թռչուն

head

թռչուն • (tʻṙčʻun)

xcl-adj

թռչուն • (tʻṙčʻun)

tʻṙčʻun (romanization)
թռչուն (nominative singular)
թռչունք (nominative plural)
թռչնոյ (genitive singular)
թռչնոց (genitive plural)
թռչնոյ (dative singular)
թռչնոց (dative plural)
թռչուն (accusative singular)
թռչունս (accusative plural)
թռչնոյ (ablative singular)
թռչնոց (ablative plural)
թռչնով (instrumental singular)
թռչնովք (instrumental plural)
թռչուն (locative singular)
թռչունս (locative plural)

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)

suffix

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.

ayl ew zǰrasuzak mamṙaxndir xōzaker mecanjunkʻ ew yałtʻamarminkʻ hawkʻn, pʻorn ew tʻanjrn ew sagn, ew kam ayl bazum ew anhamar cʻamakʻaynocʻn ew ǰraynocʻn ǰokkʻ tʻṙčʻnocʻn.


սարդ

sard (romanization)
սարդ (nominative singular)
սարդք (nominative plural)
սարդի (genitive singular)
սարդից (genitive plural)
սարդի (dative singular)
սարդից (dative plural)
սարդ (accusative singular)
սարդս (accusative plural)
սարդէ (ablative singular)
սարդից (ablative plural)
սարդիւ (instrumental singular)
սարդիւք (instrumental plural)
սարդի (locative singular)
սարդս (locative plural)

The origin is uncertain. Perhaps borrowed from a source related to the etymon of սարոյ (saroy, “cypress”). Compare also Arabic سِدْر (sidr, “the name of various trees”), Persian سدر (sadar, “lote-tree”), Ancient Greek κέδρος (kédros, “cedar”).


բու

bu (romanization)
բու (nominative singular)
բուք (nominative plural)
բուոյ (genitive singular)
բուոց (genitive plural)
բուոյ (dative singular)
բուոց (dative plural)
բու (accusative singular)
բուս (accusative plural)
բուոյ (ablative singular)
բուոց (ablative plural)
բուով (instrumental singular)
բուովք (instrumental plural)
բու (locative singular)
բուս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: բու (bu)
Armenian: բու (bu)

Of imitative origin. Compare Persian بوف (buf), Arabic بوم (būm), Ancient Greek βύας (búas), Latin būbō, Georgian ბუ (bu).

onomatopoeic

imitative

Զբուոյ ասեն, թէ զգիշեր քաջ սիրէ քան զտիւ։
Zbuoy asen, tʻē zgišer kʻaǰ sirē kʻan ztiw.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).8.1

The owl is said to love more the night than the day.


փոր

head

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)

Middle Armenian: փոր (pʻor)

Unknown. Perhaps originally meaning swansdown and borrowed from Iranian: compare Persian پر قو (par qu), Gilaki [script needed] (pə́rə ɣu), Judeo-Tat пәргу, Talysh ғо пәр (ğo pǝr), all meaning "swansdown" and containing the word for "bird's down" from Proto-Indo-Iranian *parnám (“wing, feather”) and the word for "swan" (Persian قو (qu)). Note especially Persian پریقو (pariqu) glossed as "swan" in Steingass, if not a mistake for "swansdown". For a transfer between animal name and its product compare սամոյր (samoyr), տիկ (tik), բորենի (boreni).

unk

Unknown

cog

Դարձեալ եթէ կամեսցիս տեղեկանալ մեւս եւս թռչնոյ՝ որ անուանեալ կոչի կիկնոս, այս ինքն փոր կամ ձկնաքաղ, թէ զիարդ կիկնոսն հաւ մխէ զերկայն պարանոցն ի ջուրն, զի ի խորոց անտի ի վեր ածից է զպէտս իւրոյ կերակրոյն։
Darjeal etʻē kamescʻis tełekanal mews ews tʻṙčʻnoy, or anuaneal kočʻi kiknos, ays inkʻn pʻor kam jknakʻał, tʻē ziard kiknosn haw mxē zerkayn paranocʻn i ǰurn, zi i xorocʻ anti i ver acicʻ ē zpēts iwroy kerakroyn.
Translation by John A. C. Greppin
Moreover, if you should wish to be informed of another bird which os called the kiknos, the same as a pʻor ('swan') or jknakʻał ('heron'); how the kiknos bird extends its long neck into the water so that thence from the bottom it would carry up the necessities for its nourishment.

5th century, Basil of Caesarea, Yałags Vecʻawreay ararčʻutʻean [Homiliae in Hexaemeron]

[…] ուր հասարակաց կերակուր ասեն զառ մեզ պատուական եւ սակաւուց ճաշակելիս՝ զփասեան եւ զպոր, եւ այլք այսպիսիք
[…]ur hasarakacʻ kerakur asen zaṙ mez patuakan ew sakawucʻ čašakelis, zpʻasean ew zpor, ew aylkʻ ayspisikʻ

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia]

Translation by John A. C. Greppin
[…] where they call common food our dainty and rary dishes of pheasant and swan and the like.


աքաղաղ

head

աքաղաղ • (akʻałał)

xcl-noun

աքաղաղ • (akʻałał)

akʻałał (romanization)
աքաղաղ (nominative singular)
աքաղաղք (nominative plural)
աքաղաղոյ (genitive singular)
աքաղաղոց (genitive plural)
աքաղաղոյ (dative singular)
աքաղաղոց (dative plural)
աքաղաղ (accusative singular)
աքաղաղս (accusative plural)
աքաղաղոյ (ablative singular)
աքաղաղոց (ablative plural)
աքաղաղով (instrumental singular)
աքաղաղովք (instrumental plural)
աքաղաղ (locative singular)
աքաղաղս (locative plural)

→ Armenian: աքաղաղ (akʻaġaġ)

⇒ Armenian: աքլոր (akʻlor)

According to Ačaṙyan, a reduplication of *քաղ- (*kʻał-, “to call”), from Proto-Indo-European *kl̥h₁-, zero-grade of *kelh₁- (“to call”). Among the cognates compare especially Sanskrit उषःकल (uṣā-kal-a-, “rooster”, literally “crying at daybreak”), कलकल (kalakala, “any confused noise”), Ancient Greek καλέω (kaléō, “to call”), Old Irish cailech (“rooster”).


սոխակ

soxak (romanization)
սոխակ (nominative singular)
սոխակք (nominative plural)
սոխակի (genitive singular)
սոխակաց (genitive plural)
սոխակի (dative singular)
սոխակաց (dative plural)
սոխակ (accusative singular)
սոխակս (accusative plural)
սոխակէ (ablative singular)
սոխակաց (ablative plural)
սոխակաւ (instrumental singular)
սոխակի (locative singular)
սոխակս (locative plural)

xcl-decl-noun

սոխակաւք = սոխակօք

Armenian: սոխակ (soxak)

Borrowed from an unidentified Iranian source.

unk

unidentified

Porphyrio porphyrio
Porphyrio porphyrio#Translingual

սոխակ երգէ, գեղգեղէ

Luscinia luscinia
Luscinia luscinia#Translingual


կաչաղակ

head

կաչաղակ • (kačʻałak)

xcl-noun

կաչաղակ • (kačʻałak)

kačʻałak (romanization)
կաչաղակ (nominative singular)
կաչաղակք (nominative plural)
կաչաղակի (genitive singular)
կաչաղակաց (genitive plural)
կաչաղակի (dative singular)
կաչաղակաց (dative plural)
կաչաղակ (accusative singular)
կաչաղակս (accusative plural)
կաչաղակէ (ablative singular)
կաչաղակաց (ablative plural)
կաչաղակաւ (instrumental singular)
կաչաղակի (locative singular)
կաչաղակս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաչաղակաւք = կաչաղակօք

Armenian: կաչաղակ (kačʻaġak)

From Iranian *kačalak. Compare Classical Persian کَجَلَه (kajala, “magpie”), کلاژه (kalâža, “magpie”), کشکرک (kaškarak, “Pica”), Northern Kurdish qijik, قشقەڵە (qişqelle, “magpie”), Judeo-Tat qəçələ (“magpie”).


սիրամարգ

siramarg (romanization)
սիրամարգ (nominative singular)
սիրամարգք (nominative plural)
սիրամարգի (genitive singular)
սիրամարգաց (genitive plural)
սիրամարգի (dative singular)
սիրամարգաց (dative plural)
սիրամարգ (accusative singular)
սիրամարգս (accusative plural)
սիրամարգէ (ablative singular)
սիրամարգաց (ablative plural)
սիրամարգաւ (instrumental singular)
սիրամարգի (locative singular)
սիրամարգս (locative plural)

xcl-decl-noun

սիրամարգաւք = սիրամարգօք

Armenian: սիրամարգ (siramarg)

Middle Armenian: սիրամարք (siramarkʻ)

According to Ačaṙyan, from earlier *սինամարգ (*sinamarg) (note the dialectal forms of սիրամարգ (siramarg)), an Iranian borrowing. See Middle Persian [script needed] (synmwlw /Sēnmurw/) for more. Note also Old Georgian ფარშამანგი (paršamangi).
J̌ahukyan notes, that the word was reshaped in Armenian by folk etymology under the influence of սիր- (sir-, “love”).

cog

էգ սիրամարգ ― ēg siramarg ― peahen

ձագ սիրամարգի ― jag siramargi ― pea-chick

սիրամարգ գոչէ

նազել՝ սիգալ որպէս զսիրամարգ

Pavo cristatus
Pavo cristatus#Translingual

peacock, Indian peafowl (Pavo cristatus)


սագ

sag (romanization)
սագ (nominative singular)
սագք (nominative plural)
սագի (genitive singular)
սագաց (genitive plural)
սագի (dative singular)
սագաց (dative plural)
սագ (accusative singular)
սագս (accusative plural)
սագէ (ablative singular)
սագաց (ablative plural)
սագաւ (instrumental singular)
սագաւք = սագօք (sagawkʻ = sagōkʻ) (instrumental plural)
սագի (locative singular)
սագս (locative plural)

xcl-decl-noun

սագաւք = սագօք

→ Armenian: սագ (sag) (learned)

From Proto-Indo-European *ḱawā (“crying”). Cognates include Old Breton couann (“night owl”) (Breton kaouenn), Welsh cuan (“night owl”), Old High German hūwo (“owl”), Old Church Slavonic сова (sova, “owl”) (Russian сова (sova)), Lithuanian šaũkti (“to cry”), Sanskrit कोक (kóka, “goose”), कौति (kauti, “to sound, make any noise, cry out, moan, cry (as a bird), coo, hum (as a bee)”).


բադ

bad (romanization)
բադ (nominative singular)
բադք (nominative plural)
բադի (genitive singular)
բադից (genitive plural)
բադի (dative singular)
բադից (dative plural)
բադ (accusative singular)
բադս (accusative plural)
բադէ (ablative singular)
բադից (ablative plural)
բադիւ (instrumental singular)
բադիւք (instrumental plural)
բադի (locative singular)
բադս (locative plural)
բադ (nominative singular)
բադք (nominative plural)
բադու (genitive singular)
բադուց (genitive plural)
բադու (dative singular)
բադուց (dative plural)
բադ (accusative singular)
բադս (accusative plural)
բադէ (ablative singular)
բադուց (ablative plural)
բադու (instrumental singular)
բադուք (instrumental plural)
բադու (locative singular)
բադս (locative plural)

Armenian: բադ (bad)

A Wanderwort of uncertain ultimate origin: compare Classical Syriac ܒܛܐ (baṭṭāʾ), Arabic بَطّ (baṭṭ), Persian بت (bat), Northern Kurdish bet, Laki بەت (bet), Chechen бад (bad), Dargwa бятӏ (bəṭ), Lezgi пӏатӏ (ṗaṭ), Spanish pato, Hindi बत्तख़ (battax, “duck”), Georgian ბატი (baṭi), Albanian patë (“goose”). The immediate source of the Armenian is probably an Iranian language.


արագիլ

aragil (romanization)
արագիլ (nominative singular)
արագիլք (nominative plural)
արագլի (genitive singular)
արագլաց (genitive plural)
արագլի (dative singular)
արագլաց (dative plural)
արագիլ (accusative singular)
արագիլս (accusative plural)
արագլէ (ablative singular)
արագլաց (ablative plural)
արագլաւ (instrumental singular)
արագլի (locative singular)
արագիլս (locative plural)

արագլաւք = արագլօք

Armenian: արագիլ (aragil)

desc

Middle Armenian: արաքիլ (arakʻil), րաքիլ (rakʻil)

The origin is uncertain. Perhaps ultimately from Sumerian 𒀀𒊏𒀝𒄃𒄷 (a-ra-ak-gilim^(mušen) /arikgilim, arakgilim/, “a kind of long-legged bird”, literally “stork cross (holding leg in cross posture)”), from 𒀀𒊏𒀝𒄷 (a-ra-ak^(mušen) /arak/, “stork”) and 𒄃 (gilim, “barrier, bolt; to lie across; to be entwined; to entwine, twist; to block”). Note also Classical Syriac ܗܪܓܠܐ (/hrglʾ/, “stork”), Assyrian Neo-Aramaic ܗܪܓܠܐ (hargālā, “stork”); Bengali হাড়গিলা (haṛgila), Hindi हड़गिल्ला (haṛgillā, “argala, greater adjutant”). In view of the Indian words, it is interesting that Middle Armenian րաքիլ (rakʻil) refers to a bird from India.

cog

[…]եւ արագիլ (var. խարագուլ) եւ քարարդ, եւ որ ինչ նման իցէ նոցա, եւ յոպոպ, եւ չիղջ[…]
[…]ew aragil (var. xaragul) ew kʻarard, ew or inčʻ nman icʻē nocʻa, ew yopop, ew čʻiłǰ[…]

[…] and the heron, and the lapwing, and the like to it, and the hoopoe and the bat […]

Translation by Brenton Septuagint Translation

եւ զջայլամն եւ զբու եւ զճայ եւ զարագիլ։
ew zǰaylamn ew zbu ew zčay ew zaragil.

and the sparrow, and the owl, and the seamew, and the heron

Անդ թռչունք երկնից ձագս հանցեն, եւ բոյն արագլի ապաւէն է նոցա։
And tʻṙčʻunkʻ erknicʻ jags hancʻen, ew boyn aragli apawēn ē nocʻa.

There the sparrows will build their nests; and the house of the heron takes the lead among them.

Արագլաց որ ծերունիքն են, անդէն կան մնան ի բոյնս, ոչ կարացեալք թռչել․

6th century, Philo of Alexandria, Yałags tasn banicʻn [De Specialibus Legibus III, De Decalogo]

Araglacʻ or cerunikʻn en, andēn kan mnan i boyns, očʻ karacʻealkʻ tʻṙčʻel;

stork (bird of the family Ciconiidae) or heron (bird of the family Ardeidae)


կռունկ

head

կռունկ • (kṙunk)

xcl-noun

կռունկ • (kṙunk)

kṙunk (romanization)
կռունկ (nominative singular)
կռնկունք (nominative plural)
կռնկան (genitive singular)
կռնկանց (genitive plural)
կռնկան (dative singular)
կռնկանց (dative plural)
կռունկ (accusative singular)
կռնկունս (accusative plural)
կռնկանէ (ablative singular)
կռնկանց (ablative plural)
կռնկամբ (instrumental singular)
կռնկամբք (instrumental plural)
կռնկան (locative singular)
կռնկունս (locative plural)

Armenian: կռունկ (kṙunk)

From Proto-Indo-European *gerh₂no-, from *gerh₂-. Influenced by կռկռալ (kṙkṙal).


անգղ

head

անգղ • (angł)

xcl-noun

անգղ • (angł)

angł (romanization)
անգղ (nominative singular)
անգեղք (nominative plural)
անգեղ (genitive singular)
անգեղց (genitive plural)
անգեղաց (genitive plural)
անգեղ (dative singular)
անգեղց (dative plural)
անգեղաց (dative plural)
անգղ (accusative singular)
անգեղս (accusative plural)
անգեղէ (ablative singular)
անգեղց (ablative plural)
անգեղաց (ablative plural)
անգեղբ (instrumental singular)
անգեղբք (instrumental plural)
անգեղ (locative singular)
անգեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

անգեղց, անգեղաց

անգեղց, անգեղաց

անգեղց, անգեղաց

անգեղբք, անգեղաւք = անգեղօք

desc

Armenian: → անգղ (angġ) (learned), > անգ (ang) (inherited)

From Proto-Indo-European *h₂enk-u-l-, from *h₂enk- (“to bend”), referring to the bird's curved beak.

Բարոյախաւսն ասէ․ զանգեղէ, թէ ի բարձուանդակի եւ ի կարկառս եւ ի քարանձաւս եւ ի կատարս լերանց բնակէ․ եւ յորժամ կամեսցի, երթայ ի հնդիկս եւ առնու զակն դիւրածին․ եւ ակն այն ընկուզազարդ է բոլորակ։
Baroyaxawsn asē; zangełē, tʻē i barjuandaki ew i karkaṙs ew i kʻaranjaws ew i katars lerancʻ bnakē; ew yoržam kamescʻi, ertʻay i hndiks ew aṙnu zakn diwracin; ew akn ayn ənkuzazard ē bolorak.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).22.3–4

Physiologus says about the vulture that it dwells in the heights and on heaps of stones and in the caves and on the summits of mountains. And when it wishes, it goes to India and takes the stone that aids in childbirth; that stone is round in the shape of a nut.


կարապ

karap (romanization)
կարապ (nominative singular)
կարապք (nominative plural)
կարապոյ (genitive singular)
կարապոց (genitive plural)
կարապոյ (dative singular)
կարապոց (dative plural)
կարապ (accusative singular)
կարապս (accusative plural)
կարապոյ (ablative singular)
կարապոց (ablative plural)
կարապով (instrumental singular)
կարապովք (instrumental plural)
կարապ (locative singular)
կարապս (locative plural)
կարապ (nominative singular)
կարապք (nominative plural)
կարապի (genitive singular)
կարապի (dative singular)
կարապ (accusative singular)
կարապս (accusative plural)
կարապէ (ablative singular)
կարապի (locative singular)
կարապս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

→ Armenian: կարապ (karap) (learned)

→ Georgian: კარაპი (ḳaraṗi)

Usually considered a word of unknown origin, but most likely an Iranian borrowing and literally meaning "the singing bird": compare Avestan 𐬐𐬀𐬭𐬀𐬞𐬀𐬥 (karapan, “anti-Zoroastrian priest, incantator?”), Khwarezmian [script needed] (krb-, “to moan, mumble, babble”), Sanskrit कृपते (kṛpate, “to lament, mourn”). For the sense development compare swan song and the derivation of swan from *swenh₂- (“to sound”).

unk

unknown

cog

[…]եւ սոխակ եւ հաւալուսն եւ կարապ (var. կապար, կարափ, կարապն)[…]
[…]ew soxak ew hawalusn ew karap (var. kapar, karapʻ, karapn)[…]

[…] and the nightingale, and the pelican, and the swan […]


փասիան

head

փասիան • (pʻasian)

xcl-noun

փասիան • (pʻasian)

pʻasian (romanization)
փասիան (nominative singular)
փասիանք (nominative plural)
փասիանի (genitive singular)
փասիանաց (genitive plural)
փասիանի (dative singular)
փասիանաց (dative plural)
փասիան (accusative singular)
փասիանս (accusative plural)
փասիանէ (ablative singular)
փասիանաց (ablative plural)
փասիանաւ (instrumental singular)
փասիանի (locative singular)
փասիանս (locative plural)

xcl-decl-noun

փասիանաւք = փասիանօք

the oblique cases are based on post-classical evidence

→ Armenian: փասիան (pʻasian) (learned)

Borrowed from Ancient Greek φασιανός (phasianós).


փետուր

head

փետուր • (pʻetur)

xcl-noun

փետուր • (pʻetur)

pʻetur (romanization)
փետուր (nominative singular)
փետուրք (nominative plural)
փետրոյ (genitive singular)
փետրոց (genitive plural)
փետրոյ (dative singular)
փետրոց (dative plural)
փետուր (accusative singular)
փետուրս (accusative plural)
փետրոյ (ablative singular)
փետրոց (ablative plural)
փետրով (instrumental singular)
փետրովք (instrumental plural)
փետուր (locative singular)
փետուրս (locative plural)

Armenian: փետուր (pʻetur)

The etymology remains uncertain.
Since long connected with the descendants of Proto-Indo-European *péth₂r̥ (“wing; feather”), but Armenian is usually not considered to be inherited from the latter because of phonological problems (e.g. Proto-Indo-European *pe- would yield Old Armenian հե- (he-)). Ačaṙyan and J̌ahukyan imply, that we may be dealing with an early borrowing from some descendant of that Proto-Indo-European root, Ačaṙyan pointing specifically to Hittite 𒁁𒋻 n (pattar, “wing”), which should perhaps be read as pettar.
On the other hand, Martirosyan and Simon are more positive about the inheritance, Martirosyan reconstructing a nominative singular auslaut *-ōr with a question mark.
In Middle Armenian and dialects the form թեպուր (tʻepur) is also attested.

cog

նուրբ, մանր փետուրք

խոշոր փետուրք

յարդարել զփետուրս ― yardarel zpʻeturs ― to preen, cleanse or dress the feathers

աւել ի փետրոց ― awel i pʻetrocʻ ― featherbroom


ծիտ

cit (romanization)
ծիտ (nominative singular)
ծիտք (nominative plural)
ծտի (genitive singular)
ծտից (genitive plural)
ծտի (dative singular)
ծտից (dative plural)
ծիտ (accusative singular)
ծիտս (accusative plural)
ծտէ (ablative singular)
ծտից (ablative plural)
ծտիւ (instrumental singular)
ծտիւք (instrumental plural)
ծտի (locative singular)
ծիտս (locative plural)

Armenian: ծիտ (cit)

Ačaṙean connects with synonymous Middle Armenian չիտ (čʻit), ջիտ (ǰit), and derives all from Georgian-Zan, comparing Georgian ჩიტი (čiṭi, “small bird; sparrow”), Mingrelian ჩიტი (čiṭi, “small bird; sparrow”). On the other hand, Čubinov takes the direction of the borrowing to be the opposite, but this is rejected by Ačaṙean, because in Armenian the word is used post-classically and infrequently and now is present in Eastern dialects only.
J̌ahukyan agrees with the Kartvelian origin of the Middle Armenian forms, but prefers an onomatopoeic origin for ծիտ (cit). This is suggested already by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui and accepted by de Lagarde.
J̌ahukyan remarks that derivation from Proto-Indo-European *ǵīd-, from a supposed by-form with *ǵ- of the root *geH- (“to sing, cry”), is less likely; compare from this root especially Lithuanian gaidỹs (“rooster”), giedóti (“to sing”).

[…] ի ծայրս երգից ծտից լինել գուշակեն […]
[…]i cayrs ergicʻ cticʻ linel gušaken[…]

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros] 71


տատրակ

tatrak (romanization)
տատրակ (nominative singular)
տատրակք (nominative plural)
տատրակի (genitive singular)
տատրակաց (genitive plural)
տատրակի (dative singular)
տատրակաց (dative plural)
տատրակ (accusative singular)
տատրակս (accusative plural)
տատրակէ (ablative singular)
տատրակաց (ablative plural)
տատրակաւ (instrumental singular)
տատրակի (locative singular)
տատրակս (locative plural)

xcl-decl-noun

տատրակաւք = տատրակօք

Armenian: տատրակ (tatrak)

From earlier *տատուրակ (*taturak), an Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *tatr̥wáh. For the suffix see -ակ (-ak).

Բարոյախաւսն ասէ զտատրակէ, թէ մեկնի գնայ առանձինն յանապատ տեղիս եւ ուրոյն կեալ սիրէ եւ ի մէջ բազում վարուժանաց չկամի բնակել։
Baroyaxawsn asē ztatrakē, tʻē mekni gnay aṙanjinn yanapat tełis ew uroyn keal sirē ew i mēǰ bazum varužanacʻ čʻkami bnakel.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).32.2–3

Physiologus says about the turtle-dove that it goes separately to desert places. And it likes to live alone and does not want to dwell among many males.

Քանզի կեռնեխք եւ տատրակք եւ ծիծառնուկք ոչ միայն երգել բնաւորեալ են, այլ եւ յօդաւոր ձայնիւ երգեն, մինչ զի եւ ասել եւ գրել կարել զնուագացն բառս։

6th century, Philo of Alexandria, Yałags ban unel ew anasun kendaneacʻd, aṙ Liwsimakʻos [De Animalibus]

Translation by Abraham Terian
Blackbirds, turtledoves, and swallows not only twitter but also sing in rhythmic tunes, making it possible to express and to write words for the tunes.

Kʻanzi keṙnexkʻ ew tatrakkʻ ew cicaṙnukkʻ očʻ miayn ergel bnaworeal en, ayl ew yōdawor jayniw ergen, minčʻ zi ew asel ew grel karel znuagacʻn baṙs.

Streptopelia turtur
Streptopelia turtur#Translingual


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւու (genitive singular)
հաւուց (genitive plural)
հաւու (dative singular)
հաւուց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւուց (ablative plural)
հաւու (instrumental singular)
հաւուք (instrumental plural)
հաւու (locative singular)
հաւս (locative plural)

According to Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui post-classically also declined as genitive singular հաւոյ (hawoy), genitive plural հաւաց (hawacʻ) and ablative singular ի հաւէ (i hawē).

Armenian: հավ (hav), հավք (havkʻ)

desc

⇒ Old Georgian: ჰავით ზმნაჲ (havit zmnay, “fortune-telling using a chicken, bird”), ჰავის-ზმნაჲ (havis-zmnay, “sorcery, witchery”)

From Proto-Indo-European *h₂éwis (“bird”).

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւոյ (genitive singular)
հաւոց (genitive plural)
հաւոյ (dative singular)
հաւոց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւոյ (ablative singular)
հաւոց (ablative plural)
հաւով (instrumental singular)
հաւովք (instrumental plural)
հաւ (locative singular)
հաւս (locative plural)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւու (genitive singular)
հաւուց (genitive plural)
հաւու (dative singular)
հաւուց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւուց (ablative plural)
հաւու (instrumental singular)
հաւուք (instrumental plural)
հաւու (locative singular)
հաւս (locative plural)

Armenian: հավ (hav)

q

← <i class="Armn mention" lang="hy">*հավուկ</i> (*havuk)

→? Cappadocian Greek: αβούκα (avoúka) (← *հավուկ (*havuk))

From Proto-Indo-European *h₂éwh₂os (“grandfather”).

հաւոյ հայր

հաւոյ հաւ


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւի (genitive singular)
հաւաց (genitive plural)
հաւի (dative singular)
հաւաց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւաց (ablative plural)
հաւաւ (instrumental singular)
հաւաւք = հաւօք (hawawkʻ = hawōkʻ) (instrumental plural)
հաւի (locative singular)
հաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

հաւաւք = հաւօք

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *p(e)h₂w- (“end, edge”) and cognate with Ancient Greek παύω (paúō, “to stop”), παῦσις (paûsis, “pause”), Albanian fashë (“tranquillity, calm”) and Old Armenian ագի (agi, “tail”).


արծուի

head

արծուի • (arcui)

xcl-noun

արծուի • (arcui)

arcui (romanization)
արծուի (nominative singular)
արծուիք (nominative plural)
արծուոյ (genitive singular)
արծուեաց (genitive plural)
արծուոյ (dative singular)
արծուեաց (dative plural)
արծուի (accusative singular)
արծուիս (accusative plural)
արծուոյ (ablative singular)
արծուեաց (ablative plural)
արծուեաւ (instrumental singular)
արծուի (locative singular)
արծուիս (locative plural)

xcl-decl-noun

արծուեաւք = արծուեօք

desc

Armenian: > արծիվ (arciv) (inherited), → արծվի (arcvi) (learned)

desctree

→ Old Georgian: არწივი (arc̣ivi)
Georgian: არწივი (arc̣ivi)
→ Laz: არწივი (arǯivi)
→ Mingrelian: არწივი (arc̣ivi)
→ Ossetian: арцъиу (arc’iw)
→ Proto-Nakh: *aarc̣iw
→ Svan: ა̈რწიუ̂ (ärc̣iû)
→ Udi: арцӏив (arc̣iv)

Inherited from Proto-Indo-European *h₂r̥ǵipyós. Cognate with Proto-Indo-Iranian *Hr̥ȷ́ipyás and possibly Ancient Greek αἰγίπιος (aigípios, “vulture”).
Urartian 𒅈𒍢𒁉𒉌 (ar-ṣi-bi-ni /Arṣibini/), attested as a name of a horse, possibly meaning ‘Eagle’, and the theonym 𒀭𒅈𒍢𒁁𒁲𒉌𒂊 (ᵈar-ṣi-be-di-ni-e /Arṣibedini/), are borrowed from Proto-Armenian. The element di- in the theonym may reflect Old Armenian դի-ք (di-kʻ, “gods”).


որոր

→ Armenian: որոր (oror) (learned)

A reduplicated formation from Proto-Indo-European *h₃er-. Cognate with Proto-Indo-European *h₃érō (“eagle”), Middle Armenian ուրուր (urur, “kite”), Proto-Slavic *orь̃lъ (“eagle”).

[…]եւ ջայլեամն եւ բու եւ որոր (var. աւրօր, արօր), եւ որ ինչ նման իցէ նոցա[…]
[…]ew ǰayleamn ew bu ew oror (var. awrōr, arōr), ew or inčʻ nman icʻē nocʻa[…]

[…] the ostrich, the owl, the gull, and any of their kind […]


ճայ

čay (romanization)
ճայ (nominative singular)
ճայք (nominative plural)
ճայի (genitive singular)
ճայից (genitive plural)
ճայի (dative singular)
ճայից (dative plural)
ճայ (accusative singular)
ճայս (accusative plural)
ճայէ (ablative singular)
ճայից (ablative plural)
ճայիւ (instrumental singular)
ճայիւք (instrumental plural)
ճայի (locative singular)
ճայս (locative plural)

Armenian: ճայ (čay)

Of imitative origin. Compare similar onomatopoeic bird names in various Indo-European and non-Indo-European languages, such as Russian ча́йка (čájka, “seagull”), Georgian ჭარი (č̣ari), ჭარო (č̣aro, “seagull”), Southern Altai чай (čay, “western capercaillie”), Turkmen çaý (“kite”), Turkish çaylak (“kite”), Tatar чәүкә (çäwkä, “jackdaw”).


ցին

head

ցին • (cʻin)

xcl-noun

ցին • (cʻin)

cʻin (romanization)
ցին (nominative singular)
ցինք (nominative plural)
ցնոյ (genitive singular)
ցնոց (genitive plural)
ցնոյ (dative singular)
ցնոց (dative plural)
ցին (accusative singular)
ցինս (accusative plural)
ցնոյ (ablative singular)
ցնոց (ablative plural)
ցնով (instrumental singular)
ցնովք (instrumental plural)
ցին (locative singular)
ցինս (locative plural)

Armenian: ցին (cʻin)

From Proto-Indo-European *tḱyīno-. Cognate with Proto-Indo-Iranian *ćyaynás (“falcon”), Ancient Greek ἴκτινος (íktinos, “kite”).


կեռնեխ

head

կեռնեխ • (keṙnex)

xcl-noun

կեռնեխ • (keṙnex)

→ Armenian: կեռնեխ (keṙnex) (learned)

unk

unknown

Քանզի կեռնեխք՝ եւ ագռաւք եւ պապկայք, եւ որ միանգամ հոմանմանք, զի թէպէտ եւ զանազանագոյն բարբառեսցին, յօդաւոր ո՛չ երբէք եւ ո՛չ իւիք ձայն կարասցեն հանել։

Translation by Abraham Terian
Although blackbirds, crows, parrots, and all the like can produce different kinds of utterances, they cannot produce an articulated voice in any manner whatever.

Kʻanzi keṙnexkʻ, ew agṙawkʻ ew papkaykʻ, ew or miangam homanmankʻ, zi tʻēpēt ew zanazanagoyn barbaṙescʻin, yōdawor óčʻ erbēkʻ ew óčʻ iwikʻ jayn karascʻen hanel.

a kind of perching bird: the blackbird or the starling


ծիծառն

head

ծիծառն • (cicaṙn)

xcl-noun

ծիծառն • (cicaṙn)

cicaṙn (romanization)
ծիծառն (nominative singular)
ծիծառունք (nominative plural)
ծիծառան (genitive singular)
ծիծառանց (genitive plural)
ծիծառան (dative singular)
ծիծառանց (dative plural)
ծիծառն (accusative singular)
ծիծառունս (accusative plural)
ծիծառանէ (ablative singular)
ծիծառանց (ablative plural)
ծիծառամբ (instrumental singular)
ծիծառամբք (instrumental plural)
ծիծառան (locative singular)
ծիծառունս (locative plural)

desc

Armenian: ծիծեռնակ (ciceṙnak), ծիծեռ (ciceṙ), ծիծառ (cicaṙ)

From Proto-Indo-European *ǵoy-ǵar-n-, reduplication of *ǵār- (“voice, exclamation”). Cognate with Ossetian зар (zar, “song”), Ancient Greek γῆρυς (gêrus, “voice”), Latin garrio (“to chatter”), Old English caru (English care).


բազէ

head

բազէ • (bazē)

xcl-noun

բազէ • (bazē)

bazē (romanization)
բազէ (nominative singular)
բազէք (nominative plural)
բազէի (genitive singular)
բազէից (genitive plural)
բազէի (dative singular)
բազէից (dative plural)
բազէ (accusative singular)
բազէս (accusative plural)
բազէէ (ablative singular)
բազէից (ablative plural)
բազէիւ (instrumental singular)
բազէիւք (instrumental plural)
բազէի (locative singular)
բազէս (locative plural)

Armenian: բազե (baze)

An Iranian borrowing. Compare Middle Persian bʾc (bāz, “hawk, falcon”), Persian باز (bâz, “hawk, falcon”). For the post-classical form բազայ (bazay) compare Persian بازه (bâza, “type of a hawk”).


ագռաւ

head

ագռաւ • (agṙaw)

xcl-noun

ագռաւ • (agṙaw)

agṙaw (romanization)
ագռաւ (nominative singular)
ագռաւք (nominative plural)
ագռաւու (genitive singular)
ագռաւուց (genitive plural)
ագռաւու (dative singular)
ագռաւուց (dative plural)
ագռաւ (accusative singular)
ագռաւս (accusative plural)
ագռաւէ (ablative singular)
ագռաւուց (ablative plural)
ագռաւու (instrumental singular)
ագռաւուք (instrumental plural)
ագռաւու (locative singular)
ագռաւս (locative plural)
ագռաւ (nominative singular)
ագռաւք (nominative plural)
ագռաւոյ (genitive singular)
ագռաւոց (genitive plural)
ագռաւոյ (dative singular)
ագռաւոց (dative plural)
ագռաւ (accusative singular)
ագռաւս (accusative plural)
ագռաւոյ (ablative singular)
ագռաւոց (ablative plural)
ագռաւով (instrumental singular)
ագռաւովք (instrumental plural)
ագռաւ (locative singular)
ագռաւս (locative plural)
ագռաւ (nominative singular)
ագռաւք (nominative plural)
ագռաւի (genitive singular)
ագռաւաց (genitive plural)
ագռաւի (dative singular)
ագռաւաց (dative plural)
ագռաւ (accusative singular)
ագռաւս (accusative plural)
ագռաւէ (ablative singular)
ագռաւաց (ablative plural)
ագռաւաւ (instrumental singular)
ագռաւի (locative singular)
ագռաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

ագռաւաւք = ագռաւօք

Armenian: ագռավ (agṙav)

The origin is uncertain.
Usually treated as an onomatopoeia, with similar formations in Indo-European and non-Indo-European languages, e.g. Ancient Greek κόραξ (kórax), Latin corvus, Old High German hraban, Turkish karga, Arabic غُرَاب (ḡurāb), Hebrew עוֹרֵב (ʿōrēḇ). But more likely a Semitic borrowing, ultimately from Proto-Semitic *ḡurayb- (“raven, crow”), whence especially Arabic غُرَاب (ḡurāb), plural أَغْرُب (ʔaḡrub), Shehri ʾaġəréb, Mehri haġaráyb, yəġəráyb, yəġərēb, Soqotri ʾáʿrəb.

cog

Hebrew עוֹרֵב (ʿōrēḇ)

Բարոյախաւսն ասէ զագռաւէ, եթէ միայնայր է։ Եւ թէ մեռանի վարուժանն, էգն յայլ վարուժան չհպի։
Baroyaxawsn asē zagṙawē, etʻē miaynayr ē. Ew tʻē meṙani varužann, ēgn yayl varužan čʻhpi.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).31.2–3

Physiologus says about the crow that it is monogamous, and if the male dies, the female does not touch other male.

Corvus corone
Corvus corone#Translingual

crow, Corvus corone; raven, Corvus corax


կաքաւ

head

կաքաւ • (kakʻaw)

xcl-noun

կաքաւ • (kakʻaw)

kakʻaw (romanization)
կաքաւ (nominative singular)
կաքաւք (nominative plural)
կաքաւու (genitive singular)
կաքաւուց (genitive plural)
կաքաւու (dative singular)
կաքաւուց (dative plural)
կաքաւ (accusative singular)
կաքաւս (accusative plural)
կաքաւէ (ablative singular)
կաքաւուց (ablative plural)
կաքաւու (instrumental singular)
կաքաւուք (instrumental plural)
կաքաւու (locative singular)
կաքաւս (locative plural)
կաքաւ (nominative singular)
կաքաւք (nominative plural)
կաքաւոյ (genitive singular)
կաքաւոց (genitive plural)
կաքաւոյ (dative singular)
կաքաւոց (dative plural)
կաքաւ (accusative singular)
կաքաւս (accusative plural)
կաքաւոյ (ablative singular)
կաքաւոց (ablative plural)
կաքաւով (instrumental singular)
կաքաւովք (instrumental plural)
կաքաւ (locative singular)
կաքաւս (locative plural)
կաքաւ (nominative singular)
կաքաւք (nominative plural)
կաքաւի (genitive singular)
կաքաւաց (genitive plural)
կաքաւի (dative singular)
կաքաւաց (dative plural)
կաքաւ (accusative singular)
կաքաւս (accusative plural)
կաքաւէ (ablative singular)
կաքաւաց (ablative plural)
կաքաւաւ (instrumental singular)
կաքաւի (locative singular)
կաքաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաքաւաւք = կաքաւօք

Armenian: կաքավ (kakʻav)

From Classical Syriac ܩܩܒܐ (qaqqəḇāʼ), from Ancient Greek κακκάβη (kakkábē, “partridge”).

der

Բարոյախաւսն ասէ զկաքաւէ, թէ զայլոյ ձուս թխէ եւ ձագս հանէ։
Baroyaxawsn asē zkakʻawē, tʻē zayloy jus tʻxē ew jags hanē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).21.2

Physiologus says about the partridge that it hatches the eggs of another and breeds nestlings.


հաւփալ

head

հաւփալ • (hawpʻal)

xcl-noun

հաւփալ • (hawpʻal)

hawpʻal (romanization)
հաւփալ (nominative singular)
հաւփալք (nominative plural)
հաւփալի (genitive singular)
հաւփալաց (genitive plural)
հաւփալի (dative singular)
հաւփալաց (dative plural)
հաւփալ (accusative singular)
հաւփալս (accusative plural)
հաւփալէ (ablative singular)
հաւփալաց (ablative plural)
հաւփալաւ (instrumental singular)
հաւփալի (locative singular)
հաւփալս (locative plural)

xcl-decl-noun

հաւփալաւք = հաւփալօք

desc

հուպպուլ<lb:սվեդ>

Armenian: → հավփալ (havpʻal) (learned), > (Svedia) հուպպուլ (huppul) (inherited)

→ Northern Kurdish: xupal

→ Turkish: hopal, hapal, hopa, hopan, hapal

From հաւ (haw, “bird”) + *փալ (*pʻal). The origin and meaning of *փալ (*pʻal) are unknown.


աղաւնի

head

աղաւնի • (aławni)

xcl-noun

աղաւնի • (aławni)

aławni (romanization)
աղաւնի (nominative singular)
աղաւնիք (nominative plural)
աղաւնոյ (genitive singular)
աղաւնեաց (genitive plural)
աղաւնոյ (dative singular)
աղաւնեաց (dative plural)
աղաւնի (accusative singular)
աղաւնիս (accusative plural)
աղաւնոյ (ablative singular)
աղաւնեաց (ablative plural)
աղաւնեաւ (instrumental singular)
աղաւնի (locative singular)
աղաւնիս (locative plural)
աղաւնի (nominative singular)
աղաւնիք (nominative plural)
աղաւնւոյ (genitive singular)
աղաւնեաց (genitive plural)
աղաւնւոյ (dative singular)
աղաւնեաց (dative plural)
աղաւնի (accusative singular)
աղաւնիս (accusative plural)
աղաւնւոյ (ablative singular)
աղաւնեաց (ablative plural)
աղաւնեաւ (instrumental singular)
աղաւնի (locative singular)
աղաւնիս (locative plural)

xcl-decl-noun

աղաւնեաւք = աղաւնեօք

աղաւնեաւք = աղաւնեօք

desc

Armenian: աղավնի (aġavni), աղունիկ (aġunik)

From Proto-Armenian *aławun + -ի (-i). Further origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *albʰós (“white”). Alternatively, according to Martirosyan probably a borrowing from a Mediterranean substrate word of the form *pl̥h₂-bʰ-ōn, reflected also in Latin palumbēs, palumbus. See also սալամբ (salamb).

վայրի աղաւնի


մարի

mari (romanization)
մարի (nominative singular)
մարիք (nominative plural)
մարւոյ (genitive singular)
մարեաց (genitive plural)
մարւոյ (dative singular)
մարեաց (dative plural)
մարի (accusative singular)
մարիս (accusative plural)
մարւոյ (ablative singular)
մարեաց (ablative plural)
մարեաւ (instrumental singular)
մարեաւք = մարեօք (mareawkʻ = mareōkʻ) (instrumental plural)
մարի (locative singular)
մարիս (locative plural)

xcl-decl-noun

մարեաւք = մարեօք

desctree

Middle Armenian: մարի (mari)
Armenian: մարի (mari)
→ Turkish: meri (“female partridge”)
→ Northern Kurdish: marî (“female partridge”)
→ Zazaki: mari (“female partridge”)

A derivative of Proto-Indo-European *mer- (“young boy, girl”). Cognates include Proto-Indo-Iranian *máryas (“young man”), Ancient Greek μεῖραξ (meîrax, “young girl”), Latin marītus (“husband”), Lithuanian marti (“daughter-in-law”), Proto-Brythonic *moruɨn (“girl”), Proto-Brythonic *merx (“girl”).


որի

ori (romanization)
որի (nominative singular)
որիք (nominative plural)
որւոյ (genitive singular)
որեաց (genitive plural)
որւոյ (dative singular)
որեաց (dative plural)
որի (accusative singular)
որիս (accusative plural)
որւոյ (ablative singular)
որեաց (ablative plural)
որեաւ (instrumental singular)
որեաւք = որեօք (oreawkʻ = oreōkʻ) (instrumental plural)
որի (locative singular)
որիս (locative plural)

xcl-decl-noun

որեաւք = որեօք

Armenian: որի (ori)


սարեակ

sareak (romanization)
սարեակ (nominative singular)
սարեակք (nominative plural)
սարեկի (genitive singular)
սարեկաց (genitive plural)
սարեկի (dative singular)
սարեկաց (dative plural)
սարեակ (accusative singular)
սարեակս (accusative plural)
սարեկէ (ablative singular)
սարեկաց (ablative plural)
սարեկաւ (instrumental singular)
սարեկի (locative singular)
սարեակս (locative plural)

սարեկաւք = սարեկօք

Armenian: սարյակ (saryak)

From *սարի (*sari), from Parthian *sārī + -ակ (-ak). Compare Persian ساری (sâri).


վարուժան

head

վարուժան • (varužan)

xcl-noun

վարուժան • (varužan)

varužan (romanization)
վարուժան (nominative singular)
վարուժանք (nominative plural)
վարուժանի (genitive singular)
վարուժանաց (genitive plural)
վարուժանի (dative singular)
վարուժանաց (dative plural)
վարուժան (accusative singular)
վարուժանս (accusative plural)
վարուժանէ (ablative singular)
վարուժանաց (ablative plural)
վարուժանաւ (instrumental singular)
վարուժանի (locative singular)
վարուժանս (locative plural)

xcl-decl-noun

վարուժանաւք = վարուժանօք

desc

→ Armenian: վարուժան (varužan) (learned)

An Iranian borrowing, but the details are uncertain. Often connected with Persian ورشان (varašân), ورش (varaš, “turtle-dove, wood-pigeon”), but that is an Arabic borrowing.
Périkhanian derives from unattested Parthian *vārōžan, from Old Iranian *vār-auǰana- (“emitting seminal fluid; male”); for the first part see Sanskrit वार् (vār, “water”), for the second part see նժոյգ (nžoyg). Martirosyan derives from Iranian *vāram-ǰan, containing *ǰánti (“to strike, kill, slay”); in this case cognate with Avestan 𐬬𐬁𐬭𐬆𐬔𐬀𐬥 (vār^əgan, “the name of a bird of prey”), Sogdian [script needed] (wʾrγnʾk, “falcon”).

cog

Բարոյախաւսն ասէ զտատրակէ, թէ մեկնի գնայ առանձինն յանապատ տեղիս եւ ուրոյն կեալ սիրէ եւ ի մէջ բազում վարուժանաց չկամի բնակել։
Baroyaxawsn asē ztatrakē, tʻē mekni gnay aṙanjinn yanapat tełis ew uroyn keal sirē ew i mēǰ bazum varužanacʻ čʻkami bnakel.


կտցար

head

կտցար • (ktcʻar)

xcl-noun

կտցար • (ktcʻar)

→ Armenian: կտցար (ktcʻar) (learned)

From կտուց (ktucʻ, “beak”) + (հ)ար- ((h)ar-, “to strike”). Compare French bécasse (“woodcock”) from bec (“beak”) for a similar formation.

affix

Կաքաւ, կտցար և սարեկ ի հեշտութիւնս են։

completed 1731, Stefanus Roszka, Armenian–Latin Dictionary

Translation by John A. C. Greppin
The Partridge, Woodcock and Thrush are delights.

Kakʻaw, ktcʻar ew sarek i heštutʻiwns en.


բուէճ

head

բուէճ • (buēč)

xcl-noun

բուէճ • (buēč)

Armenian: բվեճ (bveč)


ծիծառնուկ

head

ծիծառնուկ • (cicaṙnuk)

xcl-noun

ծիծառնուկ • (cicaṙnuk)

cicaṙnuk (romanization)
ծիծառնուկ (nominative singular)
ծիծառնուկք (nominative plural)
ծիծառնկի (genitive singular)
ծիծառնկաց (genitive plural)
ծիծառնկի (dative singular)
ծիծառնկաց (dative plural)
ծիծառնուկ (accusative singular)
ծիծառնուկս (accusative plural)
ծիծառնկէ (ablative singular)
ծիծառնկաց (ablative plural)
ծիծառնկաւ (instrumental singular)
ծիծառնկի (locative singular)
ծիծառնուկս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծիծառնկաւք = ծիծառնկօք

Armenian: ծիծառնուկ (cicaṙnuk)


ասղակտուց

head

ասղակտուց • (asłaktucʻ)

xcl-noun

ասղակտուց • (asłaktucʻ)

From ասղ- (asł-) + -ա- (-a-) + կտուց (ktucʻ), literally “(having a) needle-beak”.


արիովդ

Transliteration of Ancient Greek ἀρῳδιός (arōidiós), ἐρῳδιός (erōidiós, “heron”).

The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:


բրդոռ

head

բրդոռ • (brdoṙ)

xcl-noun

բրդոռ • (brdoṙ)

From բուրդ (burd) + ոռ (oṙ), literally “with woolly buttocks”.

Gypaetus barbatus
Gypaetus barbatus#Translingual


լոր

lor (romanization)
լոր (nominative singular)
լորք (nominative plural)
լորի (genitive singular)
լորից (genitive plural)
լորի (dative singular)
լորից (dative plural)
լոր (accusative singular)
լորս (accusative plural)
լորէ (ablative singular)
լորից (ablative plural)
լորիւ (instrumental singular)
լորիւք (instrumental plural)
լորի (locative singular)
լորս (locative plural)

desctree

Armenian: լոր (lor), լո̈ւր (lür) — Moks, dialectological notation
→ Northern Kurdish: lûr

The origin is unknown.
Often connected with Ancient Greek λάρος (láros), λαρίς (larís, “a ravenous sea-bird”) and both considered either Proto-Indo-European onomatopoeias based on the verb "to shriek, cry out" (compare Latin lamentum) or borrowings from a "Mediterranean substrate". Greppin considers these proposals difficult, because the quail's voice at the most could be considered chattering and because of the semantic difficulty of relating an unappetizing sea bird with the commonly eaten field bird.
Note that the compound լորամարգ (loramarg, “a quail-like bird”) contains as its second component a reflex of Proto-Iranian *mr̥gáh (“hen, bird”), which was not used in Armenian independently but is present in another compound, սիրամարգ (siramarg, “peacock”), wholly borrowed from Iranian. Therefore, լորամարգ (loramarg) may also be wholly borrowed from an unidentified Iranian compound, with լոր (lor) reflecting the simplex of that Iranian word. In this respect compare Classical Persian لارون (lārōn), لارده (lârda), لاروده (lâruda), لاروره (lârura, “quail”), known to Ačaṙyan but who considers the similarity accidental.

unk

unknown

Coturnix coturnix
Coturnix coturnix#Translingual


հաւալուսն

head

հաւալուսն • (hawalusn)

xcl-noun

հաւալուսն • (hawalusn)

hawalusn (romanization)
հաւալուսն (nominative singular)
հաւալսան (genitive singular)
հաւալուսն (accusative singular)

desc

→ Armenian: հավալուսն (havalusn) (learned)

From հաւ (haw, “bird”) + -ա- (-a-) + լուսն (lusn, “*white”). The similarity to Arabic حَوْصَل (ḥawṣal, “pelican”) is rather coincidental.

af

Բարուախաւսն ասէ զհաւալուսն, թէ կարի որդեսէր է․ եւ յորժամ հանէ զձագսն, եւ սակաւիկ մի աճեն, ապտակեն զերեսս հաւրն եւ մաւրն։
Baruaxawsn asē zhawalusn, tʻē kari ordesēr ē; ew yoržam hanē zjagsn, ew sakawik mi ačen, aptaken zeress hawrn ew mawrn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).7.2–3

Physiologus says about the pelican that it is an extraordinary lover of its young. And when it brings forth nestlings and they grow a bit, they slap their father and mother on the face.


կորճ

head

կորճ • (korč)

xcl-noun

կորճ • (korč)

korč (romanization)
կորճ (nominative singular)
կորճք (nominative plural)
կորճի (genitive singular)
կորճից (genitive plural)
կորճի (dative singular)
կորճից (dative plural)
կորճ (accusative singular)
կորճս (accusative plural)
կորճէ (ablative singular)
կորճից (ablative plural)
կորճիւ (instrumental singular)
կորճիւք (instrumental plural)
կորճի (locative singular)
կորճս (locative plural)

Armenian: կորճ (korč)

Georgian: ყურჭი (q̇urč̣i)

The origin is uncertain. Perhaps is the same with կորճ (korč, “curved”), կոր (kor, “curved”), referring to the bird's curved beak.


խորդ

xord (romanization)
խորդ (nominative singular)
խորդք (nominative plural)
խորդոյ (genitive singular)
խորդոց (genitive plural)
խորդոյ (dative singular)
խորդոց (dative plural)
խորդ (accusative singular)
խորդս (accusative plural)
խորդոյ (ablative singular)
խորդոց (ablative plural)
խորդով (instrumental singular)
խորդովք (instrumental plural)
խորդ (locative singular)
խորդս (locative plural)
խորդ (nominative singular)
խորդք (nominative plural)
խորդու (genitive singular)
խորդուց (genitive plural)
խորդու (dative singular)
խորդուց (dative plural)
խորդ (accusative singular)
խորդս (accusative plural)
խորդէ (ablative singular)
խորդուց (ablative plural)
խորդու (instrumental singular)
խորդուք (instrumental plural)
խորդու (locative singular)
խորդս (locative plural)

→ Armenian: խորդ (xord) (learned)

The origin is uncertain. According to J̌ahukyan, perhaps of imitative origin, connected with the onomatopoeic verb խորդամ (xordam, “to snore; to snort”).


ցեծ

head

ցեծ • (cʻec)

xcl-noun

ցեծ • (cʻec)

→ Armenian: ցեծ (cʻec) (learned)

unk

unknown

Threskiornis aethiopicus
Threskiornis aethiopicus#Translingual


տարմ

tarm (romanization)
տարմ (nominative singular)
տարմք (nominative plural)
տարմի (genitive singular)
տարմից (genitive plural)
տարմի (dative singular)
տարմից (dative plural)
տարմ (accusative singular)
տարմս (accusative plural)
տարմէ (ablative singular)
տարմից (ablative plural)
տարմիւ (instrumental singular)
տարմիւք (instrumental plural)
տարմի (locative singular)
տարմս (locative plural)

Armenian: տարմ (tarm)

Georgian: ტარბი (ṭarbi)

Related to տորմ (torm).
Ačaṙyan rejects all proposals and leaves the origin open.
J̌ahukyan derives տարմ (tarm) and տորմ (torm) from Proto-Indo-European *dr̥ga-(s)mo- and *dorgʰ-(s)mo- respectively, from the root *dergʰ- (“to grasp; to take hold of”). See Pokorny for this root. Among the cognates J̌ahukyan compares especially Middle Irish dremm, Irish dream (“tribe, people; bundle, handful, manipulus”) (from *dr̥g-smo-), Breton dramm (“sheaf”), Ancient Greek δράγμα (drágma, “handful; sheath”).

open

cog

տարմ թռչնոց

տարմ տարմ


տարմահաւ

tarmahaw (romanization)
տարմահաւ (nominative singular)
տարմահաւք (nominative plural)
տարմահաւու (genitive singular)
տարմահաւուց (genitive plural)
տարմահաւու (dative singular)
տարմահաւուց (dative plural)
տարմահաւ (accusative singular)
տարմահաւս (accusative plural)
տարմահաւէ (ablative singular)
տարմահաւուց (ablative plural)
տարմահաւու (instrumental singular)
տարմահաւուք (instrumental plural)
տարմահաւու (locative singular)
տարմահաւս (locative plural)

Armenian: տարմահավ (tarmahav)

From տարմ (tarm) + -ա- (-a-) + հաւ (haw), because the bird is highly gregarious, forming large winter flocks.

Pastor roseus
Pastor roseus#Translingual


ջայլամն

head

ջայլամն • (ǰaylamn)

xcl-noun

ջայլամն • (ǰaylamn)

ǰaylamn (romanization)
ջայլամն (nominative singular)
ջայլամունք (nominative plural)
ջայլաման (genitive singular)
ջայլամանց (genitive plural)
ջայլաման (dative singular)
ջայլամանց (dative plural)
ջայլամն (accusative singular)
ջայլամունս (accusative plural)
ջայլամանէ (ablative singular)
ջայլամանց (ablative plural)
ջայլամամբ (instrumental singular)
ջայլամամբք (instrumental plural)
ջայլաման (locative singular)
ջայլամունս (locative plural)

desc

Middle Armenian: ջայլամ (ǰaylam), ջալամ (ǰalam), ճալամ (čalam)

→ Armenian: ջայլամ (ǰaylam)

→ Armeno-Kipchak: ջայլամ (čaylam), ճալամ (džalam)

Uncertain. Ačaṙyan considers a Semitic borrowing, comparing Arabic ظَلِيم (ẓalīm, “male ostrich”), plural ظِلْمَان (ẓilmān). This is however a transparent Arabic-only formation, the first consonant of which corresponds to ṣ /sˤ/ in Akkadian and Northwest Semitic, ṭ /tˤ/ in Aramaic.
In the dialects recorded only as Kharberd չայլամ (čʻaylam, “a kind of bird”) and Sivas ջՙայլամ (ǰʻaylam, “used for comparing to something very tall”), e.g. ջՙայլամի պէս բան մՙէ (ǰʻaylami pēs ban mʻē, “it is a ǰʻaylam-like thing”).

n-g

[…]եւ ջայլեամն (var. ջայլամն, ջալամն, ջայղամն, լայլամն, ջայլամ) եւ բու եւ որոր, եւ որ ինչ նման իցէ նոցա[…]
[…]ew ǰayleamn (var. ǰaylamn, ǰalamn, ǰayłamn, laylamn, ǰaylam) ew bu ew oror, ew or inčʻ nman icʻē nocʻa[…]

եւ զորի ու որ ինչ նման իցէ նմա եւ զջայլամն (var. զջալամն, զջայլեամն) եւ զբու եւ զճայ եւ զարագիլ եւ զփոր եը զհողամաղ
ew zori u or inčʻ nman icʻē nma ew zǰaylamn (var. zǰalamn, zǰayleamn) ew zbu ew zčay ew zaragil ew zpʻor eə zhołamał

5th century, Bible, Deuteronomy 14.14–16

Մերկացուցին իբրեւ վիշապք զստինս իւրեանց, եւ դիեցուցին զկորիւնս իւրեանց․ եղեն ուստերք ժողովրդեան իմոյ ՚ի տանջանս հարուածոց, զի չի́ք ն(ո)ց(ա) բժշկութի(ւն)․ եւ տառապեցան իբրեւ ջայլամունք յանապատի։
Merkacʻucʻin ibrew višapkʻ zstins iwreancʻ, ew diecʻucʻin zkoriwns iwreancʻ; ełen usterkʻ žołovrdean imoy ’i tanǰans haruacocʻ, zi čʻíkʻ n(o)cʻ(a) bžškutʻi(wn); ew taṙapecʻan ibrew ǰaylamunkʻ yanapati.

Even the sea monsters draw out the breast, they give suck to their young ones: the daughter of my people is become cruel, like the ostriches in the wilderness.

Struthio camelus
Struthio camelus#Translingual


կիկնոս

Դարձեալ եթէ կամեսցիս տեղեկանալ մեւս եւս թռչնոյ՝ որ անուանեալ կոչի կիկնոս, այս ինքն փոր կամ ձկնաքաղ, թէ զիարդ կիկնոսն հաւ մխէ զերկայն պարանոցն ի ջուրն, զի ի խորոց անտի ի վեր ածից է զպէտս իւրոյ կերակրոյն։
Darjeal etʻē kamescʻis tełekanal mews ews tʻṙčʻnoy, or anuaneal kočʻi kiknos, ays inkʻn pʻor kam jknakʻał, tʻē ziard kiknosn haw mxē zerkayn paranocʻn i ǰurn, zi i xorocʻ anti i ver acicʻ ē zpēts iwroy kerakroyn.
Translation by John A. C. Greppin
Moreover, if you should wish to be informed of another bird which os called the kiknos, the same as a pʻor ('swan') or jknakʻał ('heron'); how the kiknos bird extends its long neck into the water so that thence from the bottom it would carry up the necessities for its nourishment.


արատայ

The origin is uncertain. Perhaps a corruption of Latin ardea.


տառեղն

head

տառեղն • (taṙełn)

xcl-noun

տառեղն • (taṙełn)

taṙełn (romanization)
տառեղն (nominative singular)
տառեղունք (nominative plural)
տառեղան (genitive singular)
տառեղանց (genitive plural)
տառեղան (dative singular)
տառեղանց (dative plural)
տառեղն (accusative singular)
տառեղունս (accusative plural)
տառեղանէ (ablative singular)
տառեղանց (ablative plural)
տառեղամբ (instrumental singular)
տառեղամբք (instrumental plural)
տառեղան (locative singular)
տառեղունս (locative plural)

→ Armenian: տառեղ (taṙeġ) (learned)

The origin is uncertain. Possibly related to Hittite [script needed] (tarla-, “a type of bird”) and either borrowed from Anatolian or together with Hittite inherited from Proto-Indo-European *(s)ter-, whence Proto-Germanic *sturkaz (“stork”).

cog

Առ այսորիկ ընդդիմաբանելով ասեմք, թէ եւ այլ կենդանիք են ծիծաղական, որպէս վիպէ Արիստոտէլ «Յաղագս կենդանեաց», յորոց մի է եւ տառեղն:
Aṙ aysorik ənddimabanelov asemkʻ, tʻē ew ayl kendanikʻ en cicałakan, orpēs vipē Aristotēl “Yałags kendaneacʻ”, yorocʻ mi ē ew taṙełn:

6th century, Dawitʻ Anyałtʻ, Verlucʻutʻiwn neracutʻeann Porpʻiwri [Commentary on Porphyry’s Isagoge] 28.15

Against this we say, contradicting them, that other animals too are capable of laughter, as Aristotle tells in the History of Animals one of which is the heron.

Յորս որջանան թռչունք, որոց տառեղանն բոյն առաջնորդէ […] Որոց առաջնորդէ տառեղանն բոյն
Yors orǰanan tʻṙčʻunkʻ, orocʻ taṙełann boyn aṙaǰnordē[…] Orocʻ aṙaǰnordē taṙełann boyn

8th century, Gregory of Nyssa, Meknutʻiwn Ergocʻ ergoyn Sołomoni [Commentary on Song of Songs]

Բայց այժմ շէնք աւերակք եւ ամայիք եւ անմարդիք, եւ նոցա ոչ գոյ տեղի բնակութեան․ զի ո՞ւր տառեղունքն բոյն կառուցանեն, եւ ո՞ւր տկարք ի թռչնոց ի նոսա ապաւինին ըստ սաղմոսին ձայնի․ եւ կամ ո՛ւր ծիծառն զիւր վարանից բունիկն յարդարէ՝ աներկիւղ սնուցանելով զառ ի յինքենէ ծնեալսն։

11th century, Aristakēs Lastivertcʻi, Patmutʻiwn [History] 28

Translation by Robert Bedrosian
Presently the cultivated places are in ruins, desolate, depopulated, and lacking places of habitation. Where do the storks build their nests? Where may the weaker birds find refuge in them, as is said in the Psalms. Where does the swallow in agitation fashion a nest to fearlessly raise her chicks?

Baycʻ ayžm šēnkʻ awerakkʻ ew amayikʻ ew anmardikʻ, ew nocʻa očʻ goy tełi bnakutʻean; zi ur taṙełunkʻn boyn kaṙucʻanen, ew ur tkarkʻ i tʻṙčʻnocʻ i nosa apawinin əst sałmosin jayni; ew kam úr cicaṙn ziwr varanicʻ bunikn yardarē, anerkiwł snucʻanelov zaṙ i yinkʻenē cnealsn.

[…] բնաբար ի բարս ունելով […] զարդարութիւն՝ տառեղն, որ զծերացեալ ծնօղն կերակրեն
[…] bnabar i bars unelov […] zardarutʻiwn, taṙełn, or zceracʻeal cnōłn kerakren

Translation by John A. C. Greppin
the stork, which nourishes his aged parent, is naturally behaving in an upright way

Եւ եղեւ ի հանել նոցա ձագ, սողաց օձ առնուլ ի նոցանէ․ և տեսեալ տառեղան՝ եհար աատակեաց զօձն․ և շրջէր եւս շուրջ ի սահմանսն, միանգամայն աատակել զօձսն յաղագս փրկութեան նոցա։

12–13th century, Mxitʻar Goš, Aṙakkʻ [Fables] 122

Translation by Robert Bedrosian
Now it happened that when [the sparrows] had hatched chicks, a snake crept by to take from among them. When the stork saw this, it struck at and killed the snake; then it flew once around it borders simultaneously killing snakes, for the preservation [of the sparrows].

Ew eġew i hanel nocʻa jag, soġacʻ ōj aṙnul i nocʻanē; ew teseal taṙeġan, ehar aatakeacʻ zōjn; ew šrǰēr ews šurǰ i sahmansn, miangamayn aatakel zōjsn yaġags pʻrkutʻean nocʻa.


պապկայ

papkay (romanization)
պապկայ (nominative singular)
պապկայք (nominative plural)
պապկայի (genitive singular)
պապկայից (genitive plural)
պապկայի (dative singular)
պապկայից (dative plural)
պապկայ (accusative singular)
պապկայս (accusative plural)
պապկայէ (ablative singular)
պապկայից (ablative plural)
պապկայիւ (instrumental singular)
պապկայիւք (instrumental plural)
պապկայի (locative singular)
պապկայս (locative plural)

→ Armenian: պապկա (papka)

Borrowed from a word related to Classical Syriac ܒܒܓܐ (/bbgʾ/), ܦܵܦܵܐ (ppʾ /pāp̄ā/), Arabic بَبَّغَاء (babbaḡāʔ), بَبْغَاء (babḡāʔ), بَبَغَاء (babaḡāʔ), Persian ببغا (babğâ), بپغا (bapğâ, “parrot”). The immediate source of the Armenian is uncertain.

Քանզի կեռնեխք՝ եւ ագռաւք եւ պապկայք, եւ որ միանգամ հոմանմանք, զի թէպէտ եւ զանազանագոյն բարբառեսցին, յօդաւոր ո՛չ երբէք եւ ո՛չ իւիք ձայն կարասցեն հանել։


արտոյտ

artoyt (romanization)
արտոյտ (nominative singular)
արտոյտք (nominative plural)
արտուտի (genitive singular)
արտուտից (genitive plural)
արտուտի (dative singular)
արտուտից (dative plural)
արտոյտ (accusative singular)
արտոյտս (accusative plural)
արտուտէ (ablative singular)
արտուտից (ablative plural)
արտուտիւ (instrumental singular)
արտուտիւք (instrumental plural)
արտուտի (locative singular)
արտոյտս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: արտուտ (artut), արտօտ (artōt)
Armenian: արտուտ (artut), ա՛ռտուտ (áṙtut), արդուդ (ardud) (dialectal)

→ Armenian: արտույտ (artuyt)

The origin is unknown. Traditionally derived from արտ (art, “cornfield”).

unk

unknown

կորիթարոս (vars. կորիրաղոս, կորիդաղոս, կորիռաղոս) = արտոյտ (var. արտուտ)։
koritʻaros (vars. korirałos, koridałos, koriṙałos) = artoyt (var. artut).
κορύδαλος (korúdalos) = lark

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]

ըստ որում որ ի գռեհիկս պատմի առակեալ՝ արտուտի (var. արտիւտի) զգուշութիւն երկնի յստորս կործանիլ
əst orum or i gṙehiks patmi aṙakeal, artuti (var. artiwti) zgušutʻiwn erkni ystors korcanil

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros]

Translation by John A. C. Greppin
according to which, he narrates in the people's language, making a fable out of the alertness of the lark


քարադր

head

քարադր • (kʻaradr)

xcl-noun

քարադր • (kʻaradr)

kʻaradr (romanization)
քարադր (nominative singular)
քարադրք (nominative plural)
քարադրի (genitive singular)
քարադրի (dative singular)
քարադր (accusative singular)
քարադրս (accusative plural)
քարադրէ (ablative singular)
քարադրի (locative singular)
քարադրս (locative plural)

→ Old Georgian: ქალანდრო (kalandro), ქარანდრი (karandri)

Transliteration of Ancient Greek χαραδριός (kharadriós), χαλαδριός (khaladriós).

transliteration

Է թռչուն ինչ, որ կոչի քաղանդր (var. քաղաթր, քաղարդր, քաղադր, քաղդր, քարադրոս, քարադրոն), զոր եւ յերկրորդ աւրէնսն յիշէ։
Ē tʻṙčʻun inčʻ, or kočʻi kʻałandr (var. kʻałatʻr, kʻałardr, kʻaładr, kʻałdr, kʻaradros, kʻaradron), zor ew yerkrord awrēnsn yišē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).6.1

There is a bird called chalandrius mentioned in the Deuteronomy.

caladrius (a mythical bird that had healing powers)


յոպոպ

yopop (romanization)
յոպոպ (nominative singular)
յոպոպք (nominative plural)
յոպոպոյ (genitive singular)
յոպոպոց (genitive plural)
յոպոպոյ (dative singular)
յոպոպոց (dative plural)
յոպոպ (accusative singular)
յոպոպս (accusative plural)
յոպոպոյ (ablative singular)
յոպոպոց (ablative plural)
յոպոպով (instrumental singular)
յոպոպովք (instrumental plural)
յոպոպ (locative singular)
յոպոպս (locative plural)

Middle Armenian: ոպոպ (opop)

Armenian: հոպոպ (hopop)

Է թռչուն ինչ որ կոչի յոպոպ. յորժամ տեսանեն զծնաւղսն ծերացեալ կամ յաչաց պակասեալ, որդիք փետեն զհին թեւս ծնողացն եւ լեզուն զաչս նոցա եւ ջեռուցանեն զնոսա ընդ թեւաւքն իւրեանց
Ē tʻṙčʻun inčʻ or kočʻi yopop. yoržam tesanen zcnawłsn ceracʻeal kam yačʻacʻ pakaseal, ordikʻ pʻeten zhin tʻews cnołacʻn ew lezun začʻs nocʻa ew ǰeṙucʻanen znosa ənd tʻewawkʻn iwreancʻ

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).11.3

There is a bird called hoopoe; when they see their parents growing old or with weakened eyes, their children pluck the old wings of the parents, lick their eyes and warm them beneath their wings


թոնձ

head

թոնձ • (tʻonj)

xcl-noun

թոնձ • (tʻonj)

unk

unknown

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.

Արդ զսոսա վասն զի քակել անհնա՛ր էր, որ ասին թոնձք, (լս. պեղականք) դիւրահնարաբար կլանեն յառաջագոյն, զի կոկորդին ջերմութեամբ հալեսցի, որ զպատեանսն պինդ պահէ սինձն, եւ սակաւ թուլացեալ արձակեսցին աղխքն
Ard zsosa vasn zi kʻakel anhnár ēr, or asin tʻonjkʻ, (ls. pełakankʻ) diwrahnarabar klanen yaṙaǰagoyn, zi kokordin ǰermutʻeamb halescʻi, or zpateansn pind pahē sinjn, ew sakaw tʻulacʻeal arjakescʻin ałxkʻn

Translation by Abraham Terian
It is impossible to pry open what are called shellfish [in the margin glossed with "pelicans"]. Whatever is snared is absorbed easily, since it dissolves by the warmth of the gullet. What keeps the shells tight is an elastic, which when relaxed, releases the clasp, so that they open wide to engulf food.


դուռէճ

head

դուռէճ • (duṙēč)

xcl-noun

դուռէճ • (duṙēč)

Middle Armenian: տուռէճ (tuṙēč)

From Arabic دُرَّاج (durrāj) or Classical Persian دراج (durrāj).

Նոյնպէս եւ թռչնոց, սակս ոչ ունելով ճէ նոցա, յորջորջեն զճուռակն ծուռակ, որպէս եւ ոչ եղելոյ լուղակաց որ ի մերում գաւառի նովին ձայնիւ կոչեն զամարն ամառ եւ զայլսն ամենայն․ եւ զորսոցն՝ զտուռէճն (var. զդուռէճն) դուռէծ եւ զտահուճն տահուծ եւ այսոքիկ բազումք եւ ոչ գիտեն զնա։
Noynpēs ew tʻṙčʻnocʻ, saks očʻ unelov čē nocʻa, yorǰorǰen zčuṙakn cuṙak, orpēs ew očʻ ełeloy lułakacʻ or i merum gawaṙi novin jayniw kočʻen zamarn amaṙ ew zaylsn amenayn; ew zorsocʻn, ztuṙēčn (var. zduṙēčn) duṙēc ew ztahučn tahuc ew aysokʻik bazumkʻ ew očʻ giten zna.

11th century, Grigor Magistros, Meknutʻiwn Kʻerakanin [Commentary on Grammar]

[…] [the Greeks] not having a j [sound] […] call the durrej a durretz […]

Նոյնպէս եւ թռչնոց՝ սակս ոչ ունելով ճէ նոցա, յորջորջեն զճուռակն՝ «ծուռակ», որպէս եւ ոչ եղելոյ լուղակաց, որ ի մերում գաւառի, նովին ձայնիւ կոչեն զամարն «ամառ» եւ զայլսն ամենայն եւ զորսոցն․ զդուռէճն (var. զդուռէճ)՝ «դուռէծ» (var. դուռէծ) եւ զտահուճն՝ «տահուծ»։ Եւ այսոքիկ՝ բազումք, եւ ոչ գիտեն զնա։
Noynpēs ew tʻṙčʻnocʻ, saks očʻ unelov čē nocʻa, yorǰorǰen zčuṙakn, “cuṙak”, orpēs ew očʻ eġeloy luġakacʻ, or i merum gawaṙi, novin jayniw kočʻen zamarn “amaṙ” ew zaylsn amenayn ew zorsocʻn; zduṙēčn (var. zduṙēč), “duṙēc” (var. duṙēc) ew ztahučn, “tahuc”. Ew aysokʻik, bazumkʻ, ew očʻ giten zna.

completed 1291, Yovhannēs Erznkacʻi, Hawakʻumn meknutʻean kʻerakani [Compilation of Commentary on Grammar]


ասիդ

Entered through the Bible translation. Transliteration of Ancient Greek ἀσίδα (asída) which the Armenian translator encountered in Job 39.13, itself a transliteration of Biblical Hebrew חסידה (ḥăsiḏɔ).
The ghost form անիդ (anid) is found only in Soukry's 1881 publication of the long version of Ašxarhacʻoycʻ, and in some later editions relying on it. The only known manuscript of the long version, on which Soukry's publication is based, has ասիդ (asid). It has been assumed that անիդ (anid) is Soukry's emendation of the manuscript. However, such an emendation would be completely unmotivated, is not commented upon by Soukry and in the French section is translated as aside by him. More likely we are dealing with a simple misprint of ասիդ (asid). Yakobean's latest critical edition has the correct form ասիդ (asid).

transliteration

Թեւք թռուցելոց նեեղասաց․ եթե յղասցի՞ ասիդն և նեեսայն։

Translation by Claude E. Cox
The wings of those that cause flight, of the neeghasa, if it conceives the asid and the neesai?

Tʻewkʻ tʻṙucʻelocʻ neełasacʻ; etʻe yłascʻi asidn ew neesayn.

Ունի […] ի հաւուց՝ ճարակաւորս զորս կաքաւ, զարաւշ, զասիդ (var. զանիդ) և զայլս։
Uni […] i hawucʻ, čarakawors zors kakʻaw, zarawš, zasid (var. zanid) ew zayls.

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

Translation by Robert Hewsen
[Upper Armenia] has […] among wild fowl, the partridge, bustard, stork, etc.