պանիր

panir (romanization)
պանիր (nominative singular)
պանիրք (nominative plural)
պանրոյ (genitive singular)
պանրոց (genitive plural)
պանրոյ (dative singular)
պանրոց (dative plural)
պանիր (accusative singular)
պանիրս (accusative plural)
պանրոյ (ablative singular)
պանրոց (ablative plural)
պանրով (instrumental singular)
պանրովք (instrumental plural)
պանիր (locative singular)
պանիրս (locative plural)
պանիր (nominative singular)
պանիրք (nominative plural)
պանրի (genitive singular)
պանրի (dative singular)
պանիր (accusative singular)
պանիրս (accusative plural)
պանրէ (ablative singular)
պանրի (locative singular)
պանիրս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension
post-classical
a genitive singular պանտրի (pantri) with a parasitic -տ- (-t-) is also attested

Armenian: պանիր (panir)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian pnyl (panīr, “cheese”), Persian پنیر (panir, “cheese”).

գործել, մածուցանել պանիր

Այլ գինի և իւղ, ձու, ձուկն, պանիր, կոգի, կաղտի, բածին, շճուկ, կաթն, խեր, և ձկանմորէ, զայս բնաւ ամենևին չէ օրէն և ոչ վայել է ճաշակել ամենայն ումեք, մեծի և փոքու, արդարոյ և մեղաւորի։

5th century, Yovhan Mandakuni, Čaṙkʻ [Sermons]

Ayl gini ew iwł, ju, jukn, panir, kogi, kałti, bacin, ščuk, katʻn, xer, ew jkanmorē, zays bnaw amenewin čʻē ōrēn ew očʻ vayel ē čašakel amenayn umekʻ, meci ew pʻokʻu, ardaroy ew meławori.


աղ

ał (romanization)
աղ (nominative singular uncountable)
աղի (genitive singular uncountable)
աղի (dative singular uncountable)
աղ (accusative singular uncountable)
աղէ (ablative singular uncountable)
աղիւ (instrumental singular uncountable)
աղի (locative singular uncountable)

Armenian: աղ (aġ)

From Proto-Indo-European *seh₂l-. See also աղտ (ałt).

աղ ուխտի, ուխտ աղի, աղ կնքեալ

աղ եւ հաց

աղ առնուլ, աղ եւ հաց ուտել

to eat in company, to be social, to be convivial

Ես ետ հրաման բերել աղ եւ բորակ եւ բարկ քացախ, եւ ընկենուլ զնա յորսայս, եւ դնել փող եղեգան ի քիթս նորա, եւ արկանել զայն ընդ քիթս նորա։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 106

Translation by R. W. Thomson
And he ordered salt and borax and rough vinegar to be brought, and for him to be turned on his back, his head to be placed in a carpenter's vice, and a reed tube to be put in his nose, and this liquid to be poured down his nose.

Es et hraman berel ał ew borak ew bark kʻacʻax, ew ənkenul zna yorsays, ew dnel pʻoł ełegan i kʻitʻs nora, ew arkanel zayn ənd kʻitʻs nora.


շաքար

head

շաքար • (šakʻar)

xcl-noun

շաքար • (šakʻar)

šakʻar (romanization)
շաքար (nominative singular)
շաքարք (nominative plural)
շաքարի (genitive singular)
շաքարաց (genitive plural)
շաքարի (dative singular)
շաքարաց (dative plural)
շաքար (accusative singular)
շաքարս (accusative plural)
շաքարէ (ablative singular)
շաքարաց (ablative plural)
շաքարաւ (instrumental singular)
շաքարի (locative singular)
շաքարս (locative plural)

xcl-decl-noun

շաքարաւք = շաքարօք

postulated by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui without attestation

Middle Armenian: շաքար (šakʻar)

Armenian: շաքար (šakʻar)

→? Middle Georgian: შაქარი (šakari)

desctree

Georgian: შაქარი (šakari)
→ Abkhaz: ашьақар (ašakar)
→ Mingrelian: შანქარი (šankari)
→ Svan: შაქარ (šakar)

մաքուր, սպիտակ շաքար

խակ շաքար

շաքար վանի

գործատուն շաքարի

զտարան շաքարի ― ztaran šakʻari ― sugar-refinery

համեմել շաքարաւ

to sugar, to sweeten, to strew or sprinkle with sugar

Ունի գետս երիս եւ քաղաքս հինգ՝ յորոց մին է Գունդիշապուրհ, յորում զազնիւ շաքարն գործեն։
Uni gets eris ew kʻałakʻs hing, yorocʻ min ē Gundišapurh, yorum zazniw šakʻarn gorcen.
1992 translation by Robert H. Hewsen
It [Elymais] has three rivers and five cities, one of which is Gundišapurh where fine sugar is made.

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]


ընթրիք

head

ընթրիք • (əntʻrikʻ) pl

xcl-noun

ընթրիք • (əntʻrikʻ) pl

əntʻrikʻ (romanization)
ընթրիք (nominative plural-only)
ընթրեաց (genitive plural-only)
ընթրեաց (dative plural-only)
ընթրիս (accusative plural-only)
ընթրեաց (ablative plural-only)
ընթրիս (locative plural-only)
A genitive ընթրից  is also attested
but could be a typo.

xcl-decl-noun-pl

ընթրեաւք = ընթրեօք

A genitive <i class="Armn mention" lang="xcl">ընթրից</i> (əntʻricʻ) is also attested, but could be a typo.

→ Armenian: ընթրիք (əntʻrikʻ) (learned)

ընթրիք տէրունեան

ընթրիս առնել, գործել, տալ

ընթրիս առնել առ ումեք

ի ժամ ընթրեաց


հաց

head

հաց • (hacʻ)

xcl-noun

հաց • (hacʻ)

hacʻ (romanization)
հաց (nominative singular)
հացք (nominative plural)
հացի (genitive singular)
հացից (genitive plural)
հացի (dative singular)
հացից (dative plural)
հաց (accusative singular)
հացս (accusative plural)
հացէ (ablative singular)
հացից (ablative plural)
հացիւ (instrumental singular)
հացիւք (instrumental plural)
հացի (locative singular)
հացս (locative plural)

Armenian: հաց (hacʻ)

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *p(e)h₂s(-sk)-, from *peh₂s- (“to feed, graze”), from *peh₂- and cognate with Latin pānis (“bread”), pastillum (“form of sacrificial cake”), pascō (“to feed, pasture; to provide food for; to nurture; to gratify hunger”).

թարմ հաց

կակուղ հաց

քաջեփ, կսկուծ հաց

ջերմ հաց

օթեկ հաց

կարծր հաց

անեփ հաց

սպիտակ հաց

սեաւ, թուխ հաց

տան հաց

հացագործի հաց

հաց համեմաւոր ― hacʻ hamemawor ― gingerbread

անխմոր հաց

գետնոյ հաց

կեղեւ հացի (կողինձ) ― kełew hacʻi (kołinj) ― bread-crust

ներքին կեղեւ

վերին կեղեւ

միջուկ հացի

շերտ հացի կոգեզանդ

կոտոր հացի

փշրանք հացի

հաց յարգանակի ― hacʻ yarganaki ― sopped bread, panado

հաց խորովեալ

հաց առաջաւորութեան, առաջադրութեան, երեսաց

hacʻ aṙaǰaworutʻean, aṙaǰadrutʻean, eresacʻ

հաց կենաց, երկնաւոր հաց

հաց սգոյ, նեղութեան

հաց թրել, գործել

հաց ունել

առանց հացի լինել

չոր հաց ուտել

թանալ զհաց իւր արտասուօք

հացի բերան վարձու գործել

հաց կտրել, բեկանել, բրդել

to cut or break bread; to crumble, to crum

կեղեւել զհաց

հատանել զհաց քաղցելոց

քրտամբք երեսաց իւրոց գտանել զհաց իւր

to get one's bread by the sweat of one's brow

kʻrtambkʻ eresacʻ iwrocʻ gtanel zhacʻ iwr

ի հաց կոչել զոք

հաց մեծ գործել

հաղորդել ընդ ումեք հացիւ

արկանել հաց

անարժան է հացին զոր ուտէ

(by extension) food, victuals, livelihood; meal, repast, table


երբուծ

head

երբուծ • (erbuc)

xcl-noun

երբուծ • (erbuc)

erbuc (romanization)
երբուծ (nominative singular)
երբուծք (nominative plural)
երբծոյ (genitive singular)
երբծոց (genitive plural)
երբծոյ (dative singular)
երբծոց (dative plural)
երբուծ (accusative singular)
երբուծս (accusative plural)
երբծոյ (ablative singular)
երբծոց (ablative plural)
երբծով (instrumental singular)
երբծովք (instrumental plural)
երբուծ (locative singular)
երբուծս (locative plural)

→ Armenian: երբուծ (erbuc) (learned)

Inherited from a derivative of Proto-Indo-European *bʰruHg- and cognate with Ancient Greek φάρυγξ (phárunx), Latin frūmen and possibly Albanian bark.


թան

head

թան • (tʻan)

xcl-noun

թան • (tʻan)

tʻan (romanization)
թան (nominative singular)
թանք (nominative plural)
թանի (genitive singular)
թանից (genitive plural)
թանի (dative singular)
թանից (dative plural)
թան (accusative singular)
թանս (accusative plural)
թանէ (ablative singular)
թանից (ablative plural)
թանիւ (instrumental singular)
թանիւք (instrumental plural)
թանի (locative singular)
թանս (locative plural)

xcl-decl-noun

the i-stem is claimed by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui, without supporting attestations

Middle Armenian: թան (tʻan)

desctree

Armenian: թան (tʻan)
→ Cappadocian Greek: τάνι (táni)
→ English: tan
→ Laz: თანი (tani)
→ Pontic Greek: τάν (tán)
→ Russian: тан (tan)

⇒ Armenian: բազկաթան (bazkatʻan) (see there for further descendants)

⇒ Middle Armenian: չորթան (čʻortʻan) (see there for further descendants)

From Proto-Indo-European *teh₂- (“to melt; to flow, stream”), whence also թանամ (tʻanam, “to make wet”). Thus, literally “wet food”. Typologically compare the dialectal Armenian թացան (tʻacʻan, “dairy victuals eaten with bread”) from թաց (tʻacʻ, “wet”).

cog

թան ոսպնեայ ― tʻan ospneay ― pottage of lentils, lentil soup


համ

ham (romanization)
համ (nominative singular)
համք (nominative plural)
համոյ (genitive singular)
համոց (genitive plural)
համոյ (dative singular)
համոց (dative plural)
համ (accusative singular)
համս (accusative plural)
համոյ (ablative singular)
համոց (ablative plural)
համով (instrumental singular)
համովք (instrumental plural)
համ (locative singular)
համս (locative plural)

Armenian: համ (ham)

desctree

→ Old Georgian: ჰამო (hamo)
⇒ Georgian: საამო (saamo), საამური (saamuri), სიამოვნება (siamovneba)
→ Mingrelian: ჰამო (hamo)

From Proto-Indo-European *sh₁p-mo-, from *seh₁p-.

Եւ անուանեցին որդիքն Իսրայելի զանուն նորա Ման։ եւ նա էր իբրեւ զսերմն գնձոյ՝ սպիտակ, եւ համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։

And the children of Israel called the name of it Man; and it was as white coriander seed, and the taste of it as a wafer with honey.

Ew anuanecʻin ordikʻn Israyeli zanun nora Man. ew na ēr ibrew zsermn gnjoy, spitak, ew ham nora ibrew zxorisx mełu.

Հանգուցեալ էր ի մանկութենէ իւրմէ Մովաբ, եւ յուսացեալ էր ի փառս իւր, եւ չէր թափեալ աման յամանոյ, եւ ոչ երթեալ ի գերութիւն․ վասն այնորիկ կայր համ նորա ի նմին, եւ հոտ նորա ոչ պակասեաց։

Moab hath been at ease from his youth, and he hath settled on his lees, and hath not been emptied from vessel to vessel, neither hath he gone into captivity: therefore his taste remained in him, and his scent is not changed․

Hangucʻeal ēr i mankutʻenē iwrmē Movab, ew yusacʻeal ēr i pʻaṙs iwr, ew čʻēr tʻapʻeal aman yamanoy, ew očʻ ertʻeal i gerutʻiwn; vasn aynorik kayr ham nora i nmin, ew hot nora očʻ pakaseacʻ.


քաղցր

head

քաղցր • (kʻałcʻr)

xcl-adj

քաղցր • (kʻałcʻr)

kʻałcʻr (romanization)
քաղցր (nominative singular uncountable)
քաղցու (genitive singular uncountable)
քաղցու (dative singular uncountable)
քաղցր (accusative singular uncountable)
քաղցուէ (ablative singular uncountable)
քաղցու (instrumental singular uncountable)
քաղցու (locative singular uncountable)
singulars follow r-u-type declension
քաղցունք (nominative plural-only)
քաղցունց (genitive plural-only)
քաղցունց (dative plural-only)
քաղցունս (accusative plural-only)
քաղցունց (ablative plural-only)
քաղցումբք (instrumental plural-only)
քաղցունս (locative plural-only)
plurals follow n-type declension

xcl-decl-noun-unc

singulars follow r-u-type declension; post-classically genitive singulars քաղցրի (kʻałcʻri) and քաղցուի (kʻałcʻui) are also attested

xcl-decl-noun-pl

plurals follow n-type declension; post-classically a nominative plural <i class="Armn mention" lang="xcl">քաղցրունք</i> (kʻałcʻrunkʻ) is also attested

Inherited from Proto-Indo-European, but the details are uncertain. Probably a contamination of several roots. Different authors operate with a different number of roots, usually *swéh₂dus (“sweet”), *dléwkus (“sweet”), *sweld- (“to starve”) (whence քաղց (kʻałcʻ)) and *sh₂eldus (“salty”), and propose different chains of derivation.
De Lamberterie proposes *swādu- + *saldu- giving *swaldu-, then crossing with *dluku- and producing *swaldku- → *swaltku- → քաղցու- (kʻałcʻu-).
Pedersen derives from *swl̥d-su-s (“hungry; appetizing”).
Petersson derives from *kl̥d-sḱ-u-, metathesized from *dl̥k-sḱ-u- (“sweet”).
Klingenschmitt derives from Proto-Indo-European *swl̥ḱsu-, with Iranian cognates: see Persian خوش (xoš).


ճարպ

head

ճարպ • (čarp)

xcl-noun

ճարպ • (čarp)

čarp (romanization)
ճարպ (nominative singular)
ճարպք (nominative plural)
ճարպոյ (genitive singular)
ճարպոց (genitive plural)
ճարպոյ (dative singular)
ճարպոց (dative plural)
ճարպ (accusative singular)
ճարպս (accusative plural)
ճարպոյ (ablative singular)
ճարպոց (ablative plural)
ճարպով (instrumental singular)
ճարպովք (instrumental plural)
ճարպ (locative singular)
ճարպս (locative plural)

xcl-decl-noun

post-classical genitive singular <i class="Armn mention" lang="xcl">ճարպի</i> (čarpi) is also attested

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian clp (čarb) and see it for more.


գինձ

ginj (romanization)
գինձ (nominative singular)
գինձք (nominative plural)
գնձոյ (genitive singular)
գնձոց (genitive plural)
գնձոյ (dative singular)
գնձոց (dative plural)
գինձ (accusative singular)
գինձս (accusative plural)
գնձոյ (ablative singular)
գնձոց (ablative plural)
գնձով (instrumental singular)
գնձովք (instrumental plural)
գինձ (locative singular)
գինձս (locative plural)

Middle Armenian: գինծ (ginc)

desctree

Armenian: գինձ (ginj), գՙինձ (gʻinj) — Alashkert, Kharberd, Mush, գ^յինձ (gʸinj) — Agulis, կինձ (kinj) — Karabakh, կ^յինձ (kʸinj) — Salmas, Van, քինձ (kʻinj) — Diyarbakır, գՙէ^յնձ (gʻēʸnj) — Vozm, քինձ (kʻinj) — Tbilisi, a borrowing from the Georgian cognate
→ Northern Kurdish: gînz

From Middle Iranian *ginz (“coriander”). See Persian گشنیز (gešniz) for more.

եւ ահա ի վերայ երեսաց անապատին մանր իբրեւ զգինձ (var. զգինծ), սպիտակ իբրեւ զեղեամն ի վերայ երկրին
ew aha i veray eresacʻ anapatin manr ibrew zginj (var. zginc), spitak ibrew zełeamn i veray erkrin

behold, on the face of the wilderness was a small thing like white coriander seed, as frost upon the earth

Եւ անուանեցին որդիքն Իսրայելի զանուն նորա Ման։ եւ նա էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ)՝ սպիտակ, եւ համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։
Ew anuanecʻin ordikʻn Israyeli zanun nora Man. ew na ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy), spitak, ew ham nora ibrew zxorisx mełu.

Եւ մանանայն էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ, գընծոյ, գնծո, գընձոյ) սպիտակ, եւ տեսիլ նորա իբրեւ զտեսիլ սառին։
Ew mananayn ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy, gəncoy, gnco, gənjoy) spitak, ew tesil nora ibrew ztesil saṙin.

And the manna is as coriander seed, and the appearance of it the appearance of hoar-frost.


աղանդեր

head

աղանդեր • (ałander)

xcl-noun

աղանդեր • (ałander)

→ Armenian: աղանդեր (aġander)

unk

unknown

Եւ ի ժամ աղանդեր մատուցանելոյ՝ եդին առաջի նորա միրգ, խնձոր եւ վարունգ եւ ամիճ, զի կերիցէ․
Ew i žam ałander matucʻaneloy, edin aṙaǰi nora mirg, xnjor ew varung ew amič, zi kericʻē;
Translation by Nina G. Garsoïan
And at the time for the presentation of dessert, they placed fruit before [Aršak]—apples and cucumbers and amič, that he might eat.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] V.7


նշխար

head

նշխար • (nšxar)

xcl-noun

նշխար • (nšxar)

nšxar (romanization)
նշխար (nominative singular)
նշխարք (nominative plural)
նշխարի (genitive singular)
նշխարաց (genitive plural)
նշխարի (dative singular)
նշխարաց (dative plural)
նշխար (accusative singular)
նշխարս (accusative plural)
նշխարէ (ablative singular)
նշխարաց (ablative plural)
նշխարաւ (instrumental singular)
նշխարի (locative singular)
նշխարս (locative plural)

xcl-decl-noun

նշխարաւք = նշխարօք

desctree

Armenian: նշխար (nšxar), նշխարք (nšxarkʻ) — dialectal
→⇒ Udi: нишкъатӏ (nišq̇aṭ), нишкъарт (nišq̇art)

From Middle Iranian *nišxʷar. See Persian نشخوار (nešxvâr, “cud; remnants of animal fodder”) for more.

cog

նշխար պատարագի

նշխար կնքոյ

նշխար գործել/կազմել

(Christianity) sacramental bread, consecrated bread, host


քրքում

head

քրքում • (kʻrkʻum)

xcl-noun

քրքում • (kʻrkʻum)

kʻrkʻum (romanization)
քրքում (nominative singular)
քրքումք (nominative plural)
քրքմի (genitive singular)
քրքմի (dative singular)
քրքում (accusative singular)
քրքումս (accusative plural)
քրքմէ (ablative singular)
քրքմի (locative singular)
քրքումս (locative plural)
քրքում (nominative singular)
քրքումք (nominative plural)
քրքմոյ (genitive singular)
քրքմոց (genitive plural)
քրքմոյ (dative singular)
քրքմոց (dative plural)
քրքում (accusative singular)
քրքումս (accusative plural)
քրքմոյ (ablative singular)
քրքմոց (ablative plural)
քրքմով (instrumental singular)
քրքմովք (instrumental plural)
քրքում (locative singular)
քրքումս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

→ Armenian: քրքում (kʻrkʻum)

From Middle Persian [Book Pahlavi needed] (kwlkwm /kurkum/), which is related to Arabic كُرْكُم (kurkum).

bor

Նարդոս եւ քրքում, խունկեղէգն եւ կինամոմոն, հանդերձ ամենայն ծառօք Լիբանանու․ զմուռս եւ հալուէ, հանդերձ ամենայն գլխաւոր խնկօք։

Nardos ew kʻrkʻum, xunkełēgn ew kinamomon, handerj amenayn caṙōkʻ Libananu; zmuṙs ew haluē, handerj amenayn glxawor xnkōkʻ.


բաղարջ

head

բաղարջ • (bałarǰ)

xcl-noun

բաղարջ • (bałarǰ)

bałarǰ (romanization)
բաղարջ (nominative singular)
բաղարջք (nominative plural)
բաղարջի (genitive singular)
բաղարջաց (genitive plural)
բաղարջի (dative singular)
բաղարջաց (dative plural)
բաղարջ (accusative singular)
բաղարջս (accusative plural)
բաղարջէ (ablative singular)
բաղարջաց (ablative plural)
բաղարջաւ (instrumental singular)
բաղարջի (locative singular)
բաղարջս (locative plural)
բաղարջ (nominative singular)
բաղարջք (nominative plural)
բաղարջի (genitive singular)
բաղարջից (genitive plural)
բաղարջի (dative singular)
բաղարջից (dative plural)
բաղարջ (accusative singular)
բաղարջս (accusative plural)
բաղարջէ (ablative singular)
բաղարջից (ablative plural)
բաղարջիւ (instrumental singular)
բաղարջիւք (instrumental plural)
բաղարջի (locative singular)
բաղարջս (locative plural)
բաղարջ (nominative singular)
բաղարջք (nominative plural)
բաղարջոյ (genitive singular)
բաղարջոց (genitive plural)
բաղարջոյ (dative singular)
բաղարջոց (dative plural)
բաղարջ (accusative singular)
բաղարջս (accusative plural)
բաղարջոյ (ablative singular)
բաղարջոց (ablative plural)
բաղարջով (instrumental singular)
բաղարջովք (instrumental plural)
բաղարջ (locative singular)
բաղարջս (locative plural)

xcl-decl-noun

բաղարջաւք = բաղարջօք


պան

pan (romanization)
պան (nominative singular)
պանք (nominative plural)
պանի (genitive singular)
պանից (genitive plural)
պանի (dative singular)
պանից (dative plural)
պան (accusative singular)
պանս (accusative plural)
պանէ (ablative singular)
պանից (ablative plural)
պանիւ (instrumental singular)
պանիւք (instrumental plural)
պանի (locative singular)
պանս (locative plural)

Armenian: պան (pan)

From Ancient Greek πᾶνις (pânis), from Latin pānis (“bread”). Could be a direct Latin borrowing, because the word is still alive in dialects and is not a learned transliteration of Greek. Besides, the Greek word is rare and is not found in the translation of the Bible.


ամիճ

head

ամիճ • (amič)

xcl-noun

ամիճ • (amič)

amič (romanization)
ամիճ (nominative singular)
ամիճք (nominative plural)
ամճոյ (genitive singular)
ամճոց (genitive plural)
ամճոյ (dative singular)
ամճոց (dative plural)
ամիճ (accusative singular)
ամիճս (accusative plural)
ամճոյ (ablative singular)
ամճոց (ablative plural)
ամճով (instrumental singular)
ամճովք (instrumental plural)
ամիճ (locative singular)
ամիճս (locative plural)

→ Armenian: ամիճ (amič)

A Middle Iranian borrowing. Compare Middle Persian ʾmyc (āmiz) and see it for more.

a certain dainty dish containing game meat


խորակ

The word is attested only once and is derived Middle Persian *hwlʾk' (xvarāk). Compare Persian خوراک (xvarâk, xorâk, “food”). These derive from Proto-Iranian *hwar- (“to eat, consume”), whence another borrowing խորտիկ (xortik); see it.


խորտիկ

xortik (romanization)
խորտիկ (nominative singular)
խորտիկք (nominative plural)
խորտկի (genitive singular)
խորտկաց (genitive plural)
խորտկի (dative singular)
խորտկաց (dative plural)
խորտիկ (accusative singular)
խորտիկս (accusative plural)
խորտկէ (ablative singular)
խորտկաց (ablative plural)
խորտկաւ (instrumental singular)
խորտկի (locative singular)
խորտիկս (locative plural)

xcl-decl-noun

խորտկաւք = խորտկօք

→ Armenian: խորտիկ (xortik) (learned)

From early Middle Persian [script needed] (hwltyk' /xvartīk, xvardīg/, “food”). Compare Persian خوردی (xvardi, xordi, “soup, food”). These derive from Proto-Iranian *hwar- (“to eat, consume”). See Persian خوردن (xordan, “to eat, drink”) for more.

cog

dish, viand, mess, food (usually good tasty food)


կոգի

kogi (romanization)
կոգի (nominative singular)
կոգիք (nominative plural)
կոգւոյ (genitive singular)
կոգեաց (genitive plural)
կոգւոյ (dative singular)
կոգեաց (dative plural)
կոգի (accusative singular)
կոգիս (accusative plural)
կոգւոյ (ablative singular)
կոգեաց (ablative plural)
կոգւով (instrumental singular)
կոգւովք (instrumental plural)
կոգի (locative singular)
կոգիս (locative plural)

xcl-decl-noun

note the o-a-type genitive/dative/ablative plural

→ Armenian: կոգի (kogi) (learned)

Inherited from Proto-Indo-European *gʷówyos.

inh+

Այլ գինի և իւղ, ձու, ձուկն, պանիր, կոգի, կաղտի, բածին, շճուկ, կաթն, խեր, և ձկանմորէ, զայս բնաւ ամենևին չէ օրէն և ոչ վայել է ճաշակել ամենայն ումեք, մեծի և փոքու, արդարոյ և մեղաւորի։


բլիթ

head

բլիթ • (blitʻ)

xcl-noun

բլիթ • (blitʻ)

blitʻ (romanization)
բլիթ (nominative singular)
բլիթք (nominative plural)
բլթի (genitive singular)
բլթաց (genitive plural)
բլթի (dative singular)
բլթաց (dative plural)
բլիթ (accusative singular)
բլիթս (accusative plural)
բլթէ (ablative singular)
բլթաց (ablative plural)
բլթաւ (instrumental singular)
բլթաւք = բլթօք (bltʻawkʻ = bltʻōkʻ) (instrumental plural)
բլթի (locative singular)
բլիթս (locative plural)

xcl-decl-noun

բլթաւք = բլթօք

Armenian: բլիթ (blitʻ)

According to Martirosyan the basic meaning is ‘a soft lump of something; swelling; a roundish projecting part of the body’ ← ‘swollen, grown’ (compare բլթակ (bltʻak)). He derives the word from *բուլ (*bul), from Proto-Indo-European *bʰuH-l-, from the root *bʰuH- (“to grow”), + -իթ (-itʻ).


հաստեայ

The origin is uncertain. According to Martirosyan, one possibility is derivation from Proto-Indo-European *h₂(H)es-d-i(h₂)- or deverbative noun *h₂H(e)s-ti-, from *h₂eHs-.


դարիճենիկ

head

դարիճենիկ • (daričenik)

xcl-noun

դարիճենիկ • (daričenik)

→ Armenian: դարիճենիկ (daričenik)

Borrowing from Middle Iranian *dār ī čēnīk (literally “Chinese wood”). See Persian دارچین (dârčin) for more.

Ունի լերինս վեց․ եւ լինի անդ դարիճենիկ եւ կասիմոն, ՚ի Կասիա լեռնէ, եւ սկիւթիկոն՝ որ է ատրագոյն ինքնեղ

Translation by Robert H. Hewsen
Cinnamon and cassia are found in the Cassia Mountains, and the scythicum which is by nature the color of fire.

Uni lerins vecʻ; ew lini and daričenik ew kasimon, ’i Kasia leṙnē, ew skiwtʻikon, or ē atragoyn inkʻneł


լախուր

head

լախուր • (laxur)

xcl-noun

լախուր • (laxur)

desctree

Middle Armenian: նեխուր (nexur), նիախուր (niaxur), նիախօր (niaxōr), նէախօր (nēaxōr)
→ Armenian: նեխուր (nexur) (learned)
→ Georgian: ნიახური (niaxuri)
→ Bats: ნიახურ (niaxur)
→ Laz: ნიახური (niaxuri)
→ Svan: ნიახურ (niaxur)

→ Armenian: լախուր (laxur) (learned)

From Hittite [script needed] (laḫḫur-, “leafy vegetation”).


սիմինդր

desc

Middle Armenian: սիմինդր (simindr), սիմինտ (simint)

Armenian: սիմինդր (simindr), սիմինդ (simind)

Belongs to the same family of borrowed terms as Arabic سَمِيذ (samīḏ). The immediate source of the Armenian is said to be Ancient Greek σεμίδαλις (semídalis), but the phonetic correspondence is irregular. The -ն- (-n-) is found also in Old Georgian სიმინდოჲ / სიმინდი (simindoy / simindi, “fine flour”), Georgian სიმინდი (simindi, “corn, maize”). For the shape of the word compare Old Armenian կղմինդր (kłmindr).

cog

სიმინდოჲ / სიმინდი


դհունաղհունար

head

դհունաղհունար • (dhunałhunar)

xcl-noun

դհունաղհունար • (dhunałhunar)

From Arabic دُهْن الْحِنَّاء (duhn al-ḥinnāʔ, “henna oil”).

bor

دُهْن الْحِنَّاء

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]


պարէն

head

պարէն • (parēn)

xcl-noun

պարէն • (parēn)

parēn (romanization)
պարէն (nominative singular)
պարէնք (nominative plural)
պարենի (genitive singular)
պարենից (genitive plural)
պարենի (dative singular)
պարենից (dative plural)
պարէն (accusative singular)
պարէնս (accusative plural)
պարենէ (ablative singular)
պարենից (ablative plural)
պարենիւ (instrumental singular)
պարենիւք (instrumental plural)
պարենի (locative singular)
պարէնս (locative plural)

→ Armenian: պարեն (paren)

An Iranian borrowing: compare Khotanese [script needed] (para-, “food”), [script needed] (pāra-, “cake”), [script needed] (pār-, “to rear, feed”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (pyšpʾlk' /pēš-pārag/, “appetizer”), Persian پیشپاره (pêš-pâra, “cake made of flour, honey, and oil or butter”). Related to Old Armenian նպար (npar), նպարակ (nparak, “food”), also from Iranian.


մանանիխ

mananix (romanization)
մանանիխ (nominative singular)
մանանիխք (nominative plural)
մանանխոյ (genitive singular)
մանանխոց (genitive plural)
մանանխոյ (dative singular)
մանանխոց (dative plural)
մանանիխ (accusative singular)
մանանիխս (accusative plural)
մանանխոյ (ablative singular)
մանանխոց (ablative plural)
մանանխով (instrumental singular)
մանանխովք (instrumental plural)
մանանիխ (locative singular)
մանանիխս (locative plural)

Armenian: մանանեխ (mananex)

desctree

Middle Armenian: մաննեխ (mannex), մաննիխ (mannix)
Armenian: մա̈նիխ (mänix) — Svedia

The origin is unknown. Has a shape comparable to the Hurro-Urartian անանուխ (ananux).

unk

unknown

Այլ առակ արկ առ նոսա՝ եւ ասէ․ նմանէ արքայութիւն երկնից հատոյ մանանխոյ․ զոր առեալ մարդոյ՝ սերմանեաց յագարակի իւրում։

He told them another parable: The kingdom of heaven is like a mustard seed, which a man took and planted in his field.

Ayl aṙak ark aṙ nosa, ew asē; nmanē arkʻayutʻiwn erknicʻ hatoy mananxoy; zor aṙeal mardoy, sermaneacʻ yagaraki iwrum.


կինամոմոն

kinamomon (romanization)
կինամոմոն (nominative singular)
կինամոմոնք (nominative plural)
կինամոմոնոյ (genitive singular)
կինամոմոնոց (genitive plural)
կինամոմոնոյ (dative singular)
կինամոմոնոց (dative plural)
կինամոմոն (accusative singular)
կինամոմոնս (accusative plural)
կինամոմոնոյ (ablative singular)
կինամոմոնոց (ablative plural)
կինամոմոնով (instrumental singular)
կինամոմոնովք (instrumental plural)
կինամոմոն (locative singular)
կինամոմոնս (locative plural)
կինամոմոն (nominative singular)
կինամոմոնք (nominative plural)
կինամոմոնի (genitive singular)
կինամոմոնաց (genitive plural)
կինամոմոնի (dative singular)
կինամոմոնաց (dative plural)
կինամոմոն (accusative singular)
կինամոմոնս (accusative plural)
կինամոմոնէ (ablative singular)
կինամոմոնաց (ablative plural)
կինամոմոնաւ (instrumental singular)
կինամոմոնի (locative singular)
կինամոմոնս (locative plural)

xcl-decl-noun

կինամոմոնովք

կինամոմոնաւք = կինամոմոնօք

desc

→ Armenian: կինամոն (kinamon), կինամոմոն (kinamomon) — rare (learned)

desctree

→? Old Georgian: კინამოჲ (ḳinamoy), კინამომაჲ (ḳinamomay)
Middle Georgian: კინამო (ḳinamo)
Georgian: კინამო (ḳinamo)

From Ancient Greek κιννάμωμον (kinnámōmon), κίνναμον (kínnamon).

Եւ դու ա՛ռ քեզ խունկս անուշունս, ծաղիկ ընտիր զմռնենեաց հինգ հարեւր սիկղ, եւ կինամոմոն զանոյշ զկէս այնորիկ՝ երկերիւր եւ յիսուն, եւ զխունկեղէգն զանոյշ՝ երկերիւր եւ յիսուն
Ew du áṙ kʻez xunks anušuns, całik əntir zmṙneneacʻ hing harewr sikł, ew kinamomon zanoyš zkēs aynorik, erkeriwr ew yisun, ew zxunkełēgn zanoyš, erkeriwr ew yisun

Do thou also take sweet herbs, the flower of choice myrrh five hundred shekels, and the half of this two hundred and fifty shekels of sweet-smelling cinnamon, and two hundred and fifty shekels of sweet-smelling calamus

Translation by Brenton Septuagint Translation


խորբար

Borrowed from Middle Persian [script needed] (hwʾlbʾl /xwārbār/, “food and drink”), whence Persian خواربار (xvârbâr); see it for more. Doublet of Middle Armenian խորբալ (xorbal).

bor+

Եւ յանձնատուր եղեալ Պարսկէ պատրեալ, զխորբարսն զորս նաւովք ընդ գետ տանէին այրեաց, վասն որոյ ի սով անկան զաւրականքն։

7th century, Socrates Scholasticus, Ecclesiastical History

Ew yanjnatur ełeal Parskē patreal, zxorbarsn zors nawovkʻ ənd get tanēin ayreacʻ, vasn oroy i sov ankan zawrakankʻn.


խնջոյք

head

խնջոյք • (xnǰoykʻ) pl

xcl-noun

խնջոյք • (xnǰoykʻ) pl

xnǰoykʻ (romanization)
խնջոյք (nominative plural-only)
խնջոյից (genitive plural-only)
խնջոյից (dative plural-only)
խնջոյս (accusative plural-only)
խնջոյից (ablative plural-only)
խնջոյիւք (instrumental plural-only)
խնջոյս (locative plural-only)

→ Armenian: խնջույք (xnǰuykʻ) (learned)

Uncertain. Likely an Iranian borrowing: compare Ossetian хынцын (xyncyn) / хинцун (xincun, “to treat hospitably”).


խիւս

xiws (romanization)
խիւս (nominative singular)
խիւսք (nominative plural)
խիւսոյ (genitive singular)
խիւսոց (genitive plural)
խիւսոյ (dative singular)
խիւսոց (dative plural)
խիւս (accusative singular)
խիւսս (accusative plural)
խիւսոյ (ablative singular)
խիւսոց (ablative plural)
խիւսով (instrumental singular)
խիւսովք (instrumental plural)
խիւս (locative singular)
խիւսս (locative plural)
խիւս (nominative singular)
խիւսք (nominative plural)
խիւսի (genitive singular)
խիւսից (genitive plural)
խիւսի (dative singular)
խիւսից (dative plural)
խիւս (accusative singular)
խիւսս (accusative plural)
խիւսէ (ablative singular)
խիւսից (ablative plural)
խիւսիւ (instrumental singular)
խիւսիւք (instrumental plural)
խիւսի (locative singular)
խիւսս (locative plural)

desctree

Armenian: խյուս (xyus), խուս (xus), խիս (xis) — dialectal
→ Turkish: ḫus — dialectal

The older form is *խևս (*xews), together with Old Georgian ხევსი (xevsi) likely borrowed from Iranian: compare Classical Persian خیس (xēs, “wet, soaked, drenched”), Gazi [script needed] (χǖs, “wet, moist”).