կատու

head

կատու • (katu)

xcl-noun

կատու • (katu)

katu (romanization)
կատու (nominative singular)
կատուք (nominative plural)
կատուոյ (genitive singular)
կատուոց (genitive plural)
կատուոյ (dative singular)
կատուոց (dative plural)
կատու (accusative singular)
կատուս (accusative plural)
կատուոյ (ablative singular)
կատուոց (ablative plural)
կատուով (instrumental singular)
կատուովք (instrumental plural)
կատու (locative singular)
կատուս (locative plural)
կատու (nominative singular)
կատուք (nominative plural)
կատուի (genitive singular)
կատուաց (genitive plural)
կատուի (dative singular)
կատուաց (dative plural)
կատու (accusative singular)
կատուս (accusative plural)
կատուէ (ablative singular)
կատուաց (ablative plural)
կատուաւ (instrumental singular)
կատուաւք = կատուօք (katuawkʻ = katuōkʻ) (instrumental plural)
կատուի (locative singular)
կատուս (locative plural)

xcl-decl-noun

կատուաւք = կատուօք

Armenian: կատու (katu)

→ Avar: кету (ketu)

desc

→⇒ Georgian: კატა (ḳaṭa), კატუნი (ḳaṭuni)

→ Laz: კატუ (ǩaťu)

→ Mingrelian: კატუ (ḳaṭu)

→ Tabasaran: гату (gatu)

A Wanderwort related to Late Latin cattus (French chat), Byzantine Greek κάττα (kátta), English cat, Russian кот (kot), ко́шка (kóška), Welsh cath, Irish cat, Basque katu, Arabic قِطّ (qiṭṭ), Classical Syriac ܩܛܘ (qaṭṭu), Turkish kedi, etc. The immediate source of the Armenian is probably Classical Syriac ܩܛܘ (qaṭṭu).


կով

kov (romanization)
կով (nominative singular)
կովք (nominative plural)
կովու (genitive singular)
կովուց (genitive plural)
կովու (dative singular)
կովուց (dative plural)
կով (accusative singular)
կովս (accusative plural)
կովէ (ablative singular)
կովուց (ablative plural)
կովու (instrumental singular)
կովուք (instrumental plural)
կովու (locative singular)
կովս (locative plural)

Armenian: կով (kov)


խոզ

xoz (romanization)
խոզ (nominative singular)
խոզք (nominative plural)
խոզի (genitive singular)
խոզից (genitive plural)
խոզի (dative singular)
խոզից (dative plural)
խոզ (accusative singular)
խոզս (accusative plural)
խոզէ (ablative singular)
խոզից (ablative plural)
խոզիւ (instrumental singular)
խոզիւք (instrumental plural)
խոզի (locative singular)
խոզս (locative plural)
խոզ (nominative singular)
խոզք (nominative plural)
խոզի (genitive singular)
խոզաց (genitive plural)
խոզի (dative singular)
խոզաց (dative plural)
խոզ (accusative singular)
խոզս (accusative plural)
խոզէ (ablative singular)
խոզաց (ablative plural)
խոզաւ (instrumental singular)
խոզաւք = խոզօք (xozawkʻ = xozōkʻ) (instrumental plural)
խոզի (locative singular)
խոզս (locative plural)

xcl-decl-noun

խոզաւք = խոզօք

Armenian: խոզ (xoz)

→ Zazaki: xoz

The origin is uncertain. Compare Middle Persian [script needed] (HZWLYA) / [Book Pahlavi needed] (hwk' /xūk, xūg/), Persian خوک (xuk); Ancient Greek ὗς (hûs); Laz ღეჯი (ğeci), Mingrelian ღეჯი (ɣeǯi), Georgian ღორი (ɣori); Akkadian 𒄷𒍣𒊏 (ḫuzīru), Classical Syriac ܚܙܺܝܪܳܐ (ħzīrā); Old Armenian խոճկոր (xočkor).


կապիկ

kapik (romanization)
կապիկ (nominative singular)
կապիկք (nominative plural)
կապկի (genitive singular)
կապկաց (genitive plural)
կապկի (dative singular)
կապկաց (dative plural)
կապիկ (accusative singular)
կապիկս (accusative plural)
կապկէ (ablative singular)
կապկաց (ablative plural)
կապկաւ (instrumental singular)
կապկաւք = կապկօք (kapkawkʻ = kapkōkʻ) (instrumental plural)
կապկի (locative singular)
կապիկս (locative plural)

կապկաւք = կապկօք

Armenian: կապիկ (kapik)

From Middle Iranian *kapīk (“monkey”). Compare Middle Persian [script needed] (kpyk' /kabīg/, “monkey”), Persian کپی (kapi). Ultimately from Sanskrit कपि (kapí, “monkey”).


փիղ

head

փիղ • (pʻił)

xcl-noun

փիղ • (pʻił)

pʻił (romanization)
փիղ (nominative singular)
փիղք (nominative plural)
փղի (genitive singular)
փղաց (genitive plural)
փղի (dative singular)
փղաց (dative plural)
փիղ (accusative singular)
փիղս (accusative plural)
փղէ (ablative singular)
փղաց (ablative plural)
փղաւ (instrumental singular)
փղաւք = փղօք (pʻławkʻ = pʻłōkʻ) (instrumental plural)
փղի (locative singular)
փիղս (locative plural)

xcl-decl-noun

փղաւք = փղօք

→ Armenian: փիղ (pʻiġ) (learned)

From Middle Persian [script needed] (pyl /pīl/). See Akkadian 𒄠𒋛 (pīru) for more.


գորտ

gort (romanization)
գորտ (nominative singular)
գորտք (nominative plural)
գորտի (genitive singular)
գորտից (genitive plural)
գորտի (dative singular)
գորտից (dative plural)
գորտ (accusative singular)
գորտս (accusative plural)
գորտէ (ablative singular)
գորտից (ablative plural)
գորտիւ (instrumental singular)
գորտիւք (instrumental plural)
գորտի (locative singular)
գորտս (locative plural)
գորտ (nominative singular)
գորտք (nominative plural)
գորտոյ (genitive singular)
գորտոց (genitive plural)
գորտոյ (dative singular)
գորտոց (dative plural)
գորտ (accusative singular)
գորտս (accusative plural)
գորտոյ (ablative singular)
գորտոց (ablative plural)
գորտով (instrumental singular)
գորտովք (instrumental plural)
գորտ (locative singular)
գորտս (locative plural)
գորտ (nominative singular)
գորտք (nominative plural)
գորտու (genitive singular)
գորտուց (genitive plural)
գորտու (dative singular)
գորտուց (dative plural)
գորտ (accusative singular)
գորտս (accusative plural)
գորտէ (ablative singular)
գորտուց (ablative plural)
գորտու (instrumental singular)
գորտուք (instrumental plural)
գորտու (locative singular)
գորտս (locative plural)

Armenian: գորտ (gort)

⇒ Middle Armenian: գորտն (gortn)

→ Mingrelian: გორდი (gordi)

From Proto-Indo-European *word-. Cognates include Lithuanian varlė̃, Latvian varde, and Albanian verzë.

գորտ թունաւոր

գորտ կարկաչէ


շուն

head

շուն • (šun)

xcl-noun

շուն • (šun)

šun (romanization)
շուն (nominative singular)
շունք (nominative plural)
շան (genitive singular)
շանց (genitive plural)
շան (dative singular)
շանց (dative plural)
շուն (accusative singular)
շունս (accusative plural)
շանէ (ablative singular)
շանց (ablative plural)
շամբ (instrumental singular)
շամբք (instrumental plural)
շան (locative singular)
շունս (locative plural)

Armenian: շուն (šun)

Inherited from Proto-Indo-European *ḱwṓ (“dog”).


թռչուն

head

թռչուն • (tʻṙčʻun)

xcl-adj

թռչուն • (tʻṙčʻun)

tʻṙčʻun (romanization)
թռչուն (nominative singular)
թռչունք (nominative plural)
թռչնոյ (genitive singular)
թռչնոց (genitive plural)
թռչնոյ (dative singular)
թռչնոց (dative plural)
թռչուն (accusative singular)
թռչունս (accusative plural)
թռչնոյ (ablative singular)
թռչնոց (ablative plural)
թռչնով (instrumental singular)
թռչնովք (instrumental plural)
թռչուն (locative singular)
թռչունս (locative plural)

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)

suffix

թռչիմ (tʻṙčʻim) + -ուն (-un)

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.

ayl ew zǰrasuzak mamṙaxndir xōzaker mecanjunkʻ ew yałtʻamarminkʻ hawkʻn, pʻorn ew tʻanjrn ew sagn, ew kam ayl bazum ew anhamar cʻamakʻaynocʻn ew ǰraynocʻn ǰokkʻ tʻṙčʻnocʻn.


արջ

arǰ (romanization)
արջ (nominative singular)
արջք (nominative plural)
արջոյ (genitive singular)
արջոց (genitive plural)
արջոյ (dative singular)
արջոց (dative plural)
արջ (accusative singular)
արջս (accusative plural)
արջոյ (ablative singular)
արջոց (ablative plural)
արջով (instrumental singular)
արջովք (instrumental plural)
արջ (locative singular)
արջս (locative plural)
արջ (nominative singular)
արջք (nominative plural)
արջու (genitive singular)
արջուց (genitive plural)
արջու (dative singular)
արջուց (dative plural)
արջ (accusative singular)
արջս (accusative plural)
արջէ (ablative singular)
արջուց (ablative plural)
արջու (instrumental singular)
արջուք (instrumental plural)
արջու (locative singular)
արջս (locative plural)
արջ (nominative singular)
արջք (nominative plural)
արջի (genitive singular)
արջից (genitive plural)
արջի (dative singular)
արջից (dative plural)
արջ (accusative singular)
արջս (accusative plural)
արջէ (ablative singular)
արջից (ablative plural)
արջիւ (instrumental singular)
արջիւք (instrumental plural)
արջի (locative singular)
արջս (locative plural)

Armenian: արջ (arǰ)

From Proto-Indo-European *h₂ŕ̥tḱos (“bear”). The irregular -ջ- (-ǰ-) is probably to be explained by taboo or an influence of արջն (arǰn, “black”).

Մեծ Արջ

Փոքր Արջ


վագր

vagr (romanization)
վագր (nominative singular)
վագերք (nominative plural)
վագեր (genitive singular)
վագերաց (genitive plural)
վագեր (dative singular)
վագերաց (dative plural)
վագր (accusative singular)
վագերս (accusative plural)
վագերէ (ablative singular)
վագերաց (ablative plural)
վագերբ (instrumental singular)
վագեր (locative singular)
վագերս (locative plural)

xcl-decl-noun

վագերաւք = վագերօք

→ Armenian: վագր (vagr) (learned)

Together with Old Georgian ვიგრი (vigri) borrowed from an unattested Iranian word related to or borrowed from Sanskrit व्याघ्र (vyāghra, “tiger”).


սարդ

sard (romanization)
սարդ (nominative singular)
սարդք (nominative plural)
սարդի (genitive singular)
սարդից (genitive plural)
սարդի (dative singular)
սարդից (dative plural)
սարդ (accusative singular)
սարդս (accusative plural)
սարդէ (ablative singular)
սարդից (ablative plural)
սարդիւ (instrumental singular)
սարդիւք (instrumental plural)
սարդի (locative singular)
սարդս (locative plural)

The origin is uncertain. Perhaps borrowed from a source related to the etymon of սարոյ (saroy, “cypress”). Compare also Arabic سِدْر (sidr, “the name of various trees”), Persian سدر (sadar, “lote-tree”), Ancient Greek κέδρος (kédros, “cedar”).


կոկորդիլոս

kokordilos (romanization)
կոկորդիլոս (nominative singular)
կոկորդիլոսք (nominative plural)
կոկորդիլոսի (genitive singular)
կոկորդիլոսաց (genitive plural)
կոկորդիլոսի (dative singular)
կոկորդիլոսաց (dative plural)
կոկորդիլոս (accusative singular)
կոկորդիլոսս (accusative plural)
կոկորդիլոսէ (ablative singular)
կոկորդիլոսաց (ablative plural)
կոկորդիլոսաւ (instrumental singular)
կոկորդիլոսի (locative singular)
կոկորդիլոսս (locative plural)

xcl-decl-noun

կոկորդիլոսաց

կոկորդիլոսաց

կոկորդիլոսաց

կոկորդիլոսաւ

կոկորդիլոսաւք = կոկորդիլոսօք

desc

→ Armenian: կոկորդիլոս (kokordilos) (learned)

Borrowing from Ancient Greek κροκόδειλος (krokódeilos).

Եւ թշնամի է կոկորդիլոս գազանի, որոյ տիտիոն անուն է, որ թարգմանի քարթոթոշ։
Ew tʻšnami ē kokordilos gazani, oroy tition anun ē, or tʻargmani kʻartʻotʻoš.
Translation by Gohar Muradyan
And it [the otter] is hostile to the beast crocodile which is called "great lizard" that is translated քարթոթոշ (kʻartʻotʻoš).

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] 28.2


ոչխար

head

ոչխար • (očʻxar)

xcl-noun

ոչխար • (očʻxar)

očʻxar (romanization)
ոչխար (nominative singular)
ոչխարք (nominative plural)
ոչխարի (genitive singular)
ոչխարաց (genitive plural)
ոչխարի (dative singular)
ոչխարաց (dative plural)
ոչխար (accusative singular)
ոչխարս (accusative plural)
ոչխարէ (ablative singular)
ոչխարաց (ablative plural)
ոչխարաւ (instrumental singular)
ոչխարի (locative singular)
ոչխարս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոչխարաւք = ոչխարօք

desctree

Armenian: ոչխար (očʻxar)
→ Georgian: ოჩხარი (očxari), ⇒ ოჩხრობა (očxroba)

A Zan borrowing: compare Laz ჩხური (çxuri, “sheep”), Mingrelian შხური (šxuri, “sheep”) and their cognate Georgian ცხვარი (cxvari).

Այլ գոյ ինչ եւ յաւձին բարի, զի իմաստուն է․ եւ յառեւծն, զի հզաւր է․ եւ յոչխարն, զի հանդարտ է։
Ayl goy inčʻ ew yawjin bari, zi imastun ē; ew yaṙewcn, zi hzawr ē; ew yočʻxarn, zi handart ē.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).6.17

But there is something good in the serpent, for it is wise, and in the lion too, for it is mighty, and in the sheep, for it is gentle.

hy:Ղուկաս Բադրուպանյան


այծ

ayc (romanization)
այծ (nominative singular)
այծք (nominative plural)
այծի (genitive singular)
այծից (genitive plural)
այծի (dative singular)
այծից (dative plural)
այծ (accusative singular)
այծս (accusative plural)
այծէ (ablative singular)
այծից (ablative plural)
այծիւ (instrumental singular)
այծիւք (instrumental plural)
այծի (locative singular)
այծս (locative plural)

desc

Armenian: այծ (ayc), էծ (ēc), ած (ac) — dialectal

Inherited from Proto-Indo-European *h₂eyǵ- (“goat”). See also այծի (ayci).


նապաստակ

napastak (romanization)
նապաստակ (nominative singular)
նապաստակք (nominative plural)
նապաստակի (genitive singular)
նապաստակաց (genitive plural)
նապաստակի (dative singular)
նապաստակաց (dative plural)
նապաստակ (accusative singular)
նապաստակս (accusative plural)
նապաստակէ (ablative singular)
նապաստակաց (ablative plural)
նապաստակաւ (instrumental singular)
նապաստակի (locative singular)
նապաստակս (locative plural)

xcl-decl-noun

նապաստակաւք = նապաստակօք

Armenian: նապաստակ (napastak) (see there for more forms)

Middle Armenian: լապաստակ (lapastak) (see there for more forms)

Ačaṙyan reconstructs the older form of the word as *նապարստակ (*naparstak), from which he explains the Middle Armenian and dialectal forms in լ- (l-) as a dissimilation of ն... ր... (n... r...) to լ... ր... (l... r...). The -ր- (-r-) was lost before a sibilant but survived in dialects thanks to a metathesis. Because լ- (l-) is not old Ačaṙyan rejects the attempts to connect with Latin lepus and leaves the origin open. Olsen remarks that the word has an appearance of an Iranian loan (compare the ending -ակ (-ak)) but the exact source has not been definitely established.

unk

open

շնջրիք եւ աղուէսք եւ նապաստակք մի՛ մեռցին։

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʻ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] Chapter 2

Translation by Robert W. Thomson
Otters, foxes, and hares shall not be killed.

šnǰrikʻ ew ałuēskʻ ew napastakkʻ mí meṙcʻin.


կուղբ

head

կուղբ • (kułb)

xcl-noun

կուղբ • (kułb)

kułb (romanization)
կուղբ (nominative singular)
կուղբք (nominative plural)
կղբի (genitive singular)
կղբի (dative singular)
կուղբ (accusative singular)
կուղբս (accusative plural)
կղբէ (ablative singular)
կղբի (locative singular)
կուղբս (locative plural)
կուղբ (nominative singular)
կուղբք (nominative plural)
կղբու (genitive singular)
կղբուց (genitive plural)
կղբու (dative singular)
կղբուց (dative plural)
կուղբ (accusative singular)
կուղբս (accusative plural)
կղբէ (ablative singular)
կղբուց (ablative plural)
կղբու (instrumental singular)
կղբուք (instrumental plural)
կղբու (locative singular)
կուղբս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension
a manuscript variant <i class="Armn mention" lang="xcl">գղբի</i> (głbi, genitive) is also attested

desctree

Middle Armenian: կուղբ (kuġb)
Armenian: կուղբ (kuġb)

According to Ačaṙean, borrowed from Classical Syriac ܟܠܒܐ (kalbā, “dog”), more precisely from its dialectal form with an -u- vowel. For the semantics compare Armenian ջրշուն (ǰršun, “beaver”, literally “water-dog”), Middle Persian [script needed] (sag ī ābīg, “beaver”, literally “water-dog”) (whence Persian سگ آبی (sag-e âbi)), Old Irish doburchú (“otter”, literally “water-dog”).

cog

Է երէ ինչ, որ կոչի կասդորիոս, որ թարգմանի կուղբ․ հանդարտ եւ յոյժ զգաւն է երէն։
Ē erē inčʻ, or kočʻi kasdorios, or tʻargmani kułb; handart ew yoyž zgawn ē erēn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] 26.1.

There is an animal called castor, which is translated beaver; the animal is quite and very gentle.

καστόριον· կղբու ձու
καστόριον· kłbu ju
καστόριον = testicle of a beaver

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]


գայլ

gayl (romanization)
գայլ (nominative singular)
գայլք (nominative plural)
գայլոյ (genitive singular)
գայլոց (genitive plural)
գայլոյ (dative singular)
գայլոց (dative plural)
գայլ (accusative singular)
գայլս (accusative plural)
գայլոյ (ablative singular)
գայլոց (ablative plural)
գայլով (instrumental singular)
գայլովք (instrumental plural)
գայլ (locative singular)
գայլս (locative plural)
գայլ (nominative singular)
գայլք (nominative plural)
գայլու (genitive singular)
գայլուց (genitive plural)
գայլու (dative singular)
գայլուց (dative plural)
գայլ (accusative singular)
գայլս (accusative plural)
գայլուէ (ablative singular)
գայլուց (ablative plural)
գայլու (instrumental singular)
գայլուք (instrumental plural)
գայլու (locative singular)
գայլս (locative plural)

desc

Armenian: → գայլ (gayl) (learned), > գել (gel) (inherited)

desctree

→? Old Georgian: მგელი (mgeli)
Georgian: მგელი (mgeli)
→? Laz: მგერი (mgeri), მჯვერი (mcveri), გვერი (gveri), გუ̂ერი (gûeri)
→? Mingrelian: გერი (geri), ნგერი (ngeri)

Adalbert Bezzenberger
August Fick
Whitley Stokes

PIE word
 *wáy
Inherited from Proto-Indo-European *waylos (“howler, wolf”), which replaced the usual Proto-Indo-European *wĺ̥kʷos (“wolf”) due to taboo. The traditional attempts to derive from Proto-Indo-European *wĺ̥kʷos (“wolf”) face great phonetic problems.

inh+

գայլ մատակ

կորիւն գայլոյ

ցնկնիլ գայլոյ ― cʻnknil gayloy ― whelping

ոռնալ գայլոյ


էշ

ēš (romanization)
էշ (nominative singular)
էշք (nominative plural)
իշոյ (genitive singular)
իշոց (genitive plural)
իշոյ (dative singular)
իշոց (dative plural)
էշ (accusative singular)
էշս (accusative plural)
իշոյ (ablative singular)
իշոց (ablative plural)
իշով (instrumental singular)
իշովք (instrumental plural)
էշ (locative singular)
էշս (locative plural)
էշ (nominative singular)
էշք (nominative plural)
իշու (genitive singular)
իշուց (genitive plural)
իշու (dative singular)
իշուց (dative plural)
էշ (accusative singular)
էշս (accusative plural)
իշէ (ablative singular)
իշուց (ablative plural)
իշու (instrumental singular)
իշուք (instrumental plural)
իշու (locative singular)
էշս (locative plural)

Armenian: էշ (ēš)

PIE word
 *h₁éḱwos
Inherited from Proto-Indo-European *h₁éḱwos. Doublet of հասբ (hasb). See also ձի (ji).

(astronomy) two stars in the constellation of Cancer (Asellus Borealis and Asellus Australis)


սողուն

head

սողուն • (sołun)

xcl-noun

սողուն • (sołun)

sołun (romanization)
սողուն (nominative singular)
սողունք (nominative plural)
սողնոյ (genitive singular)
սողնոց (genitive plural)
սողնոյ (dative singular)
սողնոց (dative plural)
սողուն (accusative singular)
սողունս (accusative plural)
սողնոյ (ablative singular)
սողնոց (ablative plural)
սողնով (instrumental singular)
սողնովք (instrumental plural)
սողուն (locative singular)
սողունս (locative plural)

Armenian: սողուն (soġun)


կտուց

head

կտուց • (ktucʻ)

xcl-noun

կտուց • (ktucʻ)

ktucʻ (romanization)
կտուց (nominative singular)
կտուցք (nominative plural)
կտցի (genitive singular)
կտցաց (genitive plural)
կտցի (dative singular)
կտցաց (dative plural)
կտուց (accusative singular)
կտուցս (accusative plural)
կտցէ (ablative singular)
կտցաց (ablative plural)
կտցաւ (instrumental singular)
կտցաւք = կտցօք (ktcʻawkʻ = ktcʻōkʻ) (instrumental plural)
կտցի (locative singular)
կտուցս (locative plural)

xcl-decl-noun

կտցաւք = կտցօք

desc

Middle Armenian: կտնուց (ktnucʻ), կտունց (ktuncʻ)

Armenian: կտուց (ktucʻ)

The origin is uncertain. May contain the suffix -ուց (-ucʻ).


ուղտ

head

ուղտ • (ułt)

xcl-noun

ուղտ • (ułt)

ułt (romanization)
ուղտ (nominative singular)
ուղտք (nominative plural)
ուղտու (genitive singular)
ուղտուց (genitive plural)
ուղտու (dative singular)
ուղտուց (dative plural)
ուղտ (accusative singular)
ուղտս (accusative plural)
ուղտուէ (ablative singular)
ուղտուց (ablative plural)
ուղտու (instrumental singular)
ուղտուք (instrumental plural)
ուղտու (locative singular)
ուղտս (locative plural)
ուղտ (nominative singular)
ուղտք (nominative plural)
ըղտու (genitive singular)
ըղտուց (genitive plural)
ըղտու (dative singular)
ըղտուց (dative plural)
ուղտ (accusative singular)
ուղտս (accusative plural)
ըղտուէ (ablative singular)
ըղտուց (ablative plural)
ըղտու (instrumental singular)
ըղտուք (instrumental plural)
ըղտու (locative singular)
ուղտս (locative plural)
ուղտ (nominative singular)
ուղտք (nominative plural)
ուղտոյ (genitive singular)
ուղտոց (genitive plural)
ուղտոյ (dative singular)
ուղտոց (dative plural)
ուղտ (accusative singular)
ուղտս (accusative plural)
ուղտոյ (ablative singular)
ուղտոց (ablative plural)
ուղտով (instrumental singular)
ուղտովք (instrumental plural)
ուղտ (locative singular)
ուղտս (locative plural)

Armenian: ուղտ (uġt)

From Urartian 𒀲𒀀𒀊𒁀 (/ulṭu/, “Bactrian camel”), which is somehow connected with Akkadian 𒀲𒀀𒀊𒁀 (/udru/) and perhaps also Proto-Indo-Iranian *úštras.


ճանճ

head

ճանճ • (čanč)

xcl-noun

ճանճ • (čanč)

čanč (romanization)
ճանճ (nominative singular)
ճանճք (nominative plural)
ճանճի (genitive singular)
ճանճից (genitive plural)
ճանճի (dative singular)
ճանճից (dative plural)
ճանճ (accusative singular)
ճանճս (accusative plural)
ճանճէ (ablative singular)
ճանճից (ablative plural)
ճանճիւ (instrumental singular)
ճանճիւք (instrumental plural)
ճանճի (locative singular)
ճանճս (locative plural)
ճանճ (nominative singular)
ճանճք (nominative plural)
ճանճոյ (genitive singular)
ճանճոց (genitive plural)
ճանճոյ (dative singular)
ճանճոց (dative plural)
ճանճ (accusative singular)
ճանճս (accusative plural)
ճանճոյ (ablative singular)
ճանճոց (ablative plural)
ճանճով (instrumental singular)
ճանճովք (instrumental plural)
ճանճ (locative singular)
ճանճս (locative plural)

Armenian: ճանճ (čanč)

A Zan borrowing: compare Mingrelian ჭანჯი (č̣anǯi), ჭანდი (č̣andi), Laz მ-ჭაჯი (m-ç̌aci, “fly”). Ultimately from Proto-Kartvelian *mc̣₁er-.

Ճանճք մեռեալք զազրացուցանեն զեւղս անուշունս […]
Čančkʻ meṙealkʻ zazracʻucʻanen zewłs anušuns[…]

Dead flies make the perfumer’s ointment give off a stench


միջատ

head

միջատ • (miǰat)

xcl-noun

միջատ • (miǰat)

miǰat (romanization)
միջատ (nominative singular)
միջատք (nominative plural)
միջատի (genitive singular)
միջատաց (genitive plural)
միջատի (dative singular)
միջատաց (dative plural)
միջատ (accusative singular)
միջատս (accusative plural)
միջատէ (ablative singular)
միջատաց (ablative plural)
միջատաւ (instrumental singular)
միջատի (locative singular)
միջատս (locative plural)

xcl-decl-noun

միջատաւք = միջատօք

Armenian: միջատ (miǰat)

From մէջ (mēǰ, “in”) + -ատ (-at, “cut”). Calque of Ancient Greek ἔντομον (éntomon, “insect”), from ἔντομος (éntomos, “cut into pieces”). See also insect.


բու

bu (romanization)
բու (nominative singular)
բուք (nominative plural)
բուոյ (genitive singular)
բուոց (genitive plural)
բուոյ (dative singular)
բուոց (dative plural)
բու (accusative singular)
բուս (accusative plural)
բուոյ (ablative singular)
բուոց (ablative plural)
բուով (instrumental singular)
բուովք (instrumental plural)
բու (locative singular)
բուս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: բու (bu)
Armenian: բու (bu)

Of imitative origin. Compare Persian بوف (buf), Arabic بوم (būm), Ancient Greek βύας (búas), Latin būbō, Georgian ბუ (bu).

onomatopoeic

imitative

Զբուոյ ասեն, թէ զգիշեր քաջ սիրէ քան զտիւ։
Zbuoy asen, tʻē zgišer kʻaǰ sirē kʻan ztiw.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).8.1

The owl is said to love more the night than the day.


փոր

head

փոր • (pʻor)

pʻor (romanization)
փոր (nominative singular)
փորք (nominative plural)
փորոյ (genitive singular)
փորոց (genitive plural)
փորոյ (dative singular)
փորոց (dative plural)
փոր (accusative singular)
փորս (accusative plural)
փորոյ (ablative singular)
փորոց (ablative plural)
փորով (instrumental singular)
փորովք (instrumental plural)
փոր (locative singular)
փորս (locative plural)

Middle Armenian: փոր (pʻor)

Unknown. Perhaps originally meaning swansdown and borrowed from Iranian: compare Persian پر قو (par qu), Gilaki [script needed] (pə́rə ɣu), Judeo-Tat пәргу, Talysh ғо пәр (ğo pǝr), all meaning "swansdown" and containing the word for "bird's down" from Proto-Indo-Iranian *parnám (“wing, feather”) and the word for "swan" (Persian قو (qu)). Note especially Persian پریقو (pariqu) glossed as "swan" in Steingass, if not a mistake for "swansdown". For a transfer between animal name and its product compare սամոյր (samoyr), տիկ (tik), բորենի (boreni).

unk

Unknown

cog

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

Դարձեալ եթէ կամեսցիս տեղեկանալ մեւս եւս թռչնոյ՝ որ անուանեալ կոչի կիկնոս, այս ինքն փոր կամ ձկնաքաղ, թէ զիարդ կիկնոսն հաւ մխէ զերկայն պարանոցն ի ջուրն, զի ի խորոց անտի ի վեր ածից է զպէտս իւրոյ կերակրոյն։
Darjeal etʻē kamescʻis tełekanal mews ews tʻṙčʻnoy, or anuaneal kočʻi kiknos, ays inkʻn pʻor kam jknakʻał, tʻē ziard kiknosn haw mxē zerkayn paranocʻn i ǰurn, zi i xorocʻ anti i ver acicʻ ē zpēts iwroy kerakroyn.
Translation by John A. C. Greppin
Moreover, if you should wish to be informed of another bird which os called the kiknos, the same as a pʻor ('swan') or jknakʻał ('heron'); how the kiknos bird extends its long neck into the water so that thence from the bottom it would carry up the necessities for its nourishment.

5th century, Basil of Caesarea, Yałags Vecʻawreay ararčʻutʻean [Homiliae in Hexaemeron]

[…] ուր հասարակաց կերակուր ասեն զառ մեզ պատուական եւ սակաւուց ճաշակելիս՝ զփասեան եւ զպոր, եւ այլք այսպիսիք
[…]ur hasarakacʻ kerakur asen zaṙ mez patuakan ew sakawucʻ čašakelis, zpʻasean ew zpor, ew aylkʻ ayspisikʻ

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia]

Translation by John A. C. Greppin
[…] where they call common food our dainty and rary dishes of pheasant and swan and the like.


թուր

head

թուր • (tʻur)

xcl-noun

թուր • (tʻur)

tʻur (romanization)
թուր (nominative singular)
թուրք (nominative plural)
թրոյ (genitive singular)
թրոց (genitive plural)
թրոյ (dative singular)
թրոց (dative plural)
թուր (accusative singular)
թուրս (accusative plural)
թրոյ (ablative singular)
թրոց (ablative plural)
թրով (instrumental singular)
թրովք (instrumental plural)
թուր (locative singular)
թուրս (locative plural)

Armenian: թուր (tʻur)

→ Chechen: тур (tur) (possibly)

→ Bats: თურ (tur) (possibly)

→ Rutul: тур (tur) (possibly)

→ Lak: тур (tur) (possibly)

→ Aghul: тур (tur) (possibly)

→ Khvarshi: тыр (tɨr) (possibly)

From Proto-Indo-European *tōrh₁-, from *terh₁- (“to rub, turn; to drill, pierce”), with an especially close cognate in Ancient Greek τορός (torós, “piercing”).


ձի

ji (romanization)
ձի (nominative singular)
ձիք (nominative plural)
ձիոյ (genitive singular)
ձիոց (genitive plural)
ձիոյ (dative singular)
ձիոց (dative plural)
ձի (accusative singular)
ձիս (accusative plural)
ձիոյ (ablative singular)
ձիոց (ablative plural)
ձիով (instrumental singular)
ձիովք (instrumental plural)
ձի (locative singular)
ձիս (locative plural)

Armenian: ձի (ji)

From Proto-Indo-European *ǵʰéyos, from *ǵʰey- (“to drive, impel, stimulate; to throw”). Cognate with Sanskrit हय (háya, “horse”). According to Martirosyan, Old Armenian ձի (ji) and Sanskrit हय (háya) represent a poetic word, belonging to the “language of gods”, as opposed to the usual unmarked Proto-Indo-European *h₁éḱwos (“horse”), whence Sanskrit अश्व (aśva) and Old Armenian էշ (ēš).


ոզնի

ozni (romanization)
ոզնի (nominative singular)
ոզնիք (nominative plural)
ոզնւոյ (genitive singular)
ոզնեաց (genitive plural)
ոզնւոյ (dative singular)
ոզնեաց (dative plural)
ոզնի (accusative singular)
ոզնիս (accusative plural)
ոզնւոյ (ablative singular)
ոզնեաց (ablative plural)
ոզնեաւ (instrumental singular)
ոզնեաւք = ոզնեօք (ozneawkʻ = ozneōkʻ) (instrumental plural)
ոզնի (locative singular)
ոզնիս (locative plural)
ոզնի (nominative singular)
ոզնիք (nominative plural)
ոզնոյ (genitive singular)
ոզնոց (genitive plural)
ոզնոյ (dative singular)
ոզնոց (dative plural)
ոզնի (accusative singular)
ոզնիս (accusative plural)
ոզնոյ (ablative singular)
ոզնոց (ablative plural)
ոզնով (instrumental singular)
ոզնովք (instrumental plural)
ոզնի (locative singular)
ոզնիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոզնեաւք = ոզնեօք

desc

Armenian: ոզնի (ozni), կոզնի (kozni) — dialectal

Inherited from Proto-Indo-European *h₁oǵʰ-iHn-yo-, a derivative of *h₁eǵʰis (“hedgehog”).

inh+

Է զեռուն ինչ որ կոչի ոզնի՝ գնդաձեւ կերպարանաւք, եւ ողն նորա վառեալ է ամենայն փշովք։ Եւ փուշն նմանէ ծովային ոզնոցն։
Ē zeṙun inčʻ or kočʻi ozni, gndajew kerparanawkʻ, ew ołn nora vaṙeal ē amenayn pʻšovkʻ. Ew pʻušn nmanē covayin oznocʻn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).17.1–2

There is a creeping animal called hedgehog, with a spherical shape, and its back is thoroughly armed with quills. And its quills look like those of the sea-urchin.


իժ

iž (romanization)
իժ (nominative singular)
իժք (nominative plural)
իժի (genitive singular)
իժից (genitive plural)
իժի (dative singular)
իժից (dative plural)
իժ (accusative singular)
իժս (accusative plural)
իժէ (ablative singular)
իժից (ablative plural)
իժիւ (instrumental singular)
իժիւք (instrumental plural)
իժի (locative singular)
իժս (locative plural)

From Proto-Indo-European *h₁(e)gʷʰ-y-ós, from *h₁ógʷʰis, *h₃égʷʰis (“snake”).

Բարոյախաւսն ասէ զիժէ, թէ յորժամ արուն ընդ իգին լինի, ընդ բերանն իգանայ
Baroyaxawsn asē zižē, tʻē yoržam arun ənd igin lini, ənd berann iganay

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).13.2

Physiologus says about the viper, that when the male has intercourse with the female, it has intercourse through the mouth.


օձ

ōj (romanization)
օձ (nominative singular)
օձք (nominative plural)
օձի (genitive singular)
օձից (genitive plural)
օձի (dative singular)
օձից (dative plural)
օձ (accusative singular)
օձս (accusative plural)
օձէ (ablative singular)
օձից (ablative plural)
օձիւ (instrumental singular)
օձիւք (instrumental plural)
օձի (locative singular)
օձս (locative plural)

Armenian: օձ (ōj)

The original spelling is աւձ (awj), from Proto-Armenian *awǵʰi, from *anʷgi, from Proto-Indo-European *h₂éngʷʰis (“snake”).

Այլ գոյ ինչ եւ յաւձին բարի, զի իմաստուն է․ եւ յառեւծն, զի հզաւր է․ եւ յոչխարն, զի հանդարտ է։
Ayl goy inčʻ ew yawjin bari, zi imastun ē; ew yaṙewcn, zi hzawr ē; ew yočʻxarn, zi handart ē.


մեղու

head

մեղու • (mełu)

xcl-noun

մեղու • (mełu)

mełu (romanization)
մեղու (nominative singular)
մեղուք (nominative plural)
մեղուի (genitive singular)
մեղուաց (genitive plural)
մեղուի (dative singular)
մեղուաց (dative plural)
մեղու (accusative singular)
մեղուս (accusative plural)
մեղուէ (ablative singular)
մեղուաց (ablative plural)
մեղուաւ (instrumental singular)
մեղուաւք = մեղուօք (mełuawkʻ = mełuōkʻ) (instrumental plural)
մեղուի (locative singular)
մեղուս (locative plural)

xcl-decl-noun

մեղուաւք = մեղուօք

Armenian: մեղու (meġu)

ձագ մեղուաց

գունդ, պարք մեղուաց

գործասէր, ճարտար մեղու

մեղու բզզէ


խլուրդ

head

խլուրդ • (xlurd)

xcl-noun

խլուրդ • (xlurd)

xlurd (romanization)
խլուրդ (nominative singular)
խլուրդք (nominative plural)
խլրդի (genitive singular)
խլրդից (genitive plural)
խլրդի (dative singular)
խլրդից (dative plural)
խլուրդ (accusative singular)
խլուրդս (accusative plural)
խլրդէ (ablative singular)
խլրդից (ablative plural)
խլրդիւ (instrumental singular)
խլրդիւք (instrumental plural)
խլրդի (locative singular)
խլուրդս (locative plural)

Armenian: խլուրդ (xlurd)

A Classical Syriac borrowing: compare Classical Syriac ܚܘܠܕܐ (ḥuldā, “mole”), ܚܠܕܘܕܐ (ḥalḏūḏā, ḥaləḏūḏā, “field mouse or jerboa”), ܚܠܘܕܐ (ḥallūḏā, ḥālūḏā, “field mouse or jerboa”), ܚܠܕܝܬܐ (ḥalāḏīṯā, “gangrene, canker”) (attested in the same passages of Aphrahat as խլիրդն (xlirdn), խլրդենի (xlrdeni, “gangrene, canker”)), all from the root ܚ ܠ ܕ related to crawling. See also խլրտամ (xlrtam).

[…]եւ մկնաքիս եւ գետնառեւծ եւ կովադիաց եւ մողէզ եւ խլուրդ (var. խլուրդն):
[…]ew mknakʻis ew getnaṙewc ew kovadiacʻ ew mołēz ew xlurd (var. xlurdn):

Translation by New English Translation of the Septuagint
[…] field mouse and chameleon and gecko and lizard and blind rat.

Ո՜վ Բաբելացի կոյր՝ ունելով խելապատակ ցնդեալ ի մկանց եւ ի խլրդից […]
O^!v Babelacʻi koyr, unelov xelapatak cʻndeal i mkancʻ ew i xlrdicʻ[…]

10/13th century, Tʻovmay Arcruni and Ananun, Patmutʻiwn tann Arcruneacʻ [History of the House of Artsrunik]

Translation by Robert W. Thomson
Oh blind Babylonian with brains addled by mice and moles […]

[…] կափուցեալ զաչս իբրև զխլուրդս […]
[…]kapʻucʻeal začʻs ibrew zxlurds[…]

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros]

Եւ ասէ ցնա Վախթանգ․ Անմիտ դու և մուկն խլուրդ […]
Ew asē cʻna Vaxtʻang; Anmit du ew mukn xlurd[…]

13th century, Patmutʻiwn vracʻ [The History of Georgians]

Translation by Robert W. Thomson
Vaxt‘ang said to him: ‘You are a stupid mouse-like mole […]


գետաձի

getaji (romanization)
գետաձի (nominative singular)
գետաձիք (nominative plural)
գետաձիոյ (genitive singular)
գետաձիոց (genitive plural)
գետաձիոյ (dative singular)
գետաձիոց (dative plural)
գետաձի (accusative singular)
գետաձիս (accusative plural)
գետաձիոյ (ablative singular)
գետաձիոց (ablative plural)
գետաձիով (instrumental singular)
գետաձիովք (instrumental plural)
գետաձի (locative singular)
գետաձիս (locative plural)

→ Armenian: գետաձի (getaji) (learned)

From գետ (get, “river”) + -ա- (-a-) + ձի (ji, “horse”). Calque of Ancient Greek ἱπποπόταμος (hippopótamos).

calque

Եւ զռնգնեղջիւր գազանէն ասեն թէ յՈվկիանոսէ անցանեն ընդ Ենտոս-Լիբիա մինչեւ ցՆեղոս, եւ նման են գետաձիոյ եւ ամենեքեան որձ են․

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]

1992 translation by Robert H. Hewsen
They tell of rhinoceroses which roam from the Ocean to Inner Libya as far as the Nile; they resemble the hippopotamus and are all males.

Ew zṙngnełǰiwr gazanēn asen tʻē yOvkianosē ancʻanen ənd Entos-Libia minčʻew cʻNełos, ew nman en getajioy ew amenekʻean orj en;

Գտանին ի սիպէրիա, ո՟պ և ՚ի մոսկովս, և ՚ի զնզ՟ն տեղիս գերմանիոյ՝ ծածկեալ ը՟ հողով և այլ տեսակք մեծամեծ ոսկերաց․ որք թուին լինել ոսկերք արջառոց կմ՟ այլ ինչ համանման կենդանւոյ․ ո՟պ և ատամունք և ոսկերք ծովային ձիոյ, գետաձիոյ, այլ և մեծամեծ ոսկերք կէտ ձկան։

1802, Łukas Inčičean, Ašxarhagrutʻiwn čʻoricʻ masancʻ ašxarhi, Asioy, Ewropoy, Apʻrikoy ew Amerikoy [Geography of Four Continents: Asia, Europe, Africa and America] part 2, volume 2, pages 283–284, (in Google Books)

Gtanin i sipēria, o.p ew ’i moskovs, ew ’i znz.n tełis germanioy, cackeal ə. hołov ew ayl tesakkʻ mecamec oskeracʻ; orkʻ tʻuin linel oskerkʻ arǰaṙocʻ km. ayl inčʻ hamanman kendanwoy; o.p ew atamunkʻ ew oskerkʻ covayin jioy, getajioy, ayl ew mecamec oskerkʻ kēt jkan.


բարակ

barak (romanization)
բարակ (nominative singular)
բարակք (nominative plural)
բարակ (accusative singular)
բարակս (accusative plural)
բարակս (locative plural)

→ Armenian: բարակ (barak) (learned)

Ałayan derives from Middle Persian bʾlk' (bārak, “*fast-moving; steed”). Accepted by J̌ahukyan.
For the sense development “dog” → “fornicator” compare շուն (šun, “dog; adulterer”).

uder

Սպառեցան բարակք որսականք եւ խցեալ կուրացան արշաւանք որսորդաց […]
Spaṙecʻan barakkʻ orsakankʻ ew xcʻeal kuracʻan aršawankʻ orsordacʻ[…]

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʻ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] 8

(figuratively) fornicator; lascivious, wanton, dissolute


ընձուղտ

head

ընձուղտ • (ənjułt)

xcl-noun

ընձուղտ • (ənjułt)

ənjułt (romanization)
ընձուղտ (nominative singular)
ընձուղտք (nominative plural)
ընձըղտու (genitive singular)
ընձըղտուց (genitive plural)
ընձըղտու (dative singular)
ընձըղտուց (dative plural)
ընձուղտ (accusative singular)
ընձուղտս (accusative plural)
ընձըղտէ (ablative singular)
ընձըղտուց (ablative plural)
ընձըղտու (instrumental singular)
ընձըղտուք (instrumental plural)
ընձըղտու (locative singular)
ընձուղտս (locative plural)

Armenian: ընձուղտ (ənjuġt)

From ինձ (inj, “leopard”) + ուղտ (ułt, “camel”). Compare Ancient Greek καμηλοπάρδαλις (kamēlopárdalis, “giraffe”), Classical Syriac ܓܡܠ ܢܡܪܐ (ɡmal-nemrā) and Persian شترگاوپلنگ (šotorgâvpalang) for similar formations.

cog

καμηλοπάρδαλις


աքաղաղ

head

աքաղաղ • (akʻałał)

xcl-noun

աքաղաղ • (akʻałał)

akʻałał (romanization)
աքաղաղ (nominative singular)
աքաղաղք (nominative plural)
աքաղաղոյ (genitive singular)
աքաղաղոց (genitive plural)
աքաղաղոյ (dative singular)
աքաղաղոց (dative plural)
աքաղաղ (accusative singular)
աքաղաղս (accusative plural)
աքաղաղոյ (ablative singular)
աքաղաղոց (ablative plural)
աքաղաղով (instrumental singular)
աքաղաղովք (instrumental plural)
աքաղաղ (locative singular)
աքաղաղս (locative plural)

→ Armenian: աքաղաղ (akʻaġaġ)

⇒ Armenian: աքլոր (akʻlor)

According to Ačaṙyan, a reduplication of *քաղ- (*kʻał-, “to call”), from Proto-Indo-European *kl̥h₁-, zero-grade of *kelh₁- (“to call”). Among the cognates compare especially Sanskrit उषःकल (uṣā-kal-a-, “rooster”, literally “crying at daybreak”), कलकल (kalakala, “any confused noise”), Ancient Greek καλέω (kaléō, “to call”), Old Irish cailech (“rooster”).


սոխակ

soxak (romanization)
սոխակ (nominative singular)
սոխակք (nominative plural)
սոխակի (genitive singular)
սոխակաց (genitive plural)
սոխակի (dative singular)
սոխակաց (dative plural)
սոխակ (accusative singular)
սոխակս (accusative plural)
սոխակէ (ablative singular)
սոխակաց (ablative plural)
սոխակաւ (instrumental singular)
սոխակի (locative singular)
սոխակս (locative plural)

xcl-decl-noun

սոխակաւք = սոխակօք

Armenian: սոխակ (soxak)

Borrowed from an unidentified Iranian source.

unk

unidentified

Porphyrio porphyrio
Porphyrio porphyrio#Translingual

սոխակ երգէ, գեղգեղէ

Luscinia luscinia
Luscinia luscinia#Translingual


կաչաղակ

head

կաչաղակ • (kačʻałak)

xcl-noun

կաչաղակ • (kačʻałak)

kačʻałak (romanization)
կաչաղակ (nominative singular)
կաչաղակք (nominative plural)
կաչաղակի (genitive singular)
կաչաղակաց (genitive plural)
կաչաղակի (dative singular)
կաչաղակաց (dative plural)
կաչաղակ (accusative singular)
կաչաղակս (accusative plural)
կաչաղակէ (ablative singular)
կաչաղակաց (ablative plural)
կաչաղակաւ (instrumental singular)
կաչաղակի (locative singular)
կաչաղակս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաչաղակաւք = կաչաղակօք

Armenian: կաչաղակ (kačʻaġak)

From Iranian *kačalak. Compare Classical Persian کَجَلَه (kajala, “magpie”), کلاژه (kalâža, “magpie”), کشکرک (kaškarak, “Pica”), Northern Kurdish qijik, قشقەڵە (qişqelle, “magpie”), Judeo-Tat qəçələ (“magpie”).


սիրամարգ

siramarg (romanization)
սիրամարգ (nominative singular)
սիրամարգք (nominative plural)
սիրամարգի (genitive singular)
սիրամարգաց (genitive plural)
սիրամարգի (dative singular)
սիրամարգաց (dative plural)
սիրամարգ (accusative singular)
սիրամարգս (accusative plural)
սիրամարգէ (ablative singular)
սիրամարգաց (ablative plural)
սիրամարգաւ (instrumental singular)
սիրամարգի (locative singular)
սիրամարգս (locative plural)

xcl-decl-noun

սիրամարգաւք = սիրամարգօք

Armenian: սիրամարգ (siramarg)

Middle Armenian: սիրամարք (siramarkʻ)

According to Ačaṙyan, from earlier *սինամարգ (*sinamarg) (note the dialectal forms of սիրամարգ (siramarg)), an Iranian borrowing. See Middle Persian [script needed] (synmwlw /Sēnmurw/) for more. Note also Old Georgian ფარშამანგი (paršamangi).
J̌ahukyan notes, that the word was reshaped in Armenian by folk etymology under the influence of սիր- (sir-, “love”).

cog

էգ սիրամարգ ― ēg siramarg ― peahen

ձագ սիրամարգի ― jag siramargi ― pea-chick

սիրամարգ գոչէ

նազել՝ սիգալ որպէս զսիրամարգ

Pavo cristatus
Pavo cristatus#Translingual

peacock, Indian peafowl (Pavo cristatus)


սագ

sag (romanization)
սագ (nominative singular)
սագք (nominative plural)
սագի (genitive singular)
սագաց (genitive plural)
սագի (dative singular)
սագաց (dative plural)
սագ (accusative singular)
սագս (accusative plural)
սագէ (ablative singular)
սագաց (ablative plural)
սագաւ (instrumental singular)
սագաւք = սագօք (sagawkʻ = sagōkʻ) (instrumental plural)
սագի (locative singular)
սագս (locative plural)

xcl-decl-noun

սագաւք = սագօք

→ Armenian: սագ (sag) (learned)

From Proto-Indo-European *ḱawā (“crying”). Cognates include Old Breton couann (“night owl”) (Breton kaouenn), Welsh cuan (“night owl”), Old High German hūwo (“owl”), Old Church Slavonic сова (sova, “owl”) (Russian сова (sova)), Lithuanian šaũkti (“to cry”), Sanskrit कोक (kóka, “goose”), कौति (kauti, “to sound, make any noise, cry out, moan, cry (as a bird), coo, hum (as a bee)”).

5th century, Łazar Pʻarpecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 7


բադ

bad (romanization)
բադ (nominative singular)
բադք (nominative plural)
բադի (genitive singular)
բադից (genitive plural)
բադի (dative singular)
բադից (dative plural)
բադ (accusative singular)
բադս (accusative plural)
բադէ (ablative singular)
բադից (ablative plural)
բադիւ (instrumental singular)
բադիւք (instrumental plural)
բադի (locative singular)
բադս (locative plural)
բադ (nominative singular)
բադք (nominative plural)
բադու (genitive singular)
բադուց (genitive plural)
բադու (dative singular)
բադուց (dative plural)
բադ (accusative singular)
բադս (accusative plural)
բադէ (ablative singular)
բադուց (ablative plural)
բադու (instrumental singular)
բադուք (instrumental plural)
բադու (locative singular)
բադս (locative plural)

Armenian: բադ (bad)

A Wanderwort of uncertain ultimate origin: compare Classical Syriac ܒܛܐ (baṭṭāʾ), Arabic بَطّ (baṭṭ), Persian بت (bat), Northern Kurdish bet, Laki بەت (bet), Chechen бад (bad), Dargwa бятӏ (bəṭ), Lezgi пӏатӏ (ṗaṭ), Spanish pato, Hindi बत्तख़ (battax, “duck”), Georgian ბატი (baṭi), Albanian patë (“goose”). The immediate source of the Armenian is probably an Iranian language.


արագիլ

aragil (romanization)
արագիլ (nominative singular)
արագիլք (nominative plural)
արագլի (genitive singular)
արագլաց (genitive plural)
արագլի (dative singular)
արագլաց (dative plural)
արագիլ (accusative singular)
արագիլս (accusative plural)
արագլէ (ablative singular)
արագլաց (ablative plural)
արագլաւ (instrumental singular)
արագլի (locative singular)
արագիլս (locative plural)

արագլաւք = արագլօք

Armenian: արագիլ (aragil)

desc

Middle Armenian: արաքիլ (arakʻil), րաքիլ (rakʻil)

The origin is uncertain. Perhaps ultimately from Sumerian 𒀀𒊏𒀝𒄃𒄷 (a-ra-ak-gilim^(mušen) /arikgilim, arakgilim/, “a kind of long-legged bird”, literally “stork cross (holding leg in cross posture)”), from 𒀀𒊏𒀝𒄷 (a-ra-ak^(mušen) /arak/, “stork”) and 𒄃 (gilim, “barrier, bolt; to lie across; to be entwined; to entwine, twist; to block”). Note also Classical Syriac ܗܪܓܠܐ (/hrglʾ/, “stork”), Assyrian Neo-Aramaic ܗܪܓܠܐ (hargālā, “stork”); Bengali হাড়গিলা (haṛgila), Hindi हड़गिल्ला (haṛgillā, “argala, greater adjutant”). In view of the Indian words, it is interesting that Middle Armenian րաքիլ (rakʻil) refers to a bird from India.

cog

[…]եւ արագիլ (var. խարագուլ) եւ քարարդ, եւ որ ինչ նման իցէ նոցա, եւ յոպոպ, եւ չիղջ[…]
[…]ew aragil (var. xaragul) ew kʻarard, ew or inčʻ nman icʻē nocʻa, ew yopop, ew čʻiłǰ[…]

[…] and the heron, and the lapwing, and the like to it, and the hoopoe and the bat […]

Translation by Brenton Septuagint Translation

եւ զջայլամն եւ զբու եւ զճայ եւ զարագիլ։
ew zǰaylamn ew zbu ew zčay ew zaragil.

and the sparrow, and the owl, and the seamew, and the heron

Անդ թռչունք երկնից ձագս հանցեն, եւ բոյն արագլի ապաւէն է նոցա։
And tʻṙčʻunkʻ erknicʻ jags hancʻen, ew boyn aragli apawēn ē nocʻa.

There the sparrows will build their nests; and the house of the heron takes the lead among them.

Արագլաց որ ծերունիքն են, անդէն կան մնան ի բոյնս, ոչ կարացեալք թռչել․

6th century, Philo of Alexandria, Yałags tasn banicʻn [De Specialibus Legibus III, De Decalogo]

Araglacʻ or cerunikʻn en, andēn kan mnan i boyns, očʻ karacʻealkʻ tʻṙčʻel;

stork (bird of the family Ciconiidae) or heron (bird of the family Ardeidae)


կռունկ

head

կռունկ • (kṙunk)

xcl-noun

կռունկ • (kṙunk)

kṙunk (romanization)
կռունկ (nominative singular)
կռնկունք (nominative plural)
կռնկան (genitive singular)
կռնկանց (genitive plural)
կռնկան (dative singular)
կռնկանց (dative plural)
կռունկ (accusative singular)
կռնկունս (accusative plural)
կռնկանէ (ablative singular)
կռնկանց (ablative plural)
կռնկամբ (instrumental singular)
կռնկամբք (instrumental plural)
կռնկան (locative singular)
կռնկունս (locative plural)

Armenian: կռունկ (kṙunk)

From Proto-Indo-European *gerh₂no-, from *gerh₂-. Influenced by կռկռալ (kṙkṙal).


անգղ

head

անգղ • (angł)

xcl-noun

անգղ • (angł)

angł (romanization)
անգղ (nominative singular)
անգեղք (nominative plural)
անգեղ (genitive singular)
անգեղց (genitive plural)
անգեղաց (genitive plural)
անգեղ (dative singular)
անգեղց (dative plural)
անգեղաց (dative plural)
անգղ (accusative singular)
անգեղս (accusative plural)
անգեղէ (ablative singular)
անգեղց (ablative plural)
անգեղաց (ablative plural)
անգեղբ (instrumental singular)
անգեղբք (instrumental plural)
անգեղ (locative singular)
անգեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

անգեղց, անգեղաց

անգեղց, անգեղաց

անգեղց, անգեղաց

անգեղբք, անգեղաւք = անգեղօք

desc

Armenian: → անգղ (angġ) (learned), > անգ (ang) (inherited)

From Proto-Indo-European *h₂enk-u-l-, from *h₂enk- (“to bend”), referring to the bird's curved beak.

Բարոյախաւսն ասէ․ զանգեղէ, թէ ի բարձուանդակի եւ ի կարկառս եւ ի քարանձաւս եւ ի կատարս լերանց բնակէ․ եւ յորժամ կամեսցի, երթայ ի հնդիկս եւ առնու զակն դիւրածին․ եւ ակն այն ընկուզազարդ է բոլորակ։
Baroyaxawsn asē; zangełē, tʻē i barjuandaki ew i karkaṙs ew i kʻaranjaws ew i katars lerancʻ bnakē; ew yoržam kamescʻi, ertʻay i hndiks ew aṙnu zakn diwracin; ew akn ayn ənkuzazard ē bolorak.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).22.3–4

Physiologus says about the vulture that it dwells in the heights and on heaps of stones and in the caves and on the summits of mountains. And when it wishes, it goes to India and takes the stone that aids in childbirth; that stone is round in the shape of a nut.


ճագար

head

ճագար • (čagar)

xcl-noun

ճագար • (čagar)

čagar (romanization)
ճագար (nominative singular)
ճագարք (nominative plural)
ճագարի (genitive singular)
ճագարաց (genitive plural)
ճագարի (dative singular)
ճագարաց (dative plural)
ճագար (accusative singular)
ճագարս (accusative plural)
ճագարէ (ablative singular)
ճագարաց (ablative plural)
ճագարաւ (instrumental singular)
ճագարի (locative singular)
ճագարս (locative plural)

xcl-decl-noun

ճագարաւք = ճագարօք

Armenian: ճագար (čagar)

Usually considered a word of unknown origin. But compare a number of words in the languages of the region listed by Abaev as phonosemantic formations of the type ČGR with the meaning ‘mark, conspicuous sign, spot, color’ (usually in animals and humans): Georgian ჭაღარა (č̣aɣara, “grey”), საღარი (saɣari, “having a white spot on the forehead (of a horse)”), წიღარო (c̣iɣaro, “animal with a white stripe on the back”), წიგურა (c̣igura, “motley animal”), Abkhaz а-ҷыӷра (a-čʼəğra, “motley”), Ossetian зыгъа́р (zyǧár, “having a white spot on the forehead (of animals)”), whence зыгъа́рӕг (zyǧáræg, “badger”), Tsakhur джагваран (ǯagʷaran, “white”), Rutul джагварды (ǯagʷardɨ, “white”), Aghul джагварф (džagʷarf, “white”), Chuvash чакӑр (čak̬ăr, “whitish, light blue, blue; gray”), Karachay-Balkar чагъыр (çağır, “spotted; motley”), Russian чагра́вый (čagrávyj, “dark ashy”), Old Armenian ճաղատ (čałat, “bald”) etc. Compare also Persian شغار (šağâr, “badger, brock, kind of stinking weasel; urchin, hedgehog”) and Armenian իշղար (išġar, “badger”), which may belong to the same group.

unk

unknown

cog

էգ, մատակ ճագար ― ēg, matak čagar ― doe-rabbit

արու ճագար

ձագ ճագարի

որջ, դադարք ճագարի

կաղկանձել ճագարի

ղօղել ճագարի

Oryctolagus cuniculus
Oryctolagus cuniculus#Translingual


ինձ

inj (romanization)
ինձ (nominative singular)
ինձք (nominative plural)
ընձու (genitive singular)
ընձուց (genitive plural)
ընձու (dative singular)
ընձուց (dative plural)
ինձ (accusative singular)
ինձս (accusative plural)
ընձէ (ablative singular)
ընձուց (ablative plural)
ընձու (instrumental singular)
ընձուք (instrumental plural)
ընձու (locative singular)
ինձս (locative plural)

Armenian: ինձ (inj)

From dialectal Proto-Indo-European *sinǵʰus, variant of *sinǵʰós, whose only other descendant is Sanskrit सिंह (siṃhá, “lion”).

generic name for several feline animals such as leopard, panther, etc.


ցուլ

head

ցուլ • (cʻul)

xcl-noun

ցուլ • (cʻul)

cʻul (romanization)
ցուլ (nominative singular)
ցուլք (nominative plural)
ցլոյ (genitive singular)
ցլոց (genitive plural)
ցլոյ (dative singular)
ցլոց (dative plural)
ցուլ (accusative singular)
ցուլս (accusative plural)
ցլոյ (ablative singular)
ցլոց (ablative plural)
ցլով (instrumental singular)
ցլովք (instrumental plural)
ցուլ (locative singular)
ցուլս (locative plural)

xcl-decl-noun

The genitive can also be <i class="Armn mention" lang="xcl">ցլի</i> (cʻli).

Armenian: ցուլ (cʻul)

From Proto-Indo-European *skulu- (“bullock; bull”). Cognates found only in Ancient Greek: σκύλαξ (skúlax, “puppy”), σκύλιον (skúlion, “type of a shark”), κύλλα (kúlla, “doggy”), σκύμνος (skúmnos, “lion cub”).


ուլ

ul (romanization)
ուլ (nominative singular)
ուլք (nominative plural)
ուլու (genitive singular)
ուլուց (genitive plural)
ուլու (dative singular)
ուլուց (dative plural)
ուլ (accusative singular)
ուլս (accusative plural)
ուլէ (ablative singular)
ուլուց (ablative plural)
ուլու (instrumental singular)
ուլուք (instrumental plural)
ուլու (locative singular)
ուլս (locative plural)
ուլ (nominative singular)
ուլք (nominative plural)
ուլոյ (genitive singular)
ուլոց (genitive plural)
ուլոյ (dative singular)
ուլոց (dative plural)
ուլ (accusative singular)
ուլս (accusative plural)
ուլոյ (ablative singular)
ուլոց (ablative plural)
ուլով (instrumental singular)
ուլովք (instrumental plural)
ուլ (locative singular)
ուլս (locative plural)

Armenian: ուլ (ul)

From Proto-Armenian *fōl- (“kid, child”), from Proto-Indo-European *pōlo- (“young of an animal”). Cognates include Ancient Greek πῶλος (pôlos, “foal, young of an animal, girl”), Latin pullus (“young of an animal”) and Proto-Germanic *fulô. See also ամուլ (amul), աղիջ (ałiǰ), Aghwan 𐕛𐔴𐔾 (vel).

cog

Բարոյախաւսն ասէ զմիեղջիւրէ, թէ այնպիսի բարք ունի. փոքր է նման ուլոյ եւ սաստիկ է գազան յոյժ, եւ մի եղջիւր է ի գլուխն։
Baroyaxawsn asē zmiełǰiwrē, tʻē aynpisi barkʻ uni. pʻokʻr ē nman uloy ew sastik ē gazan yoyž, ew mi ełǰiwr ē i gluxn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).25.1

Physiologus says about the unicorn that it has the following nature: it is small as a kid and the beast is exceedingly fierce; and it has one horn on the head.


մալ

desctree

Middle Armenian: մալ (mal)
Armenian: մալ (mal)


կարապ

karap (romanization)
կարապ (nominative singular)
կարապք (nominative plural)
կարապոյ (genitive singular)
կարապոց (genitive plural)
կարապոյ (dative singular)
կարապոց (dative plural)
կարապ (accusative singular)
կարապս (accusative plural)
կարապոյ (ablative singular)
կարապոց (ablative plural)
կարապով (instrumental singular)
կարապովք (instrumental plural)
կարապ (locative singular)
կարապս (locative plural)
կարապ (nominative singular)
կարապք (nominative plural)
կարապի (genitive singular)
կարապի (dative singular)
կարապ (accusative singular)
կարապս (accusative plural)
կարապէ (ablative singular)
կարապի (locative singular)
կարապս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

→ Armenian: կարապ (karap) (learned)

→ Georgian: კარაპი (ḳaraṗi)

Usually considered a word of unknown origin, but most likely an Iranian borrowing and literally meaning "the singing bird": compare Avestan 𐬐𐬀𐬭𐬀𐬞𐬀𐬥 (karapan, “anti-Zoroastrian priest, incantator?”), Khwarezmian [script needed] (krb-, “to moan, mumble, babble”), Sanskrit कृपते (kṛpate, “to lament, mourn”). For the sense development compare swan song and the derivation of swan from *swenh₂- (“to sound”).

unk

unknown

cog

[…]եւ սոխակ եւ հաւալուսն եւ կարապ (var. կապար, կարափ, կարապն)[…]
[…]ew soxak ew hawalusn ew karap (var. kapar, karapʻ, karapn)[…]

[…] and the nightingale, and the pelican, and the swan […]


ոջիլ

head

ոջիլ • (oǰil)

xcl-noun

ոջիլ • (oǰil)

oǰil (romanization)
ոջիլ (nominative singular)
ոջիլք (nominative plural)
ոջլոյ (genitive singular)
ոջլոց (genitive plural)
ոջլոյ (dative singular)
ոջլոց (dative plural)
ոջիլ (accusative singular)
ոջիլս (accusative plural)
ոջլոյ (ablative singular)
ոջլոց (ablative plural)
ոջլով (instrumental singular)
ոջլովք (instrumental plural)
ոջիլ (locative singular)
ոջիլս (locative plural)
ոջիլ (nominative singular)
ոջիլք (nominative plural)
ոջիլի (genitive singular)
ոջիլաց (genitive plural)
ոջիլի (dative singular)
ոջիլաց (dative plural)
ոջիլ (accusative singular)
ոջիլս (accusative plural)
ոջիլէ (ablative singular)
ոջիլաց (ablative plural)
ոջիլաւ (instrumental singular)
ոջիլաւք = ոջիլօք (oǰilawkʻ = oǰilōkʻ) (instrumental plural)
ոջիլի (locative singular)
ոջիլս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոջիլաւք = ոջիլօք

Armenian: ոջիլ (oǰil)

The older form is որջիլ (orǰil), of uncertain origin. Since Bugge the term has often been connected with Sanskrit रिक्षा (rikṣā), लिक्षा (likṣā, “nit, young louse”), Persian رشک (rešk, “nit”), Latin ricinus (“tick”), Lithuanian érkė (“tick, mite”), Latvian ērce (“tick, mite”) and especially Albanian ergjëz (“nit”), and derived from Proto-Indo-European, but there are phonological problems.

մածանող ոջիլ ― macanoł oǰil ― crab-louse

ոջիլ արմտեաց

քաղել զոջիլս, մաքրել յոջլոց


լու

lu (romanization)
լու (nominative singular)
լուք (nominative plural)
լուոյ (genitive singular)
լուոց (genitive plural)
լուոյ (dative singular)
լուոց (dative plural)
լու (accusative singular)
լուս (accusative plural)
լուոյ (ablative singular)
լուոց (ablative plural)
լուով (instrumental singular)
լուովք (instrumental plural)
լու (locative singular)
լուս (locative plural)

a variant singular instrumental <i class="Armn mention" lang="xcl">լւով</i> (lwov) is attested

Armenian: լու (lu)

From Proto-Indo-European *pluso- (“flea”).


կարիճ

head

կարիճ • (karič)

xcl-noun

կարիճ • (karič)

karič (romanization)
կարիճ (nominative singular)
կարիճք (nominative plural)
կարճի (genitive singular)
կարճաց (genitive plural)
կարճի (dative singular)
կարճաց (dative plural)
կարիճ (accusative singular)
կարիճս (accusative plural)
կարճէ (ablative singular)
կարճաց (ablative plural)
կարճաւ (instrumental singular)
կարճաւք = կարճօք (karčawkʻ = karčōkʻ) (instrumental plural)
կարճի (locative singular)
կարիճս (locative plural)

xcl-decl-noun

կարճաւք = կարճօք

Armenian: կարիճ (karič)

→ Georgian: კარიჭი (ḳarič̣i)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (klcng), 𐫞𐫏𐫡𐫉𐫗𐫃 (qyrzng /kerzang/), Persian خرچنگ (xarčang), Central Kurdish قرژاڵ (qirjall), قرژانگ (qirjang), Southern Kurdish قِرژِنگ (qirjing, “crab”). Doublet of Middle Armenian քարժանկ (kʻaržank).


ցեց

head

ցեց • (cʻecʻ)

xcl-noun

ցեց • (cʻecʻ)

cʻecʻ (romanization)
ցեց (nominative singular)
ցեցք (nominative plural)
ցեցոյ (genitive singular)
ցեցոց (genitive plural)
ցեցոյ (dative singular)
ցեցոց (dative plural)
ցեց (accusative singular)
ցեցս (accusative plural)
ցեցոյ (ablative singular)
ցեցոց (ablative plural)
ցեցով (instrumental singular)
ցեցովք (instrumental plural)
ցեց (locative singular)
ցեցս (locative plural)

Armenian: ցեց (cʻecʻ)

The origin is uncertain. Similar words for moth are found in neighbouring languages: Udi цӏецӏ (c̣ec̣), Proto-Georgian-Zan *c₁ic₁-, Akkadian 𒌨𒈨 (sāsu), Classical Syriac ܣܣܐ (sāsā), Ancient Greek σής (sḗs) etc. The Armenian is often considered a Semitic borrowing, even though Semitic s is incompatible with Armenian ց (cʻ). To overcome this problem, Ačaṙean assumes derivation from Akkadian 𒍝𒀀𒍮 (ṣāṣu), a supposed emphatic form of the more common 𒌨𒈨 (/sāsu/); however, the existence of this alternative emphatic form found in Muss-Arnolt but not in more recent references is in doubt.
We may be dealing with independent expressive formations for insects in various languages, like in the case of ճճի (čči).

unk

uncertain


փասիան

head

փասիան • (pʻasian)

xcl-noun

փասիան • (pʻasian)

pʻasian (romanization)
փասիան (nominative singular)
փասիանք (nominative plural)
փասիանի (genitive singular)
փասիանաց (genitive plural)
փասիանի (dative singular)
փասիանաց (dative plural)
փասիան (accusative singular)
փասիանս (accusative plural)
փասիանէ (ablative singular)
փասիանաց (ablative plural)
փասիանաւ (instrumental singular)
փասիանի (locative singular)
փասիանս (locative plural)

xcl-decl-noun

փասիանաւք = փասիանօք

the oblique cases are based on post-classical evidence

→ Armenian: փասիան (pʻasian) (learned)

Borrowed from Ancient Greek φασιανός (phasianós).


կարմրախայտ

karmraxayt (romanization)
կարմրախայտ (nominative singular)
կարմրախայտք (nominative plural)
կարմրախայտի (genitive singular)
կարմրախայտից (genitive plural)
կարմրախայտի (dative singular)
կարմրախայտից (dative plural)
կարմրախայտ (accusative singular)
կարմրախայտս (accusative plural)
կարմրախայտէ (ablative singular)
կարմրախայտից (ablative plural)
կարմրախայտիւ (instrumental singular)
կարմրախայտիւք (instrumental plural)
կարմրախայտի (locative singular)
կարմրախայտս (locative plural)

xcl-decl-noun

կարմրախայտից

կարմրախայտից

կարմրախայտից

կարմրախայտիւ

կարմրախայտիւք

desc

Armenian: կարմրախայտ (karmraxayt), կարմրախետ (karmraxet), կարմրխետ (karmrxet) — dialectal

desctree

→ Georgian: კალმახი (ḳalmaxi), კალმახა (ḳalmaxa)
→⇒ Avar: кӏалмах-ччугӏа (kʼalmax-ččuʻa)
→ Bats: კალმახ (ḳalmax)
→ Chechen: кӏамах (kʼamax) — Kist
→ Ingush: кӏалмах (kʼalmax)
→ Laz: კარმახა (ǩarmaxa), კალმახა (ǩalmaxa) — Borghola, კალმახი (ǩalmaxi)
→ Mingrelian: კალმახი (ḳalmaxi), კალმახა (ḳalmaxa), კაჲმახა (ḳaymaxa) — Martvili–Bandza
→ Abkhaz: а-калмаҳа (a-kʼalmaḥa), а-калма́ҳ (a-kʼalmáḥ), а-камла́ҳ (a-kʼamláḥ)
→ Ossetian: къалмахи (k’almaxi)
→ Russian: калма́хи (kalmáxi)
→ Svan: კალმახ (ḳalmax), კალმა̈ხ (ḳalmäx), კალმახუ̂ (ḳalmaxû)
→ Udi: кӏалмах (ḳalmaꭓ)

From կարմիր (karmir, “red”) + -ա- (-a-) + խայտ (xayt, “spotted”), because of its red spots.

affix

Խոստացար երբեմն մեզ նպաստ առաքել ղուղակս եւ այն յատուկ կարմրախայտ, արտակիտեալ զնա կարթիւք ի կաղկաջահոս եւ ի կոհակաւէտ ականակիտ ականց։

Xostacʻar erbemn mez npast aṙakʻel łułaks ew ayn yatuk karmraxayt, artakiteal zna kartʻiwkʻ i kałkaǰahos ew i kohakawēt akanakit akancʻ.

Բայց դու փութա՛ զխոստացեալսն առաքել, թէ ոչ, զկնի այսմ նամակի ճահեցուցից քեզ ճարտասան բանիւք ճայթմունս առասութեան, զի ոչ քաղցրասցի ի կոկորդս քո պարարտութիւն կարմրախայտիդ […]
Baycʻ du pʻutʻá zxostacʻealsn aṙakʻel, tʻē očʻ, zkni aysm namaki čahecʻucʻicʻ kʻez čartasan baniwkʻ čaytʻmuns aṙasutʻean, zi očʻ kʻałcʻrascʻi i kokords kʻo parartutʻiwn karmraxaytid[…]

Առ նոյն Մամիկոնեան, որ խնդրէր իմաստասիրել յաղագս ձկանց եւ առաքէր նմա կարմրախայտ։

Aṙ noyn Mamikonean, or xndrēr imastasirel yałags jkancʻ ew aṙakʻēr nma karmraxayt.


փետուր

head

փետուր • (pʻetur)

xcl-noun

փետուր • (pʻetur)

pʻetur (romanization)
փետուր (nominative singular)
փետուրք (nominative plural)
փետրոյ (genitive singular)
փետրոց (genitive plural)
փետրոյ (dative singular)
փետրոց (dative plural)
փետուր (accusative singular)
փետուրս (accusative plural)
փետրոյ (ablative singular)
փետրոց (ablative plural)
փետրով (instrumental singular)
փետրովք (instrumental plural)
փետուր (locative singular)
փետուրս (locative plural)

Armenian: փետուր (pʻetur)

The etymology remains uncertain.
Since long connected with the descendants of Proto-Indo-European *péth₂r̥ (“wing; feather”), but Armenian is usually not considered to be inherited from the latter because of phonological problems (e.g. Proto-Indo-European *pe- would yield Old Armenian հե- (he-)). Ačaṙyan and J̌ahukyan imply, that we may be dealing with an early borrowing from some descendant of that Proto-Indo-European root, Ačaṙyan pointing specifically to Hittite 𒁁𒋻 n (pattar, “wing”), which should perhaps be read as pettar.
On the other hand, Martirosyan and Simon are more positive about the inheritance, Martirosyan reconstructing a nominative singular auslaut *-ōr with a question mark.
In Middle Armenian and dialects the form թեպուր (tʻepur) is also attested.

cog

նուրբ, մանր փետուրք

խոշոր փետուրք

յարդարել զփետուրս ― yardarel zpʻeturs ― to preen, cleanse or dress the feathers

աւել ի փետրոց ― awel i pʻetrocʻ ― featherbroom


երբուծ

head

երբուծ • (erbuc)

xcl-noun

երբուծ • (erbuc)

erbuc (romanization)
երբուծ (nominative singular)
երբուծք (nominative plural)
երբծոյ (genitive singular)
երբծոց (genitive plural)
երբծոյ (dative singular)
երբծոց (dative plural)
երբուծ (accusative singular)
երբուծս (accusative plural)
երբծոյ (ablative singular)
երբծոց (ablative plural)
երբծով (instrumental singular)
երբծովք (instrumental plural)
երբուծ (locative singular)
երբուծս (locative plural)

→ Armenian: երբուծ (erbuc) (learned)

Inherited from a derivative of Proto-Indo-European *bʰruHg- and cognate with Ancient Greek φάρυγξ (phárunx), Latin frūmen and possibly Albanian bark.


աքիս

head

աքիս • (akʻis)

xcl-noun

աքիս • (akʻis)

akʻis (romanization)
աքիս (nominative singular)
աքիսք (nominative plural)
աքսի (genitive singular)
աքսից (genitive plural)
աքսի (dative singular)
աքսից (dative plural)
աքիս (accusative singular)
աքիսս (accusative plural)
աքսէ (ablative singular)
աքսից (ablative plural)
աքսիւ (instrumental singular)
աքսիւք (instrumental plural)
աքսի (locative singular)
աքիսս (locative plural)
աքիս (nominative singular)
աքիսք (nominative plural)
աքսոյ (genitive singular)
աքսոց (genitive plural)
աքսոյ (dative singular)
աքսոց (dative plural)
աքիս (accusative singular)
աքիսս (accusative plural)
աքսոյ (ablative singular)
աքսոց (ablative plural)
աքսով (instrumental singular)
աքսովք (instrumental plural)
աքիս (locative singular)
աքիսս (locative plural)

desc

Middle Armenian: աքիս (akʻis), ագիս (agis), աքիստ (akʻist)

desctree

Armenian: աքիս (akʻis), աք^յիս (akʻʸis) — Moks, աքիստ (akʻist) — Akhaltsikhe
→ Turkish: akiz

The origin is uncertain. Has been compared to Armenian ախազ (axaz, “ermine”), Sanskrit कशीका (kaśīkā, “weasel”), Persian خز (xaz, “marten”), Middle Persian [script needed] (kʾkwm /kākom/, “stoat”), Akkadian 𒅗𒆠𒋗 (/kakkišu/, “a small animal with a reputation for thievery, likely a type of rodent”), 𒀾𒋾𒆠𒋢 (/aštakissu/, “a rodent”), Proto-Turkic *kīĺ (“sable”) (whence e.g. Kazakh кіс (kıs)). To the comparison can also be added Kazakh ақкіс (aqkıs, “ermine”), presumably with ақ (aq, “white”).

cog

Բարոյախաւսն ասէ զաքսոյ, թէ այնպիսի ինչ բարք են․ զսերմ արուին ի բերանն առնու եւ յղանայ, եւ ընդ ականջսն ծնանի։
Baroyaxawsn asē zakʻsoy, tʻē aynpisi inčʻ barkʻ en; zserm aruin i berann aṙnu ew yłanay, ew ənd akanǰsn cnani.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).24.2–3

Phsyiologus says about the weasel that it has the following habit: it receives the sperm of the male through the mouth and conceives, and they give birth through the ears.

Mustela nivalis
Mustela nivalis#Translingual


բուծ

head

բուծ • (buc)

xcl-noun

բուծ • (buc)

buc (romanization)
բուծ (nominative singular)
բուծք (nominative plural)
բծի (genitive singular)
բծաց (genitive plural)
բծի (dative singular)
բծաց (dative plural)
բուծ (accusative singular)
բուծս (accusative plural)
բծէ (ablative singular)
բծաց (ablative plural)
բծաւ (instrumental singular)
բծաւք = բծօք (bcawkʻ = bcōkʻ) (instrumental plural)
բծի (locative singular)
բուծս (locative plural)
բուծ (nominative singular)
բուծք (nominative plural)
բծոյ (genitive singular)
բծոց (genitive plural)
բծոյ (dative singular)
բծոց (dative plural)
բուծ (accusative singular)
բուծս (accusative plural)
բծոյ (ablative singular)
բծոց (ablative plural)
բծով (instrumental singular)
բծովք (instrumental plural)
բուծ (locative singular)
բուծս (locative plural)

xcl-decl-noun

բծաւք = բծօք

→ Armenian: բուծ (buc) (learned)

→ Georgian: ბუწი (buc̣i)


ծիտ

cit (romanization)
ծիտ (nominative singular)
ծիտք (nominative plural)
ծտի (genitive singular)
ծտից (genitive plural)
ծտի (dative singular)
ծտից (dative plural)
ծիտ (accusative singular)
ծիտս (accusative plural)
ծտէ (ablative singular)
ծտից (ablative plural)
ծտիւ (instrumental singular)
ծտիւք (instrumental plural)
ծտի (locative singular)
ծիտս (locative plural)

Armenian: ծիտ (cit)

Ačaṙean connects with synonymous Middle Armenian չիտ (čʻit), ջիտ (ǰit), and derives all from Georgian-Zan, comparing Georgian ჩიტი (čiṭi, “small bird; sparrow”), Mingrelian ჩიტი (čiṭi, “small bird; sparrow”). On the other hand, Čubinov takes the direction of the borrowing to be the opposite, but this is rejected by Ačaṙean, because in Armenian the word is used post-classically and infrequently and now is present in Eastern dialects only.
J̌ahukyan agrees with the Kartvelian origin of the Middle Armenian forms, but prefers an onomatopoeic origin for ծիտ (cit). This is suggested already by Nor baṙgirkʿ haykazean lezui and accepted by de Lagarde.
J̌ahukyan remarks that derivation from Proto-Indo-European *ǵīd-, from a supposed by-form with *ǵ- of the root *geH- (“to sing, cry”), is less likely; compare from this root especially Lithuanian gaidỹs (“rooster”), giedóti (“to sing”).

cog

[…] ի ծայրս երգից ծտից լինել գուշակեն […]
[…]i cayrs ergicʻ cticʻ linel gušaken[…]

11th century, Grigor Magistros, Grigor Magistrosi tʻłtʻerə [The letters of Grigor Magistros] 71


տատրակ

tatrak (romanization)
տատրակ (nominative singular)
տատրակք (nominative plural)
տատրակի (genitive singular)
տատրակաց (genitive plural)
տատրակի (dative singular)
տատրակաց (dative plural)
տատրակ (accusative singular)
տատրակս (accusative plural)
տատրակէ (ablative singular)
տատրակաց (ablative plural)
տատրակաւ (instrumental singular)
տատրակի (locative singular)
տատրակս (locative plural)

xcl-decl-noun

տատրակաւք = տատրակօք

Armenian: տատրակ (tatrak)

From earlier *տատուրակ (*taturak), an Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *tatr̥wáh. For the suffix see -ակ (-ak).

Բարոյախաւսն ասէ զտատրակէ, թէ մեկնի գնայ առանձինն յանապատ տեղիս եւ ուրոյն կեալ սիրէ եւ ի մէջ բազում վարուժանաց չկամի բնակել։
Baroyaxawsn asē ztatrakē, tʻē mekni gnay aṙanjinn yanapat tełis ew uroyn keal sirē ew i mēǰ bazum varužanacʻ čʻkami bnakel.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).32.2–3

Physiologus says about the turtle-dove that it goes separately to desert places. And it likes to live alone and does not want to dwell among many males.

Քանզի կեռնեխք եւ տատրակք եւ ծիծառնուկք ոչ միայն երգել բնաւորեալ են, այլ եւ յօդաւոր ձայնիւ երգեն, մինչ զի եւ ասել եւ գրել կարել զնուագացն բառս։

6th century, Philo of Alexandria, Yałags ban unel ew anasun kendaneacʻd, aṙ Liwsimakʻos [De Animalibus]

Translation by Abraham Terian
Blackbirds, turtledoves, and swallows not only twitter but also sing in rhythmic tunes, making it possible to express and to write words for the tunes.

Kʻanzi keṙnexkʻ ew tatrakkʻ ew cicaṙnukkʻ očʻ miayn ergel bnaworeal en, ayl ew yōdawor jayniw ergen, minčʻ zi ew asel ew grel karel znuagacʻn baṙs.

Streptopelia turtur
Streptopelia turtur#Translingual


փաղանգ

head

փաղանգ • (pʻałang)

xcl-noun

փաղանգ • (pʻałang)

pʻałang (romanization)
փաղանգ (nominative singular)
փաղանգք (nominative plural)
փաղանգի (genitive singular)
փաղանգաց (genitive plural)
փաղանգի (dative singular)
փաղանգաց (dative plural)
փաղանգ (accusative singular)
փաղանգս (accusative plural)
փաղանգէ (ablative singular)
փաղանգաց (ablative plural)
փաղանգաւ (instrumental singular)
փաղանգի (locative singular)
փաղանգս (locative plural)

xcl-decl-noun

փաղանգաւք = փաղանգօք

a misspelled plural accusative <i class="Armn mention" lang="xcl">փաղանս</i> (pʻałans) is also attested

→ Armenian: փաղանգ (pʻaġang)

6th century, Philo of Alexandria, Yałags ban unel ew anasun kendaneacʻd, aṙ Liwsimakʻos [De Animalibus] (manuscript margin, glossing փաղէժ (pʻałēž))


վարազ

varaz (romanization)
վարազ (nominative singular)
վարազք (nominative plural)
վարազի (genitive singular)
վարազաց (genitive plural)
վարազի (dative singular)
վարազաց (dative plural)
վարազ (accusative singular)
վարազս (accusative plural)
վարազէ (ablative singular)
վարազաց (ablative plural)
վարազաւ (instrumental singular)
վարազի (locative singular)
վարազս (locative plural)
վարազ (nominative singular)
վարազք (nominative plural)
վարազու (genitive singular)
վարազուց (genitive plural)
վարազու (dative singular)
վարազուց (dative plural)
վարազ (accusative singular)
վարազս (accusative plural)
վարազէ (ablative singular)
վարազուց (ablative plural)
վարազու (instrumental singular)
վարազուք (instrumental plural)
վարազու (locative singular)
վարազս (locative plural)

վարազաւք = վարազօք

Armenian: վարազ (varaz)

An Iranian borrowing, ultimately from Proto-Iranian *warājáh.

վարազ խանչէ

ժանիք վարազի


ձուկն

head

ձուկն • (jukn)

xcl-noun

ձուկն • (jukn)

jukn (romanization)
ձուկն (nominative singular)
ձկունք (nominative plural)
ձկան (genitive singular)
ձկանց (genitive plural)
ձկան (dative singular)
ձկանց (dative plural)
ձուկն (accusative singular)
ձկունս (accusative plural)
ձկանէ (ablative singular)
ձկանց (ablative plural)
ձկամբ (instrumental singular)
ձկամբք (instrumental plural)
ձկան (locative singular)
ձկունս (locative plural)

Armenian: ձուկ (juk)

From Proto-Indo-European *dʰǵʰu- + -կն (-kn).


կնճիթ

head

կնճիթ • (knčitʻ)

xcl-noun

կնճիթ • (knčitʻ)

knčitʻ (romanization)
կնճիթ (nominative singular)
կնճիթք (nominative plural)
կնճթի (genitive singular)
կնճթաց (genitive plural)
կնճթի (dative singular)
կնճթաց (dative plural)
կնճիթ (accusative singular)
կնճիթս (accusative plural)
կնճթէ (ablative singular)
կնճթաց (ablative plural)
կնճթաւ (instrumental singular)
կնճթաւք = կնճթօք (knčtʻawkʻ = knčtʻōkʻ) (instrumental plural)
կնճթի (locative singular)
կնճիթս (locative plural)

xcl-decl-noun

կնճթաւք = կնճթօք

Armenian: կնճիթ (knčitʻ)

desc

Middle Armenian: կնճութ (knčutʻ), կնջուտ (knǰut)

unk

open


խոյ

xoy (romanization)
խոյ (nominative singular)
խոյք (nominative plural)
խոյի (genitive singular)
խոյից (genitive plural)
խոյի (dative singular)
խոյից (dative plural)
խոյ (accusative singular)
խոյս (accusative plural)
խոյէ (ablative singular)
խոյից (ablative plural)
խոյիւ (instrumental singular)
խոյիւք (instrumental plural)
խոյի (locative singular)
խոյս (locative plural)
խոյ (nominative singular)
խոյք (nominative plural)
խոյոյ (genitive singular)
խոյոց (genitive plural)
խոյոյ (dative singular)
խոյոց (dative plural)
խոյ (accusative singular)
խոյս (accusative plural)
խոյոյ (ablative singular)
խոյոց (ablative plural)
խոյով (instrumental singular)
խոյովք (instrumental plural)
խոյ (locative singular)
խոյս (locative plural)

xcl-decl-noun

additionally, an i-a-type instrumental plural խոյօք (xoyōkʻ) = խոյաւք (xoyawkʻ) is once attested

Armenian: խոյ (xoy)

A borrowing from an unknown source, likely a wanderword. Compare Old Turkic 𐰸𐰆𐰪 (qōñ, “sheep”), Karakhanid [script needed] (qōy, “sheep”), Turkish koyun (“sheep”), Avar куй (kuj, “sheep”).

unk

unknown


կէտ

kēt (romanization)
կէտ (nominative singular)
կէտք (nominative plural)
կիտի (genitive singular)
կիտաց (genitive plural)
կիտի (dative singular)
կիտաց (dative plural)
կէտ (accusative singular)
կէտս (accusative plural)
կիտէ (ablative singular)
կիտաց (ablative plural)
կիտաւ (instrumental singular)
կիտաւք = կիտօք (kitawkʻ = kitōkʻ) (instrumental plural)
կիտի (locative singular)
կէտս (locative plural)
կէտ (nominative singular)
կէտք (nominative plural)
կիտի (genitive singular)
կիտից (genitive plural)
կիտի (dative singular)
կիտից (dative plural)
կէտ (accusative singular)
կէտս (accusative plural)
կիտէ (ablative singular)
կիտից (ablative plural)
կիտիւ (instrumental singular)
կիտիւք (instrumental plural)
կիտի (locative singular)
կէտս (locative plural)
կէտ (nominative singular)
կէտք (nominative plural)
կիտոյ (genitive singular)
կիտոց (genitive plural)
կիտոյ (dative singular)
կիտոց (dative plural)
կէտ (accusative singular)
կէտս (accusative plural)
կիտոյ (ablative singular)
կիտոց (ablative plural)
կիտով (instrumental singular)
կիտովք (instrumental plural)
կէտ (locative singular)
կէտս (locative plural)

xcl-decl-noun

կիտաւք = կիտօք

genitive singular can be <i class="Armn mention" lang="xcl">կէտի</i> (kēti)

Armenian: կետ (ket)

Borrowed from Ancient Greek κῆτος (kêtos).


քած

head

քած • (kʻac)

xcl-noun

քած • (kʻac)

kʻac (romanization)
քած (nominative singular)
քածք (nominative plural)
քածի (genitive singular)
քածից (genitive plural)
քածի (dative singular)
քածից (dative plural)
քած (accusative singular)
քածս (accusative plural)
քածէ (ablative singular)
քածից (ablative plural)
քածիւ (instrumental singular)
քածիւք (instrumental plural)
քածի (locative singular)
քածս (locative plural)

A Northeast Caucasian borrowing: compare Lezgi кач (kač), Lak куча (kuča), Tsez кача (kača, “bitch”).

իշու քած

գայլի քած


սմբակ

smbak (romanization)
սմբակ (nominative singular)
սմբակք (nominative plural)
սմբակի (genitive singular)
սմբակաց (genitive plural)
սմբակի (dative singular)
սմբակաց (dative plural)
սմբակ (accusative singular)
սմբակս (accusative plural)
սմբակէ (ablative singular)
սմբակաց (ablative plural)
սմբակաւ (instrumental singular)
սմբակի (locative singular)
սմբակս (locative plural)

xcl-decl-noun

սմբակաւք = սմբակօք

Middle Armenian: սնպակ (snpak)

→ Armenian: սմբակ (smbak)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (swmb' /sumb/, “hoof”). Ultimately from Proto-Indo-Iranian *ćapʰás.

cog

առ սմբակ պղտորել զջուրս

to foul or muddy water by walking through it


թամբ

head

թամբ • (tʻamb)

xcl-noun

թամբ • (tʻamb)

tʻamb (romanization)
թամբ (nominative singular)
թամբք (nominative plural)
թամբի (genitive singular)
թամբաց (genitive plural)
թամբի (dative singular)
թամբաց (dative plural)
թամբ (accusative singular)
թամբս (accusative plural)
թամբէ (ablative singular)
թամբաց (ablative plural)
թամբաւ (instrumental singular)
թամբաւք = թամբօք (tʻambawkʻ = tʻambōkʻ) (instrumental plural)
թամբի (locative singular)
թամբս (locative plural)

xcl-decl-noun

թամբաւք = թամբօք

desc

Middle Armenian: թամբ (tʻamb), թամպ (tʻamp), թամք (tʻamkʻ)

Armenian: թամբ (tʻamb), թամք (tʻamkʻ), թափ (tʻapʻ)

→ Georgian: თაფი (tapi)

Since Lidén usually considered inherited from Proto-Indo-European *tm̥peh₂, from the root *temp- (“to extend, stretch, span”), and cognate with Lithuanian ti̇̀mpa (“sinew”), Old Norse þǫmb (“paunch; bowstring”), but Ačaṙean rejects this and leaves the origin open.
For the sense development compare բարձ (barj).

unk

open


սանձ

sanj (romanization)
սանձ (nominative singular)
սանձք (nominative plural)
սանձի (genitive singular)
սանձից (genitive plural)
սանձի (dative singular)
սանձից (dative plural)
սանձ (accusative singular)
սանձս (accusative plural)
սանձէ (ablative singular)
սանձից (ablative plural)
սանձիւ (instrumental singular)
սանձիւք (instrumental plural)
սանձի (locative singular)
սանձս (locative plural)
սանձ (nominative singular)
սանձք (nominative plural)
սանձի (genitive singular)
սանձաց (genitive plural)
սանձի (dative singular)
սանձաց (dative plural)
սանձ (accusative singular)
սանձս (accusative plural)
սանձէ (ablative singular)
սանձաց (ablative plural)
սանձաւ (instrumental singular)
սանձաւք = սանձօք (sanjawkʻ = sanjōkʻ) (instrumental plural)
սանձի (locative singular)
սանձս (locative plural)
սանձ (nominative singular)
սանձք (nominative plural)
սանձու (genitive singular)
սանձուց (genitive plural)
սանձու (dative singular)
սանձուց (dative plural)
սանձ (accusative singular)
սանձս (accusative plural)
սանձէ (ablative singular)
սանձուց (ablative plural)
սանձու (instrumental singular)
սանձուք (instrumental plural)
սանձու (locative singular)
սանձս (locative plural)

xcl-decl-noun

սանձաւք = սանձօք

→ Armenian: սանձ (sanj)

The origin is unknown.
De Lagarde compares to Avestan 𐬚𐬀𐬧𐬘- (θaṇj-, “to pull, draw”), which is from Proto-Iranian *θanǰáyati (“to pull”), whence also Middle Persian [Book Pahlavi needed] (sancyt /sanǰed/, “to weigh”), Persian سنجیدن (sanjidan, “to weigh”).
J̌ahukyan remarks that inheritance from Proto-Indo-European *ḱenk- (“to hang”) is unlikely.

unk

unknown


փոկ

head

փոկ • (pʻok)

xcl-noun

փոկ • (pʻok)

pʻok (romanization)
փոկ (nominative singular)
փոկք (nominative plural)
փոկի (genitive singular)
փոկաց (genitive plural)
փոկի (dative singular)
փոկաց (dative plural)
փոկ (accusative singular)
փոկս (accusative plural)
փոկէ (ablative singular)
փոկաց (ablative plural)
փոկաւ (instrumental singular)
փոկաւք = փոկօք (pʻokawkʻ = pʻokōkʻ) (instrumental plural)
փոկի (locative singular)
փոկս (locative plural)

xcl-decl-noun

փոկաւք = փոկօք

Armenian: փոկ (pʻok)

From Ancient Greek φώκη (phṓkē, “seal”).


եզն

ezn (romanization)
եզն (nominative singular)
եզինք (nominative plural)
եզին (genitive singular)
եզանց (genitive plural)
եզին (dative singular)
եզանց (dative plural)
եզն (accusative singular)
եզինս (accusative plural)
եզանէ (ablative singular)
եզանց (ablative plural)
եզամբ (instrumental singular)
եզամբք (instrumental plural)
եզին (locative singular)
եզինս (locative plural)

Armenian: եզ (ez)

From Proto-Indo-European *h₁eǵʰ-; cognate with Sanskrit अही (ahī́, “cow, female of an animal”), Avestan 𐬀𐬰𐬍 (azī, “milking of cows and mares”) and perhaps Old Irish ag (“cow, cattle”). In Martirosyan's view, the protoform for the Armenian may be reconstructed as *h₁eǵʰ-ih₂-m, a frozen accusative.


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւու (genitive singular)
հաւուց (genitive plural)
հաւու (dative singular)
հաւուց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւուց (ablative plural)
հաւու (instrumental singular)
հաւուք (instrumental plural)
հաւու (locative singular)
հաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

According to Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui post-classically also declined as genitive singular հաւոյ (hawoy), genitive plural հաւաց (hawacʻ) and ablative singular ի հաւէ (i hawē).

Armenian: հավ (hav), հավք (havkʻ)

desc

⇒ Old Georgian: ჰავით ზმნაჲ (havit zmnay, “fortune-telling using a chicken, bird”), ჰავის-ზმნაჲ (havis-zmnay, “sorcery, witchery”)

From Proto-Indo-European *h₂éwis (“bird”).

այլ եւ զջրասուզակ մամռախնդիր խօզակեր մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն, փորն եւ թանձրն եւ սագն, եւ կամ այլ բազում եւ անհամար ցամաքայնոցն եւ ջրայնոցն ջոկք թռչնոցն։

Translation by Robert W. Thomson
and the large and powerful aquatic birds that seek out weeds and feed on moss—the swan, duck, and goose, and many other numberless coveys of birds, terrestrial or aquatic.


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւոյ (genitive singular)
հաւոց (genitive plural)
հաւոյ (dative singular)
հաւոց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւոյ (ablative singular)
հաւոց (ablative plural)
հաւով (instrumental singular)
հաւովք (instrumental plural)
հաւ (locative singular)
հաւս (locative plural)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւու (genitive singular)
հաւուց (genitive plural)
հաւու (dative singular)
հաւուց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւուց (ablative plural)
հաւու (instrumental singular)
հաւուք (instrumental plural)
հաւու (locative singular)
հաւս (locative plural)

Armenian: հավ (hav)

q

← <i class="Armn mention" lang="hy">*հավուկ</i> (*havuk)

→? Cappadocian Greek: αβούκα (avoúka) (← *հավուկ (*havuk))

From Proto-Indo-European *h₂éwh₂os (“grandfather”).

հաւոյ հայր

հաւոյ հաւ


հաւ

haw (romanization)
հաւ (nominative singular)
հաւք (nominative plural)
հաւի (genitive singular)
հաւաց (genitive plural)
հաւի (dative singular)
հաւաց (dative plural)
հաւ (accusative singular)
հաւս (accusative plural)
հաւէ (ablative singular)
հաւաց (ablative plural)
հաւաւ (instrumental singular)
հաւաւք = հաւօք (hawawkʻ = hawōkʻ) (instrumental plural)
հաւի (locative singular)
հաւս (locative plural)

xcl-decl-noun

հաւաւք = հաւօք

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *p(e)h₂w- (“end, edge”) and cognate with Ancient Greek παύω (paúō, “to stop”), παῦσις (paûsis, “pause”), Albanian fashë (“tranquillity, calm”) and Old Armenian ագի (agi, “tail”).


առիւծ

head

առիւծ • (aṙiwc)

xcl-noun

առիւծ • (aṙiwc)

aṙiwc (romanization)
առիւծ (nominative singular)
առիւծք (nominative plural)
առիւծու (genitive singular)
առիւծուց (genitive plural)
առիւծու (dative singular)
առիւծուց (dative plural)
առիւծ (accusative singular)
առիւծս (accusative plural)
առիւծէ (ablative singular)
առիւծուց (ablative plural)
առիւծու (instrumental singular)
առիւծուք (instrumental plural)
առիւծու (locative singular)
առիւծս (locative plural)
առիւծ (nominative singular)
առիւծք (nominative plural)
առիւծոյ (genitive singular)
առիւծոց (genitive plural)
առիւծոյ (dative singular)
առիւծոց (dative plural)
առիւծ (accusative singular)
առիւծս (accusative plural)
առիւծոյ (ablative singular)
առիւծոց (ablative plural)
առիւծով (instrumental singular)
առիւծովք (instrumental plural)
առիւծ (locative singular)
առիւծս (locative plural)

Armenian: առյուծ (aṙyuc)

Middle Armenian: առոյծ (aṙoyc)

According to Ačaṙean, the earlier form is առեւծ (aṙewc), with prothetic ա- (a-) from *ռեւծ (*ṙewc), from Proto-Indo-European *h₁rewg-. This is accepted by J̌ahukyan with reservation, but rejected by Olsen who considers the word etymologically unclear.
Perhaps a Semitic borrowing, from a reflex of Proto-Semitic *ʔarway- (“wild animal; lion”): compare Aramaic אריא / ܐܪܝܐ (ʾaryā), [script needed] (ʾaryāwā, “lion”), אריותא / ܐܪܝܘܬܐ (ʾaryūṯā, “lioness”). The similarity with Hebrew אַרְיֵה (ʾaryē, “lion”) was noticed already by Schröder. The alternation առիւծ (aṙiwc) ~ առեւծ (aṙewc) ~ առեաւծ (aṙeawc) can be understood within Semitic, but the final -ծ (-c) needs an explanation. See also կորիւն (koriwn).

unk

etymologically unclear


արծուի

head

արծուի • (arcui)

xcl-noun

արծուի • (arcui)

arcui (romanization)
արծուի (nominative singular)
արծուիք (nominative plural)
արծուոյ (genitive singular)
արծուեաց (genitive plural)
արծուոյ (dative singular)
արծուեաց (dative plural)
արծուի (accusative singular)
արծուիս (accusative plural)
արծուոյ (ablative singular)
արծուեաց (ablative plural)
արծուեաւ (instrumental singular)
արծուի (locative singular)
արծուիս (locative plural)

xcl-decl-noun

արծուեաւք = արծուեօք

desc

Armenian: > արծիվ (arciv) (inherited), → արծվի (arcvi) (learned)

desctree

→ Old Georgian: არწივი (arc̣ivi)
Georgian: არწივი (arc̣ivi)
→ Laz: არწივი (arǯivi)
→ Mingrelian: არწივი (arc̣ivi)
→ Ossetian: арцъиу (arc’iw)
→ Proto-Nakh: *aarc̣iw
→ Svan: ა̈რწიუ̂ (ärc̣iû)
→ Udi: арцӏив (arc̣iv)

Inherited from Proto-Indo-European *h₂r̥ǵipyós. Cognate with Proto-Indo-Iranian *Hr̥ȷ́ipyás and possibly Ancient Greek αἰγίπιος (aigípios, “vulture”).
Urartian 𒅈𒍢𒁉𒉌 (ar-ṣi-bi-ni /Arṣibini/), attested as a name of a horse, possibly meaning ‘Eagle’, and the theonym 𒀭𒅈𒍢𒁁𒁲𒉌𒂊 (ᵈar-ṣi-be-di-ni-e /Arṣibedini/), are borrowed from Proto-Armenian. The element di- in the theonym may reflect Old Armenian դի-ք (di-kʻ, “gods”).


որոր

→ Armenian: որոր (oror) (learned)

A reduplicated formation from Proto-Indo-European *h₃er-. Cognate with Proto-Indo-European *h₃érō (“eagle”), Middle Armenian ուրուր (urur, “kite”), Proto-Slavic *orь̃lъ (“eagle”).

[…]եւ ջայլեամն եւ բու եւ որոր (var. աւրօր, արօր), եւ որ ինչ նման իցէ նոցա[…]
[…]ew ǰayleamn ew bu ew oror (var. awrōr, arōr), ew or inčʻ nman icʻē nocʻa[…]

[…] the ostrich, the owl, the gull, and any of their kind […]


ճայ

čay (romanization)
ճայ (nominative singular)
ճայք (nominative plural)
ճայի (genitive singular)
ճայից (genitive plural)
ճայի (dative singular)
ճայից (dative plural)
ճայ (accusative singular)
ճայս (accusative plural)
ճայէ (ablative singular)
ճայից (ablative plural)
ճայիւ (instrumental singular)
ճայիւք (instrumental plural)
ճայի (locative singular)
ճայս (locative plural)

Armenian: ճայ (čay)

Of imitative origin. Compare similar onomatopoeic bird names in various Indo-European and non-Indo-European languages, such as Russian ча́йка (čájka, “seagull”), Georgian ჭარი (č̣ari), ჭარო (č̣aro, “seagull”), Southern Altai чай (čay, “western capercaillie”), Turkmen çaý (“kite”), Turkish çaylak (“kite”), Tatar чәүкә (çäwkä, “jackdaw”).


ցին

head

ցին • (cʻin)

xcl-noun

ցին • (cʻin)

cʻin (romanization)
ցին (nominative singular)
ցինք (nominative plural)
ցնոյ (genitive singular)
ցնոց (genitive plural)
ցնոյ (dative singular)
ցնոց (dative plural)
ցին (accusative singular)
ցինս (accusative plural)
ցնոյ (ablative singular)
ցնոց (ablative plural)
ցնով (instrumental singular)
ցնովք (instrumental plural)
ցին (locative singular)
ցինս (locative plural)

Armenian: ցին (cʻin)

From Proto-Indo-European *tḱyīno-. Cognate with Proto-Indo-Iranian *ćyaynás (“falcon”), Ancient Greek ἴκτινος (íktinos, “kite”).


գառն

head

գառն • (gaṙn)

xcl-noun

գառն • (gaṙn)

gaṙn (romanization)
գառն (nominative singular)
գառինք (nominative plural)
գառին (genitive singular)
գառանց (genitive plural)
գառին (dative singular)
գառանց (dative plural)
գառն (accusative singular)
գառինս (accusative plural)
գառանէ (ablative singular)
գառնէ (ablative singular)
գառանց (ablative plural)
գառամբ (instrumental singular)
գառամբք (instrumental plural)
գառին (locative singular)
գառինս (locative plural)

xcl-decl-noun

գառանէ, գառնէ

Armenian: գառ (gaṙ)

Inherited from Proto-Indo-European *wr̥h₁ḗn (“lamb”).


որդն

ordn (romanization)
որդն (nominative singular)
որդունք (nominative plural)
որդան (genitive singular)
որդանց (genitive plural)
որդան (dative singular)
որդանց (dative plural)
որդն (accusative singular)
որդունս (accusative plural)
որդանէ (ablative singular)
որդանց (ablative plural)
որդամբ (instrumental singular)
որդամբք (instrumental plural)
որդան (locative singular)
որդունս (locative plural)

Armenian: որդ (ord)

որդն երկրի

որդն փայտի ― ordn pʻayti ― woodworm

հնդիկ որդն

որդան կարմիր ― ordan karmir ― carmine, red pigment extracted from cochineal beetles

որդն աղեաց/որովայնի

որդն միայնուկ ― ordn miaynuk ― tapeworm, taenia

որդն փորոտեաց ձիոց ― ordn pʻoroteacʻ jiocʻ ― bots

յորդունս համակիլ

to be full of worms, to be crawling with worms, to swarm with worms


աղուէս

head

աղուէս • (ałuēs)

xcl-noun

աղուէս • (ałuēs)

ałuēs (romanization)
աղուէս (nominative singular)
աղուէսք (nominative plural)
աղուեսու (genitive singular)
աղուեսուց (genitive plural)
աղուեսու (dative singular)
աղուեսուց (dative plural)
աղուէս (accusative singular)
աղուէսս (accusative plural)
աղուեսէ (ablative singular)
աղուեսուց (ablative plural)
աղուեսու (instrumental singular)
աղուեսուք (instrumental plural)
աղուեսու (locative singular)
աղուէսս (locative plural)

xcl-decl-noun

the nominative plural can be n-type աղուեսունք (ałuesunkʻ), and the accusative/locative plural can be n-type աղուեսունս (ałuesuns)
the genitive/dative singular can also be o-type աղուեսոյ (ałuesoy)

Middle Armenian: աղուվէս (aġuvēs)

Armenian: աղվես (aġves)

Related to Ancient Greek ἀλώπηξ (alṓpēx, “fox”), Sanskrit लोपाश (lopāśá), Persian روباه (rubâh), possibly also to Proto-Celtic *loɸernos, Avestan 𐬭𐬀𐬋𐬞𐬌 (raōpi), Latin vulpēs (“fox”), Lithuanian lãpė, and either inherited from Proto-Indo-European or of non-Indo-European substrate origin.

շնջրիք եւ աղուէսք եւ նապաստակք մի՛ մեռցին։

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʻ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] Chapter 2

Translation by Robert W. Thomson
Otters, foxes, and hares shall not be killed.

Զաղուեսէ [translating ἀλώπηξ (alṓpēx)] ասէ բարոյախաւսն, թէ ամենեւին նենգաւոր է եւ դրժող է անասունս․ յորժամ քաղցնու եւ չգտանէ ինչ որ որս առնէ եւ ուտել, երթայ գտանէ ջղջ ինչ տեղի կամ ուր յարդ կայ, եւ ի մոխրի թաւալի եւ երթայ անկանի ի դաշտի ուրեք եւ ի վեր եւեթ չհայի եւ զշունչն յինքն ամփոփէ եւ ուռուցանէ զինքն ամենեւիմբ։
Załuesē [translating ἀλώπηξ (alṓpēx)] asē baroyaxawsn, tʻē amenewin nengawor ē ew držoł ē anasuns; yoržam kʻałcʻnu ew čʻgtanē inčʻ or ors aṙnē ew utel, ertʻay gtanē ǰłǰ inčʻ tełi kam ur yard kay, ew i moxri tʻawali ew ertʻay ankani i dašti urekʻ ew i ver ewetʻ čʻhayi ew zšunčʻn yinkʻn ampʻopʻē ew uṙucʻanē zinkʻn amenewimb.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).18.0–2

Concerning the Fox Physiologus says that this animal is in all respects insidious and perfidious. When it gets hungry and does not find any prey to hunt and to eat, it goes and finds a muddy place or wherever there is chaff, and rolls over the ashes and falls on its back in a field and does not look upwards and holds its breath and swells thoroughly.


լուսանունք

head

լուսանունք • (lusanunkʻ)

xcl-noun

լուսանունք • (lusanunkʻ)

desc

Armenian: → լուսան (lusan) (learned), > (Karabakh) լո̈ւսէմնը (lüsēmnə) (inherited), > (Ghazakh) լիսամ (lisam) (inherited)

Attested only once, in the plural. The singular can be reconstructed as *լուսանն (*lusann) or *լուսան (*lusan), theoretically also as *լուսանուն (*lusanun). Related to Ancient Greek λύγξ (lúnx), Proto-Slavic *rysь, Lithuanian lūšis, Proto-Germanic *luhsaz and inherited from a derivative of Proto-Indo-European *lewk-.

[…]և լուսանունք (var. լոյսանունք, լուսանիւթք) և ինձք և վագերք և կարճագիք և փիղք և եզնախոյք և զուարակափիղք[…]
[…]ew lusanunkʻ (var. loysanunkʻ, lusaniwtʻkʻ) ew injkʻ ew vagerkʻ ew karčagikʻ ew pʻiłkʻ ew eznaxoykʻ ew zuarakapʻiłkʻ[…]

5th century, with changes and additions in later centuries, Alexander Romance

Translation by Albert M. Wolohojian
[…] and lynxes, leopards, and tigers, and scorpions, and elephants, and wild oxen, and bull elephants […]


խոճկոր

head

խոճկոր • (xočkor)

xcl-noun

խոճկոր • (xočkor)

xočkor (romanization)
խոճկոր (nominative singular)
խոճկորք (nominative plural)
խոճկորի (genitive singular)
խոճկորաց (genitive plural)
խոճկորի (dative singular)
խոճկորաց (dative plural)
խոճկոր (accusative singular)
խոճկորս (accusative plural)
խոճկորէ (ablative singular)
խոճկորաց (ablative plural)
խոճկորաւ (instrumental singular)
խոճկորի (locative singular)
խոճկորս (locative plural)

xcl-decl-noun

խոճկորաւք = խոճկորօք

desc

Middle Armenian: խոչկոր (xočʻkor), խոչքոր (xočʻkʻor)

→ Armenian: խոճկոր (xočkor) (learned)

Probably formed as *խոճ (*xoč, “pig”) + *կոր (*kor, “baby animal”), the first being a Zan borrowing (compare Mingrelian ღეჯი (ɣeǯi), Laz ღეჯი (ğeci, “pig”)), and the second being the unattested root of կոր-իւն (kor-iwn). For the խ (x) see խրամ (xram).

affix

Իբրև կամէր խոզ մի մատակ յղի զենուլ և զոհել՝ համակ սպիտակ, ի ձեռաց զերծանէր, և սրանայր ելանէր ի բլուր ինչ, ուր և երեսուն խոճկորս ծնանէր։ […] Տեսանէր երեսս ինչ ի քուն՝ որ յայտ յանդիման արգելոյր զնա, և խրատ տայր յետ լ՟ ամի շինել՝ զնոյն կշիռ ըստ թուոյ խոճկորացն ծնելոց․ յիրացն՝ զոր եդ ի մտի՝ մեկուսի կալ։
Ibrew kamēr xoz mi matak yłi zenul ew zohel, hamak spitak, i jeṙacʻ zercanēr, ew sranayr elanēr i blur inčʻ, ur ew eresun xočkors cnanēr.[…]Tesanēr eress inčʻ i kʻun, or yayt yandiman argeloyr zna, ew xrat tayr yet l. ami šinel, znoyn kšiṙ əst tʻuoy xočkoracʻn cnelocʻ; yiracʻn, zor ed i mti, mekusi kal.

5th century, Eusebius of Caesarea, Chronicon

Translation by Robert Bedrosian
When he was preparing to sacrifice a pregnant white sow, the sow escaped from his grasp and was chased up a hill, where she gave birth to thirty piglets. […] But he was warned in a dream, that he should not found the city until thirty years had passed, the same number as the piglets which were born to the sow.


մուկն

head

մուկն • (mukn)

xcl-noun

մուկն • (mukn)

mukn (romanization)
մուկն (nominative singular)
մկունք (nominative plural)
մկան (genitive singular)
մկանց (genitive plural)
մկան (dative singular)
մկանց (dative plural)
մուկն (accusative singular)
մկունս (accusative plural)
մկանէ (ablative singular)
մկանց (ablative plural)
մկամբ (instrumental singular)
մկամբք (instrumental plural)
մկան (locative singular)
մկունս (locative plural)

Of the same origin as the above word. The sense development “mouse” > “muscle” happened already in Proto-Indo-European: compare Ancient Greek μῦς (mûs, “mouse; muscle”), Latin mūsculus (“muscle”), from mūs (“mouse”), Russian мышца (myšca), from мышь (myšʹ). The word մկան (mkan, “back”) has the same origin.


եղջերու

head

եղջերու • (ełǰeru)

xcl-noun

եղջերու • (ełǰeru)

ełǰeru (romanization)
եղջերու (nominative singular)
եղջերուք (nominative plural)
եղջերուի (genitive singular)
եղջերուաց (genitive plural)
եղջերուի (dative singular)
եղջերուաց (dative plural)
եղջերու (accusative singular)
եղջերուս (accusative plural)
եղջերուէ (ablative singular)
եղջերուաց (ablative plural)
եղջերուաւ (instrumental singular)
եղջերուի (locative singular)
եղջերուս (locative plural)
եղջերու (nominative singular)
եղջերուք (nominative plural)
եղջերուոյ (genitive singular)
եղջերուոց (genitive plural)
եղջերուոյ (dative singular)
եղջերուոց (dative plural)
եղջերու (accusative singular)
եղջերուս (accusative plural)
եղջերուոյ (ablative singular)
եղջերուոց (ablative plural)
եղջերուով (instrumental singular)
եղջերուովք (instrumental plural)
եղջերու (locative singular)
եղջերուս (locative plural)

xcl-decl-noun

եղջերուաւք = եղջերուօք

Armenian: եղջերու (eġǰeru)

Բարոյախաւսն ասէ վասն եղջերուոյ, թէ կարի թշնամի է աւձի. յորժամ փախչի աւձն եւ մտանէ ի ծակն, երթայ եղջերուն, լնու զամանն իւր ջրով եւ գայ ի ծակն, ուր աւձն մտաւ։ Եւ արկանէ ի ծակն աւձին, մինչեւ հանէ զաւձն, կոխէ եւ սպանանէ զնա։
Baroyaxawsn asē vasn ełǰeruoy, tʻē kari tʻšnami ē awji. yoržam pʻaxčʻi awjn ew mtanē i cakn, ertʻay ełǰerun, lnu zamann iwr ǰrov ew gay i cakn, ur awjn mtaw. Ew arkanē i cakn awjin, minčʻew hanē zawjn, koxē ew spananē zna.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).34.2–3

Physiologus says about the deer that it is very hostile to the serpent; when the serpent escapes and goes into a hole, it goes and fills its vessel with water and comes to the hole which the serpent entered; and pours it into the serpent's hole until it draws the serpent out, tramples and kills it.


եղն

ełn (romanization)
եղն (nominative singular)
եղինք (nominative plural)
եղին (genitive singular)
եղանց (genitive plural)
եղին (dative singular)
եղանց (dative plural)
եղն (accusative singular)
եղինս (accusative plural)
եղանէ (ablative singular)
եղանց (ablative plural)
եղամբ (instrumental singular)
եղամբք (instrumental plural)
եղին (locative singular)
եղինս (locative plural)

Armenian: եղնիկ (eġnik)

From Proto-Indo-European *h₁él-h₁ēn, from *h₁el- (“red deer, elk”).


բորենի

boreni (romanization)
բորենի (nominative singular)
բորենիք (nominative plural)
բորենւոյ (genitive singular)
բորենեաց (genitive plural)
բորենւոյ (dative singular)
բորենեաց (dative plural)
բորենի (accusative singular)
բորենիս (accusative plural)
բորենւոյ (ablative singular)
բորենեաց (ablative plural)
բորենեաւ (instrumental singular)
բորենի (locative singular)
բորենիս (locative plural)

բորենեաւք = բորենեօք

post-classically the genitive-dative-ablative singular can be <i class="Armn mention" lang="xcl">բորենոյ</i> (borenoy)

→ Armenian: բորենի (boreni)

From Proto-Indo-European *bʰerH- (“brown”), either as an inheritance or more likely a borrowing from the Iranian cognate: compare Middle Persian [script needed] (bwl /bōr/, “reddish-brown, bay, chestnut (horse)”), Persian بور (bur) and possibly Khwarezmian 𐿂𐾻𐾾𐾲𐾶𐿂𐾺𐾻 (rknβwryk, “hyena”). If the original meaning was 'fur of hyena', the word may contain the fur-suffix -ենի (-eni).
See also բոր (bor), բորեկ (borek).

cog

Բարոյախաւսն ասէ զբորենոյ, թէ արու եւ էգ է․ երբեմն արու լինի եւ երբեմն էգ։
Baroyaxawsn asē zborenoy, tʻē aru ew ēg ē; erbemn aru lini ew erbemn ēg.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).27.2

Physiologus says about the hyena that it is hermaphrodite: at times it becomes male and at times female.


կեռնեխ

head

կեռնեխ • (keṙnex)

xcl-noun

կեռնեխ • (keṙnex)

→ Armenian: կեռնեխ (keṙnex) (learned)

unk

unknown

Քանզի կեռնեխք եւ տատրակք եւ ծիծառնուկք ոչ միայն երգել բնաւորեալ են, այլ եւ յօդաւոր ձայնիւ երգեն, մինչ զի եւ ասել եւ գրել կարել զնուագացն բառս։

Քանզի կեռնեխք՝ եւ ագռաւք եւ պապկայք, եւ որ միանգամ հոմանմանք, զի թէպէտ եւ զանազանագոյն բարբառեսցին, յօդաւոր ո՛չ երբէք եւ ո՛չ իւիք ձայն կարասցեն հանել։

Translation by Abraham Terian
Although blackbirds, crows, parrots, and all the like can produce different kinds of utterances, they cannot produce an articulated voice in any manner whatever.

Kʻanzi keṙnexkʻ, ew agṙawkʻ ew papkaykʻ, ew or miangam homanmankʻ, zi tʻēpēt ew zanazanagoyn barbaṙescʻin, yōdawor óčʻ erbēkʻ ew óčʻ iwikʻ jayn karascʻen hanel.

a kind of perching bird: the blackbird or the starling


այծքաղ

head

այծքաղ • (ayckʻał)

xcl-noun

այծքաղ • (ayckʻał)

ayckʻał (romanization)
այծքաղ (nominative singular)
այծքաղք (nominative plural)
այծքաղի (genitive singular)
այծքաղից (genitive plural)
այծքաղի (dative singular)
այծքաղից (dative plural)
այծքաղ (accusative singular)
այծքաղս (accusative plural)
այծքաղէ (ablative singular)
այծքաղից (ablative plural)
այծքաղիւ (instrumental singular)
այծքաղիւք (instrumental plural)
այծքաղի (locative singular)
այծքաղս (locative plural)

xcl-decl-noun

the declension follows Baṙgirkʿ Haykazean Lezui

Armenian: այծքաղ (ayckʻaġ)


նախիր

naxir (romanization)
նախիր (nominative singular)
նախիրք (nominative plural)
նախրի (genitive singular)
նախրաց (genitive plural)
նախրի (dative singular)
նախրաց (dative plural)
նախիր (accusative singular)
նախիրս (accusative plural)
նախրէ (ablative singular)
նախրաց (ablative plural)
նախրաւ (instrumental singular)
նախրաւք = նախրօք (naxrawkʻ = naxrōkʻ) (instrumental plural)
նախրի (locative singular)
նախիրս (locative plural)

նախրաւք = նախրօք

Armenian:

Literary: Armenian: նախիր (naxir)

Dialectal:

desc

ալշ,ար,ղրբ,մկ,մշ,վն,տփ

Armenian: նախիր (naxir) — Alashkert, Ararat, Karabakh, Moks, Mush, Van, Tbilisi

Armenian: նա̈խիր (näxir) — Maragheh, Salmas

Armenian: նախէ^յր (naxēʸr) — Vozm

ախց,կր,շմ,սվեդ

Armenian: նախը՛ր (naxə́r) — Akhaltsikhe, Erzurum, Shamakhi, Svedia

Armenian: նախըռ (naxəṙ) — Zeitun, Kharberd

Armenian: նա՛հիր (náhir) — Agulis

→ Georgian: ნახირი (naxiri), ნახირ (naxir)

→ Budukh: нехи́р (nexı̇́r)

→ Khinalug: нихе́р (niꭓér)

→ Kryts: naxir

→ Lezgi: нехи́р (neꭓír)

→ Rutul: нехир (neꭓir)

→ Tsakhur: нехир (nʲeꭓir)

→ Northern Kurdish: naxir

→ Zazaki: naxır

→ Turkish: nahır, naḫır

→ Azerbaijani: naxır

→ Aghul: нахир (naxir)

unk

unknown

Որոց այնքան կամակոր յամառութիւն եղեւ, մինչեւ յայնչափ ի բազում ի նախրաց փիլիսոփայիցն աստուածոց եւ ոչ մի աստուած ըմբռնել:

5th century, Eznik Kołbacʻi, Ełc ałandocʻ [Refutation of the Sects] chapter 14

Orocʻ aynkʻan kamakor yamaṙutʻiwn ełew, minčʻew yaynčʻapʻ i bazum i naxracʻ pʻilisopʻayicʻn astuacocʻ ew očʻ mi astuac əmbṙnel:

(derogatory) group of philosophers or pagan gods