հարճ

head

հարճ • (harč)

xcl-noun

հարճ • (harč)

harč (romanization)
հարճ (nominative singular)
հարճք (nominative plural)
հարճի (genitive singular)
հարճից (genitive plural)
հարճի (dative singular)
հարճից (dative plural)
հարճ (accusative singular)
հարճս (accusative plural)
հարճէ (ablative singular)
հարճից (ablative plural)
հարճիւ (instrumental singular)
հարճիւք (instrumental plural)
հարճի (locative singular)
հարճս (locative plural)

→ Armenian: հարճ (harč) (learned)

Together with the synonymous Old Georgian ხარჭი (xarč̣i) borrowed from Middle Iranian *harč, attested as the first part of the Sassanian title for the chief eunuch / head of the harem – Middle Persian 𐭠𐭫𐭰𐭯𐭲 (ʾlcpt /arzbed/), Classical Syriac ܐܪܙܒܕ (ˀrzbd /arzbed/), Persian هرزهبد (hrzhbd /harzbad, harzbed/), Arabic هرزبد (hrzbd), هرجبد (harjbad) – formed with -pt' (/-bed/, “lord, master”) and literally meaning "woman-master, person in charge of women". First etymologized by Asatrian (apud Tafazzoli 1990). According to Asatrian the Middle Iranian word is cognate with Avestan 𐬵𐬁𐬌𐬭𐬌𐬱𐬍 (hāⁱrišī, “woman”).
For a less likely Northeast Caucasian origin see Old Georgian ხარჭი (xarč̣i).

cog

Եւ հարճն նորին որոյ էր անուն Ռեէմա, ծնաւ եւ նա զՏաբեկ եւ զԳաամ եւ զՏոքոս եւ զՄովքա:
Ew harčn norin oroy ēr anun Ṙeēma, cnaw ew na zTabek ew zGaam ew zTokʻos ew zMovkʻa:

And his concubine, whose name was Reumah, she bare also Tebah, and Gaham, and Thahash, and Maachah.


մակարդ

makard (romanization)
մակարդ (nominative singular)
մակարդք (nominative plural)
մակարդի (genitive singular)
մակարդից (genitive plural)
մակարդի (dative singular)
մակարդից (dative plural)
մակարդ (accusative singular)
մակարդս (accusative plural)
մակարդէ (ablative singular)
մակարդից (ablative plural)
մակարդիւ (instrumental singular)
մակարդիւք (instrumental plural)
մակարդի (locative singular)
մակարդս (locative plural)

desctree

Armenian: մակարդ (makard)
→ Laz: მაკათი (maǩati), მარკათი (marǩati), მაკატი (maǩaťi), მარკატი (marǩaťi)
→ Cappadocian Greek: μακάρτι (makárti)
→ Greek: μακάρτι (makárti), μακάρτ' (makárt'), μαρκάτ' (markát'), μαρκάτι (markáti), μαρκάτη (markáti)
→ Aromanian: mãrcat
→ Pontic Greek: μακάρτι (makárti), μαρκάτι (markáti), μακάρτιν (makártin), μακάρτ' (makárt')

unk

unknown

Քանզի ի սկզբանն էարկ սատանայ զայսպիսի բանս մակարդ ի կաթն մեր՝ և ապականեաց զմեզ․ իսկ այժմ խախացեալ եղաք ի ձեռն Քրիստոսի, վասն որոյ այլ ևս ո՛չ կարէ մակարդել զմեզ և վնասել։ […] Արդ՝ երկո՛ւ են՝ որ յերևելիսս ժողովեն զկաթն․ խախացն ժողովէ և պնդէ, և մակարդն կտրէ՝ ցրուէ և քացախէ։
Kʻanzi i skzbann ēark satanay zayspisi bans makard i katʻn mer, ew apakaneacʻ zmez; isk ayžm xaxacʻeal eġakʻ i jeṙn Kʻristosi, vasn oroy ayl ews óčʻ karē makardel zmez ew vnasel. […] Ard, erkú en, or yereweliss žoġoven zkatʻn; xaxacʻn žoġovē ew pndē, ew makardn ktrē, cʻruē ew kʻacʻaxē.

1325, Barseł Maškeworcʻi, Meknutʻiwn srboy Awetaranin, or əst Markosi [Commentary on Mark]

curdled milk obtained from an animal's stomach, containing (and used as) rennet

[…] իսկ որք ժլատեալք ի նորա նուէրսն բերեն աչս, եւ այնմ ցանկան, վասն այսորիկ նա մի՛ հասցէ առ այն՝ որով սպառնացաւն, այլ խափան լիցի իւր յառաջեւ նմա բազում մակարդ մեղացն իւրոց գործելոց։
[…]isk orkʻ žlatealkʻ i nora nuērsn beren ačʻs, ew aynm cʻankan, vasn aysorik na mí hascʻē aṙ ayn, orov spaṙnacʻawn, ayl xapʻan licʻi iwr yaṙaǰew nma bazum makard mełacʻn iwrocʻ gorcelocʻ.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] IV.14

But whoever casts a covetous eye on what has been dedicated to Him and desires it shall not achieve what he threatens [to do], for this very reason , for his plan will be impeded by the great mass of sins he has committed.


վերաբերեմ

veraberem (romanization)
վերաբերել (infinitive)
վերաբերեցեալ (participle)
վերաբերեալ (participle)
վերաբերեց- (stem)
վերաբերեմ (first-person indicative present singular)
վերաբերես (indicative present second-person singular)
վերաբերէ (indicative present singular third-person)
վերաբերեմք (first-person indicative plural present)
վերաբերէք (indicative plural present second-person)
վերաբերեն (indicative plural present third-person)
վերաբերէի (first-person imperfect indicative singular)
վերաբերեի (veraberēi, veraberei*) (first-person imperfect indicative singular)
վերաբերէիր (imperfect indicative second-person singular)
վերաբերեիր (veraberēir, verabereir*) (imperfect indicative second-person singular)
վերաբերէր (imperfect indicative singular third-person)
վերաբերէաք (first-person imperfect indicative plural)
վերաբերեաք (veraberēakʻ, verabereakʻ*) (first-person imperfect indicative plural)
վերաբերէիք (imperfect indicative plural second-person)
վերաբերեիք (veraberēikʻ, verabereikʻ*) (imperfect indicative plural second-person)
վերաբերէին (imperfect indicative plural third-person)
վերաբերեին (veraberēin, veraberein*) (imperfect indicative plural third-person)
վերաբերեցի (aorist first-person indicative singular)
վերաբերեցեր (aorist indicative second-person singular)
վերաբերեաց (aorist indicative singular third-person)
վերաբերեցաք (aorist first-person indicative plural)
վերաբերեցէք (aorist indicative plural second-person)
վերաբերեցիք (aorist indicative plural second-person)
վերաբերեցին (aorist indicative plural third-person)
վերաբերիցեմ (first-person present singular subjunctive)
վերաբերիցես (present second-person singular subjunctive)
վերաբերիցէ (present singular subjunctive third-person)
վերաբերիցեմք (first-person plural present subjunctive)
վերաբերիցէք (plural present second-person subjunctive)
վերաբերիցեն (plural present subjunctive third-person)
վերաբերեցից (aorist first-person singular subjunctive)
վերաբերեսցես (aorist second-person singular subjunctive)
վերաբերեսցէ (aorist singular subjunctive third-person)
վերաբերեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
վերաբերեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
վերաբերեսցեն (aorist plural subjunctive third-person)
վերաբերեա՛ (imperative rare singular)
վերաբերեցէ՛ք (imperative plural rare)
վերաբերեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
վերաբերեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ վերաբերեր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ վերաբերէք (imperative plural prohibitive rare)
rare
վերաբերել (infinitive)
վերաբերիլ (veraberel, veraberil*) (infinitive)
վերաբերեցեալ (participle)
վերաբերեալ (participle)
վերաբերեց- (stem)
վերաբերիմ (first-person indicative present singular)
վերաբերիս (indicative present second-person singular)
վերաբերի (indicative present singular third-person)
վերաբերիմք (first-person indicative plural present)
վերաբերիք (indicative plural present second-person)
վերաբերին (indicative plural present third-person)
վերաբերէի (first-person imperfect indicative singular)
վերաբերէիր (imperfect indicative second-person singular)
վերաբերէր (imperfect indicative singular third-person)
վերաբերիւր (imperfect indicative singular third-person)
վերաբերէաք (first-person imperfect indicative plural)
վերաբերէիք (imperfect indicative plural second-person)
վերաբերէին (imperfect indicative plural third-person)
վերաբերեցայ (aorist first-person indicative singular)
վերաբերեցար (aorist indicative second-person singular)
վերաբերեցաւ (aorist indicative singular third-person)
վերաբերեցաք (aorist first-person indicative plural)
վերաբերեցայք (aorist indicative plural second-person)
վերաբերեցան (aorist indicative plural third-person)
վերաբերիցիմ (first-person present singular subjunctive)
վերաբերիցիս (present second-person singular subjunctive)
վերաբերիցի (present singular subjunctive third-person)
վերաբերիցիմք (first-person plural present subjunctive)
վերաբերիցիք (plural present second-person subjunctive)
վերաբերիցին (plural present subjunctive third-person)
վերաբերեցայց (aorist first-person singular subjunctive)
վերաբերեսցիս (aorist second-person singular subjunctive)
վերաբերեսցի (aorist singular subjunctive third-person)
վերաբերեսցուք (aorist first-person plural subjunctive)
վերաբերեսջիք (aorist plural second-person subjunctive)
վերաբերեսցին (aorist plural subjunctive third-person)
վերաբերեա՛ց (imperative rare singular)
վերաբերեցարո՛ւք (imperative plural rare)
վերաբերեսջի՛ր (cohortative imperative rare singular)
վերաբերեսջի՛ք (cohortative imperative plural rare)
մի՛ վերաբերիր (imperative prohibitive rare singular)
մի՛ վերաբերիք (imperative plural prohibitive rare)
post-classical

xcl-conj

active

վերաբերեցեալ, վերաբերեալ

վերաբերէի, վերաբերեի*

վերաբերէիր, վերաբերեիր*

վերաբերէաք, վերաբերեաք*

վերաբերէիք, վերաբերեիք*

վերաբերէին, վերաբերեին*

վերաբերեցէք, վերաբերեցիք

վերաբերեսցես

վերաբերեսցուք

վերաբերեսջիք

վերաբերեսցեն

վերաբերիցեմք

վերաբերեցէ՛ք

վերաբերեսջի՛ր

վերաբերեսջի՛ք

մի՛ վերաբերեր

մի՛ վերաբերէք

*rare
 the aorist can also be conjugated like բերեմ (berem), with the active first person singular aorist վերաբերի (veraberi)

mediopassive

վերաբերել, վերաբերիլ*

վերաբերեցեալ, վերաբերեալ

վերաբերէր, վերաբերիւր

վերաբերեցայք

վերաբերեցայց

վերաբերեսցիս

վերաբերեսցուք

վերաբերեսջիք

վերաբերեսցին

վերաբերիցիմք

վերաբերեցարո՛ւք

վերաբերեսջի՛ր

վերաբերեսջի՛ք

մի՛ վերաբերիր

մի՛ վերաբերիք

*post-classical
 the aorist can also be conjugated like բերեմ (berem), with the active first person singular aorist վերաբերի (veraberi)

desc

Armenian: վերաբերել (veraberel), վերաբերիլ (veraberil)

From վեր (ver) + -ա- (-a-) + բերեմ (berem).