խախանք

Onomatopoeic. Possibly formed already in Proto-Indo-European: compare Ancient Greek καχάζω (kakházō), καγχάξω (kankháxō), Latin cachinno, Proto-West Germanic *kahhattjan, Old Church Slavonic хохотати (xoxotati) and Sanskrit कखति (kakhati), कक्खति (kakkhati).


ռայք

head

ռայք • (ṙaykʻ) pl

xcl-noun

ռայք • (ṙaykʻ) pl

Attested only in two passages in Chrysostom, in both cases in the plural ռայ-ք (ṙay-kʻ). Likely borrowed from Classical Syriac ܪܥܝܐ (rʿayyā), the plural of ܪܥܝܐ (reʿyā, “pastured flock”), which is related to Arabic رَعِيَّة (raʕiyya), from whose plural we have dialectal Armenian ռայա (ṙaya).

Իսկ կամիցի՞ս՝ ուր ուրախութիւնքն ինչ իցեն կամ խաղ մարդկան, ուր հարսանիք եւ ռայք կաքաւչացն կայցեն, անդր ձգեսցուք զայնպիսին։

5th century, John Chrysostom, Commentary on Isaiah

Isk kamicʻis, ur uraxutʻiwnkʻn inčʻ icʻen kam xał mardkan, ur harsanikʻ ew ṙaykʻ kakʻawčʻacʻn kaycʻen, andr jgescʻukʻ zaynpisin.

անդ պիտոյ է ոսկին եւ մարգարիտն ընդելուզեալ, անդ հանդերձքն պաճուճեալք, անդէն զարդուցն ռայք եւ ժամանակ մենթանաց, անդ սեթեւեթել եւ ադնէն պերեւեթել

5th century, John Chrysostom, Commentary on Epistles of Paul First Epistle to Timothy

and pitoy ē oskin ew margaritn əndeluzeal, and handerjkʻn pačučealkʻ, andēn zarducʻn ṙaykʻ ew žamanak mentʻanacʻ, and setʻewetʻel ew adnēn perewetʻel


Հնդիկք

Hndikkʻ (romanization)
Հնդիկք (nominative plural)
Հնդկաց (genitive plural)
Հնդկաց (dative plural)
Հնդիկս (accusative plural)
Հնդկաց (ablative plural)
Հնդկաւք = Հնդկօք (Hndkawkʻ = Hndkōkʻ) (instrumental plural)
Հնդիկս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

Հնդկաւք = Հնդկօք

Է թռչուն ինչ ի հնդիկս, որ կոչի փիւնիքս։ Ըստ հինգհարիւր ամին գայ ի ծառսն Լիբանանու եւ լնու զերկոսին թեւսն իւր խնկաւք. եւ երթայ ազդ առնէ քրմին Արեգ քաղաքի ի յամսեան պայեմոդի կամ ի փարմոդի, այսինքն արեգ կամ ի կանխոց։
Ē tʻṙčʻun inčʻ i hndiks, or kočʻi pʻiwnikʻs. Əst hinghariwr amin gay i caṙsn Libananu ew lnu zerkosin tʻewsn iwr xnkawkʻ. ew ertʻay azd aṙnē kʻrmin Areg kʻałakʻi i yamsean payemodi kam i pʻarmodi, aysinkʻn areg kam i kanxocʻ.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).10.2–3

There is a bird in India called phoenix. Every five hundred years it comes to the trees of Lebanon and fills both its wings with incense, and goes to inform the priest of Heliopolis, in the month Phamenoth or Pharmuthi, that is Areg or the preceding months [i.e. Meheki].

(chiefly historical, proscribed in modern use) India (a region of South Asia, traditionally delimited by the Himalayas and the Indus river; the Indian subcontinent)


հեթեթանք

head

հեթեթանք • (hetʻetʻankʻ) pl

xcl-noun

հեթեթանք • (hetʻetʻankʻ) pl

hetʻetʻankʻ (romanization)
հեթեթանք (nominative plural)
հեթեթանաց (genitive plural)
հեթեթանաց (dative plural)
հեթեթանս (accusative plural)
հեթեթանաց (ablative plural)
հեթեթանս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

հեթեթանաւք = հեթեթանօք

Alternative form of հայթայթանք (haytʻaytʻankʻ)


սրունք

srunkʻ (romanization)
սրունք (nominative plural)
սրնից (genitive plural)
սրնից (dative plural)
սրունս (accusative plural)
սրնից (ablative plural)
սրնիւք (instrumental plural)
սրունս (locative plural)
սրունք (nominative plural)
սրնոց (genitive plural)
սրնոց (dative plural)
սրունս (accusative plural)
սրնոց (ablative plural)
սրնովք (instrumental plural)
սրունս (locative plural)
սրունք (nominative plural)
սրանց (genitive plural)
սրանց (dative plural)
սրունս (accusative plural)
սրանց (ablative plural)
սրամբք (instrumental plural)
սրունս (locative plural)
սրունք (nominative plural)
սրուանց (genitive plural)
սրուանց (dative plural)
սրունս (accusative plural)
սրուանց (ablative plural)
սրուամբք (instrumental plural)
սրունս (locative plural)

→ Armenian: սրունք (srunkʻ) (learned)

From Proto-Indo-European *ḱrūs-ni- + -ք (-kʻ). Cognate with Latin crūs.


սրօնք

head

սրօնք • (srōnkʻ) pl

xcl-noun

սրօնք • (srōnkʻ) pl

srōnkʻ (romanization)
սրօնք (nominative plural)
սրօնից (genitive plural)
սրօնից (dative plural)
սրօնս (accusative plural)
սրօնից (ablative plural)
սրօնիւք (instrumental plural)
սրօնս (locative plural)


սրաւնք

srawnkʻ (romanization)
սրաւնք (nominative plural)
սրաւնից (genitive plural)
սրաւնից (dative plural)
սրաւնս (accusative plural)
սրաւնից (ablative plural)
սրաւնիւք (instrumental plural)
սրաւնս (locative plural)


շողիք

head

շողիք • (šołikʻ) pl

xcl-noun

շողիք • (šołikʻ) pl

desc

Middle Armenian: շողիք (šoġikʻ), շողինք (šoġinkʻ)

Armenian: շողիք (šoġikʻ), շողինք (šoġinkʻ), շողունք (šoġunkʻ)

From *շող (*šoł, “slime, mucus”) + -իք (-ikʻ). The root *շող (*šoł), of uncertain origin, is also found in dialectal շողուկ (šoġuk), շողոտ (šoġot), and is usually connected with շաղ (šał), շաղեմ (šałem), շաղախ (šałax).
Perhaps a Zan borrowing: compare the Laz and Mingrelian descendants of Proto-Georgian-Zan *s₁owl- (“to wet, make wet”).

cog

ի բերանոյն հոսեն շողիք․ և երանի թէ շողիս, և ոչ այլ ինչ անպատեհս

5th century, John Chrysostom, Commentary on Epistles of Paul 9.9

i beranoyn hosen šołikʻ; ew erani tʻē šołis, ew očʻ ayl inčʻ anpatehs

drool, drivel, saliva trickling from the mouth


վայրէջք

head

վայրէջք • (vayrēǰkʻ) pl

xcl-noun

վայրէջք • (vayrēǰkʻ) pl

vayrēǰkʻ (romanization)
վայրէջք (nominative plural)
վայրիջից (genitive plural)
վայրիջից (dative plural)
վայրէջս (accusative plural)
վայրիջից (ablative plural)
վայրիջիւք (instrumental plural)
վայրէջս (locative plural)

desc

→ Armenian: վայրէջք (vayrēǰkʻ) (learned)


խնջոյք

head

խնջոյք • (xnǰoykʻ) pl

xcl-noun

խնջոյք • (xnǰoykʻ) pl

xnǰoykʻ (romanization)
խնջոյք (nominative plural)
խնջոյից (genitive plural)
խնջոյից (dative plural)
խնջոյս (accusative plural)
խնջոյից (ablative plural)
խնջոյիւք (instrumental plural)
խնջոյս (locative plural)

→ Armenian: խնջույք (xnǰuykʻ) (learned)

Uncertain. Likely an Iranian borrowing: compare Ossetian хынцын (xyncyn) / хинцун (xincun, “to treat hospitably”).


խնճոյք

head

խնճոյք • (xnčoykʻ) pl

xcl-noun

խնճոյք • (xnčoykʻ) pl

xnčoykʻ (romanization)
խնճոյք (nominative plural)
խնճոյից (genitive plural)
խնճոյից (dative plural)
խնճոյս (accusative plural)
խնճոյից (ablative plural)
խնճոյիւք (instrumental plural)
խնճոյս (locative plural)


Բաղասիճք

head

Բաղասիճք • (Bałasičkʻ) pl

xcl-proper noun

Բաղասիճք • (Bałasičkʻ) pl

Bałasičkʻ (romanization)
Բաղասիճք (nominative plural)
բաղասճաց (genitive plural)
բաղասճաց (dative plural)
բաղասիճս (accusative plural)
բաղասճաց (ablative plural)
բաղասիճս (locative plural)

xcl-decl-noun-pl

բաղասճաւք = բաղասճօք

→ Armenian: բաղասիճ (baġasič) (learned)

→ Russian: баласи́ч (balasíč) (learned)

Borrowed from Iranian. An ethnonym corresponding to the toponym Բաղասական (Bałasakan, “Balasagan”), like ատրպատիճք (atrpatičkʻ) corresponding to Ատրպատական (Atrpatakan). -իճ (-ič) is an Iranian ethnic suffix.

Յայնմ ժամանակի թագաւոր Մազքթաց Սանէսան անհնարին նիւթեաց զսրտմտութիւն ոխութեան ընդ իւրում ազգակցին Խոսրովու արքային Հայոց, և գումարեաց ժողովեաց զամենայն զօրս Հոնաց եւ Փոխաց, Թաւասպարաց, Հեճմատակաց, Իժմախաց, Գաթաց և Գղուարաց, Գուգարաց, Շչբաց և Ճղբաց և Բաղասճաց և Եգերսուանացն, և այլոց խառնաղանճ բազմութեամբք, անթիւ բանակն վաչկատուն զօրութեանց, որում միանգամ ինքն իշխէր զօրացն բազմաց:
Yaynm žamanaki tʻagawor Mazkʻtʻacʻ Sanēsan anhnarin niwtʻeacʻ zsrtmtutʻiwn oxutʻean ənd iwrum azgakcʻin Xosrovu arkʻayin Hayocʻ, ew gumareacʻ žołoveacʻ zamenayn zōrs Honacʻ ew Pʻoxacʻ, Tʻawasparacʻ, Hečmatakacʻ, Ižmaxacʻ, Gatʻacʻ ew Głuaracʻ, Gugaracʻ, Ščʻbacʻ ew Čłbacʻ ew Bałasčacʻ ew Egersuanacʻn, ew aylocʻ xaṙnałanč bazmutʻeambkʻ, antʻiw banakn vačʻkatun zōrutʻeancʻ, orum miangam inkʻn išxēr zōracʻn bazmacʻ:
Translation by Nina G. Garsoïan
At that time, Sanēsan, king of the Mazkʿutʿkʿ, nourished an implacable hatred and rancor against his kinsman Xosrov, king of Armenia. And so, he gathered and assembled all the forces of the Honkʿ and the Poxkʿ, of the Tʿawasparkʿ, the Hečmatakkʿ, the Ižmaxkʿ, the Gatʿkʿ, and Głuarkʿ, the Gugarkʿ, the Šičbkʿ, and the Čiłbkʿ and the Bałasčikʿ, and the Egersuankʿ, and masses of other rabble. [It was] an innumrable nomadic host, whose entire large force he led himself.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] III.7

Եւ զմնացեալսն սակաւս առաջի իւրեանց հալածականս տանէին մինչև յաշխարհն Բաղասճաց, և զգլուխն Սանէսանայ մեծի թագաւորին եկին բերին առաջի արքային Հայոց:
Ew zmnacʻealsn sakaws aṙaǰi iwreancʻ halacakans tanēin minčʻew yašxarhn Bałasčacʻ, ew zgluxn Sanēsanay meci tʻagaworin ekin berin aṙaǰi arkʻayin Hayocʻ:
Translation by Nina G. Garsoïan

And they drove the surviving few before them all the way to the country of the Bałasčikʿ and brought the head of the great king Sanēsan before the king of Armenia.