ժամ

žam (romanization)
ժամ (nominative singular)
ժամք (nominative plural)
ժամու (genitive singular)
ժամուց (genitive plural)
ժամու (dative singular)
ժամուց (dative plural)
ժամ (accusative singular)
ժամս (accusative plural)
ժամէ (ablative singular)
ժամուէ (ablative singular)
ժամուց (ablative plural)
ժամու (instrumental singular)
ժամուք (instrumental plural)
ժամու (locative singular)
ժամս (locative plural)
ժամ (nominative singular)
ժամք (nominative plural)
ժամի (genitive singular)
ժամաց (genitive plural)
ժամի (dative singular)
ժամաց (dative plural)
ժամ (accusative singular)
ժամս (accusative plural)
ժամէ (ablative singular)
ժամաց (ablative plural)
ժամաւ (instrumental singular)
ժամաւք = ժամօք (žamawkʻ = žamōkʻ) (instrumental plural)
ժամի (locative singular)
ժամս (locative plural)

xcl-decl-noun

ժամէ, ժամուէ

ժամաւք = ժամօք

Armenian: ժամ (žam)

Udi: жамукӏал (žamuḳal)

→ Old Georgian: ჟამი (žami)

Middle Georgian: ჟამი (žami)

Georgian: ჟამი (žami)

→ Mingrelian: ჟამი (žami)

Back-formation from ժաման (žaman), where the ending was wrongly interpreted as the suffix -ան (-an). Compare also Central Kurdish ژەم (jem, “meal”). The meaning of “church” in popular speech developed from “time” → “time of divine service” → “the place of divine service, church”; the similarity with Arabic جامع (jāmiʕ, “mosque”), Turkish cami is coincidental.

վրան/խորան ժամու

միջին ժամ

աստեղական ժամ

արեւային ժամ

ճշմարիտ ժամ

հնչել երկրոդ ժամու

քանի՞ են ժամք

ժամ է երկրորդ

ժամք երկու եւ վայրկեանք տասն

երկու ժամք եւ քառորդ մի

ժամք երկու եւ վարկեանք քսան

ժամք երկու եւ կէս

ժամք երկու եւ վայրկեանք յիսուն

ժամք երկու քառորդաւ ընդհատ

ժամք երկու եւ վայրկեանք քառասուն

զերրորդ ժամու

ի վեցերորդ ժամու առաւօտուն

at six (o'clock) in the morning, or at six AM

յեօթն ժամու յետ միջօրէի

at seven in the afternoon, or at seven PM

ի սմին իսկ ժամու/պահու

յամենայն ժամու, յորում եւ է ժամու

ի նշանակեալ ժամու/պահու

ամենայն ժամուց են նորա գործք

every hour of his time has its appointed task

ի ժամս պարապոյ իմոյ, ի ժամս զբօսանց

ժամ բարեպատեհ

ժամու, ի ժամու, ի դէպ ժամու

in time, in good time, at the proper time

ժամ առնել, դնել, տալ

to appoint an hour, a time, to fix a day

ժամ է

այլում ժամու եւ ժամանակի սպասել

to wait better times, or for a more favorable occasion

բազում ժամս ընդ իմն հանել

ժամ հարկանել

յամենայն ժամ

ժամ ի ժամ

ժամ ի առնել, սահմանել

to put off from time to time, to spin out, to prolong

ժամ ի ժամէ, ժամէ ի ժամ

at every moment, hourly, from hour to hour

առ ժամ մի, ընդ ժամս, առ ժամս

at present, for the moment, now, provisionally

ժամս ժամս, ընդ ժամս ժամս, ժամս ընդ ժամս

from time to time, now and then, sometimes

յառաջ քան զժամն

եկեալ հասանէր ժամ

ժամ ճաշոյն

ժամ ճաշոյ է

զօգուտ ժամս, ի բազում ժամս, ժամս ձիգս, ցմեծ ժամս

zōgut žams, i bazum žams, žams jigs, cʻmec žams

for hours together, whole hours, hours at a time, along time

հասանել ժամու կնոջ

to he near delivery or childbirth; to be near her time

յետին ժամ


օր

ōr (romanization)
օր (nominative singular)
աւուրք (nominative plural)
աւուր (genitive singular)
աւուրց (genitive plural)
աւուր (dative singular)
աւուրց (dative plural)
օր (accusative singular)
աւուրս (accusative plural)
օրէ (ablative singular)
աւուրց (ablative plural)
աւուրբ (instrumental singular)
աւուրբք (instrumental plural)
աւուր (locative singular)
աւուրս (locative plural)
աւր (alternative)

Armenian: օր (ōr)

The original spelling is աւր (awr), from Proto-Armenian *aʷmur, from *amur, from Proto-Indo-European *h₂eh₃m-ōr (“heat”). The only cognate is Homeric Ancient Greek ἦμαρ (êmar, “day”).

յաւուրս մեր

յաւուրսն յայնոսիկ

յաւուրս նորա


շաբաթ

head

շաբաթ • (šabatʻ)

xcl-noun

շաբաթ • (šabatʻ)

šabatʻ (romanization)
շաբաթ (nominative singular)
շաբաթք (nominative plural)
շաբաթու (genitive singular)
շաբաթուց (genitive plural)
շաբաթու (dative singular)
շաբաթուց (dative plural)
շաբաթ (accusative singular)
շաբաթս (accusative plural)
շաբաթէ (ablative singular)
շաբաթուց (ablative plural)
շաբաթու (instrumental singular)
շաբաթուք (instrumental plural)
շաբաթու (locative singular)
շաբաթս (locative plural)

Armenian: շաբաթ (šabatʻ)

desctree

→ Old Georgian: შაბათი (šabati), შაფათი (šapati)
Georgian: შაბათი (šabati)
→ Adyghe: шэмбэт (šɛmbɛt)
→ Bats: შაბათ (šabat)
→ Chechen: шот (šot)
→ Ingush: шоатта (šoatta)
→ Mingrelian: შაბათი (šabati)
→ Kabardian: щэбэт (śɛbɛt)

From Classical Syriac ܫܒܬܐ (šabbəṯāʼ). Doublet of սաբբատ (sabbat).

աւագ շաբաթ

շաբաթէ ի շաբաթ, ի շաբաթու շաբաթու

վարձել ի շաբաթս

երկշաբաթի · երեքշաբաթի · չորեքշաբաթի · հինգշաբաթի · ուրբաթ · շաբաթ · միաշաբաթի


ամիս

amis (romanization)
ամիս (nominative singular)
ամիսք (nominative plural)
ամսոյ (genitive singular)
ամսոց (genitive plural)
ամսոյ (dative singular)
ամսոց (dative plural)
ամիս (accusative singular)
ամիսս (accusative plural)
ամսոյ (ablative singular)
ամսոց (ablative plural)
ամսով (instrumental singular)
ամսովք (instrumental plural)
ամիս (locative singular)
ամիսս (locative plural)

xcl-decl-noun

there is a more archaic genitive/dative ամսեան (amsean), whence the locative յամսեան (yamsean)

Armenian: ամիս (amis)

From Proto-Indo-European *mḗh₁n̥s (“moon; month”). The initial ա- (a-) is an original Armenian development due to association with ամ (am, “year”). The deviant genitive-dative-locative ամսեան (amsean) has been explained as an adjective formation in Proto-Indo-European *-ih₃no- with the basic meaning “monthly”.

inh

ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ

առաջին օր ամսոյ

ի սկիզբն ամսեան

ի վերջ ամսոյ

ի մէջ կոյս ամսեան


տարի

tari (romanization)
տարի (nominative singular)
տարիք (nominative plural)
տարւոյ (genitive singular)
տարեաց (genitive plural)
տարւոյ (dative singular)
տարւոջ (dative singular)
տարեաց (dative plural)
տարի (accusative singular)
տարիս (accusative plural)
տարւոյ (ablative singular)
տարւոջ (ablative singular)
տարւոջէ (ablative singular)
տարեաց (ablative plural)
տարեաւ (instrumental singular)
տարեաւք = տարեօք (tareawkʻ = tareōkʻ) (instrumental plural)
տարւոջ (locative singular)
տարիս (locative plural)

xcl-decl-noun

տարւոյ, տարւոջ

տարւոյ, տարւոջ, տարւոջէ

տարեաւք = տարեօք

note the irregular dative/ablative/locative with <i class="Armn mention" lang="xcl">-ոջ</i> (-oǰ)

Armenian: տարի (tari), տարիք (tarikʻ)

→⇒ Old Georgian: ტარიგი (ṭarigi)

The origin is unknown.
Ačaṙean rejects all proposals and leaves the origin open.
J̌ahukyan 1987 derives from Akkadian 𒁕𒌷 (/dārītu/, “a long time; perpetuity, eternity”), which is related to Egyptian tr (“time, season”) and the Semitic source of դար (dar), but in 2010 considers the connection doubtful.
Olsen remarks that the word has no accepted etymology and tentatively adduces Ancient Greek δῶρον (dôron, “hand's breadth, palm, as a measure of length”), δάριν (dárin, “span”), implying a common origin for the Armenian and Greek words with a semantic development in Armenian like the one found in English “span of time”.

unk

unknown

cog

պարականոն տարի

տարւոջէ ի տարի, տարւոյ տարւոյ, տարւոյ տարի

tarwoǰē i tari, tarwoy tarwoy, tarwoy tari

annually, yearly, year by year, every year

ի տարւոջ


ամ

am (romanization)
ամ (nominative singular)
ամք (nominative plural)
ամի (genitive singular)
ամաց (genitive plural)
ամի (dative singular)
ամաց (dative plural)
ամ (accusative singular)
ամս (accusative plural)
ամէ (ablative singular)
ամաց (ablative plural)
ամաւ (instrumental singular)
ամաւք = ամօք (amawkʻ = amōkʻ) (instrumental plural)
ամի (locative singular)
ամս (locative plural)

xcl-decl-noun

ամաւք = ամօք

→ Armenian: ամ (am) (learned)

From Proto-Indo-European *s(e)meh₂-. The initial ա- (a-) is from the oblique stem *sm̥-h₂-ó-. Related to ամառն (amaṙn).


դար

dar (romanization)
դար (nominative singular)
դարք (nominative plural)
դարու (genitive singular)
դարուց (genitive plural)
դարու (dative singular)
դարուց (dative plural)
դար (accusative singular)
դարս (accusative plural)
դարէ (ablative singular)
դարուց (ablative plural)
դարու (instrumental singular)
դարուք (instrumental plural)
դարու (locative singular)
դարս (locative plural)

Armenian: դար (dar)

→ Cappadocian Greek: ταρός (tarós)

→? Georgian: დარი (dari)

A Semitic borrowing: compare Akkadian 𒁕𒅈 (dār, “continually, ever, forever; era, eternity, time, century”), Ugaritic 𐎄𐎗 (dr, “cycle, generation”), Aramaic דָּרָא (dārā), Classical Syriac ܕܪܐ (dārā, “age, century”).

bor

ոսկի, ոսկեղինիկ դար

միջին դար

ի մերում դարու

դարուց ի դարս

age, long period of time of 100, 1000 or unspecified number of years


երէկ

head

երէկ • (erēk)

xcl-noun

երէկ • (erēk)

erēk (romanization)
երէկ (nominative singular)
երէկք (nominative plural)
երեկի (genitive singular)
երեկի (dative singular)
երէկ (accusative singular)
երէկս (accusative plural)
երեկէ (ablative singular)
երեկի (locative singular)
երէկս (locative plural)
երէկ (nominative singular)
երէկք (nominative plural)
երիկի (genitive singular)
երիկի (dative singular)
երէկ (accusative singular)
երէկս (accusative plural)
երիկէ (ablative singular)
երիկի (locative singular)
երէկս (locative plural)
երեկ (alternative)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: երեկ (erek)

Is the same with the word երեկ (erek, “evening”). In many languages the word for “yesterday” is derived from the word for “evening”. Compare Russian ве́чер (véčer, “evening”) and вчера́ (včerá, “yesterday”).


վայրկեան

vayrkean (romanization)
վայրկեան (nominative singular)
վայրկեանք (nominative plural)
վայրկենի (genitive singular)
վայրկենից (genitive plural)
վայրկենի (dative singular)
վայրկենից (dative plural)
վայրկեան (accusative singular)
վայրկեանս (accusative plural)
վայրկենէ (ablative singular)
վայրկենից (ablative plural)
վայրկենիւ (instrumental singular)
վայրկենիւք (instrumental plural)
վայրկենի (locative singular)
վայրկեանս (locative plural)

Armenian: վայրկյան (vayrkyan)

From վայրիկ (vayrik, “short period of time”) + -եան (-ean).

suffix

վայրկեան մի, վայրկենի մի

ի վայրկեան ժամանակի, ի միում վայրկենի

in a moment, at that moment, instantly; directly, incontinently, instantaneously


եռանդ

head

եռանդ • (eṙand)

xcl-noun

եռանդ • (eṙand)

eṙand (romanization)
եռանդ (nominative singular)
եռանդք (nominative plural)
եռանդի (genitive singular)
եռանդի (dative singular)
եռանդ (accusative singular)
եռանդս (accusative plural)
եռանդէ (ablative singular)
եռանդի (locative singular)
եռանդս (locative plural)

The origin is uncertain. Martirosyan tentatively suggests derivation from Proto-Indo-European *pers-n̥t-i-, from *per- (“through, forward”).


եռանդ

head

եռանդ • (eṙand)

xcl-adv

եռանդ • (eṙand)


հերու

head

հերու • (heru)

xcl-adv

հերու • (heru)

Armenian: հերու (heru)

ի հերուն հետէ

since last year; long time since, for a long time past, long ago, long since


վաղ

Related to Georgian ხვალ (xval, “tomorrow”) and together with it borrowed from an unknown third source.

unk

unknown

վաղ քաջ

վաղ քաջ ընդ առաւօտն

at the break of day or of dawn, at the peep of day, very early in the morning, at dawn

վաղ ընդ փոյթ

վաղ կամ անագան, եթէ վաղ եթէ անագան

ոչ կարի վաղ ոչ յոյժ անագան

ո՞չ վաղ իսկ ասացի քեզ

anciently, formerly, once on a time; early, betimes, soon, quick


աւօտ

head

աւօտ • (awōt)

xcl-noun

աւօտ • (awōt)

Ačaṙyan understand the meaning as “time” and leaves the origin open.
Ałayan identifies with the ending of առաւօտ (aṙawōt) and takes the word to mean “the time of sun-rise”, deriving *aw from Proto-Indo-European *sāu-, + -աւտ (-awt); see առաւօտ (aṙawōt) for more on this.
J̌ahukyan accepts the connection with առաւօտ (aṙawōt) but derives both from Proto-Indo-European *aus- (“to shine”).

unk

open

The meaning of this term is uncertain. Possibilities include: