կաղնի

head

կաղնի • (kałni)

xcl-noun

կաղնի • (kałni)

kałni (romanization)
կաղնի (nominative singular)
կաղնիք (nominative plural)
կաղնւոյ (genitive singular)
կաղնեաց (genitive plural)
կաղնւոյ (dative singular)
կաղնեաց (dative plural)
կաղնի (accusative singular)
կաղնիս (accusative plural)
կաղնւոյ (ablative singular)
կաղնեաց (ablative plural)
կաղնեաւ (instrumental singular)
կաղնի (locative singular)
կաղնիս (locative plural)

xcl-decl-noun

կաղնեաւք = կաղնեօք

the genitive can be <i class="Armn mention" lang="xcl">կաղնոյ</i> (kałnoy)

Armenian: կաղնի (kaġni)


սարդ

sard (romanization)
սարդ (nominative singular)
սարդք (nominative plural)
սարդի (genitive singular)
սարդից (genitive plural)
սարդի (dative singular)
սարդից (dative plural)
սարդ (accusative singular)
սարդս (accusative plural)
սարդէ (ablative singular)
սարդից (ablative plural)
սարդիւ (instrumental singular)
սարդիւք (instrumental plural)
սարդի (locative singular)
սարդս (locative plural)

The origin is uncertain. Perhaps borrowed from a source related to the etymon of սարոյ (saroy, “cypress”). Compare also Arabic سِدْر (sidr, “the name of various trees”), Persian سدر (sadar, “lote-tree”), Ancient Greek κέδρος (kédros, “cedar”).


մայր

mayr (romanization)
մայր (nominative singular)
մայրք (nominative plural)
մայրի (genitive singular)
մայրից (genitive plural)
մայրի (dative singular)
մայրից (dative plural)
մայր (accusative singular)
մայրս (accusative plural)
մայրէ (ablative singular)
մայրից (ablative plural)
մայրիւ (instrumental singular)
մայրիւք (instrumental plural)
մայրի (locative singular)
մայրս (locative plural)

→ Armenian: մայր (mayr)

The wood of the tree մայր (mayr) was used as a building material. The basic meaning is ‘timber, wood’, derived from Proto-Indo-European *meh₂ter-yeh₁-, a derivative of *méh₂tēr (“mother”), in the sense of “source”. Cognate with Latin materia and Old Armenian մայրի (mayri).

Եւ տացես բերել ինձ փայտս սարոյն մայր և կաղամախ ի Լիբանան լեռնէ, զի մեք գիտեմք, եթէ տեղեկացեալ են ծառայք քո ընտրել հարկանել իջուցանել փայտս ի Լիբանան լեռնէ։

Ew tacʻes berel inj pʻayts saroyn mayr ew kałamax i Libanan leṙnē, zi mekʻ gitemkʻ, etʻē tełekacʻeal en caṙaykʻ kʻo əntrel harkanel iǰucʻanel pʻayts i Libanan leṙnē.


դեղձ

head

դեղձ • (dełj)

xcl-noun

դեղձ • (dełj)

dełj (romanization)
դեղձ (nominative singular)
դեղձք (nominative plural)
դեղձի (genitive singular)
դեղձից (genitive plural)
դեղձի (dative singular)
դեղձից (dative plural)
դեղձ (accusative singular)
դեղձս (accusative plural)
դեղձէ (ablative singular)
դեղձից (ablative plural)
դեղձիւ (instrumental singular)
դեղձիւք (instrumental plural)
դեղձի (locative singular)
դեղձս (locative plural)

Armenian: դեղձ (deġj)

Grown from *դեղ- (*deł-, “yellow”). Related to դեղ (deł).

*yellow (this sense attested only in compounds)


տանձ

tanj (romanization)
տանձ (nominative singular)
տանձք (nominative plural)
տանձի (genitive singular)
տանձից (genitive plural)
տանձի (dative singular)
տանձից (dative plural)
տանձ (accusative singular)
տանձս (accusative plural)
տանձէ (ablative singular)
տանձից (ablative plural)
տանձիւ (instrumental singular)
տանձիւք (instrumental plural)
տանձի (locative singular)
տանձս (locative plural)

Middle Armenian: տանծ (tanc)

Armenian: տանձ (tanj)

An Iranian borrowing: compare Pashto ټانگو (ṭāngú, “wild pear tree”), ټانگه (ṭā́nga, “domestic pear tree”), Sanskrit टङ्क (ṭaṅka, “fruit of Feronia elephantum (syn. of Limonia acidissima)”), Punjabi ਤੰਗੀ (taṅgī, “the wild pear tree, Pyrus communis”), Kashmiri टंग् (ṭaṅg, “pear”), Kohistani Shina [script needed] (ṭāṅgū, “pear”), Khowar ٹونگ (ṭoṅg, “pear”) etc. Compare also Classical Syriac ܬܰܢ̈ܓܳܝܳܬܳܐ f pl (tangāyāṯā) ܬܰܢ̈ܩܳܝܳܬܳܐ f pl (tanqāyāṯā, “Prunus mahaleb”), apparently borrowed from the same source. Plums and pears can be denoted by the same name, as for example Arabic إِجَّاص (ʔijjāṣ), or Georgian ბერყენა (berq̇ena, “willow-leaved pear”) against Svan ბა̈რყუ̂ენ (bärq̇ûen, “cherry plum”).


խնձոր

xnjor (romanization)
խնձոր (nominative singular)
խնձորք (nominative plural)
խնձորոյ (genitive singular)
խնձորոց (genitive plural)
խնձորոյ (dative singular)
խնձորոց (dative plural)
խնձոր (accusative singular)
խնձորս (accusative plural)
խնձորոյ (ablative singular)
խնձորոց (ablative plural)
խնձորով (instrumental singular)
խնձորովք (instrumental plural)
խնձոր (locative singular)
խնձորս (locative plural)
խնձոր (nominative singular)
խնձորք (nominative plural)
խնձորի (genitive singular)
խնձորից (genitive plural)
խնձորի (dative singular)
խնձորից (dative plural)
խնձոր (accusative singular)
խնձորս (accusative plural)
խնձորէ (ablative singular)
խնձորից (ablative plural)
խնձորիւ (instrumental singular)
խնձորիւք (instrumental plural)
խնձորի (locative singular)
խնձորս (locative plural)

Armenian: խնձոր (xnjor)

Middle Armenian: խնծոր (xncor)

Borrowed from Hurrian 𒄭𒂗𒍪𒊒 (ḫe-en-zu-ru /ḫenzūru, ḫinzur(i)/) (possibly to be transcribed ḫnzor(i)), or its unattested Urartian cognate. If the -uri of the Hurrian root ḫinz- itself is a suffix, a Dagestani source is suggested by Nielsen on comparison with Udi еъшӏ (e̱š:, “apple”), Budukh йеч (ječ), Kryts йеч (“apple”), Tabasaran вич (vič), Aghul хӏеч (ḥʳeč), Lezgi ич (ič, “apple”), Rutul еч, Tsakhur еч (“apple”), Archi анш (anš, “apple”), Dargwa гӏинц (ʿinc, “apple”), Lak гьивч (hiwč, “apple”), Avar гӏеч (ʻeč), Andi инчи (inči), Karata гӏече, Botlikh инчу (inču), Godoberi ичу, Chamalal гӏич (ʻič), Tindi ечи, Bagvalal гӏеч (ˀeč), Akhvakh гӏече (ʻʳeče, “apple”), Hunzib ẽš, Bezhta ẽš, Hinukh ʕiši, Tsez heneš, Khvarshi е̃ш (ẽš, “apple”), Khinalug mıç (“apple”), Ingush хьамиск (ḥʳamisk), Chechen хьаьмцаш (ḥʳämcaš, “medlar”), Ingush ӏаж (ˀaž), Chechen ӏаж (ˀaž, “apple”), Proto-Kartvelian *wašl- (“apple”). A Dagestani > Urartian > Armenian path is possible. But since the date given for the Middle East is relatively imprecise and the exact path of spread remains unknown, separate loans into Dagestani and Urartian are also possible. Akkadian 𒄭𒂗𒍪𒊒 (/ḫinzūru/), Aramaic חֲזוּרָא (ḥăzzūrā), Classical Syriac ܚܙܘܪܐ (ḥazzūrā) and possibly Sumerian 𒄑𒄩𒋗𒌫 (^(GIŠ)ḫa-šu-ur₂ /ḫašḫur/) are borrowed from Hurrian. The Urartian suffix behind -որ- (-or-) is also found in սալոր (salor, “plum”), աղտոր (aġtor, “sumac”), and գխտոր (gxtor, “gall (nut)”).
* Since a term for wild apple is unlikely to have been borrowed given the Hurrian attestation and Urartian source for the Armenian word, the domesticate's path of spread is relevant in discriminating between a direct Dagestani > Hurrian and an indirect Unknown > (Dagestani, Hurrian) origin. Although a role of the native Caucasian species Malus orientalis in the domestication of Caucasian and even European cultivars of Malus domestica had previously been suggested, it was not until 2012 that such introgression was genetically confirmed, the admixture being dated to approximately 4,500 years ago. Since this preceded the earliest secure attestation of apples in Mesopotamia, this opened the possibility that M. domestica arrived in North Mesopotamia from the Caucasus. In 2022 a study showed that Armenian landraces descend largely from native M. orientalis; the presence of some lowland ancestry may indicate a Dagestani role in the spread of the domesticated apple, but without a larger sample size, admixture/diversification dates could not be reliably computed, so the Armenian domestication event could date to a much later time (as with the Iranian landraces).

cog

Aramaic חֲזוּרָא (ḥăzzūrā)


ծիրան

Uncertain. A presence in at least late Old Armenian is assured by appearance in the Greek section of the Galen dictionary and by the Arabic borrowing ثِيرَان (ṯīrān) attested in a work written in 902–903.
Almost certainly related to Old Armenian ծիրանի (cirani, “purple”) attested since the Classical period (5th c.), although some doubt persists because the purple is not the main color of the apricot.
Even though the apricot has been considered an Armenian fruit (compare Translingual Prunus armeniaca, Latin armeniacum, Italian armellino, Ancient Greek μῆλον Ἀρμενιακόν (mêlon Armeniakón), Arabic [script needed] (tuffāḥ al-armanī, “apricot”)), it is not native to the Armenian Highland but has spread from Central Asia to West Asia to Mediterranean Europe & North Africa. See the Wikipedia article for more.
Closely related to Georgian ჭერამი (č̣erami), Abkhaz а-ҷара́м (a-čʼarám, “apricot”). Possibly also related to several words found in some Indo-Iranian languages of the Hindu Kush, Pamir and Western Himalaya: Yazghulami čiray, Munji čīrī, Prasuni cirẽ, Ashkun cirä̃, Kamkata-viri cirə, Kashmiri ژیر (ċēr), Bhadrawahi [script needed] (čīrõ, “apricot”). Note also Central Kurdish شْڵانە (şillane), شێڵانە (şêllane), Gurani شێڵانێ (šɛłānɛ) and Alviri-Vidari شیلان (šilān, “apricot”).
Old Armenian ծիրանի (cirani, “purple”) is closely related to Svan წჷრნი (c̣ərni), წჷრა̈ნი (c̣əräni, “red”), წჷრან (c̣əran, “measles; pear variety”), possibly also to Tsakhur чӏаран (čʼaran, “red”).
The interralationship of all these forms has not been satisfactorily explained.

m+

μῆλον Ἀρμενιακόν

cog

Gurani شێڵانێ (šɛłānɛ)

բորոկոկին = ծիրան
borokokin = ciran
βερικόκκιον (berikókkion) = apricot

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]

Prunus armeniaca
Prunus armeniaca#Translingual


կիպարիս

→ Armenian: կիպարիս (kiparis)

From Ancient Greek κυπάρισσος (kupárissos).


կասկ

kask (romanization)
կասկ (nominative singular)
կասկք (nominative plural)
կասկի (genitive singular)
կասկաց (genitive plural)
կասկի (dative singular)
կասկաց (dative plural)
կասկ (accusative singular)
կասկս (accusative plural)
կասկէ (ablative singular)
կասկաց (ablative plural)
կասկաւ (instrumental singular)
կասկաւք = կասկօք (kaskawkʻ = kaskōkʻ) (instrumental plural)
կասկի (locative singular)
կասկս (locative plural)

xcl-decl-noun

կասկաւք = կասկօք

An Iranian borrowing. Compare Munji [script needed] (kåsk, “barley”), Yazghulami [script needed] (kåsk, “barley”), Persian کشک (kašk, “barley”).


գեղձ

head

գեղձ • (gełj)

From Proto-Indo-European *welh₁- (“to choose; to want”), grown with -ձ (-j).

inh

strong or intense desire, eagerness, wish, longing


սոճի

head

սոճի • (soči)

xcl-noun

սոճի • (soči)

soči (romanization)
սոճի (nominative singular)
սոճիք (nominative plural)
սոճւոյ (genitive singular)
սոճեաց (genitive plural)
սոճւոյ (dative singular)
սոճեաց (dative plural)
սոճի (accusative singular)
սոճիս (accusative plural)
սոճւոյ (ablative singular)
սոճեաց (ablative plural)
սոճեաւ (instrumental singular)
սոճեաւք = սոճեօք (sočeawkʻ = sočeōkʻ) (instrumental plural)
սոճի (locative singular)
սոճիս (locative plural)

xcl-decl-noun

սոճեաւք = սոճեօք

desc

Armenian: սոճի (soči), շոճի (šoči), շոջի (šoǰi)

desctree

→ Georgian: სოჭი (soč̣i)
→ Ossetian: соцъи (soc’i)

Borrowed from an unattested Iranian descendant of Proto-Iranian *sauč- (“to burn”), whence Avestan 𐬯𐬀𐬊𐬗- (saoc-), Parthian 𐫘𐫇𐫝- (swc-), Persian سوختن (suxtan, “to burn”), Ossetian судзын (suʒyn, “to burn; to kindle”), because resinous pinewood is easily kindled. For the semantics compare մարխ (marx).
The form շոճ(ի) (šoč(i)) arose due to assimilation, on which see պատշաճ (patšač).


կաղին

head

կաղին • (kałin)

xcl-noun

կաղին • (kałin)

kałin (romanization)
կաղին (nominative singular)
կաղինք (nominative plural)
կաղնոյ (genitive singular)
կաղնոց (genitive plural)
կաղնոյ (dative singular)
կաղնոց (dative plural)
կաղին (accusative singular)
կաղինս (accusative plural)
կաղնոյ (ablative singular)
կաղնոց (ablative plural)
կաղնով (instrumental singular)
կաղնովք (instrumental plural)
կաղին (locative singular)
կաղինս (locative plural)

Armenian: կաղին (kaġin)

From Proto-Indo-European *gʷl̥h₂eno-, from *gʷelh₂-. See also տկողին (tkoġin).


նուշ

head

նուշ • (nuš)

xcl-noun

նուշ • (nuš)

nuš (romanization)
նուշ (nominative singular)
նուշք (nominative plural)
նշի (genitive singular)
նշի (dative singular)
նուշ (accusative singular)
նուշս (accusative plural)
նշէ (ablative singular)
նշի (locative singular)
նուշս (locative plural)
նուշ (nominative singular)
նուշք (nominative plural)
նշոյ (genitive singular)
նշոց (genitive plural)
նշոյ (dative singular)
նշոց (dative plural)
նուշ (accusative singular)
նուշս (accusative plural)
նշոյ (ablative singular)
նշոց (ablative plural)
նշով (instrumental singular)
նշովք (instrumental plural)
նուշ (locative singular)
նուշս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension
post-classical

Armenian: նուշ (nuš)

→ Udi: нуш (nuš)

→ Old Georgian: ნუში (nuši)

Georgian: ნუში (nuši)
→ Bats: ნუშ (nuš)

Borrowed from the unattested Hurro-Urartian source underlying Akkadian 𒉡𒍑𒄷 (nu-uš-ḫu /nušḫu/, “probably almond”), wherein -ḫu reflects a Hurrian suffix also seen in Akkadian 𒌑𒀭𒈾𒉌𒄷 (/ananīḫu/), Old Armenian անանուխ (ananux).

cog

դառն նուշ

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 644

Translation by Robert W. Thomson
Likewise the lemon and balsamon, and laurel and beautiful olive tree, and quince and myrtle, and nut and almond, and lotus and holly, and mulberry and pomegranate and cornel tree.

Soynpēs kitronn ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn:


սիսեռն

head

սիսեռն • (siseṙn)

xcl-noun

սիսեռն • (siseṙn)

siseṙn (romanization)
սիսեռն (nominative singular)
սիսռունք (nominative plural)
սիսռան (genitive singular)
սիսռանց (genitive plural)
սիսռան (dative singular)
սիսռանց (dative plural)
սիսեռն (accusative singular)
սիսռունս (accusative plural)
սիսռանէ (ablative singular)
սիսռանց (ablative plural)
սիսռամբ (instrumental singular)
սիսռամբք (instrumental plural)
սիսռան (locative singular)
սիսռունս (locative plural)
սիսեռն (nominative singular)
սիսեռունք (nominative plural)
սիսեռան (genitive singular)
սիսեռանց (genitive plural)
սիսեռան (dative singular)
սիսեռանց (dative plural)
սիսեռն (accusative singular)
սիսեռունս (accusative plural)
սիսեռանէ (ablative singular)
սիսեռանց (ablative plural)
սիսեռամբ (instrumental singular)
սիսեռամբք (instrumental plural)
սիսեռան (locative singular)
սիսեռունս (locative plural)

desc

Middle Armenian: սիսեռ (siseṙ), սիսեառն (siseaṙn), սիսառն (sisaṙn)

desctree

Armenian: սիսեռ (siseṙ), սի՛սէռնը (sísēṙnə) — Goris, Karabakh, սիսեռ (siseṙ) — Alashkert, Zeitun, Mush, Van, սիսեռ (siseṙ), սսեռ (sseṙ) — Salmas, սիսէռ (sisēṙ) — Akhaltsikhe, Ararat, Kharberd, Erzurum, Diyarbakır, սիսէ̀ռ (sisḕṙ) — Sivas, սիսէր (sisēr) — Haçin, սըսէռ (səsēṙ) — Moks, Nor Nakhichevan, սի՛սիր (sísir) — Tbilisi, սա՛յսա̈ռն (sáysäṙn) — Agulis
→ Georgian: სისირი (sisiri)

A wanderword of unknown ultimate origin, also reflected in Latin cicer (“chickpea”), Ancient Macedonian κίκερροι (kikerroi, “pale”) (Hesychius), possibly also in Ancient Greek κριός (kriós, “chickpea”), Albanian thjerë (“lentil”), Abkhaz а-каркла́ш (a-kʼarkʼláŝ), а-гәы́рҟәыд (a-gʷə́rqʷʼəd), Abaza кӏыркӏылаш (kʼərkʼəlaš), кӏыркӏырлаш (kʼərkʼərlaš), Kryts хархар (χarχar, “peas”) and Burushaski gərk (“peas”).

unk

unknown

cog

Abaza кӏыркӏылаш (kʼərkʼəlaš)

Նա եւ սերմանիքն օգտակարք մարդկան, որպէս ցորեանն եւ հաճարն եւ գարին եւ կորեակն եւ գաւարսն եւ ոսպնն եւ ոլոռնն եւ որիզն եւ դկուղն եւ սիսեռնն, եւ այլ եւս բազում սերմանիք՝ զոր ի թիւ ոչ ոք կարասցէ արկանել։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] chapter 647

Na ew sermanikʻn ōgtakarkʻ mardkan, orpēs cʻoreann ew hačarn ew garin ew koreakn ew gawarsn ew ospnn ew oloṙnn ew orizn ew dkułn ew siseṙnn, ew ayl ews bazum sermanikʻ, zor i tʻiw očʻ okʻ karascʻē arkanel.

երինբեթին [manuscript variants: երիրբեթին, երիմբենդին, երիմբեթին, երիմփեթին]· սիսեռն [manuscript variants: սիսիռն, սիսեր, սիսեառն]
erinbetʻin [manuscript variants: erirbetʻin, erimbendin, erimbetʻin, erimpʻetʻin]· siseṙn [manuscript variants: sisiṙn, siser, siseaṙn]
Ancient Greek ἐρέβινθος (erébinthos) = siseṙn

Ասէին վասն որումն կրօնաւորի՝ եթէ ոչ ճաշակէր հաց, այլ սիսեռն թրջեալ․ և եթէ դէպ լինէր նմա երթալ և ճաշակել առ ոք, դնէր առաջի իւր զթրջեալ սիսեռն և ճաշակէր։

Asēin vasn orumn krōnawori, etʻē očʻ čašakēr hacʻ, ayl siseṙn tʻrǰeal; ew etʻē dēp linēr nma ertʻal ew čašakel aṙ okʻ, dnēr aṙaǰi iwr ztʻrǰeal siseṙn ew čašakēr.

Ասէին վասն հօրն Սիլովանէի՝ եթէ նստաւ ի սենեկի աւուրս բազումս և ոչ ունէր կերակուրս, բայց միայն սիսեռն սակաւ, և գործէր մաղս։

Asēin vasn hōrn Silovanēi, etʻē nstaw i seneki awurs bazums ew očʻ unēr kerakurs, baycʻ miayn siseṙn sakaw, ew gorcēr małs.

Անկաւ ի պատառէ կերողի հատ ի սիսեռան, և այպանեցաւ ի բակլայէ՝ որպէս զերկչոտ, որում ասաց. ո՛չ եմ երկչոտ, այլ արի՛։

12–13th century, Mxitʻar Goš, Aṙakkʻ [Fables]

Ankaw i pataṙē keroġi hat i siseṙan, ew aypanecʻaw i baklayē, orpēs zerkčʻot, orum asacʻ. óčʻ em erkčʻot, ayl arí.


գինձ

ginj (romanization)
գինձ (nominative singular)
գինձք (nominative plural)
գնձոյ (genitive singular)
գնձոց (genitive plural)
գնձոյ (dative singular)
գնձոց (dative plural)
գինձ (accusative singular)
գինձս (accusative plural)
գնձոյ (ablative singular)
գնձոց (ablative plural)
գնձով (instrumental singular)
գնձովք (instrumental plural)
գինձ (locative singular)
գինձս (locative plural)

Middle Armenian: գինծ (ginc)

desctree

Armenian: գինձ (ginj), գՙինձ (gʻinj) — Alashkert, Kharberd, Mush, գ^յինձ (gʸinj) — Agulis, կինձ (kinj) — Karabakh, կ^յինձ (kʸinj) — Salmas, Van, քինձ (kʻinj) — Diyarbakır, գՙէ^յնձ (gʻēʸnj) — Vozm, քինձ (kʻinj) — Tbilisi, a borrowing from the Georgian cognate
→ Northern Kurdish: gînz

From Middle Iranian *ginz (“coriander”). See Persian گشنیز (gešniz) for more.

եւ ահա ի վերայ երեսաց անապատին մանր իբրեւ զգինձ (var. զգինծ), սպիտակ իբրեւ զեղեամն ի վերայ երկրին
ew aha i veray eresacʻ anapatin manr ibrew zginj (var. zginc), spitak ibrew zełeamn i veray erkrin

behold, on the face of the wilderness was a small thing like white coriander seed, as frost upon the earth

Եւ անուանեցին որդիքն Իսրայելի զանուն նորա Ման։ եւ նա էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ)՝ սպիտակ, եւ համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։
Ew anuanecʻin ordikʻn Israyeli zanun nora Man. ew na ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy), spitak, ew ham nora ibrew zxorisx mełu.

And the children of Israel called the name of it Man; and it was as white coriander seed, and the taste of it as a wafer with honey.

Եւ մանանայն էր իբրեւ զսերմն գնձոյ (var. գնծոյ, գընծոյ, գնծո, գընձոյ) սպիտակ, եւ տեսիլ նորա իբրեւ զտեսիլ սառին։
Ew mananayn ēr ibrew zsermn gnjoy (var. gncoy, gəncoy, gnco, gənjoy) spitak, ew tesil nora ibrew ztesil saṙin.

And the manna is as coriander seed, and the appearance of it the appearance of hoar-frost.


երեքնուկ

head

երեքնուկ • (erekʻnuk)

xcl-noun

երեքնուկ • (erekʻnuk)

Armenian: երեքնուկ (erekʻnuk)

ornamental red clover
ornamental red clover

green manure red clover
green manure red clover

ornamental red clover, green manure red clover (Trifolium rubens)


հացի

head

հացի • (hacʻi)

xcl-noun

հացի • (hacʻi)

hacʻi (romanization)
հացի (nominative singular)
հացիք (nominative plural)
հացւոյ (genitive singular)
հացեաց (genitive plural)
հացւոյ (dative singular)
հացեաց (dative plural)
հացի (accusative singular)
հացիս (accusative plural)
հացւոյ (ablative singular)
հացեաց (ablative plural)
հացեաւ (instrumental singular)
հացեաւք = հացեօք (hacʻeawkʻ = hacʻeōkʻ) (instrumental plural)
հացի (locative singular)
հացիս (locative plural)

xcl-decl-noun

հացեաւք = հացեօք

Armenian: հացի (hacʻi)

From Proto-Armenian *hoskíyā, from Proto-Indo-European *Hh₃os-k-yeh₂-, from Proto-Indo-European *Heh₃s-. See also հոյն (hoyn).

հացեաց դրախտ

հացի ծառոյ սերմն ― hacʻi caṙoy sermn ― caryophyllata, herb-bennet


եղջիւր

head

եղջիւր • (ełǰiwr)

xcl-noun

եղջիւր • (ełǰiwr)

ełǰiwr (romanization)
եղջիւր (nominative singular)
եղջերք (nominative plural)
եղջեր (genitive singular)
եղջերց (genitive plural)
եղջերաց (genitive plural)
եղջեր (dative singular)
եղջերց (dative plural)
եղջերաց (dative plural)
եղջիւր (accusative singular)
եղջերս (accusative plural)
եղջերէ (ablative singular)
եղջերց (ablative plural)
եղջերաց (ablative plural)
եղջերբ (instrumental singular)
եղջերբք (instrumental plural)
եղջեր (locative singular)
եղջերս (locative plural)

xcl-decl-noun

եղջերց, եղջերաց

եղջերց, եղջերաց

եղջերց, եղջերաց

եղջերբք, եղջերաւք = եղջերօք

in post-classical times singular instrumentals եղջերիւ (ełǰeriw), եղջիւրիւ (ełǰiwriw) and եղջիւրով (ełǰiwrov) are also attested

→ Armenian: եղջյուր (eġǰyur) (literary)

desc

Armenian: ախջիր (axǰir), ախջՙիր (axǰʻir), ախջՙէր (axǰʻēr), ախջՙէյ (axǰʻēy), էխջՙիյ (ēxǰʻiy), յէխչիուր (yēxčʻiur) (dialectal)

The oldest form is եղջեւր (ełǰewr), of unknown origin.

unk

unknown


ձէթ

head

ձէթ • (jētʻ)

xcl-noun

ձէթ • (jētʻ)

jētʻ (romanization)
ձէթ (nominative singular uncountable)
ձիթոյ (genitive singular uncountable)
ձիթոյ (dative singular uncountable)
ձէթ (accusative singular uncountable)
ձիթոյ (ablative singular uncountable)
ձիթով (instrumental singular uncountable)
ձէթ (locative singular uncountable)

Armenian: ձեթ (jetʻ)

Borrowed from Semitic, perhaps specifically Classical Syriac ܙܝܬ (zēṯ), the absolute state of ܙܝܬܐ (zaytā, “olive”). See Hebrew זַיִת (zayiṯ, “olive”) for more. For the ձ- (j-) instead of զ- (z-) compare ձիւթ (jiwtʻ), ձանձախարիթ (janjaxaritʻ).

(transferred sense) oil of sesame, linseed, etc.

կթել ձէթ


խինդ

xind (romanization)
խինդ (nominative singular)
խինդք (nominative plural)
խնդի (genitive singular)
խնդի (dative singular)
խինդ (accusative singular)
խինդս (accusative plural)
խնդէ (ablative singular)
խնդի (locative singular)
խինդս (locative plural)

xcl-decl-noun

the instrumental singular and the genitive/dative/instrumental plural are not attested, which does not allow determining whether the word followed an i-type or an i-a-type declension

Armenian: խինդ (xind)

From Proto-Indo-European *kʰendʰ-, surviving also in Iranian languages. Compare Middle Persian [script needed] (hndytn' /xandīdan/, “to laugh”), Persian خنده (xanda, “laughter”), خندیدن (xandidan, “to laugh”), Sogdian [script needed] (γnt- /xand-/, “to laugh”), Northern Kurdish ken (“laugh”), kenîn (“to laugh”). The word has an alternative form *խինձ (*xinj) found in խնծիղ (xncił).

cog

առ խնդին


գազ

gaz (romanization)
գազ (nominative singular)
գազք (nominative plural)
գազի (genitive singular)
գազից (genitive plural)
գազի (dative singular)
գազից (dative plural)
գազ (accusative singular)
գազս (accusative plural)
գազէ (ablative singular)
գազից (ablative plural)
գազիւ (instrumental singular)
գազիւք (instrumental plural)
գազի (locative singular)
գազս (locative plural)

Armenian: գազ (gaz)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian [script needed] (gc /gaz/, “tamarisk”), Persian گز (gaz, “tamarisk; milkvetch”).


ոլոռն

head

ոլոռն • (oloṙn)

xcl-noun

ոլոռն • (oloṙn)

oloṙn (romanization)
ոլոռն (nominative singular)
ոլոռունք (nominative plural)
ոլոռան (genitive singular)
ոլորան (genitive singular)
ոլոռանց (genitive plural)
ոլորանց (genitive plural)
ոլոռան (dative singular)
ոլորան (dative singular)
ոլոռանց (dative plural)
ոլորանց (dative plural)
ոլոռն (accusative singular)
ոլոռունս (accusative plural)
ոլոռանէ (ablative singular)
ոլորանէ (ablative singular)
ոլոռանց (ablative plural)
ոլորանց (ablative plural)
ոլոռամբ (instrumental singular)
ոլորամբ (instrumental singular)
ոլոռամբք (instrumental plural)
ոլորամբք (instrumental plural)
ոլոռան (locative singular)
ոլորան (locative singular)
ոլոռունս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոլոռան, ոլորան

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռան, ոլորան

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռանէ, ոլորանէ

ոլոռանց, ոլորանց

ոլոռամբ, ոլորամբ

ոլոռամբք, ոլորամբք

ոլոռան, ոլորան

Armenian: ոլոռ (oloṙ)

Likely borrowed from a substrate source, possibly Urartian, and related to Ancient Greek ὄλυρα (ólura), Arabic خُلَّر (ḵullar). See the latter for more.


ոսպն

ospn (romanization)
ոսպն (nominative singular uncountable)
ոսպան (genitive singular uncountable)
ոսպան (dative singular uncountable)
ոսպն (accusative singular uncountable)
ոսպանէ (ablative singular uncountable)
ոսպամբ (instrumental singular uncountable)
ոսպան (locative singular uncountable)

Middle Armenian: ոսպ (osp), ոսբ (osb)

Armenian: ոսպ (osp)

→ Old Georgian: ოსპი (osṗi)

Georgian: ოსპი (osṗi)
→ Bats: ოსპ (osṗ)

The origin is uncertain.
Probably connected with Ancient Greek ὄσπριον (ósprion, “pulse, legume”).
Mkrtčʿyan sees a rare alternative form սպ- (sp-) in the hapaxes Old Armenian սպ-օք (sp-ōkʻ, “a kind of cereal or legume”, instrumental plural?) and Middle Armenian սպն-ա-խայտ (spn-a-xayt, “(of a horse) speckled with lentil-shaped dots?”) and connects (ո)սպ(ն) ((o)sp(n)) with Akkadian 𒋛𒂊𒁍 (se-e-pu /sēpu/, “a kind of cereal used to make bread”), both supposedly borrowed from an unknown substrate language.


հալուէ

head

հալուէ • (haluē)

xcl-noun

հալուէ • (haluē)

haluē (romanization)
հալուէ (nominative singular)
հալուէք (nominative plural)
հալուէի (genitive singular)
հալուէից (genitive plural)
հալուէի (dative singular)
հալուէից (dative plural)
հալուէ (accusative singular)
հալուէս (accusative plural)
հալուէէ (ablative singular)
հալուէից (ablative plural)
հալուէիւ (instrumental singular)
հալուէիւք (instrumental plural)
հալուէի (locative singular)
հալուէս (locative plural)

→ Armenian: հալվե (halve) (learned)

Borrowed from Ancient Greek ἀλόη (alóē, “aloe”).


դափնի

head

դափնի • (dapʻni)

xcl-noun

դափնի • (dapʻni)

dapʻni (romanization)
դափնի (nominative singular)
դափնիք (nominative plural)
դափնւոյ (genitive singular)
դափնեաց (genitive plural)
դափնւոյ (dative singular)
դափնեաց (dative plural)
դափնի (accusative singular)
դափնիս (accusative plural)
դափնւոյ (ablative singular)
դափնեաց (ablative plural)
դափնեաւ (instrumental singular)
դափնի (locative singular)
դափնիս (locative plural)

xcl-decl-noun

դափնեաւք = դափնեօք

Armenian: դափնի (dapʻni)

desctree

→? Old Georgian: დაფნი (dapni)
Middle Georgian: დაფნი (dapni)
⇒ Georgian: დაფნა (dapna)

From Ancient Greek δαφνίς (daphnís, “bayberry; bay-tree”), genitive δαφνίδος (daphnídos), whence the form դափնիդ (dapʻnid). The form դափնէ (dapʻnē) is from δάφνη (dáphnē). The spellings with -բ- (-b-) are a result of post-classical transliteration.

bor

[…]մուրտ եւ տաւսախ, գիք եւ դափնիք (var. տափնիտ, դափնիդ, դարբնիք), վարդենիք եւ նռնենիք եւ թթենիք[…]
[…]murt ew tawsax, gikʻ ew dapʻnikʻ (var. tapʻnit, dapʻnid, darbnikʻ), vardenikʻ ew nṙnenikʻ ew tʻtʻenikʻ[…]

5th century, Basil of Caesarea, Yałags Vecʻawreay ararčʻutʻean [Homiliae in Hexaemeron] V

Translation by Robert W. Thomson
[…] myrtle and box, junipers and laurels, rose trees and pomegranates and mulberries […]


սերկևիլ

Armenian: սերկեւիլ (serkewil)

Related to Akkadian 𒄑𒄒𒆳𒊏 (/supurgillu/, “quince”), Classical Syriac ܐܣܦܪܓܠܐ (ˀespargəlā), Arabic سفرجل (safarjal, “quince”); all possibly ultimately borrowed from Hurro-Urartian.


հագնի

hagni (romanization)
հագնի (nominative singular)
հագնիք (nominative plural)
հագնւոյ (genitive singular)
հագնեաց (genitive plural)
հագնւոյ (dative singular)
հագնեաց (dative plural)
հագնի (accusative singular)
հագնիս (accusative plural)
հագնւոյ (ablative singular)
հագնեաց (ablative plural)
հագնեաւ (instrumental singular)
հագնի (locative singular)
հագնիս (locative plural)

xcl-decl-noun

հագնեաւք = հագնեօք

→ Armenian: հագնի (hagni)

From Ancient Greek ἄγνος (ágnos, “chaste tree”) + -ի (-i). Entered through the translation of the Bible. For հ- (h-) compare the tree-name's association with ἁγνός (hagnós, “chaste”).

affix

Vitex agnus-castus
Vitex agnus-castus#Translingual


գի

gi (romanization)
գի (nominative singular)
գիք (nominative plural)
գիոյ (genitive singular)
գիոց (genitive plural)
գիոյ (dative singular)
գիոց (dative plural)
գի (accusative singular)
գիս (accusative plural)
գիոյ (ablative singular)
գիոց (ablative plural)
գիով (instrumental singular)
գիովք (instrumental plural)
գի (locative singular)
գիս (locative plural)

desc

Armenian: (literary) գի (gi), (Zeitun) գՙէ (gʻē), (Pingan) գՙի (gʻi, “cypress”)

→ Georgian: გია (gia)

qual

with the botanical suffix <i class="Armn mention" lang="xcl">-ենի</i> (-eni)

⇒ Old Armenian: *գիհենի (*giheni) (with the botanical suffix -ենի (-eni))

Armenian: կէ՛նի (kḗni) — Lori, կէ՛նէ (kḗnē) — Karabakh, իգէ՛նէ (igḗnē) — Karadagh

Since Lidén derived from Proto-Indo-European *weyh₁- (“to twist, wind, weave, plait”) (the reconstruction of the root is disputed), because of juniper's flexible branches used in plaiting or weaving, extended with *-t- or *-s-.
The Proto-Indo-European form from which գի (gi) is descended has been variously reconstructed as *wītā (“willow”) (Ačaṙean), *wey(H)-t- (Martirosyan), *wī̆so- or *weyso- or *woyso- from *wey-s- (“to twist, wind around”) (Lidén, Pokorny, Mallory/Adams).
Note also Proto-Kartvelian *ɣwiw-.

inh

Եւ բղխեցուցից յանջուր երկրին զմայրն եւ զտօսախն, զմուրտն եւ զնոճն եւ զսօսն, զսարդն եւ զսարոյն եւ զկաղամախն, զգին եւ զփայտն իւղոյ։

I will produce in the dry land the cedar and box, the myrtle and cypress and plane, the cedar and cypress and white poplar, the juniper and the olive wood.

Ew błxecʻucʻicʻ yanǰur erkrin zmayrn ew ztōsaxn, zmurtn ew znočn ew zsōsn, zsardn ew zsaroyn ew zkałamaxn, zgin ew zpʻaytn iwłoy.

որպէս մայրն և նոճն և շոճն ե թեղօշն և սարդն և սարոյն և սոսն և յակրին և գին և կաղամախն և ուռին և տօսախն։

5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] § 644

orpēs mayrn ew nočn ew šočn e tʻełōšn ew sardn ew saroyn ew sosn ew yakrin ew gin ew kałamaxn ew uṙin ew tōsaxn.

Ալոգհոլ (vars. ալոքհոլ, ալոյհոլ)՝ գիոյ պտուղ։
Aloghol (vars. alokʻhol, aloyhol), gioy ptuł.
الْأَبْهَل (al-ʔabhal) = fruit of the juniper

9th or 10th century, with changes and additions in later centuries, Tʻargmanutʻiwn dełocʻ zor əntrel en imastasērkʻn ew kargeal yayl lezuacʻ [A Medieval Arabic–Armenian Botanical Dictionary]


անանուխ

head

անանուխ • (ananux)

xcl-noun

անանուխ • (ananux)

ananux (romanization)
անանուխ (nominative singular)
անանուխք (nominative plural)
անանխոյ (genitive singular)
անանխոց (genitive plural)
անանխոյ (dative singular)
անանխոց (dative plural)
անանուխ (accusative singular)
անանուխս (accusative plural)
անանխոյ (ablative singular)
անանխոց (ablative plural)
անանխով (instrumental singular)
անանխովք (instrumental plural)
անանուխ (locative singular)
անանուխս (locative plural)

Armenian: անանուխ (ananux)

Kurdish:

→ Northern Kurdish: anix (Khorasani Kurmanji)

From Hurrian *an-an-uḫḫə or *an-an-uγə. Compare attested Akkadian 𒌑𒀭𒈾𒉌𒄷 (/ananīḫu/, “possibly mint”), Ugaritic 𐎀𐎐𐎐𐎃 (ảnnḫ, “mint”), both considered loans from Hurrian 𒀭𒀭𒄴𒄭 (an-an-iḫ-ḫe /ananiḫḫə/). These are from the same source, with the loss of initial a-: Akkadian 𒌑𒆳𒊏 (/nīnû/, “mint”), Aramaic נַעְנַע (naʿnaʿ), Classical Syriac ܢܰܥܢܱܥ (naʿnaʿ), Aramaic נַנְעָא (nānʿā), Classical Syriac ܢܳܢܥܴܐ (nānʿā), Arabic نَعْنَاع (naʕnāʕ), Hebrew נַעְנַע (naʿnaʿ), Turkish nane, Armenian նանա (nana). Probably related but for a plant distinguished in each language: Akkadian 𒈾𒉌𒄷 (/naniḫu/, “toothpickweed”), Aramaic נָנְחָא / ܢܳܢܚܳܐ (nānḥā, “toothpickweed, Visnaga daucoides, syn. Ammi visnaga”), Arabic نَانَخَة (nānaḵa, “toothpickweed; ajwain”), Ugaritic 𐎐𐎐𐎜 (nnủ, “a plant mentioned in hippiatry, possibly toothpickweed”).

cog

Arabic نَعْنَاع (naʕnāʕ)

Aramaic נָנְחָא


դղքի

head

դղքի • (dłkʻi)

xcl-noun

դղքի • (dłkʻi)

desctree

Armenian: թխկի (tʻxki), թղկի (tʻġki), թղկենի (tʻġkeni), դղքի (dġkʻi), տխկի (txki), դխկի (dxki)
→ Turkish: tuki (Hemşin)

The origin is unknown. Apparently containing the botanical suffix + -ի (-i).
Compare Ingush дихк (dixk), дийхк (diı̇xk), дийхкх (diı̇xq, “pine”).

unk

unknown

Ard kʻani busoycʻ Tēr Ac; zamenayn caṙs gełecʻiks, baycʻ and, yašxarhin, or en anuankʻ aysokʻik. […]ełewnapʻaytn, gin, ew makʻin, dłkʻin, manikkʻn[…]

Xawskʻ Pʻiloni asacʻeal yałags Harcʻakʻnnutʻean :http://serials.flib.sci.am/matenagitutyun/PoxaryanH.2/book/index.html#page/284/mode/2up Արդ քանի բուսոյց Տէր Ած․ զամենայն ծառս գեղեցիկս, բայց անդ, յաշխարհին, որ են անուանք այսոքիկ. […] եղեւնափայտն, գին, եւ մաքին, դղքին, մանիկքն […]

անձնին, դղքին, մանին, հացին, կեչին եւ խածին

Ałekʻsandr, Yałags caṙocʻ [On trees] :http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1923(1-2).pdf#page=19

anjnin, dłkʻin, manin, hacʻin, kečʻin ew xacin


կոստղի

head

կոստղի • (kostłi)

xcl-noun

կոստղի • (kostłi)

Martirosyan derives from կոստղ (kostł, “twigs on which bird-lime is smeared to entangle birds”) + -ի (-i, “tree-suffix”). Bird-lime is a sticky substance prepared from holly-bark or mistletoe berries.


հոյն

hoyn (romanization)
հոյն (nominative singular)
հոյնք (nominative plural)
հունի (genitive singular)
հունից (genitive plural)
հունի (dative singular)
հունից (dative plural)
հոյն (accusative singular)
հոյնս (accusative plural)
հունէ (ablative singular)
հունից (ablative plural)
հունիւ (instrumental singular)
հունիւք (instrumental plural)
հունի (locative singular)
հոյնս (locative plural)

Armenian: հոն (hon)

Uncertain. Martirosyan proposes derivation from Proto-Indo-European *Hh₃es-eno-, from *Heh₃s- (“ash-tree”), whence հացի (hacʻi). He explains the sense development by functional and cultural similarities: compare Old English æsċ (“ash tree; spear”), Ancient Greek κράνεια (kráneia, “cornelian cherry; spear”), Middle Armenian կռանի (kṙani, “ash tree; cornelian cherry (?)”).

cog

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:

կերասին = հոյն
kerasin = hoyn
κεράσιν (kerásin) = hoyn

cornel, cornelian cherry, European cornel (Cornus mas) (fruit and tree)


սամիթ

head

սամիթ • (samitʻ)

xcl-noun

սամիթ • (samitʻ)

desctree

Armenian: սամիթ (samitʻ)
→ Turkish: semit (dialectal)
→ Udi: самит (samit)

Borrowed from an unidentified cognate of Arabic سَنُّوت (sannūt), Akkadian 𒅆𒂍𒌈 (/šibittu/), Hebrew שֶׁבֶת (šéḇeṯ), Jewish Babylonian Aramaic שִׁיבְתָא (šiḇəṯā), Classical Syriac ܫܒܬܐ (šəḇettā), Persian شوید (ševid), Arabic شِبِثّ (šibiṯṯ).

unk

unidentified

cog

Hebrew שֶׁבֶת (šéḇeṯ)

անեթութ (vars. անեթոյ, անեթու, անէթու, աներթու, աթենոյ, անիոյ) = սամիթ
anetʻutʻ (vars. anetʻoy, anetʻu, anētʻu, anertʻu, atʻenoy, anioy) = samitʻ
ἄνηθον (ánēthon) = dill

ասանուբ = սամիթ
asanub = samitʻ
السَنُّوت (as-sannūt) = dill

Anethum graveolens
Anethum graveolens#Translingual


նոճ

noč (romanization)
նոճ (nominative singular)
նոճք (nominative plural)
նոճի (genitive singular)
նոճից (genitive plural)
նոճի (dative singular)
նոճից (dative plural)
նոճ (accusative singular)
նոճս (accusative plural)
նոճէ (ablative singular)
նոճից (ablative plural)
նոճիւ (instrumental singular)
նոճիւք (instrumental plural)
նոճի (locative singular)
նոճս (locative plural)
նոճ (nominative singular)
նոճք (nominative plural)
նոճոյ (genitive singular)
նոճոց (genitive plural)
նոճոյ (dative singular)
նոճոց (dative plural)
նոճ (accusative singular)
նոճս (accusative plural)
նոճոյ (ablative singular)
նոճոց (ablative plural)
նոճով (instrumental singular)
նոճովք (instrumental plural)
նոճ (locative singular)
նոճս (locative plural)

Borrowed from a Middle Iranian word of the shape *nōč. See Old Persian *nauciš for more.

Կանգնեաց զտտուն իւր իբրեւ զնոճի, եւ ջիլք իւր զմիմեամբք պատեալ։

Translation by Claude E. Cox
It stood up its tail like a cypress, and its sinews have been interwoven.

Kangneacʻ zttun iwr ibrew znoči, ew ǰilkʻ iwr zmimeambkʻ pateal.


լախուր

head

լախուր • (laxur)

xcl-noun

լախուր • (laxur)

desctree

Middle Armenian: նեխուր (nexur), նիախուր (niaxur), նիախօր (niaxōr), նէախօր (nēaxōr)
→ Armenian: նեխուր (nexur) (learned)
→ Georgian: ნიახური (niaxuri)
→ Bats: ნიახურ (niaxur)
→ Laz: ნიახური (niaxuri)
→ Svan: ნიახურ (niaxur)

→ Armenian: լախուր (laxur) (learned)

From Hittite [script needed] (laḫḫur-, “leafy vegetation”).


սարոյ

saroy (romanization)
սարոյ (nominative singular)
սարոյք (nominative plural)
սարոյի (genitive singular)
սարոյից (genitive plural)
սարոյի (dative singular)
սարոյից (dative plural)
սարոյ (accusative singular)
սարոյս (accusative plural)
սարոյէ (ablative singular)
սարոյից (ablative plural)
սարոյիւ (instrumental singular)
սարոյիւք (instrumental plural)
սարոյի (locative singular)
սարոյս (locative plural)

xcl-decl-noun

a genitive-dative plural <i class="Armn mention" lang="xcl">սարոյց</i> (saroycʻ) is also attested

⇒ Middle Armenian: նոճսարի (nočsari)

desctree

→ Old Georgian: საროჲ (saroy, “cypress”)
Georgian: სარო (saro)

An Iranian borrowing: compare Middle Persian 𐫘𐫡𐫇 (srw /sarw/), Persian سرو (sarw), and the Arabic loanword سَرْو (sarw, “cypress”). See the latter for more. For the form սարուէն (saruēn) and the like compare Classical Syriac ܫܱܪܘܱܝܢܳܐ (šarwēnā, “Cupressus sempervirens”). See also սարդ (sard).


ցիրդ

head

ցիրդ • (cʻird)

xcl-noun

ցիրդ • (cʻird)

Middle Armenian: ցիրտ (cʻirt)

The origin is unknown. Petersson compares to Sanskrit सिध्रक (sidhraka, “a kind of tree”) and derives from Proto-Indo-European *sḱidʰ-ro-. Perhaps somehow connected to Ancient Greek κέδρος (kédros).

unk

unknown

cog

Սակայն եւ ոչ այն ինչ վնասեաց․ քանզի յոյժ ի բացեայ պահէր ցիրդն։

5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] Book III.Chapter 45

Translation by Robert Thomson
But this brought no harm because the brambles kept it well away.

Sakayn ew očʻ ayn inčʻ vnaseacʻ; kʻanzi yoyž i bacʻeay pahēr cʻirdn.

Juniperus sabina
Juniperus sabina#Translingual


ցրդենի

head

ցրդենի • (cʻrdeni)

xcl-noun

ցրդենի • (cʻrdeni)

cʻrdeni (romanization)
ցրդենի (nominative singular)
ցրդենիք (nominative plural)
ցրդենւոյ (genitive singular)
ցրդենեաց (genitive plural)
ցրդենւոյ (dative singular)
ցրդենեաց (dative plural)
ցրդենի (accusative singular)
ցրդենիս (accusative plural)
ցրդենւոյ (ablative singular)
ցրդենեաց (ablative plural)
ցրդենեաւ (instrumental singular)
ցրդենի (locative singular)
ցրդենիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ցրդենեաւք = ցրդենեօք

Armenian: ցրդենի (cʻrdeni)

Աբհուլ (var. աբլուհ)· ցրթնի պտուղ։
Abhul (var. abluh)· cʻrtʻni ptuł.
Arabic أَبْهُل (ʔabhul) = fruit of the savin


ձագի դեղ

head

ձագի դեղ • (jagi deł)

xcl-noun

ձագի դեղ • (jagi deł)

From a post-classical genitive of ձագ (jag, “young of an animal; in modern dialects also swarm of bees”) + դեղ (deł, “herb”). For the sense development compare Turkish oğul otu (“lemon balm”), from oğul (“son; descendant; swarm of bees”) and ot (“grass, herb”). Note that the plant's scientific name Melissa is derived from the Greek word meaning "honeybee", owing to the abundance of nectar in the flower. See also ձագախոտ (jagaxot).

Աթրունջան՝ ձագի դեղ (var. ձագի տեղ)։
Atʻrunǰan, jagi deł (var. jagi teł).
التُّرُنْجَان (at-turunjān) = jagi deł

Melissa officinalis
Melissa officinalis#Translingual


ցրդի

head

ցրդի • (cʻrdi)

xcl-noun

ցրդի • (cʻrdi)

cʻrdi (romanization)
ցրդի (nominative singular)
ցրդիք (nominative plural)
ցրդւոյ (genitive singular)
ցրդեաց (genitive plural)
ցրդւոյ (dative singular)
ցրդեաց (dative plural)
ցրդի (accusative singular)
ցրդիս (accusative plural)
ցրդւոյ (ablative singular)
ցրդեաց (ablative plural)
ցրդեաւ (instrumental singular)
ցրդեաւք = ցրդեօք (cʻrdeawkʻ = cʻrdeōkʻ) (instrumental plural)
ցրդի (locative singular)
ցրդիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ցրդեաւք = ցրդեօք

desctree

Armenian: ցրդի (cʻrdi), ցրդՙի (cʻrdʻi) — Akn, Kharberd, ցրթի (cʻrtʻi) — Sivas, Malatya, Khotorjur, ծրթի (crtʻi) — Arapgir
→ Laz: ცელთი (ʒelti), წერთი (ǯerti) — Pilargeti, ცერთი (ʒerti) — Vitse
→ Turkish: çırti, çirti, çırçi, çırçı, çortu, çerti, ç'erti, ç'erç'i

Middle Armenian: ձրթի (jrtʻi)

Եւ փոխանակ ցրդւոյն [translating στοιβή (stoibḗ)] նոճ բուսցի, եւ փոխանակ դժնկին՝ մուրտ ելցէ․ եւ եղիցի Տեառն յանուն եւ ի նշան յաւիտենից, եւ մի՛ պակասեսցէ։
Ew pʻoxanak cʻrdwoyn [translating στοιβή (stoibḗ)] noč buscʻi, ew pʻoxanak džnkin, murt elcʻē; ew ełicʻi Teaṙn yanun ew i nšan yawitenicʻ, ew mí pakasescʻē.

And instead of the cʻrdi shall come up the cypress, and instead of the nettle shall come up the myrtle: and the Lord shall be for a name, and for an everlasting sign, and shall not fail.


ոփի

head

ոփի • (opʻi)

xcl-noun

ոփի • (opʻi)

opʻi (romanization)
ոփի (nominative singular)
ոփիք (nominative plural)
ոփւոյ (genitive singular)
ոփեաց (genitive plural)
ոփւոյ (dative singular)
ոփեաց (dative plural)
ոփի (accusative singular)
ոփիս (accusative plural)
ոփւոյ (ablative singular)
ոփեաց (ablative plural)
ոփեաւ (instrumental singular)
ոփեաւք = ոփեօք (opʻeawkʻ = opʻeōkʻ) (instrumental plural)
ոփի (locative singular)
ոփիս (locative plural)

xcl-decl-noun

ոփեաւք = ոփեօք

desc

Armenian: հուփփէ (hupʻpʻē), հուփէ (hupʻē), հուփփի (hupʻpʻi), հուպպի (huppi, “poplar”) (dialectal)

→ Georgian: ოფი (opi)

From Proto-Indo-European *Hops- (“aspen”) + -ի (-i). Cognate with Proto-Germanic *aspō, Latvian apse, Lithuanian ẽpušė, ãpušė, Polish osa, Russian оси́на (osína, “aspen”).
հոփի (hopʻi, “laurel”) found only in a medieval dictionary translating Arabic ալխար (alxar) may be unrelated or may result from confusion. It is usually assumed that ալխար (alxar) transcribes الْغَار (al-ḡār, “laurel”), but perhaps it should be understood as الْحَوْر (al-ḥawr, “poplar”) or الْغَرَب (al-ḡarab, “Euphrates poplar”).

Ալխար (vars. աղխար, հապալխատ) = հոփի։
Alxar (vars. ałxar, hapalxat) = hopʻi.
الْغَار (al-ḡār) = laurel


տատասկ

tatask (romanization)
տատասկ (nominative singular)
տատասկք (nominative plural)
տատասկի (genitive singular)
տատասկաց (genitive plural)
տատասկի (dative singular)
տատասկաց (dative plural)
տատասկ (accusative singular)
տատասկս (accusative plural)
տատասկէ (ablative singular)
տատասկաց (ablative plural)
տատասկաւ (instrumental singular)
տատասկի (locative singular)
տատասկս (locative plural)

xcl-decl-noun

տատասկաւք = տատասկօք

desc

Middle Armenian: տատաշկ (tatašk), տատաշ (tataš)

Armenian: տատաշ (tataš)

→ Georgian: ტატაში (ṭaṭaši)

→ Armenian: տատասկ (tatask)

Probably from a reduplicated Iranian cognate of Middle Persian 𐫤𐫢𐫐 (tšk /tašk/, “thistles”), which is likely from Proto-Iranian *tṛška-, ultimately from Proto-Indo-European *ters- (“dry”). Note the Middle Armenian and dialectal forms with a -շ- (-š-).

cog

տիրբոլոս (vars. տիրիսփողոս, տրիոքողու, տիրոբողոս, տրիսբողոս) = տատասկ (vars. տատակ, տատասկն)
tirbolos (vars. tirispʻołos, triokʻołu, tirobołos, trisbołos) = tatask (vars. tatak, tataskn)
τρίβολος (tríbolos) = tatask

ասաքոհիճ = եւ կուտք տատասկ (var. տատասկք)
asakʻohič = ew kutkʻ tatask (var. tataskkʻ)
الشَكُوهَج (aš-šakūhaj) = seed of tatask

Tribulus terrestris
Tribulus terrestris#Translingual

puncture vine, caltrop, Tribulus terrestris


լայնտերևի

լայն (layn, “broad”) + տերեւ (terew, “leaf”) + -ի (-i, “botanical suffix”)

affix

[…]ew očʻ sōsi ew noči očʻ bazum, ew šoči, ew laynterewi sakaw tʻerews gacʻē okʻ[…]

6th century, Plato, Yałags ōrinacʻ ew ōrēnsdrutʻeancʻ [Laws] :https://books.google.am/books?id=H7IpAAAAYAAJ&pg=PA118&dq=%22+%D5%A5%D6%82+%D5%AC%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%A5%D6%82%D5%AB+%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%82%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjS8v-c4cfnAhXmkIsKHdKFDeUQ6AEIPTAC […] եւ ոչ սօսի և նոճի ոչ բազում, եւ շոճի, եւ լայնտերեւի սակաւ թերեւս գացէ ոք […]

Acer pseudoplatanus
Acer pseudoplatanus#Translingual


մամխի

mamxi (romanization)
մամխի (nominative singular)
մամխիք (nominative plural)
մամխւոյ (genitive singular)
մամխեաց (genitive plural)
մամխւոյ (dative singular)
մամխեաց (dative plural)
մամխի (accusative singular)
մամխիս (accusative plural)
մամխւոյ (ablative singular)
մամխեաց (ablative plural)
մամխեաւ (instrumental singular)
մամխի (locative singular)
մամխիս (locative plural)

xcl-decl-noun

մամխեաւք = մամխեօք

Armenian: մամխի (mamxi)

From *մամուխ (*mamux) + -ի (-i). See Armenian մամուխ (mamux) for more.

Ապա գնայր մարդպետն Հայր ի սուրբ տեղեացն, եւ էջ յափն գետոյն հոսանացն Եփրատու, ի հովիտսն թանձրախուռն անտառին, ի գետախառնունսն երկուց գետոցն, ի թաւութ խարձիցն մամխեացն, որ ի տեղւոջն ի հնոցն իմն շինած քաղաք՝ զոր շինեալ Սանատրուկ արքայի, որում անուն տեղւոյն Մծուրք կոչի։
Apa gnayr mardpetn Hayr i surb tełeacʻn, ew ēǰ yapʻn getoyn hosanacʻn Epʻratu, i hovitsn tʻanjraxuṙn antaṙin, i getaxaṙnunsn erkucʻ getocʻn, i tʻawutʻ xarjicʻn mamxeacʻn, or i tełwoǰn i hnocʻn imn šinac kʻałakʻ, zor šineal Sanatruk arkʻayi, orum anun tełwoyn Mcurkʻ kočʻi.
Translation by Nina G. Garsoïan
Then the hayr-mardpet left the holy places and went down to the bank of the Epʿrat River, to a heavily wooded valley, a thicket of reeds and blackthorn [incorrectly translated as buckthorn] at the junction of two rivers. [This was] the place where a city had been built in antiquity by King Sanatruk, and the name of the place was Mcurn.

5th century, Pʻawstos Buzand, Hayoc Patmutʻiwnʻ [History of the Armenians] IV.14

Prunus spinosa
Prunus spinosa#Translingual


հաճարուկ

head

հաճարուկ • (hačaruk)

xcl-noun

հաճարուկ • (hačaruk)

⇒? Armenian: հաճարկի (hačarki)

From հաճար- (hačar-, “beech tree”) + -ուկ (-uk, “diminutive suffix”).

af

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:


հաճարի

head

հաճարի • (hačari)

xcl-noun

հաճարի • (hačari)

Armenian: հաճարի (hačari)

The origin is unknown. Containing the botanical suffix + -ի (-i).

unk

unknown

Ոչ գոյ բնաւ ոչ հաճարի (var. աճարի) ոմն բանից արժանի, և ոչ սօսի և նոճի ոչ բազում, և շոճի և լայնտերևի սակաւ թերևս գտցէ ոք՝ որով վարիլ նաւակառուցացն առ ներքին մասունսն և ողնափայտիցն հարկաւոր է՛:
Očʻ goy bnaw očʻ hačari (var. ačari) omn banicʻ aržani, ew očʻ sōsi ew noči očʻ bazum, ew šoči ew laynterewi sakaw tʻerews gtcʻē okʻ, orov varil nawakaṙucʻacʻn aṙ nerkʻin masunsn ew ołnapʻayticʻn harkawor ḗ:

6th century, Plato, Yałags ōrinacʻ ew ōrēnsdrutʻeancʻ [Laws]

տեսանես զեղբարսն մեր զհաճարի եւ զփիճի, զի ոչ են բազմաստք եւ ոչ ընդդիմանալ հողմոց կարեն, ի խոր արմատս ոչ ունելով

Translation by Robert Bedrosian
You see our brothers, the beech and the pine. They are lacking many branches and are unable to resist the wind, not having deep roots.

tesanes zeġbarsn mer zhačari ew zpʻiči, zi očʻ en bazmastkʻ ew očʻ ənddimanal hoġmocʻ karen, i xor armats očʻ unelov


չաման

head

չաման • (čʻaman)

xcl-noun

չաման • (čʻaman)

čʻaman (romanization)
չաման (nominative singular)
չամանք (nominative plural)
չամանոյ (genitive singular)
չամանոց (genitive plural)
չամանոյ (dative singular)
չամանոց (dative plural)
չաման (accusative singular)
չամանս (accusative plural)
չամանոյ (ablative singular)
չամանոց (ablative plural)
չամանով (instrumental singular)
չամանովք (instrumental plural)
չաման (locative singular)
չամանս (locative plural)

desctree

Armenian: չաման (čʻaman)
→ Azerbaijani: çəmən
→ Karaim: чаман
→ Ottoman Turkish: چمن (çemen)
→ Turkish: çemen
→ Russian: чама́н (čamán)

Borrowed from an unidentified member of the family of Akkadian 𒌑𒁷𒊺𒉪 (Ú.GAMUN /kamūnu/), in Nuzi also 𒌑𒁷𒊺𒉪 (Ú.GAMUN /kamannu/), Aramaic כמונא (kammōnā), Arabic كَمُّون (kammūn), Sumerian 𒁷𒊺𒉪 (gamun), Hittite 𒆏𒉺𒀀𒉌 (kap-pa-a-ni /kappani/), Ancient Greek κύμινον (kúminon) etc. The correspondence of չ- (čʻ-) to Semitic k- is also seen in չամիչ (čʻamičʻ).

unk

unidentified

Վա՜յ ձեզ դպրաց եւ փարիսեցւոց կեղծաւորաց․ զի տասանորդէ՛ք զանանուխ եւ զսամիթ եւ զչաման, եւ թողէք զծանր ծանր օրինացն՝ զդատաստան, եւ զողորմութիւն եւ զհաւատս․ զայս արժա՛ն էր առնել՝ եւ զայն՝ չթողո՛ւլ։
Va^!y jez dpracʻ ew pʻarisecʻwocʻ kełcaworacʻ; zi tasanordḗkʻ zananux ew zsamitʻ ew zčʻaman, ew tʻołēkʻ zcanr canr ōrinacʻn, zdatastan, ew zołormutʻiwn ew zhawats; zays aržán ēr aṙnel, ew zayn, čʻtʻołúl.

Translation by King James Version
Woe unto you, scribes and Pharisees, hypocrites! for ye pay tithe of mint and anise and cummin, and have omitted the weightier [matters] of the law, judgment, mercy, and faith: these ought ye to have done, and not to leave the other undone.

Cuminum cyminum
Cuminum cyminum#Translingual


երեկին

Attested only in the Physiologus, transliterating Ancient Greek ἐρικίν- (erikín-).

Եւ են անդ պրակք ինչ մանրոստք, որ կոչին երեկինք (var. երկինք)։ Եւ սկսանի ոգորել էրէն ընդ երեկին (var. երկին) պրակսն․ եւ խառնեալ ոստք ընդ եղջիւրսն, եւ կապին ընդ ոստս պրակին, եւ ի գոչիւն հարկանի, քանզի զերծանել կամի եւ չէ ձեռնհաս, քանզի պատեալ շաղեալ կա։[…]Այլ զգոյշ լեր, գուցէ դու խաղասցես ընդ երեկին (var. երկին) պրա(կ)ուն ընդ սակաւ ինչ պատճառս ընդ հանդերձս կամ ընդ այլ ինչ բարուց։
Ew en and prakkʻ inčʻ manrostkʻ, or kočʻin erekinkʻ (var. erkinkʻ). Ew sksani ogorel ērēn ənd erekin (var. erkin) praksn; ew xaṙneal ostkʻ ənd ełǰiwrsn, ew kapin ənd osts prakin, ew i gočʻiwn harkani, kʻanzi zercanel kami ew čʻē jeṙnhas, kʻanzi pateal šałeal ka.[…]Ayl zgoyš ler, gucʻē du xałascʻes ənd erekin (var. erkin) pra(k)un ənd sakaw inčʻ patčaṙs ənd handerjs kam ənd ayl inčʻ barucʻ.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).3.5–6, 11

And there are shrubs with thin branches called erekins. And the animal [the legendary antelope] starts to butt the "erekin" shrub; and the branches are entangled with the horns, and they are bound to the branches of the shrubs; and it begins to howl, wishing to escape, but is unable, as it is ensnared. […] But watch, lest you play with the "erekin" shrubs for some small reason, for clothes or some other goods.

Erica arborea
Erica arborea#Translingual


կորնգան

desctree

Armenian: կորնգան (korngan)
→ Azerbaijani: qorunqa
→ Georgian: ყორანგალი (q̇orangali), ყორანღალი (q̇oranɣali), ოლანგარი (olangari) — Meskheti
→ Northern Kurdish: qurînge, qorîngan, goringan, koringe, qorînge, qerîngan, kurîngan
→ Turkish: korunga, gorunga, goringe, görünge, görüngel, koringön, koringa, korungal, korangal, koringön, körigen (dialectal)
→ Zazaki: korinkan

An Iranian borrowing. Compare dialectal Persian هرنگل, کرنگال, گرنگال (gorengâl), گل انگار (gol-engâr), گرنگار (gorengâr) (Markazi, Qom, and Lorestan provinces), dialectal Azerbaijani قورنجا (West Azerbaijan), all meaning "common sainfoin, Onobrychis sativa", the components of which are probably corresponding to گوران (gôrân), the plural of گور (gôr, “wild ass, onager”), and گال (gâl, “foxtail millet”). Typologically compare Turkish eşek otu (“sainfoin”, literally “donkey grass”), as well as Ancient Greek ὀνοβρυχίς (onobrukhís), composed as ὄνος (ónos, “ass, donkey”) + βρύχω (brúkhō, “to devour”), because sainfoin is keenly eaten by donkeys. Note also the derivative իշկորնկան (iškornkan, literally “donkey-sainfoin”).

affix

Եթէ հարիւր բարդ խոլըրձան, վեց կորընկան,
մին մանուշակ խրձադիզեալ […]
Եւ այն վեց բարդ կորընկանն՝
վեցօրեայ գործքն ա՟յ
Etʻē hariwr bard xolərjan, vecʻ korənkan,
min manušak xrjadizeal[…]
Ew ayn vecʻ bard korənkann,

10th century, Grigor Narekacʻi, Tałkʻ [Odes]

Գնդածաղիկք եւ կորնգան եւ խոլորձ, առուոյտ կապոյտ եւ սէզ, եւ նմանք սոցին, ծաղր եդեալ զցինկ՝ ասէին, եթէ զի՞ է՝ զի մեք զուարճացեալք կամք, եւ նա ծիւրեալ դեղնութեամբ։

12–13th century, Mxitʻar Goš, Aṙakkʻ [Fables] 33

Translation by Robert Bedrosian
The southern wood, the origan, the orchid, the blue lucerne, the bent grass and others were ridiculing the meadow-rue, saying: “Why is it that we are so full of joy and you just lie about with a yellow hue?”

Gndacaġikkʻ ew korngan ew xolorj, aṙuoyt kapoyt ew sēz, ew nmankʻ socʻin, caġr edeal zcʻink, asēin, etʻē zi ē, zi mekʻ zuarčacʻealkʻ kamkʻ, ew na ciwreal deġnutʻeamb.


տօսախ

head

տօսախ • (tōsax)

xcl-noun

տօսախ • (tōsax)

tōsax (romanization)
տօսախ (nominative singular)
տօսախք (nominative plural)
տօսախոյ (genitive singular)
տօսախոց (genitive plural)
տօսախոյ (dative singular)
տօսախոց (dative plural)
տօսախ (accusative singular)
տօսախս (accusative plural)
տօսախոյ (ablative singular)
տօսախոց (ablative plural)
տօսախով (instrumental singular)
տօսախովք (instrumental plural)
տօսախ (locative singular)
տօսախս (locative plural)

Armenian: տոսախ (tosax)

The original spelling is տաւսախ (tawsax). Possibly from Akkadian 𒄑𒌆 (^(GIŠ)TAŠKARIN /taskarinnu/, “box tree”) via the mediation of Hurro-Urartian; compare Hurrian [Term?] (/taskar-/, “box tree”). The Old Armenian derivate may contain the putative plant-suffix *-ախ (*-ax), possibly of Hurro-Urartian origin. Note also Biblical Hebrew תְּאַשּׁוּר (təʾaššūr, “box tree”).

cog

Buxus sempervirens
Buxus sempervirens#Translingual


մուրտ

head

մուրտ • (murt)

xcl-noun

մուրտ • (murt)

murt (romanization)
մուրտ (nominative singular)
մուրտք (nominative plural)
մրտոյ (genitive singular)
մրտոց (genitive plural)
մրտոյ (dative singular)
մրտոց (dative plural)
մուրտ (accusative singular)
մուրտս (accusative plural)
մրտոյ (ablative singular)
մրտոց (ablative plural)
մրտով (instrumental singular)
մրտովք (instrumental plural)
մուրտ (locative singular)
մուրտս (locative plural)

→ Armenian: մուրտ (murt) (learned)

From Middle Iranian *mūrt: compare Middle Persian [Book Pahlavi needed] (mwlt'), Parthian 𐫖𐫇𐫇𐫡𐫅 (mwwrd), Persian مورد (murd), Old Georgian მურტი (murṭi), which are related to Ancient Greek μύρτος (múrtos). The Armenian is not from Greek, because then *միւրտ (*miwrt) is expected. մուրտաստան (murtastan) may be wholly borrowed from Iranian.


կիտրոն

→ Armenian: կիտրոն (kitron) (learned)

Borrowed from Ancient Greek κίτρον (kítron).

bor+

Սոյնպէս կիտրոնն (var. կիւտրոնն) և ապաբաղսամոնն և դափնին և ձիթենին գեղեցիկ և սերկևիլն և մուրտն և ընկոյզն և նուշն և քնարուկն և հաճարուկն և թութն և նուռնն և հոյնն:
Soynpēs kitronn (var. kiwtronn) ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn: