way

եւ առ նմա մայր նորա կին յերկրէն եգիպտացւոց

and her mother gave him an Egyptian wife

ew aṙ nma mayr nora kin yerkrēn egiptacʻwocʻ

եւ եղեւ ինձ կին


ականջ

head

ականջ • (akanǰ)

xcl-noun

ականջ • (akanǰ)

akanǰ (romanization)
ականջ (nominative singular uncountable)
ականջի (genitive singular uncountable)
ականջի (dative singular uncountable)
ականջ (accusative singular uncountable)
ականջէ (ablative singular uncountable)
ականջիւ (instrumental singular uncountable)
ականջի (locative singular uncountable)
the singulars follow i-type declension
the instrumental can be o-type ականջով
ականջք (nominative plural-only)
ականջաց (genitive plural-only)
ականջաց (dative plural-only)
ականջս (accusative plural-only)
ականջաց (ablative plural-only)
ականջս (locative plural-only)
the plural follow i-a-type declension
the genitive can be spelled ակընջաց

xcl-decl-noun-unc

the singulars follow i-type declension
the instrumental can be o-type ականջով (akanǰov)
a plural instrumental ականջիւք (akanǰiwkʻ) is also attested

xcl-decl-noun-pl

ականջաւք = ականջօք

the plural follow i-a-type declension
a misspelled plural instrumental ականջովք (akanǰovkʻ) is attested
the genitive can be spelled ակընջաց (akənǰacʻ)

Armenian: ականջ (akanǰ)

Originally the dual of ունկն (unkn), from earlier *ագկանջ (*agkanǰ), from Proto-Indo-European *h₂(e/o)ws-kn̥-ih₁, from *h₂ṓws.

թմբուկ ականջաց

խնուլ զականջս

ուղղել զականջս

ասել, խօսել յականջս

ցաւ ականջաց

քչփորիկ ականջաց

գէջ ականջաց

ականջ ծովու

ականջ ձկան ― akanǰ jkan ― mussel

ձգել զականջ ուրուք

to pinch the ear of someone; to rub his ears


աղջիկ

head

աղջիկ • (ałǰik)

xcl-noun

աղջիկ • (ałǰik)

ałǰik (romanization)
աղջիկ (nominative singular)
աղջկունք (nominative plural)
աղջկան (genitive singular)
աղջկանց (genitive plural)
աղջկան (dative singular)
աղջկանց (dative plural)
աղջիկ (accusative singular)
աղջկունս (accusative plural)
աղջկանէ (ablative singular)
աղջկանց (ablative plural)
աղջկամբ (instrumental singular)
աղջկամբք (instrumental plural)
աղջկան (locative singular)
աղջկունս (locative plural)

xcl-decl-noun

There is an alternative singular instrumental: <i class="Armn mention" lang="xcl">աղջկաւ</i> (ałǰkaw).

Armenian: աղջիկ (aġǰik)

աղիջ (ałiǰ) + -իկ (-ik, “diminutive suffix”)

suffix

chambermaid, female servant; nursery maid, child's maid


բերան

beran (romanization)
բերան (nominative singular)
բերանք (nominative plural)
բերանոյ (genitive singular)
բերանոց (genitive plural)
բերանոյ (dative singular)
բերանոց (dative plural)
բերան (accusative singular)
բերանս (accusative plural)
բերանոյ (ablative singular)
բերանոց (ablative plural)
բերանով (instrumental singular)
բերանովք (instrumental plural)
բերանի (locative singular)
բերան (locative singular)
բերանս (locative plural)
բերան (nominative singular)
բերանք (nominative plural)
բերանի (genitive singular)
բերանաց (genitive plural)
բերանի (dative singular)
բերանաց (dative plural)
բերան (accusative singular)
բերանս (accusative plural)
բերանէ (ablative singular)
բերանաց (ablative plural)
բերանաւ (instrumental singular)
բերանի (locative singular)
բերանս (locative plural)

xcl-decl-noun

բերանի, բերան

բերանաւք = բերանօք

Armenian: բերան (beran)

From Proto-Indo-European *bʰer-ano-, from *bʰerH- (“to bore, pierce”), the “mouth” being perceived as a “hole, opening”; cognates include Lithuanian burnà (“mouth”), Ancient Greek φάρυγξ (phárunx, “throat”), Latin frūmen (“larynx, throat”), Old Norse barki (“throat, windpipe”), Bulgarian бърна (bǎrna, “lip”).

cog

ի բերան սովուն


մայր

mayr (romanization)
մայր (nominative singular)
մարք (nominative plural)
մօր = մաւր (mōr = mawr) (genitive singular)
մարց (genitive plural)
մօր = մաւր (mōr = mawr) (dative singular)
մարց (dative plural)
մայր (accusative singular)
մարս (accusative plural)
մօրէ = մաւրէ (mōrē = mawrē) (ablative singular)
մարց (ablative plural)
մարբ (instrumental singular)
մարբք (instrumental plural)
մօր = մաւր (mōr = mawr) (locative singular)
մարս (locative plural)

xcl-decl-noun

մօրէ = մաւրէ

Armenian: մայր (mayr), մեր (mer)


մայր

mayr (romanization)
մայր (nominative singular)
մայրք (nominative plural)
մայրի (genitive singular)
մայրից (genitive plural)
մայրի (dative singular)
մայրից (dative plural)
մայր (accusative singular)
մայրս (accusative plural)
մայրէ (ablative singular)
մայրից (ablative plural)
մայրիւ (instrumental singular)
մայրիւք (instrumental plural)
մայրի (locative singular)
մայրս (locative plural)

→ Armenian: մայր (mayr)

The wood of the tree մայր (mayr) was used as a building material. The basic meaning is ‘timber, wood’, derived from Proto-Indo-European *meh₂ter-yeh₁-, a derivative of *méh₂tēr (“mother”), in the sense of “source”. Cognate with Latin materia and Old Armenian մայրի (mayri).

Եւ տացես բերել ինձ փայտս սարոյն մայր և կաղամախ ի Լիբանան լեռնէ, զի մեք գիտեմք, եթէ տեղեկացեալ են ծառայք քո ընտրել հարկանել իջուցանել փայտս ի Լիբանան լեռնէ։

Ew tacʻes berel inj pʻayts saroyn mayr ew kałamax i Libanan leṙnē, zi mekʻ gitemkʻ, etʻē tełekacʻeal en caṙaykʻ kʻo əntrel harkanel iǰucʻanel pʻayts i Libanan leṙnē.


քամակ

head

քամակ • (kʻamak)

xcl-noun

քամակ • (kʻamak)

kʻamak (romanization)
քամակ (nominative singular)
քամակք (nominative plural)
քամակի (genitive singular)
քամակաց (genitive plural)
քամակի (dative singular)
քամակաց (dative plural)
քամակ (accusative singular)
քամակս (accusative plural)
քամակէ (ablative singular)
քամակաց (ablative plural)
քամակաւ (instrumental singular)
քամակի (locative singular)
քամակս (locative plural)

xcl-decl-noun

քամակաւք = քամակօք

Armenian: քամակ (kʻamak)

Since Lidén usually connected with Latvian kamiesis (“shoulder”) and Old Prussian caymoys (“shoulder”) and derived from Proto-Indo-European *kh₂em- (“to bend, to curve”). It is assumed the Iranian-origin suffix + -ակ (-ak) was added to a native stem. However, the derivation of the Baltic terms from this root is problematic.
More likely, as Dervischjan suggested, borrowed from an Iranian reflex of the same Proto-Indo-European *kh₂em-: compare Persian کمان (kamân, “bow, arch, arc”), کمر (kamar, “waist; girdle; arch, cupola, dome, arched bridge”), Yagnobi кама (kama, “neck, nape of the neck”), Roshani puǰumc, Khufi paǰumc (“pad worn on back to carry a burden”), the latter two from Proto-Iranian *pati-kama-ča-. For the Iranian words see ESIJa, without the Armenian.
Kurdish k̄amak̄a, glossed with Italian culata and found only in Garzoni, may be related.
Note also Old Armenian քամահ-եմ (kʻamah-em, “to disdain, to despise”).

cog

[…] և կիսոցն կապար հալեալ ի կրակի, և ի հրածորան յեռանդան անդ ի վերայ թիկանց և քամակի նոցա հեղուին, և անդամք որ առաւել կարևորք էին ի մարմնի անդ՝ խորովէին։
[…]ew kisocʻn kapar haleal i kraki, ew i hracoran yeṙandan and i veray tʻikancʻ ew kʻamaki nocʻa hełuin, ew andamkʻ or aṙawel kareworkʻ ēin i marmni and, xorovēin.

5th century, Eusebius of Caesarea, Ecclesiastical History VIII.12

Melted lead, bubbling and boiling with the heat, was poured down the backs of others, and they were roasted in the most sensitive parts of the body.

Զի թէպէտ և կատարի այս ի վերայ Մովսիսի, որ կոտորեաց նա յանցս Յորդանան գետոյ զթագաւորսն ամուրհացւոց, սակայն և ոչ առ Փենեհէս օտար է այս, այն որ ցցեաց զտէգն իւր ի քամակ Զամբրեայ նահապետին շմաւոնեանց գնդին՝ թշնամւոյն Ղևեայ։

5th century, Ephrem the Syrian, Meknutʻiwn Erkrord orinacʻ [Commentary on Deuteronomy]

Zi tʻēpēt ew katari ays i veray Movsisi, or kotoreacʻ na yancʻs Yordanan getoy ztʻagaworsn amurhacʻwocʻ, sakayn ew očʻ aṙ Pʻenehēs ōtar ē ays, ayn or cʻcʻeacʻ ztēgn iwr i kʻamak Zambreay nahapetin šmawoneancʻ gndin, tʻšnamwoyn Łeweay.


ոռ

oṙ (romanization)
ոռ (nominative singular)
ոռք (nominative plural)
ոռի (genitive singular)
ոռից (genitive plural)
ոռի (dative singular)
ոռից (dative plural)
ոռ (accusative singular)
ոռս (accusative plural)
ոռէ (ablative singular)
ոռից (ablative plural)
ոռիւ (instrumental singular)
ոռիւք (instrumental plural)
ոռի (locative singular)
ոռս (locative plural)

Armenian: ոռ (oṙ)

From Proto-Indo-European *h₁orsos (“arse”). Cognates include Ancient Greek ὄρρος (órrhos), Hittite 𒅈𒊏𒀸 (arraš), Old English ærs (English arse, ass), and Old Irish err.


գարեջուր

head

գարեջուր • (gareǰur)

xcl-noun

գարեջուր • (gareǰur)

gareǰur (romanization)
գարեջուր (nominative singular)
գարեջուրք (nominative plural)
գարեջրոյ (genitive singular)
գարեջրոց (genitive plural)
գարեջրոյ (dative singular)
գարեջրոց (dative plural)
գարեջուր (accusative singular)
գարեջուրս (accusative plural)
գարեջրոյ (ablative singular)
գարեջրոց (ablative plural)
գարեջրով (instrumental singular)
գարեջրովք (instrumental plural)
գարեջուր (locative singular)
գարեջուրս (locative plural)

desc

→ Armenian: գարեջուր (gareǰur) (learned)

հանել, յօրինել զգարեջուր


այգի

aygi (romanization)
այգի (nominative singular)
այգիք (nominative plural)
այգւոյ (genitive singular)
այգեաց (genitive plural)
այգւոյ (dative singular)
այգւոջ (dative singular)
այգեաց (dative plural)
այգի (accusative singular)
այգիս (accusative plural)
այգւոյ (ablative singular)
այգեաց (ablative plural)
այգեաւ (instrumental singular)
այգեաւք = այգեօք (aygeawkʻ = aygeōkʻ) (instrumental plural)
այգւոջ (locative singular)
այգիս (locative plural)

xcl-decl-noun

այգւոյ, այգւոջ

այգեաւք = այգեօք

note the irregular dative/locative
an o-type singular instrumental <i class="Armn mention" lang="xcl">այգւով</i> (aygwov) is also attested

Armenian: այգի (aygi)

→ Arabic: أَيْك (ʔayk)

From *այգ (*ayg, “grapes, vine”) + -ի (-i, “botanical suffix”), from Proto-Indo-European *h₁eyHw-.

suffix

տնկել զայգիս

կթող այգւոյ ― ktʻoł aygwoy ― vintager

տէր այգւոյ

wine-grower, owner or master of the vineyard

պահապան այգւոյ

vineyard (land planted with slips of the vine)


բաժակ

head

բաժակ • (bažak)

xcl-noun

բաժակ • (bažak)

bažak (romanization)
բաժակ (nominative singular)
բաժակք (nominative plural)
բաժակի (genitive singular)
բաժակաց (genitive plural)
բաժակի (dative singular)
բաժակաց (dative plural)
բաժակ (accusative singular)
բաժակս (accusative plural)
բաժակէ (ablative singular)
բաժակաց (ablative plural)
բաժակաւ (instrumental singular)
բաժակի (locative singular)
բաժակս (locative plural)
բաժակ (nominative singular)
բաժակք (nominative plural)
բաժակոյ (genitive singular)
բաժակոց (genitive plural)
բաժակոյ (dative singular)
բաժակոց (dative plural)
բաժակ (accusative singular)
բաժակս (accusative plural)
բաժակոյ (ablative singular)
բաժակոց (ablative plural)
բաժակով (instrumental singular)
բաժակովք (instrumental plural)
բաժակ (locative singular)
բաժակս (locative plural)

xcl-decl-noun

բաժակաւք = բաժակօք

Armenian: բաժակ (bažak)

From Middle Iranian *bāžak (“cup”) ultimately from Proto-Indo-European *bʰeh₂g- (“to distribute, allot”). Compare Hebrew בזיך (bazīk, “cup”), borrowed from Iranian.


վիզ

viz (romanization)
վիզ (nominative singular)
վիզք (nominative plural)
վզի (genitive singular)
վզաց (genitive plural)
վզի (dative singular)
վզաց (dative plural)
վիզ (accusative singular)
վիզս (accusative plural)
վզէ (ablative singular)
վզաց (ablative plural)
վզաւ (instrumental singular)
վզաւք = վզօք (vzawkʻ = vzōkʻ) (instrumental plural)
վզի (locative singular)
վիզս (locative plural)

xcl-decl-noun

վզաւք = վզօք

Armenian: վիզ (viz)

Usually considered a word of unknown origin, but according to J̌ahukyan and Bailey this is an Iranian borrowing. Compare Avestan 𐬥𐬌𐬎𐬎𐬌𐬰𐬀𐬌𐬙𐬌 (niuuizaⁱti, “attach”), from the base [script needed] (vaēz-, “to bind on”), which goes back to Proto-Indo-European *weyǵ(ʰ)- and is cognate with Lithuanian výžti (“to plait”), Russian вязать (vjazatʹ), Old Prussian winsus (“neck”); ultimately from Proto-Indo-European *wey- (“to turn”): the neck is the “turning limb”.

unk

unknown

cog

վիզ ամբառնալ

to become rebellious, proud, insubordinate


թագուհի

head

թագուհի • (tʻaguhi)

xcl-noun

թագուհի • (tʻaguhi)

tʻaguhi (romanization)
թագուհի (nominative singular)
թագուհիք (nominative plural)
թագուհւոյ (genitive singular)
թագուհեաց (genitive plural)
թագուհւոյ (dative singular)
թագուհեաց (dative plural)
թագուհի (accusative singular)
թագուհիս (accusative plural)
թագուհւոյ (ablative singular)
թագուհեաց (ablative plural)
թագուհեաւ (instrumental singular)
թագուհի (locative singular)
թագուհիս (locative plural)

xcl-decl-noun

թագուհեաւք = թագուհեօք

Armenian: թագուհի (tʻaguhi)

The original spelling is թագուրհի (tʻagurhi), borrowed wholly from Iranian, ultimately from Proto-Iranian *tāga-brθr̥yā, but the exact origin is undetermined. The first component is also found in թագ (tʻag), թագաւոր (tʻagawor). For the ending see -ուհի (-uhi).


արմատ

armat (romanization)
արմատ (nominative singular)
արմատք (nominative plural)
արմատոյ (genitive singular)
արմատոց (genitive plural)
արմատոյ (dative singular)
արմատոց (dative plural)
արմատ (accusative singular)
արմատս (accusative plural)
արմատոյ (ablative singular)
արմատոց (ablative plural)
արմատով (instrumental singular)
արմատովք (instrumental plural)
արմատ (locative singular)
արմատս (locative plural)

Armenian: արմատ (armat)

արմատս առնուլ, արձակել

Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի

Translation by Claude E. Cox
If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout

Etʻē cerascʻi yerkri armat nora, ew i kʻari vaxčanescʻi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʻi


կող

koł (romanization)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողի (genitive singular)
կողից (genitive plural)
կողի (dative singular)
կողից (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողէ (ablative singular)
կողից (ablative plural)
կողիւ (instrumental singular)
կողիւք (instrumental plural)
կողի (locative singular)
կողս (locative plural)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողի (genitive singular)
կողաց (genitive plural)
կողի (dative singular)
կողաց (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողէ (ablative singular)
կողաց (ablative plural)
կողաւ (instrumental singular)
կողաւք = կողօք (koławkʻ = kołōkʻ) (instrumental plural)
կողի (locative singular)
կողս (locative plural)
կող (nominative singular)
կողք (nominative plural)
կողոյ (genitive singular)
կողոց (genitive plural)
կողոյ (dative singular)
կողոց (dative plural)
կող (accusative singular)
կողս (accusative plural)
կողոյ (ablative singular)
կողոց (ablative plural)
կողով (instrumental singular)
կողովք (instrumental plural)
կող (locative singular)
կողս (locative plural)

n-type instrumental plural կողամբք (kołambkʻ) and accusative plural կողունս (kołuns) are also attested, which presuppose a nominative *կողն (*kołn)

կողաւք = կողօք

Armenian: կող (koġ), կողք (koġkʻ)

Perhaps from Proto-Indo-European *gol- and cognate with Tocharian A kälyme, Tocharian B kälymiye (“direction”). Alternatively, of the same origin as կողր (kołr).

ի կող լինել

to stretch or lay oneself down, to lie down, to go to bed

ընդ կողաց

զառ ի կող, առ ի կող

inclining, that bends, that goes stooping

կողք գրեանց

անդէն ի կողի


առագաստ

head

առագաստ • (aṙagast)

xcl-noun

առագաստ • (aṙagast)

aṙagast (romanization)
առագաստ (nominative singular)
առագաստք (nominative plural)
առագաստի (genitive singular)
առագաստից (genitive plural)
առագաստի (dative singular)
առագաստից (dative plural)
առագաստ (accusative singular)
առագաստս (accusative plural)
առագաստէ (ablative singular)
առագաստից (ablative plural)
առագաստիւ (instrumental singular)
առագաստիւք (instrumental plural)
առագաստի (locative singular)
առագաստս (locative plural)
առագաստ (nominative singular)
առագաստք (nominative plural)
առագաստի (genitive singular)
առագաստաց (genitive plural)
առագաստի (dative singular)
առագաստաց (dative plural)
առագաստ (accusative singular)
առագաստս (accusative plural)
առագաստէ (ablative singular)
առագաստաց (ablative plural)
առագաստաւ (instrumental singular)
առագաստի (locative singular)
առագաստս (locative plural)

xcl-decl-noun

առագաստաւք = առագաստօք

Armenian: առագաստ (aṙagast)

From the preposition առ (aṙ) + ագ- (ag-, “to put on clothes”) + -ստ (-st). Alternatively, from the same preposition առա- (aṙa-) + Proto-Armenian *wst-, from Proto-Indo-European *us-t-h₂-ós, *us-t-h₂-ós, genitive of *wés-t-eh₂-, from *wes- (“to be dressed”), whence զգեստ (zgest), and cognate with Ancient Greek ἐσθής (esthḗs).


մաշկ

head

մաշկ • (mašk)

xcl-noun

մաշկ • (mašk)

mašk (romanization)
մաշկ (nominative singular)
մաշկք (nominative plural)
մաշկի (genitive singular)
մաշկից (genitive plural)
մաշկի (dative singular)
մաշկից (dative plural)
մաշկ (accusative singular)
մաշկս (accusative plural)
մաշկէ (ablative singular)
մաշկից (ablative plural)
մաշկիւ (instrumental singular)
մաշկիւք (instrumental plural)
մաշկի (locative singular)
մաշկս (locative plural)

Armenian: մաշկ (mašk)

→ Cappadocian Greek: μάσκι (máski)

→ Old Georgian: მაშკი (mašḳi)

→ Romani: maski

A Semitic borrowing, ultimately from Proto-Semitic *mašk-; see there for more.


կմախք

kmaxkʻ (romanization)
կմախք (nominative plural-only)
կմախաց (genitive plural-only)
կմախաց (dative plural-only)
կմախս (accusative plural-only)
կմախաց (ablative plural-only)
կմախաւք = կմախօք (kmaxawkʻ = kmaxōkʻ) (instrumental plural-only)
կմախս (locative plural-only)
կմախք (nominative plural-only)
կմախից (genitive plural-only)
կմախից (dative plural-only)
կմախս (accusative plural-only)
կմախից (ablative plural-only)
կմախիւք (instrumental plural-only)
կմախս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

կմախաւք = կմախօք

→ Armenian: կմախք (kmaxkʻ)

Borrowed from Akkadian 𒆠𒈤 (/kimāḫu, gimāḫu/, “grave, tomb”) + -ք (-kʻ), whence also Aramaic גומח (gwmḥ, “burial niche, loculus”). The Akkadian word is itself borrowed from Sumerian 𒆠𒈤 (ki-maḫ, “grave; a cultic place”, literally “great place”)․ The same etymon is reflected also in Old Armenian կմախի-ք (kmaxi-kʻ, “lamentation over the dead”) and the place name Կամախ (Kamax, “Kamax, the necropolis of Armenian kings”).

cog

[…] անարգեալ կմախք և իբր զանպիտան առ ոտն կոխեալ։
[…]anargeal kmaxkʻ ew ibr zanpitan aṙ otn koxeal.

completed c. 1002–1003, Grigor Narekacʻi, Matean ołbergutʻean [Book of Lamentations]

[…] contemptible skeleton, like some useless thing trodden under foot.

Kemah, Erzincan
hy:Բառգիրք հայոց
loculus (architecture)


երակ

erak (romanization)
երակ (nominative singular)
երակք (nominative plural)
երակի (genitive singular)
երակաց (genitive plural)
երակի (dative singular)
երակաց (dative plural)
երակ (accusative singular)
երակս (accusative plural)
երակէ (ablative singular)
երակաց (ablative plural)
երակաւ (instrumental singular)
երակաւք = երակօք (erakawkʻ = erakōkʻ) (instrumental plural)
երակի (locative singular)
երակս (locative plural)

xcl-decl-noun

երակաւք = երակօք

Armenian: երակ (erak)

From Middle Iranian *rak, with a prothetic ե- (e-): compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (lk' /rag/), Parthian 𐫡𐫍𐫃 (rhg /rahag/), Persian رگ (rag, “vein”).

cog

պնդել զերակս, զննել զթնդիւնս երակի

զարկ, թնդիւն երակի

երակ առնուլ, հատանել

to breathe a vein, to bleed, to let blood

զննել զերակ


դաստակ

dastak (romanization)
դաստակ (nominative singular)
դաստակք (nominative plural)
դաստակի (genitive singular)
դաստակաց (genitive plural)
դաստակի (dative singular)
դաստակաց (dative plural)
դաստակ (accusative singular)
դաստակս (accusative plural)
դաստակէ (ablative singular)
դաստակաց (ablative plural)
դաստակաւ (instrumental singular)
դաստակի (locative singular)
դաստակս (locative plural)

xcl-decl-noun

դաստակաւք = դաստակօք

→ Armenian: դաստակ (dastak) (learned)

Borrowed from Middle Iranian. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (dstk' /dastag/), Persian دسته (daste).


փոր

head

փոր • (pʻor)

xcl-noun

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորի (genitive singular)
փորից (genitive plural)
փորի (dative singular)
փորից (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորէ (ablative singular)
փորից (ablative plural)
փորիւ (instrumental singular)
փորիւք (instrumental plural)
փորի (locative singular)
փորս (locative plural)

Origin uncertain. The sense of “abdomen” developed from the earlier sense of “cavity, hollow”, the inside of a human being perceived as one big cavity; compare Latin alvus (“cavity, hollow; belly”).

Փոր նորա լի է ճարպով․ ուղիղ նորա շճեսցէ։

Translation by Claude E. Cox
His inwards are filled with fat; his marrow will become liquified.

Pʻor nora li ē čarpov; ułił nora ščescʻē.

իբրեւ գիտէ շնջրին, թաւալի ի տիղմ տեղի, եւ յորժամ ցամաքի կաւն, եւ դիմէ ի բերան կոկորդիլոսին եւ զամենայն փորն եւ զաղիսն ուտէ։
ibrew gitē šnǰrin, tʻawali i tiłm tełi, ew yoržam cʻamakʻi kawn, ew dimē i beran kokordilosin ew zamenayn pʻorn ew załisn utē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).28.4

When the otter learns [this], it rolls in a muddy place, and when the clay dries up, it rushes into the crocodile's mouth and devours all its entrails and bowels.

belly, abdomen, paunch; womb, bowels, entrails, inwards; uterus; heart


ուղեղ

head

ուղեղ • (ułeł)

xcl-noun

ուղեղ • (ułeł)

ułeł (romanization)
ուղեղ (nominative singular)
ուղեղք (nominative plural)
ուղղոյ (genitive singular)
ուղղոց (genitive plural)
ուղղոյ (dative singular)
ուղղոց (dative plural)
ուղեղ (accusative singular)
ուղեղս (accusative plural)
ուղղոյ (ablative singular)
ուղղոց (ablative plural)
ուղղով (instrumental singular)
ուղղովք (instrumental plural)
ուղեղ (locative singular)
ուղեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

according to Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui the genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">ուղղւոյ</i> (ułłwoy)

Armenian: ուղեղ (uġeġ)

The origin is uncertain. The oldest form is possibly ուղիղ (ułił), whence the genitive ուղղոյ (ułłoy). Compare also ուղիղ (ułił, “straight”).

մինչեւ ցուղեղ ոսկերաց


պտուկ

head

պտուկ • (ptuk)

xcl-noun

պտուկ • (ptuk)

ptuk (romanization)
պտուկ (nominative singular)
պտուկք (nominative plural)
պտկոյ (genitive singular)
պտկոց (genitive plural)
պտկոյ (dative singular)
պտկոց (dative plural)
պտուկ (accusative singular)
պտուկս (accusative plural)
պտկոյ (ablative singular)
պտկոց (ablative plural)
պտկով (instrumental singular)
պտկովք (instrumental plural)
պտուկ (locative singular)
պտուկս (locative plural)
պտուկ (nominative singular)
պտկունք (nominative plural)
պտկան (genitive singular)
պտկանց (genitive plural)
պտկան (dative singular)
պտկանց (dative plural)
պտուկ (accusative singular)
պտկունս (accusative plural)
պտկանէ (ablative singular)
պտկանց (ablative plural)
պտկամբ (instrumental singular)
պտկամբք (instrumental plural)
պտկան (locative singular)
պտկունս (locative plural)

desc

Armenian: պտուկ (ptuk), պտկունք (ptkunkʻ)

From Proto-Indo-European *bud- (“to swell”) + -ուկ (-uk). Cognate with English bud and perhaps Old Armenian պտուղ (ptuł). See պուտ (put) for more.

պտկունք կովու, ոչխարի ― ptkunkʻ kovu, očʻxari ― etc., udder, dug, teat


գինի

gini (romanization)
գինի (nominative singular)
գինիք (nominative plural)
գինւոյ (genitive singular)
գինեաց (genitive plural)
գինւոյ (dative singular)
գինեաց (dative plural)
գինի (accusative singular)
գինիս (accusative plural)
գինւոյ (ablative singular)
գինեաց (ablative plural)
գինեաւ (instrumental singular)
գինեաւք = գինեօք (gineawkʻ = gineōkʻ) (instrumental plural)
գինի (locative singular)
գինիս (locative plural)
գինի (nominative singular)
գինիք (nominative plural)
գինւոյ (genitive singular)
գինւոց (genitive plural)
գինւոջ (dative singular)
գինւոց (dative plural)
գինի (accusative singular)
գինիս (accusative plural)
գինւոյ (ablative singular)
գինւոց (ablative plural)
գինւով (instrumental singular)
գինւովք (instrumental plural)
գինւոջ (locative singular)
գինիս (locative plural)

xcl-decl-noun

գինեաւք = գինեօք

note the irregular dative/locative in <i class="Armn mention" lang="xcl">-ոջ</i> (-oǰ)

Armenian: գինի (gini)

From Proto-Indo-European *wóyh₁nom. See also Proto-Kartvelian *ɣwino-, which is probably borrowed from Proto-Armenian.

զուարթանալ սրտի ի գինւոյ, ընդ գինիս մտանել, զգինեօք անկանել, ի գինւոջ լինել

to be merry with wine, to drink, to get drunk

zuartʻanal srti i ginwoy, ənd ginis mtanel, zgineōkʻ ankanel, i ginwoǰ linel

թափել զգինի, սթափել ի գինւոյ

զուարթացուցանել ի գինւոյ

պարզել զգինի

Այլ գինի և իւղ, ձու, ձուկն, պանիր, կոգի, կաղտի, բածին, շճուկ, կաթն, խեր, և ձկանմորէ, զայս բնաւ ամենևին չէ օրէն և ոչ վայել է ճաշակել ամենայն ումեք, մեծի և փոքու, արդարոյ և մեղաւորի։

5th century, Yovhan Mandakuni, Čaṙkʻ [Sermons]

Ayl gini ew iwł, ju, jukn, panir, kogi, kałti, bacin, ščuk, katʻn, xer, ew jkanmorē, zays bnaw amenewin čʻē ōrēn ew očʻ vayel ē čašakel amenayn umekʻ, meci ew pʻokʻu, ardaroy ew meławori.


սիրտ

sirt (romanization)
սիրտ (nominative singular)
սիրտք (nominative plural)
սրտի (genitive singular)
սրտից (genitive plural)
սրտի (dative singular)
սրտից (dative plural)
սիրտ (accusative singular)
սիրտս (accusative plural)
սրտէ (ablative singular)
սրտից (ablative plural)
սրտիւ (instrumental singular)
սրտիւք (instrumental plural)
սրտի (locative singular)
սիրտս (locative plural)

Armenian: սիրտ (sirt)

From Proto-Indo-European *ḱḗrdi-, from *ḱḗr (“heart”).

սիրտն բաբախէ, թնդայ


դուստր

head

դուստր • (dustr)

xcl-noun

դուստր • (dustr)

dustr (romanization)
դուստր (nominative singular)
դստերք (nominative plural)
դստեր (genitive singular)
դստերց (genitive plural)
դստերաց (genitive plural)
դստեր (dative singular)
դստերց (dative plural)
դստերաց (dative plural)
դուստր (accusative singular)
դստերս (accusative plural)
դստերէ (ablative singular)
դստերց (ablative plural)
դստերաց (ablative plural)
դստերբ (instrumental singular)
դստերբք (instrumental plural)
դստեր (locative singular)
դստերս (locative plural)

xcl-decl-noun

դստերց, դստերաց

դստերց, դստերաց

դստերց, դստերաց

դստերբք, դստերաւք = դստերօք

Armenian: դուստր (dustr)

From Proto-Indo-European *dʰugh₂tḗr. The plural դստերք (dsterkʻ) is from plural nominative *dʰugh₂téres.

դուստր եղբօր/քեռն

դուստր որդւոյ/դստեր

դստերք քաղաքի

դուստր Սիոնի

դուստր վերին Սիոնի

ուստերք քո եւ դստերք իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք

Translation by Claude E. Cox
your sons and daughters, my womb's labours and birth-pangs

usterkʻ kʻo ew dsterkʻ imoy orovayni erkkʻ ew erkunkʻ


լեզու

head

լեզու • (lezu)

xcl-noun

լեզու • (lezu)

lezu (romanization)
լեզու (nominative singular)
լեզուք (nominative plural)
լեզուի (genitive singular)
լեզուաց (genitive plural)
լեզուի (dative singular)
լեզուաց (dative plural)
լեզու (accusative singular)
լեզուս (accusative plural)
լեզուէ (ablative singular)
լեզուաց (ablative plural)
լեզուաւ (instrumental singular)
լեզուաւք = լեզուօք (lezuawkʻ = lezuōkʻ) (instrumental plural)
լեզուի (locative singular)
լեզուս (locative plural)
լեզու (nominative singular)
լեզուք (nominative plural)
լեզուոյ (genitive singular)
լեզուոց (genitive plural)
լեզուոյ (dative singular)
լեզուոց (dative plural)
լեզու (accusative singular)
լեզուս (accusative plural)
լեզուոյ (ablative singular)
լեզուոց (ablative plural)
լեզուով (instrumental singular)
լեզուովք (instrumental plural)
լեզու (locative singular)
լեզուս (locative plural)

xcl-decl-noun

լեզուաւք = լեզուօք

Armenian: լեզու (lezu)

From Proto-Indo-European *dn̥ǵʰwéh₂s. Influenced by լիզեմ (lizem, “to lick”); compare Lithuanian liežuvis, and possibly Latin lingua.

լեզու ապխտեալ

լեզու աղտեղի

լեզու զանգակի

լեզու երկրի

լեզու չար, սուտ, նենգաւոր

լեզու անուշակ, մեղրակաթ

լեզու քաջ, վսեմ

լեզուի տալ

to speak inconsiderately; to be full of talk

ի լեզու գալ, արձակել լեզու

to be able to talk, to receive the faculty of speech

արձակել, ձգել առ ոք զլեզու

լեզուոյ դրունս դնել, ունել զլեզուն, կարճել/սանձել զլեզուն

to hold one's tongue; to bridle one's tongue

lezuoy druns dnel, unel zlezun, karčel/sanjel zlezun

մերձ ի ծայր լեզուին ունել

լեզուն ի քիմս կցիլ

to lose the use of speech, to he tongue-tied, speechless or dumb, to be struck dumb

անոսկր է լեզու, այլ զոսկերս լեսու

the tongue has no bones and yet it breaks hones

որպիսի՜ լեզու շաղակրատ ― orpisi^! lezu šałakrat ― what a chatter-box!


քունք

head

քունք • (kʻunkʻ) pl

xcl-noun

քունք • (kʻunkʻ) pl

→ Armenian: քունք (kʻunkʻ) (learned)

From քուն (kʻun, “sleep”) + -ք (-kʻ), because a sleeper usually lies on one of its temples. For the sense development compare German Schläfe and Czech spánek.


ստամոքս

head

ստամոքս • (stamokʻs)

xcl-noun

ստամոքս • (stamokʻs)

stamokʻs (romanization)
ստամոքս (nominative singular)
ստամոքսք (nominative plural)
ստամոքսի (genitive singular)
ստամոքսաց (genitive plural)
ստամոքսի (dative singular)
ստամոքսաց (dative plural)
ստամոքս (accusative singular)
ստամոքսս (accusative plural)
ստամոքսէ (ablative singular)
ստամոքսաց (ablative plural)
ստամոքսաւ (instrumental singular)
ստամոքսի (locative singular)
ստամոքսս (locative plural)

xcl-decl-noun

ստամոքսաւք = ստամոքսօք

desc

→ Armenian: ստամոքս (stamokʻs) (learned)

From Ancient Greek στόμαχος (stómakhos).

ոչ գոյ յիս ստամոքս կերակրոյ

ստամոքս իմ ցաւէ


կոկորդ

kokord (romanization)
կոկորդ (nominative singular)
կոկորդք (nominative plural)
կոկորդի (genitive singular)
կոկորդաց (genitive plural)
կոկորդի (dative singular)
կոկորդաց (dative plural)
կոկորդ (accusative singular)
կոկորդս (accusative plural)
կոկորդէ (ablative singular)
կոկորդաց (ablative plural)
կոկորդաւ (instrumental singular)
կոկորդի (locative singular)
կոկորդս (locative plural)

xcl-decl-noun

կոկորդաւք = կոկորդօք

→ Armenian: կոկորդ (kokord) (learned)

From Proto-Indo-European *gʷo-gʷorh₃-tro-m, reduplicated from *gʷerh₃-.


շնչափող

head

շնչափող • (šnčʻapʻoł)

xcl-noun

շնչափող • (šnčʻapʻoł)

šnčʻapʻoł (romanization)
շնչափող (nominative singular)
շնչափողք (nominative plural)
շնչափողի (genitive singular)
շնչափողից (genitive plural)
շնչափողի (dative singular)
շնչափողից (dative plural)
շնչափող (accusative singular)
շնչափողս (accusative plural)
շնչափողէ (ablative singular)
շնչափողից (ablative plural)
շնչափողիւ (instrumental singular)
շնչափողիւք (instrumental plural)
շնչափողի (locative singular)
շնչափողս (locative plural)
շնչափող (nominative singular)
շնչափողք (nominative plural)
շնչափողի (genitive singular)
շնչափողաց (genitive plural)
շնչափողի (dative singular)
շնչափողաց (dative plural)
շնչափող (accusative singular)
շնչափողս (accusative plural)
շնչափողէ (ablative singular)
շնչափողաց (ablative plural)
շնչափողաւ (instrumental singular)
շնչափողի (locative singular)
շնչափողս (locative plural)
շնչափող (nominative singular)
շնչափողք (nominative plural)
շնչափողոյ (genitive singular)
շնչափողոց (genitive plural)
շնչափողոյ (dative singular)
շնչափողոց (dative plural)
շնչափող (accusative singular)
շնչափողս (accusative plural)
շնչափողոյ (ablative singular)
շնչափողոց (ablative plural)
շնչափողով (instrumental singular)
շնչափողովք (instrumental plural)
շնչափող (locative singular)
շնչափողս (locative plural)

xcl-decl-noun

շնչափողաւք = շնչափողօք

Armenian: շնչափող (šnčʻapʻoġ)


թուշ

head

թուշ • (tʻuš)

xcl-noun

թուշ • (tʻuš)

tʻuš (romanization)
թուշ (nominative singular)
թուշք (nominative plural)
թշի (genitive singular)
թշաց (genitive plural)
թշի (dative singular)
թշաց (dative plural)
թուշ (accusative singular)
թուշս (accusative plural)
թշէ (ablative singular)
թշաց (ablative plural)
թշաւ (instrumental singular)
թշաւք = թշօք (tʻšawkʻ = tʻšōkʻ) (instrumental plural)
թշի (locative singular)
թուշս (locative plural)

xcl-decl-noun

թշաւք = թշօք

Armenian: թուշ (tʻuš)

The basic meaning is “swelling”, from Proto-Indo-European *tuHr-so-, from *tuHr- *turH- (“to swell”), whence also թուռ (tʻuṙ), and perhaps թոռ (tʻoṙ, “lobe of the ear”) and թուրծ (tʻurc). Cognate with Ancient Greek σωρός (sōrós) and Czech tvář.


ճակատ

head

ճակատ • (čakat)

xcl-noun

ճակատ • (čakat)

čakat (romanization)
ճակատ (nominative singular)
ճակատք (nominative plural)
ճակատու (genitive singular)
ճակատուց (genitive plural)
ճակատու (dative singular)
ճակատուց (dative plural)
ճակատ (accusative singular)
ճակատս (accusative plural)
ճակատէ (ablative singular)
ճակատուց (ablative plural)
ճակատու (instrumental singular)
ճակատուք (instrumental plural)
ճակատու (locative singular)
ճակատս (locative plural)
ճակատ (nominative singular)
ճակատք (nominative plural)
ճակատի (genitive singular)
ճակատաց (genitive plural)
ճակատի (dative singular)
ճակատաց (dative plural)
ճակատ (accusative singular)
ճակատս (accusative plural)
ճակատէ (ablative singular)
ճակատաց (ablative plural)
ճակատաւ (instrumental singular)
ճակատի (locative singular)
ճակատս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճակատաւք = ճակատօք

Armenian: ճակատ (čakat)

From Middle Iranian *čakāt (“forehead”). Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (ckʾt' /čagād/, “peak, summit”), Persian چکاد (čakâd, “top of the head; top of the forehead”), Sogdian [script needed] (ckʾʾt /čakāt/, “peak, forehead”) and Northern Kurdish çiya (“mountain”).

cog

ճակատ լայն

ճակատ ցցուեալ

ճակատ ճաղատ

ճակատ խորշոմեալ

ճակատ սպառնալից

զճակատ հարկանել

ճակատ առ ճակատ

ճակատ նորա նսեմանայ


քիթ

head

քիթ • (kʻitʻ)

xcl-noun

քիթ • (kʻitʻ)

kʻitʻ (romanization)
քիթ (nominative singular)
քիթք (nominative plural)
քթի (genitive singular)
քթաց (genitive plural)
քթի (dative singular)
քթաց (dative plural)
քիթ (accusative singular)
քիթս (accusative plural)
քթէ (ablative singular)
քթաց (ablative plural)
քթաւ (instrumental singular)
քթաւք = քթօք (kʻtʻawkʻ = kʻtʻōkʻ) (instrumental plural)
քթի (locative singular)
քիթս (locative plural)

xcl-decl-noun

քթաւք = քթօք

Armenian: քիթ (kʻitʻ)

The origin is usually considered unknown.
Asatrian discovered a parallel in Khinalug кӏыт-ы́р (ḳɨt-ɨ́r, “nose”), for which a native Northeast Caucasian origin has been proposed (see there). If it is indeed native, then քիթ (kʻitʻ) is a Northeast Caucasian borrowing. For other body part terms possibly borrowed from that family see մագիլ (magil).

unk

unknown

զքիթս ի վեր տանել

to turn up the nose, to look scornful, haughty

այսրէն ընդ քիթսն դառնալ

to get into the nose, to go the wrong way in swallowing

Եթէ կապիցե՞ս անուր ի քիթս նորա․ անցուցանիցե՞ս դանդանաւանդ ընդ կզակս նորա։

Translation by Claude E. Cox
Will you attach a ring in its snout? Will you pass a bit through its chin?

Etʻē kapicʻes anur i kʻitʻs nora; ancʻucʻanicʻes dandanawand ənd kzaks nora.

Ես ետ հրաման բերել աղ եւ բորակ եւ բարկ քացախ, եւ ընկենուլ զնա յորսայս, եւ դնել փող եղեգան ի քիթս նորա, եւ արկանել զայն ընդ քիթս նորա։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 106

Translation by R. W. Thomson
And he ordered salt and borax and rough vinegar to be brought, and for him to be turned on his back, his head to be placed in a carpenter's vice, and a reed tube to be put in his nose, and this liquid to be poured down his nose.

Es et hraman berel ał ew borak ew bark kʻacʻax, ew ənkenul zna yorsays, ew dnel pʻoł ełegan i kʻitʻs nora, ew arkanel zayn ənd kʻitʻs nora.


այտ

ayt (romanization)
այտ (nominative singular)
այտք (nominative plural)
այտի (genitive singular)
այտից (genitive plural)
այտի (dative singular)
այտից (dative plural)
այտ (accusative singular)
այտս (accusative plural)
այտէ (ablative singular)
այտից (ablative plural)
այտիւ (instrumental singular)
այտիւք (instrumental plural)
այտի (locative singular)
այտս (locative plural)

Armenian: այտ (ayt)

From Proto-Indo-European *h₂eyd- (“to swell”), whence այտնում (aytnum, “to swell”); cheeks are like round swellings on the face.

inh

համբուրել զայտս


սեղան

head

սեղան • (sełan)

xcl-noun

սեղան • (sełan)

sełan (romanization)
սեղան (nominative singular)
սեղանք (nominative plural)
սեղանոյ (genitive singular)
սեղանոց (genitive plural)
սեղանոյ (dative singular)
սեղանոց (dative plural)
սեղան (accusative singular)
սեղանս (accusative plural)
սեղանոյ (ablative singular)
սեղանոց (ablative plural)
սեղանով (instrumental singular)
սեղանովք (instrumental plural)
սեղանի (locative singular)
սեղան (locative singular)
սեղանս (locative plural)

xcl-decl-noun

սեղանի, սեղան

i-a-type plural instrumental <i class="Armn mention" lang="xcl">սեղանօք</i> (sełanōkʻ) is also attested

Armenian: սեղան (seġan)

→ Northern Kurdish: sêxan

→ Romani: salan, selan

Origin unknown. Compare Classical Persian شیلان (šelān, “royal table or entertainment; dinner-table or carpet”), Hebrew שולחן (šulḥān), Ugaritic 𐎘𐎍𐎈𐎐 (ṯlḥn, “table”).

unk

unknown


թոք

head

թոք • (tʻokʻ)

xcl-noun

թոք • (tʻokʻ)

tʻokʻ (romanization)
թոք (nominative singular)
թոքք (nominative plural)
թոքոյ (genitive singular)
թոքոց (genitive plural)
թոքոյ (dative singular)
թոքոց (dative plural)
թոք (accusative singular)
թոքս (accusative plural)
թոքոյ (ablative singular)
թոքոց (ablative plural)
թոքով (instrumental singular)
թոքովք (instrumental plural)
թոք (locative singular)
թոքս (locative plural)

Armenian: թոք (tʻokʻ)

The origin is uncertain.
The sense of “mollusk” is a semantic loan from Ancient Greek πνεύμων (pneúmōn, “lung; kind of mollusk”).


ստոծանի

stocani (romanization)
ստոծանի (nominative singular)
ստոծանիք (nominative plural)
ստոծանւոյ (genitive singular)
ստոծանեաց (genitive plural)
ստոծանւոյ (dative singular)
ստոծանեաց (dative plural)
ստոծանի (accusative singular)
ստոծանիս (accusative plural)
ստոծանւոյ (ablative singular)
ստոծանեաց (ablative plural)
ստոծանեաւ (instrumental singular)
ստոծանի (locative singular)
ստոծանիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ստոծանեաւք = ստոծանեօք

→ Armenian: ստոծանի (stocani)

From ստոծեմ (stocem, “to separate, partition”).


գանգ

gang (romanization)
գանգ (nominative singular)
գանգք (nominative plural)
գանգի (genitive singular)
գանգից (genitive plural)
գանգի (dative singular)
գանգից (dative plural)
գանգ (accusative singular)
գանգս (accusative plural)
գանգէ (ablative singular)
գանգից (ablative plural)
գանգիւ (instrumental singular)
գանգիւք (instrumental plural)
գանգի (locative singular)
գանգս (locative plural)
the plural can also be գանգունք

the plural can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">գանգունք</i> (gangunkʻ)

desc

Armenian: գանգ (gang), գանկ (gank) — Western Armenian

The origin is uncertain.
Possibly, a Northeast Caucasian borrowing: compare Avar гвангва́ра (gʷangʷára, “skull”), for which a native origin has been proposed. Compare also Karata гвангва́ра, Godoberi гвангва́ра, Chamalal гвангва́ра (gʷangʷára), Andi гвангвара (gʷangʷara), Akhvakh гвангва́ра (gʷangʷára), Botlikh гвангара (gʷangara, “skull”), Tindi гвангва́ра (“skull; bubble”). For other body part terms possibly borrowed from Northeast Caucasian see մագիլ (magil).

cog

Karata гвангва́ра

Godoberi гвангва́ра


լեղի

head

լեղի • (lełi)

xcl-noun

լեղի • (lełi)

lełi (romanization)
լեղի (nominative singular)
լեղիք (nominative plural)
լեղւոյ (genitive singular)
լեղեաց (genitive plural)
լեղւոյ (dative singular)
լեղեաց (dative plural)
լեղի (accusative singular)
լեղիս (accusative plural)
լեղւոյ (ablative singular)
լեղեաց (ablative plural)
լեղեաւ (instrumental singular)
լեղեաւք = լեղեօք (lełeawkʻ = lełeōkʻ) (instrumental plural)
լեղի (locative singular)
լեղիս (locative plural)

xcl-decl-noun

լեղեաւք = լեղեօք

Of unknown origin.
Martirosyan connects it with Hittite 𒇷𒅖𒅆𒅀𒆷 (li-iš-ši-ya-la /liššiyala-/, “liver-related”), derived from Hittite 𒍜𒃻𒈪 (^(UZU)NIG₂.GIG /lišši/), 𒇷𒂊𒅆 (le-e-ši /leš(š)i/, “liver”), which itself has an obscure etymology.

unk

unknown

cog

պարկ լեղւոյ


խլուրդ

head

խլուրդ • (xlurd)

xcl-noun

խլուրդ • (xlurd)

xlurd (romanization)
խլուրդ (nominative singular)
խլուրդք (nominative plural)
խլրդի (genitive singular)
խլրդից (genitive plural)
խլրդի (dative singular)
խլրդից (dative plural)
խլուրդ (accusative singular)
խլուրդս (accusative plural)
խլրդէ (ablative singular)
խլրդից (ablative plural)
խլրդիւ (instrumental singular)
խլրդիւք (instrumental plural)
խլրդի (locative singular)
խլուրդս (locative plural)

Armenian: խլուրդ (xlurd)

A Classical Syriac borrowing: compare Classical Syriac ܚܘܠܕܐ (ḥuldā, “mole”), ܚܠܕܘܕܐ (ḥalḏūḏā, ḥaləḏūḏā, “field mouse or jerboa”), ܚܠܘܕܐ (ḥallūḏā, ḥālūḏā, “field mouse or jerboa”), ܚܠܕܝܬܐ (ḥalāḏīṯā, “gangrene, canker”) (attested in the same passages of Aphrahat as խլիրդն (xlirdn), խլրդենի (xlrdeni, “gangrene, canker”)), all from the root ܚ-ܠ-ܕ (ḥ-l-d) related to crawling. See also խլրտամ (xlrtam).

[…]իսկ որ խլրդենին (var. խլիրդն) ստանայ յանձն իւր, չիք ինչ հնար բժշկութեան նորա[…]
[…]isk or xlrdenin (var. xlirdn) stanay yanjn iwr, čʻikʻ inčʻ hnar bžškutʻean nora[…]
Translation by Guy Lafontaine
[…] (ei) qui autem gangraenam habet in se ipso, non est ullum remedium sanationis ei […]

5th century, Aphrahat, Zgōn [Demonstrations] VII.3

[…]զէն ոչ կարեն զգենուլ, զի խլրդենի (var. խլիրդն) ստացան ի մարմինս իւրեանց։ Եւ մինչ խլրդենին ի (var. մինչև խլիրդն առ) նոսա իցէ և ժպրհեսցին զէն զգենուլ[…]
[…]zēn očʻ karen zgenul, zi xlrdeni (var. xlirdn) stacʻan i marmins iwreancʻ. Ew minčʻ xlrdenin i (var. minčʻew xlirdn aṙ) nosa icʻē ew žprhescʻin zēn zgenul[…]
Translation by Guy Lafontaine
[…] arma non possunt induere, quod gangraenam habuerunt in corporibus suis. Et dum gangraena in eis erit et audebunt arma induere […]

5th century, Aphrahat, Zgōn [Demonstrations] VII.5

(only in the form խլիրդն (xlirdn)) gangrene, canker


օղի

ōłi (romanization)
օղի (nominative singular uncountable)
օղւոյ (genitive singular uncountable)
օղւոյ (dative singular uncountable)
օղի (accusative singular uncountable)
օղւոյ (ablative singular uncountable)
օղեաւ (instrumental singular uncountable)
օղի (locative singular uncountable)

Armenian: օղի (ōġi)

The original spelling is աւղի (awłi), which Martirosyan derives from Proto-Indo-European *h₂(e)lu-t-iyV-, from *h₂elut-.

strong fermented drink, intoxicating beverage


բարդ

bard (romanization)
բարդ (nominative singular)
բարդք (nominative plural)
բարդի (genitive singular)
բարդից (genitive plural)
բարդի (dative singular)
բարդից (dative plural)
բարդ (accusative singular)
բարդս (accusative plural)
բարդէ (ablative singular)
բարդից (ablative plural)
բարդիւ (instrumental singular)
բարդիւք (instrumental plural)
բարդի (locative singular)
բարդս (locative plural)

Armenian: բարդ (bard)

→ Northern Kurdish: پارت (part)

→ Laz:

Georgian script: ბარდი (bardi)

Latin script: bardi


բազուկ

head

բազուկ • (bazuk)

xcl-noun

բազուկ • (bazuk)

bazuk (romanization)
բազուկ (nominative singular)
բազուկք (nominative plural)
բազկի (genitive singular)
բազկաց (genitive plural)
բազկի (dative singular)
բազկաց (dative plural)
բազուկ (accusative singular)
բազուկս (accusative plural)
բազկէ (ablative singular)
բազկաց (ablative plural)
բազկաւ (instrumental singular)
բազկաւք = բազկօք (bazkawkʻ = bazkōkʻ) (instrumental plural)
բազկի (locative singular)
բազուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

բազկաւք = բազկօք

desctree

Middle Armenian: բազուկ (bazuk)
Armenian: բազուկ (bazuk) (see there for further descendants)

From Middle Iranian *bāzūk (“arm”), from Proto-Iranian *baHjúkah.

բազուկ առ բազուկ մարտնչել, կարկառել

բազուկ առ բազուկ գնալ

to hold by the hand, to give each other the hand, to go arm in arm, together


արգանդ

argand (romanization)
արգանդ (nominative singular)
արգանդք (nominative plural)
արգանդի (genitive singular)
արգանդաց (genitive plural)
արգանդի (dative singular)
արգանդաց (dative plural)
արգանդ (accusative singular)
արգանդս (accusative plural)
արգանդէ (ablative singular)
արգանդաց (ablative plural)
արգանդաւ (instrumental singular)
արգանդի (locative singular)
արգանդս (locative plural)
արգանդ (nominative singular)
արգանդք (nominative plural)
արգանդոյ (genitive singular)
արգանդոց (genitive plural)
արգանդոյ (dative singular)
արգանդոց (dative plural)
արգանդ (accusative singular)
արգանդս (accusative plural)
արգանդոյ (ablative singular)
արգանդոց (ablative plural)
արգանդով (instrumental singular)
արգանդովք (instrumental plural)
արգանդ (locative singular)
արգանդս (locative plural)

xcl-decl-noun

արգանդաւք = արգանդօք

Armenian: արգանդ (argand)

The origin is uncertain.
Ačaṙyan takes the root to be *արգ- (*arg-), found also in արգահատեմ (argahatem), and derives it from Proto-Indo-European *arkʷ-, with Welsh arffed (“lap”) and Scottish Gaelic arcuinn (“cow's udder”) as cognates. J̌ahukyan derived the ending -անդ (-and) from the Proto-Indo-European *-ti- suffix with a preceding -n̥- element.
Lagarde connects with Persian ارغند (arğand).
Still others connect the word with Proto-Slavic *grǫdь (“breast”).

փող, անցք արգանդի


դեղ

deł (romanization)
դեղ (nominative singular)
դեղք (nominative plural)
դեղոյ (genitive singular)
դեղոց (genitive plural)
դեղոյ (dative singular)
դեղոց (dative plural)
դեղ (accusative singular)
դեղս (accusative plural)
դեղոյ (ablative singular)
դեղոց (ablative plural)
դեղով (instrumental singular)
դեղովք (instrumental plural)
դեղ (locative singular)
դեղս (locative plural)
դեղ (nominative singular)
դեղք (nominative plural)
դեղի (genitive singular)
դեղաց (genitive plural)
դեղի (dative singular)
դեղաց (dative plural)
դեղ (accusative singular)
դեղս (accusative plural)
դեղէ (ablative singular)
դեղաց (ablative plural)
դեղաւ (instrumental singular)
դեղաւք = դեղօք (deławkʻ = dełōkʻ) (instrumental plural)
դեղի (locative singular)
դեղս (locative plural)
դեղ (nominative singular)
դեղք (nominative plural)
դեղի (genitive singular)
դեղից (genitive plural)
դեղի (dative singular)
դեղից (dative plural)
դեղ (accusative singular)
դեղս (accusative plural)
դեղէ (ablative singular)
դեղից (ablative plural)
դեղիւ (instrumental singular)
դեղիւք (instrumental plural)
դեղի (locative singular)
դեղս (locative plural)

դեղաւք = դեղօք

desctree

Middle Armenian: դեղ (deġ)
Armenian: դեղ (deġ)

From Proto-Indo-European *dʰél(H)- (“to come out, sprout, grow; to become green; shoot, vegetation, herb”); related to դալար (dalar) (see there for more), դեղձ (dełj), դեղբ (dełb), դեղին (dełin) and possibly դղեզ (dġez). The basic meaning was “herb”. The sense of “medicine” developed from the use of herbs as medicine. See also Old Georgian მდელოჲ (mdeloy, “grass”).

inh

դեղ առնուլ


պոչ

head

պոչ • (počʻ)

xcl-noun

պոչ • (počʻ)

počʻ (romanization)
պոչ (nominative singular)
պոչք (nominative plural)
պոչոյ (genitive singular)
պոչոց (genitive plural)
պոչոյ (dative singular)
պոչոց (dative plural)
պոչ (accusative singular)
պոչս (accusative plural)
պոչոյ (ablative singular)
պոչոց (ablative plural)
պոչով (instrumental singular)
պոչովք (instrumental plural)
պոչ (locative singular)
պոչս (locative plural)

Armenian: պոչ (počʻ)

Kurdish:

→ Northern Kurdish: boç

→ Turkish: poç

→ Zazaki: poç

desctree

⇒ Armenian: պոչիկ (počʻik)
→ Northern Kurdish: boçik, poçik
→ Turkish: poçik, poççik, poççik, boçik, boçig, boccık, boccik, boçcik, boccik, boççık, boçcik
→ Zazaki: poçık

→ Georgian: პოჩი (ṗoči)

The origin is uncertain. Likely ultimately an expressive or onomatopoeic formation.
Since de Lagarde the Armenian word is often connected with Sanskrit पुच्छ (púččha, “tail, the hinder part”), which Pokorny derives from Proto-Indo-European *pū̆k-, *pewk- (“thick-haired, bushy (bushy tail)”), but Proto-Indo-European initial *p- would not yield an Armenian պ- (p-).
J̌ahukyan derives from Proto-Indo-European *bowokyo- with a question mark, a supposed derivative of the root *b(e)u-, *bʰ(e)ū̆- (“to swell, puff”), with such cognates as Latin bucca (“cheek”) and Swedish puk (“swelling, lump, growth, tubers”). See Pokorny for this root, without the Armenian. Note that many other derivatives of this root are of disputed origin and thought to be sound-symbolic; this is consistent with the presence of the rare PIE phoneme *b.
Müller connects with Ancient Greek πόσθη (pósthē, “penis; foreskin”).
The similarity with Eastern Mari поч (poč, “tail”), which is from Proto-Uralic *ponči, *ponče (“tail”), is accidental.
For the sense development "tail" → "penis" compare Chagatai قوتاق (ḳotaḳ, “tail; penis”), as well as Old Armenian ձետ (jet, “tail”), which in Middle Armenian also means "penis".

sound-symbolic

expressive

cog

Զպո՛չսն հրամայէ թլփատել․
Zpóčʻsn hramayē tʻlpʻatel;
Translation by Ralph Marcus

6th century, Philo of Alexandria, I linelutʻeann xndrocʻ ew lucmancʻ [Quaestiones et Solutiones in Genesim] 3.48

He commands that the foreskin be circumcised.

քանզի որպէս աւելորդ է ի ծնունդ լինելութեան մորթ պոչոյն, եւ վնասակար է՝ վասն այնորիկ որ լինի ի վերայ նորա հուր ախտ […]
kʻanzi orpēs awelord ē i cnund linelutʻean mortʻ počʻoyn, ew vnasakar ē, vasn aynorik or lini i veray nora hur axt[…]

Translation by Ralph Marcus
For just as the skin of the foreskin is superfluous in procreation because of the burning affliction which comes upon it […]

[…] ո՛չ այլ ինչ մասն, այլ զմարմին պոչոյն […]
[…]óčʻ ayl inčʻ masn, ayl zmarmin počʻoyn[…]

6th century, Philo of Alexandria, I linelutʻeann xndrocʻ ew lucmancʻ [Quaestiones et Solutiones in Genesim] 3.52

Translation by Ralph Marcus
[…] and (He mentions) no other part but the flesh of the foreskin […]


գլուխ

head

գլուխ • (glux)

xcl-noun

գլուխ • (glux)

glux (romanization)
գլուխ (nominative singular)
գլուխք (nominative plural)
գլխոյ (genitive singular)
գլխոց (genitive plural)
գլխոյ (dative singular)
գլխոց (dative plural)
գլուխ (accusative singular)
գլուխս (accusative plural)
գլխոյ (ablative singular)
գլխոց (ablative plural)
գլխով (instrumental singular)
գլխովք (instrumental plural)
գլուխ (locative singular)
գլուխս (locative plural)

xcl-decl-noun

an i-a-type instrumental plural <i class="Armn mention" lang="xcl">գլխօք</i> (glxōkʻ) is attested post-classically

Armenian: գլուխ (glux)

Kurdish:

→ Northern Kurdish: kilox

Origin is uncertain. Relation to Proto-Slavic *golva is possible. Perhaps a European substrate word.

գլուխ նաւի

գլուխ ցամաքի

գլուխ անկեան

գլուխ սեան

զայն ութ օրն ի գլուխ

ի գլուխ հանել, տանել, ածել

to finish, to conclude, to bring to a head, to end

ի գլուխ ելանել, հասանել, գալ, երթալ

to be finished or brought to a close, to end, to come to an end

գլուխ ամսոց

գլուխ տարւոյ

գլուխ բանից

գլուխ ճանապարհաց

գլուխ տողին

գլուխ բանիցս

extremity; summit, top; end or beginning


թուք

head

թուք • (tʻukʻ)

xcl-noun

թուք • (tʻukʻ)

tʻukʻ (romanization)
թուք (nominative singular)
թուքք (nominative plural)
թքոյ (genitive singular)
թքոց (genitive plural)
թքոյ (dative singular)
թքոց (dative plural)
թուք (accusative singular)
թուքս (accusative plural)
թքոյ (ablative singular)
թքոց (ablative plural)
թքով (instrumental singular)
թքովք (instrumental plural)
թուք (locative singular)
թուքս (locative plural)

Armenian: թուք (tʻukʻ)

From Proto-Indo-European *(s)ptyēw- (“to spit, vomit”); cognate with Ancient Greek πτύω (ptúō, “spit out”), Latin spuō, Proto-Germanic *spīwaną (whence English spew), Albanian shpif, Russian плева́ть (plevátʹ), Persian تف (tof), Sanskrit ष्ठीवति (ṣṭhīvati).

uder

թուք արձակել

աման թքոյ


սուր

head

սուր • (sur)

xcl-noun

սուր • (sur)

sur (romanization)
սուր (nominative singular)
սուրք (nominative plural)
սրոյ (genitive singular)
սրոց (genitive plural)
սրոյ (dative singular)
սրոց (dative plural)
սուր (accusative singular)
սուրս (accusative plural)
սրոյ (ablative singular)
սրոց (ablative plural)
սրով (instrumental singular)
սրովք (instrumental plural)
սուր (locative singular)
սուրս (locative plural)

From Proto-Indo-European *ḱeh₃ro-, grown from *ḱeh₃- (“to sharpen”). Cognates include Sanskrit शूल (śūla, “any sharp instrument or pointed dart, lance, pike, spear”), Persian سان (sân, “whetstone”), Latin cōs (“whetstone”), catus (“clever, shrewd”).


քիմք

kʻimkʻ (romanization)
քիմք (nominative plural-only)
քմաց (genitive plural-only)
քմաց (dative plural-only)
քիմս (accusative plural-only)
քմաց (ablative plural-only)
քմաւք = քմօք (kʻmawkʻ = kʻmōkʻ) (instrumental plural-only)
քիմս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

քմաւք = քմօք

Armenian: քիմք (kʻimkʻ)

From Proto-Indo-European *kʷem- (“to swallow”) + -ք (-kʻ). Cognates include Sanskrit चमति (camati, “to sip, to drink”), Persian چم (čam, “eating and drinking”), کام (kâm, “palate”), Icelandic hvoma (“to swallow”).

cog

լեզու նորա ի քիմս իւր կցեցաւ

ընդ քիմս ժպտիլ

to laugh constrainedly, from the teeth outward


սպիտակուց

head

սպիտակուց • (spitakucʻ)

xcl-noun

սպիտակուց • (spitakucʻ)

spitakucʻ (romanization)
սպիտակուց (nominative singular)
սպիտակուցք (nominative plural)
սպիտակուցի (genitive singular)
սպիտակուցաց (genitive plural)
սպիտակուցի (dative singular)
սպիտակուցաց (dative plural)
սպիտակուց (accusative singular)
սպիտակուցս (accusative plural)
սպիտակուցէ (ablative singular)
սպիտակուցաց (ablative plural)
սպիտակուցաւ (instrumental singular)
սպիտակուցի (locative singular)
սպիտակուցս (locative plural)

xcl-decl-noun

սպիտակուցաւք = սպիտակուցօք

Armenian: սպիտակուց (spitakucʻ)


հողմ

head

հողմ • (hołm)

xcl-noun

հողմ • (hołm)

hołm (romanization)
հողմ (nominative singular)
հողմք (nominative plural)
հողմոյ (genitive singular)
հողմոց (genitive plural)
հողմոյ (dative singular)
հողմոց (dative plural)
հողմ (accusative singular)
հողմս (accusative plural)
հողմոյ (ablative singular)
հողմոց (ablative plural)
հողմով (instrumental singular)
հողմովք (instrumental plural)
հողմ (locative singular)
հողմս (locative plural)

→ Armenian: հողմ (hoġm)

Usually derived from Proto-Indo-European *h₂enh₁mos, but the anlaut and the nm → łm change make this problematic. Reviving Petersson's old idea, Kölligan instead connects the word to Ancient Greek πόλεμος (pólemos, “war”), under an original underlying sense "shaking", reconstructing Proto-Indo-European *pólh₁mos (from a possible root *pelh₁- (“to shake”)) from which he derives the two terms.
Compare also Northern Kurdish hilm, hulm, helm, hêlm (“steam, vapor; breath; puff, drag, draw (on a cigarette or pipe)”), Central Kurdish ھەڵم (hellm, “vapor”).


քոյր

head

քոյր • (kʻoyr)

xcl-noun

քոյր • (kʻoyr)

kʻoyr (romanization)
քոյր (nominative singular)
քորք (nominative plural)
քեռ (genitive singular)
քերց (genitive plural)
քեռ (dative singular)
քերց (dative plural)
քոյր (accusative singular)
քորս (accusative plural)
քեռէ (ablative singular)
քերց (ablative plural)
քերբ (instrumental singular)
քերբք (instrumental plural)
քեռ (locative singular)
քորս (locative plural)
dative singular քուեր
քըւեր
քօր
քոր
քրոջ
քուրոջ
instrumental singular քուերբ
nominative plural քեռիք
քուերք
genitive-dative plural քըւերց
քուերց .

xcl-decl-noun

Post-classically these are also attested: genitive/dative singular քուեր (kʻuer), քըւեր (kʻəwer), քօր (kʻōr), քոր (kʻor), քրոջ (kʻroǰ), քուրոջ (kʻuroǰ), instrumental singular քուերբ (kʻuerb), nominative plural քեռիք (kʻeṙikʻ), քուերք (kʻuerkʻ), genitive-dative plural քըւերց (kʻəwercʻ), քուերց (kʻuercʻ).

desc

Armenian: քույր (kʻuyr), քիր (kʻir), քուր (kʻur) — dialectal, քոյր (kʻoyr) — traditional orthography

Inherited from Proto-Indo-European *swésōr.


խաչակիր

head

խաչակիր • (xačʻakir)

xcl-noun

խաչակիր • (xačʻakir)

xačʻakir (romanization)
խաչակիր (nominative singular)
խաչակիրք (nominative plural)
խաչակրի (genitive singular)
խաչակրաց (genitive plural)
խաչակրի (dative singular)
խաչակրաց (dative plural)
խաչակիր (accusative singular)
խաչակիրս (accusative plural)
խաչակրէ (ablative singular)
խաչակրաց (ablative plural)
խաչակրաւ (instrumental singular)
խաչակրի (locative singular)
խաչակիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

խաչակրաւք = խաչակրօք

Armenian: խաչակիր (xačʻakir)

(post-Classical, botany) cruciferous plant


բուրդ

head

բուրդ • (burd)

xcl-noun

բուրդ • (burd)

burd (romanization)
բուրդ (nominative singular)
բուրդք (nominative plural)
բրդոյ (genitive singular)
բրդոց (genitive plural)
բրդոյ (dative singular)
բրդոց (dative plural)
բուրդ (accusative singular)
բուրդս (accusative plural)
բրդոյ (ablative singular)
բրդոց (ablative plural)
բրդով (instrumental singular)
բրդովք (instrumental plural)
բուրդ (locative singular)
բուրդս (locative plural)

desctree

Armenian: բուրդ (burd)
→ Avar: буртина (burtina)
→ Northern Kurdish: pûrt

→ Arabic: بُرْد (burd)

→ Georgian: ბურდო (burdo), ბურდი (burdi)
→ Mingrelian: ბურდი (burdi)
→ Svan: ბურდა̈ლ (burdäl), ბირდუ̂ (birdû)

From the root *բուրդ- (*burd-, “to cut”) of բրդեմ (brdem, “to cut to pieces”), from Proto-Indo-European *bʰōrdʰ-; see the former for more. The word originally had a broader meaning “something cut out, extracted”. Compare the Georgian borrowing ბურდო (burdo, “chaff”), which preserves the o-stem of Armenian, as well as its older meaning. For the semantic development compare կտուրք (kturkʻ, “fleece”) from կտրեմ (ktrem, “to cut”).


ստին

stin (romanization)
ստին (nominative singular)
ստինք (nominative plural)
ստեան (genitive singular)
ստեանց (genitive plural)
ստեան (dative singular)
ստեանց (dative plural)
ստին (accusative singular)
ստինս (accusative plural)
ստեանէ (ablative singular)
ստեանց (ablative plural)
ստեամբ (instrumental singular)
ստեամբք (instrumental plural)
ստեան (locative singular)
ստինս (locative plural)

→ Armenian: ստին (stin), ստինք (stinkʻ)


թմբուկ

head

թմբուկ • (tʻmbuk)

xcl-noun

թմբուկ • (tʻmbuk)

tʻmbuk (romanization)
թմբուկ (nominative singular)
թմբուկք (nominative plural)
թմբկի (genitive singular)
թմբկաց (genitive plural)
թմբկի (dative singular)
թմբկաց (dative plural)
թմբուկ (accusative singular)
թմբուկս (accusative plural)
թմբկէ (ablative singular)
թմբկաց (ablative plural)
թմբկաւ (instrumental singular)
թմբկաւք = թմբկօք (tʻmbkawkʻ = tʻmbkōkʻ) (instrumental plural)
թմբկի (locative singular)
թմբուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

թմբկաւք = թմբկօք

→ Armenian: թմբուկ (tʻmbuk) (learned)

From earlier *թումբուկ (*tʻumbuk), from a Middle Iranian word of the shape *tumbūk. Compare Middle Persian [script needed] (twmbk' /tumbag/, “perhaps tambour”), Persian تنبک (tonbak, “tombak”).

cog

թմբուկ ականջաց ― tʻmbuk akanǰacʻ ― eardrum, tympanum


ոտն

otn (romanization)
ոտն (nominative singular uncountable)
ոտին (genitive singular uncountable)
ոտին (dative singular uncountable)
ոտն (accusative singular uncountable)
ոտանէ (ablative singular uncountable)
ոտամբ (instrumental singular uncountable)
ոտին (locative singular uncountable)
ոտք (nominative plural-only)
ոտից (genitive plural-only)
ոտից (dative plural-only)
ոտս (accusative plural-only)
ոտից (ablative plural-only)
ոտիւք (instrumental plural-only)
ոտս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-unc

The singular forms follow n-type declension.
The singular genitive can sometimes be <i class="Armn mention" lang="xcl">ոտան</i> (otan).

xcl-decl-noun-pl

The plural forms follow an i-type declension.
The plural genitive can sometimes be <i class="Armn mention" lang="xcl">ոտաց</i> (otacʻ).

desctree

Middle Armenian: ոտն (otn), ոտք (otkʻ), ոտ (ot)
Armenian: ոտք (otkʻ), ոտ (ot) — colloquial, dialectal

From Proto-Indo-European *pódm̥, accusative singular of *pṓds (“foot”). Compare especially Ancient Greek πόδα (póda), accusative singular of πούς (poús).

(figuratively) foot of the mountain; foot, inches; foot, measure in prosody


սերմն

sermn (romanization)
սերմն (nominative singular)
սերմունք (nominative plural)
սերմանք (nominative plural)
սերման (genitive singular)
սերմանց (genitive plural)
սերման (dative singular)
սերմանց (dative plural)
սերմն (accusative singular)
սերմունս (accusative plural)
սերմանս (accusative plural)
սերմանէ (ablative singular)
սերմանց (ablative plural)
սերմամբ (instrumental singular)
սերմամբք (instrumental plural)
սերման (locative singular)
սերմունս (locative plural)
սերմանս (locative plural)

xcl-decl-noun

սերմունք, սերմանք

սերմունս, սերմանս

սերմունս, սերմանս

Armenian: սերմ (serm)

From սերիմ (serim) + -մն (-mn), from Proto-Indo-European *ḱer- (“to grow, increase”).


թանչ

head

թանչ • (tʻančʻ)

xcl-noun

թանչ • (tʻančʻ)

tʻančʻ (romanization)
թանչ (nominative singular)
թանչք (nominative plural)
թանչի (genitive singular)
թանչից (genitive plural)
թանչի (dative singular)
թանչից (dative plural)
թանչ (accusative singular)
թանչս (accusative plural)
թանչէ (ablative singular)
թանչից (ablative plural)
թանչիւ (instrumental singular)
թանչիւք (instrumental plural)
թանչի (locative singular)
թանչս (locative plural)

Armenian: թանչ (tʻančʻ)

From Proto-Indo-European *teh₂- (“to melt; to flow, stream”), whence also թանամ (tʻanam, “to make wet”). The derivational type is obscure. Olsen tentatively suggests *teh₂y-ni-sḱi-, a secondary derivative of *teh₂y-ni-, whence թան (tʻan).

inh

Հարցէ զքեզ տէր կեղով եգիպտացոցն եւ թանչիւք եւ զայրացեալ քոսով, և մնով, զի մի կարասցես բժշկել։

Translation by New English Translation of the Septuagint
May the Lord strike you with an Egyptian festering sore in the seats and with severe itch and scratching so that you cannot be healed.

Harcʻē zkʻez tēr kełov egiptacʻocʻn ew tʻančʻiwkʻ ew zayracʻeal kʻosov, ew mnov, zi mi karascʻes bžškel.


գարշապար

head

գարշապար • (garšapar)

xcl-noun

գարշապար • (garšapar)

garšapar (romanization)
գարշապար (nominative singular)
գարշապարք (nominative plural)
գարշապարի (genitive singular)
գարշապարաց (genitive plural)
գարշապարի (dative singular)
գարշապարաց (dative plural)
գարշապար (accusative singular)
գարշապարս (accusative plural)
գարշապարէ (ablative singular)
գարշապարաց (ablative plural)
գարշապարաւ (instrumental singular)
գարշապարի (locative singular)
գարշապարս (locative plural)

xcl-decl-noun

գարշապարաւք = գարշապարօք

→ Armenian: գարշապար (garšapar)

The *պար (*par) part is from Parthian 𐫛𐫀𐫅 (pāδ, “foot”). For *գարշ- (*garš-) Perikhanian suggests derivation from Middle Iranian hypothetical *garš- (“hard touch, friction, rubbing; hardness, resistance”), which may be related to Sanskrit घर्ष (gharṣa, “rubbing”) and perhaps Old Armenian գարշ (garš). The compound can be interpreted as “the hard part of the foot” or “the part of the foot used for treading the earth”.


գործարան

gorcaran (romanization)
գործարան (nominative singular)
գործարանք (nominative plural)
գործարանի (genitive singular)
գործարանաց (genitive plural)
գործարանի (dative singular)
գործարանաց (dative plural)
գործարան (accusative singular)
գործարանս (accusative plural)
գործարանէ (ablative singular)
գործարանաց (ablative plural)
գործարանաւ (instrumental singular)
գործարանի (locative singular)
գործարանս (locative plural)

գործարանաւք = գործարանօք

Armenian: գործարան (gorcaran)


արտասուք

artasukʻ (romanization)
արտասուք (nominative plural-only)
արտասուաց (genitive plural-only)
արտասուաց (dative plural-only)
արտասուս (accusative plural-only)
արտասուաց (ablative plural-only)
արտասուս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

արտասուաւք = արտասուօք

desc

Armenian: արտասուք (artasukʻ), արցունք (arcʻunkʻ)

From Proto-Indo-European *draḱu-, plural of *draḱru- + -ք (-kʻ).

յարտասուս հարկանել, լուծանել

արտասուօք

ջերմ արտասուս իջուցանել, լալ ջերմ արտասուօք

ǰerm artasus iǰucʻanel, lal ǰerm artasuōkʻ

աչք յարտասուս

արտասուօքն ընթանալ, ոռոգել

արտասուք հոսէին յաչաց նորա

սրբել զարտասուս յաչաց


կնճիթ

head

կնճիթ • (knčitʻ)

xcl-noun

կնճիթ • (knčitʻ)

knčitʻ (romanization)
կնճիթ (nominative singular)
կնճիթք (nominative plural)
կնճթի (genitive singular)
կնճթաց (genitive plural)
կնճթի (dative singular)
կնճթաց (dative plural)
կնճիթ (accusative singular)
կնճիթս (accusative plural)
կնճթէ (ablative singular)
կնճթաց (ablative plural)
կնճթաւ (instrumental singular)
կնճթաւք = կնճթօք (knčtʻawkʻ = knčtʻōkʻ) (instrumental plural)
կնճթի (locative singular)
կնճիթս (locative plural)

xcl-decl-noun

կնճթաւք = կնճթօք

Armenian: կնճիթ (knčitʻ)

desc

Middle Armenian: կնճութ (knčutʻ), կնջուտ (knǰut)

unk

open


ծնօտ

head

ծնօտ • (cnōt)

xcl-noun

ծնօտ • (cnōt)

cnōt (romanization)
ծնօտ (nominative singular)
ծնօտք (nominative plural)
ծնօտի (genitive singular)
ծնօտից (genitive plural)
ծնօտի (dative singular)
ծնօտից (dative plural)
ծնօտ (accusative singular)
ծնօտս (accusative plural)
ծնօտէ (ablative singular)
ծնօտից (ablative plural)
ծնօտիւ (instrumental singular)
ծնօտիւք (instrumental plural)
ծնօտի (locative singular)
ծնօտս (locative plural)

Armenian: ծնոտ (cnot)

The original spelling is ծնաւտ (cnawt), from earlier *ծին-աւտ (*cin-awt), from Proto-Indo-European *ǵénu-.


ծին

cin (romanization)
ծին (nominative singular)
ծինք (nominative plural)
ծնի (genitive singular)
ծնից (genitive plural)
ծնի (dative singular)
ծնից (dative plural)
ծին (accusative singular)
ծինս (accusative plural)
ծնէ (ablative singular)
ծնից (ablative plural)
ծնիւ (instrumental singular)
ծնիւք (instrumental plural)
ծնի (locative singular)
ծինս (locative plural)

Armenian: ծին (cin)

Inherited from Proto-Indo-European *ǵénh₁os. Doublet of -զան (-zan).


պորտ

port (romanization)
պորտ (nominative singular)
պորտք (nominative plural)
պորտոյ (genitive singular)
պորտոց (genitive plural)
պորտոյ (dative singular)
պորտոց (dative plural)
պորտ (accusative singular)
պորտս (accusative plural)
պորտոյ (ablative singular)
պորտոց (ablative plural)
պորտով (instrumental singular)
պորտովք (instrumental plural)
պորտ (locative singular)
պորտս (locative plural)
պորտ (nominative singular)
պորտք (nominative plural)
պորտի (genitive singular)
պորտից (genitive plural)
պորտի (dative singular)
պորտից (dative plural)
պորտ (accusative singular)
պորտս (accusative plural)
պորտէ (ablative singular)
պորտից (ablative plural)
պորտիւ (instrumental singular)
պորտիւք (instrumental plural)
պորտի (locative singular)
պորտս (locative plural)

Armenian: պորտ (port)

The origin is uncertain. Has been compared to Proto-Slavic *bedro (“thigh”) and derived from Proto-Indo-European *bod-ro-, from *bed- (“to swell (?)”), but the meanings do not match.
Probably connected with Aramaic פרת (prt), פרתא (prtʾ, “navel”), which is possibly from the root פ־ר־ת (p-r-t, “to pierce; to split”).

պորտ ի վեր, պորտ յորսայս


նեարդ

neard (romanization)
նեարդ (nominative singular)
նեարդք (nominative plural)
ներդի (genitive singular)
ներդից (genitive plural)
ներդի (dative singular)
ներդից (dative plural)
նեարդ (accusative singular)
նեարդս (accusative plural)
ներդէ (ablative singular)
ներդից (ablative plural)
ներդիւ (instrumental singular)
ներդիւք (instrumental plural)
ներդի (locative singular)
նեարդս (locative plural)
նեարդ (nominative singular)
նեարդք (nominative plural)
նեարդի (genitive singular)
նեարդից (genitive plural)
նեարդի (dative singular)
նեարդից (dative plural)
նեարդ (accusative singular)
նեարդս (accusative plural)
նեարդէ (ablative singular)
նեարդից (ablative plural)
նեարդիւ (instrumental singular)
նեարդիւք (instrumental plural)
նեարդի (locative singular)
նեարդս (locative plural)
նեարդ (nominative singular)
նեարդք (nominative plural)
նարդի (genitive singular)
նարդից (genitive plural)
նարդի (dative singular)
նարդից (dative plural)
նեարդ (accusative singular)
նեարդս (accusative plural)
նարդէ (ablative singular)
նարդից (ablative plural)
նարդիւ (instrumental singular)
նարդիւք (instrumental plural)
նարդի (locative singular)
նեարդս (locative plural)

Armenian: նյարդ (nyard)

From Proto-Indo-European *sneh₁wr-t-, from *snéh₁wr̥.


ջիլ

ǰil (romanization)
ջիլ (nominative singular)
ջիլք (nominative plural)
ջլի (genitive singular)
ջլաց (genitive plural)
ջլի (dative singular)
ջլաց (dative plural)
ջիլ (accusative singular)
ջիլս (accusative plural)
ջլէ (ablative singular)
ջլաց (ablative plural)
ջլաւ (instrumental singular)
ջլաւք = ջլօք (ǰlawkʻ = ǰlōkʻ) (instrumental plural)
ջլի (locative singular)
ջիլս (locative plural)
ջիլ (nominative singular)
ջիլք (nominative plural)
ջլի (genitive singular)
ջլից (genitive plural)
ջլի (dative singular)
ջլից (dative plural)
ջիլ (accusative singular)
ջիլս (accusative plural)
ջլէ (ablative singular)
ջլից (ablative plural)
ջլիւ (instrumental singular)
ջլիւք (instrumental plural)
ջլի (locative singular)
ջիլս (locative plural)

xcl-decl-noun

ջլաւք = ջլօք

Armenian: ջիլ (ǰil), ջիղ (ǰiġ)

From Proto-Indo-European *gʷʰiHslo-, from *gʷeyH- (“sinew”). Cognates include Latin filum (“thread”), Lithuanian gýsla, Proto-Slavic *žila.

Կանգնեաց զտտուն իւր իբրեւ զնոճի, եւ ջիլք իւր զմիմեամբք պատեալ։

Translation by Claude E. Cox
It stood up its tail like a cypress, and its sinews have been interwoven.

Kangneacʻ zttun iwr ibrew znoči, ew ǰilkʻ iwr zmimeambkʻ pateal.

(anatomy) nerve, sinew (the ancients confused the two tissues)


լեարդ

leard (romanization)
լեարդ (nominative singular)
լեարդք (nominative plural)
լերդի (genitive singular)
լերդից (genitive plural)
լերդի (dative singular)
լերդից (dative plural)
լեարդ (accusative singular)
լեարդս (accusative plural)
լերդէ (ablative singular)
լերդից (ablative plural)
լերդիւ (instrumental singular)
լերդիւք (instrumental plural)
լերդի (locative singular)
լեարդս (locative plural)
լեարդ (nominative singular)
լեարդք (nominative plural)
լերդոյ (genitive singular)
լերդոց (genitive plural)
լերդոյ (dative singular)
լերդոց (dative plural)
լեարդ (accusative singular)
լեարդս (accusative plural)
լերդոյ (ablative singular)
լերդոց (ablative plural)
լերդով (instrumental singular)
լերդովք (instrumental plural)
լեարդ (locative singular)
լեարդս (locative plural)

Middle Armenian: լերդ (lerd)

Armenian: լերդ (lerd)

→ Armenian: լյարդ (lyard) (learned)

From Proto-Indo-European *Hyekwr̥(-t) (“liver”). The initial լ- (l-) is problematic. Perhaps, it arose due to contamination with the source of Proto-Germanic *librō (“liver”) or Hittite [script needed] (lišši-, “liver”).


կաշի

head

կաշի • (kaši)

xcl-noun

կաշի • (kaši)

kaši (romanization)
կաշի (nominative singular)
կաշիք (nominative plural)
կաշւոյ (genitive singular)
կաշեաց (genitive plural)
կաշւոյ (dative singular)
կաշեաց (dative plural)
կաշի (accusative singular)
կաշիս (accusative plural)
կաշւոյ (ablative singular)
կաշեաց (ablative plural)
կաշեաւ (instrumental singular)
կաշեաւք = կաշեօք (kašeawkʻ = kašeōkʻ) (instrumental plural)
կաշի (locative singular)
կաշիս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաշեաւք = կաշեօք

Armenian: կաշի (kaši)

According to Ačaṙyan and J̌ahukyan, perhaps a Semitic borrowing. Compare Akkadian 𒋢 (/kūšu/, “skin”), which goes back to Sumerian 𒋢 (kuš, “skin”). This is also a widely-used determinative used throughout cuneiform script languages, and therefore widely-disseminated throughout the ancient world. Ačaṙyan adduces also Arabic قشعه (qašʕa, “dry skin”), قشاعه (qašāʕa, “a piece of dried up leather”) and some other derivatives of the root قش (qašš, “to become dry, to dry up”), but according to J̌ahukyan these are not related to the Akkadian word.
Martirosyan connects with Hittite 𒋢𒆳𒊭 (^(KUŠ)kur-ša /kurša-, kurši-/, “skin, hide, fleece; skinbag, sheepskin as a divinized fetish or talisman”). This is not scarcely attested as it plays a prominent part in the state cult, having connections to more well-known Western motifs like the Golden Fleece and the Cornucopia. This term is an ancient wanderword with uncertain etymology, having Semitic forms and connections as well, potentially stemming from *kariś- (“stomach, stomach-pouch, paunch, omentum or intestine bag”), which also extends from the natural use of an animal's stomach as a sack container. Note also the initial "^(KUŠ)" is the Sumerian determinative mentioned above, denoting something made of skin, hide, or leather.
Note also Svan კე̄შ (ḳēš, “sheepskin”); Chechen къерс-иг (qʼers-ig, “coarse, hardened leather”), кӏерс-иг (kʼers-ig), Ingush къерс-иг (qʼers-ig); Central Kurdish کاش (kaş), کاژ (kaj, “slough (of snake); skin on liquid; peel”), کاژی (kajî, “slough (of snake); membrane”).


արիւն

ariwn (romanization)
արիւն (nominative singular)
արիւնք (nominative plural)
արեան (genitive singular)
արեանց (genitive plural)
արեան (dative singular)
արեանց (dative plural)
արիւն (accusative singular)
արիւնս (accusative plural)
արենէ (ablative singular)
արեանց (ablative plural)
արեամբ (instrumental singular)
արեամբք (instrumental plural)
արեան (locative singular)
արիւնս (locative plural)

Armenian: արյուն (aryun)

From *ար- (*ar-), from *եհար- (*ehar-), from Proto-Indo-European *h₁ésh₂r̥ (“blood”), + -իւն (-iwn).


փայծաղն

head

փայծաղն • (pʻaycałn)

xcl-noun

փայծաղն • (pʻaycałn)

pʻaycałn (romanization)
փայծաղն (nominative singular)
փայծաղունք (nominative plural)
փայծաղան (genitive singular)
փայծաղանց (genitive plural)
փայծաղան (dative singular)
փայծաղանց (dative plural)
փայծաղն (accusative singular)
փայծաղունս (accusative plural)
փայծաղանէ (ablative singular)
փայծաղանց (ablative plural)
փայծաղամբ (instrumental singular)
փայծաղամբք (instrumental plural)
փայծաղան (locative singular)
փայծաղունս (locative plural)

desctree

Armenian: փայծաղ (pʻaycaġ)
→ Cappadocian Greek: πεϊσάχι (peïsáchi)
→? Armenian: սիպեխ (sipex)
→ Georgian: ფიწიღი (pic̣iɣi), ფიწეღი (pic̣eɣi) — Tbilisi, ფაწიღი (pac̣iɣi) — Kiziqi, ფიციხი (picixi) — Imereti

→ Old Georgian: ფაწალი (pac̣ali), ფაწალა (pac̣ala)
Georgian: ფაწალა (pac̣ala)

desc

→ Laz: ფანწალა (panǯala), ფაწალა (paǯala), ფალანწა (palanǯa)

Cognate with Ancient Greek σπλήν (splḗn), Latin liēn, Sanskrit प्लिहन् (plihan), Avestan 𐬯𐬞𐬆𐬭𐬆𐬰𐬀𐬥 (spər^əzan), Lithuanian blužnìs, Old Church Slavonic слѣзена (slězena) (Russian селезёнка (selezjónka)). Despite formal problems, which are usually explained through tabooistic sound replacements, all these forms obviously point to a Proto-Indo-European term.


թամբ

head

թամբ • (tʻamb)

xcl-noun

թամբ • (tʻamb)

tʻamb (romanization)
թամբ (nominative singular)
թամբք (nominative plural)
թամբի (genitive singular)
թամբաց (genitive plural)
թամբի (dative singular)
թամբաց (dative plural)
թամբ (accusative singular)
թամբս (accusative plural)
թամբէ (ablative singular)
թամբաց (ablative plural)
թամբաւ (instrumental singular)
թամբաւք = թամբօք (tʻambawkʻ = tʻambōkʻ) (instrumental plural)
թամբի (locative singular)
թամբս (locative plural)

xcl-decl-noun

թամբաւք = թամբօք

desc

Middle Armenian: թամբ (tʻamb), թամպ (tʻamp), թամք (tʻamkʻ)

Armenian: թամբ (tʻamb), թամք (tʻamkʻ), թափ (tʻapʻ)

→ Georgian: თაფი (tapi)

Since Lidén usually considered inherited from Proto-Indo-European *tm̥peh₂, from the root *temp- (“to extend, stretch, span”), and cognate with Lithuanian ti̇̀mpa (“sinew”), Old Norse þǫmb (“paunch; bowstring”), but Ačaṙean rejects this and leaves the origin open.
For the sense development compare բարձ (barj).

unk

open


պատեան

patean (romanization)
պատեան (nominative singular)
պատեանք (nominative plural)
պատենի (genitive singular)
պատենից (genitive plural)
պատենի (dative singular)
պատենից (dative plural)
պատեան (accusative singular)
պատեանս (accusative plural)
պատենէ (ablative singular)
պատենից (ablative plural)
պատենիւ (instrumental singular)
պատենիւք (instrumental plural)
պատենի (locative singular)
պատեանս (locative plural)

Armenian: պատյան (patyan)

From the root պատ- (pat-, “the four sides, the surrounding, circle”) + -եան (-ean).

suffix

(botany) hull, pod, cod, husk; rind, peel, bark


ծամ

cam (romanization)
ծամ (nominative singular)
ծամք (nominative plural)
ծամոյ (genitive singular)
ծամոց (genitive plural)
ծամոյ (dative singular)
ծամոց (dative plural)
ծամ (accusative singular)
ծամս (accusative plural)
ծամոյ (ablative singular)
ծամոց (ablative plural)
ծամով (instrumental singular)
ծամովք (instrumental plural)
ծամ (locative singular)
ծամս (locative plural)
ծամ (nominative singular)
ծամք (nominative plural)
ծամի (genitive singular)
ծամաց (genitive plural)
ծամի (dative singular)
ծամաց (dative plural)
ծամ (accusative singular)
ծամս (accusative plural)
ծամէ (ablative singular)
ծամաց (ablative plural)
ծամաւ (instrumental singular)
ծամաւք = ծամօք (camawkʻ = camōkʻ) (instrumental plural)
ծամի (locative singular)
ծամս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծամաւք = ծամօք

desctree

> Armenian: ծամ (cam) (inherited)
→ Cappadocian Greek: τσιάμες (tsiámes)

A Georgian-Zan borrowing: compare Old Georgian სა-წმ-ის-ი (sa-c̣m-is-i), earlier *სა-წამ-ის-ი (*sa-c̣am-is-i, “fleece, wool”), ultimately from Proto-Kartvelian *c̣₁am-. The similarity with Old Georgian წამი (c̣ami, “eyelash”), whose basic meaning is "moment, instant", is accidental.

Լո՛ւր ընդ նմա և ի Պաւղոսէ երանելւոյ, որ բազում օրէնս դնէ նոցա վասն հանդերձից և ոսկեացն զարդուց, և ծամոցն հիւսից, և վասն գրգութեան և փափկութեան, և վասն այլոց ևս ինչ այսպիսեաց․ զի յաճախագոյնս ևս սաստէ կանանց ազգի։

5th century, John Chrysostom, Commentary on Matthew

Lúr ənd nma ew i Pawłosē eranelwoy, or bazum ōrēns dnē nocʻa vasn handerjicʻ ew oskeacʻn zarducʻ, ew camocʻn hiwsicʻ, ew vasn grgutʻean ew pʻapʻkutʻean, ew vasn aylocʻ ews inčʻ ayspiseacʻ; zi yačaxagoyns ews sastē kanancʻ azgi.


կզակ

kzak (romanization)
կզակ (nominative singular)
կզակք (nominative plural)
կզակի (genitive singular)
կզակաց (genitive plural)
կզակի (dative singular)
կզակաց (dative plural)
կզակ (accusative singular)
կզակս (accusative plural)
կզակէ (ablative singular)
կզակաց (ablative plural)
կզակաւ (instrumental singular)
կզակաւք = կզակօք (kzakawkʻ = kzakōkʻ) (instrumental plural)
կզակի (locative singular)
կզակս (locative plural)

xcl-decl-noun

կզակաւք = կզակօք

desctree

Armenian: կզակ (kzak), կզակ (kzak) — New Julfa, Tbilisi, Vozm, գզագ (gzag) — Hamshen, Nor Nakhichevan, Sivas, գզագ (gzag), գզայ (gzay) — Aslanbeg, գձագ (gjag) — Tekirdağ
→ Turkish: gec'ak — Hemşin

An Iranian borrowing: compare Sogdian [script needed] (kwcʾk, “mouth; beak”), [script needed] (kwcʾ, “mouth”). Probably related to Old Armenian կոզ-պատ (koz-pat, “woman's veil”).

cog

Եթէ կապիցե՞ս անուր ի քիթս նորա․ անցուցանիցե՞ս դանդանաւանդ ընդ կզակս [translating χεῖλος (kheîlos)] նորա։
Etʻē kapicʻes anur i kʻitʻs nora; ancʻucʻanicʻes dandanawand ənd kzaks [translating χεῖλος (kheîlos)] nora.


լինդ

lind (romanization)
լինդ (nominative singular)
լինդք (nominative plural)
լնդի (genitive singular)
լնդաց (genitive plural)
լնդի (dative singular)
լնդաց (dative plural)
լինդ (accusative singular)
լինդս (accusative plural)
լնդէ (ablative singular)
լնդաց (ablative plural)
լնդաւ (instrumental singular)
լնդաւք = լնդօք (lndawkʻ = lndōkʻ) (instrumental plural)
լնդի (locative singular)
լինդս (locative plural)

xcl-decl-noun

լնդաւք = լնդօք

Armenian: լինդ (lind)

From Proto-Indo-European *lendʰ-, with a semantic shift "fleshy part" → "gum". Cognate with Latin lumbus, German Lende, Russian лядвея (ljadveja).

ցաւել լնդաց


ունկն

head

ունկն • (unkn)

xcl-noun

ունկն • (unkn)

unkn (romanization)
ունկն (nominative singular uncountable)
ունկան (genitive singular uncountable)
ունկան (dative singular uncountable)
ունկն (accusative singular uncountable)
ունկանէ (ablative singular uncountable)
ունկնէ (ablative singular uncountable)
ունկամբ (instrumental singular uncountable)
ունկան (locative singular uncountable)

xcl-decl-noun-unc

ունկանէ, ունկնէ

Armenian: ունկ (unk)

From *ուն- (*un-), from Proto-Indo-European *h₂ows-, + -կն (-kn). This was added perhaps under the influence of ակն (akn, “eye”)). The sense of “handle” was formed by association.

ունկն դնել, մատուցանել

to give one's ear to, to lend an ear to, to listen, to hearken, to be attentive

խօսել յունկանէ

ունկն արկանել

չդնել յունկան ― čʻdnel yunkan ― to disobey

զոր լուայք յունկանէ

եհաս յունկն նորա

ո՛ւնկն դիք

ունկն եւ բունկն


ամորձիք

amorjikʻ (romanization)
ամորձիք (nominative plural-only)
ամորձեաց (genitive plural-only)
ամորձեաց (dative plural-only)
ամորձիս (accusative plural-only)
ամորձեաց (ablative plural-only)
ամորձիս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-pl

ամորձեաւք = ամորձեօք

desc

Armenian: ամորձի (amorji), ամորձիք (amorjikʻ)

պարկ ամորձեաց

ամորձիք շան ― amorjikʻ šan ― orchis, satyrion


ոսկր

oskr (romanization)
ոսկր (nominative singular)
ոսկերք (nominative plural)
ոսկեր (genitive singular)
ոսկերաց (genitive plural)
ոսկեր (dative singular)
ոսկերաց (dative plural)
ոսկր (accusative singular)
ոսկերս (accusative plural)
ոսկերէ (ablative singular)
ոսկերաց (ablative plural)
ոսկերբ (instrumental singular)
ոսկեր (locative singular)
ոսկերս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոսկերաւք = ոսկերօք

Armenian: ոսկոր (oskor), ոսկր (oskr)

From Proto-Indo-European *Host-wer-, from *h₃ésth₁.

տարաբուն ոսկր

ոսկր արմատոյ լեզուի ― oskr armatoy lezui ― hyoides

անանուն ոսկր ― ananun oskr ― ossa innominata

ոսկր ցայլից ― oskr cʻaylicʻ ― os pectinis or pubis

ոսկր սրբանի ― oskr srbani ― os sacrum

ոսկր կիտի

ոսկր փղաց

գերեզման ոսկերաց ― gerezman oskeracʻ ― charnel-house

փոխարկութիւն յոսկր

հաստատիչ խախտեալ ոսկերաց ― hastatičʻ xaxteal oskeracʻ ― bonesetter

կցել զոսկրն բեկեալ ― kcʻel zoskrn bekeal ― to boneset

փոխարկել յոսկր

հանել զոսկերս

դողացուցանել զոսկերս


վէգ

vēg (romanization)
վէգ (nominative singular)
վէգք (nominative plural)
վիգի (genitive singular)
վիգաց (genitive plural)
վիգի (dative singular)
վիգաց (dative plural)
վէգ (accusative singular)
վէգս (accusative plural)
վիգէ (ablative singular)
վիգաց (ablative plural)
վիգաւ (instrumental singular)
վիգաւք = վիգօք (vigawkʻ = vigōkʻ) (instrumental plural)
վիգի (locative singular)
վէգս (locative plural)

վիգաւք = վիգօք

desctree

Armenian: վեգ (veg)
→ Cappadocian Greek: βέκας (vékas)

→ Georgian: ვეგი (vegi)

From Middle Iranian *vēg. Compare Avestan 𐬬𐬀𐬉𐬖𐬀 (vaēγa, “stroke, blow”), Persian ویغ (vêğ, “scream, shouting, noise”), Sanskrit वेग (vega, “violent agitation, shock, jerk”). The sense "knucklebone (also used like dice in a game)" perhaps developed from an earlier meaning of "projectile"; compare also Georgian კამათელი (ḳamateli, “die, dice”) beside კამათი (ḳamati, “argument, dispute”).


բարձ

barj (romanization)
բարձ (nominative singular)
բարձք (nominative plural)
բարձի (genitive singular)
բարձից (genitive plural)
բարձի (dative singular)
բարձից (dative plural)
բարձ (accusative singular)
բարձս (accusative plural)
բարձէ (ablative singular)
բարձից (ablative plural)
բարձիւ (instrumental singular)
բարձիւք (instrumental plural)
բարձի (locative singular)
բարձս (locative plural)

Armenian: բարձ (barj)

→ Chechen: барч (barč)

→ Georgian: ბარძაყი (barʒaq̇i)

From Iranian *barz-, from Proto-Iranian *barjíš (“pillow”), from Proto-Indo-Iranian *bʰarȷ́ʰíš. The later senses developed from the original meaning of "pillow".


կար

kar (romanization)
կար (nominative singular)
կարք (nominative plural)
կարոյ (genitive singular)
կարոց (genitive plural)
կարոյ (dative singular)
կարոց (dative plural)
կար (accusative singular)
կարս (accusative plural)
կարոյ (ablative singular)
կարոց (ablative plural)
կարով (instrumental singular)
կարովք (instrumental plural)
կար (locative singular)
կարս (locative plural)

xcl-decl-noun

i-type plural instrumental կարիւք (kariwkʻ) and u-type plural genitive կարուց (karucʻ) are also attested

Armenian: կար (kar)


կիր

kir (romanization)
կիր (nominative singular)
կիրք (nominative plural)
կրոյ (genitive singular)
կրոց (genitive plural)
կրոյ (dative singular)
կրոց (dative plural)
կիր (accusative singular)
կիրս (accusative plural)
կրոյ (ablative singular)
կրոց (ablative plural)
կրով (instrumental singular)
կրովք (instrumental plural)
կիր (locative singular)
կիրս (locative plural)

Armenian: կիր (kir)
→ Zazaki: kirey

→ Old Georgian: კირი (ḳiri) (see there for further descendants)

From Akkadian 𒌋𒀜 (kīru), from Sumerian 𒌋𒀜 (gir, “oven, kiln”).

(figuratively, pathology) a kind of white blister, morphew (a malignant itch)


ողն

ołn (romanization)
ողն (nominative singular)
ողունք (nominative plural)
ողին (genitive singular)
ողանց (genitive plural)
ողին (dative singular)
ողանց (dative plural)
ողն (accusative singular)
ողունս (accusative plural)
յողանէ (ablative singular)
ողանց (ablative plural)
ողամբ (instrumental singular)
ողամբք (instrumental plural)
ողին (locative singular)
ողունս (locative plural)

genitive <i class="Armn mention" lang="xcl">ողան</i> (ołan) is attested in post-classical times

Armenian: ող (oġ)

From Proto-Indo-European *olen-, from *Heh₃l-.

բեկանել զողն

ողն անկանել

to lie down, to lay oneself down, to stretch one's limbs; (figuratively) to neglect, not to care for

յողն երթալ

to stretch oneself; to stretch out one's arms (in yawning or awaking)

յողն կալ

to stand erect, to draw oneself up; (figuratively) to grow proud; to become rebellious

խստացուցանել զողն

to stiffen one's neck, to be proud, stubborn, contumacious

ողն առնուլ

to lean against; (figuratively) to find support

ողն առնուլ ի վշտաց

to breathe from one's troubles, to repose from care or affliction

ողն բեկանիլ

to sprain or break one's back or neck; (figuratively) to end in smoke; to become discouraged, disheartened, desponding, to droop


տիկին

tikin (romanization)
տիկին (nominative singular)
տիկնայք (nominative plural)
տիկնոջ (genitive singular)
տիկնայց (genitive plural)
տիկնաց (genitive plural)
տիկնանց (genitive plural)
տիկնոջ (dative singular)
տիկնայց (dative plural)
տիկնաց (dative plural)
տիկնաց (dative plural)
տիկին (accusative singular)
տիկնայս (accusative plural)
տիկնոջէ (ablative singular)
տիկնայց (ablative plural)
տիկնաց (ablative plural)
տիկնաց (ablative plural)
տիկնամբ (instrumental singular)
տիկնաւ (instrumental singular)
տիկնամբք (instrumental plural)
տիկնոջ (locative singular)
տիկնայս (locative plural)

տիկնայց, տիկնաց, տիկնանց

տիկնայց, տիկնաց, տիկնաց

տիկնայց, տիկնաց, տիկնաց

տիկնամբ, տիկնաւ

desctree

Armenian: տիկին (tikin)
→ Georgian: ტიკინი (ṭiḳini)

From *տի- (*ti-, “of the house”) + կին (kin, “woman”). The first component is also found in տէր (tēr) and տի-եզերք (ti-ezerkʻ) and is inherited from Proto-Indo-European *déms, the genitive of *dṓm (“house”).

compound

տիկնանց տիկին

տիկին երկնից

տիկին վանաց ― tikin vanacʻ ― superioress, abbess


ողնաշար

head

ողնաշար • (ołnašar)

xcl-noun

ողնաշար • (ołnašar)

ołnašar (romanization)
ողնաշար (nominative singular)
ողնաշարք (nominative plural)
ողնաշարի (genitive singular)
ողնաշարից (genitive plural)
ողնաշարի (dative singular)
ողնաշարից (dative plural)
ողնաշար (accusative singular)
ողնաշարս (accusative plural)
ողնաշարէ (ablative singular)
ողնաշարից (ablative plural)
ողնաշարիւ (instrumental singular)
ողնաշարիւք (instrumental plural)
ողնաշարի (locative singular)
ողնաշարս (locative plural)

xcl-decl-noun

the oblique cases apart from singular genitive are post-classical

Armenian: ողնաշար (oġnašar)

ողնաշար տանց

(anatomy) spine, backbone, vertebral column, spinal column


մուկն

head

մուկն • (mukn)

xcl-noun

մուկն • (mukn)

mukn (romanization)
մուկն (nominative singular)
մկունք (nominative plural)
մկան (genitive singular)
մկանց (genitive plural)
մկան (dative singular)
մկանց (dative plural)
մուկն (accusative singular)
մկունս (accusative plural)
մկանէ (ablative singular)
մկանց (ablative plural)
մկամբ (instrumental singular)
մկամբք (instrumental plural)
մկան (locative singular)
մկունս (locative plural)

Of the same origin as the above word. The sense development “mouse” > “muscle” happened already in Proto-Indo-European: compare Ancient Greek μῦς (mûs, “mouse; muscle”), Latin mūsculus (“muscle”), from mūs (“mouse”), Russian мышца (myšca), from мышь (myšʹ). The word մկան (mkan, “back”) has the same origin.


բողբոջ

head

բողբոջ • (bołboǰ)

xcl-noun

բողբոջ • (bołboǰ)

bołboǰ (romanization)
բողբոջ (nominative singular)
բողբոջք (nominative plural)
բողբոջոյ (genitive singular)
բողբոջոց (genitive plural)
բողբոջոյ (dative singular)
բողբոջոց (dative plural)
բողբոջ (accusative singular)
բողբոջս (accusative plural)
բողբոջոյ (ablative singular)
բողբոջոց (ablative plural)
բողբոջով (instrumental singular)
բողբոջովք (instrumental plural)
բողբոջ (locative singular)
բողբոջս (locative plural)
բողբոջ (nominative singular)
բողբոջք (nominative plural)
բողբոջի (genitive singular)
բողբոջից (genitive plural)
բողբոջի (dative singular)
բողբոջից (dative plural)
բողբոջ (accusative singular)
բողբոջս (accusative plural)
բողբոջէ (ablative singular)
բողբոջից (ablative plural)
բողբոջիւ (instrumental singular)
բողբոջիւք (instrumental plural)
բողբոջի (locative singular)
բողբոջս (locative plural)
բողբոջ (nominative singular)
բողբոջք (nominative plural)
բողբոջի (genitive singular)
բողբոջաց (genitive plural)
բողբոջի (dative singular)
բողբոջաց (dative plural)
բողբոջ (accusative singular)
բողբոջս (accusative plural)
բողբոջէ (ablative singular)
բողբոջաց (ablative plural)
բողբոջաւ (instrumental singular)
բողբոջի (locative singular)
բողբոջս (locative plural)

xcl-decl-noun

բողբոջաւք = բողբոջօք

Armenian: բողբոջ (boġboǰ)

desc

Middle Armenian: բողբուճ (boġbuč), բողբոճ (boġboč)

From *բող-բողջ (*boł-bołǰ), reduplication of *բողջ- (*bołǰ-), from Proto-Indo-European *bʰol-yo-, from *bʰleh₃-.


գէս

gēs (romanization)
գէս (nominative singular)
գէսք (nominative plural)
գիսոյ (genitive singular)
գիսոց (genitive plural)
գիսոյ (dative singular)
գիսոց (dative plural)
գէս (accusative singular)
գէսս (accusative plural)
գիսոյ (ablative singular)
գիսոց (ablative plural)
գիսով (instrumental singular)
գիսովք (instrumental plural)
գէս (locative singular)
գէսս (locative plural)
գէս (nominative singular)
գէսք (nominative plural)
գիսի (genitive singular)
գիսաց (genitive plural)
գիսի (dative singular)
գիսաց (dative plural)
գէս (accusative singular)
գէսս (accusative plural)
գիսէ (ablative singular)
գիսաց (ablative plural)
գիսաւ (instrumental singular)
գիսաւք = գիսօք (gisawkʻ = gisōkʻ) (instrumental plural)
գիսի (locative singular)
գէսս (locative plural)
գէս (nominative singular)
գէսք (nominative plural)
գիսու (genitive singular)
գիսուց (genitive plural)
գիսու (dative singular)
գիսուց (dative plural)
գէս (accusative singular)
գէսս (accusative plural)
գիսէ (ablative singular)
գիսուց (ablative plural)
գիսու (instrumental singular)
գիսուք (instrumental plural)
գիսու (locative singular)
գէսս (locative plural)

xcl-decl-noun

գիսաւք = գիսօք

Armenian: գես (ges)

From Middle Persian gys (gēs, “curl, locks”). Compare Persian گیس (gis), گیسو (gisu, “ringlet of hair, forelock, sidelock, curl”), Ossetian хъис (qis, “bristle”), Avestan 𐬔𐬀𐬉𐬯𐬎- (gaēsu-, “curls”).


ձեռն

head

ձեռն • (jeṙn)

xcl-noun

ձեռն • (jeṙn)

jeṙn (romanization)
ձեռն (nominative singular uncountable)
ձեռին (genitive singular uncountable)
ձեռին (dative singular uncountable)
ձեռն (accusative singular uncountable)
ձեռանէ (ablative singular uncountable)
ձեռամբ (instrumental singular uncountable)
ձեռին (locative singular uncountable)
ձեռք (nominative plural-only)
ձեռաց (genitive plural-only)
ձեռաց (dative plural-only)
ձեռս (accusative plural-only)
ձեռաց (ablative plural-only)
ձեռաւք = ձեռօք (jeṙawkʻ = jeṙōkʻ) (instrumental plural-only)
ձեռս (locative plural-only)

xcl-decl-noun-unc

The singular forms follow n-type declension.

xcl-decl-noun-pl

ձեռաւք = ձեռօք

The plural forms follow an i-a-type declension, but an n-type plural instrumental ձեռամբք (jeṙambkʻ) is once attested. An o-type plural instrumental ձեռովք (jeṙovkʻ) is also attested.

→ Arabic: زرنوك (zarnūk)

Armenian: ձեռք (jeṙkʻ), ձեռ (jeṙ)

From Proto-Indo-European *ǵʰésr-m̥, accusative of *ǵʰésr- (“hand”). The plural ձեռք (jeṙkʻ) is from Proto-Indo-European *ǵʰesr-es. The old instrumental *ձերբ (*jerb), found only in compounds, continues Proto-Indo-European *ǵʰesr̥-bʰi (see -բ (-b)).

ի ձեռն, ընդ ձեռն

by, by means of, through the medium or channel of

զձեռամբ

as much as one can, according to one's power

ի ձեռանէ

պաշտօնեայ ի ձեռանէ

առ ձեռն

ready at hand, under one's hand, near, at hand

առ ձեռն բառարան

ձեռն ի ձեռանէ, ընդ ձեռն, ձեռն ի ձեռն ― jeṙn i jeṙanē, ənd jeṙn, jeṙn i jeṙn ― from hand to hand, from one to another, from me to you, from you to him, etc.

որ ընդ ձեռամբ է

հզօր ձեռամբ

ձեռն օտար

յերկոցունց ձեռաց աջողակ

ambidexter, right- and left-handed person

ձեռն հաւանութեան

ձեռս ի կապ

with one's hand tied; with folded arms; (figuratively) idle

ձեռս յետս կապեալ

ձեռք փապարեալք յաշխատութէնէ

մահահամբոյր ձեռամբ

ձեռն Տեառն

ըստ ձեռին բաւականի, ըստ կարի ձեռաց իւրոց

according to one's strength, power or means

əst jeṙin bawakani, əst kari jeṙacʻ iwrocʻ

ամբարձ զձեռն իւր ի տիրապետել

he formed the project of seizing the chief authority

ձեռօք իւրեանց հայթայթէին զպէտսն

ի ձեռանէ նորա վարէ իշխանութիւն

ի ձեռս քո է

չէր ձեռն նորա բաւական

ահա ձեռն իմ ընդ քեզ

յամենայն տեղիս ուր միանգամայն հասանէր ձեռն իւր

yamenayn tełis ur miangamayn hasanēr jeṙn iwr

եղեւ ձեռն տեառն ի վերայ իմ

ձեռն տալ իրերաց

ձեռն տալ ի

ձեռն տալ անմեղութեան

ձեռն տալ

to lend a hand to, to stretch out a helping hand, to aid, to succour, to assist, to help

ձեռն արկանել

to lay hands on, to seize, to take possession of

ձեռն արկանել, ձեռն ի գործ արկանել/առնել

to lay one's hand on, to put one's hand to, to set about, to undertake, to take in hand, to begin, to attempt, to try

ի ձեռն տալ

to hand over, to deliver over, to give up

ձեռս բառնալ

ձեռս ամբառնալ

դնել զանձն ի ձեռին իւրում

ձեռն անձին հարկանել

to boast, to brag, to vaunt, to plume or pique oneself, to be proud of, to take to oneself the credit of, to avail oneself of, to deem it an honour

ձեռն յանձին հարկանել

to oblige oneself to, ("on my head be it")

ձեռն դնել

to lay hands on, to ordain, to consecrate; to put one's signature to, to sign

ձեռն տալ աղջկան

ընդ ձեռամբ/զձեռամբ լինել

to be in the hands of, under the power, in subjection to

ունել ընդ ձեռամբ

ընդ ձեռամբ առնել, նուաճել, արկանել ընդ ձեռամբ

to bring under one's power, to subdue, to subjugate

ənd jeṙamb aṙnel, nuačel, arkanel ənd jeṙamb

կալ ընդ ձեռամբ ուրուք

to put oneself under the protection of; to submit, to yield; to be submissive

ընդ ձեռամբ անկանիլ, գալ ի ձեռս, ի ձեռս անկանել

to fall into the hands of, to be taken or seized, to get caught

ənd jeṙamb ankanil, gal i jeṙs, i jeṙs ankanel

ի ձեռս բերել

to obtain, to procure, to entrap, to catch

անկանել ի ձեռս ուրուք

ձեռն օգնականութեան գտանել

to find a helping hand, to be sustained by, favoured with

զձեռանէ առնուլ, ունել, ձգել

ձեռամբ առնել

զձեռամբ լինել

զձեռօք ածել

ի ձեռն առնուլ

to obtain, to acquire; to reacquire; to undertake, to begin

տարածել զձեռս իւր առ ոք

ճողոպրիլ ի ներքուստ ձեռին ուրուք

ձեռն մխել

to meddle, to interfere; to set a hand to, to undertake

ձեռն մխել յոք

to raise the hand against, to lay violent hands on, to ill-reat; to put to death

ի բաց կալ, ապստամբել ի ձեռանէ ուրուք

to rebel, to throw off the yoke, to save or rescue from the hands of

ձեռն/ձեռս ի գլուխ ելանել, դառնալ

to be confounded by shame or grief, to be greatly abashed, or cast down

ձեռն զձեռամբ փոփոխելով քարշել զչուանն

to draw a cord, to tighten a rope hand over hand

jeṙn zjeṙamb pʻopʻoxelov kʻaršel zčʻuann

ձեռն արկանել զգանձիւն

լուանալ զձեռս

(figuratively) to wash one's hands of, to clear oneself from

ձեռն ունել

ձեռին կատակ՝ գռեհկաց կատակ

rough play is bear's play, joking with hands are jokes of blackguards

(anatomy) hand; fist; arm; (figuratively) strength, might, power, force, main strength; aid, succour, protection


փոշտ

head

փոշտ • (pʻošt)

xcl-noun

փոշտ • (pʻošt)

pʻošt (romanization)
փոշտ (nominative singular)
փոշտք (nominative plural)
փոշտի (genitive singular)
փոշտի (dative singular)
փոշտ (accusative singular)
փոշտս (accusative plural)
փոշտէ (ablative singular)
փոշտի (locative singular)
փոշտս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: փոշտ (pʻošt)


ցաւ

head

ցաւ • (cʻaw)

xcl-noun

ցաւ • (cʻaw)

cʻaw (romanization)
ցաւ (nominative singular)
ցաւք (nominative plural)
ցաւոյ (genitive singular)
ցաւոց (genitive plural)
ցաւոյ (dative singular)
ցաւոց (dative plural)
ցաւ (accusative singular)
ցաւս (accusative plural)
ցաւոյ (ablative singular)
ցաւոց (ablative plural)
ցաւով (instrumental singular)
ցաւովք (instrumental plural)
ցաւ (locative singular)
ցաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

the plural instrumental can be i-a-type <i class="Armn mention" lang="xcl">ցաւօք</i> (cʻawōkʻ)

Armenian: ցավ (cʻav), ցավոք (cʻavokʻ)

ցաւովք

դառնակսկիծ ցաւ

sharp, smarting, poignant or bitter pain

ցաւք ցանկութեան ― cʻawkʻ cʻankutʻean ― concupiscence

ի ցաւս լինել, ցաւս կրել, տանել/բերել ցաւոց

to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain

i cʻaws linel, cʻaws krel, tanel/berel cʻawocʻ

մեղմել զցաւս

դժոխըմբեր կալաւ զիս ցաւ

փարատեցան յինէն ցաւք իմ

I have no more illness, I am free from pain


ճկոյթ

head

ճկոյթ • (čkoytʻ)

xcl-noun

ճկոյթ • (čkoytʻ)

čkoytʻ (romanization)
ճկոյթ (nominative singular)
ճկոյթք (nominative plural)
ճկութի (genitive singular)
ճկութաց (genitive plural)
ճկութի (dative singular)
ճկութաց (dative plural)
ճկոյթ (accusative singular)
ճկոյթս (accusative plural)
ճկութէ (ablative singular)
ճկութաց (ablative plural)
ճկութաւ (instrumental singular)
ճկութի (locative singular)
ճկոյթս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճկութաւք = ճկութօք

a genitive singular ճկութան (čkutʻan) is also attested, which supposes a nominative *ճկոյթն (*čkoytʻn)

Armenian: ճկույթ (čkuytʻ)

The older spelling is ծկոյթ (ckoytʻ), from *ծլկոյթ (*clkoytʻ), from *ծուլկոյթ (*culkoytʻ), borrowed from a Georgian-Zan language: compare Laz წულუ კითი (ǯulu ǩiti, “pinky”, literally “small finger”).

cog

կապել զոք ի ճկոյթն իւր