အဘိဓာန်

From Pali abhidhāna or Sanskrit अभिधान (abhidhāna).

Audio: (file)

အဘိဓာန်မန်ပိုဲဂွံဇၞော်မောဝ်အာနွံမံၚ်တာလျိုၚ်နူပိုဲရ။

We have a responsibility to improve our Mon dictionary.


ဗမာ

/pɛ̤ʔ.mɛ̤a̤/

From Burmese ဗမာ (ba.ma), from မြန်မာ (mranma).

(Myanmar, Thailand) Burma, Myanmar (a country in Southeast Asia); Burman; Burmese (country, person or language)


မတ်

From Proto-Mon-Khmer *mat (“eye”). Cognate with Nyah Kur มัด่, Khmer មាត់ (mŏət).


ဥ

ʼU, the fifth vowel of the modern Mon alphabet.


ဂ

Ga, the third consonant of the Mon alphabet.


ဃ

Gha, the fourth consonant of the Mon alphabet.


ဋ

Ṭta, the eleventh consonant of the Mon alphabet.


ဎ

Ḍdha, the fourteenth consonant of the Mon alphabet.


ဌ

Ṭtha, the twelfth consonant of the Mon alphabet.


ဓ

Dha, the nineteenth consonant of the Mon alphabet.


ဏ

Ṇna, the fifteen consonant of the Mon alphabet.


ဖ

Pha, the twenty-second consonant of the Mon alphabet.


ခ

Kha, the 2nd letter of the Mon alphabet.


ဍ

Ḍda, the thirteen consonant of the Mon alphabet.


ဗ

Ba, the twenty third consonant of the Mon alphabet.


ဒ

Da, the eighteen consonant of the Mon alphabet.


ဇ

Ja, the eighth consonant of the Mon alphabet.


ပ

Pa, the twenty-first consonant of the Mon alphabet.


ထ

Tha, the seventeenth consonant of the Mon alphabet.


စ

From Old Mon စ (caʔ), from Proto-Mon-Khmer *caʔ (“to eat”). Cognate with Nyah Kur จาʔ, Khmer ស៊ី (sii).

Ca, the sixth consonant of the Mon alphabet.


စ

to eat, to live on, by, by the revenues of, govern, to devide {in arithmetic}, to take, in chess and other games, wear away, erode.


စ

particle denoting generic or habitual aspect.


ည

Ñnya, the tenth consonant of the Mon alphabet.


ဆ

Cha, the seventh consonant of the Mon alphabet.


ဘ

Bha, the twenty-fourth consonant of the Mon alphabet.


မ

Mon realisation of the translingual entity.


န

Na, the twentieth consonant of the Mon alphabet.


က

An instance of Translingual က, ultimately descending from Brahmi 𑀓.

Ka, the first consonant of the Mon alphabet.


ယ

Ya, the twenty-sixth consonant of the Mon alphabet.


တ

Ta, the sixteenth consonant of the Mon alphabet.


လမျီူ

head

လမျီူ (lamyiūṃ)

mnw-noun

လမျီူ (lamyiūṃ)


အယုက်

head

အယုက် (əyɜ̀k)


အယျဲ

age-status, age-group, one of three covering respectively youth and adolescence, the period of active married life, and late middle age and old age.


အာကာသ်

အာကာသ် (ʼākās)

mnw-noun

အာကာသ် (ʼākās)

အာကာသ အာကာသ#Mon


ဂယိုၚ်

head

ဂယိုၚ် (gayiuṅ)

mnw-noun

ဂယိုၚ် (gayiuṅ)


ကြုတ်

→ Thai: กรูด (grùut) (becoming หมากกรูด and มะกรูด)

From Proto-Mon-Khmer *kruuc ~ *kruəc (“citrus”). Cognate with Khmer ក្រូច (krouc, “citrus”).

inh

Citrus hystrix
Citrus hystrix#Translingual


ဂြိုဟ်

head

ဂြိုဟ် (krɜ̀h)

From Sanskrit ग्रह (graha, “planet”). Cognate with Burmese ဂြိုဟ် (gruih).

(astronomy) planet, planetary compartment


ဘဝ

State of existence, incarnation, stage of life


လောက

လောက (lòkaʔ)

Borrowed from Pali loka (“world”), from Sanskrit लोक (loka, “world”), from Proto-Indo-European *lówkos (“open space”), from *lewk- (“shine”).

der

the physical world, the world as the theatre of secular life


ဟုတ်

Audio: (file)

အခါဂှ်သာသနာဟုတ်အာ။

to deteriorate decay dwindle to diminish to become less to decay.


သုသာန်

မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကာလချိုတ်၊ ကလောညးတံဂှ် ကေတ်ဏာဇွတံဂှ် ဋ္ဌာန်တိသုသာန်တုဲ တိုပ်ကၠေံအိုတ်ရ။ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် စံၚ်ဇွဂြဇုတ်အိုတ်ရ။

When people are dead, their relations carry the corpses to a cemetery and either bury or cremate them.

mnihgamliuṅ kālakhyiut, kaloñaḥtaṃgh ketṇājwataṃgh ṭṭhāntisusāntuy tiupkleṃʼiutra. hwaṃseṅsākgh caṃṅjwagrajutʼiutra.


ဘာသာ

head

ဘာသာ (bhāsā)

mnw-noun

ဘာသာ (bhāsā)

Borrowed from Pali bhāsā, from Sanskrit भाषा (bhāṣā).

ဘာသာ မန်


ဗုဒ္ဓ

head

ဗုဒ္ဓ (pùtthɛ̀ʔ)

Borrowed from Pali buddha or Sanskrit बुद्ध (buddha).


မန်

→ Khmer: មន (mɔɔn)

→ Burmese: မွန် (mwan)

From Pali Rāmañña, the classical name of the Mon heartland along the Burmese coast. In classical Mon literature, the Mon are known as ရမာန်.

ဘာသာမန်

ဂကူမန်


ဠ

Ḷla, the thirty-second consonant of the Mon alphabet. {not initial}.


ဟ

Ha, the thirty-first consonant of the Mon alphabet.


အ

ʼA, the thirty-fourth consonant of the Mon alphabet.


အ

ʼA, the first of twelve vowels the Mon language.


သ

Sa, the thirtieth consonant of the Mon alphabet.


ဝ

Wa, Lawa, pagan hill man practising slash-and-burn cultivation, a race of northern Burma and Siam formerly noted head hunters. They are closed by Mon writers, with the Karens as a people of more rudimentary culture, name of one of the Mon-Khmer language and its speakers found mainly in areas east of the Salween river in the Shan State.


လ

La, the twenty-eighth consonant of the Mon alphabet.


ရ

Ra, the twenty-seventh consonant of the Mon alphabet.


တိရစ္ဆာန်

တိရစ္ဆာန် (tiracchān)

mnw-noun

တိရစ္ဆာန် (tiracchān)

တိရစ္ဆာန် mnw.ogg

From Pali tiracchāna, from Sanskrit तिरश्चीन (tiraścīna, “horizontal”) in reference to animals' walking on all fours rather than upright.


ဘာ

→ Eastern Pwo: ဘာႋ (phā)

Learned borrowing from Pali vihāra or Sanskrit विहार (vihāra, “monastery”).


ဘဲ

From Pali bhaya, from Sanskrit भय (bhaya).


ပု

Cognate to Nyah Kur [script needed] (puuʔ, “(of corpse) to swell in decomposition”).


လက်

Audio: (file)

ဍေံလက်အဲ။


ကုတ်

ကုတ်ထပိုတ်ဆုဒကုတ်ကဵုဂတေက်။

They were cutting of lengths of wood with a saw.


ကျ

အဲဝေၚ်ပေဲါဂၠုၚ်ကျအာသြန်မသုန်စှော်ဒကေဝ်။

I went to the boat race and lost fifty rupees.

ဂျပါန်ဂှ်ကျအာပၞာန်။

ဗှ်ေတံကျအဲလေဝ်။

to be defeated beaten (by) to lose (to) fail (examination) be defeated (in battle sport and games) lost (in business game match legal case etc).


ပူ

Cognate to Nyah Kur [script needed] (puur, “oriental turtle dove (spotted dove?)”).

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကြာ

ကၞာဲဇာ ကၞာဲဇာ#Mon

tripod derrick from which winnowing sieve ကၞာဲဇာ (knāyjā) is suspended.


ချပ်

အပါပိုဲချပ်သိုၚ်သ္ၚိတိုက်မွဲမ။

My father is thinking of building a brick house.

အဲချပ်မံၚ် မိက်ဂွံအာပက်လာတ်။

I was thinking I should like to go to Pak Lat.

ဇွောံဂွံအာအဲချပ်တုဲရ။

ညးချပ်ကသပ်။

ယးသၞာံအဲချပ်အာဍုၚ်လန်ဒန်။

I have decided to go to London next year.

to consider, think over, make plans, plan to, decide to.


အုတ်

Borrowed from Pali ottho, from Sanskrit उस्त्र (ustra).


ဆု

From Proto-Mon-Khmer *ɟhooʔ ~ *ɟhəəʔ ~ *ɟheeʔ (“tree, wood”). Cognate with Semai jehu (“tree, wood”), Temiar jehuk (“tree, wood”), Khmer ឈើ (chəə, “tree, wood, timber”), Central Nicobarese [Nancowry] chīa (“tree”) possibly Mang [hɔː⁶] ("tree") and Thai เฌอ (chəə)


စိန်

သရပ္ဍဲတဲမၞဒဟွံစိန်ဏီပုဟ်ဟာ။

Has the sore on your hand not healed yet?


သုည

Borrowed from Pali suñña, from Sanskrit शून्य (śūnya).

emptiness nothingness {maths} cipher zero naught.


သိုက်

From Sanskrit शुक्र (śukra). Cognate with Burmese သောကြာ (sau:kra).


ရန်

to (have) regard (to), consider, be concerned with


ခေါ်

ကရှ်ေ ကရှ်ေ#Mon

ကလတ် ကလတ်#Mon

cup small cup cupful measure of capacity equal to one thirty-second of a basket န (na) two ကရှ်ေ (karh) or half a ကလတ် (kalat).


ကတ်

class of medicinal herbs and plants, such as Costus speciousus


မိတ်

From Proto-Mon-Khmer *rmit ~ *rmiit ~ *rmiət (“Curcuma species; yellow”). Cognate with Khmer រមៀត (rɔɔrɔmiət, “turmeric”), Semai remèèt (“turmeric”), Pali mitto.

(Botany) turmeric plant Curcuma longa Roxburgh.


တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်မရနုက်ကဵု (၆၈) ဝါ

sometimes used to enclose digits to distinguish from letters


အသံ

အဲအသံနွံစညိညကီုရ။


ဆီ

From Proto-Mon-Khmer *ɟhaam ~ *ɟhiim (“blood”). Cognate with Nyah Kur ชิม (chim), Khmer ឈាម (chiəm).


ခံ

to bear up to catch in falling to catch hold of.


တိုက်

high quality of crockery, porcelain, china, chinaware


ဍာ်

From Proto-Austroasiatic *ɗaːk (“water”). Cognate with Nyah Kur ดาก, Vietnamese nước, Khmer ទឹក (tɨk).


တော်

to make calculation, to cast up accounts


အဆိပ်

head

အဆိပ် (əchip)


ၜါစှော်

ၜါစှော် (ṗāchok)


စှ်ၜါ

စှ်ၜါ (cahṗā)


သုန်ည

သုန်ည (sunña)


မ္ၚဵုရအဴ

မ္ၚဵုရအဴ (mṅura‘ao)

မ္ၚဵု + ရ + အဴ

com

မ္ၚဵု + ရ + အဴ


ထပှ်

From Proto-Mon-Khmer *d₁puulh ~ *d₁puəlh ~ *d₁pəlh.


စှ်

From Old Mon စသ် (cas). Cognate with Nyah Kur จัซ.


ၜါ

From Old Mon ၜါရ် (ɓaar), from Proto-Mon-Khmer *ɓaar. Cognate to Nyah Kur บาร, Khmer ពីរ (pii), Vietnamese hai, Muong hal, Bahnar 'bar, Pacoh bar, Khasi ar.


မွဲ

From Proto-Mon-Khmer *muuj ~ *muəj ~ *muuɲ.

a other only entirety. [Siam] neg. reinforcing p.


ပိ

From Old Mon ပိ (piʔ), from Proto-Mon-Khmer *piʔ. Cognate with Nyah Kur ปีʔ, Khmer បី (bəy), Vietnamese ba.


နွံ

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

Audio: (file)

နွံမံၚ်ဒၞာဲရော


ဣန်

အိန် အိန်#Mon


ဩ

Perhaps an old Chinese loan, from Chinese 澳. Shared lexeme across several mainland Southeast Asian languages, including Burmese အော် (au) and Thai อ่าว (àao).

ʼAu, the ninth vowel of the modern Mon alphabet.


ဣ

ʼI, the third vowel of the modern Mon alphabet.


ၛ

The ninth consonant in the Mon alphabet.


subjoined consonant na, used by Mon language


subjoined consonant la, used by Mon language


ၜ

Bba, the thirty-third consonant of the Mon alphabet.


ၝ

From a simplified form of the letters မ (ma) and ဗ (ba) stacked on top each other.

Bbe, the thirty-fifth consonant of the Mon alphabet.


ဨ

ဨက (“acre”)


ၚ

Ṅa, the fifth consonant of the Mon alphabet.


subjoined consonant ma, used by Mon language


အာကာသ

head

အာကာသ (ʼākāsa)

mnw-noun

အာကာသ (ʼākāsa)


ပဝါ

Name of a certain festival pavāraṇā is the name given to the festival held at the termination of the Buddhist vassa.


သရ

discharging lesion sore ulcer burn scald.


မေတ္တာ

head

မေတ္တာ (mètta)


မာန်

Borrowed from Pali māna, Cognate with Thai มัน (man).

Mon ဇၞး (jnaḥ)

win conquer prevail domineer overpower overcome part particle suffixed to verbs to denote capability probability or possibility. (Usually expressed in English with the auxiliary verbs “can” “may” “be able to” “be likely to” etc.).


မာန်

to work {clay} to work clay with the hands in making pottery.


ကံ

From Pali ဨကံ (ekaṃ), Cognate with Thai เอกัง.


ကံ

Various. Follow the alternative spelling links for information.

Alternative spelling of ကမ် (“projectile”)


ကံ

တ္ကံ တ္ကံ#Mon


ဖဲ

From Proto-Mon-Khmer *bhiiʔ (“full; sated”). Cognate with Bahnar phĭ, Laven baheʔ, Semai ba'heeq.


လီ

to lie (to give false information intentionally with intent to deceive)


အဓိပ္ပါယ်

အဓိပ္ပါယ် (a'dhippāy)

mnw-noun

အဓိပ္ပါယ် (a'dhippāy)

Mnw-အဓိပ္ပါယ်.wav

Audio: (file)

အရေဝ်ဗှ်ေဟီုမံၚ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော? သောၚ်တလးကဵုဂွံဟာ?

What is the meaning of what you are saying? can you explain?


ကြုၚ်

head

ကြုၚ် (kruṅ)

mnw-noun

ကြုၚ် (kruṅ)

From Proto-Mon-Khmer *ruŋ ~ ruuŋ ~ ruəŋ (“river”).


ကော်

အဲကော်ဍေံဟွံကၠုၚ်။


သာဂူ

Borrowed from Malay sagu via Burmese သာဂူ (sagu).


ဟံသာဝတဳ

Pali ဟံသော (haṃso), from Pali haṃsāvatī.

Audio (the word ဟံသာဝတဳ is derived from the Pali language word ဟံသော (haṃso)); “ဝေါဟာဟံသာဝတဳဝွံကၠုၚ်နူဝေါဟာဘာသာပါဠိဟံသောရ။”: (file)


ဥပမာ

head

ဥပမာ (ʼupamā)

mnw-noun

ဥပမာ (ʼupamā)

Audio: (file)

ညးတံၚ်နၚ်ဇာတ်အတိက်တုဲ ထ္ၜးဥပမာ။

Citing old stories he expounded and interpreted them.

comparison an example simile traditional story cited in exposition of narrative such expositon.


အဲ

I (1st-person singular personal pronoun)


ပုၚ်

From Old Mon ပူၚ် (pūṅ), from Proto-Mon-Khmer *puuŋ (“cooked rice”).


ကၠံ

garden [esp.] market garden on open unirrigated land plantation.


ဒအာပ်

From Proto-Mon-Khmer *sʔaap (“to yawn”). Cognate with Khmer ស្ងាប (sngaap), Bahnar kơngap, Pacoh ng-ap, Vietnamese ngáp, Central Nicobarese hing-âp.


က္သေဲ

From Proto-Mon-Khmer *ksiw ~ *ksiəw (“to whisper”). Cognate with Khmer ខ្សៀវ (khsiəw), Khasi pasiaw.


ဍိုၚ်

From Proto-Mon-Khmer *tɗuŋ ~ *tɗuəŋ ~ *tɗ(ə)ŋ (“umbrella”).


ဖရာပ်

From Proto-Mon-Khmer *b(h)raap (“pigeon”). Cognate with Khmer ព្រាប (priəp).


ဖေံ

From Proto-Mon-Khmer *bheʔ (“otter”). Cognate with Khmer ភេ (phei).


ဂၠေံ

From Proto-Mon-Khmer *ɢliʔ ~ *ɢliəʔ ~ *ɢliəh (“short”). Cognate with Khmer ខ្លី (khləy).


ဒၞေၚ်

From Proto-Mon-Khmer *t₁n₁iəŋ (“forehead”).


ဓဂဵု

From Proto-Mon-Khmer *(t₁)ɡər ~ *(t₁)ɡəər (“thunder”). Cognate with Khmer ផ្គរ (phkɔɔ).


ကွာဲ

From Proto-Mon-Khmer *kwaaj (“yam”). Cognate with Vietnamese khoai (“potato, sweet potato”).


ကၠီု

From Proto-Mon-Khmer *kl(u)m (“dense; thick”).


ဒြပ်

From Sanskrit द्रव्य (dravya). For the prominent sense to be adopted and survive, compare Thai ทรัพย์ (sáp, “property”).

property, n. ဒြပ်။—possessions, ပိုန်ဒြပ်။—wealth, ပိုန်။

[1896, Rev. Edward O. Stevens, A Vocabulary, English and Peguan, to which are added a few pages of geographical names (overall work in English), Rangoon: American Baptist Mission Press, page 83:

property, n. drap။—possessions, puindrap။—wealth, pun။

ဟိုတ်မ္ဂးဂှ်။ ဒြပ်ဗနိက်ညးတံဝွံ မတွံဂး။ ထဝ်။ သြန်။ မတ်မပြဲ။ မတ်ဗၠဲ။ ယာတ်ကာန်ကမု။ ခတေဝ်ပးဗ္ကေတ်။ ယာတ်သုတ်။ ယာတ်ဗ္ကေတ်ယောံ။ ဆုမြမောဝ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူ။ အပေါတ်မကၠောန်နကဵုဂြၚ်စိၚ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူ။ အပေါတ်မကၠောန်နကဵုဆုမခိုဟ်ပြဲဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူ။ အပေါတ်သၠုဲ။ အပေါတ်ပသဲ။ အပေါတ်တၟံဗ္တာၚ်။

1951, The Holy Bible, Rangoon: The British and Foreign Bible Society, Revelations 18:12, page NT 565:

precious merchandise of gold, silver, precious stones, pearls, fine linen, purple, silk, scarlet, all expensive wood, every vessel of ivory, every vessel made of most precious wood, and of brass, and iron, and marble;


ဂၠုၚ်

head

ဂၠုၚ် (gluṅ)

mnw-noun

ဂၠုၚ် (gluṅ)

From Middle Mon gluṅ, from Old Mon dluṅ, from Proto-Mon-Khmer *d₂lu(u)ŋ ~ *d₂l(u)əŋ (“boat”). Compare Bahnar plŭng (“boat”).


မိုဟ်

From Proto-Mon-Khmer *muh ~ *muuh ~ *muus (“nose”).


ပါၚ်

From Proto-Mon-Khmer *paaŋ (“mouth; opening”). Cognate to Nyah Kur [script needed] (paːŋ¹), Semai [Term?] (mpaːkᵑ), Khmer បាង (baang).


သ္ဗံ

From Proto-Mon-Khmer *()bɔʔ (“hump of ox”).


ဒအိုအ်

From Proto-Mon-Khmer *cʔə(ə)ʔ ~ *cʔə(ə)k ~ *cʔak (“to hiccough; to belch”).


လ္ပံ

From Proto-Mon-Khmer *mp(ɔ)ʔ (“to dream”).


ၜဴ

From Proto-Mon-Khmer *(t)ɓuuʔ (“sugar cane”). Cognate with Khmer អំពៅ (ʼɑmpɨw).

(Pak Kret District) to gargle, to rinse out


ဗ္ၜေံ

head

ဗ္ၜေံ (bṗeʼ)

mnw-noun

ဗ္ၜေံ (bṗeʼ)

From Old Mon ဗၜေအ် (baṗeʼ), from Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Thai แพะ (pɛ́), Tày bẻ.


အဟာန်

head

အဟာန် (ʼahān)

mnw-noun

အဟာန် (ʼahān)

→ Thai: ห่าน (hàan)

→ Burmese: ငန်း (ngan:)

From Proto-Mon-Khmer *haan (“goose”). Cognate with Khmer ក្ងាន (kngaan). Compare Proto-Khmuic *haːn (“goose”), Middle Chinese 雁 (MC ngaenH, “wild goose”).

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


အန္တရာယ်

အန္တရာယ်mnw.wav

Audio: (file)

ကပေါတ်လဝဟ် လ္ပဝေၚ် နွံကဵုအန္တရာယ်။

Do not play with weapons. It's dangerous (to do so).


ကွေန်

ကောန် ကောန်#Mon


သုင်

သုၚ် သုၚ်#Mon


အသုဘ

head

အသုဘ (əsaoʔphɛ̀ʔ)


ဗုဒ္ဓဘာသာ

ဗုဒ္ဓဘာသာ (pùtthɛ̀ʔ phɛ̀asa)

ဗုဒၶဘာသာmnw.wav

Borrowed from Pali ဗုဒ္ဓဘတ္တိကာ (buddhabhattikā) + Pali bhāsā.

bor

ဗုဒ္ဓဘတ္တိကာ

ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာ မန်ဂမၠိုၚ် မဒှ်ညးဗုဒ္ဓဘာသာအိုတ်ရ၊ ကိုပ်ကၠာတေံ တွဵုရးဍုၚ်မန်လေဝ် မၞုံပြာကတ်တဴကီုရ။

In Burma the Mons are Buddhist people, in olden days, Mon country also was known.


ကွတ်

ဗှ်ေလေပ်ကွတ်အ္စာပဳသကဝ်ဟာ။


တၟိ

From Proto-Austroasiatic *tmiːʔ (“new”). Cognate with Nyah Kur ตะมีʔ (ta miiʼ), Khmer ថ្មី (thməy).


မြာ်

head

မြာ် (pəràik)

From Old Mon mrek, mreṅ (“peacock”), from Proto-Mon-Khmer *mraik() (“peacock”).


ပရိယာယ်

ပရိယာယ် (pa ri yāy)

mnw-noun

ပရိယာယ် (pa ri yāy)


အထက်

head

အထက် (ətʰɛk)


တဲ

Cognate to Vietnamese tay, Khmer ដៃ (day).


ဒမှော်

From Proto-Mon-Khmer *muuk ~ muək (“hat”), from Old Chinese 帽 (OC *muːɡs). Cognate with Khmer មួក (muək), Thai หมวก (mùuak), Lao ໝວກ (mūak).


ကရေင်

ကရေင် (kareṅ)

desctree

→ Burmese: ကရင် (ka.rang)
→ English: Karen

→ Thai: กะเหรี่ยง (gà-rìiang)

Karen, Kayin (name of one of Tibeto-burman speaking national groups of the Union of Burma)


သီ

Borrowed from Pali sīmā (“boundary”). Cognate with Burmese သိမ် (sim), Shan သိမ်ႇ (sìm) and Lao ສິມ (sim).


ဒကာ

(honorific) term of address used by monks to laymen


ကဏ္ဍ

head

ကဏ္ဍ (kaṇḍa)

mnw-noun

ကဏ္ဍ (kaṇḍa)


မိ

Audio: (file)

မိကျေဝ်မွဲကျိုင်လဝ်ကယျိုင်မန်ဆာန်ဠာန်ကွေံရ။။

Mrs. Jay is dressed in Mon clothes it is very cute..


ခရိုင်

ဒဳပၠောပ်ထောံဂၠဴပ္ဍဲခရိုၚ်။

enclosure for animals pen corral cage box-trap sty.


သက်သာ

head

သက်သာ (saksā)

mnw-verb

သက်သာ (saksā)


သာဓု

thank, Vocabulary used by Buddhist monks.


သၚ်ကြာန်

head

သၚ်ကြာန် (sɛŋkran)

Borrowed from Sanskrit संक्रान्ति (saṃkrānti, “passage of the sun from one celestial position to another”). Cognate with Burmese သင်္ကြန် (sangkran, “Thingyan”); Thai สงกรานต์ (sǒng-graan, “Songkran”).


ဗုဒ္ဓသာသနာ

head

ဗုဒ္ဓသာသနာ (budhasāsanā)

mnw-noun

ဗုဒ္ဓသာသနာ (budhasāsanā)

ဗုဒ္ဓသာသနာmnw.wav

ဗုဒ္ဓ (buhtein, “Buddha”) + သာသနာ (saʂanɛ̀, “religion”)

com

(Buddhism) teachings of Buddha; Buddhist teachings


သာသနာ

ပ္ဍဲက္ကံသိၚ်ဃဵု ညးသပုန်မွဲ မၞုံယၟုတဳယ ပကောံဂွံပၞာန်မွဲဒပ်တုဲ ပၠံၚ်ၜးကေတ်ဒြပ် မၞုံပ္ဍဲစေတဳတုဲ၊ ရဴဝွံပလီုပလာ် ပၠံၚ်ၜး ဒစဵုဒစး သ္ပဘဲအန္တရာယ် ကဵုသာသနာကျာ် ဗွဲမလောန်ရ။

In Ceylon, a rebel named Tiya having collected an army, plundered the wealth contained in shrines and thus did much harm to the Buddhist Temple.


ဥပရာဇာ

head

ဥပရာဇာ (ʼupparājā)

mnw-noun

ဥပရာဇာ (ʼupparājā)

/ʔṵpərɛ̀əjɛ̀ə/

(historical) crown prince; heir apparent; viceroy


အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ

head

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (ʼaggamahāpaṇḍita)

mnw-noun

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (ʼaggamahāpaṇḍita)

From Pali အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (aggamahāpaṇḍita)

bor

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ

the Agga Maha Pandita title presented by the government to a monk or person for his impeccable morals through knowledge of the Tipitakas and authorship of Buddhist religious tracks.


ဗညာ

head

ဗညာ (pəɲɛ̀a)

→ Burmese: ဗညား (ba.nya:)

→ Khmer: ពញា (pñiə)

→ Lao: ພະຍາ (pha nyā)

→ Thai: พญา (pá-yaa)

(honorific) title prefixed to names of royalty and nobility.


ကပ်

natural disasters an era calamity time of catastrophe.


ထေရဝါဒ

ထေရဝါဒ (təərawaidɛ̀)

/tʰɤrɛ̤wɛ̀tʰɛ̤/


ပုင်သင်္ကြာန်

ပုၚ် (“cooked rice”) + သင်္ကြာန် (“Thingyan; Songkran”).

com

mnw:ပုင်အတး (ပုင်သင်္ကြာန်)


ဍာ်သာဲ

head

ဍာ်သာဲ (ḍāk sāy)

mnw-noun

ဍာ်သာဲ (ḍāk sāy)


ယဲကျာ

ယဲ (“illness; disease”) + ကျာ (“air; wind”).


ကာလယဲ

ကာလ (kāla, “time”) + ယဲ (“illness; disease”).

Audio: (file)

နူသၞာံ၂၀၁၉ ဒှ်ကာလယဲတုဲ မၞိဟ်တံလေဝ် ချိုတ်အာဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။

The epidemic began in 2019 and killed many people.


ယဲကၠန်

ယဲ (“illness; disease”) + ကၠန် (“python”).


ဒုၚ်

From Proto-Mon-Khmer *d(ɯə)ŋʔ (“to receive”).


က္ၜၚ်

head

က္ၜၚ် (kḅaṅ)

mnw-noun

က္ၜၚ် (kḅaṅ)

final in (n.) (phr.) naming natural species often exotic.


ကၠန်

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Baan Nong Duu, Lamphun Province)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

python boa boa constrictor. (Malayopython reticulatus, syn. Python reticulatus)


ယဲမတ်ကနအ်

ယဲ (yay, “illness; disease”) + မတ် (mat, “eye”) + ကနအ် (kanaʼ, “a kind of lizard”).


ယဲဂၞဴ

ယဲ (yay, “illness; disease”) + ဂၞဴ (gnau, “abdomen, bowels”).


တှ်

From Proto-Mon-Khmer *t₁ɔh (“breast; mamma”). Cognate with Bahnar toh, Pacoh tóuh, Khmer ដោះ (dɑh) and Central Nicobarese [Nancowry] toah.


ယဲမတ်

ယဲ (yay, “illness; disease”) + မတ် (mat, “eye”).

eye diseases
(Kaw Kyaik) ophthalmia; pinkeye.


ဗြဲ

From Old Mon brey (“rain”), from Proto-Mon-Khmer *briiʔ (“sky, rain”).

ဗြဲဂူ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ယီု

ယီုလုပ်

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ယဲ

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


စာၚ်

စာင် စာင်#Mon


ဗၜဵု

/pɛ̤ʔ.ɓə(ː)/


ကၟက်

ကတိုၚ်တိကၠက်အာဣရ။

to be filled in closed blind be fully covered or enveloped keep something tight.


ကၠိက်

From Old Mon စၠဳက် (clīk), from Proto-Mon-Khmer *liik ~ *lik (“pig”). Cognate with Nyah Kur คลีจ.


ဍာ်လက်ဖက်

ဍာ် (“water”) + လက်ဖက် (“tea (plant or leaves)”).


ကၠဵု

Mon Te

Mon Ye

Mon Korea

Cognate to Nyah Kur [script needed] (chur¹). Compare Khmer ក្លើ (klaə, “close friend”), Thai เกลอ (gləə, “close friend”).


ဇြုံ

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Pak Kret District and Baan Nong Duu, Lamphun)

cog

โชรม่ / โชรม

Nyah Kur โชรม่ / โชรม

ဇြုံဂမျိ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ချေံ

Cognate with Nyah Kur แช็ฮ. Compare Khmer សេះ (seh).

be mischievous unrestrained be faithless wanton or disloyal to one’s spouse.


တ္ၚဲ

From Proto-Mon-Khmer *t₂ŋiiʔ (“sun; day”). Cognates with Khmer ថ្ងៃ (thngay), Vietnamese ngày.


အဒိုတ်

head

အဒိုတ် (ʼaduit)

mnw-noun

အဒိုတ် (ʼaduit)


ဂအုဲ

vegetable substance dried or otherwise prepared for medical or other use medicine tobacco drug; chemical.


အၚာ

From Old Mon အင်္ကာရ် and Middle Mon အင်္ဂါ.
:Template:Wiktionary:Picture dictionary/mnw:Solar System

inh

Old Mon အင်္ကာရ်

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon


တၞးထဝ်

တၞး (“leaf; thin sheet”) + ထဝ် (“gold”).


ထး

From Middle Mon ထး, from Old Mon *ထာသ်, from Proto-Mon-Khmer *thaas. Cognate with Nyah Kur ทาด, Khmer ថាស (thaah), Thai ถาด (tàat), Northern Thai ᨳᩣ᩠ᨯ, Khün ᨳᩣ᩠ᨯ, Lao ຖາດ (thāt).

brass tray salver on which curry bowls are sometimes laid out.


ပြု

Borrowed from Burmese ပြုပြင် (pru.prang).


ကဝိ

From Pali kavi (“poet”), Sanskrit कवि (kaví, “poet”).


ဝေန်

From Proto-Mon-Khmer *wən(ʔ) (“coiled; to wind, bend”). Cognate with Khmer វៀន (viən, “to curl up”) and Vietnamese quấn (“to wind, twine”).


ဂတာံ

head

ဂတာံ (gatāṁ)

mnw-noun

ဂတာံ (gatāṁ)

→ Burmese: ကဏန်း (ka.nan:)

From Old Mon ဗတာံ, from Proto-Mon-Khmer *kt₁aam. Cognate with Nyah Kur ฮึตาม, Khmer ក្ដាម (kdaam).


ကၠ

From Proto-Mon-Khmer *klaʔ (“tiger”); cognate with Koho kliu, Halang klìa, Khmer ខ្លា (khlaa), Pacoh cula, Bahnar kla and Khasi khla.


ထဝ်ဗာတ်

head

ထဝ်ဗာတ် (thawbāt)

mnw-noun

ထဝ်ဗာတ် (thawbāt)

Borrowed from Burmese ထောပတ် (htau:pat).


ရာမည

head

ရာမည (rāmaña)

mnw-noun

ရာမည (rāmaña)

ရးမည ရးမည#Mon


ဗမတ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (kəmat¹).


လဗာ

From Burmese ရာဘာ (rabha) or ရော်ဘာ (raubha), from English rubber.

rubber (pliable material derived from the sap of the rubber tree)


ကစိန်

လစိန် လစိန်#Mon

Alternative form of လစိန် (“ring (ornament)”)


ဗၞိက်

From Pali vaṇijja, from Sanskrit वणिज्य (vaṇijya).

က္ၜၚ်ပ္ဍဲသၞေဟ်က္ၜၚ်ဂှ်ဖ္ဍိုက်ဗၞိက်မုရော။

What cargo is the ship in the harbour carrying?

merchandise, n. ဗၞိက်။ ဗနိက်။

[1896, Rev. Edward O. Stevens, A Vocabulary, English and Peguan, to which are added a few pages of geographical names (overall work in English), Rangoon: American Baptist Mission Press, page 64:


သၞာံ

From Proto-Mon-Khmer *cn₁am ~ *cn₁aam. Cognate with Khmer ឆ្នាំ (chnam), Vietnamese năm.


မၞိဟ်

Borrowed from Pali manussa, ultimately from Sanskrit मनुष्य (manuṣya). Cognate with Nyah Kur พะนิฮ่ (pha nìh). Compare Khmer ម្នឹស (mnɨh), which is the colloquialism of មនុស្ស (mɔɔmɔnuh).

မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်

မၞိဟ်တြုံ

မၞိဟ်ဗြဴ

man human being person Homo sapiens people in general.


ဗနိက်

merchandise, n. ဗၞိက်။ ဗနိက်။

ညံၚ်နဲသာ်ဂှ် ညးဗနိက်လောကဳတံဝွံ ဟိုတ်နူညးဂှ် ဒးယာံဒက်ဒေါန်ကရောတ်ကသဝ်အိုတ်ရောၚ်။
ñaṃṅnoasākgah ñaḥbaniklokītaʼwwaʼ hiutnūñaḥgah daḥyāṃdakdonkarotkasawʼiutroṅ.
And the merchants of the earth weep and wail over her, because no longer does anyone buy their cargoes –

1951, The Holy Bible, Rangoon: The British and Foreign Bible Society, Revelations 18:11, page NT 565

1951, The Holy Bible, Rangoon: The British and Foreign Bible Society, Revelations 18:12, page NT 565

hiutmgaḥgah. drapbanikñaḥtaʼwwaʼ matwaĥgaḥ. thaw. sran. matmaproa. matbloa. yātkānkamu. khatewpaḥbket. yātsut. yātbketyoṃ. chumramowjmāpjmāpgakū. ʼapotmaklonnakiuwgraṅciṅjmāpjmāpgakū. ʼapotmaklonnakiuwchumakhiuhproajmāpjmāpgakū. ʼapotsluy. ʼapotpasoa. ʼapottmaʼbtāṅ.

ဗၞိက် ဗၞိက်#Mon


ကမက်

handle by which something is lifted or carried subscript consonant.


ကၟဲာ

ကၟာဲ ကၟာဲ#Mon

Encoding in Unicode standard for modern Burmese of ကၟာဲ


ကၟဲာ

ကၟာဲ ကၟာဲ#Mon


ကၟာဲ

to carry a burden slung across the shoulder


ကြေဲ

From Proto-Mon-Khmer *kriəlʔ. Cognate with Khmer ក្រៀល (kriəl), Vietnamese sếu.

sarus crane curlew Grus antigona sharpie.


က္တောဝ်

head

က္တောဝ် (ktow)

mnw-noun

က္တောဝ် (ktow)


ကၠုၚ်

head

ကၠုၚ် (kluŋ)

mnw-verb

ကၠုၚ် (kluŋ)

Cognate to Nyah Kur [script needed] (loːŋᴸ).


သ္ကေပ်

head

သ္ကေပ် (skep)

mnw-verb

သ္ကေပ် (skep)

to take between finger and thumb; to pinch.


စက္ကာန်

From Burmese စက္ကန့် (cakkan.), from English second.


ပ္ညဳပ္ညပ်

head

ပ္ညဳပ္ညပ် (pñīpñap)

mnw-verb

ပ္ညဳပ္ညပ် (pñīpñap)

* ပ္ညဳ (“to make even”) + ပ္ညပ် (“to ordain”)

com

to consult with a view to union of sentiment to negotiate.


ပၞဟ်

From Sanskrit पनस (panasa) or Pali panasa, cognate with Burmese ပိန္နဲ (pinnai:).


တွာဲ

From Proto-Mon-Khmer *waj ~ *waaj (“to transfer ownership”). Cognate with Khmer ថ្វាយ (thvaay).

inh

to give, offer (to royalty, clergy, or deities)


သွုင်

သွုၚ် သွုၚ်#Mon


စါင်

စာင် စာင်#Mon


စိင်

စိၚ် စိၚ်#Mon


ဂြင်

ဂြၚ် ဂြၚ်#Mon


ဂြင်စိင်

ဂြၚ်စိၚ် ဂြၚ်စိၚ်#Mon


ဂြၚ်စိၚ်

head

ဂြၚ်စိၚ် (graṅ ciṅ)

mnw-noun

ဂြၚ်စိၚ် (graṅ ciṅ)

ဂြၚ် (“horn”) + စိၚ် (“elephant”), thus literal meaning is “elephant's horn”.


ဂြၚ်

ဂြၚ်ဂၠဴ


ဂၠဴ

(Pak Kret District) plank for supporting another plank hammered to post in order to prevent its further subsidence


ကောန်

From Proto-Mon-Khmer *kuun ~ *kuən (“child”).

ကောန်တြုံ

Audio: (file)

ကောန်ဗြဴ

Audio: (file)

ကောန်ဂၠဴ

child, offspring, young person, young of animals, son, young shoot of a plant.

ကောန်ၚာ်တြုံ

ကောန်ၚာ် (kon ṅāk)

ကောန်ၚာ်ဗြဴ

ကောန်ၚာ် (kon ṅāk)


စိၚ်

(Pak Kret District) used for counting houses


ကဝဲ

မွဲကဝဲပၞိက်။


ဗြာတ်

head

ဗြာတ် (brāt)

mnw-noun

ဗြာတ် (brāt)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ကပလှု

→ Burmese: ကဘီလူး (ka.bhilu:)


ကွာၚ်

head

ကွာၚ် (kwāṅ)

mnw-noun

ကွာၚ် (kwāṅ)

ကွာင် ကွာင်#Mon


ကောန်စိုတ်

head

ကောန်စိုတ် (kon cət)

mnw-noun

ကောန်စိုတ် (kon cət)

Mnw-ကောန်စိုတ်.wav

ကောန် (kon, “child”) + စိုတ် (cət, “mind”)


ကွာင်

head

ကွာင် (kwāṅ)

mnw-noun

ကွာင် (kwāṅ)

ကွာၚ်မစုတ်လဝ်နကဵုသဝ်ရာကၠောန်ကွာၚ်ဍာ်တှ်ဗ္စး။

Cake of rice dried and mixed with sugar.

kwāṅ macut law nakou sawrā klon kwāṅ ḍākth bcaḥ.

confection prepared from flour {loaf of} bread cake pudding biscuit.


တီ

/tɛm/ Sujaritlak Deepadung(1996)“Mon at Nong Duu

အဲဟွံတီဗ္ၜေံမၞး။

ကောန်ၚာ်ဗျဵုတှ်ဟာဟွံတီ။

ညးတံဟွံဂွံဗက်အာကဵုပိုဲမွဲစွံဟာ ဍေံတံမိက်ဂွံတီ။

They want know whether they may not come with us.

ñaḥtaṃ hwaṃgwaṃ bakʼā keupiuy mwoacwaṃhā ḍeṃtaṃ mikgwaṃ tiṃ.

တန်ဒှ်လလံၜိုတ်တရဴဂိတုဟာ မွဲသၞာံဟာဟွံတီ။

tandh lalaṃ ṗiut tarao gituhā mwoa snāṃhā hwaṃtiṃ.

ဘာလ္ၚောဝ်ကျာ်ပ္ဍဲဍုၚ်လန်ဒန် နွံမူစိမၞးတီဟာ။

Do you know how many churches there are in London?

bhā lṅow kyāk pḍoaḍuṅ landan nwaṃ mūci mnaḥ tiṃhā.

ရန်ကဵုဒ္ဂေတ်ဍေံပရေံတုဲ ဍေံမၞိဟ်ခိုဟ်ဟွံသေၚ်ဂှ်တီမံၚ်ရ။

If you consider the fact of his conduct you can see he is not a good person.

rankeu dget ḍeṃ pareṃtuy ḍeṃ mnihkhiuh hwaṃseṅgh tiṃ maṃṅra.

ရံၚ်တ္ၚဲတုဲတီအခိၚ်မာန်ဟာ။

Can you tell the time by looking at the sun?

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

to know, to be acquainted, to come, to know, learn, realize, or determine.


ပၟတ်

ဗမတ် ဗမတ်#Mon


တိ

From Proto-Mon-Khmer *t₁iʔ ~ *t₁ih ~ *t₁iəh (“earth; soil”). Cognate to Bahnar teh, Khmer ដី (dəy), Semai tiiq, Khmu pəte, Khasi pyrthei.


ဇုတ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (chəluːt²).


ချိုတ်

to be dead to be numb cold to run down to close in chess and other games to be out in cricket.


ကၠေၚ်

head

ကၠေၚ် (kleŋ)

mnw-verb

ကၠေၚ် (kleŋ)

စၞကၠေၚ်ၚ်။


ကိတ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (kɨt¹), Wa kiat.

သြောံဍုၚ်ဗၟာလ္ပာ်လ္တူတေံလယျိုၚ်ပိုၚ်ဟွံကိတ်။

Upper Burma rice is not up to the standard weight.


ပဝ်

From Proto-Monic *par, from Proto-Mon-Khmer *par. Cognate to Vietnamese bay.


ဂစေံ

Cognate with Nyah Kur ฮึเจียม, Vietnamese chim, Khasi sim.

cog

Nyah Kur ฮึเจียม


ဂတု

Cognate to Nyah Kur [script needed] (ntuːʔ¹).

mnw:ဂိတု
mnw:ဂိတု (အခိင်)


ယက်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (jak²) and Chrau [Term?] (ɲuʔ).


ၜိၚ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (biːɲ¹).


ၚေက်

Holonym: ပါၚ်


ဟီု

Pak Kret District and Baan Nong Duu (Lamphun Province), Thailand

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဗြဴ

Cognate to Nyah Kur เพรา (“wife”), Khasi (ka) briw (“woman”).

ဣဗြဴဏံကေတ်နၚ်။

ယၟုမၞိဟ်ဂမၠိုၚ်လေဝ်ချူမၞိဟ်တြုံမၞိဟ်ဗြဴဟာလေဝ်ချူ။

Write down their names and whether they are men or women.

ကောန်ဗြဴ

မၞိဟ်ဗြဴ


ကြုက်

Compare Middle Chinese 客 (MC khaek, “guest”).

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


တြုံ

Cognate to Nyah Kur [script needed] (tuj-truːʒ).

ကောန်တြုံ

မၞိဟ်တြုံ

man male husband affix denoting the male gender chiefly as final element in (n) (phr.) denoting sex of peson.


ဗှ်ေ

Audio: (file)

အဲဆာန်ဗှေ်

Audio: (file)

တြုံဗှ်ေ

you (second-person plural, toward inferior or children)


သ္တိက်

head

သ္တိက် (stik)

mnw-verb

သ္တိက် (stik)

Cognate to Khmer ដេក (deek, “to sleep”).


ၜဳ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ရိုဟ်

ရိုဟ်တ္ၚဲ


ဗ္တဳ

Cognate to Nyah Kur [script needed] (ntɨl¹), Mundari गितिल (gitil).

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


က္ၜင်ကျာ

head

က္ၜင်ကျာ (kḅaṅkyā)

က္ၜၚ်ကျာ.wav

က္ၜၚ် (kḅaṅ, “ship”) + ကျာ (kyā, “wind”)


က္ဍိုပ်

head

က္ဍိုပ် (kḍəp)

mnw-noun

က္ဍိုပ် (kḍəp)

Cognate to Nyah Kur [script needed] (kədəp¹).


ဒဵု

Peiros associates this term with Vietnamese núi.


ရာန်

အာဖျာရာန်နင်ကမွဲပသာ။

1874, J. M. Haswell, Grammatical Notes and Vocabulary of the Peguan Language: To which are Added a Few Pages of Phrases, &c, Rangoon: American Mission Press, page 140:

Go to the bazaar and buy one viss of fish.


အောန်

နူဂကူမန်တံဂမၠိုင် ညးတၠပညာ လေပ်လိက်မန် အောန်ကွေံရ။

There are very few Mon literate from Mon people.


ဂၠိုၚ်

head

ဂၠိုၚ် (gləṅ)

mnw-adj

ဂၠိုၚ် (gləṅ)

From Middle Mon gləṅ, from Old Mon [script needed] (gluṅ). Cognate to Nyah Kur [script needed] (khləŋ²).


တုဲ

တြုံဗှ်ေဒလိုက်ကတဵုနူပၟတ်တုဲ က လေၚ်စဴကၠုၚ်လ္ပာ်သ္ၚိဗှ်ေရ။

Your husband got up from the fire and came back to your home.

/kraoh pe̤h həlɒ̤c kətɒ nṳ kəmot toə kəliəŋ cao klɤŋ kəpac hɒəʔ pe̤h raʔ/

to be finished over to be ready to succeed to be accomplished.


ကွာန်

head

ကွာန် (kwān)


ကလေၚ်

ကလေၚ် (kaleṅ)

mnw-verb

ကလေၚ် (kaleṅ)

ဂုန်ဍေံတက်အဲ၊ အဲကလေၚ်လက်ဍေံ

ဗှ်ေစိုပ်လ္ဂုၚ်တုဲ ကလေၚ်လိက်ကဵုအဲတၞးညိ။

When you get to Rangoon please send me a letter.

(intransitive) to return to bring back to send back. {usually as first element of (v) phr} to reciprocate repeat an action.


စဴ

Audio: (file)

နူဂယးဂှ်ပိုဲစဴကွာန်မုဟ်ဒုန်။

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

(intransitive) to return go back come back to proceed to an arranged destination to go out to perform a prescribed observance.


ကျာ်

→ Burmese: ကျိုက် (kyuik)

→ Western Pwo: ကၠဲၭ

→ Eastern Pwo: ကျာ် (kjài)

တိုန်ဍုၚ်တ္ၚဲတိၚ်မ္ဂး ခိုဟ်ကျာ်။
tiunḍuṅtṅoatiṅmgaḥ khiuhkyāk.
It will be best if you go to town the day before the Sabbath, Yes your Reverence (ကျာ်kyāk) Etiquette words used exclusively when meeting Buddhist monks

ပိုဲတိုန်လ္ၚောဝ်ကျာ်လ္ဂုၚ်။
piuytiunlṅowkyāklguṅ.
We are going up to worship at the Kyaik Laegung (Bur. Shwe Dagon).

ရဲပဝ်လေတ်တံကၠုၚ်နူကျာ်ၜါသွာၚ်ရကျာ်။

The police have come from Chaugzon Your Reference.

ကျာ်စေတဳဂှ်ညးထာပနာလဝ်ဓါတ်ကျာ်မွဲ။

There is a relic of the Buddha enshrined in the pagoda.

sacred being or thing Buddha pagoda image of Buddha term of address terminating all utterances directed to monks when no other such term is included and as isolate inticating assent (Siam) general respectful term of address and assent.


သၠ

From Proto-Mon-Khmer *slaʔ Cognate with Bahnar hla, Nyah Kur ฮลาʔ. Vietnamese lá, Khasi sla.


ပၠန်

Origin unclear. This term appears as verb as well as adverb in Middle Mon, but is not attested in Old Mon. Compare Old Burmese [script needed] (plan) (> Burmese ပြန် (pran, “to return, to do again”)). Shorto (1971) suggests that it might be a borrowing from Burmese လန် (lan, “to be turned up”) made into a causative formation (i.e. a Mon equivalent of Burmese လှန် (hlan, “to turn inside out”)).

cog

(rare) to repeat, to do again, to turn around


သွ

စ (ca /ɕiəʔ/, “to eat”) + nominalizing infix -w-. Compare also a Dvaravati Mon pair *caaʔ “to eat” : *cwaaʔ “flesh”, reconstructed by Diffloth (1984:263ff).

dish eaten as accompaniment to rice; curry; soup; broth.


သွာ

mnw:သွာ၊ တၞံ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

Nymphaea lotus
Nymphaea lotus#Translingual

(Pak Kret District) white lotus (Nymphaea lotus)


လ္ပာ်

head

လ္ပာ် (lpāk)

mnw-noun

လ္ပာ် (lpāk)

Derived from ပါ် (pāk, “to halve”). Compare also အပါ် (ʼapāk, “half-viss (weight measure)”), ပဝါ် (pawāk, “half”).


ဒး

From Middle Mon daḥ “to touch, to be or come into contact with, to be exposed to, to be fitting, right, to befall, etc.” from Old Mon [script needed] (daḥ, “to touch, to be contiguous with”). Cognate to Nyah Kur [script needed] (tàh) and [script needed] (thàh, “to hit, to touch (both transitive and intransitive), to undergo (an undesirable action), to reach (as postverb), correctly”), Khmer ទះ (tĕəh, “to slap”), Stieng dăh “to hit”.


ပ္တေၚ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (pətiɲ¹).


သၠုၚ်

head

သၠုၚ် (sluṅ)

mnw-adj

သၠုၚ် (sluṅ)


ဗ္တံ

Bang Nong Duu, Lamphun Province, Thailand

Cognate to Nyah Kur [script needed] (pətam¹), Vietnamese đêm.

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ခမှာဲ

Voice reading

Voice speak

Shorto (1962) explains that this term is derived from ခမာဲ (khamāy, “to lay eggs”). For the sense “tuber” in Kaw Kyaik dialect, cf. Burmese ဥ (u., “egg, tuber”).


ဇိုၚ်

head

ဇိုၚ် (juiṅ)

mnw-noun

ဇိုၚ် (juiṅ)

cf. Nyah Kur [script needed] (chuŋ², “foot”), Vietnamese chân (“foot”), Khmer ជើង (cəəng, “foot”)

cog

Meronym: ဒဳ


ဒဳ

that, there (accompanying physical indication of object)


ပဍုၚ်

ပ္ဍုၚ် ပ္ဍုၚ်#Mon


ပ္ဍုင်

ပ္ဍုၚ် ပ္ဍုၚ်#Mon


ပဍုင်

ပ္ဍုၚ် ပ္ဍုၚ်#Mon


ပ္ဍုၚ်

head

ပ္ဍုၚ် (pḍuṅ)

mnw-verb

ပ္ဍုၚ် (pḍuṅ)

သွဏံဟွံပ္ဍုၚ်ဒးပစပ်။


မၞိဟ်တြုံ

head

မၞိဟ်တြုံ (mnih truĥ)

mnw-noun

မၞိဟ်တြုံ (mnih truĥ)

Mnw-မၞိဟ်တြုံ.oga

မၞိဟ် (mnih, “human”) + တြုံ (truĥ, “male; man; husband”).


မၞိဟ်ဗြဴ

မၞိဟ် (“human”) + ဗြဴ (“female; woman; wife”)


ကွေန်ၚါ်တြုံ

ကောန်ၚာ်တြုံ ကောန်ၚာ်တြုံ#Mon

Alternative form of ကောန်ၚာ်တြုံ (“boy”)


ကောန်ၚါ်တြုံ

ကောန်ၚာ်တြုံ ကောန်ၚာ်တြုံ#Mon


ကောန်တြုံ

Mnw-ကောန်ကြုံ.wav

ကောန် (“child (descendant)”) + တြုံ (“male; man; husband”)


ကောန်ၚာ်တြုံ

head

ကောန်ၚာ်တြုံ (kon ṅāk truʔ)

mnw-noun

ကောန်ၚာ်တြုံ (kon ṅāk truʔ)

ကောန်ၚာ် (kon ṅāk, “child (young person)”) + တြုံ (truĥ, “male; man; husband”)


ဣသိ

Borrowed from Pali isi, from Sanskrit ऋषि (ṛṣi).


အလာံဂကူမန်

head

အလာံဂကူမန် (alāṃgakūman)

Literally "Mon national flag or Mon people flag"


လ္ကံ

တ္ကံ တ္ကံ#Mon


တ္ကံ

From Proto-Mon-Khmer *tkɔɔʔ ~ *tkɔɔh. Cognate with Khmer កោះ (kɑh), Chong kɑʔ, Vietnamese gò, Mal kɔʔ and Thai เกาะ (gɔ̀).

လ္ကံ လ္ကံ#Mon

island, be it even intermittently so, e.g. the raised mound formed by a village site in low-lying areas


ကသပ်

Nominalization of ချပ် (khyap, “to think over”).

nom

ကဵုက္သပ်ကဵုအဲညိ။


ဂစိုတ်

head

ဂစိုတ် (gacət)

mnw-verb

ဂစိုတ် (gacət)

From Old Mon [script needed] (kucit), whose intransitive counterpart in the modern language is ချိုတ် (khyət, “die”).
Cognate to Nyah Kur [script needed] (kəcɛt¹, “to kill”), Vietnamese giết (“to kill”).

cog

(Pak Kret District) to insert steadily a wound end of tied string or bamboo stick


ဂစိုတ်

head

ဂစိုတ် (gacət)

mnw-noun

ဂစိုတ် (gacət)

အသတ် အသတ်#Burmese


ဗျန်

ဗျဉ် ဗျဉ်#Mon


လျးတ္ၚဲ

လျးတ္ၚဲ1.wav


ကောန်ညာ်တြုံ

ကောန်ၚာ်တြုံ ကောန်ၚာ်တြုံ#Mon


ကောန်ၚါ်

ကောန်ၚာ် ကောန်ၚာ်#Mon

Alternative form of ကောန်ၚာ် (“child (young person)”)


ကွေန်ၚါ်

ကောန်ၚာ် ကောန်ၚာ်#Mon


ကောန်ညာ်

head

ကောန်ညာ် (konñāk)

mnw-noun

ကောန်ညာ် (konñāk)


ကောန်ၚာ်

ကောန်ၚာ်.ogg

ကောန် (“child, baby”) + ၚာ် (“-(look)-”)


တၞံသၞီ

head

တၞံသၞီ (tnaṁ sniṁ)

mnw-noun

တၞံသၞီ (tnaṁ sniṁ)

Azadirachta indica
Azadirachta indica#Translingual


သၠီ

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Pak Kret District)

Melia azedarach
Melia azedarach#Translingual

pride of India, white cedar, Persian lilac (Melia azedarach)


ဗဳ

Probably borrowed from Sanskrit बिल्व (bilva).

Aegle marmelos
Aegle marmelos#Translingual

bael fruit tree, bel, Bengal quince (Aegle marmelos)


စိုတ်

Borrowed from Pali citta, from Sanskrit चित्र (citra). Doublet of စိတ္တ. Cognate with Burmese စိတ် (cit).


ကောန်ပၞာန်

head

ကောန်ပၞာန် (kon pnān)

mnw-noun

ကောန်ပၞာန် (kon pnān)

Mnw-ကောန်ပၞာန်1.wav

Mnw-ကောန်ပၞာန်2.wav

ကောန် (kon, “child”) + ပၞာန် (pnān, “war, battle, army”)


ကောန်ရဲ

ကောန် (kon, “child”) + ရဲ (ray, “group, follower”)


ကောန်တၟံ

head

ကောန်တၟံ (kon tmaʼ)

mnw-noun

ကောန်တၟံ (kon tmaʼ)

Mnw-ကောန်တၟံ.wav

ကောန် (kon, “child”) + တၟံ (tmaʼ, “stone”)


ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်

head

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန် (kon ḍuṅ kon kwān)

mnw-noun

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန် (kon ḍuṅ kon kwān)

Mnw-ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်.wav

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

en-ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်-mnw-noun-T57cTT7Q

en-ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်-mnw-noun-dADsElDh


တၟံ

From Old Mon တ္နံ (tnam̊),Cognate to Nyah Kur ฮมอ, ฮมอง (“stone”), Khmer ថ្ម (thmɑɑ, “stone”), Khasi maw (“stone”).


ဂွဳ

(Pak Kret District) carton (for cigarettes)


ၜိုပ်

mnw:ၜိုပ်၊ ဂစေံ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

an equivalent for Pali haṃsa
goose, duck


ကောန်ကွာန်

head

ကောန်ကွာန် (kon kwān)

mnw-noun

ကောန်ကွာန် (kon kwān)

Mnw-ကောန်ကွာန်.wav

ကောန် (kon, “child”) + ကွာန် (kwān, “village”), thus literally means “village child”.

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


လီု

to be spoiled
to decay, to rot, to go bad


ပ္ဍဲ

မံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိ


ဂှ်

From Middle Mon gah or gåh, from Old Mon [script needed] (goḥ, goh, goḥh).

inh

မၞိဟ်ဂှ်

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

denoting something or someone perceived as being distant by the speaker; that

referent already known to the listener or mentioned by the speaker; it


ဂှ်

Audio: (file)

အဲဟွံတီမၞိဟ်ဏံဂှ်။

Audio: (file)

က္ၜၚ်ကျာဂှ်အဲဟွံကေၚ်ဍိုက်။

ဍုဟ်မုဟ်ဍုၚ်ဂှ်နွံအကြာမတ်လမၠီုကဵုကျာ်ခမဳရ။
ḍuhmuhḍuṅghnwaṃʼakrāmatlamliuṃkeukyākkhamīra
Muhdtung {Mudon} is between Maodlaomlame {Moulmein} and Kyaikkhamoi {Amhert}.

ဍေံတံမိက်ဂွံကၠုၚ်အဏံဟီုဂှ်ဟာ။

does he say that they want to come here?

တဵုလဝ်ဒယိုၚ်ကၞာ ပ္တဴလဝ်အလာံဇၞောဝ်တံဂှ်လေဝ်။

They set up the posts for the pavilion, and hung up the banners and streamers.

တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါဂှ်စိုပ်ဓဝဲါ။
tṅoabuddhawāghciupdhawāy
we get to Dhaewai {Tevoy} on Wednesday.

မၞိဟ်ကၠုၚ်သ္ၚိမၞးတံတ္ၚဲဏံဂှ် မၞးတီဒၟံၚ်ဍေံဟာ။

do you know the man who come to your house today?

သ္ၚိအဲဂှ်တဝ်ကဵုကၠံပ္ကဴဂှ်ရ။

particle making. [nn.] and nominal. [phr.] [esp.] in initial prominence position, and occasionally complete sents.


ကောန်စဴ

ကောန် (kon, “child”) + စဴ (cau, “grandchild”). Compare Khmer កូនចៅ (kouncaw), Vietnamese con cháu.

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဂမၠိုၚ်

head

ဂမၠိုၚ် (gamləṅ)

mnw-noun

ဂမၠိုၚ် (gamləṅ)

/kɛ̤əmla̤əŋ/

From Middle Mon gamləṅ, from Old Mon [script needed] (guṁluṅ), an infixed form of [script needed] (gluṅ, “to be numerous”), from which is derived Modern Mon ဂၠိုၚ် (gləṅ)). Compare also ဂလိုၚ် (galəṅ, “quantity; to increase”).

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဂစေပ်

→ Thai: กระเจี๊ยบ (grà-jíiap)

Hibiscus sabdariffa
Hibiscus sabdariffa#Translingual

mnw:ဂစေပ်၊ တၞံ


ၜဝ်ကဒါတ်

head

ၜဝ်ကဒါတ် (ḅaw kadāt)

mnw-noun

ၜဝ်ကဒါတ် (ḅaw kadāt)

กระเจี๊ยบ กระเจี๊ยบ#Thai

Abelmoschus esculentus
Abelmoschus esculentus#Translingual

equivalent of Thai กระเจี๊ยบ (grà-jíiap)

กระเจี๊ยบ กระเจี๊ยบ#Thai

(Pak Kret District) roselle (Hibiscus sabdariffa)


ဟစေပ်

(Pak Kret District) to click one's tongue


ဗတဳ

ဗ္တဳ ဗ္တဳ#Mon


တတ်တတ်

(Pak Kret District, onomatopoeia) with a throbbing heart


စိုတ်လီု

head

စိုတ်လီု (cət ləṁ)

စိုတ်လီု.wav

စိုတ် (cət, “mind”) + လီု (ləṁ, “ruined”)


အောန်စိုတ်

head

အောန်စိုတ် (ʼoncət)

mnw-adj

အောန်စိုတ် (ʼoncət)

အောန်စိုတ်.wav

အောန် (ʼon, “few”) + စိုတ် (cət, “mind”)

com

Audio: (file)

ဂကူမန်တံ ကျပၞာန်ကဵုဗၟာတုဲ ဒးဒှ်အာဘဝဍိက် အောန်စိုတ်ဗွဲမလောန်ကွေံရ။

The Mon peoples were defeated in the war and enslaved to Burmese, which is very sad.

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ခိုဟ်

head

ခိုဟ် (khəh)

mnw-verb

ခိုဟ် (khəh)

ဇွောံဂွံဒှ်အသဝ်ခိုဟ်ညိဟွံသေၚ်။

ညးတံခိုဟ်မံၚ်ကဵုဗှ်ေဟာ။

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


စိုတ်ခိုဟ်

head

စိုတ်ခိုဟ် (cət khəh)

mnw-verb

စိုတ်ခိုဟ် (cət khəh)

စိုတ် (cət, “mind”) + ခိုဟ် (khəh, “good”)

com

မိစိုတ်ခိုဟ်

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ၜဴလုပ်ပါၚ်စိၚ်

head

ၜဴလုပ်ပါၚ်စိၚ် (ḅau lup pāṅ ciṅ)

Mnw-ၜဴလုပ်ပါၚ်စိၚ်.wav

ၜဴ (ḅau, “sugarcane”) + လုပ် (lup, “to go in, to enter”) + ပါၚ် (pāṅ, “mouth”) + စိၚ် (ciṅ, “elephant”), whose literal meaning is “the sugarcane went into the elephant's mouth”; cf. Thai อ้อยเข้าปากช้าง, whose construction is similar to that of Mon.

cog

อ้อยเข้าปากช้าง

Thai อ้อยเข้าปากช้าง


ဂၠိၚ်

head

ဂၠိၚ် (gliṅ)

mnw-adj

ဂၠိၚ် (gliṅ)

Cognate to Nyah Kur [script needed] (khliːɲ², “long”), Khasi jerong (“long”).


ထံက်က္ၜံင်

head

ထံက် က္ၜံင် (thåk kḅåṅ)

mnw-verb

ထံက် က္ၜံင် (thåk kḅåṅ)

ထံက် က္ၜံင် (canonical)
thåk kḅåṅ (romanization)

ထံက်က္ၜံၚ်.wav

Audio: (file)

မရဏတံဂှ် လ္ပထံက်က္ၜံင် ဗ္စူတဲ ဆုတ်က္လေင်ထောံညိ။

The surrender do not back down the threat of death.


ကောန်ရုပ်

head

ကောန်ရုပ် (kon rup)

mnw-noun

ကောန်ရုပ် (kon rup)

Mnw-ကောန်ရုပ်.wav

ကောန် (kon, “child”) + ရုပ် (rup, “image, figure”)

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


သော်

From Proto-Mon-Khmer *suk (“hair”). Cognate with Nyah Kur ชอก, Vietnamese tóc, Khmer សក់ (sɑk), Khasi shniuh.

သော်ပါၚ်


သဂြာ

From Burmese သကြား (sa.kra:), from Pali sakkharā.


ဗြဲဝၚ်

/prṳə wɛ̤əŋ/

ဗြဲ (bray, “rain”) + ဝၚ် (waṅ, “to be droughty”)

ปทุมธานี ปทุมธานี


ဗြဲဂူ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ဗြု

(Pak Kret District, of birds etc.) to cry


ဟတံ

ဗ္တံ ဗ္တံ#Mon


ကၠိုဟ်

head

ကၠိုဟ် (kləh)

mnw-verb

ကၠိုဟ် (kləh)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

understand know comprehend to know thoroughly to understand thoroughly.

to pierce to penetrate to be perforate to be holed.


ကၠိုဟ်

head

ကၠိုဟ် (kləh)

mnw-adj

ကၠိုဟ် (kləh)


ဒးစိုတ်

head

ဒးစိုတ် (daḥ cət)

mnw-verb

ဒးစိုတ် (daḥ cət)

ဒး (daḥ, “to hit (the mark), to meet”) + စိုတ် (cət, “mind”)

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี

(Pak Kret District) to do something easily, often


ဒးရး

head

ဒးရး (daḥ raḥ)

mnw-adj

ဒးရး (daḥ raḥ)

/tɛ̤əh rɛ̤əh/

ဒး (daḥ, “(to be) correct”) + ရး (raḥ, “expletive”)

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ချာံ

head

ချာံ (khyāṁ)

mnw-noun

ချာံ (khyāṁ)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဒးချာံ

head

ဒးချာံ (daḥ khyāṁ)

mnw-verb

ဒးချာံ (daḥ khyāṁ)

ဒး (daḥ, “to suffer”) + ချာံ (khyāṁ, “(common) flu”)

com

Audio: (file)

အဲဒးချာံပေၚ်ကၠုၚ်ပိသၞာံရ။

It's fully three years since I caught a cold.

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဒးဒုဟ်

head

ဒးဒုဟ် (daḥ duh)

mnw-verb

ဒးဒုဟ် (daḥ duh)

ဒး (daḥ, “to fall into, to suffer”) + ဒုဟ် (duh, “fault, blame, punishment”)

com

ปทุมธานี ปทุมธานี


ဖျေံစိုတ်

head

ဖျေံစိုတ် (phyeĥ cət)

mnw-verb

ဖျေံစိုတ် (phyeĥ cət)

ဖျေံ (phyeĥ, “to put down, to take down, to bring down”) + စိုတ် (cət, “mind”)


ညးဖျဵုဂှ် ဒှ်ညးထေဲ

head

ညးဖျဵုဂှ် ဒှ်ညးထေဲ (transliteration needed)

ညးဖျဵုဂှ် ဒှ်ညးထေဲ.ogg

en-ညးဖျဵုဂှ်_ဒှ်ညးထေဲ-mnw-proverb-HoaKq154


ကောန်လတာ်

ကောန်လတာ် (kon latāk)

mnw-noun

ကောန်လတာ် (kon latāk)

ကောန် (kon, “child”) + လတာ် (latāk, “tongue”)


ကောန်ကတာ်

head

ကောန်ကတာ် (kon katāk)

mnw-noun

ကောန်ကတာ် (kon katāk)

ကောန် (kon, “child”) + ကတာ် (katāk, “tongue”)

com

ကောန်လတာ် ကောန်လတာ်#Mon

Alternative form of ကောန်လတာ် (kon latāk)


စးကောန်စဴ

head

စးကောန်စဴ (caḥ kon cau)

mnw-noun

စးကောန်စဴ (caḥ kon cau)

Mnw-စးကောန်စဴ.wav

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


စမ္ၚာ

head

စမ္ၚာ (camṅā)

mnw-noun

စမ္ၚာ (camṅā)

Magnolia champaca
Magnolia champaca#Translingual


တၟံဟစး

တၟံဂစး တၟံဂစး#Mon


တၟံဂစး

တၟံ (tmaʼ, “stone”) + ဂစး (gacaḥ, “sourness”), thus literally “stone of sourness” (cf. Burmese ကျောက်ချဉ် (kyaukhkyany)).


တၟအ်ဂစး

head

တၟအ်ဂစး (tmaʼ gacaḥ)

တၟံဂစး တၟံဂစး#Mon


ကောန်ပၞံက်

ကောန်ပၞံက် (kon pnåk)

mnw-noun

ကောန်ပၞံက် (kon pnåk)


စိၚ်ဂၞာတ်

head

စိၚ်ဂၞာတ် (ciṅ gnāt)

mnw-noun

စိၚ်ဂၞာတ် (ciṅ gnāt)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကောန်လံက်

head

ကောန်လံက် (kon låk)

mnw-noun

ကောန်လံက် (kon låk)


ကောန်လော်

head

ကောန်လော် (kon lok)

mnw-noun

ကောန်လော် (kon lok)

ကောန် (kon, “child”) + Burmese လောက် (lauk, “maggot”)

ကောန်လံက် ကောန်လံက်#Mon


ကောန်ကၟာ

head

ကောန်ကၟာ (kon kmā)

mnw-noun

ကောန်ကၟာ (kon kmā)

ကောန်ကၟာပိ

(Pak Kret District) more than three siblings born together


ကောန်ကမာ

head

ကောန်ကမာ (kon kamā)

mnw-noun

ကောန်ကမာ (kon kamā)


ကောန်တဲ

ကောန် (kon, “child”) + တဲ (tay, “hand”), thus literally “child of hand(s)”; compare also Thai ลูกมือ (“assistant”), which has the same construction.

(Pak Kret District) something towed
rolling stock of a train

(Pak Kret District) something towed
boat


ကောန်ကွး

head

ကောန်ကွး (kon kwaḥ)

mnw-noun

ကောန်ကွး (kon kwaḥ)

Mnw-ကောန်ကွး.wav

ကောန် (kon, “child”) + ကွး (kwaḥ, “student”)

com

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


သော်က္ဍိုပ်

head

သော်က္ဍိုပ် (sokkḍuip)

mnw-noun

သော်က္ဍိုပ် (sokkḍuip)

သော် (“(head) hair”) + က္ဍိုပ် (“head”).


ကွး

တၠဂုန်စိုပ်ကၠုၚ်ကဵုကွးမွဲ။


ဇြုံဇါတ်

head

ဇြုံဇါတ် (jruṁ jāt)

mnw-noun

ဇြုံဇါတ် (jruṁ jāt)

ဇြုံဇာတ် ဇြုံဇာတ်#Mon


ဇြုံဇာတ်

head

ဇြုံဇာတ် (jruṁ jāt)

mnw-noun

ဇြုံဇာတ် (jruṁ jāt)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဂၞဴ

ဂၞဴသတ်ဗြဴ


စံပါ

head

စံပါ (caṁpā)

mnw-noun

စံပါ (caṁpā)

(Kaw Kyaik) champac tree (Magnolia champaca, syn. Michelia champaca)


ဂၞဴလီု

head

ဂၞဴလီု (gnau ləṁ)

mnw-verb

ဂၞဴလီု (gnau ləṁ)

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + လီု (ləṁ, “(to be) ruined, (to be) destroyed”), thus literally “belly is destroyed” or “destroyed belly”.

com

to have diarrhoea {US diarrhea} suffer from stomach upset be indisposed suffer from diarrhea.


ဂၞဴဗိုန်

head

ဂၞဴဗိုန် (gnau bən)

mnw-verb

ဂၞဴဗိုန် (gnau bən)

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + ဗိုန် (bən, “(to be) firm”), thus literally “belly is firm”.


ကဂနန်

ကကနောန် (canonical)
ka kanon (romanization)

ကကနန် ကကနန်#Mon


ကကနန်

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

Channa striata
Channa striata#Translingual

banded snakehead or immature banded snakehead. (Channa striata, syn. Ophiocephalus striatus)

(Kaw Kyaik) immature banded snakehead (Channa striata)


ကောန်မေံ

head

ကောန်မေံ (kon meʼ)

mnw-noun

ကောန်မေံ (kon meʼ)


ကောန်မှေံ

head

ကောန်မှေံ (kon mheʼ)

mnw-noun

ကောန်မှေံ (kon mheʼ)

ကောန်မေံ ကောန်မေံ#Mon


ကောန်မေအ်

head

ကောန်မေအ် (kon meʼ)

mnw-noun

ကောန်မေအ် (kon meʼ)

ကောန်မေံ ကောန်မေံ#Mon


ဂၞဴပု

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + ပု (pu, “to swell; (Kaw Kyaik) to have diarrhoea”)


ဂၞဴကွာ်

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + ကွာ် (kwāk, “to walk”); cf. Thai ท้องเดิน (tɔ́ɔng-dəən), which has the same construction.

cog

Thai ท้องเดิน (tɔ́ɔng-dəən)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကွာ်

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဂၞဴအာ

head

ဂၞဴအာ (gnau ʼā)

mnw-verb

ဂၞဴအာ (gnau ʼā)

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + အာ (ʼā, “to go”); compare also Burmese ဝမ်းသွား (wam:swa:, “to have loose bowels”) and Thai ท้องเดิน (tɔ́ɔng-dəən, “to have diarrhoea”), both of which have the same construction.

cog

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

(Kaw Kyaik) to have normal motions of the bowels empty the bowels defecate have looses bowels.


နွံယၟု

နွံ (nwaṁ, “to be, to have”) + ယၟု (ymu, “name”); cf. Thai มีชื่อ and Chinese 有名 (yǒumíng), which have the same construction.

com

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဂီု

Cognate to Khmu [script needed] (ŋəkɨm), Puoc [script needed] (gɨm).

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဂး

From Middle Mon gaḥ, from Old Mon ဂး (gaḥ).

ဟီု

as a full verb since Middle Mon<ref name="mj2005" />

(Pak Kret District) to mean, to stand for


ဂး

အဲညာတ်ဂးအဲဒးဇိုန်ကဵုဍုင်ကုကောန်အဲ။

I see that I have to hand over the country to my child.

ʼay ñāt gaḥ ʼay daḥ jən kəw ḍuṅ ku kon ʼay.


ၜိုဟ်

Thailand (Baan Nong Duu, Lamphun Province)


ၜိုဟ်သြိုဟ်

head

ၜိုဟ်သြိုဟ် (ḅəh srəh)

mnw-adj

ၜိုဟ်သြိုဟ် (ḅəh srəh)

ၜိုဟ်သြိုဟ်.wav

ၜိုဟ် (ḅəh, “(to be) cool”) + သြိုဟ် (srəh, “expletive”)


ၜိုဟ်သိုဟ်

head

ၜိုဟ်သိုဟ် (ḅəh səh)


ကောန်ဟအှ်

ကောန်ဟအှ် (kon haʼah)

mnw-noun

ကောန်ဟအှ် (kon haʼah)

ကောန်ခအှ် ကောန်ခအှ်#Mon

Alternative form of ကောန်ခအှ် (kon khaʼah)


ကၞိ

mnw:ကနိ၊ တၞံ

Nypa fruticans
Nypa fruticans#Translingual


ကောန်ခအှ်

head

ကောန်ခအဟ် (kon khaʼah)

mnw-noun

ကောန်ခအဟ် (kon khaʼah)

ကောန် ခအဟ် (canonical)
kon khaʼah (romanization)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကောန်လေၚ်

head

ကောန်လေၚ် (kon leṅ)

mnw-noun

ကောန်လေၚ် (kon leṅ)

ကောန် (kon, “child”) + လေၚ် (leṅ, “to look after, to feed”) (< Thai เลี้ยง (líiang)); compare also Thai ลูกเลี้ยง (lûuk-líiang, “stepchild”), which has the same construction.

cog

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကောန်ကၠၚ်

head

ကောန်ကၠၚ် (kon klaṅ)

mnw-noun

ကောန်ကၠၚ် (kon klaṅ)

ကောန် (kon, “child”) + ကၠၚ် (klaṅ, “to be orphaned”)

com

กาฝาก กาฝาก#Thai

equivalent for Thai กาฝาก (gaa-fàak); parasitic plants of the families Loranthaceae and Santalaceae (including former Viscaceae)


နာဲ

(Pak Kret District) toward men who has once been a Buddhist monk


ကရုဏာ

head

ကရုဏာ (karuṇā)

mnw-noun

ကရုဏာ (karuṇā)

Borrowed from Pali karuṇā or Sanskrit करुणा (karuṇā, “compassion, pity”).


ကောန်သွီု

head

ကောန်သွီု (kon swəṁ)

mnw-noun

ကောန်သွီု (kon swəṁ)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

stepchild foster-child step-son a wife’s son by a former husband.


နူကနေံတေံ

head

နူကနေံတေံ (nū taneʼ teʼ)

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-နူကနေံတေံ (read).wav

နူ (nū, “from”) + ကနေံ (taneʼ, “yesterday”) + တေံ (teʼ, “that”)


ဍောတ်

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Pak Kret District and Baan Nong Duu, Lamphun Province)


ဝါတ်

ဝှာတ် (whāt)


ကြပ်

သမၠုၚ်အဲနွံကြပ်ကဵုတရဴပေ။

ကောန်အဲကွာ်ကြပ်ကဵုဂွံရ။

သၞာံအာတေံအဲယဲကြပ်ကဵုချိုတ်။

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

to be near to keep close (ကဵု (keu)) to be nearly.


ဇ္ၚဲ

From Proto-Mon-Khmer *(c)ŋajʔ (“far”). Cognate with Chong [tʰŋɯ̤əˀj], Khmer ឆ្ងាយ (chngaay), Khasi jngái, Koho ngae and Vietnamese ngái. Munda cognates include Santali ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ (sẵgiñ, “far”).

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဍာပ်နာပ်

head

ဍာပ်နာပ် (ḍāp nāp)

mnw-verb

ဍာပ်နာပ် (ḍāp nāp)


ညာတ်

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဗျု

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

(to be) old (in terms of age), (to be) aged


ဟေတုပစ္စယော

head

ဟေတုပစ္စယော (hexˀtĕāp̆xdˀcayó)

ဟေတုပစ္စယော mnw.ogg

(Buddhism, philosophy) hetu-paccaya, the six "root conditions" (attachment, anti-attachment, aggressiveness, anti-aggressiveness, ignorance, and wisdom) that engender all thoughts and feelings in Buddhist philosophy


လကး

Alternative spelling of အကး (ʼakaḥ, “sky”)


အဴ

ʼaó, the tenth vowel of the modern Mon alphabet.


အး

ʼAh, the twelfth vowel of the modern Mon alphabet.


ဥု

ʼŪ, the sixth vowel of the modern Mon alphabet.


ဏမ်

From Proto-Mon-Khmer *n₁uum ~ *kn₁uum (“urine; to urinate”). Cognate with Semai nòòm (“urine”), Khmer នោម (noom, “urine; to urinate”) and Eastern Mnong nôm (“to urinate”).


မောဝ်

to emit odour to smell sweetly to be fragrant.


တု

From Proto-Mon-Khmer *gtooʔ (“snail”). Cognate with Semai tooq (“snail”).


ဘာသာမန်

head

ဘာသာမန် (bhāsā Man)

mnw-noun

ဘာသာမန် (bhāsā Man)

ဘာသာ (bhāsā, “language”) + မည် (Man, “Mon”)


ညး

person {who} people they others. {usually respectful} he, she they them.


ကောန်ၚာ်ဗြဴ

head

ကောန်ၚာ်ဗြဴ (konŋaikprɛ̀a)

mnw-noun

ကောန်ၚာ်ဗြဴ (konŋaikprɛ̀a)

ကောန်ၚာ်ဗြဴ.ogg

ကောန် (kon, “baby”) + ၚာ် (ŋa̤ik, “look”) + ဗြဴ (prɛ̀a, “girl”)


ကဒါတ်

head

ကဒါတ် (kadāt)

mnw-noun

ကဒါတ် (kadāt)

liver, three leaved caper tree, Crataeva Roxburghii Brandis, species of yam, a kind of yam.


သၟုဲလေင်

head

သၟုဲလေင် (smuyleṅ)

mnw-noun

သၟုဲလေင် (smuyleṅ)


စၠတ်ထဝ်

စၠတ် (clat, “void”) + ထဝ် (thaw, “gold”).


ဇှေ်

Borrowed from Sanskrit ज्यैष्ठ (jyaiṣṭha).


ပသာ်

Borrowed from Sanskrit वैशाख (vaiśākha).


သ္ဍိသဳ

/kʰaʔɗɔəsɒə/

inh

Old Mon ခ္ဍဲသဳ


ကထိုန်

one of 12 lunar months in the traditional Mon calendar, roughly coinciding with November


မြာ်ကသဵု

From Old Mon မြေက္ကသိုရ် (mrekkasuir), ultimately from Sanskrit मृगशीर्ष (mṛgaśīrṣa).


ပှော်

From Old Mon ပုသ် (pus), ultimately from Sanskrit पुष्य (puṣya).

chevrotain {a species of deer} mouse deer Tragulidea.


မ္ညဝ်

head

မ္ညဝ် (mañaw)

mnw-verb

မ္ညဝ် (mañaw)


မင်မွဲ

head

မင်မွဲ (maṅmau)

mnw-verb

မင်မွဲ (maṅmau)


လသိုဏ်

inh

Old Mon လသိုန်


ကိုပ်ကၠာ

head

ကိုပ်ကၠာ (kiupklā)

mnw-adv

ကိုပ်ကၠာ (kiupklā)

inh

Old Mon ကုပ်ကၠာ


ပ္ကဴ

From Proto-Mon-Khmer *pkaaw ~ *pkaʔ. Cognate with Nyah Kur กาว, Khmer ផ្កា (phkaa), Bahnar pơkao. Doublet of ကဴ.


ကဴ

From Proto-Mon-Khmer *pkaaw ~ *pkaʔ. Cognate with Nyah Kur กาว, Khmer ផ្កា (phkaa), Bahnar pơkao. Doublet of ပ္ကဴ.

တၞံဇမ္ပတရပ်သ္ၚိမၞးတံဂှ် ကဴဣရဟာ။

Has the champa tree near your house bloomed yet?


အာ

From Old Mon အာရ် (ʔaar). Cognate with Nyah Kur อาร.


ဂျပါန်

head

ဂျပါန် (capạ̀n)

Borrowed from Burmese ဂျပန် (gya.pan) or English Japan.

ဘာသာဂျပါန်

ဂကူဂျပါန်

ကွာန်ဂျပါန်

တိဗၚဂျပါန်

ဂၠံၚ်ဍာန်ဂျပါန်

ဂၠံၚ်ဇၞော်ဂျပါန်

ဒေသရးဂျပါန်

ဍုင်ဨကရာဇ်ဂျပါန်

ဍုင်ရးဂျပါန်

တွဵုရးဂျပါန်

ဘာဗတောန်လိက်ဂျပါန်

ဋ္ဌာန်ဒၟံင်ပလိက်ဂျပါန်

ကလုတ်သၟိၚ်ဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲဂိတုစဲၜါမော် တိတ်အာ နူဍုၚ်ဂျပါန်တုဲ ပ္ဍဲစဲစှ်မော်ဂှ်ဟေၚ် စိုပ်အာ ဍုၚ်သေံအိုတ်ရ။

The envoys started from Japan on the second day after the new moon of the month of Citta (April) and reach Siam on the 10th of the same fortnight.


အလာံ

Possibly from Burmese အလံ (a.lam), ultimately from Arabic عَلَم (ʕalam).


ခၜေံ

ခၜေံ (khaṗeʼ)

mnw-noun

ခၜေံ (khaṗeʼ)

ဗၜေံ ဗၜေံ#Mon


ဗၜေအ်

head

ဗၜေအ် (baṗeʼ)

mnw-noun

ဗၜေအ် (baṗeʼ)

ဗၜေံ ဗၜေံ#Mon


ဗၜေံ

head

ဗၜေံ (baṗeʼ)

mnw-noun

ဗၜေံ (baṗeʼ)

From Old Mon ဗၜေအ် (baṗeʼ), from Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Thai แพะ (pɛ́).


ဗၟာ

From Burmese ဗမာ (ba.ma), from မြန်မာ (mranma).

(Myanmar) Burma; Myanmar; Burman; Burmese (country, person or language)


ကျာံ

Mon three stringed musical instrument in the shape of a crocodile type of stick-zither or vina in from of crocodile with three or five strings.


လ္ၚီ

/lɛ̤əʔ.ŋi̤m/


ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်

head

ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်

From ဂကောံ (garm, “Group or International”) + အက္ခရ် (ʔakara, “Alphabet”) + ဗွဟ်ရမျာင် (phɛ̀tæ̀ramaymɛ̀say, “Phonetic or pronunciation”).

compound

International Phonetic Alphabet
International Phonetic Alphabet

(phonetics) International Phonetic Alphabet.

en-ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်-mnw-name-GEbx5Zmh


ကိုတ်

Borrowed from Pali koṭi or Sanskrit कोटि (koṭi).


သေနာတ်

Borrowed from Dutch snaphaan via Burmese သေနတ် (senat).


တိုက်လဝဟ်

တိုက်လဝဟ်.wav

တိုက် (tak, “building or hall”) + လဝဟ် (lavɔ̀h, “weapon or arms”).


သတ်ဗြဴ

သတ် (sɔt, “areca nut”) + ဗြဴ (prɛ̤a, “woman”).


ဍာ်တှ်သတ်ဗြဴ

ဍာ်တှ်သတ်ဗြဴ.wav

ဍာ်တှ်သဗြဴ.wav

ဍာ်တှ် (daiktɔh, “milk”) + သတ်ဗြဴ (sɔtprɛ̤a, “coconut”).


ဂတဵုတၟံ

ဂတဵု (gatuiw, “board”) + တၟံ (tmaʼ, “stone”)


ဆိ

female reproductive organs or female animal.


ၜင်ကံက်

head

ၜင်ကံက် (kḅaṅgɔ̀ɔkt)

From Mon တင်က္ၜံင်.

cog

Mon တင်က္ၜံင်

(now informal) Bangkok (the capital city of Thailand; province of Thailand)


ထံက်အလဵု

head

ထံက်အလဵု (thåk ʼalhəw)

ထံက်အလဵု.wav

Audio: (file)

ပိုဲဒးထံက်ထ္ၜးကဵုဒၞာဲလဵုရော?


ထံက်ကလဵု

ထံက်ကလဵု (thåk kaləw)

mnw-verb

ထံက်ကလဵု (thåk kaləw)


ပြင်သေတ်

ပြၚ်သေတ်.wav

Ultimately from French France or franc (“Frank”).

Audio: (file)

ဘာသာပြင်သေတ်တံဂှ် ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ နွံကဵုယေန်သၞာင် ကျေဝ်ဂေါဝ်ကွေံရ။

ဍုင်ရးပြင်သေတ်

လိက်ပတ်ပြင်သေတ်

ဘာသာပြင်သေတ်

အရေဝ်ဘာသာပြင်သေတ်

အရေဝ်ပြင်သေတ်


ဂွိ

Cognate with Nyah Kur ทะวี่ʔ / ทะวี่. Compare Middle Chinese 龜 (MC kwij).

cog

ทะวี่ʔ / ทะวี่

Nyah Kur ทะวี่ʔ / ทะวี่


ဒိုဟ်ဨသာန်

head

ဒိုဟ်ဨသာန် (diuh esān)

mnw-noun

ဒိုဟ်ဨသာန် (diuh esān)

From ဒိုဟ် (diuh, “compass point”) + ဨသာန်.


တဳတိတ္ထိ

head

တဳတိတ္ထိ (tītitthi)

mnw-noun

တဳတိတ္ထိ (tītitthi)


ယဲကာလ

ယဲ (yay, “illness; disease”) + ကာလ (kāla, “time”).

com

ကာလယဲ ကာလယဲ#Mon

(Myanmar, obsolete) Alternative form of ကာလယဲ (“epidemic”)


ကျာ်ခမဳ

head

ကျာ်ခမဳ (kyākkhamī)

ကျာ် (“pagoda”) + ခမဳ (“Buddhist monk”).

ကျာ် ကျာ်#Mon

စေတဳ စေတဳ#Mon

ဍုင် ဍုင်#Mon

(ကျာ်စေတဳ or ဍုင်) Kyaikkhami (a town in Mon State, Myanmar)


ဒူရေန်

ဒူရေန် (dūren)

mnw-noun

ဒူရေန် (dūren)


ချေဳၚ်မာဲ

head

ချေဳၚ်မာဲ (khyeīṅmāy)

Mnw-ချေဳၚ်မာဲ.wav


ဝဲါဝှာင်

ဝဲါဝှာင် (wayfan)

mnw-noun

ဝဲါဝှာင် (wayfan)

Mnw-၀ဲါဝှာင်.oga


အစေံ

Ahsin
w:my:အစင်ရွာ၊ ရေးမြို့နယ်


ဂူၜဴ

ကွာန် ကွာန်#Mon

(ကွာန်) Kyan Taw (a village in Kayin State, Myanmar)


အၜဝ်

ကွာန် ကွာန်#Mon

(ကွာန်) Abaw (a village in Mon State, Myanmar)


အဝ

ဍုင် ဍုင်#Mon

(ဍုင်) Mandalay (a town in the Mandalay Region, Myanmar).


တၞံကြုက်

တၞံ (ta.nɔ, “tree”) + ကြုက် (krɜk, “mango”)

com

ကွာန် ကွာန်#Mon

Nong Lu Subdistrict
Nong Lu Subdistrict#English

(ကွာန်) Nam Krerk (a village in Nong Lu Subdistrict, Thailand).


ပထောၚ်သအိက်

head

ပထောၚ်သအိက် (pathoṅsaik)

Mnw-ပထောၚ်သအိက်.wav

ပထောၚ် (paːtʰum, “hole”) + သအိက် (sɑʔːʔoun, “rectum”)


မွဲလက်

Audio: (file)

ညးကဵုနၚ်သြန်မွဲလက်။


ရးမည

head

ရးမည (rāmaña)

mnw-noun

ရးမည (rāmaña)

ရးနိဂီုရာဇဝင်စရာဲ ဇုဇ ဗဴလပိုယ်၊ ပ္တန်လဝ်ကဵု ဆီပဠက်ပြဲဂှ် အာဲကၟာဲပိုယ်။ ပ္ဍဲစိုတ်သီုစရိုတ် ဒးမင်မဲဗၠးၜးရောင်၊ သွက်အိုတ်သီု ရာင်ဆာဲ ပ္ဍဲရးမည။

The boundary of our country, our history and our culture that are built by our ancestors with their noble sweat and blood and those are our heritage. With our body and soul, we must keep it independently, for each, every one and everything much be developed in peace and rich in Mon Country.

Raḥ ni guṁ Rā jā waṅ’ ca rāi ju ja ba la puiai puiy’ Pa tuin’ Ptuin’ law’ ku kuew chaṁ plak’ prai gah’ gha’ Āi kmāi puiai puiy’ pḍai cuit’ suṁ ca ruit’ Daḥ maṅ’ mwai blaḥ ṗaḥ roṅ’ Swak’ uit’ suṁ uissuṁ rāṅ’ chāiPḍai raḥ mañña.


ဝင်္က

head

ဝင်္က (waṅka)

ကွာန် ကွာန်#Mon

ဍုင် ဍုင်#Mon

(ကွာန်) or ဍုင် Sangkhlaburi (a town in Nong Lu Subdistrict, Thailand).


ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ

ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ (kyānthaṗorī)

ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ.wav

တွဵုရး တွဵုရး#Mon

Mueang Chanthaburi
w:Mueang Chanthaburi District

(တွဵုရး~) Mueang Chanthaburi (a district of Chanthaburi province, Thailand)

ကြုင် ကြုင်#Mon

(ကြုင်~) Chanthaburi (a river in Thailand)


သ္ၚိသဝ်

သ္ၚိသဝ် (sṅi saw)

mnw-noun

သ္ၚိသဝ် (sṅi saw)

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon

အဒိုတ်

ယၟုတ္ၚဲနွံပ္ဍဲစရင်ဂိတု


ဗုဒ္ဓဝါ

/pṳt.tʰɛ̤əʔ.wɛ̤ə/

From Pali budhavāra or Sanskrit बुधवार (budhavāra). Cognate with Burmese ဗုဒ္ဓဟူး (buddha.hu:).

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon

အဒိုတ်

ယၟုတ္ၚဲနွံပ္ဍဲစရင်ဂိတု


စန်

တ္ၚဲ တ္ၚဲ#Mon


ဗြဴဗတိ

/prɛ̤ə.pɛ̤əʔ.tɒiʔ/

From Sanskrit बृहस्पति (bṛhaspati). Cognate with Burmese ကြာသပတေး (krasa.pa.te:).

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon

အဒိုတ်

ယၟုတ္ၚဲနွံပ္ဍဲစရင်ဂိတု


ကဝ်ဖှဳ

Audio: (file)

အဲနွံပၟိက်ကဝ်ဖှဳမွဲခေါ်ရ။


မုသာ

Borrowed from Pali မုသာ (musā) and Pali musā.

ကာလလဵုလေဝ် လ္ပဟီုဂလာန်မုသာအိုတ်ညိ။


သက္ကရာဇ်

head

သက္ကရာဇ် (sakkarāj)

mnw-noun

သက္ကရာဇ် (sakkarāj)

Mnw-သက္ကရာဇ်.wav


အသူ

Borrowed from Pali asuro, a word with the same sound and the same meaning Thai อสูร (à-sǔun).

(Buddhism), Asura, a fallen angel or a kind of deva who is the sworn enemy of the Tarvaetoing deva.


အုဲ

Audio: (file)

ညးအုဲအိက်ကောန်င္ၚာ်။


အနုဘာဝ်

/ɑ̆nŭ̀bhɛ̀ɑw/

inh

Old Mon အနုဘာဝ်


ပက်

သၟတ်ဗြဴမွဲနူကၟာၚ်လ္ပာ်သၚ်တေံ ဒးပက်ကဵုဍာ်ရ။

A girl from the other side of the yard was splashed with water.


ဇာဒိသိုၚ်

head

ဇာဒိသိုၚ် (jādisiuṅ)

mnw-noun

ဇာဒိသိုၚ် (jādisiuṅ)

Mnw-ဇာဒိသိုၚ်.wav


ပြာကတ်

head

ပြာကတ် (prākot)

mnw-verb

ပြာကတ် (prākot)

From Sanskrit प्रकट (prakaṭa) and same pronunciation and meaning Thai ปรากฏ (bpraa-gòt).


head

တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်ကဵုတ္ၚဲသၞာံတၟိကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာညိအဴ။

Mnw-တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်ကဵုတ္ၚဲသၞာံတၟိကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာညိအဴ.wav

Merry Christmas and a Happy New Year!
Merry Christmas and a Happy New Year!

en-တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်ကဵုတ္ၚဲသၞာံတၟိကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာညိအဴ-mnw-phrase-kB7BZ2qh


တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်

တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်

တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်

Mnw-တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်.wav

Audio: (file)

ကာလတ္ၚဲခရေတ်သမာတ် ကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာ ဿီုဖအိုတ်ညိအဴ။

At the time of Christmas day May all be happy.


ခရေတ်သမာတ်

Mnw-ခရေတ်သမာတ်.wav


မာရေဝ်ခရေတ်သမာတ်

မာရေဝ်ခရေတ်သမာတ် (marev Kharetsamās)

Mnw-မာရေဝ်ခရေတ်သမာတ်.wav


ခၞာခၟာဲစာၚ်

ခၞာခၟာဲစာၚ် (khnākhmāycāṅ)

mnw-noun

ခၞာခၟာဲစာၚ် (khnākhmāycāṅ)

Mnw-ခၞာခၟာဲစာၚ်.wav

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ခၞာခၟာဲစာၚ်(speak).wav


ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ်

head

ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ် (khmāycāṅṗiuh)

mnw-noun

ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ် (khmāycāṅṗiuh)

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ်(read).wav

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ်(speak).wav


ခၟာဲစာၚ်

head

ခၟာဲစာၚ် (khmāycāṅ)

mnw-noun

ခၟာဲစာၚ် (khmāycāṅ)


မိဂမဴတှ်

/mi kəːmɑː˨˩ tɑːw˧/

to wet nurse, breastfeeding, breastfeed.


လှောတ်

head

လှောတ် (hlot)


မူသလေန်

မူသလေန် (mūsalen)

mnw-noun

မူသလေန် (mūsalen)


တာ

Borrowed from Pali tāla (“palmyra”) or Sanskrit ताल (tāla). Cognate with Burmese ထန်း (htan:) and Shan ထၢၼ် (thǎan).


ထဝ်တၞး

ထဝ် (“gold”) + တၞး (“leaf; thin sheet”).


ဆၚ်

to descend, alight, {animals} to give birth, to drop, to jump down.


ကကၠဴ

point-tailed goby, flying-fish, Gobius acutipinnis Cuvier and Valenciennes.


ကညောန်

head

ကညောန် (kañon)

mnw-verb

ကညောန် (kañon)


ကက္ကုသန်

(Buddhism) Kakusandha, the first of the five Buddhas of the present cycle.


ကချေၚ်

Kachin {an ethnic group in Burma}, name of one of the Tibeto-Burman speaking, national groups of the union of Burma.


ကတာ

→ Burmese: လတာမြေ (la.ta-mre)

foreshore of river below bank, alluvial soil {as an island reformed}.


ကပေါဝ်

Burmese: ကင်ပွန်း (kangpwan:)

acacia, soap acacia creeper, Acacia concinna De Candolle.


ကဆံၚ်

head

ကဆံၚ် (kachåṅ)

mnw-verb

ကဆံၚ် (kachåṅ)


မုဟ်ကျာ

head

မုဟ်ကျာ (muh-kyā)

mnw-noun

မုဟ်ကျာ (muh-kyā)


မာ်

The eleventh month of the Mon lunar calendar, which corresponds to February.


ကဝ်

From Sanskrit कल्प (kalpa) or Pali kappa. Cognate with Burmese ကပ် (kap).


က္ည

ကျာ်ဇၞော်က္ညတိုန်အာဍုၚ်။

တၠဂုန်က္ညကၠုၚ်သ္ၚိပိုဲဍိက်ညိကၠာကျာ်။

Will you Reverence please come to our humble house?

to go or come {invite or bid farewell politely}. [pref.] Honorific prefixed to (vv) of motion when referring to monks usually combined with verbs of motion to and from {respectfully} verbal prefix with imperative expressing invitation.


အေ

Audio: (file)

အေ ကေတ်ဍာ်လက်ဖက်မွဲခေါ်ဏီဟာ အေကဵုကၠာၝာဲ။

Are you having another cup of tea? Yes, please.

yes. [ps.] particle introducing statement or request. with general approbatory colour.


သုန်

nothingness deteriorate and cease to become extinct emptiness.


မသကလောကောဒေံ

Mnw-မသကလောကောဒေံ.wav

fellow villagers of townsman as close as akin.


မာံ

title title prefixed to the proper name of a male.


ယွံ

of formal address prefixed to respect title indicates assent.


စွံ

ပရံကဵုဍေံတံညးမွဲ မွဲစွံညိ။

paraṃ keu ḍeṃ taṃ ñaḥ mwoa mwoa cwaṃ ñi.

ပါ်ထောံၜါစွံညိ။


ကီုလေဝ်

head

ကီုလေဝ် (kiuṃlew)

mnw-adj

ကီုလေဝ် (kiuṃlew)

ကီုလေဝ်...ဂှ်လေဝ်။


လေဝ်

အဲအာအတေံဏောၚ်ဗှ်ေလေဝ်အာကဵုဟာ။

I shall be going there do you want to come too?

တဵုလဝ်ဒယိုၚ်ကၞာပ္တဴလဝ်အလာံဇၞောဝ်တံဂှ်လေဝ်။

They set up the posts for the pavilion and hung up banners and streamers.

teu law dayiuṅ knā ptao law ʼalāṃ jnow taṃ ghlew.

ဗြဴဍေံလေဝ်အဲဟွံတီ။

မာတ်ညးစိုတ်ကၠုၚ်ရအဲလေဝ်ဟွံတီ။

Although he had arrived I didn't know he had.

မွဲဨကလေဝ်သြောံၜါဣသုန်တိတ။

Per acre it yields twenty-five baskets, Qualifying cl, if.

ဂိလေဝ် မုဒှ်သာ်လဵုဗှ်ေလိၚ်ရော။

If you don't like it why do you rent the land?

ဇကုကၠုၚ်ပြဟ်မာန်လေဝ်ကၠုၚ်ညိ။

တိခိုဟ်လေဝ်တိတ်မံၚ်ကီုရ။

The land is good you do get that much yield.

ဒၞာဲဏံတဵုတုဲလေဝ်ယးသၞာံတဵုဂွံဏီဟာ။

Having planted this patch will you be able to plant it again next year?

dnāyṇaṃ teutuy lew yaḥ snāṃ teugwaṃ ṇiṃhā.

ဟွံဂွံစပုၚ်ဏီလေဝ်စၜဴ ကံဗှ်ေလီုဏောၚ်။

If you have not had your dinner and eat sugar-cane it will spoil your appetite.

hwaṃ gwaṃca puṅ ṇiṃ lew caṗao kaṃ bhe liuṃ ṇoṅ.

ၜၚ်ဂှ်ဍုန်စသွလေဝ်ဍာတ်မံၚ်။

If one puts bamboo shoots in a curry it give a sweet taste.


သွတ်

chew quid part numerical classifier for counting betel quids.


ကံင်

ကံၚ် ကံၚ်#Mon


ၐြဳ

(New modern)ဂြဳ

(Old modern) an assistant a monk of the second rank in the monastery.


ဂြဳ

(Old modern)ၐြဳ

(New modern) an assistant a monk of the second rank in the monastery.


နာ်

dragon serpent mythical serpent possessing superhuman powers Naga.


မှၚ်

From Sanskrit म्हन् (mhan), Burmese မင် (mang).


မၚ်

red deer brow-antlered rusa Rucervus thamin.


မၚ်

စဵုကဵုဗှ်ေစိုပ်အဲမၚ်မံၚ်။

to wait wait for remain in one place watch {for over} lie in wait for guard to observe to take care of.


အံ

Aṁ, the eleventh vowel of the modern Mon alphabet.


ဂ္ၚေၚ်သံသာ

head

ဂ္ၚေၚ်သံသာ (gṅeṅsaṃsā)

mnw-verb

ဂ္ၚေၚ်သံသာ (gṅeṅsaṃsā)


သဝ်

က္ၜၚ်ကျာပဝ်အာသဝ်။

မၞိဟ်ဏံသဝ်ကွေံ။


ကတပံင်

head

ကတပံင် (katapaṃṅ)

mnw-noun

ကတပံင် (katapaṃṅ)

→ Eastern Pwo: ကာတ်ုပံင် (kà tə pòɴ)

→ Burmese: ကသပေါင်း (ka.sa.paung:)


ဂစေအ်

head

ဂစေအ် (gaceʼ)

mnw-noun

ဂစေအ် (gaceʼ)

→ Eastern Pwo: က်ုစယ် (kə cɛ̀)


ဂတာ

→ Eastern Pwo: က်ုတာ (kə tà)

တၟံခိုဟ်သ္ဒးစွံဂတာန၊ သြောံခိုဟ်သ္ဒးစွံဖာလ္တူတုဲ။

Putting the stone as the bottom of the basket and the rice on the top.

tmaṃ khiuh sdaḥ cwaṃ gatāna, sroṃ khiuh sdaḥ cwaṃ phāltū tuy.


ဂတာဝိက်

head

ဂတာဝိက် (gatāwik)

mnw-noun

ဂတာဝိက် (gatāwik)

→ Eastern Pwo: က်ုတာဝိက် (kə tà wái)


ဂတေက်

→ Eastern Pwo: က်ုတာ် (kə tài)


ဂပ်

ဗီုဏံမၞးဟွံဂပ်ဝ်သ္ပ။


ကဝက်

head

ကဝက် (kəwɛk)

Audio: (file)

ဒးကဵုကဝက်။

Audio: (file)

ပန်နာဍဳကဝက်။


ကာပ္ပလဳ

ကာပ္ပလဳ (kappalī)

Borrowed from Burmese ကပ္ပလီ (kappa.li).


ကလာထေၚ်

ကလာထေၚ် (kalātheṅ)

mnw-noun

ကလာထေၚ် (kalātheṅ)

Borrowed from Burmese ကုလားထိုင် (ku.la:htuing).


ကျေနာန်

head

ကျေနာန် (kyenān)

mnw-noun

ကျေနာန် (kyenān)

Borrowed from Burmese ကြေးနန်း (kre:nan:).

Audio: (file)

ကဵုဏာအဲကျေနာန်။


အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု

head

အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု (ʼabhidhajamahāraṭṭhaguru)

From Pali အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု (abhidhajamahāraṭṭhaguru)

bor

အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ#Mon

ecclesiastical title conferred on a Buddhist monk who already has အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (ʼaggamahāpaṇḍita) little has been in monk hood for more than forty years and has written religious tracts.


ခမိက်

head

ခမိက် (əhmɔik)

Borrowed from Burmese အမှိုက် (a.hmuik).


စရၚ်

စရၚ် (kərɛŋ)


ခရေတ်ယာန်

ခရေတ်ယာန် (kʰəretyàn)

Borrowed from Burmese ခရစ်ယာန် (hka.racyan).


ခုၚ်

flat-topped movable article of furniture, table, bench, chair, stand


ချက်ချေၚ်

ချက်ချေၚ် (chɛk cheaŋ)

Borrowed from Burmese ချက်ချင်း (hkyakhkyang:).


ဂျဗောဝ်

ဂျဗောဝ် (cəpò)

Borrowed from Burmese ကြမ်းပိုး (kram:pui:).


ကြောပ်

ကြောပ် (krop)

Borrowed from Burmese အုတ်ကျွပ် (utkywap).


ခဲတန်

ခဲတန် (kʰoa tɔn)


တံၚ်ဂဇဵု

တံၚ်ဂဇဵု (taṃṅgajeu)

mnw-noun

တံၚ်ဂဇဵု (taṃṅgajeu)

တံၚ်ဒဇဵု တံၚ်ဒဇဵု#Mon


ချေၚ်

head

ချေၚ် (cheaŋ)


ဂဝ်ရခါ

ဂဝ်ရခါ (kòrəkʰa)

Borrowed from Burmese ဂေါ်ရခါး (gaura.hka:).


စၚ်

rack or bin with open top, framework, staging


ခရေတ်

ခရေတ် (kʰəret)


တမ္ၚာ

တမ္ၚာ (təŋa)


တံၚ်သူ

တံၚ်သူ (tɔŋsu)

Borrowed from Burmese တောင်သူ (taungsu).


တာဲ

field hut used temporary dwelling during harvest or occupied semipermanently on a market garden temporary abode house which is not the ordinary family dwelling booth tent.


ဆက်ဆက်

ဆက်ဆက် (chɛk chɛk)

Borrowed from Burmese ဆက်ဆက် (hcakhcak).


ထာမ္မဏေဝ်

ထာမ္မဏေဝ် (thāmmaṇev)

Borrowed from Burmese ထမနဲ (hta.ma.nai:).

seasonal delicacy made of glutinous rice, groundnuts, onion, sesame, and coconut with oil, eaten at harvest festival


တၚ်လာဲ

တၚ်လာဲ (taṅlāy)

mnw-noun

တၚ်လာဲ (taṅlāy)

molasses treacle coarse melted sugar syrup.


ကိုန်

number, in arithmetic or as numerological index


ဓုပ်

bundle, especially one of herbs etc. used as fomentation


ဓဇဲ

Borrowed from Burmese တံစည်း (tamcany:).


ပလၚ်

head

ပလၚ် (pəlɛŋ)

Borrowed from Burmese ပုလင်း (pu.lang:).


ပရှူ

Borrowed from Burmese ပသျှူး (pa.hsyu:).


ပိက်ထကာ

Borrowed from Burmese ဗိသုကာ (bi.su.ka).


နဳပသဳ

နဳပသဳ (nìpəsɔe)

Borrowed from Burmese နီပါးဆေး (nipa:hce:).

Morinda citrifolia
Morinda citrifolia#Translingual

small trees from roots of which red and yellow dyes are obtained (Morinda citrifolia, Tinctoria roxburgh)


ပယျေန်

ပယျေန် (pəyen)


ပျောန်

ပျောန် (pyon)


ပေဲါ

religious festival, dramatic entertainment (esp. given at such festivals, pwè, feast, entertainment, contest, race)


ပေဲါဇာ

ပေဲါဇာ (poa cɛ̀a)

Borrowed from Burmese ပွဲစား (pwai:ca:).


ပျၚ်

ပျၚ် (pəyɛŋ)

Borrowed from Burmese ပဉ္စင်း (panycang:).

(Buddhism) one who has received the upasampada ordination, monk esp. below grade of mahāthera


ဂျုၚ်

ဂျုၚ် (cɜ̀ŋ)

Borrowed from Hindi गेहूँ (gehū̃, “wheat”) or Bengali গম (gom, “wheat”); both from Sanskrit धूम (dhūma), by way of Burmese ဂျုံ (gyum)


ပုက်

small bucket-shaped basket of palmyra leaf


ဗာဂျာ

ဗာဂျာ (pàcà)


ပွေကိုၚ်

ပွေကိုၚ် (kəwe kaŋ)

Borrowed from Burmese ပွေးကိုင်း (pwe:kuing:).


ပၠံၚ်

ပၠံၚ် (plɔŋ)

Borrowed from Burmese ပြောင်း (praung:).


ဖဴ

raised wooden trough filled with earth or sand on which cooking-fire is lit, hearth, furnace


ဗဝ်ဂဳ

ဗဝ်ဂဳ (pò kì)


ဗဗိုန်

ဗဗိုန် (həpɜ̀n)

small drum with shallow body, of type used in chɔiŋ


ပံၚ်မဳ

ပံၚ်မဳ (pɔŋmɔe)

Borrowed from Burmese ဘောင်းဘီ (bhaung:bhi).


ဗလံက်

ဗလံက် (pəlòk)

Borrowed from Burmese အမြောက် (a.mrauk).


ဗဳဒဵု

ဗဳဒဵု (pìtɜ̀)


ဗန္ဒာ

ဗန္ဒာ (pàntɛ̀a)

Borrowed from Pali bhaṇḍa by way of Burmese ဘဏ္ဍာ (bhanda).


ဗြေန်ဂျေဝ်

ဗြေန်ဂျေဝ် (prèncè)

Borrowed from Burmese ဘရင်ဂျီ (bha.ranggyi).


ဗၚ်ဂလဳ

ဗၚ်ဂလဳ (pɛ̀aŋkəlì)

Borrowed from Burmese ဗင်္ဂလီ (bangga.li).


မြံၚ်

မြံၚ် (pəròŋ)

Borrowed from Burmese မြောင်း (mraung:).

artificial water channel, transport or irrigation canal, ditch, drain


ဗေဒၚ်

ဗေဒၚ် (pètɛ̀aŋ)


မဳယထာ

မဳယထာ (mìyətʰa)

Borrowed from Burmese မီးရထား (mi:ra.hta:).


လထုပ်

လထုပ် (kətʰup)


ယောဂဳ

ယောဂဳ (yòkì)


ယခေၚ်

ယခေၚ် (yəkʰɔiŋ)

Borrowed from Burmese ရခိုင် (ra.hkuing).


ဗဳလာတ်

ဗဳလာတ် (pìlàt)

Borrowed from Hindi विलायत (vilāyat, “England”) by way of Burmese ဘိလပ် (bhi.lap).


ဗာၚ်သ္ကေဝ်

ဗာၚ်သ္ကေဝ် (pàiŋsəke)

Borrowed from Burmese ဘိုင်စကယ် (bhuingca.kai).


ဗာၚ်သ္ကုက်

ဗာၚ်သ္ကုက် (pàiŋsəkɜk)

Borrowed from Burmese ဘိုင်စကုတ် (bhuingca.kut).


လကံ

Borrowed from Burmese ရင်ကမ်း (rangkam:).

kind of palm yielding edible fruit, Zalacca wallichiana


မှာလိၚ်

မှာလိၚ် (ma loiŋ)


သက်သက်

သက်သက် (sɛk sɛk)


သြောတ်

သြောတ် (sot)


မဲာ

(Buddhism) offering made to monks at end of lent and distributed by lot among those assembled


ဝဳပက်

ဝဳပက် (wìpɛk)

results of former evil deeds, misfortune caused by bad karma


သံၚ်

shallow place in river or sea, sandbank, shoal, ford


သ္ၚိတ်

သ္ၚိတ် (hɛt)

sampan, flat-bottomed oared boat with projecting incurved timbers at stern


ဘိၚ်

Borrowed from Burmese ဘိန်း (bhin:). Doublet of ဘိန်.


ဝကျ

Borrowed from Pali vākya by way of Burmese ဝါကျ (wa-kya.).


သြာန်လာ်

သြာန်လာ် (san làik)

Borrowed from Burmese သံလိုက် (samluik).


အကောၚ်

အကောၚ် (əkeaŋ)

Borrowed from Burmese အကျင့် (a.kyang.).


အကောပ်

အကောပ် (əkop)


အစာတ်

အစာတ် (əcat)

hot pickle prepared with chillies and vinegar


အကဲာ

build, bodily habit, character, appearance


သက်သဳ

သက်သဳ (sɛksɔe)

Borrowed from Sanskrit साक्षिन् (sākṣin) by way of Burmese သက်သေ (sakse).


အခေါန်

အခေါန် (əkʰon)


အစေန်

အစေန် (əcen)


ဆေၚ်

ဆေၚ် (chɔiŋ)

musical instrument consisting of set of graduated drums, suspended from circular frame and played by man sitting in centre, drum chime


ဘိန်

Borrowed from Burmese ဘိန်း (bhin:). Doublet of ဘိၚ်.


အခိၚ်

အခိၚ် (əkʰoiŋ)


မဝ်တဝ်ကာ

မဝ်တဝ်ကာ (mɔtɔka)

Borrowed from English motorcar by way of Burmese မော်တော်ကား (mautauka:).


အကွက်

အကွက် (əkwɛk)

general nominalizing phrase head referring to future or hypothetical events, in indirect speech replacing an imperative construction


အစောံ

အစောံ (əcon)


အတာန်

အတာန် (ətan)


အခါ

→ Mon: အခါ

time, season, continuing time, time when


အပၚ်

foreign substance or object obtruded into body by sorcery and causing illness


မလာၚ်

မလာၚ် (məlàiŋ)

Borrowed from Hindi मलाई (malāī) by way of Burmese မလိုင် (ma.luing).


အတိုၚ်

အတိုၚ် (ətaŋ)

Borrowed from Burmese အတိုင်း (a.tuing:).

accordance, in accordance with, according to, as


အဆံၚ်အလံၚ်

အဆံၚ်အလံၚ် (əchɔŋ əlòŋ)

/əchɔŋ əlòŋ/

Borrowed from Burmese အဆောင်အယောင် (a.hcaung-a.yaung).

bor

အဆောင်အယောင်


အစဵုယျ

head

အစဵုယျ (əcɜyaˀ)

Borrowed from Burmese အစိုးရ (a.cui:ra.).


အခေါၚ်

အခေါၚ် (əkʰoŋ)

Borrowed from Burmese အခွင့် (a.hkwang.).


အတေၚ်

အတေၚ် (əteaŋ)

against the will of the person acted on, forcibly


အပိုၚ်

အပိုၚ် (əpaŋ)

Borrowed from Burmese အပိုင်း (a.puing:).


အပြေံက်

အပြေံက် (əprɔk)

Borrowed from Burmese အပြောက် (a.prauk).


ၜဳဒဵု

ၜဳဒဵု (ṗīdeuw)

mnw-noun

ၜဳဒဵု (ṗīdeuw)

ၜဳဒူ ၜဳဒူ#Mon


အထောတ်

head

အထောတ် (ətʰot)


အရာပ်

အရာပ် (ərèp)


အဖက်

အဖက် (əpʰɛk)


အရိုၚ်

အရိုၚ် (əràŋ)

Borrowed from Burmese အရိုင်း (a.ruing:).

wildness esp. of human beings, primitive state, lack of breeding


အနိၚ်

အနိၚ် (ənòiŋ)


ရိုၚ်

ရိုၚ် (ruiṅ)

to be wild, savage, uncultivated, coarse, ill-bred, rude


အရံၚ်

အရံၚ် (əròŋ)


အလိုက်

အလိုက် (əlàk)


အနှေန်

အနှေန် (əhnɛn)

Borrowed from Burmese အနှုန်း (a.hnun:).

market rate, price at which a commodity is generally sold


အိန်ထံၚ်

အိန်ထံၚ် (ʼinthaṃṅ)

mnw-noun

အိန်ထံၚ် (ʼinthaṃṅ)

Borrowed from Burmese အိမ်ထောင် (imhtaung).


အမိၚ်

head

အမိၚ် (əmòiŋ)


အေရှာ

အေရှာ (ʼerhā)


ဥပဒေသ်

အ္စာဥပဒေ အ္စာဥပဒေ#Mon

Alternative form of အ္စာဥပဒေ (ʼcāʼupade)

ဥပဒေ ဥပဒေ#Mon


အတိက်

အတိက် (ətoik)

Borrowed from Pali atīta via Burmese အတိတ် (a.tit).


လောန်

to come to an end, elapse, to exceed, pass go past


အကံက်

အကံက် (əkɔk)


ချိၚ်

ချိၚ် (choiŋ)


အပံၚ်

အပံၚ် (əpɔŋ)

Borrowed from Burmese အပေါင်း (a.paung:).

association between persons, partnership


အစံၚ်

အစံၚ် (əcom)


အရၚ်

အရၚ် (ərɛ̀aŋ)


တာန်

အဲအံၚ်ကၠုၚ်စှ်တာန်။

standard grade in school and in school examination system.


အၚ်

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Burmese အင်း (ang:), Thai แอ่ง (ɛ̀ng).


အခါန်

အခါန် (akhān)


အခါန်

အခါန် (akhān)

mnw-noun

အခါန် (akhān)

Probably from Thai อาคาร (aa-kaan), possibly blended with the above.

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ#Thai


အလဵုလဵု

head

အလဵုလဵု (əlɜ̀ lɜ̀)

Borrowed from Burmese အလိုလို (a.luilui).


ပျာတာ

office messenger, peon
office messenger, peon


အဆက်

အဆက် (əchɛk)


မာဏ္ဍာတ်

မာဏ္ဍာတ် (màntàt)

Borrowed from Pali maṇḍapa, Sanskrit मण्डप (maṇḍapa) by way of Burmese မဏ္ဍပ် (mandap).


အသုၚ်

အသုၚ် (ʼasuṅ)

mnw-noun

အသုၚ် (ʼasuṅ)


ကၚ်

Audio: (file)

တိက်ဟွံသၠိၚ်မတ်ကၚ်မံၚ်။

He is not asleep his eyes are wide open.


ခြိၚ်

head

ခြိၚ် (kʰraŋ)


အမှု

အမှု (əhmaoˀ)

affair, business, case, lawsuit, issue, dispute


ကာဲ

ဍေံဂှ်ကာဲကွေံ။


ခြုပ်

ခြုပ် (kʰrup)

Borrowed from Burmese ခြုတ်ခြယ် (hkruthkrai).


စန်စာ

စန်စာ (cɔn ca)

Borrowed from Burmese စဉ်းစား (cany:ca:).


ကောပ်

to bind the edge of something with a hoop or continuous band


ခိုၚ်

ခိုၚ် (kʰaŋ)


ချံၚ်

ချံၚ် (chɔŋ)

Borrowed from Burmese ချောင်း (hkyaung:).


ခြံက်

ကှ်ခြံက် ကှ်ခြံက်#Mon


ခၠၚ်

ခၠၚ် (kʰlɛŋ)


ပဆာန်

Borrowed from Hindi पैसा (paisā) by way of Burmese ပိုက်ဆံ (puikhcam).


စေန်

to order (in succession) (used in compounds)


စေက်

to advance a payment (used in compounds)


ချုက်

ချုက် (chɜk)


မန်ညှ

မုဟ်တၟံ မုဟ်တၟံ#Mon

the Mon Hnya, one of three Mon sub-groups that settled in what is now Mottama, also known as မုဟ်တၟံ (muhtmaṃʼ)


မန်ဒ

ဟံသာဝတဳ ဟံသာဝတဳ#Mon

Mon Dae, one of three Mon sub-groups that settled in what is now Bago, formerly known as ဟံသာဝတဳ (haṃsāwatī)


မန်ဒိုၚ်

မန်ဒိုၚ် (mondiuṅ)

mnw-proper noun

မန်ဒိုၚ် (mondiuṅ)

ဖာသဳ ဖာသဳ#Mon

the Mon Diung, one of three Mon sub-groups that settled in what is now Pathein, also known as ဖာသဳ (phāsīm)


ရမာန်

head

ရမာန် (ramān)


မုဟ်တၟံ

မုဟ်တၟံ (muhtmaṃʼ)

Burmese: မုတ္တမ (mutta.ma.)


ညိၚ်

to be quiet, peaceful, composed, self-sufficient


ပဲါ

to reject, to set aside, leave vacant, avoid, remove from


ပြိုၚ်

ပြိုၚ် (priuṅ)


ထဲု

to behave indecorously, in a disorderly manner


ပြံၚ်

ပြံၚ် (praṃṅ)

Borrowed from Burmese ပြောင်း (praung:).


ပိုၚ်

ပိုၚ် (piuṅ)


ယအ်

to be deficient in quantity or content, partly empty


ပြံက်

ပြံက် (praṃk)


ယံၚ်

to turn from one's course, to go astray, fail in one's duty


စံ

adverbial with imperatives, indicative of mild exhortation


ယုတ်

to degenerate, to diminish, fall short in quantity


ရုန်

to strain away, attempt to get loose, to be intractable


သိက်

to force into a container, cram, stuff, in


တောရော

တောရော (toro)


ဥပ်

အုပ် အုပ်#Mon


လံၚ်

to put in, into, to add to, to stake, wager


ဖာဲ

to separate, to part, to pull apart, to pull aside, to set aside


လနက်

to be deep (in mud), to sink into, to bog down


သ္တၚ်

သ္တၚ် (staṅ)

Borrowed from Burmese တင် (tang, “to put upon”).

(honorific) to lie down, go to bed, sleep


လှောၚ်

လှောၚ် (lhoṅ)


ရုဲ

Compare with Burmese ရွေး (rwe:, “to choose”).


သ္တန်

Borrowed from Burmese တည် (tany) or from Sanskrit स्थान (sthāna), Pali sthāna.

ပ္ဍဲဍုၚ်မန်ဗၟာဝိုဟ်ကၠောန်စက္ခူ တန်ဒှ်တိတ်မာန်လေဝ် တိတ်မာန်ဏောၚ်။

Perhaps it will be possible for paper pulp to be produced in Burma.

pḍoa ḍuṅ manbmā wiuh klon cakkhū tandh tit mānlew tit mānṇoṅ.

ပ္ဍဲပလိုတ်ဂၠံၚ်ဒဵုတေံတိသ္တန်တိုန်ရ။

The ground gets firmer west of the hill road.

to stand, be stationary, stable, firm, to settle in a place, to endure, to be [valid]


အုပ်

block billet of wood jungle bush thicket.


အုပ်

volume or separate part of book quantifier for books lengths of cloth.


ကယာ

ကၟက်စက်ကယာအာ။


ကယျာ

Kayah, a Tibeto-Burman speaking ethnic group in Myanmar


ကရှ်ေ

ကလတ် ကလတ်#Mon

measure of capacity equal to one thirty-two of a basket န (na) or half a ကလတ် (kalat).


မိပ်ဇိပ်

မိပ်ဇိပ် (mipjip)

mnw-verb

မိပ်ဇိပ် (mipjip)


ကအ်

တ္ကံ တ္ကံ#Mon


ဇိပ်

ကလတ် ကလတ်#Mon

measure of capacity equal to a quarter of a basket န (na) or four ကလတ် (kalat).


ကလတ်

royal or government emissary, ambassador, intelligencer.


ကွက်

ဍေံကွက်ထောံနောတ်လ္တူဒဒၚ်ဂှ်။
ḍeṃ kwak thoṃ not ltū hadaṅ ghh
He hangs the sickle up on the wall.


ကဵု

From Proto-Mon-Khmer *k̆o, Compare Thai ก็ (gɔ̂) and Khmer ក៏ (kɑɑ).

အခေါန်တိဗ္ၚဂှ်ဒးကဵုၜိုတ်ပန်စှော်ဒကေဝ်။

I had to pay about forty rupees in land tax.

ʼakhon ti bṅagh daḥk̆ou ṗiutpan chok dakew.


ကွာၚ်ကဝေက်

head

ကွာၚ်ကဝေက် (kwāṅkawek)

mnw-noun

ကွာၚ်ကဝေက် (kwāṅkawek)

Mnw-ကွာၚ်ဝေက်.wav


ကွာၚ်ကံက်တဲ

head

ကွာၚ်ကံက်တဲ (kwāṅkaṃktoa)

mnw-noun

ကွာၚ်ကံက်တဲ (kwāṅkaṃktoa)

Mnw-ကွာၚ်ကံက်တဲ.wav

မုန့်လက်ကောက် မုန့်လက်ကောက်#Burmese

doughnut made from glutinous rice, related to the မုန့်လက်ကောက် (mun.lakkauk)


ဏး

Audio: (file)

ကဵုအဲတီကီုလေဝ်ဏး။

post positional maker suffixed to a verb to indicate optative mood equivalent in usage to ‘please let me’.


အသူရိကာဲ

head

အသူရိကာဲ ('asūrikāy)

mnw-noun

အသူရိကာဲ ('asūrikāy)

(Buddhism) Suraloka, one of the four apayas


လၟာတ်

head

လၟာတ် (lmāt)

mnw-noun

လၟာတ် (lmāt)

(Buddhism) a person who separates himself from family life and pledges himself to keep the Eight Precepts.


ဗြဴမိန်

(Buddhism) female renunciant living under modified monastic rules, but not acknowledged as a member of the Sangha


အနာဂါံ

head

အနာဂါံ (ʼanāgāṃ)

mnw-noun

အနာဂါံ (ʼanāgāṃ)

/ʔanɛ̀əɡɑːm/

Borrowed from Pali anāgāmin or Sanskrit अनागामिन् (anāgāmin)

third path to Nirvana (Pali anāgāmimagga)


သဳလ

လၟာတ် လၟာတ်#Mon

ဗြဴမိန် ဗြဴမိန်#Mon

(Buddhism) morals or precepts {which are five, eight, and ten in number} codifying moral conduct of which ten are followed by monks, five ordinarily by laymen, and eight by white-robed acolytes (လၟာတ် (lmāt)) and ဗြဴမိန် (braomin) (female renunciants) and by laymen as sabbath or Lenten observance


ဆာန်လာန်

head

ဆာန်လာန် (chānlān)

mnw-verb

ဆာန်လာန် (chānlān)

Borrowed from Burmese လန်းဆန်း (lan:hcan:) according to Shorto.


ညးဗၞိက်

head

ညးဗၞိက် (ñaḥbanik)

merchant, n. ညးဗၞိက်။


ညးဗနိက်

ညးဗနိက် (ñaḥbanik)

ညံၚ်နဲသာ်ဂှ် ညးဗနိက်လောကဳတံဝွံ ဟိုတ်နူညးဂှ် ဒးယာံဒက်ဒေါန်ကရောတ်ကသဝ်အိုတ်ရောၚ်။
ñaṃṅnoasākgah ñaḥbaniklokītaʼwwaʼ hiutnūñaḥgah daḥyāṃdakdonkarotkasawʼiutroṅ.
And the merchants of the earth weep and wail over her, because no longer does anyone buy their cargoes –

ညးဗၞိက် ညးဗၞိက်#Mon

Alternative form of ညးဗၞိက် (ñaḥbnik, “merchant”)


ဍေန်

သ္ၚိဍေန်ပၟတ်ဓါတ်ဟာ ဍေန်ပၟတ်ခ္ဍေက်ဟာ။

Is the house lit by electricity or by oil lamps?

to light, to kindle, to be lit by, to cause to take fire


ကှ်ခြံက်

ကှ်ခြံက် (khkhraṃk)

mnw-verb

ကှ်ခြံက် (khkhraṃk)


တံၚ်ဒဇဵု

head

တံၚ်ဒဇဵု (taṃṅdajeu)

mnw-noun

တံၚ်ဒဇဵု (taṃṅdajeu)

a kind of fruit-bearing tree sometimes cultivated Baccaurca sapida and parviflora Mueller Arg.


အ္စာဥပဒေ

head

အ္စာဥပဒေ (ʼcāʼupade)

mnw-noun

အ္စာဥပဒေ (ʼcāʼupade)

/ʔət͡ɕuˀpətè/


ရဲု

Encoding in Unicode standard for modern Burmese of ရုဲ


ဥတုက္ညၚ်

head

ဥတုက္ညၚ် (ʼutukañaṅ)

mnw-noun

ဥတုက္ညၚ် (ʼutukañaṅ)

dry weather embracing both cold and hot seasons.


အိန်

From Pali Inda, Sanskrit इन्द्र (indra).

(Hinduism, Buddhism) Indra, chief of the gods


ၜဳဒူ

Borrowed from Burmese ဗီရို (birui), from French bureau.


ပ္ညပ်

head

ပ္ညပ် (pñap)

mnw-noun

ပ္ညပ် (pñap)

name, term, designation, something which is an appellation only.


ပ္ညပ်

head

ပ္ညပ် (pñap)

mnw-verb

ပ္ညပ် (pñap)

to name, to designate, to prescribe, to promulgate, to command, to ordain,


ပ္ညပ်

head

ပ္ညပ် (pñap)

mnw-verb

ပ္ညပ် (pñap)


แพฺ-อา

head

แพฺ-อา (phɛ̀a)

mnw-noun

แพฺ-อา (phɛ̀a)


ดาจ

From Proto-Austroasiatic *ɗaːk. Cognate with Nyah Kur ดาก, Vietnamese nước, Khmer ទឹក (tɨk).


ဗှေ်

ဗှေ်

2022 October 16 (last accessed), SEAlang Library Mon Dictionary:

ဗှ်ေ ဗှ်ေ#Mon


တုန်

Alternative spelling of တန် (“bamboo rat”)


ကနိပ်

ကၞိပ် ကၞိပ်#Mon


မြေက်

Learned borrowing from Pali marica or learned borrowing from Sanskrit मरिच (marica); alternatively, from the same unattested source as the aforementioned words.


ဖဲာ

Encoding in Unicode standard for modern Burmese of ဖာဲ


အကုသိုလ်

head

အကုသိုလ် (ʼakusa)

mnw-noun

အကုသိုလ် (ʼakusa)

Development from apocopated variant of Old Mon အကုသလ, with spelling influenced by Pali အကုသလ (akusala) and possibly Burmese အကုသိုလ် (a.ku.suil). Doublet of အကုသဵု.


အကုသလ

အကုသိုလ် အကုသိုလ်#Mon

အကုသဵု အကုသဵု#Mon


လေဲာ

လောဲ လောဲ#Mon

Encoding in Unicode standard for modern Burmese of လောဲ


လေဲာ

လောဲ လောဲ#Mon


လ္ကအ်

head

လ္ကအ် (lkaʹ)

mnw-noun

လ္ကအ် (lkaʹ)

တ္ကံ တ္ကံ#Mon


ကြေၚ်

head

ကြေၚ် (kreṅ)

mnw-noun

ကြေၚ် (kreṅ)


ကရေၚ်မန်

head

ကရေၚ်မန် (kareṅman)


ကရေၚ်မောန်

ကရေၚ်မောန် (kareṅmon)

* ကရေၚ် (“Karen”) + မောန် (“Mon”)

compound

ကရေၚ် (“Karen”) + မောန် (“Mon”)

ကရေၚ်မန် ကရေၚ်မန်#Mon

Alternative spelling of ကရေၚ်မန် (“Pwo Karen”)


ကရေၚ်ဗၟာ

head

ကရေၚ်ဗၟာ (kareṅbmā)

2015, Nāy Pan Hla, Mon bedtime stories, page 236:


ฟะ

စ (ca /ɕiəʔ/, “to eat”) + nominalizing infix -w-. Compare also a Dvaravati Mon pair *caaʔ “to eat” : *cwaaʔ “flesh”, reconstructed by Diffloth (1984:263ff).

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

dish eaten as accompaniment to rice; curry; soup; broth.


အိုတ်

From Proto-Mon-Khmer *ʔət ~ *ʔəət (“used up, finished, lacking”). Cognate with Bahnar ơ̆t (“to hold breath, to fast”), Proto-Katuic *ʔet (“exhausted”) (whence Kuy ʔɛt ("tired")), Khmer អត់ (ʼɑt), Pear ʔet ("not"), Sa'och ʔeːt ("all"), Vietnamese hết (“to be out of stock, to be over, all”), Riang [Lang] ʔət¹ ("to stop, to halt").


ဇဗၠူ

head

ဇဗၠူ (həpluˀ)

Compare Thai พลู (pluu), Vietnamese trầu (“betel”) (from Proto-Vietic *b-luː).


ဂဇုန်

From Proto-Mon-Khmer *t₂ɟun ~ *t₂ɟuun (“to bend knees”); cognate with Vietnamese nhún.