թուզ

head

թուզ • (tʻuz)

xcl-noun

թուզ • (tʻuz)

tʻuz (romanization)
թուզ (nominative singular)
թուզք (nominative plural)
թզոյ (genitive singular)
թզոց (genitive plural)
թզոյ (dative singular)
թզոց (dative plural)
թուզ (accusative singular)
թուզս (accusative plural)
թզոյ (ablative singular)
թզոց (ablative plural)
թզով (instrumental singular)
թզովք (instrumental plural)
թուզ (locative singular)
թուզս (locative plural)
թուզ (nominative singular)
թուզք (nominative plural)
թզի (genitive singular)
թզից (genitive plural)
թզի (dative singular)
թզից (dative plural)
թուզ (accusative singular)
թուզս (accusative plural)
թզէ (ablative singular)
թզից (ablative plural)
թզիւ (instrumental singular)
թզիւք (instrumental plural)
թզի (locative singular)
թուզս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: թուզ (tʻuz)
Armenian: թուզ (tʻuz)

Since long connected with Latin fīcus and Ancient Greek σῦκον (sûkon), τῦκον (tûkon), and considered a borrowing from a Mediterranean or an Anatolian substrate source. Martirosyan reconstructs a Mediterranean *tʰuōiḱo- or *tʰū(i)ḱo- (“fig”).

պաղատիտ թզոց

բլիթ թզոյ

ծառ թզոյ


հազար

hazar (romanization)
հազար (nominative singular)
հազարք (nominative plural)
հազարոյ (genitive singular)
հազարոց (genitive plural)
հազարոյ (dative singular)
հազարոց (dative plural)
հազար (accusative singular)
հազարս (accusative plural)
հազարոյ (ablative singular)
հազարոց (ablative plural)
հազարով (instrumental singular)
հազարովք (instrumental plural)
հազար (locative singular)
հազարս (locative plural)

desc

հազար-մարուլի

Armenian: հազար (hazar), հազար-մարուլի (hazar-maruli)

Borrowed from an unidentified cognate of Sumerian 𒄭𒄑𒊬 (hiz), Ugaritic 𐎈𐎏𐎗𐎘 (ḥḏrṯ), Hebrew חזרת (ḥzrt), Akkadian 𒄭𒄑𒊬 (ḫisu), Aramaic חַסָּא (ḥassā), Classical Syriac ܚ̈ܲܣܸܐ (ḥassā), Hebrew חַסָּה (ḥássā), Arabic خَسّ (ḵass, “lettuce”). Hittite 𒄩𒋗𒍑𒊭𒊏𒀀𒀭 (ḫa-šu-uš-ša-ra-a-an /ḫašuššara-/, “an unidentified garden vegetable”) may also be related.

unk

unidentified


դեղձ

head

դեղձ • (dełj)

xcl-noun

դեղձ • (dełj)

dełj (romanization)
դեղձ (nominative singular)
դեղձք (nominative plural)
դեղձի (genitive singular)
դեղձից (genitive plural)
դեղձի (dative singular)
դեղձից (dative plural)
դեղձ (accusative singular)
դեղձս (accusative plural)
դեղձէ (ablative singular)
դեղձից (ablative plural)
դեղձիւ (instrumental singular)
դեղձիւք (instrumental plural)
դեղձի (locative singular)
դեղձս (locative plural)

Armenian: դեղձ (deġj)

Grown from *դեղ- (*deł-, “yellow”). Related to դեղ (deł).

*yellow (this sense attested only in compounds)


կաղամբ

head

կաղամբ • (kałamb)

xcl-noun

կաղամբ • (kałamb)

kałamb (romanization)
կաղամբ (nominative singular)
կաղամբք (nominative plural)
կաղամբի (genitive singular)
կաղամբի (dative singular)
կաղամբ (accusative singular)
կաղամբս (accusative plural)
կաղամբէ (ablative singular)
կաղամբի (locative singular)
կաղամբս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Middle Armenian: կաղամբ (kaġamb), կաղամպ (kaġamp), կաղանբ (kaġanb), կաղամբոս (kaġambos)

→ Armenian: կաղամբ (kaġamb)

desc

→ Lezgi: клампӏ (klamṗ), гилампӏ (gilamṗ, “turnip, radish”)

→ Old Georgian: კალნაბი (ḳalnabi)

Georgian: კალნაბი (ḳalnabi)

→ Udi: кӏаламб (ḳalamb)

From Middle Iranian *kalamb (“cabbage”). Compare Persian کرنب (karanb), کلم (kalam, “cabbage”). Ultimately from Ancient Greek κράμβη (krámbē).

Եւ ինքն սկսաւ զմեծամեծ կաղամբսն, որ ի պարտիզի անդ, արմատախիլ առնել, կտրել զգլուխս և ծածկել ընդ հողովն […]
Ew inkʻn sksaw zmecamec kaġambsn, or i partizi and, armataxil aṙnel, ktrel zgluxs ew cackel ənd hoġovn[…]

13th century, Kirakos Ganjakecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians]

Իսկ ՚ի գիջոյն և ՚ի թեթևէն՝ որ ըստ մասանց ջերմին է, պրաս․ իսկ հողանման ջերմ կաղամբ և այլ ա՟մ կծու․ իսկ թեթևագոյնսն ՚ի դդումսն և ՚ի սեխս և ՚ի մեղրապոպս։

Ephrem the Syrian, Yayn čaṙēn or vasn erašti ew vašxaṙuacʻ [Homily on Draught and Usurers]

Isk ’i giǰoyn ew ’i tʻetʻewēn, or əst masancʻ ǰermin ē, pras; isk hołanman ǰerm kałamb ew ayl a.m kcu; isk tʻetʻewagoynsn ’i ddumsn ew ’i sexs ew ’i mełrapops.


սոխ

sox (romanization)
սոխ (nominative singular)
սոխք (nominative plural)
սոխոյ (genitive singular)
սոխոց (genitive plural)
սոխոյ (dative singular)
սոխոց (dative plural)
սոխ (accusative singular)
սոխս (accusative plural)
սոխոյ (ablative singular)
սոխոց (ablative plural)
սոխով (instrumental singular)
սոխովք (instrumental plural)
սոխ (locative singular)
սոխս (locative plural)
սոխ (nominative singular)
սոխք (nominative plural)
սոխի (genitive singular)
սոխից (genitive plural)
սոխի (dative singular)
սոխից (dative plural)
սոխ (accusative singular)
սոխս (accusative plural)
սոխէ (ablative singular)
սոխից (ablative plural)
սոխիւ (instrumental singular)
սոխիւք (instrumental plural)
սոխի (locative singular)
սոխս (locative plural)

desctree

Armenian: սոխ (sox)
→ Georgian: სოხვი (soxvi, “spring onion”), სოხი (soxi)
→ Mingrelian: სორხი (sorxi), სოხი (soxi)
→ Svan: სოხ (sox)

From Middle Iranian *sōx, whence also Persian سوخ (sôx). Further origin unknown. Has been linked by some with Proto-Turkic *sogan, whence Southern Altai согоно (sogono), Tuvan согуна (soguna), Khakas соған (soğan), Bashkir һуған (huğan), Chuvash сухан (suh̬an), Azerbaijani soğan (“onion”), Turkish soğan, Old Turkic 𐰣𐰍𐰽 (soɣun) and others, all meaning “onion”, also borrowed in to Mongolian as сонгино (songino). Also a derivation from Sanskrit सुकन्द (sukanda, “onion”) has been suggested, but this is not generally accepted.

unk

unknown

դալար սոխ

սոխ մանր ― sox manr ― shallot


տանձ

tanj (romanization)
տանձ (nominative singular)
տանձք (nominative plural)
տանձի (genitive singular)
տանձից (genitive plural)
տանձի (dative singular)
տանձից (dative plural)
տանձ (accusative singular)
տանձս (accusative plural)
տանձէ (ablative singular)
տանձից (ablative plural)
տանձիւ (instrumental singular)
տանձիւք (instrumental plural)
տանձի (locative singular)
տանձս (locative plural)

Middle Armenian: տանծ (tanc)

Armenian: տանձ (tanj)

An Iranian borrowing: compare Pashto ټانگو (ṭāngú, “wild pear tree”), ټانگه (ṭā́nga, “domestic pear tree”), Sanskrit टङ्क (ṭaṅka, “fruit of Feronia elephantum (syn. of Limonia acidissima)”), Punjabi ਤੰਗੀ (taṅgī, “the wild pear tree, Pyrus communis”), Kashmiri टंग् (ṭaṅg, “pear”), Kohistani Shina [script needed] (ṭāṅgū, “pear”), Khowar ٹونگ (ṭoṅg, “pear”) etc. Compare also Classical Syriac ܬܰܢ̈ܓܳܝܳܬܳܐ f pl (tangāyāṯā) ܬܰܢ̈ܩܳܝܳܬܳܐ f pl (tanqāyāṯā, “Prunus mahaleb”), apparently borrowed from the same source. Plums and pears can be denoted by the same name, as for example Arabic إِجَّاص (ʔijjāṣ), or Georgian ბერყენა (berq̇ena, “willow-leaved pear”) against Svan ბა̈რყუ̂ენ (bärq̇ûen, “cherry plum”).


դդում

head

դդում • (ddum)

xcl-noun

դդում • (ddum)

ddum (romanization)
դդում (nominative singular)
դդումք (nominative plural)
դդմոյ (genitive singular)
դդմոց (genitive plural)
դդմոյ (dative singular)
դդմոց (dative plural)
դդում (accusative singular)
դդումս (accusative plural)
դդմոյ (ablative singular)
դդմոց (ablative plural)
դդմով (instrumental singular)
դդմովք (instrumental plural)
դդում (locative singular)
դդումս (locative plural)

desctree

Armenian: դդում (ddum), դնդում (dndum) — dialectal
Lomavren: dətum

→ Romani: dudum

A loanword of unknown origin. Romani dudum (“gourd”) is usually treated as an Armenian borrowing, but it may be independently borrowed from the same source. Has been compared to Akkadian 𒌑𒁺𒊌𒁺𒈬 (^(U₂).du-uk-du-mu /dukdumu, dugdumu/, “an unknown plant”), Hebrew דוּדָאִים (ḏūḏāʾīm, “mandrake”) and Sanskrit दुर्द्रुम (durdruma), दुद्रुम (dudruma, “green onion”), दुन्दम (dundama, “drum”). Note also the Indo-Aryan families of Sanskrit दुग्धिका (dugdhikā, “sort of Asclepias or Oxystelma esculentum”), दुग्धिन् (dugdhin, “milky”), and तुम्ब (tumba, “the gourd Lagenaria vulgaris”), in which many similar words are found referring to various types of gourds, including Marathi दुधीण (dudhīṇ), Hindi दूधी (dūdhī, “bottle gourd”) (→ English dudhi).

unk

unknown

cog

a hollowed out gourd as a water container


խաղող

head

խաղող • (xałoł)

xcl-noun

խաղող • (xałoł)

xałoł (romanization)
խաղող (nominative singular)
խաղողք (nominative plural)
խաղողոյ (genitive singular)
խաղողոց (genitive plural)
խաղողոյ (dative singular)
խաղողոց (dative plural)
խաղող (accusative singular)
խաղողս (accusative plural)
խաղողոյ (ablative singular)
խաղողոց (ablative plural)
խաղողով (instrumental singular)
խաղողովք (instrumental plural)
խաղող (locative singular)
խաղողս (locative plural)
խաղող (nominative singular)
խաղողք (nominative plural)
խաղողի (genitive singular)
խաղողաց (genitive plural)
խաղողի (dative singular)
խաղողաց (dative plural)
խաղող (accusative singular)
խաղողս (accusative plural)
խաղողէ (ablative singular)
խաղողաց (ablative plural)
խաղողաւ (instrumental singular)
խաղողի (locative singular)
խաղողս (locative plural)

xcl-decl-noun

խաղողաւք = խաղողօք

Middle Armenian: հաղող (haġoġ)

Armenian: խաղող (xaġoġ)

hy:Մարգարիտ Խաչիկյան

A Hurro-Urartian borrowing: compare Urartian 𒄩𒇻𒇷 (ḫa-lu-li /ḫaluli/, “grape?, vine?”), Hurrian 𒄑𒄩𒇻𒇷 (^(GIŠ)ḫaluli, “grape”). In their turn, these may be borrowed from Semitic. Coptic ⲁⲗⲟⲗⲓ (aloli, “grape”) (from Egyptian jꜣrrt) and Ancient Greek χάλις (khális, “unmixed wine”) have also been compared. Note especially the Late Egyptian pronunciation /ʔaˈla(ʔ)lə/ of jꜣrrt.

cog

կուտ խաղողոյ ― kut xałołoy ― grapestone

խակ խաղող

կթել զխաղող

արիւն խաղողոյ ― ariwn xałołoy ― wine


վարսակ

varsak (romanization)
վարսակ (nominative singular)
վարսակք (nominative plural)
վարսակոյ (genitive singular)
վարսակոց (genitive plural)
վարսակոյ (dative singular)
վարսակոց (dative plural)
վարսակ (accusative singular)
վարսակս (accusative plural)
վարսակոյ (ablative singular)
վարսակոց (ablative plural)
վարսակով (instrumental singular)
վարսակովք (instrumental plural)
վարսակ (locative singular)
վարսակս (locative plural)

→ Armenian: վարսակ (varsak)

From վարս (vars, “hair”) + -ակ (-ak), thus "hairy plant" because of its long awns. Typologically compare աշորա (ašora).


խնձոր

xnjor (romanization)
խնձոր (nominative singular)
խնձորք (nominative plural)
խնձորոյ (genitive singular)
խնձորոց (genitive plural)
խնձորոյ (dative singular)
խնձորոց (dative plural)
խնձոր (accusative singular)
խնձորս (accusative plural)
խնձորոյ (ablative singular)
խնձորոց (ablative plural)
խնձորով (instrumental singular)
խնձորովք (instrumental plural)
խնձոր (locative singular)
խնձորս (locative plural)
խնձոր (nominative singular)
խնձորք (nominative plural)
խնձորի (genitive singular)
խնձորից (genitive plural)
խնձորի (dative singular)
խնձորից (dative plural)
խնձոր (accusative singular)
խնձորս (accusative plural)
խնձորէ (ablative singular)
խնձորից (ablative plural)
խնձորիւ (instrumental singular)
խնձորիւք (instrumental plural)
խնձորի (locative singular)
խնձորս (locative plural)

Armenian: խնձոր (xnjor)

Middle Armenian: խնծոր (xncor)

Borrowed from Hurrian 𒄭𒂗𒍪𒊒 (ḫe-en-zu-ru /ḫenzūru, ḫinzur(i)/) (possibly to be transcribed ḫnzor(i)), or its unattested Urartian cognate. If the -uri of the Hurrian root ḫinz- itself is a suffix, a Dagestani source is suggested by Nielsen on comparison with Udi еъшӏ (e̱š:, “apple”), Budukh йеч (ječ), Kryts йеч (“apple”), Tabasaran вич (vič), Aghul хӏеч (ḥʳeč), Lezgi ич (ič, “apple”), Rutul еч, Tsakhur еч (“apple”), Archi анш (anš, “apple”), Dargwa гӏинц (ʿinc, “apple”), Lak гьивч (hiwč, “apple”), Avar гӏеч (ʻeč), Andi инчи (inči), Karata гӏече, Botlikh инчу (inču), Godoberi ичу, Chamalal гӏич (ʻič), Tindi ечи, Bagvalal гӏеч (ˀeč), Akhvakh гӏече (ʻʳeče, “apple”), Hunzib ẽš, Bezhta ẽš, Hinukh ʕiši, Tsez heneš, Khvarshi е̃ш (ẽš, “apple”), Khinalug mıç (“apple”), Ingush хьамиск (ḥʳamisk), Chechen хьаьмцаш (ḥʳämcaš, “medlar”), Ingush ӏаж (ˀaž), Chechen ӏаж (ˀaž, “apple”), Proto-Kartvelian *wašl- (“apple”). A Dagestani > Urartian > Armenian path is possible. But since the date given for the Middle East is relatively imprecise and the exact path of spread remains unknown, separate loans into Dagestani and Urartian are also possible. Akkadian 𒄭𒂗𒍪𒊒 (/ḫinzūru/), Aramaic חֲזוּרָא (ḥăzzūrā), Classical Syriac ܚܙܘܪܐ (ḥazzūrā) and possibly Sumerian 𒄑𒄩𒋗𒌫 (^(GIŠ)ḫa-šu-ur₂ /ḫašḫur/) are borrowed from Hurrian. The Urartian suffix behind -որ- (-or-) is also found in սալոր (salor, “plum”), աղտոր (aġtor, “sumac”), and գխտոր (gxtor, “gall (nut)”).
* Since a term for wild apple is unlikely to have been borrowed given the Hurrian attestation and Urartian source for the Armenian word, the domesticate's path of spread is relevant in discriminating between a direct Dagestani > Hurrian and an indirect Unknown > (Dagestani, Hurrian) origin. Although a role of the native Caucasian species Malus orientalis in the domestication of Caucasian and even European cultivars of Malus domestica had previously been suggested, it was not until 2012 that such introgression was genetically confirmed, the admixture being dated to approximately 4,500 years ago. Since this preceded the earliest secure attestation of apples in Mesopotamia, this opened the possibility that M. domestica arrived in North Mesopotamia from the Caucasus. In 2022 a study showed that Armenian landraces descend largely from native M. orientalis; the presence of some lowland ancestry may indicate a Dagestani role in the spread of the domesticated apple, but without a larger sample size, admixture/diversification dates could not be reliably computed, so the Armenian domestication event could date to a much later time (as with the Iranian landraces).

cog

Aramaic חֲזוּרָא (ḥăzzūrā)

Եւ ի ժամ աղանդեր մատուցանելոյ՝ եդին առաջի նորա միրգ, խնձոր եւ վարունգ եւ ամիճ, զի կերիցէ․
Ew i žam ałander matucʻaneloy, edin aṙaǰi nora mirg, xnjor ew varung ew amič, zi kericʻē;
Translation by Nina G. Garsoïan
And at the time for the presentation of dessert, they placed fruit before [Aršak]—apples and cucumbers and amič, that he might eat.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] V.7


ծիրան

Uncertain. A presence in at least late Old Armenian is assured by appearance in the Greek section of the Galen dictionary and by the Arabic borrowing ثِيرَان (ṯīrān) attested in a work written in 902–903.
Almost certainly related to Old Armenian ծիրանի (cirani, “purple”) attested since the Classical period (5th c.), although some doubt persists because the purple is not the main color of the apricot.
Even though the apricot has been considered an Armenian fruit (compare Translingual Prunus armeniaca, Latin armeniacum, Italian armellino, Ancient Greek μῆλον Ἀρμενιακόν (mêlon Armeniakón), Arabic [script needed] (tuffāḥ al-armanī, “apricot”)), it is not native to the Armenian Highland but has spread from Central Asia to West Asia to Mediterranean Europe & North Africa. See the Wikipedia article for more.
Closely related to Georgian ჭერამი (č̣erami), Abkhaz а-ҷара́м (a-čʼarám, “apricot”). Possibly also related to several words found in some Indo-Iranian languages of the Hindu Kush, Pamir and Western Himalaya: Yazghulami čiray, Munji čīrī, Prasuni cirẽ, Ashkun cirä̃, Kamkata-viri cirə, Kashmiri ژیر (ċēr), Bhadrawahi [script needed] (čīrõ, “apricot”). Note also Central Kurdish شْڵانە (şillane), شێڵانە (şêllane), Gurani شێڵانێ (šɛłānɛ) and Alviri-Vidari شیلان (šilān, “apricot”).
Old Armenian ծիրանի (cirani, “purple”) is closely related to Svan წჷრნი (c̣ərni), წჷრა̈ნი (c̣əräni, “red”), წჷრან (c̣əran, “measles; pear variety”), possibly also to Tsakhur чӏаран (čʼaran, “red”).
The interralationship of all these forms has not been satisfactorily explained.

m+

μῆλον Ἀρμενιακόν

cog

Gurani شێڵانێ (šɛłānɛ)

բորոկոկին = ծիրան
borokokin = ciran
βερικόκκιον (berikókkion) = apricot

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]

Prunus armeniaca
Prunus armeniaca#Translingual


վարունգ

head

վարունգ • (varung)

xcl-noun

վարունգ • (varung)

varung (romanization)
վարունգ (nominative singular)
վարունգք (nominative plural)
վարնգոյ (genitive singular)
վարնգոց (genitive plural)
վարնգոյ (dative singular)
վարնգոց (dative plural)
վարունգ (accusative singular)
վարունգս (accusative plural)
վարնգոյ (ablative singular)
վարնգոց (ablative plural)
վարնգով (instrumental singular)
վարնգովք (instrumental plural)
վարունգ (locative singular)
վարունգս (locative plural)

xcl-decl-noun

the genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">վարնգի</i> (varngi)

→ Armenian: վարունգ (varung)

An Iranian borrowing. Compare Parthian 𐫇𐫀𐫅𐫡𐫇𐫗𐫃 (wʾdrwng /wādrūng/, “lemon balm, balm mint”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (wʾtlng /wādrang/, “citron”), Persian بادرنگ (bâdrang, “a species of cucumber; an orange”), وارنگ (vârang, “a long crooked cucumber; a large lemon or orange-tree”) and Kurdish باروونە (barûne, “citron”).

cog

մանր վարունգ ― manr varung ― gherkin

իշկոյ վարունգ ― iškoy varung ― elaterium, wild cucumber; colocynth


միրգ

mirg (romanization)
միրգ (nominative singular)
միրգք (nominative plural)
մրգոյ (genitive singular)
մրգոց (genitive plural)
մրգոյ (dative singular)
մրգոց (dative plural)
միրգ (accusative singular)
միրգս (accusative plural)
մրգոյ (ablative singular)
մրգոց (ablative plural)
մրգով (instrumental singular)
մրգովք (instrumental plural)
միրգ (locative singular)
միրգս (locative plural)
միրգ (nominative singular)
միրգք (nominative plural)
մրգի (genitive singular)
մրգից (genitive plural)
մրգի (dative singular)
մրգից (dative plural)
միրգ (accusative singular)
միրգս (accusative plural)
մրգէ (ablative singular)
մրգից (ablative plural)
մրգիւ (instrumental singular)
մրգիւք (instrumental plural)
մրգի (locative singular)
միրգս (locative plural)
միրգ (nominative singular)
միրգք (nominative plural)
մրգի (genitive singular)
մրգաց (genitive plural)
մրգի (dative singular)
մրգաց (dative plural)
միրգ (accusative singular)
միրգս (accusative plural)
մրգէ (ablative singular)
մրգաց (ablative plural)
մրգաւ (instrumental singular)
մրգաւք = մրգօք (mrgawkʻ = mrgōkʻ) (instrumental plural)
մրգի (locative singular)
միրգս (locative plural)

xcl-decl-noun

մրգաւք = մրգօք

Armenian: միրգ (mirg)

An Iranian borrowing; compare Parthian 𐫖𐫏𐫃𐫅 (mygd /miγδ/), 𐫖𐫏𐫃𐫅𐫃 (mygdg /miγδag/, “fruit”), Sogdian [script needed] (mγδʾk, “fruit”).


դեղ

deł (romanization)
դեղ (nominative singular)
դեղք (nominative plural)
դեղոյ (genitive singular)
դեղոց (genitive plural)
դեղոյ (dative singular)
դեղոց (dative plural)
դեղ (accusative singular)
դեղս (accusative plural)
դեղոյ (ablative singular)
դեղոց (ablative plural)
դեղով (instrumental singular)
դեղովք (instrumental plural)
դեղ (locative singular)
դեղս (locative plural)
դեղ (nominative singular)
դեղք (nominative plural)
դեղի (genitive singular)
դեղաց (genitive plural)
դեղի (dative singular)
դեղաց (dative plural)
դեղ (accusative singular)
դեղս (accusative plural)
դեղէ (ablative singular)
դեղաց (ablative plural)
դեղաւ (instrumental singular)
դեղաւք = դեղօք (deławkʻ = dełōkʻ) (instrumental plural)
դեղի (locative singular)
դեղս (locative plural)
դեղ (nominative singular)
դեղք (nominative plural)
դեղի (genitive singular)
դեղից (genitive plural)
դեղի (dative singular)
դեղից (dative plural)
դեղ (accusative singular)
դեղս (accusative plural)
դեղէ (ablative singular)
դեղից (ablative plural)
դեղիւ (instrumental singular)
դեղիւք (instrumental plural)
դեղի (locative singular)
դեղս (locative plural)

xcl-decl-noun

դեղաւք = դեղօք

desctree

Middle Armenian: դեղ (deġ)
Armenian: դեղ (deġ)

From Proto-Indo-European *dʰél(H)- (“to come out, sprout, grow; to become green; shoot, vegetation, herb”); related to դալար (dalar) (see there for more), դեղձ (dełj), դեղբ (dełb), դեղին (dełin) and possibly դղեզ (dġez). The basic meaning was “herb”. The sense of “medicine” developed from the use of herbs as medicine. See also Old Georgian მდელოჲ (mdeloy, “grass”).

inh

դեղ դալար ― deł dalar ― grass, herbage, green; verdure


գարի

gari (romanization)
գարի (nominative singular)
գարիք (nominative plural)
գարւոյ (genitive singular)
գարեաց (genitive plural)
գարւոյ (dative singular)
գարեաց (dative plural)
գարի (accusative singular)
գարիս (accusative plural)
գարւոյ (ablative singular)
գարեաց (ablative plural)
գարեաւ (instrumental singular)
գարեաւք = գարեօք (gareawkʻ = gareōkʻ) (instrumental plural)
գարի (locative singular)
գարիս (locative plural)
գարի (nominative singular)
գարիք (nominative plural)
գարւոյ (genitive singular)
գարւոց (genitive plural)
գարւոյ (dative singular)
գարւոց (dative plural)
գարի (accusative singular)
գարիս (accusative plural)
գարւոյ (ablative singular)
գարւոց (ablative plural)
գարւով (instrumental singular)
գարւովք (instrumental plural)
գարի (locative singular)
գարիս (locative plural)

xcl-decl-noun

գարեաւք = գարեօք

singular genitive-dative <i class="Armn mention" lang="xcl">գարոյ</i> (garoy) is also attested

Armenian: գարի (gari)

→ Arabic: جَعْرَة (jaʕra)

Possibly from Proto-Indo-European *gʰr̥yom and cognate with Ancient Greek κριθή (krithḗ, “barley-corns”), κρῖ (krî, “barley”), Albanian drithë (“grain”), Latin hordeum (“barley”), Old High German gersta (“barley”) (German Gerste) and Hittite [script needed] (karaš, “wheat, emmer-wheat”). Alternatively, a Mediterranean substrate word found also in Basque gari (“wheat”) and Old Georgian ქერი (keri, “barley”).

cog

Ապա փոխանակ ցորենոյ բուսցի եղիճ, եւ փոխանակ գարւոյ մորենի։

Translation by Claude E. Cox
then may nettles come forth instead of wheat, and a bramble instead of barley.

Apa pʻoxanak cʻorenoy buscʻi ełič, ew pʻoxanak garwoy moreni.


կասկ

kask (romanization)
կասկ (nominative singular)
կասկք (nominative plural)
կասկի (genitive singular)
կասկաց (genitive plural)
կասկի (dative singular)
կասկաց (dative plural)
կասկ (accusative singular)
կասկս (accusative plural)
կասկէ (ablative singular)
կասկաց (ablative plural)
կասկաւ (instrumental singular)
կասկաւք = կասկօք (kaskawkʻ = kaskōkʻ) (instrumental plural)
կասկի (locative singular)
կասկս (locative plural)

xcl-decl-noun

կասկաւք = կասկօք

An Iranian borrowing. Compare Munji [script needed] (kåsk, “barley”), Yazghulami [script needed] (kåsk, “barley”), Persian کشک (kašk, “barley”).

cog

food made of pearl barley, similar to harissa


բրինձ

brinj (romanization)
բրինձ (nominative singular)
բրինձք (nominative plural)
բրնձոյ (genitive singular)
բրնձոց (genitive plural)
բրնձոյ (dative singular)
բրնձոց (dative plural)
բրինձ (accusative singular)
բրինձս (accusative plural)
բրնձոյ (ablative singular)
բրնձոց (ablative plural)
բրնձով (instrumental singular)
բրնձովք (instrumental plural)
բրինձ (locative singular)
բրինձս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: բրինձ (brinj)
Armenian: բրինձ (brinj)
→ Khinalug: ппарынцӏ (pːarɨnc̣)
→ Udi: бириндз (birinʒ)

From Middle Persian blnc (/brinǰ/). Doublet of որիզ (oriz).


պիստակ

→ Armenian: պիստակ (pistak)

From Middle Iranian *pistak. See Middle Persian pstk' (pistag).

Աղձնիք ունի […] եւ գազպէն, եւ մեղր եւ մշտամիրգ, եւ պիստակ, եւ երկաթ, եւ նաւթ։
Ałjnikʻ uni […] ew gazpēn, ew mełr ew mštamirg, ew pistak, ew erkatʻ, ew nawtʻ.

7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography]


կաղին

head

կաղին • (kałin)

xcl-noun

կաղին • (kałin)

kałin (romanization)
կաղին (nominative singular)
կաղինք (nominative plural)
կաղնոյ (genitive singular)
կաղնոց (genitive plural)
կաղնոյ (dative singular)
կաղնոց (dative plural)
կաղին (accusative singular)
կաղինս (accusative plural)
կաղնոյ (ablative singular)
կաղնոց (ablative plural)
կաղնով (instrumental singular)
կաղնովք (instrumental plural)
կաղին (locative singular)
կաղինս (locative plural)

Armenian: կաղին (kaġin)

From Proto-Indo-European *gʷl̥h₂eno-, from *gʷelh₂-. See also տկողին (tkoġin).

Corylus avellana
Corylus avellana#Translingual


հաճար

head

հաճար • (hačar)

xcl-noun

հաճար • (hačar)

hačar (romanization)
հաճար (nominative singular)
հաճարք (nominative plural)
հաճարոյ (genitive singular)
հաճարոց (genitive plural)
հաճարոյ (dative singular)
հաճարոց (dative plural)
հաճար (accusative singular)
հաճարս (accusative plural)
հաճարոյ (ablative singular)
հաճարոց (ablative plural)
հաճարով (instrumental singular)
հաճարովք (instrumental plural)
հաճար (locative singular)
հաճարս (locative plural)

desctree

Armenian: հաճար (hačar), աճար (ačar), աճառ (ačaṙ) — dialectal
→ Georgian: აჭარა (ač̣ara)
→ Northern Kurdish: açar

The origin is uncertain. Has been linked with Old Armenian հատ (hat, “grain, seed”) and with Hittite 𒄩𒀜𒋻 (ḫa-at-tar /ḫattar/), occurring in a list of grains or similar seed foodstuffs and possibly meaning "spelt".

Triticum spelta
Triticum spelta#Translingual


թութ

head

թութ • (tʻutʻ)

xcl-noun

թութ • (tʻutʻ)

tʻutʻ (romanization)
թութ (nominative singular)
թութք (nominative plural)
թթոյ (genitive singular)
թթոց (genitive plural)
թթոյ (dative singular)
թթոց (dative plural)
թութ (accusative singular)
թութս (accusative plural)
թթոյ (ablative singular)
թթոց (ablative plural)
թթով (instrumental singular)
թթովք (instrumental plural)
թութ (locative singular)
թութս (locative plural)

desctree

Middle Armenian: թութ (tʻutʻ)
Armenian: թութ (tʻutʻ), թութք (tʻutʻkʻ)

An Iranian borrowing. See Persian توت (tut) for more.

Պատասխանի ետ Ամովս եւ ասէ ցԱմասիա․ Ես ոչ մարգարէ էի եւ ոչ որդի մարգարէի, այլ հովիւ էի՝ եւ թութ քաղէի։

And Amos answered, and said to Amasias, I was not a prophet, nor the son of a prophet; but I was a herdman, and a gatherer of mulberry fruits.

Patasxani et Amovs ew asē cʻAmasia; Es očʻ margarē ēi ew očʻ ordi margarēi, ayl hoviw ēi, ew tʻutʻ kʻałēi.

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 644

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the lemon and balsamon, and laurel and beautiful olive tree, and quince and myrtle, and nut and almond, and lotus and holly, and mulberry and pomegranate and cornel tree.

Soynpēs kitronn ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn:


նուշ

head

նուշ • (nuš)

xcl-noun

նուշ • (nuš)

nuš (romanization)
նուշ (nominative singular)
նուշք (nominative plural)
նշի (genitive singular)
նշի (dative singular)
նուշ (accusative singular)
նուշս (accusative plural)
նշէ (ablative singular)
նշի (locative singular)
նուշս (locative plural)
նուշ (nominative singular)
նուշք (nominative plural)
նշոյ (genitive singular)
նշոց (genitive plural)
նշոյ (dative singular)
նշոց (dative plural)
նուշ (accusative singular)
նուշս (accusative plural)
նշոյ (ablative singular)
նշոց (ablative plural)
նշով (instrumental singular)
նշովք (instrumental plural)
նուշ (locative singular)
նուշս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension
post-classical

Armenian: նուշ (nuš)

→ Udi: нуш (nuš)

→ Old Georgian: ნუში (nuši)

Georgian: ნუში (nuši)
→ Bats: ნუშ (nuš)

Borrowed from the unattested Hurro-Urartian source underlying Akkadian 𒉡𒍑𒄷 (nu-uš-ḫu /nušḫu/, “probably almond”), wherein -ḫu reflects a Hurrian suffix also seen in Akkadian 𒌑𒀭𒈾𒉌𒄷 (/ananīḫu/), Old Armenian անանուխ (ananux).

cog

դառն նուշ


մոր

mor (romanization)
մոր (nominative singular)
մորք (nominative plural)
մորի (genitive singular)
մորի (dative singular)
մոր (accusative singular)
մորս (accusative plural)
մորէ (ablative singular)
մորի (locative singular)
մորս (locative plural)

Armenian: մոր (mor)

desc

⇒ Middle Armenian: մորմ (morm), մորի (mori)

The origin is uncertain. Similar words are found in Indo-European and non-Indo-European languages: Ancient Greek μόρον (móron, “black mulberry; blackberry”); Latin mōrum (“mulberry; blackberry”); Welsh merwydden (“mulberry; blackberry”), Old Irish smér (“blackberry”); Hittite [script needed] (mu-uri-uš, “grape”); Chechen муьрг (mürg, “guelder rose”); Ossetian муркъӕ (murk’æ, “guelder rose”); Lezgi мере (mere, “blackberry”); Georgian მარწყვი (marc̣q̇vi, “wild strawberry”); Azerbaijani moruq (“raspberry”); Proto-Finno-Ugric *mërja (“berry”). The interrelationship of these is unclear.
Possibly related to Middle Armenian մոշ (moš, “blackberry”), if from earlier *mor-s-.


նուռն

head

նուռն • (nuṙn)

xcl-noun

նուռն • (nuṙn)

nuṙn (romanization)
նուռն (nominative singular)
նռունք (nominative plural)
նռնունք (nominative plural)
նռան (genitive singular)
նռանց (genitive plural)
նռան (dative singular)
նռանց (dative plural)
նուռն (accusative singular)
նռունս (accusative plural)
նռնունս (accusative plural)
նռանէ (ablative singular)
նռանց (ablative plural)
նռամբ (instrumental singular)
նռամբք (instrumental plural)
նռան (locative singular)
նռունս (locative plural)
նռնունս (locative plural)

xcl-decl-noun

նռունք, նռնունք

նռունս, նռնունս

նռունս, նռնունս

The nominative plural <i class="Armn mention" lang="xcl">նռնունք</i> (nṙnunkʻ) is post-classical.

Armenian: նուռ (nuṙ)

From Hurrian 𒉡𒊏𒀭𒋾 (nu-ra-an-ti /nuranti/, “pomegranate”), which is related to Hittite 𒉡𒊏𒋾 (/nurati-/), and Akkadian 𒉡𒊑𒅎𒁺 (nu-ri-im-du /nurimdu, nurimtu/, “pomegranate”), Sumerian 𒉡𒌫𒈠 (NU-UR₂-MA /nurma/), Akkadian 𒉡𒌫𒈠 (NU-UR₂-MA /nurmû/, “pomegranate”). See Arabic رُمَّان (rummān) for another order of the consonants.

cog

նռան ծաղիկ


սիսեռն

head

սիսեռն • (siseṙn)

xcl-noun

սիսեռն • (siseṙn)

siseṙn (romanization)
սիսեռն (nominative singular)
սիսռունք (nominative plural)
սիսռան (genitive singular)
սիսռանց (genitive plural)
սիսռան (dative singular)
սիսռանց (dative plural)
սիսեռն (accusative singular)
սիսռունս (accusative plural)
սիսռանէ (ablative singular)
սիսռանց (ablative plural)
սիսռամբ (instrumental singular)
սիսռամբք (instrumental plural)
սիսռան (locative singular)
սիսռունս (locative plural)
սիսեռն (nominative singular)
սիսեռունք (nominative plural)
սիսեռան (genitive singular)
սիսեռանց (genitive plural)
սիսեռան (dative singular)
սիսեռանց (dative plural)
սիսեռն (accusative singular)
սիսեռունս (accusative plural)
սիսեռանէ (ablative singular)
սիսեռանց (ablative plural)
սիսեռամբ (instrumental singular)
սիսեռամբք (instrumental plural)
սիսեռան (locative singular)
սիսեռունս (locative plural)

desc

Middle Armenian: սիսեռ (siseṙ), սիսեառն (siseaṙn), սիսառն (sisaṙn)

desctree

Armenian: սիսեռ (siseṙ), սի՛սէռնը (sísēṙnə) — Goris, Karabakh, սիսեռ (siseṙ) — Alashkert, Zeitun, Mush, Van, սիսեռ (siseṙ), սսեռ (sseṙ) — Salmas, սիսէռ (sisēṙ) — Akhaltsikhe, Ararat, Kharberd, Erzurum, Diyarbakır, սիսէ̀ռ (sisḕṙ) — Sivas, սիսէր (sisēr) — Haçin, սըսէռ (səsēṙ) — Moks, Nor Nakhichevan, սի՛սիր (sísir) — Tbilisi, սա՛յսա̈ռն (sáysäṙn) — Agulis
→ Georgian: სისირი (sisiri)

A wanderword of unknown ultimate origin, also reflected in Latin cicer (“chickpea”), Ancient Macedonian κίκερροι (kikerroi, “pale”) (Hesychius), possibly also in Ancient Greek κριός (kriós, “chickpea”), Albanian thjerë (“lentil”), Abkhaz а-каркла́ш (a-kʼarkʼláŝ), а-гәы́рҟәыд (a-gʷə́rqʷʼəd), Abaza кӏыркӏылаш (kʼərkʼəlaš), кӏыркӏырлаш (kʼərkʼərlaš), Kryts хархар (χarχar, “peas”) and Burushaski gərk (“peas”).

unk

unknown

cog

Abaza кӏыркӏылаш (kʼərkʼəlaš)

Նա եւ սերմանիքն օգտակարք մարդկան, որպէս ցորեանն եւ հաճարն եւ գարին եւ կորեակն եւ գաւարսն եւ ոսպնն եւ ոլոռնն եւ որիզն եւ դկուղն եւ սիսեռնն, եւ այլ եւս բազում սերմանիք՝ զոր ի թիւ ոչ ոք կարասցէ արկանել։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] chapter 647

Na ew sermanikʻn ōgtakarkʻ mardkan, orpēs cʻoreann ew hačarn ew garin ew koreakn ew gawarsn ew ospnn ew oloṙnn ew orizn ew dkułn ew siseṙnn, ew ayl ews bazum sermanikʻ, zor i tʻiw očʻ okʻ karascʻē arkanel.

երինբեթին [manuscript variants: երիրբեթին, երիմբենդին, երիմբեթին, երիմփեթին]· սիսեռն [manuscript variants: սիսիռն, սիսեր, սիսեառն]
erinbetʻin [manuscript variants: erirbetʻin, erimbendin, erimbetʻin, erimpʻetʻin]· siseṙn [manuscript variants: sisiṙn, siser, siseaṙn]
Ancient Greek ἐρέβινθος (erébinthos) = siseṙn

Ասէին վասն որումն կրօնաւորի՝ եթէ ոչ ճաշակէր հաց, այլ սիսեռն թրջեալ․ և եթէ դէպ լինէր նմա երթալ և ճաշակել առ ոք, դնէր առաջի իւր զթրջեալ սիսեռն և ճաշակէր։

Asēin vasn orumn krōnawori, etʻē očʻ čašakēr hacʻ, ayl siseṙn tʻrǰeal; ew etʻē dēp linēr nma ertʻal ew čašakel aṙ okʻ, dnēr aṙaǰi iwr ztʻrǰeal siseṙn ew čašakēr.

Ասէին վասն հօրն Սիլովանէի՝ եթէ նստաւ ի սենեկի աւուրս բազումս և ոչ ունէր կերակուրս, բայց միայն սիսեռն սակաւ, և գործէր մաղս։

Asēin vasn hōrn Silovanēi, etʻē nstaw i seneki awurs bazums ew očʻ unēr kerakurs, baycʻ miayn siseṙn sakaw, ew gorcēr małs.

Անկաւ ի պատառէ կերողի հատ ի սիսեռան, և այպանեցաւ ի բակլայէ՝ որպէս զերկչոտ, որում ասաց. ո՛չ եմ երկչոտ, այլ արի՛։

12–13th century, Mxitʻar Goš, Aṙakkʻ [Fables]

Ankaw i pataṙē keroġi hat i siseṙan, ew aypanecʻaw i baklayē, orpēs zerkčʻot, orum asacʻ. óčʻ em erkčʻot, ayl arí.


ճակնդեղ

head

ճակնդեղ • (čakndeł)

xcl-noun

ճակնդեղ • (čakndeł)

Middle Armenian: ճակնդեղ (čakndeġ)

→ Armenian: ճակնդեղ (čakndeġ)

desctree

→ Old Georgian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli)
⇒ Georgian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli, “beet (Beta vulgaris)”) (Guria), ჭაკუნტელა (č̣aḳunṭela, “Lathyrus roseus”) (Tusheti), ჭაკუნტალა (č̣aḳunṭala, “infested with maggots”) (Racha)
→ Mingrelian: ჭაკუნტელი (č̣aḳunṭeli)
→ Svan: ჭაკუნტელ (č̣aḳunṭel, “beetroot; spring onion”)

Borrowing from Middle Iranian *čakundar, the ending contaminated with դեղ (deł, “herb”). See Persian چغندر (čoğondar) for more.
Middle Armenian ճակն (čakn, “beet”) and dialectal ճակն-բույս (čakn-buys), ճակն-խոտ (čakn-xot, “names of certain plants”) given by Haybusak, if secure, should be explained as late back-formations from ճակնդեղ (čakndeł) by folk etymology.
On the other hand, based on the old attestation in Armenian and the supposed independent existence of ճակն (čakn), Ačaṙean is inclined to derive the Iranian words from Armenian, but this is rejected by Asatryan.

Որդիքն քո տարակուսեալք՝ որ ննջեն ի կիցս ամենայն ճանապարհաց, իբրեւ զճակնդեղ կիսեփեաց […]
Ordikʻn kʻo tarakusealkʻ, or nnǰen i kicʻs amenayn čanaparhacʻ, ibrew zčakndeł kisepʻeacʻ[…]

Translation by John A. C. Greppin
Your sons have fainted, and it is they who lie at the juncture of every highway like half-cooked beets […]

Beta vulgaris
Beta vulgaris#Translingual


շաղգամ

head

շաղգամ • (šałgam)

xcl-noun

շաղգամ • (šałgam)

desctree

Middle Armenian: շաղգամ (šaġgam), շողգամ (šoġgam), շողգամբ (šoġgamb), շողգամպ (šoġgamp), շակքամ (šakkʻam)
Armenian: շաղգամ (šaġgam)

Borrowed from Middle Persian [script needed] (SLKʾ /šalgam/). See Persian شلغم (šalğam).

bor+

Գանգի (vars. գանդ, գանդի) = շաղգամ (vars. շահգամ, շաշգամ, ոջոկոս, քաղցու)։
Gangi (vars. gand, gandi) = šałgam (vars. šahgam, šašgam, oǰokos, kʻałcʻu).
γογγυλίς (gongulís) = turnip

Ալփտ (var. ալփդ) = շաղգամ։
Alpʻt (var. alpʻd) = šałgam.
اللِّفْت (al-lift) = turnip

9th or 10th century, with changes and additions in later centuries, Tʻargmanutʻiwn dełocʻ zor əntrel en imastasērkʻn ew kargeal yayl lezuacʻ [A Medieval Arabic–Armenian Botanical Dictionary]

Brassica rapa
Brassica rapa#Translingual


գինձ

ginj (romanization)
գինձ (nominative singular)
գինձք (nominative plural)
գնձոյ (genitive singular)
գնձոց (genitive plural)
գնձոյ (dative singular)
գնձոց (dative plural)
գինձ (accusative singular)
գինձս (accusative plural)
գնձոյ (ablative singular)
գնձոց (ablative plural)
գնձով (instrumental singular)
գնձովք (instrumental plural)
գինձ (locative singular)
գինձս (locative plural)

Middle Armenian: գինծ (ginc)

desctree

Armenian: գինձ (ginj), գՙինձ (gʻinj) — Alashkert, Kharberd, Mush, գ^յինձ (gʸinj) — Agulis, կինձ (kinj) — Karabakh, կ^յինձ (kʸinj) — Salmas, Van, քինձ (kʻinj) — Diyarbakır, գՙէ^յնձ (gʻēʸnj) — Vozm, քինձ (kʻinj) — Tbilisi, a borrowing from the Georgian cognate
→ Northern Kurdish: gînz

From Middle Iranian *ginz (“coriander”). See Persian گشنیز (gešniz) for more.

եւ ահա ի վերայ երեսաց անապատին մանր իբրեւ զգինձ (var. զգինծ), սպիտակ իբրեւ զեղեամն ի վերայ երկրին
ew aha i veray eresacʻ anapatin manr ibrew zginj (var. zginc), spitak ibrew zełeamn i veray erkrin

behold, on the face of the wilderness was a small thing like white coriander seed, as frost upon the earth

Եւ անուանեցին որդիքն Իսրայելի զանուն նորա Ման։ եւ նա էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ)՝ սպիտակ, եւ համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։
Ew anuanecʻin ordikʻn Israyeli zanun nora Man. ew na ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy), spitak, ew ham nora ibrew zxorisx mełu.

And the children of Israel called the name of it Man; and it was as white coriander seed, and the taste of it as a wafer with honey.

Եւ մանանայն էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ, գընծոյ, գնծո, գընձոյ) սպիտակ, եւ տեսիլ նորա իբրեւ զտեսիլ սառին։
Ew mananayn ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy, gəncoy, gnco, gənjoy) spitak, ew tesil nora ibrew ztesil saṙin.

And the manna is as coriander seed, and the appearance of it the appearance of hoar-frost.


սեխ

xcl-decl-noun

the oblique forms are based on the genitive <i class="Armn mention" lang="xcl">սեխոյ</i> (sexoy) attested only in Hexaemeron, but the attestation is not reliable

սեխ (sex) (nominative singular)
սեխք (nominative plural)
սեխոյ (genitive singular)
սեխոց (genitive plural)
սեխոյ (dative singular)
սեխոց (dative plural)
սեխ (sex) (accusative singular)
սեխս (accusative plural)
սեխոյ (ablative singular)
սեխոց (ablative plural)
սեխով (instrumental singular)
սեխովք (instrumental plural)
սեխ (sex) (locative singular)
սեխս (locative plural)

Armenian: սեխ (sex)

From a Mediterranean-Pontic substrate word of the form *si/ekʰu-, also reflected in Ancient Greek σικύα (sikúa), σικύη (sikúē), σεκούα (sekoúa, “bottle-gourd, Lagenaria vulgaris; round gourd, Cucurbita maxima; gourd used as a calabash”); σίκυος (síkuos), σικυός (sikuós), σίκυς (síkus, “cucumber or melon, Cucumis sativus”); σεκουάνη (sekouánē, “a kind of olive”) and less likely in Proto-Slavic *tyky (Russian ты́ква (týkva, “pumpkin”)).

Զի յիշեցաք զձուկնն, զոր ուտէաք յԵգիպտոս ձրի, եւ զսեխն (var. զսեղխն, զսեղեխն) եւ զմեղրապոպ եւ զպրասն եւ զսոխն եւ զխստոր։
Zi yišecʻakʻ zjuknn, zor utēakʻ yEgiptos jri, ew zsexn (var. zsełxn, zsełexn) ew zmełrapop ew zprasn ew zsoxn ew zxstor.

Translation by New English Translation of the Septuagint
We remembered the fish that we used to eat in Egypt for nothing, and the cucumbers and the melons and the leeks and the onions and the garlic.

Եւ այսպէս՝ ի սակաւ բուսոյն ի կատարեալ չափ աճմանն գան ամենայն սերմանիք, որ պատշաճեալ են ի բոյս եւ յաճումն՝ եթէ ցորենոյ, եթէ սեխոյ, եւ եթէ այլոց սերմանեաց, եւ ամենայն խոտոց, եւ ազգի ազգի բանջարոց։

5th century, Basil of Caesarea, Yałags Vecʻawreay ararčʻutʻean [Homiliae in Hexaemeron] 5

Ew ayspēs, i sakaw busoyn i katareal čʻapʻ ačmann gan amenayn sermanikʻ, or patšačeal en i boys ew yačumn, etʻē cʻorenoy, etʻē sexoy, ew etʻē aylocʻ sermaneacʻ, ew amenayn xotocʻ, ew azgi azgi banǰarocʻ.

Իսկ ՚ի գիջոյն և ՚ի թեթևէն՝ որ ըստ մասանց ջերմին է, պրաս․ իսկ հողանման ջերմ կաղամբ և այլ ա՟մ կծու․ իսկ թեթևագոյնսն ՚ի դդումսն և ՚ի սեխս և ՚ի մեղրապոպս։


ձէթ

head

ձէթ • (jētʻ)

xcl-noun

ձէթ • (jētʻ)

jētʻ (romanization)
ձէթ (nominative singular uncountable)
ձիթոյ (genitive singular uncountable)
ձիթոյ (dative singular uncountable)
ձէթ (accusative singular uncountable)
ձիթոյ (ablative singular uncountable)
ձիթով (instrumental singular uncountable)
ձէթ (locative singular uncountable)

Armenian: ձեթ (jetʻ)

Borrowed from Semitic, perhaps specifically Classical Syriac ܙܝܬ (zēṯ), the absolute state of ܙܝܬܐ (zaytā, “olive”). See Hebrew זַיִת (zayiṯ, “olive”) for more. For the ձ- (j-) instead of զ- (z-) compare ձիւթ (jiwtʻ), ձանձախարիթ (janjaxaritʻ).

(transferred sense) oil of sesame, linseed, etc.

կթել ձէթ


ձիթապտուղ

head

ձիթապտուղ • (jitʻaptuł)

xcl-noun

ձիթապտուղ • (jitʻaptuł)

jitʻaptuł (romanization)
ձիթապտուղ (nominative singular)
ձիթապտուղք (nominative plural)
ձիթապտղոյ (genitive singular)
ձիթապտղոց (genitive plural)
ձիթապտղոյ (dative singular)
ձիթապտղոց (dative plural)
ձիթապտուղ (accusative singular)
ձիթապտուղս (accusative plural)
ձիթապտղոյ (ablative singular)
ձիթապտղոց (ablative plural)
ձիթապտղով (instrumental singular)
ձիթապտղովք (instrumental plural)
ձիթապտուղ (locative singular)
ձիթապտուղս (locative plural)
ձիթապտուղ (nominative singular)
ձիթապտուղք (nominative plural)
ձիթապտղի (genitive singular)
ձիթապտղի (dative singular)
ձիթապտուղ (accusative singular)
ձիթապտուղս (accusative plural)
ձիթապտղէ (ablative singular)
ձիթապտղի (locative singular)
ձիթապտուղս (locative plural)

Armenian: ձիթապտուղ (jitʻaptuġ)

From ձէթ (jētʻ) + -ա- (-a-) + պտուղ (ptuł).


խինդ

xind (romanization)
խինդ (nominative singular)
խինդք (nominative plural)
խնդի (genitive singular)
խնդի (dative singular)
խինդ (accusative singular)
խինդս (accusative plural)
խնդէ (ablative singular)
խնդի (locative singular)
խինդս (locative plural)

Armenian: խինդ (xind)

From Proto-Indo-European *kʰendʰ-, surviving also in Iranian languages. Compare Middle Persian [script needed] (hndytn' /xandīdan/, “to laugh”), Persian خنده (xanda, “laughter”), خندیدن (xandidan, “to laugh”), Sogdian [script needed] (γnt- /xand-/, “to laugh”), Northern Kurdish ken (“laugh”), kenîn (“to laugh”). The word has an alternative form *խինձ (*xinj) found in խնծիղ (xncił).

cog

առ խնդին


ոլոռն

head

ոլոռն • (oloṙn)

xcl-noun

ոլոռն • (oloṙn)

oloṙn (romanization)
ոլոռն (nominative singular)
ոլոռունք (nominative plural)
ոլոռան (genitive singular)
ոլորան (genitive singular)
ոլոռանց (genitive plural)
ոլորանց (genitive plural)
ոլոռան (dative singular)
ոլորան (dative singular)
ոլոռանց (dative plural)
ոլորանց (dative plural)
ոլոռն (accusative singular)
ոլոռունս (accusative plural)
ոլոռանէ (ablative singular)
ոլորանէ (ablative singular)
ոլոռանց (ablative plural)
ոլորանց (ablative plural)
ոլոռամբ (instrumental singular)
ոլորամբ (instrumental singular)
ոլոռամբք (instrumental plural)
ոլորամբք (instrumental plural)
ոլոռան (locative singular)
ոլորան (locative singular)
ոլոռունս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոլոռան, ոլորան

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռան, ոլորան

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռանէ, ոլորանէ

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռամբ, ոլորամբ

ոլոռամբք, ոլորամբք

ոլոռան, ոլորան

Armenian: ոլոռ (oloṙ)

Likely borrowed from a substrate source, possibly Urartian, and related to Ancient Greek ὄλυρα (ólura), Arabic خُلَّر (ḵullar). See the latter for more.


ոսպն

ospn (romanization)
ոսպն (nominative singular uncountable)
ոսպան (genitive singular uncountable)
ոսպան (dative singular uncountable)
ոսպն (accusative singular uncountable)
ոսպանէ (ablative singular uncountable)
ոսպամբ (instrumental singular uncountable)
ոսպան (locative singular uncountable)

Middle Armenian: ոսպ (osp), ոսբ (osb)

Armenian: ոսպ (osp)

→ Old Georgian: ოსპი (osṗi)

Georgian: ოსპი (osṗi)
→ Bats: ოსპ (osṗ)

The origin is uncertain.
Probably connected with Ancient Greek ὄσπριον (ósprion, “pulse, legume”).
Mkrtčʿyan sees a rare alternative form սպ- (sp-) in the hapaxes Old Armenian սպ-օք (sp-ōkʻ, “a kind of cereal or legume”, instrumental plural?) and Middle Armenian սպն-ա-խայտ (spn-a-xayt, “(of a horse) speckled with lentil-shaped dots?”) and connects (ո)սպ(ն) ((o)sp(n)) with Akkadian 𒋛𒂊𒁍 (se-e-pu /sēpu/, “a kind of cereal used to make bread”), both supposedly borrowed from an unknown substrate language.


սերկևիլ

Armenian: սերկեւիլ (serkewil)

Related to Akkadian 𒄑𒄒𒆳𒊏 (/supurgillu/, “quince”), Classical Syriac ܐܣܦܪܓܠܐ (ˀespargəlā), Arabic سفرجل (safarjal, “quince”); all possibly ultimately borrowed from Hurro-Urartian.

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:


ունդ

head

ունդ • (und)

xcl-noun

ունդ • (und)

und (romanization)
ունդ (nominative singular)
ունդք (nominative plural)
ընդոյ (genitive singular)
ընդոց (genitive plural)
ընդոյ (dative singular)
ընդոց (dative plural)
ունդ (accusative singular)
ունդս (accusative plural)
ընդոյ (ablative singular)
ընդոց (ablative plural)
ընդով (instrumental singular)
ընդովք (instrumental plural)
ունդ (locative singular)
ունդս (locative plural)

Armenian: ունդ (und), հունդ (hund)

→? Georgian: უნდი (undi)

The origin is uncertain. Possibly from a Semitic *ḥunṭ- (“edible grain”), a form cognate to Arabic حِنْطَة (ḥinṭa, “wheat”) and what is mentioned there of Semitic reflexes. Alternatively from Proto-Indo-European *h₂ondʰ-os- and related to անդ (and).


արմաւ

armaw (romanization)
արմաւ (nominative singular)
արմաւք (nominative plural)
արմաւոյ (genitive singular)
արմաւոց (genitive plural)
արմաւոյ (dative singular)
արմաւոց (dative plural)
արմաւ (accusative singular)
արմաւս (accusative plural)
արմաւոյ (ablative singular)
արմաւոց (ablative plural)
արմաւով (instrumental singular)
արմաւովք (instrumental plural)
արմաւ (locative singular)
արմաւս (locative plural)
արմաւ (nominative singular)
արմաւք (nominative plural)
արմաւու (genitive singular)
արմաւուց (genitive plural)
արմաւու (dative singular)
արմաւուց (dative plural)
արմաւ (accusative singular)
արմաւս (accusative plural)
արմաւէ (ablative singular)
արմաւուց (ablative plural)
արմաւու (instrumental singular)
արմաւուք (instrumental plural)
արմաւու (locative singular)
արմաւս (locative plural)

desc

Middle Armenian: արմաւ (armaw), ամրաւ (amraw), ամբրաւ (ambraw), ամպրաւ (ampraw), ամպրու (ampru)

Armenian: արմավ (armav), ամրավ (amrav), ամբրավ (ambrav)

From Parthian [Book Pahlavi needed] (Tᵍ /*amrāw/). Note especially the non-metathesized Middle Armenian ամրաւ (amraw), if not an inner-Armenian development under the influence of ամր- (amr-, “hard, solid”). See Persian خرما (xormâ) for more.
The other senses are a semantic loan from Ancient Greek φοῖνιξ (phoînix).


ցորեան

head

ցորեան • (cʻorean)

xcl-noun

ցորեան • (cʻorean)

cʻorean (romanization)
ցորեան (nominative singular)
ցորեանք (nominative plural)
ցորենոյ (genitive singular)
ցորենոց (genitive plural)
ցորենոյ (dative singular)
ցորենոց (dative plural)
ցորեան (accusative singular)
ցորեանս (accusative plural)
ցորենոյ (ablative singular)
ցորենոց (ablative plural)
ցորենով (instrumental singular)
ցորենովք (instrumental plural)
ցորեան (locative singular)
ցորեանս (locative plural)
a singular ablative ի ցորենւոյն
which presupposes a nominative *ցորենի
is attested

xcl-decl-noun

a singular instrumental ցորենաւ (cʻorenaw) is attested
a singular ablative ի ցորենւոյն (i cʻorenwoyn), which presupposes a nominative *ցորենի (cʻoreni), is attested

desc

Middle Armenian: ցորեն (cʻoren), ցորէն (cʻorēn)

Armenian: ցորեն (cʻoren)

Ապա փոխանակ ցորենոյ բուսցի եղիճ, եւ փոխանակ գարւոյ մորենի։

հարկանեն ճճիք զցորեան

տուրք ցորենոյ ― turkʻ cʻorenoy ― cornage


անանուխ

head

անանուխ • (ananux)

xcl-noun

անանուխ • (ananux)

ananux (romanization)
անանուխ (nominative singular)
անանուխք (nominative plural)
անանխոյ (genitive singular)
անանխոց (genitive plural)
անանխոյ (dative singular)
անանխոց (dative plural)
անանուխ (accusative singular)
անանուխս (accusative plural)
անանխոյ (ablative singular)
անանխոց (ablative plural)
անանխով (instrumental singular)
անանխովք (instrumental plural)
անանուխ (locative singular)
անանուխս (locative plural)

Armenian: անանուխ (ananux)

Kurdish:

→ Northern Kurdish: anix (Khorasani Kurmanji)

From Hurrian *an-an-uḫḫə or *an-an-uγə. Compare attested Akkadian 𒌑𒀭𒈾𒉌𒄷 (/ananīḫu/, “possibly mint”), Ugaritic 𐎀𐎐𐎐𐎃 (ảnnḫ, “mint”), both considered loans from Hurrian 𒀭𒀭𒄴𒄭 (an-an-iḫ-ḫe /ananiḫḫə/). These are from the same source, with the loss of initial a-: Akkadian 𒌑𒆳𒊏 (/nīnû/, “mint”), Aramaic נַעְנַע (naʿnaʿ), Classical Syriac ܢܰܥܢܱܥ (naʿnaʿ), Aramaic נַנְעָא (nānʿā), Classical Syriac ܢܳܢܥܴܐ (nānʿā), Arabic نَعْنَاع (naʕnāʕ), Hebrew נַעְנַע (naʿnaʿ), Turkish nane, Armenian նանա (nana). Probably related but for a plant distinguished in each language: Akkadian 𒈾𒉌𒄷 (/naniḫu/, “toothpickweed”), Aramaic נָנְחָא / ܢܳܢܚܳܐ (nānḥā, “toothpickweed, Visnaga daucoides, syn. Ammi visnaga”), Arabic نَانَخَة (nānaḵa, “toothpickweed; ajwain”), Ugaritic 𐎐𐎐𐎜 (nnủ, “a plant mentioned in hippiatry, possibly toothpickweed”).

cog

Arabic نَعْنَاع (naʕnāʕ)

Aramaic נָנְחָא


խստոր

xstor (romanization)
խստոր (nominative singular)
խստորք (nominative plural)
խստորի (genitive singular)
խստորից (genitive plural)
խստորի (dative singular)
խստորից (dative plural)
խստոր (accusative singular)
խստորս (accusative plural)
խստորէ (ablative singular)
խստորից (ablative plural)
խստորիւ (instrumental singular)
խստորիւք (instrumental plural)
խստորի (locative singular)
խստորս (locative plural)
խստոր (nominative singular)
խստորք (nominative plural)
խստորոյ (genitive singular)
խստորոց (genitive plural)
խստորոյ (dative singular)
խստորոց (dative plural)
խստոր (accusative singular)
խստորս (accusative plural)
խստորոյ (ablative singular)
խստորոց (ablative plural)
խստորով (instrumental singular)
խստորովք (instrumental plural)
խստոր (locative singular)
խստորս (locative plural)

Armenian: խստոր (xstor), սխտոր (sxtor)

Borrowed from a Mediterranean substrate source, probably of the form *skʰodoro-, whence also Ancient Greek σκόροδον (skórodon) and Albanian hudhër. The form սխտոր (sxtor) must have developed under the influence of սոխ (sox).

պճեղն խստորոյ

փարսախաւ հեռի՛ բուրէ զհոտ խստորի


հոյն

hoyn (romanization)
հոյն (nominative singular)
հոյնք (nominative plural)
հունի (genitive singular)
հունից (genitive plural)
հունի (dative singular)
հունից (dative plural)
հոյն (accusative singular)
հոյնս (accusative plural)
հունէ (ablative singular)
հունից (ablative plural)
հունիւ (instrumental singular)
հունիւք (instrumental plural)
հունի (locative singular)
հոյնս (locative plural)

Armenian: հոն (hon)

Uncertain. Martirosyan proposes derivation from Proto-Indo-European *Hh₃es-eno-, from *Heh₃s- (“ash-tree”), whence հացի (hacʻi). He explains the sense development by functional and cultural similarities: compare Old English æsċ (“ash tree; spear”), Ancient Greek κράνεια (kráneia, “cornelian cherry; spear”), Middle Armenian կռանի (kṙani, “ash tree; cornelian cherry (?)”).

cog

կերասին = հոյն
kerasin = hoyn
κεράσιν (kerásin) = hoyn

cornel, cornelian cherry, European cornel (Cornus mas) (fruit and tree)


որիզ

From Ancient Greek ὄρυζα (óruza). Doublet of բրինձ (brinj).


պրաս

Armenian: պրաս (pras)

Middle Armenian: պռաս (pṙas)

Զի յիշեցաք զձուկնն, զոր ուտէաք յԵգիպտոս ձրի, եւ զսեխն եւ զմեղրապոպ եւ զպրասն (var. զպարասխն, զպրասխն, զպրաս) եւ զսոխն եւ զխստոր։
Zi yišecʻakʻ zjuknn, zor utēakʻ yEgiptos jri, ew zsexn ew zmełrapop ew zprasn (var. zparasxn, zprasxn, zpras) ew zsoxn ew zxstor.

Allium porrum
Allium porrum#Translingual


բանջար

head

բանջար • (banǰar)

xcl-noun

բանջար • (banǰar)

banǰar (romanization)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարոյ (genitive singular)
բանջարոց (genitive plural)
բանջարոյ (dative singular)
բանջարոց (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարոյ (ablative singular)
բանջարոց (ablative plural)
բանջարով (instrumental singular)
բանջարովք (instrumental plural)
բանջար (locative singular)
բանջարս (locative plural)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարի (genitive singular)
բանջարից (genitive plural)
բանջարի (dative singular)
բանջարից (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարէ (ablative singular)
բանջարից (ablative plural)
բանջարիւ (instrumental singular)
բանջարիւք (instrumental plural)
բանջարի (locative singular)
բանջարս (locative plural)
բանջար (nominative singular)
բանջարք (nominative plural)
բանջարի (genitive singular)
բանջարաց (genitive plural)
բանջարի (dative singular)
բանջարաց (dative plural)
բանջար (accusative singular)
բանջարս (accusative plural)
բանջարէ (ablative singular)
բանջարաց (ablative plural)
բանջարաւ (instrumental singular)
բանջարի (locative singular)
բանջարս (locative plural)

xcl-decl-noun

բանջարաւք = բանջարօք

Armenian: բանջար (banǰar) (see there for further descendants)

→ Old Georgian: ბანჯარი (banǯari)

The origin is unknown.
Ačaṙean derives the related terms in Georgian, Turkish and Kurdish from Armenian.

unk

unknown


կորկոտ

Middle Armenian: կորկոտ (korkot)

Armenian: կորկոտ (korkot)

→ Udi: korkot

desc

→ Ottoman Turkish: غورغوت (gurgut, gorgot)

Turkish: gurgut, karkot, korkot, korkut, korkota, korkuta, korkata

→ Bulgarian: гургу́т (gurgút), корку́т (korkút), курку́ть (kurkútʹ), корку́да (korkúda)

→ Byzantine Greek: κουρκούτη (kourkoútē), κουρκούτιν (kourkoútin), κορκότον (korkóton)

Greek: κουρκούτι (kourkoúti), κουρκούτη (kourkoúti), κουρκουτό (kourkoutó), κορκοτό (korkotó), κορκότο (korkóto)

Pontic Greek: κορκότα (korkóta)

→ Russian: куркутъ (kurkut) [18th c.]

→ Old Georgian: კორკოტი (ḳorḳoṭi)

desctree

Georgian: კორკოტი (ḳorḳoṭi)
→ Bats: კორკოტ (ḳorḳoṭ)

Ačaṙean derives from Proto-Indo-European *gʷo-gʷrod-, a reduplication of *gʷrod-, with such cognates as Lithuanian grūsti (“to pound barley for making groats”), grū́das (“grain”), Latvian grūst (“to pound”), grauds (“grain”), Russian гру́да (grúda, “heap”), English grout, German Grütze (“groats”), Proto-Germanic *grautaz (“coarse, crude; big, large”), *greutą (“grit”) etc. He concedes that the anlaut is problematic being usually reconstructed as *gʰ- for the cognates (e.g. Pokorny has *gʰrēw-), which is incompatible with Armenian կ- (k-).
An interesting parallel is seen in կարկուտ (karkut).

cog

քոնտրոն [=χόνδρος]· ցորէնի կորկոտ
kʻontron [=χόνδρος]· cʻorēni korkot


սամիթ

head

սամիթ • (samitʻ)

xcl-noun

սամիթ • (samitʻ)

desctree

Armenian: սամիթ (samitʻ)
→ Turkish: semit (dialectal)
→ Udi: самит (samit)

Borrowed from an unidentified cognate of Arabic سَنُّوت (sannūt), Akkadian 𒅆𒂍𒌈 (/šibittu/), Hebrew שֶׁבֶת (šéḇeṯ), Jewish Babylonian Aramaic שִׁיבְתָא (šiḇəṯā), Classical Syriac ܫܒܬܐ (šəḇettā), Persian شوید (ševid), Arabic شِبِثّ (šibiṯṯ).

unk

unidentified

cog

Hebrew שֶׁבֶת (šéḇeṯ)

անեթութ (vars. անեթոյ, անեթու, անէթու, աներթու, աթենոյ, անիոյ) = սամիթ
anetʻutʻ (vars. anetʻoy, anetʻu, anētʻu, anertʻu, atʻenoy, anioy) = samitʻ
ἄνηθον (ánēthon) = dill

ասանուբ = սամիթ
asanub = samitʻ
السَنُّوت (as-sannūt) = dill

Anethum graveolens
Anethum graveolens#Translingual


ընկոյզ

head

ընկոյզ • (ənkoyz)

xcl-noun

ընկոյզ • (ənkoyz)

ənkoyz (romanization)
ընկոյզ (nominative singular)
ընկոյզք (nominative plural)
ընկուզոյ (genitive singular)
ընկուզոց (genitive plural)
ընկուզոյ (dative singular)
ընկուզոց (dative plural)
ընկոյզ (accusative singular)
ընկոյզս (accusative plural)
ընկուզոյ (ablative singular)
ընկուզոց (ablative plural)
ընկուզով (instrumental singular)
ընկուզովք (instrumental plural)
ընկոյզ (locative singular)
ընկոյզս (locative plural)
ընկոյզ (nominative singular)
ընկոյզք (nominative plural)
ընկուզի (genitive singular)
ընկուզաց (genitive plural)
ընկուզի (dative singular)
ընկուզաց (dative plural)
ընկոյզ (accusative singular)
ընկոյզս (accusative plural)
ընկուզէ (ablative singular)
ընկուզաց (ablative plural)
ընկուզաւ (instrumental singular)
ընկուզի (locative singular)
ընկոյզս (locative plural)
ընկոյզ (nominative singular)
ընկոյզք (nominative plural)
ընկուզի (genitive singular)
ընկուզից (genitive plural)
ընկուզի (dative singular)
ընկուզից (dative plural)
ընկոյզ (accusative singular)
ընկոյզս (accusative plural)
ընկուզէ (ablative singular)
ընկուզից (ablative plural)
ընկուզիւ (instrumental singular)
ընկուզիւք (instrumental plural)
ընկուզի (locative singular)
ընկոյզս (locative plural)

xcl-decl-noun

ընկուզաւք = ընկուզօք

Middle Armenian: ընկուզ (ənkuz)

Armenian: ընկույզ (ənkuyz)

Cognates are found in many languages of Western and Central Asia: compare Ossetian ӕнгу́з (ængúz), ӕнгозӕ (ængozæ), Georgian ნიგოზი (nigozi), Mingrelian ნეძი (neʒi), ნეზი (nezi), Lomavren aŋkor (Caucasus), անքոտ (ankʻot) (Eğin), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (gwc /gōz/), Classical Persian گوز (gōz), Northern Kurdish gûz, goz, gwîz, Central Kurdish گوێز (gwêz), Mazanderani آغوز (āγōz, ăγōz), Shughni ғу̊з (ɣū̊z), Sarikoli γewz, Yidgha [script needed] (oγúzo), Middle Armenian ղոյզ (ġoyz), Aramaic גּוֹזָא (gōzā), Classical Syriac ܓܘܙܐ (gawzā), Arabic جَوْز (jawz), Hebrew אֱגוֹז (ʾĕḡôz), Punic *𐤀𐤂𐤆 (*ʾgz /ʾəgūz/), Chagatai قوز (qoz).
Probably all ultimately from Old Iranian *gauza- (“nut”), with the preverbs *han-, *aH- and *ni-, from the root Proto-Iranian *gauz- (“to hide, conceal”) (compare Sanskrit गूहति (gū́hati)), referring to the fact that the edible nut is enclosed in a green outer fruit wall.
Compare also ողկոյզ (ołkoyz) and կոյզ (koyz).

cog

Hebrew אֱגוֹז (ʾĕḡôz)

der

Ասէ ցնոսա Իսրայէլ հայրն իւրեանց․ Այդպէս իցէ, արարէք զայդ․ առէք ի պտղոյ երկրիս յամանս ձեր, եւ տարայք առնն պատարագս, ռետին եւ մեղր եւ խունկս եւ ստաշխն եւ բեւեկն եւ ընկոյզ։
Asē cʻnosa Israyēl hayrn iwreancʻ; Aydpēs icʻē, ararēkʻ zayd; aṙēkʻ i ptłoy erkris yamans jer, ew taraykʻ aṙnn patarags, ṙetin ew mełr ew xunks ew stašxn ew bewekn ew ənkoyz.

And Israel, their father, said to them, If it be so, do this; take of the fruits of the earth in your vessels, and carry down to the man presents of gum and honey, and frankincense, and stacte, and turpentine, and walnuts.

Translation by Brenton Septuagint Translation

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:


շահդանակ

head

շահդանակ • (šahdanak)

xcl-noun

շահդանակ • (šahdanak)

→ Armenian: շագանակ (šaganak) (learned)

Borrowing from Middle Persian šhdʾnk' (/šahdānag/).

Ունի զառիկ, եւ ՚ի պտղոց շահդանակ, այսինքն գանգար փշոյ սերմն։
Uni zaṙik, ew ’i ptłocʻ šahdanak, aysinkʻn gangar pʻšoy sermn.
It [Korčēkʿ] has arsenic and among the fruits hempseed, i.e. the thistleseed.

hy:Բանալի գիտության


ծնեբեկ

cnebek (romanization)
ծնեբեկ (nominative singular)
ծնեբեկք (nominative plural)
ծնեբեկի (genitive singular)
ծնեբեկաց (genitive plural)
ծնեբեկի (dative singular)
ծնեբեկաց (dative plural)
ծնեբեկ (accusative singular)
ծնեբեկս (accusative plural)
ծնեբեկէ (ablative singular)
ծնեբեկաց (ablative plural)
ծնեբեկաւ (instrumental singular)
ծնեբեկի (locative singular)
ծնեբեկս (locative plural)

xcl-decl-noun

ծնեբեկաւք = ծնեբեկօք

desc

Middle Armenian: ծնեբեկ (cnebek), ծնելբեկ (cnelbek)

Armenian: ծնեբեկ (cnebek)

→ Georgian: წინაბეგა (c̣inabega)

From ծին (cin, “birth”) + բեկանեմ (bekanem, “to break”), because the asparagus sprout is eaten very early, as soon as it is born. For the sense development compare Ancient Greek ἀσπάραγος (aspáragos, “asparagus; young shoots”).


լախուր

head

լախուր • (laxur)

xcl-noun

լախուր • (laxur)

desctree

Middle Armenian: նեխուր (nexur), նիախուր (niaxur), նիախօր (niaxōr), նէախօր (nēaxōr)
→ Armenian: նեխուր (nexur) (learned)
→ Georgian: ნიახური (niaxuri)
→ Bats: ნიახურ (niaxur)
→ Laz: ნიახური (niaxuri)
→ Svan: ნიახურ (niaxur)

→ Armenian: լախուր (laxur) (learned)

From Hittite [script needed] (laḫḫur-, “leafy vegetation”).


շիճ

Probably of the same uncertain origin as the root շիճ- (šič-) of շճեմ (ščem).

(post-Classical, medieval) grain spoilt by rain


ձագի դեղ

head

ձագի դեղ • (jagi deł)

xcl-noun

ձագի դեղ • (jagi deł)

From a post-classical genitive of ձագ (jag, “young of an animal; in modern dialects also swarm of bees”) + դեղ (deł, “herb”). For the sense development compare Turkish oğul otu (“lemon balm”), from oğul (“son; descendant; swarm of bees”) and ot (“grass, herb”). Note that the plant's scientific name Melissa is derived from the Greek word meaning "honeybee", owing to the abundance of nectar in the flower. See also ձագախոտ (jagaxot).

Աթրունջան՝ ձագի դեղ (var. ձագի տեղ)։
Atʻrunǰan, jagi deł (var. jagi teł).
التُّرُنْجَان (at-turunjān) = jagi deł

Melissa officinalis
Melissa officinalis#Translingual


օշինդր

head

օշինդր • (ōšindr)

xcl-noun

օշինդր • (ōšindr)

ōšindr (romanization)
օշինդր (nominative singular uncountable)
օշնդեր (genitive singular uncountable)
օշնդեր (dative singular uncountable)
օշինդր (accusative singular uncountable)
օշնդրէ (ablative singular uncountable)
օշնդերբ (*ōšnderb) (instrumental singular uncountable)
օշնդեր (locative singular uncountable)

→ Armenian: օշինդր (ōšindr)

The older spelling is աւշինդր (awšindr), borrowed from an unidentified Iranian word related to Ancient Greek ἀψίνθιον (apsínthion).

unk

unidentified

աստին (var. ափաթին) = աւշինտր (var. աւշիմդր, օշինտր, օշինդր, աւշմիդր)
astin (var. apʻatʻin) = awšintr (var. awšimdr, ōšintr, ōšindr, awšmidr)
ἀψίνθιον (apsínthion) = wormwood

ափսոնդին (vars. ափսոսթին, ափսոդին) = օշինտր
apʻsondin (vars. apʻsostʻin, apʻsodin) = ōšintr
أَفْسِنْتِين (ʔafsintīn) = wormwood

Ա՛ռ շահմի հանդալ Ա դրամ, պորայ Ա դանկ, կղբու ձու եւ զրեւանդ եւ աւշնտրի քամուքսն եւ մաշի եւ ղուստ Ա Ա դրամ եւ կէս, աֆիոն Ա դանկ․ զամէնն մանր ծեծէ՛ եւ շաղվէ՛ պախրու լեղով եւ ժմուն տրորէ նշի ձիթով եւ ականջն կաթեցու․ օգտէ։

1466 – 1469, Amirdovlatʻ Amasiacʻi, Ogut bžškutʻean [The Benefits of Medicine] 77

Áṙ šahmi handal A dram, poray A dank, kġbu ju ew zrewand ew awšntri kʻamukʻsn ew maši ew ġust A A dram ew kēs, afion A dank; zamēnn manr cecḗ ew šaġvḗ paxru leġov ew žmun trorē nši jitʻov ew akanǰn katʻecʻu; ōgtē.

Artemisia absinthium
Artemisia absinthium#Translingual


մամխի

mamxi (romanization)
մամխի (nominative singular)
մամխիք (nominative plural)
մամխւոյ (genitive singular)
մամխեաց (genitive plural)
մամխւոյ (dative singular)
մամխեաց (dative plural)
մամխի (accusative singular)
մամխիս (accusative plural)
մամխւոյ (ablative singular)
մամխեաց (ablative plural)
մամխեաւ (instrumental singular)
մամխի (locative singular)
մամխիս (locative plural)

xcl-decl-noun

մամխեաւք = մամխեօք

Armenian: մամխի (mamxi)

From *մամուխ (*mamux) + -ի (-i). See Armenian մամուխ (mamux) for more.

Ապա գնայր մարդպետն Հայր ի սուրբ տեղեացն, եւ էջ յափն գետոյն հոսանացն Եփրատու, ի հովիտսն թանձրախուռն անտառին, ի գետախառնունսն երկուց գետոցն, ի թաւութ խարձիցն մամխեացն, որ ի տեղւոջն ի հնոցն իմն շինած քաղաք՝ զոր շինեալ Սանատրուկ արքայի, որում անուն տեղւոյն Մծուրք կոչի։
Apa gnayr mardpetn Hayr i surb tełeacʻn, ew ēǰ yapʻn getoyn hosanacʻn Epʻratu, i hovitsn tʻanjraxuṙn antaṙin, i getaxaṙnunsn erkucʻ getocʻn, i tʻawutʻ xarjicʻn mamxeacʻn, or i tełwoǰn i hnocʻn imn šinac kʻałakʻ, zor šineal Sanatruk arkʻayi, orum anun tełwoyn Mcurkʻ kočʻi.
Translation by Nina G. Garsoïan
Then the hayr-mardpet left the holy places and went down to the bank of the Epʿrat River, to a heavily wooded valley, a thicket of reeds and blackthorn [incorrectly translated as buckthorn] at the junction of two rivers. [This was] the place where a city had been built in antiquity by King Sanatruk, and the name of the place was Mcurn.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] IV.14

Prunus spinosa
Prunus spinosa#Translingual


ճիռ

čiṙ (romanization)
ճիռ (nominative singular)
ճիռք (nominative plural)
ճռի (genitive singular)
ճռաց (genitive plural)
ճռի (dative singular)
ճռաց (dative plural)
ճիռ (accusative singular)
ճիռս (accusative plural)
ճռէ (ablative singular)
ճռաց (ablative plural)
ճռաւ (instrumental singular)
ճռաւք = ճռօք (čṙawkʻ = čṙōkʻ) (instrumental plural)
ճռի (locative singular)
ճիռս (locative plural)
ճիռ (nominative singular)
ճիռք (nominative plural)
ճռոյ (genitive singular)
ճռոց (genitive plural)
ճռոյ (dative singular)
ճռոց (dative plural)
ճիռ (accusative singular)
ճիռս (accusative plural)
ճռոյ (ablative singular)
ճռոց (ablative plural)
ճռով (instrumental singular)
ճռովք (instrumental plural)
ճիռ (locative singular)
ճիռս (locative plural)

ճռաւք = ճռօք

desc

Middle Armenian: ճիռ (čiṙ), ճիւռ (čiwṙ), ճեռ (čeṙ), ճուռ (čuṙ)

Armenian: ճիռ (čiṙ), ճիռն (čiṙn) — Karabakh, ճուռ (čuṙ) — dialectal

unk

unknown

an insignificant fruit left on an olive tree


չաման

head

չաման • (čʻaman)

xcl-noun

չաման • (čʻaman)

čʻaman (romanization)
չաման (nominative singular)
չամանք (nominative plural)
չամանոյ (genitive singular)
չամանոց (genitive plural)
չամանոյ (dative singular)
չամանոց (dative plural)
չաման (accusative singular)
չամանս (accusative plural)
չամանոյ (ablative singular)
չամանոց (ablative plural)
չամանով (instrumental singular)
չամանովք (instrumental plural)
չաման (locative singular)
չամանս (locative plural)

desctree

Armenian: չաման (čʻaman)
→ Azerbaijani: çəmən
→ Karaim: чаман
→ Ottoman Turkish: چمن (çemen)
→ Turkish: çemen
→ Russian: чама́н (čamán)

Borrowed from an unidentified member of the family of Akkadian 𒌑𒁷𒊺𒉪 (Ú.GAMUN /kamūnu/), in Nuzi also 𒌑𒁷𒊺𒉪 (Ú.GAMUN /kamannu/), Aramaic כמונא (kammōnā), Arabic كَمُّون (kammūn), Sumerian 𒁷𒊺𒉪 (gamun), Hittite 𒆏𒉺𒀀𒉌 (kap-pa-a-ni /kappani/), Ancient Greek κύμινον (kúminon) etc. The correspondence of չ- (čʻ-) to Semitic k- is also seen in չամիչ (čʻamičʻ).

unk

unidentified

Վա՜յ ձեզ դպրաց եւ փարիսեցւոց կեղծաւորաց․ զի տասանորդէ՛ք զանանուխ եւ զսամիթ եւ զչաման, եւ թողէք զծանր ծանր օրինացն՝ զդատաստան, եւ զողորմութիւն եւ զհաւատս․ զայս արժա՛ն էր առնել՝ եւ զայն՝ չթողո՛ւլ։
Va^!y jez dpracʻ ew pʻarisecʻwocʻ kełcaworacʻ; zi tasanordḗkʻ zananux ew zsamitʻ ew zčʻaman, ew tʻołēkʻ zcanr canr ōrinacʻn, zdatastan, ew zołormutʻiwn ew zhawats; zays aržán ēr aṙnel, ew zayn, čʻtʻołúl.

Translation by King James Version
Woe unto you, scribes and Pharisees, hypocrites! for ye pay tithe of mint and anise and cummin, and have omitted the weightier [matters] of the law, judgment, mercy, and faith: these ought ye to have done, and not to leave the other undone.

Cuminum cyminum
Cuminum cyminum#Translingual


կորեակ

koreak (romanization)
կորեակ (nominative singular uncountable)
կորեկան (genitive singular uncountable)
կորեկան (dative singular uncountable)
կորեակ (accusative singular uncountable)
կորեկանէ (ablative singular uncountable)
կորեկամբ (*korekamb) (instrumental singular uncountable)
կորեկան (locative singular uncountable)
կորեակ (nominative singular uncountable)
կորեկոյ (genitive singular uncountable)
կորեկոյ (dative singular uncountable)
կորեակ (accusative singular uncountable)
կորեկոյ (ablative singular uncountable)
կորեկով (instrumental singular uncountable)
կորեակ (locative singular uncountable)

Middle Armenian: կորեկ (korek)

desctree

Armenian: կորեկ (korek)
→ Northern Kurdish: korik

unk

unknown

(by similarity) seeds inside the fig fruit


մեղրապոպ

head

մեղրապոպ • (mełrapop)

xcl-noun

մեղրապոպ • (mełrapop)

mełrapop (romanization)
մեղրապոպ (nominative singular)
մեղրապոպք (nominative plural)
մեղրապոպի (genitive singular)
մեղրապոպից (genitive plural)
մեղրապոպի (dative singular)
մեղրապոպից (dative plural)
մեղրապոպ (accusative singular)
մեղրապոպս (accusative plural)
մեղրապոպէ (ablative singular)
մեղրապոպից (ablative plural)
մեղրապոպիւ (instrumental singular)
մեղրապոպիւք (instrumental plural)
մեղրապոպի (locative singular)
մեղրապոպս (locative plural)

desc

→ Armenian: մեղրապոպ (meġrapop) (learned)

From Ancient Greek μηλοπέπων (mēlopépōn), whose first part was confused with μέλι (méli, “honey”) and replaced with մեղր (mełr, “honey”).

Զի յիշեցաք զձուկնն, զոր ուտէաք յԵգիպտոս ձրի, եւ զսեխն եւ զմեղրապոպ (var. զմեղրապողն, զմեղապոպ) եւ զպրասն եւ զսոխն եւ զխստոր։
Zi yišecʻakʻ zjuknn, zor utēakʻ yEgiptos jri, ew zsexn ew zmełrapop (var. zmełrapołn, zmełapop) ew zprasn ew zsoxn ew zxstor.

շամամ շամամ#Armenian

a variety of melon (Cucumis melo), namely perhaps the շամամ (šamam), apple melon (Cucumis melo var. dudaim)


խոշակ

head

խոշակ • (xošak)

xcl-noun

խոշակ • (xošak)

desc

Armenian: խոշակ (xošak, “empty ear of corn or nut”)

From Middle Iranian *xōšak. Compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (hwšk' /hōšag/), Persian خوشه (xuše, “ear of corn, cluster”).

cog

Իբրեւ զժանգ ցորենոյ, եւ իբրեւ զխոշակ անդաստանաց, այնպէս կռփի [կրիւք] հասկ հոգւոյն, եւ լինիցի առանց արդեանց։
Ibrew zžang cʻorenoy, ew ibrew zxošak andastanacʻ, aynpēs kṙpʻi [kriwkʻ] hask hogwoyn, ew linicʻi aṙancʻ ardeancʻ.

late 11th century, Daniel of Salah, Commentary on the Psalms Psalm 35


մուրտ

head

մուրտ • (murt)

xcl-noun

մուրտ • (murt)

murt (romanization)
մուրտ (nominative singular)
մուրտք (nominative plural)
մրտոյ (genitive singular)
մրտոց (genitive plural)
մրտոյ (dative singular)
մրտոց (dative plural)
մուրտ (accusative singular)
մուրտս (accusative plural)
մրտոյ (ablative singular)
մրտոց (ablative plural)
մրտով (instrumental singular)
մրտովք (instrumental plural)
մուրտ (locative singular)
մուրտս (locative plural)

→ Armenian: մուրտ (murt) (learned)

From Middle Iranian *mūrt: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (mwlt'), Parthian 𐫖𐫇𐫇𐫡𐫅 (mwwrd), Persian مورد (murd), Old Georgian მურტი (murṭi), which are related to Ancient Greek μύρτος (múrtos). The Armenian is not from Greek, because then *միւրտ (*miwrt) is expected. մուրտաստան (murtastan) may be wholly borrowed from Iranian.


կիտրոն

→ Armenian: կիտրոն (kitron) (learned)

Borrowed from Ancient Greek κίτρον (kítron).

bor+

Սոյնպէս կիտրոնն (var. կիւտրոնն) և ապաբաղսամոնն և դափնին և ձիթենին գեղեցիկ և սերկևիլն և մուրտն և ընկոյզն և նուշն և քնարուկն և հաճարուկն և թութն և նուռնն և հոյնն:
Soynpēs kitronn (var. kiwtronn) ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn: