အဘိဓာန်

From Pali abhidhāna or Sanskrit अभिधान (abhidhāna).

Audio: (file)

အဘိဓာန်မန်ပိုဲဂွံဇၞော်မောဝ်အာနွံမံၚ်တာလျိုၚ်နူပိုဲရ။

We have a responsibility to improve our Mon dictionary.


ဗမာ

bamā (romanization)
ဗၟာ (alternative Myanmar)

/pɛ̤ʔ.mɛ̤a̤/

From Burmese ဗမာ (ba.ma), from မြန်မာ (mranma).

(Myanmar, Thailand) Burma, Myanmar (a country in Southeast Asia); Burman; Burmese (country, person or language)


ဥ

ʼU, the fifth vowel of the modern Mon alphabet.


က

to harness a horse or any draught animal.


ဂ

Ga, the third consonant of the Mon alphabet.


ဃ

Gha, the fourth consonant of the Mon alphabet.


စ

From Old Mon စ (caʔ), from Proto-Mon-Khmer *caʔ (“to eat”). Cognate with Nyah Kur จาʔ, Khmer ស៊ី (sii).

particle denoting generic or habitual aspect.


ဇ

Ja, the eighth consonant of the Mon alphabet.


ည

Ñnya, the tenth consonant of the Mon alphabet.


ဋ

Ṭta, the eleventh consonant of the Mon alphabet.


ဌ

Ṭtha, the twelfth consonant of the Mon alphabet.


ဎ

Ḍdha, the fourteenth consonant of the Mon alphabet.


ဏ

Ṇna, the fifteen consonant of the Mon alphabet.


ထ

Tha, the seventeenth consonant of the Mon alphabet.


ဒ

Da, the eighteen consonant of the Mon alphabet.


ဓ

Dha, the nineteenth consonant of the Mon alphabet.


ဖ

Pha, the twenty-second consonant of the Mon alphabet.


ဘ

Bha, the twenty-fourth consonant of the Mon alphabet.


ဂယိုၚ်

head

ဂယိုၚ် (gayiuṅ)

mnw-noun

ဂယိုၚ် (gayiuṅ)

gayiuṅ (romanization)
ဂယိုင် (alternative)


ဘဝ

State of existence, incarnation, stage of life


လမျီူ

head

လမျီူ (lamyiūṃ)

mnw-noun

လမျီူ (lamyiūṃ)


လောက

head

လောက (lòkaʔ)

Borrowed from Pali loka (“world”), from Sanskrit लोक (loka, “world”), from Proto-Indo-European *lówkos (“open space”), from *lewk- (“shine”).

der

the physical world, the world as the theatre of secular life


အယုက်

head

အယုက် (əyɜ̀k)


အယျဲ

age-status, age-group, one of three covering respectively youth and adolescence, the period of active married life, and late middle age and old age.


ကြုတ်

→ Thai: กรูด (grùut) (becoming หมากกรูด and มะกรูด)

From Proto-Mon-Khmer *kruuc ~ *kruəc (“citrus”). Cognate with Khmer ក្រូច (krouc, “citrus”).

inh

Citrus hystrix
Citrus hystrix#Translingual


အကး

ʼakaḥ (romanization)
လကး (alternative alternative)


အာကာသ်

head

အာကာသ် (ʼākās)

mnw-noun

အာကာသ် (ʼākās)

အာကာသ အာကာသ#Mon


ဟုတ်

Audio: (file)

အခါဂှ်သာသနာဟုတ်အာ။

to deteriorate decay dwindle to diminish to become less to decay.


သုသာန်

မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကာလချိုတ်၊ ကလောညးတံဂှ် ကေတ်ဏာဇွတံဂှ် ဋ္ဌာန်တိသုသာန်တုဲ တိုပ်ကၠေံအိုတ်ရ။ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် စံၚ်ဇွဂြဇုတ်အိုတ်ရ။

mnihgamliuṅ kālakhyiut, kaloñaḥtaṃgh ketṇājwataṃgh ṭṭhāntisusāntuy tiupkleṃʼiutra. hwaṃseṅsākgh caṃṅjwagrajutʼiutra.

When people are dead, their relations carry the corpses to a cemetery and either bury or cremate them.


ဘာသာ

head

ဘာသာ (bhāsā)

mnw-noun

ဘာသာ (bhāsā)

Borrowed from Pali bhāsā, from Sanskrit भाषा (bhāṣā).

ဘာသာ မန်


ဗုဒ္ဓ

head

ဗုဒ္ဓ (pùtthɛ̀ʔ)

Borrowed from Pali buddha or Sanskrit बुद्ध (buddha).


မန်

mawn (romanization)
မည် (alternative)
မောန် (alternative)
မည္ည (alternative)
မညှ (alternative)

→ Khmer: មន (mɔɔn)

→ Burmese: မွန် (mwan)

From Pali Rāmañña, the classical name of the Mon heartland along the Burmese coast. In classical Mon literature, the Mon are known as ရမာန်.

ဘာသာမန်

ဂကူမန်


ရ

Ra, the twenty-seventh consonant of the Mon alphabet.


ဝ

Wa, Lawa, pagan hill man practising slash-and-burn cultivation, a race of northern Burma and Siam formerly noted head hunters. They are closed by Mon writers, with the Karens as a people of more rudimentary culture, name of one of the Mon-Khmer language and its speakers found mainly in areas east of the Salween river in the Shan State.


သ

Sa, the thirtieth consonant of the Mon alphabet.


သ

ဇိုၚ်အဲသအာ။

တၟာသၞေံတဲသအာၝချိုတ်။

If so much as one of his finger nails is hurt you should die.

to have the skin broken, ulcerate, develop sores, to be injured.


ဟ

ဟ...အှ်ေ

particle of verbal negation. Not, not any, non.


ဠ

Ḷla, the thirty-second consonant of the Mon alphabet. {not initial}.


တိရစ္ဆာန်

တိရစ္ဆာန် (tiracchān)

mnw-noun

တိရစ္ဆာန် (tiracchān)

တိရစ္ဆာန် mnw.ogg

From Pali tiracchāna, from Sanskrit तिरश्चीन (tiraścīna, “horizontal”) in reference to animals' walking on all fours rather than upright.


ဘာ

→ Eastern Pwo: ဘာႋ (phā)

Learned borrowing from Pali vihāra or Sanskrit विहार (vihāra, “monastery”).


ဘဲ

From Pali bhaya, from Sanskrit भय (bhaya).


ကုတ်

ကုတ်ထပိုတ်ဆုဒကုတ်ကဵုဂတေက်။

They were cutting of lengths of wood with a saw.


ကျ

အဲဝေၚ်ပေဲါဂၠုၚ်ကျအာသြန်မသုန်စှော်ဒကေဝ်။

I went to the boat race and lost fifty rupees.

ဂျပါန်ဂှ်ကျအာပၞာန်။

ဗှ်ေတံကျအဲလေဝ်။

to be defeated beaten (by) to lose (to) fail (examination) be defeated (in battle sport and games) lost (in business game match legal case etc).


ကြာ

ကၞာဲဇာ ကၞာဲဇာ#Mon

tripod derrick from which winnowing sieve ကၞာဲဇာ (knāyjā) is suspended.


ချပ်

အပါပိုဲချပ်သိုၚ်သ္ၚိတိုက်မွဲမ။

My father is thinking of building a brick house.

အဲချပ်မံၚ် မိက်ဂွံအာပက်လာတ်။

I was thinking I should like to go to Pak Lat.

ဇွောံဂွံအာအဲချပ်တုဲရ။

ညးချပ်ကသပ်။

ယးသၞာံအဲချပ်အာဍုၚ်လန်ဒန်။

I have decided to go to London next year.

to consider, think over, make plans, plan to, decide to.


စိန်

သရပ္ဍဲတဲမၞဒဟွံစိန်ဏီပုဟ်ဟာ။

Has the sore on your hand not healed yet?


သုည

sunña (romanization)
သုန်ည (alternative)

Borrowed from Pali suñña, from Sanskrit शून्य (śūnya).

emptiness nothingness {maths} cipher zero naught.


သိုက်

From Sanskrit शुक्र (śukra). Cognate with Burmese သောကြာ (sau:kra).


ရန်

to (have) regard (to), consider, be concerned with


ကတ်

class of medicinal herbs and plants, such as Costus speciousus


တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်မရနုက်ကဵု (၆၈) ဝါ

sometimes used to enclose digits to distinguish from letters


အသံ

အဲအသံနွံစညိညကီုရ။


ဆီ

From Proto-Mon-Khmer *ɟhaam ~ *ɟhiim (“blood”). Cognate with Nyah Kur ชิม (chim), Khmer ឈាម (chiəm).


ဍာ်

From Proto-Austroasiatic *ɗaːk (“water”). Cognate with Nyah Kur ดาก, Vietnamese nước, Khmer ទឹក (tɨk).


အဆိပ်

head

အဆိပ် (əchip)


မ္ၚဵုရအဴ

မ္ၚဵုရအဴ (mṅura‘ao)

မ္ၚဵု + ရ + အဴ

com

မ္ၚဵု + ရ + အဴ


စှ်

From Old Mon စသ် (cas). Cognate with Nyah Kur จัซ.


စှ်ၜါ

head

စှ်ၜါ (cahṗā)


ထပှ်

From Proto-Mon-Khmer *d₁puulh ~ *d₁puəlh ~ *d₁pəlh.


ပန်

From Proto-Mon-Khmer *paɲʔ. Cognates include Khmu ປິຍ (piny), Khmer បាញ់ (bañ) and Vietnamese bắn.


ပိ

From Old Mon ပိ (piʔ), from Proto-Mon-Khmer *piʔ. Cognate with Nyah Kur ปีʔ, Khmer បី (bəy), Vietnamese ba.


မွဲ

From Proto-Mon-Khmer *muuj ~ *muəj ~ *muuɲ.

a other only entirety. [Siam] neg. reinforcing p.


သုန်ည

head

သုန်ည (sunña)


ၜါ

From Old Mon ၜါရ် (ɓaar), from Proto-Austroasiatic *ɓaːr. Cognate with Nyah Kur บาร, Khmer ពីរ (pii), Vietnamese hai, Muong hal, Bahnar 'bar, Pacoh bar, Khasi ar.


ၜါစှော်

ၜါစှော် (ṗāchok)


ဣန်

အိန် အိန်#Mon


ဣ

အမှုဗှ်ေဖျုဲထောံဣရဟာ။

They have postponed to hearing your case.

တ္ၚဲဗ္ဒန်အာဒဵုဣရ။

The sun has disappeared behind the hills.

always followed by ရ (ra) prefect particle.


ဣ

ʼI, the third vowel of the modern Mon alphabet.


ဩ

Perhaps an old Chinese loan, from Chinese 澳. Shared lexeme across several mainland Southeast Asian languages, including Burmese အော် (au) and Thai อ่าว (àao).

ʼAu, the ninth vowel of the modern Mon alphabet.


ဨ

ဨက (“acre”)


ၛ

The ninth consonant in the Mon alphabet.


ၜ

Bba, the thirty-third consonant of the Mon alphabet.


ၝ

From a simplified form of the letters မ (ma) and ဗ (ba) stacked on top each other.

Bbe, the thirty-fifth consonant of the Mon alphabet.


subjoined consonant na, used by Mon language


subjoined consonant ma, used by Mon language


subjoined consonant la, used by Mon language


အာကာသ

အာကာသ (ʼākāsa)

mnw-noun

အာကာသ (ʼākāsa)


မာန်

Borrowed from Pali māna, Cognate with Thai มัน (man).

Mon ဇၞး (jnaḥ)

win conquer prevail domineer overpower overcome part particle suffixed to verbs to denote capability probability or possibility. (Usually expressed in English with the auxiliary verbs “can” “may” “be able to” “be likely to” etc.).


မာန်

to work {clay} to work clay with the hands in making pottery.


ဖဲ

From Proto-Mon-Khmer *bhiiʔ (“full; sated”). Cognate with Bahnar phĭ, Laven baheʔ, Semai ba'heeq.


ပညာ

pɔnɲa (romanization)
ပည္ညာ (alternative)


လီ

to lie (to give false information intentionally with intent to deceive)


အဓိပ္ပါယ်

head

အဓိပ္ပါယ် (a'dhippāy)

mnw-noun

အဓိပ္ပါယ် (a'dhippāy)

Mnw-အဓိပ္ပါယ်.wav

Audio: (file)

အရေဝ်ဗှ်ေဟီုမံၚ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော? သောၚ်တလးကဵုဂွံဟာ?

What is the meaning of what you are saying? can you explain?


ကြုၚ်

head

ကြုၚ် (kruṅ)

mnw-noun

ကြုၚ် (kruṅ)

From Proto-Mon-Khmer *ruŋ ~ ruuŋ ~ ruəŋ (“river”).


ကော်

အဲကော်ဍေံဟွံကၠုၚ်။


သာဂူ

Borrowed from Malay sagu via Burmese သာဂူ (sagu).


ဟံသာဝတဳ

Pali ဟံသော (haṃso), from Pali haṃsāvatī.

Audio (the word ဟံသာဝတဳ is derived from the Pali language word ဟံသော (haṃso)); “ဝေါဟာဟံသာဝတဳဝွံကၠုၚ်နူဝေါဟာဘာသာပါဠိဟံသောရ။”: (file)


ဥပမာ

head

ဥပမာ (ʼupamā)

mnw-noun

ဥပမာ (ʼupamā)

Audio: (file)

ညးတံၚ်နၚ်ဇာတ်အတိက်တုဲ ထ္ၜးဥပမာ။

Citing old stories he expounded and interpreted them.

comparison an example simile traditional story cited in exposition of narrative such expositon.


အဲ

I (1st-person singular personal pronoun)


ပုၚ်

From Old Mon ပူၚ် (pūṅ), from Proto-Mon-Khmer *puuŋ (“cooked rice”).


ကၠံ

garden [esp.] market garden on open unirrigated land plantation.


ဍိုၚ်

From Proto-Mon-Khmer *tɗuŋ ~ *tɗuəŋ ~ *tɗ(ə)ŋ (“umbrella”).

inh

က္ဍိုၚ် (alternative)
က္ဍိုင် (alternative)
ဍိုင် (alternative)


ဍိုၚ်

က္ဍိုၚ် (alternative)
က္ဍိုင် (alternative)
ထ္ဍိုၚ် (alternative)
ထ္ဍိုင် (alternative)
သ္ဍိုၚ် (alternative)
သ္ဍိုင် (alternative)
ဍိုင် (alternative)


ဒအာပ်

From Proto-Mon-Khmer *sʔaap (“to yawn”). Cognate with Khmer ស្ងាប (sngaap), Bahnar kơngap, Pacoh ng-ap, Vietnamese ngáp, Central Nicobarese hing-âp.


က္သေဲ

From Proto-Mon-Khmer *ksiw ~ *ksiəw (“to whisper”). Cognate with Khmer ខ្សៀវ (khsiəw), Khasi pasiaw.


ဖရာပ်

From Proto-Mon-Khmer *b(h)raap (“pigeon”). Cognate with Khmer ព្រាប (priəp).


ဖေံ

From Proto-Mon-Khmer *bheʔ (“otter”). Cognate with Khmer ភេ (phei).


ဂၠေံ

From Proto-Mon-Khmer *ɢliʔ ~ *ɢliəʔ ~ *ɢliəh (“short”). Cognate with Khmer ខ្លី (khləy).


ဒၞေၚ်

From Proto-Mon-Khmer *t₁n₁iəŋ (“forehead”).


ဓဂဵု

From Proto-Mon-Khmer *(t₁)ɡər ~ *(t₁)ɡəər (“thunder”). Cognate with Khmer ផ្គរ (phkɔɔ).


ကွာဲ

From Proto-Mon-Khmer *kwaaj (“yam”). Cognate with Vietnamese khoai (“potato, sweet potato”).


ကၠီု

From Proto-Mon-Khmer *kl(u)m (“dense; thick”).


ဒြပ်

From Sanskrit द्रव्य (dravya). For the prominent sense to be adopted and survive, compare Thai ทรัพย์ (sáp, “property”).

property, n. ဒြပ်။—possessions, ပိုန်ဒြပ်။—wealth, ပိုန်။

[1896, Rev. Edward O. Stevens, A Vocabulary, English and Peguan, to which are added a few pages of geographical names (overall work in English), Rangoon: American Baptist Mission Press, page 83:

property, n. drap။—possessions, puindrap။—wealth, pun။

ဟိုတ်မ္ဂးဂှ်။ ဒြပ်ဗနိက်ညးတံဝွံ မတွံဂး။ ထဝ်။ သြန်။ မတ်မပြဲ။ မတ်ဗၠဲ။ ယာတ်ကာန်ကမု။ ခတေဝ်ပးဗ္ကေတ်။ ယာတ်သုတ်။ ယာတ်ဗ္ကေတ်ယောံ။ ဆုမြမောဝ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူ။ အပေါတ်မကၠောန်နကဵုဂြၚ်စိၚ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူ။ အပေါတ်မကၠောန်နကဵုဆုမခိုဟ်ပြဲဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူ။ အပေါတ်သၠုဲ။ အပေါတ်ပသဲ။ အပေါတ်တၟံဗ္တာၚ်။

1951, The Holy Bible, Rangoon: The British and Foreign Bible Society, Revelations 18:12, page NT 565:

precious merchandise of gold, silver, precious stones, pearls, fine linen, purple, silk, scarlet, all expensive wood, every vessel of ivory, every vessel made of most precious wood, and of brass, and iron, and marble;


ဂၠုၚ်

head

ဂၠုၚ် (gluṅ)

mnw-noun

ဂၠုၚ် (gluṅ)

From Middle Mon gluṅ, from Old Mon dluṅ, from Proto-Mon-Khmer *d₂lu(u)ŋ ~ *d₂l(u)əŋ (“boat”). Compare Bahnar plŭng (“boat”).

inh

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ပါၚ်

From Proto-Mon-Khmer *paaŋ (“mouth; opening”). Cognate to Nyah Kur [script needed] (paːŋ¹), Semai [Term?] (mpaːkᵑ), Khmer បាង (baang).


ပါၚ်

(Pak Kret District) mouthful of, morsel of, bit of


မိုဟ်

From Proto-Mon-Khmer *muh ~ *muuh ~ *muus (“nose”).


ဒအိုအ်

From Proto-Mon-Khmer *cʔə(ə)ʔ ~ *cʔə(ə)k ~ *cʔak (“to hiccough; to belch”).


လ္ပံ

From Proto-Mon-Khmer *mp(ɔ)ʔ (“to dream”).


သ္ဗံ

From Proto-Mon-Khmer *()bɔʔ (“hump of ox”).


ၜဴ

ḅau (romanization)
ၜေါ (alternative)
က္ၜဴ (alternative)

From Proto-Mon-Khmer *(t)ɓuuʔ (“sugar cane”). Cognate with Khmer អំពៅ (ʼɑmpɨw).

(Pak Kret District) to gargle, to rinse out


ဗ္ၜေံ

head

ဗ္ၜေံ (bṗeʼ)

mnw-noun

ဗ္ၜေံ (bṗeʼ)

bṗeʼ (romanization)
ဗၜေံ (alternative)
ဗၜေအ် (alternative)
ခၜေံ (alternative)

From Old Mon ဗၜေအ် (baṗeʼ), from Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Thai แพะ (pɛ́), Tày bẻ.


ထၟ

thma (romanization)
ကၟ (alternative)
စၟ (alternative)


အဟာန်

head

အဟာန် (ʼahān)

mnw-noun

အဟာန် (ʼahān)

→ Thai: ห่าน (hàan)

→ Burmese: ငန်း (ngan:)

From Proto-Mon-Khmer *haan (“goose”). Cognate with Khmer ក្ងាន (kngaan). Compare Proto-Khmuic *haːn (“goose”), Middle Chinese 雁 (MC ngaenH, “wild goose”).

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


အန္တရာယ်

အန္တရာယ်mnw.wav

Audio: (file)

ကပေါတ်လဝဟ် လ္ပဝေၚ် နွံကဵုအန္တရာယ်။

Do not play with weapons. It's dangerous (to do so).


သုင်

သုၚ် သုၚ်#Mon


အသုဘ

head

အသုဘ (əsaoʔphɛ̀ʔ)


ဗုဒ္ဓဘာသာ

ဗုဒ္ဓဘာသာ (pùtthɛ̀ʔ phɛ̀asa)

ဗုဒၶဘာသာmnw.wav

Borrowed from Pali ဗုဒ္ဓဘတ္တိကာ (buddhabhattikā) + Pali bhāsā.

bor

ဗုဒ္ဓဘတ္တိကာ

ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာ မန်ဂမၠိုၚ် မဒှ်ညးဗုဒ္ဓဘာသာအိုတ်ရ၊ ကိုပ်ကၠာတေံ တွဵုရးဍုၚ်မန်လေဝ် မၞုံပြာကတ်တဴကီုရ။

In Burma the Mons are Buddhist people, in olden days, Mon country also was known.


ကွတ်

ဗှ်ေလေပ်ကွတ်အ္စာပဳသကဝ်ဟာ။


တၟိ

From Proto-Austroasiatic *tmiːʔ (“new”). Cognate with Nyah Kur ตะมีʔ (ta miiʼ), Khmer ថ្មី (thməy).


မြာ်

head

မြာ် (pəràik)

From Old Mon mrek, mreṅ (“peacock”), from Proto-Mon-Khmer *mraik() (“peacock”).


ပရိယာယ်

ပရိယာယ် (pa ri yāy)

mnw-noun

ပရိယာယ် (pa ri yāy)


အထက်

head

အထက် (ətʰɛk)


တဲ

Cognate to Vietnamese tay, Khmer ដៃ (day).


ဒမှော်

From Proto-Mon-Khmer *muuk ~ muək (“hat”), from Old Chinese 帽 (OC *muːɡs). Cognate with Khmer មួក (muək), Thai หมวก (mùuak), Lao ໝວກ (mūak).


ကရေင်

ကရေင် (kareṅ)

kareṅ (romanization)
ကရေၚ် (alternative)

desctree

→ Burmese: ကရင် (ka.rang)
→ English: Karen

→ Thai: กะเหรี่ยง (gà-rìiang)

Karen, Kayin (name of one of Tibeto-burman speaking national groups of the Union of Burma)


သီ

Borrowed from Pali sīmā (“boundary”). Cognate with Burmese သိမ် (sim), Shan သိမ်ႇ (sìm) and Lao ສິມ (sim).


ကဏ္ဍ

head

ကဏ္ဍ (kaṇḍa)

mnw-noun

ကဏ္ဍ (kaṇḍa)


မိ

Audio: (file)

မိကျေဝ်မွဲကျိုင်လဝ်ကယျိုင်မန်ဆာန်ဠာန်ကွေံရ။။

Mrs. Jay is dressed in Mon clothes it is very cute..


ဒကာ

(honorific) term of address used by monks to laymen


ခရိုင်

ဒဳပၠောပ်ထောံဂၠဴပ္ဍဲခရိုၚ်။

enclosure for animals pen corral cage box-trap sty.


သက်သာ

head

သက်သာ (saksā)

mnw-verb

သက်သာ (saksā)


သာဓု

thank, Vocabulary used by Buddhist monks.


သၚ်ကြာန်

head

သၚ်ကြာန် (sɛŋkran)

sɛŋkran (romanization)
သၚ်္ကြာန် (alternative)

Borrowed from Sanskrit संक्रान्ति (saṃkrānti, “passage of the sun from one celestial position to another”). Cognate with Burmese သင်္ကြန် (sangkran, “Thingyan”); Thai สงกรานต์ (sǒng-graan, “Songkran”).


ဗုဒ္ဓသာသနာ

head

ဗုဒ္ဓသာသနာ (budhasāsanā)

mnw-noun

ဗုဒ္ဓသာသနာ (budhasāsanā)

ဗုဒ္ဓသာသနာmnw.wav

ဗုဒ္ဓ (buhtein, “Buddha”) + သာသနာ (saʂanɛ̀, “religion”)

com

(Buddhism) teachings of Buddha; Buddhist teachings


ဥပရာဇာ

head

ဥပရာဇာ (ʼupparājā)

mnw-noun

ဥပရာဇာ (ʼupparājā)

/ʔṵpərɛ̀əjɛ̀ə/

(historical) crown prince; heir apparent; viceroy


အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ

head

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (ʼaggamahāpaṇḍita)

mnw-noun

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (ʼaggamahāpaṇḍita)

From Pali အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (aggamahāpaṇḍita)

bor

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ

the Agga Maha Pandita title presented by the government to a monk or person for his impeccable morals through knowledge of the Tipitakas and authorship of Buddhist religious tracks.


ဗညာ

head

ဗညာ (pəɲɛ̀a)

→ Burmese: ဗညား (ba.nya:)

→ Khmer: ពញា (pñiə)

→ Lao: ພະຍາ (pha nyā)

→ Thai: พญา (pá-yaa)

(honorific) title prefixed to names of royalty and nobility.


ထေရဝါဒ

ထေရဝါဒ (təərawaidɛ̀)

/tʰɤrɛ̤wɛ̀tʰɛ̤/


ကပ်

natural disasters an era calamity time of catastrophe.


ပုင်သင်္ကြာန်

ပုၚ် (“cooked rice”) + သင်္ကြာန် (“Thingyan; Songkran”).

com

mnw:ပုင်အတး (ပုင်သင်္ကြာန်)


ဍာ်သာဲ

head

ဍာ်သာဲ (ḍāk sāy)

mnw-noun

ဍာ်သာဲ (ḍāk sāy)

ḍāk sāy (romanization)
ဍာ်သဲာ (alternative)


ယဲဂၞဴ

ယဲ (yay, “illness; disease”) + ဂၞဴ (gnau, “abdomen, bowels”).


ကာလယဲ

ကာလ (kāla, “time”) + ယဲ (“illness; disease”).

နူသၞာံ၂၀၁၉ ဒှ်ကာလယဲတုဲ မၞိဟ်တံလေဝ် ချိုတ်အာဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။

The epidemic began in 2019 and killed many people.


ယဲ

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ယဲကျာ

ယဲ (“illness; disease”) + ကျာ (“air; wind”).


ယဲကၠန်

ယဲ (“illness; disease”) + ကၠန် (“python”).


ကၠန်

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Baan Nong Duu, Lamphun Province)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

python boa boa constrictor. (Malayopython reticulatus, syn. Python reticulatus)


တှ်

From Proto-Mon-Khmer *t₁ɔh (“breast; mamma”). Cognate with Bahnar toh, Pacoh tóuh, Khmer ដោះ (dɑh) and Central Nicobarese [Nancowry] toah.


က္ၜၚ်

head

က္ၜၚ် (kḅaṅ)

mnw-noun

က္ၜၚ် (kḅaṅ)

final in (n.) (phr.) naming natural species often exotic.


ယီု

ယီုလုပ်

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဒုၚ်

From Proto-Mon-Khmer *d(ɯə)ŋʔ (“to receive”).


ဗြဲ

From Old Mon brey (“rain”), from Proto-Mon-Khmer *briiʔ (“sky, rain”).

ဗြဲဂူ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ယဲမတ်

ယဲ (yay, “illness; disease”) + မတ် (mat, “eye”).

com

eye diseases
(Kaw Kyaik) ophthalmia; pinkeye.


ယဲမတ်ကနအ်

ယဲ (yay, “illness; disease”) + မတ် (mat, “eye”) + ကနအ် (kanaʼ, “a kind of lizard”).


ဗၜဵု

/pɛ̤ʔ.ɓə(ː)/


ကၠဵု

kluiw (romanization)
ကၠိုဝ် (alternative)

Mon Te

Mon Ye

Mon Korea

Cognate to Nyah Kur [script needed] (chur¹). Compare Khmer ក្លើ (klaə, “close friend”), Thai เกลอ (gləə, “close friend”).


ဇြုံ

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Pak Kret District and Baan Nong Duu, Lamphun)

cog

โชรม่ / โชรม

Nyah Kur โชรม่ / โชรม

ဇြုံဂမျိ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


စာၚ်

စာင် စာင်#Mon


ကၟက်

ကတိုၚ်တိကၠက်အာဣရ။

to be filled in closed blind be fully covered or enveloped keep something tight.


ချေံ

From Proto-Mon-Khmer *ʔseh. Cognate with Nyah Kur แช็ฮ. Compare Khmer សេះ (seh).

be mischievous unrestrained be faithless wanton or disloyal to one’s spouse.


ကၠိက်

From Old Mon စၠဳက် (clīk), from Proto-Mon-Khmer *liik ~ *lik (“pig”). Cognate with Nyah Kur คลีจ.


ဍာ်လက်ဖက်

ဍာ် (“water”) + လက်ဖက် (“tea (plant or leaves)”).


အဒိုတ်

head

အဒိုတ် (ʼaduit)

mnw-noun

အဒိုတ် (ʼaduit)

days of the week: ယၟုတ္ၚဲနွံပ္ဍဲစရင်ဂိတု: အဒိုတ် · စန် · အၚာ · ဗုဒ္ဓဝါ · ဗြဴဗတိ · သိုက် · သ္ၚိသဝ် [edit]


တ္ၚဲ

From Proto-Mon-Khmer *t₂ŋiiʔ (“sun; day”). Cognates with Khmer ថ្ងៃ (thngay), Vietnamese ngày.


အၚာ

From Old Mon အင်္ကာရ် and Middle Mon အင်္ဂါ.
Image:Solar_sys8.jpg||720px
circle 226 106 22 ဂြိုဟ်နိပ်တျုန်
circle 305 124 26 ဂြိုဟ်ဗာဟိရ
circle 525 202 49 ဂြိုဟ်ဗြဴဗ္တိ
circle 401 147 32 ဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ်
circle 1035 572 13 မာကြူရဳ
circle 860 483 234 တ္ၚဲ
circle 1141 531 28 ဂြိုဟ်သိုက်
circle 1236 479 28 တိသုန္ဓရဳ
circle 1342 398 24 ဂြိုဟ်အၚာ
circle 1277 460 9 ဂိတု
desc none

inh

Old Mon အင်္ကာရ်

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon


ဂအုဲ

vegetable substance dried or otherwise prepared for medical or other use medicine tobacco drug; chemical.


တၞးထဝ်

tnaḥthaw (romanization)
ထဝ်တၞး (alternative)

တၞး (“leaf; thin sheet”) + ထဝ် (“gold”).


ပြု

Borrowed from Burmese ပြုပြင် (pru.prang).


ထး

From Middle Mon ထး, from Old Mon *ထာသ်, from Proto-Mon-Khmer *thaas. Cognate with Nyah Kur ทาด, Khmer ថាស (thaah), Thai ถาด (tàat), Northern Thai ᨳᩣ᩠ᨯ, Khün ᨳᩣ᩠ᨯ, Lao ຖາດ (thāt).

brass tray salver on which curry bowls are sometimes laid out.


ကဝိ

From Pali kavi (“poet”), Sanskrit कवि (kaví, “poet”).


သြိုၚ်

Compare Khmer សាង (saang), Thai สร้าง (sâang).


ဝေန်

From Proto-Mon-Khmer *wən(ʔ) (“coiled; to wind, bend”). Cognate with Khmer វៀន (viən, “to curl up”) and Vietnamese quấn (“to wind, twine”).


ဂတာံ

head

ဂတာံ (gatāṁ)

mnw-noun

ဂတာံ (gatāṁ)

gatāṁ (romanization)
ခတာံ (alternative)
ဗတာံ (alternative)
ဟတာံ (alternative)

→ Burmese: ကဏန်း (ka.nan:)

From Old Mon ဗတာံ, from Proto-Mon-Khmer *kt₁aam. Cognate with Nyah Kur ฮึตาม, Khmer ក្ដាម (kdaam).


ကၠ

From Proto-Mon-Khmer *klaʔ (“tiger”); cognate with Koho kliu, Halang klìa, Khmer ខ្លា (khlaa), Pacoh cula, Bahnar kla and Khasi khla.


ထဝ်ဗာတ်

head

ထဝ်ဗာတ် (thawbāt)

mnw-noun

ထဝ်ဗာတ် (thawbāt)

Borrowed from Burmese ထောပတ် (htau:pat).


ရာမည

head

ရာမည (rāmaña)

mnw-noun

ရာမည (rāmaña)

ရးမည ရးမည#Mon


ဗမတ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (kəmat¹).


လဗာ

From Burmese ရာဘာ (rabha) or ရော်ဘာ (raubha), from English rubber.

rubber (pliable material derived from the sap of the rubber tree)


ဗနိက်

merchandise, n. ဗၞိက်။ ဗနိက်။

[1896, Rev. Edward O. Stevens, A Vocabulary, English and Peguan, to which are added a few pages of geographical names (overall work in English), Rangoon: American Baptist Mission Press, page 64:

ညံၚ်နဲသာ်ဂှ် ညးဗနိက်လောကဳတံဝွံ ဟိုတ်နူညးဂှ် ဒးယာံဒက်ဒေါန်ကရောတ်ကသဝ်အိုတ်ရောၚ်။
ñaṃṅnoasākgah ñaḥbaniklokītaʼwwaʼ hiutnūñaḥgah daḥyāṃdakdonkarotkasawʼiutroṅ.
And the merchants of the earth weep and wail over her, because no longer does anyone buy their cargoes –

1951, The Holy Bible, Rangoon: The British and Foreign Bible Society, Revelations 18:11, page NT 565

1951, The Holy Bible, Rangoon: The British and Foreign Bible Society, Revelations 18:12, page NT 565

hiutmgaḥgah. drapbanikñaḥtaʼwwaʼ matwaĥgaḥ. thaw. sran. matmaproa. matbloa. yātkānkamu. khatewpaḥbket. yātsut. yātbketyoṃ. chumramowjmāpjmāpgakū. ʼapotmaklonnakiuwgraṅciṅjmāpjmāpgakū. ʼapotmaklonnakiuwchumakhiuhproajmāpjmāpgakū. ʼapotsluy. ʼapotpasoa. ʼapottmaʼbtāṅ.

ဗၞိက် ဗၞိက်#Mon


ဗၞိက်

From Pali vaṇijja, from Sanskrit वणिज्य (vaṇijya).

က္ၜၚ်ပ္ဍဲသၞေဟ်က္ၜၚ်ဂှ်ဖ္ဍိုက်ဗၞိက်မုရော။

What cargo is the ship in the harbour carrying?

merchandise, n. ဗၞိက်။ ဗနိက်။


လစိန်

lacin (romanization)
ကစိန် (alternative)


ကစိန်

လစိန် လစိန်#Mon

alternative form of လစိန် (“ring (ornament)”)


မၞိဟ်

Borrowed from Pali manussa, ultimately from Sanskrit मनुष्य (manuṣya). Cognate with Nyah Kur พะนิฮ่ (pha nìh). Compare Khmer ម្នឹស (mnɨh), which is the colloquialism of មនុស្ស (mɔɔmɔnuh).

မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်

မၞိဟ်တြုံ

မၞိဟ်ဗြဴ

man human being person Homo sapiens people in general.


သၞာံ

From Proto-Mon-Khmer *cn₁am ~ *cn₁aam. Cognate with Khmer ឆ្នាំ (chnam), Vietnamese năm.


ကၞိပ်

quantifier for objects arranged in groups.


ကမက်

handle by which something is lifted or carried subscript consonant.


ကၟဲာ

ကၟာဲ ကၟာဲ#Mon

Encoding in Unicode standard for modern Burmese of ကၟာဲ


ကၟာဲ

to carry a burden slung across the shoulder


ကြေဲ

From Proto-Mon-Khmer *kriəlʔ. Cognate with Khmer ក្រៀល (kriəl), Vietnamese sếu.

sarus crane curlew Grus antigona sharpie.


ကၠုၚ်

head

ကၠုၚ် (kluŋ)

mnw-verb

ကၠုၚ် (kluŋ)

Cognate to Nyah Kur [script needed] (loːŋᴸ).


က္တောဝ်

head

က္တောဝ် (ktow)

mnw-noun

က္တောဝ် (ktow)

ktow (romanization)
ကတောဝ် (alternative)


သ္ကေပ်

head

သ္ကေပ် (skep)

mnw-verb

သ္ကေပ် (skep)

skep (romanization)
သကေပ် (alternative)
ဒကေပ် (alternative)


စက္ကာန်

From Burmese စက္ကန့် (cakkan.), from English second.


ပ္ညဳပ္ညပ်

head

ပ္ညဳပ္ညပ် (pñīpñap)

mnw-verb

ပ္ညဳပ္ညပ် (pñīpñap)

pñīpñap (romanization)
ပညဳပညပ် (alternative)

* ပ္ညဳ (“to make even”) + ပ္ညပ် (“to ordain”)


ပ္ညဳပ္ညပ်

head

ပ္ညဳပ္ညပ် (pñīpñap)

mnw-verb

ပ္ညဳပ္ညပ် (pñīpñap)

to consult with a view to union of sentiment to negotiate.


ပၞဟ်

From Sanskrit पनस (panasa) or Pali panasa, cognate with Burmese ပိန္နဲ (pinnai:).


တွာဲ

From Proto-Mon-Khmer *waj ~ *waaj (“to transfer ownership”). Cognate with Khmer ថ្វាយ (thvaay).

inh

တွာဲ (alternative)
ကွဲာ (alternative)
ကွာဲ (alternative)

to give, offer (to royalty, clergy, or deities)


စာင်

cāṅ (romanization)
စာၚ် (alternative)
စါင် (alternative)


စါင်

စာင် စာင်#Mon


သွုင်

သွုၚ် သွုၚ်#Mon


ကောန်

From Proto-Mon-Khmer *kuun ~ *kuən (“child”).


ဂၠဴ

glau (romanization)
ဒၠဴ (alternative)
ဂၠါ (alternative)

(Pak Kret District) plank for supporting another plank hammered to post in order to prevent its further subsidence


စိၚ်

(Pak Kret District) used for counting houses


စိင်

စိၚ် စိၚ်#Mon


ဂြၚ်

ဂြၚ်ဂၠဴ


ဂြင်

ဂြၚ် ဂြၚ်#Mon


ဂြၚ်စိၚ်

head

ဂြၚ်စိၚ် (graṅ ciṅ)

mnw-noun

ဂြၚ်စိၚ် (graṅ ciṅ)

graṅ ciṅ (romanization)
ဂြင်စိင် (alternative)

ဂြၚ် (“horn”) + စိၚ် (“elephant”), thus literal meaning is “elephant's horn”.


ဂြင်စိင်

ဂြၚ်စိၚ် ဂြၚ်စိၚ်#Mon


ဗြာတ်

head

ဗြာတ် (brāt)

mnw-noun

ဗြာတ် (brāt)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ကပလှု

→ Burmese: ကဘီလူး (ka.bhilu:)


ကောန်စိုတ်

head

ကောန်စိုတ် (kon cət)

mnw-noun

ကောန်စိုတ် (kon cət)

Mnw-ကောန်စိုတ်.wav

ကောန် (kon, “child”) + စိုတ် (cət, “mind”)


ကွာၚ်

head

ကွာၚ် (kwāṅ)

mnw-noun

ကွာၚ် (kwāṅ)

ကွာင် ကွာင်#Mon


ကွာင်

head

ကွာင် (kwāṅ)

mnw-noun

ကွာင် (kwāṅ)

ကွာၚ်မစုတ်လဝ်နကဵုသဝ်ရာကၠောန်ကွာၚ်ဍာ်တှ်ဗ္စး။

kwāṅ macut law nakou sawrā klon kwāṅ ḍākth bcaḥ.

Cake of rice dried and mixed with sugar.

confection prepared from flour {loaf of} bread cake pudding biscuit.


တီ

/tɛm/ Sujaritlak Deepadung(1996)“Mon at Nong Duu

အဲဟွံတီဗ္ၜေံမၞး။

ကောန်ၚာ်ဗျဵုတှ်ဟာဟွံတီ။

ညးတံဟွံဂွံဗက်အာကဵုပိုဲမွဲစွံဟာ ဍေံတံမိက်ဂွံတီ။

ñaḥtaṃ hwaṃgwaṃ bakʼā keupiuy mwoacwaṃhā ḍeṃtaṃ mikgwaṃ tiṃ.

They want know whether they may not come with us.

တန်ဒှ်လလံၜိုတ်တရဴဂိတုဟာ မွဲသၞာံဟာဟွံတီ။

tandh lalaṃ ṗiut tarao gituhā mwoa snāṃhā hwaṃtiṃ.

ဘာလ္ၚောဝ်ကျာ်ပ္ဍဲဍုၚ်လန်ဒန် နွံမူစိမၞးတီဟာ။

bhā lṅow kyāk pḍoaḍuṅ landan nwaṃ mūci mnaḥ tiṃhā.

Do you know how many churches there are in London?

ရန်ကဵုဒ္ဂေတ်ဍေံပရေံတုဲ ဍေံမၞိဟ်ခိုဟ်ဟွံသေၚ်ဂှ်တီမံၚ်ရ။

rankeu dget ḍeṃ pareṃtuy ḍeṃ mnihkhiuh hwaṃseṅgh tiṃ maṃṅra.

If you consider the fact of his conduct you can see he is not a good person.

ရံၚ်တ္ၚဲတုဲတီအခိၚ်မာန်ဟာ။

Can you tell the time by looking at the sun?

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

to know, to be acquainted, to come, to know, learn, realize, or determine.


ပၟတ်

ဗမတ် ဗမတ်#Mon


ကိတ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (kɨt¹), Wa kiat.

သြောံဍုၚ်ဗၟာလ္ပာ်လ္တူတေံလယျိုၚ်ပိုၚ်ဟွံကိတ်။

Upper Burma rice is not up to the standard weight.


ဇုတ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (chəluːt²).


ချိုတ်

to be dead to be numb cold to run down to close in chess and other games to be out in cricket.


ကၠေၚ်

head

ကၠေၚ် (kleŋ)

mnw-verb

ကၠေၚ် (kleŋ)

စၞကၠေၚ်ၚ်။


ပဝ်

From Proto-Monic *par, from Proto-Mon-Khmer *par. Cognate to Vietnamese bay.


ပေၚ်

(Pak Kret District) filled to the brim in


ဂစေံ

gacem (romanization)
ဂစေမ် (alternative)

Cognate with Nyah Kur ฮึเจียม, Vietnamese chim, Khasi sim.

cog

Nyah Kur ฮึเจียม


ဂတု

Cognate to Nyah Kur [script needed] (ntuːʔ¹).

mnw:ဂိတု
mnw:ဂိတု (အခိင်)


ယက်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (jak²) and Chrau [Term?] (ɲuʔ).


ၜိၚ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (biːɲ¹).


ဟီု

Pak Kret District and Baan Nong Duu (Lamphun Province), Thailand

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဗြဴ

Cognate to Nyah Kur เพรา (“wife”), Khasi (ka) briw (“woman”).


ကြုက်

Compare Middle Chinese 客 (MC khaek, “guest”).

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


တြုံ

Cognate to Nyah Kur [script needed] (tuj-truːʒ).

ကောန်တြုံ

မၞိဟ်တြုံ

man male husband affix denoting the male gender chiefly as final element in (n) (phr.) denoting sex of peson.


ဗှ်ေ

Audio: (file)

အဲဆာန်ဗှေ်

Audio: (file)

တြုံဗှ်ေ


သ္တိက်

head

သ္တိက် (stik)

mnw-verb

သ္တိက် (stik)

Cognate to Khmer ដេក (deek, “to sleep”).


ဂဇံ

gaʒaʔ (romanization)
ဂဇေါံ (alternative)
ဟဇံ (alternative)
ဟဇေါံ (alternative)


ၜဳ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ရိုဟ်

ရိုဟ်တ္ၚဲ


ဗ္တဳ

btī (romanization)
ဗတဳ (alternative)
ခတဳ (alternative)
ဟတဳ (alternative)

Cognate to Nyah Kur [script needed] (ntɨl¹), Mundari गितिल (gitil).

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


က္ၜင်ကျာ

head

က္ၜင်ကျာ (kḅaṅkyā)

kḅaṅkyā (romanization)
က္ၜၚ်ကျာ (alternative)
လွဳမာန်ကျာ (alternative)

က္ၜၚ်ကျာ.wav

က္ၜၚ် (kḅaṅ, “ship”) + ကျာ (kyā, “wind”)


က္ဍိုပ်

head

က္ဍိုပ် (kḍəp)

mnw-noun

က္ဍိုပ် (kḍəp)

kḍəp (romanization)
ကဍိုပ် (alternative)
က္ဍိပ် (alternative)
ဍိုပ် (alternative)

Cognate to Nyah Kur [script needed] (kədəp¹).


ဒဵု

Peiros associates this term with Vietnamese núi.


ရာန်

အာဖျာရာန်နင်ကမွဲပသာ။

1874, J. M. Haswell, Grammatical Notes and Vocabulary of the Peguan Language: To which are Added a Few Pages of Phrases, &c, Rangoon: American Mission Press, page 140:

Go to the bazaar and buy one viss of fish.


ဂၠိုၚ်

head

ဂၠိုၚ် (gləṅ)

mnw-adj

ဂၠိုၚ် (gləṅ)

gləṅ (romanization)
ဂၠိုင် (alternative)

From Middle Mon gləṅ, from Old Mon [script needed] (gluṅ). Cognate to Nyah Kur [script needed] (khləŋ²).


အောန်

နူဂကူမန်တံဂမၠိုင် ညးတၠပညာ လေပ်လိက်မန် အောန်ကွေံရ။

There are very few Mon literate from Mon people.


တုဲ

တြုံဗှ်ေဒလိုက်ကတဵုနူပၟတ်တုဲ က လေၚ်စဴကၠုၚ်လ္ပာ်သ္ၚိဗှ်ေရ။

/kraoh pe̤h həlɒ̤c kətɒ nṳ kəmot toə kəliəŋ cao klɤŋ kəpac hɒəʔ pe̤h raʔ/

Your husband got up from the fire and came back to your home.

to be finished over to be ready to succeed to be accomplished.


ကွာန်

head

ကွာန် (kwān)


ကျာ်

→ Burmese: ကျိုက် (kyuik)

→ Western Pwo: ကၠဲၬ

→ Eastern Pwo: ကျာ် (kjài)

တိုန်ဍုၚ်တ္ၚဲတိၚ်မ္ဂး ခိုဟ်ကျာ်။

It will be best if you go to town the day before the Sabbath, Yes your Reverence (ကျာ်kyāk)

ပိုဲတိုန်လ္ၚောဝ်ကျာ်လ္ဂုၚ်။

We are going up to worship at the Kyaik Laegung (Bur. Shwe Dagon).

ရဲပဝ်လေတ်တံကၠုၚ်နူကျာ်ၜါသွာၚ်ရကျာ်။

The police have come from Chaugzon Your Reference.

ကျာ်စေတဳဂှ်ညးထာပနာလဝ်ဓါတ်ကျာ်မွဲ။

There is a relic of the Buddha enshrined in the pagoda.

sacred being or thing Buddha pagoda image of Buddha term of address terminating all utterances directed to monks when no other such term is included and as isolate inticating assent (Siam) general respectful term of address and assent.


ကျာ်

particle used to show acknowledgement or affirmation


စဴ

Audio: (file)

နူဂယးဂှ်ပိုဲစဴကွာန်မုဟ်ဒုန်။

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

(intransitive) to return go back come back to proceed to an arranged destination to go out to perform a prescribed observance.


ကလေၚ်

ကလေၚ် (kaleṅ)

mnw-verb

ကလေၚ် (kaleṅ)

kaleṅ (romanization)
ကလေင် (alternative)

ဂုန်ဍေံတက်အဲ၊ အဲကလေၚ်လက်ဍေံ

ဗှ်ေစိုပ်လ္ဂုၚ်တုဲ ကလေၚ်လိက်ကဵုအဲတၞးညိ။

When you get to Rangoon please send me a letter.

(intransitive) to return to bring back to send back. {usually as first element of (v) phr} to reciprocate repeat an action.


သၠ

From Proto-Mon-Khmer *slaʔ Cognate with Bahnar hla, Nyah Kur ฮลาʔ. Vietnamese lá, Khasi sla.


ပၠန်

Origin unclear. This term appears as verb as well as adverb in Middle Mon, but is not attested in Old Mon. Compare Old Burmese ပ္လန် (plan) (> Burmese ပြန် (pran, “to return, to do again”)). Shorto (1971) suggests that it might be a borrowing from Burmese လန် (lan, “to be turned up”) made into a causative formation (i.e. a Mon equivalent of Burmese လှန် (hlan, “to turn inside out”)).

cog

(rare) to repeat, to do again, to turn around


သွ

စ (ca /ɕiəʔ/, “to eat”) + nominalizing infix -w-. Compare also a Dvaravati Mon pair *caaʔ “to eat” : *cwaaʔ “flesh”, reconstructed by Diffloth (1984:263ff).

dish eaten as accompaniment to rice; curry; soup; broth.


သွာ

mnw:သွာ၊ တၞံ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

Nymphaea lotus
Nymphaea lotus#Translingual

(Pak Kret District) white lotus (Nymphaea lotus)


လ္ပာ်

head

လ္ပာ် (lpāk)

mnw-noun

လ္ပာ် (lpāk)

Derived from ပါ် (pāk, “to halve”). Compare also အပါ် (ʼapāk, “half-viss (weight measure)”), ပဝါ် (pawāk, “half”).


ဒး

From Middle Mon daḥ “to touch, to be or come into contact with, to be exposed to, to be fitting, right, to befall, etc.” from Old Mon [script needed] (daḥ, “to touch, to be contiguous with”). Cognate to Nyah Kur [script needed] (tàh) and [script needed] (thàh, “to hit, to touch (both transitive and intransitive), to undergo (an undesirable action), to reach (as postverb), correctly”), Khmer ទះ (tĕəh, “to slap”), Stieng dăh “to hit”.

inh

ဒးအာရောၚ်

(auxiliary verb) placed before full verb for implying necessity; must, should

(auxiliary verb) used for denoting certainty; must


ပ္တေၚ်

Cognate to Nyah Kur [script needed] (pətiɲ¹).

ပ္တေင် (alternative)
ပတေင် (alternative)


ဗ္တံ

btaṁ (romanization)
ခတံ (alternative)
ဂတံ (alternative)
ဖတံ (alternative)
ဗတံ (alternative)
ဟတံ (alternative)

Bang Nong Duu, Lamphun Province, Thailand

Cognate to Nyah Kur [script needed] (pətam¹), Vietnamese đêm.

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


သၠုၚ်

head

သၠုၚ် (sluṅ)

mnw-adj

သၠုၚ် (sluṅ)


ခမှာဲ

khamhāy (romanization)
ခမာဲ (alternative)
ခၟါဲ (alternative)
ခၟာဲ (alternative)
ဟမာဲ (alternative)
ဟမှာဲ (alternative)

Voice reading

Voice speak

Shorto (1962) explains that this term is derived from ခမာဲ (khamāy, “to lay eggs”). For the sense “tuber” in Kaw Kyaik dialect, cf. Burmese ဥ (u., “egg, tuber”).


ဇိုၚ်

head

ဇိုၚ် (juiṅ)

mnw-noun

ဇိုၚ် (juiṅ)

cf. Nyah Kur [script needed] (chuŋ², “foot”), Vietnamese chân (“foot”), Khmer ជើង (cəəng, “foot”)

cog

Meronym: ဒဳ


ဒဳ

(Pak Kret District, derived from 1.) whole leg


ဒဳ

(Pak Kret District) to drive to graze (cattle, etc.)


ဒဳ

that, there (accompanying physical indication of object)


ပဍုၚ်

ပ္ဍုၚ် ပ္ဍုၚ်#Mon


ပ္ဍုၚ်

head

ပ္ဍုၚ် (pḍuṅ)

mnw-verb

ပ္ဍုၚ် (pḍuṅ)

pḍuṅ (romanization)
ပ္ဍုင် (alternative)
ပဍုၚ် (alternative)
ပဍုင် (alternative)

သွဏံဟွံပ္ဍုၚ်ဒးပစပ်။


ပဍုင်

ပ္ဍုၚ် ပ္ဍုၚ်#Mon


ပ္ဍုင်

ပ္ဍုၚ် ပ္ဍုၚ်#Mon


ဣသိ

Borrowed from Pali isi, from Sanskrit ऋषि (ṛṣi).


မၞိဟ်တြုံ

head

မၞိဟ်တြုံ (mnih truĥ)

mnw-noun

မၞိဟ်တြုံ (mnih truĥ)

Mnw-မၞိဟ်တြုံ.oga

မၞိဟ် (mnih, “human”) + တြုံ (truĥ, “male; man; husband”).


မၞိဟ်ဗြဴ

မၞိဟ် (“human”) + ဗြဴ (“female; woman; wife”)


ကွေန်ၚါ်တြုံ

ကောန်ၚာ်တြုံ ကောန်ၚာ်တြုံ#Mon

alternative form of ကောန်ၚာ်တြုံ (“boy”)


ကောန်ၚာ်တြုံ

head

ကောန်ၚာ်တြုံ (kon ṅāk truʔ)

mnw-noun

ကောန်ၚာ်တြုံ (kon ṅāk truʔ)

ကောန်ၚာ် (kon ṅāk, “child (young person)”) + တြုံ (truĥ, “male; man; husband”)


ကောန်ၚါ်တြုံ

ကောန်ၚာ်တြုံ ကောန်ၚာ်တြုံ#Mon


ကောန်တြုံ

konkraoh (romanization)
ကောန်တြုံ (alternative)

Mnw-ကောန်ကြုံ.wav

ကောန် (“child (descendant)”) + တြုံ (“male; man; husband”)


အလာံဂကူမန်

head

အလာံဂကူမန် (alāṃgakūman)

Literally "Mon national flag or Mon people flag"


လ္ကံ

တ္ကံ တ္ကံ#Mon


တ္ကံ

tkaʹ (romanization)
ကံ (alternative)
လ္ကံ (alternative)
လကံ (alternative)
လ္ကအ် (alternative)

From Proto-Mon-Khmer *tkɔɔʔ ~ *tkɔɔh. Cognate with Khmer កោះ (kɑh), Chong kɑʔ, Vietnamese gò, Mal kɔʔ and Thai เกาะ (gɔ̀).

လ္ကံ လ္ကံ#Mon

island, be it even intermittently so, e.g. the raised mound formed by a village site in low-lying areas


ဒျောဒျာ

(historical) Siam (former name of Thailand: a country in Southeast Asia)


ကသပ်

Nominalization of ချပ် (khyap, “to think over”).

nom

ကဵုက္သပ်ကဵုအဲညိ။


ဂစိုတ်

head

ဂစိုတ် (gacət)

mnw-verb

ဂစိုတ် (gacət)

gacət (romanization)
ခစိုတ် (alternative)
ဟစိုတ် (alternative)

From Old Mon [script needed] (kucit), whose intransitive counterpart in the modern language is ချိုတ် (khyət, “die”).
Cognate to Nyah Kur [script needed] (kəcɛt¹, “to kill”), Vietnamese giết (“to kill”).

cog

(Pak Kret District) to insert steadily a wound end of tied string or bamboo stick


ဗျန်

ဗျဉ် ဗျဉ်#Mon


လျးတ္ၚဲ

လျး တ္ၚဲ (canonical)
lyehstanoa (romanization)

လျးတ္ၚဲ1.wav


ကောန်ညာ်တြုံ

ကောန်ၚာ်တြုံ ကောန်ၚာ်တြုံ#Mon


ကောန်ၚာ်

ကောန်ၚာ်.ogg

ကောန် (“child, baby”) + ၚာ် (“-(look)-”)

com

ကောန်ၚါ် (alternative)
ကောန်ညာ် (alternative)
ကွေန်ၚါ် (alternative)


ကောန်ၚါ်

ကောန်ၚာ် ကောန်ၚာ်#Mon

alternative form of ကောန်ၚာ် (“child (young person)”)


ကောန်ညာ်

head

ကောန်ညာ် (konñāk)

mnw-noun

ကောန်ညာ် (konñāk)


ကွေန်ၚါ်

ကောန်ၚာ် ကောန်ၚာ်#Mon


တၞံသၞီ

head

တၞံသၞီ (tnaṁ sniṁ)

mnw-noun

တၞံသၞီ (tnaṁ sniṁ)

tnaṁ sniṁ (romanization)
တၞံသၠေမ် (alternative)

Azadirachta indica
Azadirachta indica#Translingual


သၠီ

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Pak Kret District)

Melia azedarach
Melia azedarach#Translingual

pride of India, white cedar, Persian lilac (Melia azedarach)


စိုတ်

Borrowed from Pali citta, from Sanskrit चित्र (citra). Doublet of စိတ္တ. Cognate with Burmese စိတ် (cit).


ဗဳ

Probably borrowed from Sanskrit बिल्व (bilva).

Aegle marmelos
Aegle marmelos#Translingual

bael fruit tree, bel, Bengal quince (Aegle marmelos)


ကောန်တၟံ

head

ကောန်တၟံ (kon tmaʼ)

mnw-noun

ကောန်တၟံ (kon tmaʼ)

kon tmaʼ (romanization)
ကောန်တၟအ် (alternative)

Mnw-ကောန်တၟံ.wav

ကောန် (kon, “child”) + တၟံ (tmaʼ, “stone”)


ကောန်ပၞာန်

head

ကောန်ပၞာန် (kon pnān)

mnw-noun

ကောန်ပၞာန် (kon pnān)

kon pnān (romanization)
ကောန်ပၞါန် (alternative)

Mnw-ကောန်ပၞာန်1.wav

Mnw-ကောန်ပၞာန်2.wav

ကောန် (kon, “child”) + ပၞာန် (pnān, “war, battle, army”)


ကောန်ရဲ

ကောန် (kon, “child”) + ရဲ (ray, “group, follower”)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


တၟံ

tmaʼ (romanization)
မှေံ (alternative)
မှေအ် (alternative)
တၟအ် (alternative)

From Old Mon တ္နံ (tnam̊),Cognate to Nyah Kur ฮมอ, ฮมอง (“stone”), Khmer ថ្ម (thmɑɑ, “stone”), Khasi maw (“stone”).


ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်

head

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန် (kon ḍuṅ kon kwān)

mnw-noun

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်

ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန် (kon ḍuṅ kon kwān)

ကောန်ဍုၚ် ကောန်ကွာန် (canonical)
kon ḍuṅ kon kwān (romanization)
ကောန်ဍုင်ကောန်ကွာန် (alternative)

Mnw-ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်.wav

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

en-ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်-mnw-noun-T57cTT7Q

en-ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်-mnw-noun-dADsElDh


ၜိုပ်

ḅəp (romanization)
က္ၜိုပ် (alternative)

mnw:ၜိုပ်၊ ဂစေံ

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

an equivalent for Pali haṃsa
goose, duck


ကောန်ကွာန်

head

ကောန်ကွာန် (kon kwān)

mnw-noun

ကောန်ကွာန် (kon kwān)

Mnw-ကောန်ကွာန်.wav

ကောန် (kon, “child”) + ကွာန် (kwān, “village”), thus literally means “village child”.

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ပ္ဍဲ

မံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိ


ဂှ်

From Middle Mon gah or gåh, from Old Mon [script needed] (goḥ, goh, goḥh).

inh

မၞိဟ်ဂှ်

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

denoting something or someone perceived as being distant by the speaker; that


ကောန်စဴ

kon cau (romanization)
ကွေန်စဴ (alternative)

ကောန် (kon, “child”) + စဴ (cau, “grandchild”). Compare Khmer កូនចៅ (kouncaw), Vietnamese con cháu.

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဂမၠိုၚ်

head

ဂမၠိုၚ် (gamləṅ)

mnw-noun

ဂမၠိုၚ် (gamləṅ)

gamləṅ (romanization)
ဂမၠိုင် (alternative)

/kɛ̤əmla̤əŋ/

From Middle Mon gamləṅ, from Old Mon [script needed] (guṁluṅ), an infixed form of [script needed] (gluṅ, “to be numerous”), from which is derived Modern Mon ဂၠိုၚ် (gləṅ)). Compare also ဂလိုၚ် (galəṅ, “quantity; to increase”).


ဂစေပ်

gacep (romanization)
ဟစေပ် (alternative)
ခစေပ် (alternative)

→ Thai: กระเจี๊ยบ (grà-jíiap)

Hibiscus sabdariffa
Hibiscus sabdariffa#Translingual

mnw:ဂစေပ်၊ တၞံ


ၜဝ်ကဒါတ်

head

ၜဝ်ကဒါတ် (ḅaw kadāt)

mnw-noun

ၜဝ်ကဒါတ် (ḅaw kadāt)

ၜဝ် ကဒါတ် (canonical)
ḅaw kadāt (romanization)
ၜဝ်ကဒာတ် (alternative)

กระเจี๊ยบ กระเจี๊ยบ#Thai

Abelmoschus esculentus
Abelmoschus esculentus#Translingual

equivalent of Thai กระเจี๊ยบ (grà-jíiap)

กระเจี๊ยบ กระเจี๊ยบ#Thai

(Pak Kret District) roselle (Hibiscus sabdariffa)


ဟစေပ်

(Pak Kret District) to click one's tongue


ဗတဳ

ဗ္တဳ ဗ္တဳ#Mon


တတ်တတ်

(Pak Kret District, onomatopoeia) with a throbbing heart


စိုတ်လီု

head

စိုတ်လီု (cət ləṁ)

mnw-adj

စိုတ်လီု (cət ləṁ)

စိုတ်လီု.wav

စိုတ် (cət, “mind”) + လီု (ləṁ, “ruined”)

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


စိုတ်လီု

head

စိုတ်လီု (cət ləṁ)

စိုတ်လီု.wav


အောန်စိုတ်

အောန်စိုတ် (ʼoncət)

mnw-adj

အောန်စိုတ် (ʼoncət)

အောန်စိုတ်.wav

အောန် (ʼon, “few”) + စိုတ် (cət, “mind”)

com

Audio: (file)

ဂကူမန်တံ ကျပၞာန်ကဵုဗၟာတုဲ ဒးဒှ်အာဘဝဍိက် အောန်စိုတ်ဗွဲမလောန်ကွေံရ။

The Mon peoples were defeated in the war and enslaved to Burmese, which is very sad.

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ၜေါ

ḅo (romanization)
ၜဴ (alternative)
က္ၜဴ (alternative)


ခိုဟ်

head

ခိုဟ် (khəh)

mnw-verb

ခိုဟ် (khəh)

ဇွောံဂွံဒှ်အသဝ်ခိုဟ်ညိဟွံသေၚ်။

ညးတံခိုဟ်မံၚ်ကဵုဗှ်ေဟာ။

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


စိုတ်ခိုဟ်

head

စိုတ်ခိုဟ် (cət khəh)

mnw-verb

စိုတ်ခိုဟ် (cət khəh)

စိုတ် (cət, “mind”) + ခိုဟ် (khəh, “good”)

com

မိစိုတ်ခိုဟ်

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ၜဴလုပ်ပါၚ်စိၚ်

head

ၜဴလုပ်ပါၚ်စိၚ် (ḅau lup pāṅ ciṅ)

ḅau lup pāṅ ciṅ (romanization)
ၜဴလုပ်ပါင်စိင် (alternative)

Mnw-ၜဴလုပ်ပါၚ်စိၚ်.wav

ၜဴ (ḅau, “sugarcane”) + လုပ် (lup, “to go in, to enter”) + ပါၚ် (pāṅ, “mouth”) + စိၚ် (ciṅ, “elephant”), whose literal meaning is “the sugarcane went into the elephant's mouth”; cf. Thai อ้อยเข้าปากช้าง, whose construction is similar to that of Mon.

cog

อ้อยเข้าปากช้าง

Thai อ้อยเข้าปากช้าง


ဂၠိၚ်

head

ဂၠိၚ် (gliṅ)

mnw-adj

ဂၠိၚ် (gliṅ)

gliṅ (romanization)
ဒၠိၚ် (alternative)
ဂၠိင် (alternative)
ဇၠိၚ် (alternative)

Cognate to Nyah Kur [script needed] (khliːɲ², “long”), Khasi jerong (“long”).


ထံက်က္ၜံင်

head

ထံက် က္ၜံင် (thåk kḅåṅ)

mnw-verb

ထံက် က္ၜံင် (thåk kḅåṅ)

ထံက် က္ၜံင် (canonical)
thåk kḅåṅ (romanization)
ထံက်က္ၜံၚ် (alternative)

ထံက်က္ၜံၚ်.wav

Audio: (file)

မရဏတံဂှ် လ္ပထံက်က္ၜံင် ဗ္စူတဲ ဆုတ်က္လေင်ထောံညိ။

The surrender do not back down the threat of death.


ကောန်ရုပ်

head

ကောန်ရုပ် (kon rup)

mnw-noun

ကောန်ရုပ် (kon rup)

Mnw-ကောန်ရုပ်.wav

ကောန် (kon, “child”) + ရုပ် (rup, “image, figure”)

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


သဂြာ

From Burmese သကြား (sa.kra:), from Pali sakkharā.


ဗြဲဝၚ်

bray waṅ (romanization)
ဗြဲဝင် (alternative)

/prṳə wɛ̤əŋ/

ဗြဲ (bray, “rain”) + ဝၚ် (waṅ, “to be droughty”)

ปทุมธานี ปทุมธานี


ဗြဲဂူ

ဗြဲ ဂူ (canonical)
bray gū (romanization)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ဗြု

(Pak Kret District, of birds etc.) to cry


ဟတံ

ဗ္တံ ဗ္တံ#Mon


ကၠိုဟ်

head

ကၠိုဟ် (kləh)

mnw-adj

ကၠိုဟ် (kləh)


ဒးစိုတ်

head

ဒးစိုတ် (daḥ cət)

mnw-verb

ဒးစိုတ် (daḥ cət)

ဒး (daḥ, “to hit (the mark), to meet”) + စိုတ် (cət, “mind”)

com

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ

ปทุมธานี ปทุมธานี


ဒးရး

head

ဒးရး (daḥ raḥ)

mnw-adj

ဒးရး (daḥ raḥ)

/tɛ̤əh rɛ̤əh/

ဒး (daḥ, “(to be) correct”) + ရး (raḥ, “expletive”)


ချာံ

head

ချာံ (khyāṁ)

mnw-noun

ချာံ (khyāṁ)

khyāṁ (romanization)
ချီု (alternative)
ဆာံ (alternative)

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဒးချာံ

head

ဒးချာံ (daḥ khyāṁ)

mnw-verb

ဒးချာံ (daḥ khyāṁ)

daḥ khyāṁ (romanization)
ဒးဆာံ (alternative)

ဒး (daḥ, “to suffer”) + ချာံ (khyāṁ, “(common) flu”)

com

Audio: (file)

အဲဒးချာံပေၚ်ကၠုၚ်ပိသၞာံရ။

It's fully three years since I caught a cold.

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


ဒးဒုဟ်

head

ဒးဒုဟ် (daḥ duh)

mnw-verb

ဒးဒုဟ် (daḥ duh)

ဒး (daḥ, “to fall into, to suffer”) + ဒုဟ် (duh, “fault, blame, punishment”)

com

ปทุมธานี ปทุมธานี


ဖျေံစိုတ်

head

ဖျေံစိုတ် (phyeĥ cət)

mnw-verb

ဖျေံစိုတ် (phyeĥ cət)

phyeĥ cət (romanization)
ဖျေဟ်စိုတ် (alternative)
ဖျိဟ်စိုတ် (alternative)

ဖျေံ (phyeĥ, “to put down, to take down, to bring down”) + စိုတ် (cət, “mind”)


ညးဖျဵုဂှ် ဒှ်ညးထေဲ

head

ညးဖျဵုဂှ် ဒှ်ညးထေဲ (transliteration needed)

ညးဖျဵုဂှ် ဒှ်ညးထေဲ.ogg

en-ညးဖျဵုဂှ်_ဒှ်ညးထေဲ-mnw-proverb-HoaKq154


ကောန်လတာ်

ကောန်လတာ် (kon latāk)

mnw-noun

ကောန်လတာ် (kon latāk)

kon latāk (romanization)
ကောန်ကတာ် (alternative)

ကောန် (kon, “child”) + လတာ် (latāk, “tongue”)


ကောန်ကတာ်

head

ကောန်ကတာ် (kon katāk)

mnw-noun

ကောန်ကတာ် (kon katāk)

ကောန် (kon, “child”) + ကတာ် (katāk, “tongue”)

com

ကောန်လတာ် ကောန်လတာ်#Mon

alternative form of ကောန်လတာ် (kon latāk)


စးကောန်စဴ

head

စးကောန်စဴ (caḥ kon cau)

mnw-noun

စးကောန်စဴ (caḥ kon cau)

စး ကောန်စဴ (canonical)
caḥ kon cau (romanization)

Mnw-စးကောန်စဴ.wav

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ


စမ္ၚာ

head

စမ္ၚာ (camṅā)

mnw-noun

စမ္ၚာ (camṅā)

Magnolia champaca
Magnolia champaca#Translingual


တၟံဂစး

tmaʼ gacaḥ (romanization)
တၟံဟစး (alternative)
တၟအ်ဂစး (alternative)

တၟံ (tmaʼ, “stone”) + ဂစး (gacaḥ, “sourness”), thus literally “stone of sourness” (cf. Burmese ကျောက်ချဉ် (kyaukhkyany)).


တၟံဟစး

တၟံ ဟစး (canonical)
tmaʼ hacaḥ (romanization)

တၟံဂစး တၟံဂစး#Mon


တၟအ်ဂစး

head

တၟအ်ဂစး (tmaʼ gacaḥ)

တၟအ် ဂစး (canonical)
tmaʼ gacaḥ (romanization)

တၟံဂစး တၟံဂစး#Mon


စိၚ်ဂၞာတ်

စိၚ်ဂၞာတ် (ciṅ gnāt)

mnw-noun

စိၚ်ဂၞာတ် (ciṅ gnāt)

ciṅ gnāt (romanization)
စိင်ဂၞာတ် (alternative)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကောန်ပၞံက်

head

ကောန်ပၞံက် (kon pnåk)

mnw-noun

ကောန်ပၞံက် (kon pnåk)

ကောန် ပၞံက် (canonical)
kon pnåk (romanization)


ကောန်လံက်

head

ကောန်လံက် (kon låk)

mnw-noun

ကောန်လံက် (kon låk)

ကောန် လံက် (canonical)
kon låk (romanization)
ကောန်လော် (alternative)


ကောန်လော်

head

ကောန်လော် (kon lok)

mnw-noun

ကောန်လော် (kon lok)

ကောန် (kon, “child”) + Burmese လောက် (lauk, “maggot”)

ကောန်လံက် ကောန်လံက်#Mon


ကောန်ကမာ

head

ကောန်ကမာ (kon kamā)

mnw-noun

ကောန်ကမာ (kon kamā)

ကောန် ကမာ (canonical)
kon kamā (romanization)
ကောန်ကၟာ (alternative)


ကောန်ကၟာ

head

ကောန်ကၟာ (kon kmā)

mnw-noun

ကောန်ကၟာ (kon kmā)

ကောန် ကၟာ (canonical)
kon kmā (romanization)
ကောန်ကမာ (alternative)

ကောန်ကၟာပိ

(Pak Kret District) more than three siblings born together


ကောန်တဲ

ကောန် (kon, “child”) + တဲ (tay, “hand”), thus literally “child of hand(s)”; compare also Thai ลูกมือ (“assistant”), which has the same construction.

(Pak Kret District) something towed
rolling stock of a train

(Pak Kret District) something towed
boat


ကောန်ကွး

head

ကောန်ကွး (kon kwaḥ)

mnw-noun

ကောန်ကွး (kon kwaḥ)

kon kwaḥ (romanization)
ကောန်တွး (alternative)

Mnw-ကောန်ကွး.wav

ကောန် (kon, “child”) + ကွး (kwaḥ, “student”)

com

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


သော်က္ဍိုပ်

head

သော်က္ဍိုပ် (sokkḍuip)

mnw-noun

သော်က္ဍိုပ် (sokkḍuip)

သော် (“(head) hair”) + က္ဍိုပ် (“head”).


ကွး

တၠဂုန်စိုပ်ကၠုၚ်ကဵုကွးမွဲ။


ဇြုံဇာတ်

head

ဇြုံဇာတ် (jruṁ jāt)

mnw-noun

ဇြုံဇာတ် (jruṁ jāt)

ဇြုံ ဇာတ် (canonical)
jruṁ jāt (romanization)
ဇြုံဇါတ် (alternative)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဇြုံဇါတ်

head

ဇြုံဇါတ် (jruṁ jāt)

mnw-noun

ဇြုံဇါတ် (jruṁ jāt)

ဇြုံ ဇါတ် (canonical)
jruṁ jāt (romanization)

ဇြုံဇာတ် ဇြုံဇာတ်#Mon


ဂၞဴ

gnau (romanization)
နာ (alternative)
ဂၞာ (alternative)
နဴ (alternative)

ဂၞဴသတ်ဗြဴ


စံပါ

head

စံပါ (caṁpā)

mnw-noun

စံပါ (caṁpā)

(Kaw Kyaik) champac tree (Magnolia champaca, syn. Michelia champaca)


ဂၞဴလီု

head

ဂၞဴလီု (gnau ləṁ)

mnw-verb

ဂၞဴလီု (gnau ləṁ)

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + လီု (ləṁ, “(to be) ruined, (to be) destroyed”), thus literally “belly is destroyed” or “destroyed belly”.

com

to have diarrhoea {US diarrhea} suffer from stomach upset be indisposed suffer from diarrhea.


ဂၞဴဗိုန်

head

ဂၞဴဗိုန် (gnau bən)

mnw-verb

ဂၞဴဗိုန် (gnau bən)

gnau bən (romanization)
နဴဗိုန် (alternative)

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + ဗိုန် (bən, “(to be) firm”), thus literally “belly is firm”.


ကကနန်

ka kanan (romanization)
ကကနောန် (alternative)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

Channa striata
Channa striata#Translingual

banded snakehead or immature banded snakehead. (Channa striata, syn. Ophiocephalus striatus)

(Kaw Kyaik) immature banded snakehead (Channa striata)


ကဂနန်

ကကနောန် (canonical)
ka kanon (romanization)

ကကနန် ကကနန်#Mon


ကောန်မေံ

head

ကောန်မေံ (kon meʼ)

mnw-noun

ကောန်မေံ (kon meʼ)

ကောန် မေံ (canonical)
kon meʼ (romanization)
ကောန်မှေံ (alternative)
ကောန်မေအ် (alternative)


ကောန်မှေံ

head

ကောန်မှေံ (kon mheʼ)

mnw-noun

ကောန်မှေံ (kon mheʼ)

ကောန် မှေံ (canonical)
kon mheʼ (romanization)

ကောန်မေံ ကောန်မေံ#Mon


ကောန်မေအ်

head

ကောန်မေအ် (kon meʼ)

mnw-noun

ကောန်မေအ် (kon meʼ)

ကောန် မေအ် (canonical)
kon meʼ (romanization)

ကောန်မေံ ကောန်မေံ#Mon


ဂၞဴပု

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + ပု (pu, “to swell; (Kaw Kyaik) to have diarrhoea”)


ဂၞဴကွာ်

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + ကွာ် (kwāk, “to walk”); cf. Thai ท้องเดิน (tɔ́ɔng-dəən), which has the same construction.

cog

Thai ท้องเดิน (tɔ́ɔng-dəən)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကွာ်

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဂၞဴအာ

head

ဂၞဴအာ (gnau ʼā)

mnw-verb

ဂၞဴအာ (gnau ʼā)

ဂၞဴ (gnau, “abdomen, belly”) + အာ (ʼā, “to go”); compare also Burmese ဝမ်းသွား (wam:swa:, “to have loose bowels”) and Thai ท้องเดิน (tɔ́ɔng-dəən, “to have diarrhoea”), both of which have the same construction.

cog

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

(Kaw Kyaik) to have normal motions of the bowels, empty the bowels, defecate, have loose bowels.


နွံယၟု

nwaṁ ymu (romanization)
နွံယမု (alternative)

နွံ (nwaṁ, “to be, to have”) + ယၟု (ymu, “name”); cf. Thai มีชื่อ and Chinese 有名 (yǒumíng), which have the same construction.

com

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဂီု

Cognate to Khmu [script needed] (ŋəkɨm), Puoc [Term?] (gɨm).


ဂး

From Middle Mon gaḥ, from Old Mon ဂး (gaḥ).

ဟီု

as a full verb since Middle Mon<ref name="mj2005" />

(Pak Kret District) to mean, to stand for


ဂး

အဲညာတ်ဂးအဲဒးဇိုန်ကဵုဍုင်ကုကောန်အဲ။

ʼay ñāt gaḥ ʼay daḥ jən kəw ḍuṅ ku kon ʼay.

I see that I have to hand over the country to my child.


ၜိုဟ်

ḅəh (romanization)
က္ၜိုဟ် (alternative)

Thailand (Baan Nong Duu, Lamphun Province)


ၜိုဟ်သြိုဟ်

head

ၜိုဟ်သြိုဟ် (ḅəh srəh)

mnw-adj

ၜိုဟ်သြိုဟ် (ḅəh srəh)

ḅəh srəh (romanization)
ၜိုဟ်သိုဟ် (alternative)

ၜိုဟ်သြိုဟ်.wav

ၜိုဟ် (ḅəh, “(to be) cool”) + သြိုဟ် (srəh, “expletive”)


ၜိုဟ်သိုဟ်

head

ၜိုဟ်သိုဟ် (ḅəh səh)

ၜိုဟ် သိုဟ် (canonical)
ḅəh səh (romanization)
ၜိုဟ်သြိုဟ် (alternative)


ကၞိ

kni (romanization)
ဂၞဳ (alternative)
ဂၞိ (alternative)

mnw:ကနိ၊ တၞံ

Nypa fruticans
Nypa fruticans#Translingual


ကောန်ခအှ်

ကောန်ခအဟ် (kon khaʼah)

mnw-noun

ကောန်ခအဟ် (kon khaʼah)

ကောန် ခအဟ် (canonical)
kon khaʼah (romanization)
ကောန်ဟအှ် (alternative)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကောန်ဟအှ်

head

ကောန်ဟအှ် (kon haʼah)

mnw-noun

ကောန်ဟအှ် (kon haʼah)

ကောန်ခအှ် ကောန်ခအှ်#Mon

alternative form of ကောန်ခအှ် (kon khaʼah)


ကောန်လေၚ်

head

ကောန်လေၚ် (kon leṅ)

mnw-noun

ကောန်လေၚ် (kon leṅ)

kon leṅ (romanization)
ကောန်လေင် (alternative)

ကောန် (kon, “child”) + လေၚ် (leṅ, “to look after, to feed”) (< Thai เลี้ยง (líiang)); compare also Thai ลูกเลี้ยง (lûuk-líiang, “stepchild”), which has the same construction.

cog

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကောန်ကၠၚ်

head

ကောန်ကၠၚ် (kon klaṅ)

mnw-noun

ကောန်ကၠၚ် (kon klaṅ)

kon klaṅ (romanization)
ကောန်ကၠင် (alternative)

ကောန် (kon, “child”) + ကၠၚ် (klaṅ, “to be orphaned”)

com

กาฝาก กาฝาก#Thai

equivalent for Thai กาฝาก (gaa-fàak); parasitic plants of the families Loranthaceae and Santalaceae (including former Viscaceae)


နာဲ

(Pak Kret District) used to address men who had once been Buddhist monks


ကရုဏာ

head

ကရုဏာ (karuṇā)

mnw-noun

ကရုဏာ (karuṇā)

Borrowed from Pali karuṇā or Sanskrit करुणा (karuṇā, “compassion, pity”).


ကောန်သွီု

head

ကောန်သွီု (kon swəṁ)

mnw-noun

ကောန်သွီု (kon swəṁ)

ကောန် သွီု (canonical)
kon swəṁ (romanization)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

stepchild foster-child step-son a wife’s son by a former husband.


နူကနေံတေံ

head

နူကနေံတေံ (nū taneʼ teʼ)

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-နူကနေံတေံ (read).wav

နူ (nū, “from”) + ကနေံ (taneʼ, “yesterday”) + တေံ (teʼ, “that”)


ဍောတ်

Myanmar (Kaw Kyaik), Thailand (Pak Kret District and Baan Nong Duu, Lamphun Province)


ဝါတ်

ဝှာတ် (whāt)

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ကြပ်

krap (romanization)
ကရပ် (alternative)
တရပ် (alternative)
ပြပ် (alternative)

သမၠုၚ်အဲနွံကြပ်ကဵုတရဴပေ။

ကောန်အဲကွာ်ကြပ်ကဵုဂွံရ။

သၞာံအာတေံအဲယဲကြပ်ကဵုချိုတ်။

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

to be near to keep close (ကဵု (keu)) to be nearly.


ဇ္ၚဲ

From Proto-Mon-Khmer *(c)ŋajʔ (“far”). Cognate with Chong [tʰŋɯ̤əˀj], Khmer ឆ្ងាយ (chngaay), Khasi jngái, Koho ngae and Vietnamese ngái. Munda cognates include Santali ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ (sẵgiñ, “far”).

(Pak Kret District) distant place, somewhere far away


ဍာပ်နာပ်

head

ဍာပ်နာပ် (ḍāp nāp)

mnw-verb

ဍာပ်နာပ် (ḍāp nāp)

ဍာပ် နာပ် (canonical)
ḍāp nāp (romanization)


ညာတ်

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai


ဗျု

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

(to be) old (in terms of age), (to be) aged


ဟေတုပစ္စယော

head

ဟေတုပစ္စယော (hexˀtĕāp̆xdˀcayó)

ဟေတုပစ္စယော mnw.ogg

(Buddhism, philosophy) hetu-paccaya, the six "root conditions" (attachment, anti-attachment, aggressiveness, anti-aggressiveness, ignorance, and wisdom) that engender all thoughts and feelings in Buddhist philosophy


လကး

alternative spelling of အကး (ʼakaḥ, “sky”)


အး

ʼAh, the twelfth vowel of the modern Mon alphabet.


အဴ

sir madam lord used in replying to the call of a superior and at the close of a petition. [ps.] [Bur] standing alone calls for repetition of utterance eh? {formal [esp.] in oratorical style} final in sent implies deference between the persons addressed {Saim} standing alone acknowledges an utterance yes all right.


ဥု

ʼŪ, the sixth vowel of the modern Mon alphabet.


ဏမ်

nom (romanization)
ကၞံ (alternative)
ကၞမ် (alternative)

From Proto-Mon-Khmer *n₁uum ~ *kn₁uum (“urine; to urinate”). Cognate with Semai nòòm (“urine”), Khmer នោម (noom, “urine; to urinate”) and Eastern Mnong nôm (“to urinate”).


မောဝ်

to emit odour to smell sweetly to be fragrant.


တု

From Proto-Mon-Khmer *gtooʔ (“snail”). Cognate with Semai tooq (“snail”).


ဘာသာမန်

head

ဘာသာမန် (bhāsā Man)

mnw-noun

ဘာသာမန် (bhāsā Man)

ဘာသာ (bhāsā, “language”) + မည် (Man, “Mon”)


ညး

person {who} people they others. {usually respectful} he, she they them.


ကောန်ၚာ်ဗြဴ

head

ကောန်ၚာ်ဗြဴ (konŋaikprɛ̀a)

mnw-noun

ကောန်ၚာ်ဗြဴ (konŋaikprɛ̀a)

ကောန်ၚာ်ဗြဴ.ogg

ကောန် (kon, “baby”) + ၚာ် (ŋa̤ik, “look”) + ဗြဴ (prɛ̀a, “girl”)


ကဒါတ်

head

ကဒါတ် (kadāt)

mnw-noun

ကဒါတ် (kadāt)


သၟုဲလေင်

head

သၟုဲလေင် (smuyleṅ)

mnw-noun

သၟုဲလေင် (smuyleṅ)


စၠတ်ထဝ်

စၠတ် (clat, “void”) + ထဝ် (thaw, “gold”).


ပသာ်

Borrowed from Sanskrit वैशाख (vaiśākha).


ဇှေ်

Borrowed from Sanskrit ज्यैष्ठ (jyaiṣṭha).


ကထိုန်

one of 12 lunar months in the traditional Mon calendar, roughly coinciding with November

(Buddhism) monastic robes presented to monks at end of the Buddhist Lent (Vassa)


မြာ်ကသဵု

From Old Mon မြေက္ကသိုရ် (mrekkasuir), ultimately from Sanskrit मृगशीर्ष (mṛgaśīrṣa).


သ္ဍိသဳ

/kʰaʔɗɔəsɒə/

inh

Old Mon ခ္ဍဲသဳ


ပှော်

From Old Mon ပုသ် (pus), ultimately from Sanskrit पुष्य (puṣya).

chevrotain {a species of deer} mouse deer Tragulidea.


မ္ညဝ်

head

မ္ညဝ် (mañaw)

mnw-verb

မ္ညဝ် (mañaw)


မင်မွဲ

head

မင်မွဲ (maṅmau)

mnw-verb

မင်မွဲ (maṅmau)


လသိုဏ်

inh

Old Mon လသိုန်


ကိုပ်ကၠာ

head

ကိုပ်ကၠာ (kiupklā)

mnw-adv

ကိုပ်ကၠာ (kiupklā)

inh

Old Mon ကုပ်ကၠာ


အာ

From Old Mon အာရ် (ʔaar). Cognate with Nyah Kur อาร.


ပ္ကဴ

From Proto-Mon-Khmer *pkaaw ~ *pkaʔ. Cognate with Nyah Kur กาว, Khmer ផ្កា (phkaa), Bahnar pơkao. Doublet of ကဴ.


ကဴ

From Proto-Mon-Khmer *pkaaw ~ *pkaʔ. Cognate with Nyah Kur กาว, Khmer ផ្កា (phkaa), Bahnar pơkao. Doublet of ပ္ကဴ.

တၞံဇမ္ပတရပ်သ္ၚိမၞးတံဂှ် ကဴဣရဟာ။

Has the champa tree near your house bloomed yet?


ဂျပါန်

head

ဂျပါန် (capạ̀n)

Borrowed from Burmese ဂျပန် (gya.pan) or English Japan.

ဘာသာဂျပါန်

ဂကူဂျပါန်

ကွာန်ဂျပါန်

တိဗၚဂျပါန်

ဂၠံၚ်ဍာန်ဂျပါန်

ဂၠံၚ်ဇၞော်ဂျပါန်

ဒေသရးဂျပါန်

ဍုင်ဨကရာဇ်ဂျပါန်

ဍုင်ရးဂျပါန်

တွဵုရးဂျပါန်

ဘာဗတောန်လိက်ဂျပါန်

ဋ္ဌာန်ဒၟံင်ပလိက်ဂျပါန်

ကလုတ်သၟိၚ်ဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲဂိတုစဲၜါမော် တိတ်အာ နူဍုၚ်ဂျပါန်တုဲ ပ္ဍဲစဲစှ်မော်ဂှ်ဟေၚ် စိုပ်အာ ဍုၚ်သေံအိုတ်ရ။

The envoys started from Japan on the second day after the new moon of the month of Citta (April) and reach Siam on the 10th of the same fortnight.


အလာံ

Possibly from Burmese အလံ (a.lam), ultimately from Arabic عَلَم (ʕalam).


ဗၜေံ

ဗၜေံ (baṗeʼ)

mnw-noun

ဗၜေံ (baṗeʼ)

baṗeʼ (romanization)
ဗ္ၜေံ (alternative)
ဗၜေအ် (alternative)
ခၜေံ (alternative)

From Old Mon ဗၜေအ် (baṗeʼ), from Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Thai แพะ (pɛ́).


ဗၜေအ်

head

ဗၜေအ် (baṗeʼ)

mnw-noun

ဗၜေအ် (baṗeʼ)

ဗၜေံ ဗၜေံ#Mon


ခၜေံ

head

ခၜေံ (khaṗeʼ)

mnw-noun

ခၜေံ (khaṗeʼ)

ဗၜေံ ဗၜေံ#Mon


သွဵု

swuiw (romanization)
သွိုရ် (alternative)


ဗၟာ

From Burmese ဗမာ (ba.ma), from မြန်မာ (mranma).

(Myanmar) Burma; Myanmar; Burman; Burmese (country, person or language)


ကျာံ

Mon three stringed musical instrument in the shape of a crocodile type of stick-zither or vina in from of crocodile with three or five strings.


လ္ၚီ

/lɛ̤əʔ.ŋi̤m/


ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်

head

ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်

From ဂကောံ (garm, “Group or International”) + အက္ခရ် (ʔakara, “Alphabet”) + ဗွဟ်ရမျာင် (phɛ̀tæ̀ramaymɛ̀say, “Phonetic or pronunciation”).

compound

International Phonetic Alphabet
International Phonetic Alphabet

(phonetics) International Phonetic Alphabet.

en-ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်-mnw-name-GEbx5Zmh


တိုက်လဝဟ်

တိုက်လဝဟ်.wav

တိုက် (tak, “building or hall”) + လဝဟ် (lavɔ̀h, “weapon or arms”).


ကိုတ်

Borrowed from Pali koṭi or Sanskrit कोटि (koṭi).


သေနာတ်

Borrowed from Dutch snaphaan via Burmese သေနတ် (senat).


ဍာ်တှ်သတ်ဗြဴ

ဍာ်တှ်သတ်ဗြဴ.wav

ဍာ်တှ်သဗြဴ.wav

ဍာ်တှ် (daiktɔh, “milk”) + သတ်ဗြဴ (sɔtprɛ̤a, “coconut”).


သတ်ဗြဴ

သတ် (sɔt, “areca nut”) + ဗြဴ (prɛ̤a, “woman”).


ဂတဵုတၟံ

gatuiw tmaʼ (romanization)
ဂတဵုတၟအ် (alternative)

ဂတဵု (gatuiw, “board”) + တၟံ (tmaʼ, “stone”)


ၜင်ကံက်

head

ၜင်ကံက် (kḅaṅgɔ̀ɔkt)

From Mon တင်က္ၜံင်.

cog

Mon တင်က္ၜံင်

(now informal) Bangkok (the capital city of Thailand; a province of Thailand)


ထံက်အလဵု

head

ထံက်အလဵု (thåk ʼalhəw)

ထံက် အလဵု (canonical)
thåk ʼalhəw (romanization)
ထံက်သာလဵု (alternative)

ထံက်အလဵု.wav

Audio: (file)

ပိုဲဒးထံက်ထ္ၜးကဵုဒၞာဲလဵုရော?


ထံက်ကလဵု

ထံက်ကလဵု (thåk kaləw)

mnw-verb

ထံက်ကလဵု (thåk kaləw)

ထံက် ကလဵု (canonical)
thåk kaləw (romanization)


ပြင်သေတ်

ပြၚ်သေတ်.wav

Ultimately from French France or franc (“Frank”).

Audio: (file)

ဘာသာပြင်သေတ်တံဂှ် ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ နွံကဵုယေန်သၞာင် ကျေဝ်ဂေါဝ်ကွေံရ။

ဍုင်ရးပြင်သေတ်

လိက်ပတ်ပြင်သေတ်

ဘာသာပြင်သေတ်

အရေဝ်ဘာသာပြင်သေတ်

အရေဝ်ပြင်သေတ်


ဂွိ

Cognate with Nyah Kur ทะวี่ʔ / ทะวี่. Compare Middle Chinese 龜 (MC kwij).

cog

ทะวี่ʔ / ทะวี่

Nyah Kur ทะวี่ʔ / ทะวี่


ဒိုဟ်ဨသာန်

head

ဒိုဟ်ဨသာန် (diuh esān)

mnw-noun

ဒိုဟ်ဨသာန် (diuh esān)

From ဒိုဟ် (diuh, “compass point”) + ဨသာန်.


တဳတိတ္ထိ

head

တဳတိတ္ထိ (tītitthi)

mnw-noun

တဳတိတ္ထိ (tītitthi)


ယဲကာလ

ယဲ (yay, “illness; disease”) + ကာလ (kāla, “time”).

com

(Thailand) epidemic, especially cholera.


ကျာ်ခမဳ

head

ကျာ်ခမဳ (kyākkhamī)

ကျာ် (“pagoda”) + ခမဳ (“Buddhist monk”).

ကျာ် ကျာ်#Mon

စေတဳ စေတဳ#Mon

ဍုင် ဍုင်#Mon

(ကျာ်စေတဳ or ဍုင်) Kyaikkhami (a town in Mon State, Myanmar)


ဒူရေန်

ဒူရေန် (dūren)

mnw-noun

ဒူရေန် (dūren)


ချေဳၚ်မာဲ

head

ချေဳၚ်မာဲ (khyeīṅmāy)

Mnw-ချေဳၚ်မာဲ.wav


ဝဲါဝှာင်

ဝဲါဝှာင် (wayfan)

mnw-noun

ဝဲါဝှာင် (wayfan)

Mnw-၀ဲါဝှာင်.oga


အစေံ

Ahsin
w:my:အစင်ရွာ၊ ရေးမြို့နယ်


ဂူၜဴ

ကွာန် ကွာန်#Mon

(ကွာန်) Kyan Taw (a village in Kayin State, Myanmar)


အၜဝ်

ကွာန် ကွာန်#Mon

(ကွာန်) Abaw (a village in Mon State, Myanmar)


အဝ

desc

→ Shan: မိူင်းဝႃႉ (móeng wâ̰a)

→ Shan: မိူင်းဝႃႉ (móeng wâ̰a)


တၞံကြုက်

တၞံ (ta.nɔ, “tree”) + ကြုက် (krɜk, “mango”)

com

ကွာန် ကွာန်#Mon

Nong Lu Subdistrict
Nong Lu Subdistrict#English

(ကွာန်) Nam Krerk (a village in Nong Lu Subdistrict, Thailand)


ပထောၚ်သအိက်

head

ပထောၚ်သအိက် (pathoṅsaik)

Mnw-ပထောၚ်သအိက်.wav

ပထောၚ် (paːtʰum, “hole”) + သအိက် (sɑʔːʔoun, “rectum”)


မွဲလက်

Audio: (file)

ညးကဵုနၚ်သြန်မွဲလက်။


ရးမည

head

ရးမည (rāmaña)

mnw-noun

ရးမည (rāmaña)

ရးနိဂီုရာဇဝင်စရာဲ ဇုဇ ဗဴလပိုယ်၊ ပ္တန်လဝ်ကဵု ဆီပဠက်ပြဲဂှ် အာဲကၟာဲပိုယ်။ ပ္ဍဲစိုတ်သီုစရိုတ် ဒးမင်မဲဗၠးၜးရောင်၊ သွက်အိုတ်သီု ရာင်ဆာဲ ပ္ဍဲရးမည။

Raḥ ni guṁ Rā jā waṅ’ ca rāi ju ja ba la puiai puiy’ Pa tuin’ Ptuin’ law’ ku kuew chaṁ plak’ prai gah’ gha’ Āi kmāi puiai puiy’ pḍai cuit’ suṁ ca ruit’ Daḥ maṅ’ mwai blaḥ ṗaḥ roṅ’ Swak’ uit’ suṁ uissuṁ rāṅ’ chāiPḍai raḥ mañña.

The boundary of our country, our history and our culture that are built by our ancestors with their noble sweat and blood and those are our heritage. With our body and soul, we must keep it independently, for each, every one and everything much be developed in peace and rich in Mon Country.


ဝင်္က

head

ဝင်္က (waṅka)

ကွာန် ကွာန်#Mon

ဍုင် ဍုင်#Mon

(ကွာန်) or ဍုင် Sangkhlaburi (a town in Nong Lu Subdistrict, Thailand)


ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ

ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ (kyānthaṗorī)

ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ.wav

တွဵုရး တွဵုရး#Mon

Mueang Chanthaburi
w:Mueang Chanthaburi District

(တွဵုရး~) Mueang Chanthaburi (a district of Chanthaburi Province, Thailand)


စန်

တ္ၚဲ တ္ၚဲ#Mon


သ္ၚိသဝ်

သ္ၚိသဝ် (sṅi saw)

mnw-noun

သ္ၚိသဝ် (sṅi saw)

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon


ဗုဒ္ဓဝါ

/pṳt.tʰɛ̤əʔ.wɛ̤ə/

From Pali budhavāra or Sanskrit बुधवार (budhavāra). Cognate with Burmese ဗုဒ္ဓဟူး (buddha.hu:).

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon


ဗြဴဗတိ

/prɛ̤ə.pɛ̤əʔ.tɒiʔ/

From Sanskrit बृहस्पति (bṛhaspati). Cognate with Burmese ကြာသပတေး (krasa.pa.te:).

ဂြိုဟ် ဂြိုဟ်#Mon


ကဝ်ဖှဳ

အဲနွံပၟိက်ကဝ်ဖှဳမွဲခေါ်ရ။


မုသာ

Borrowed from Pali မုသာ (musā) and Pali musā.

ကာလလဵုလေဝ် လ္ပဟီုဂလာန်မုသာအိုတ်ညိ။


သက္ကရာဇ်

head

သက္ကရာဇ် (sakkarāj)

mnw-noun

သက္ကရာဇ် (sakkarāj)

Mnw-သက္ကရာဇ်.wav


အသူ

Borrowed from Pali asuro, a word with the same sound and the same meaning Thai อสูร (à-sǔun).

(Buddhism), Asura, a fallen angel or a kind of deva who is the sworn enemy of the Tarvaetoing deva.


အုဲ

Audio: (file)

ကအုဲမံၚ်။


အနုဘာဝ်

/ɑ̆nŭ̀bhɛ̀ɑw/

inh

Old Mon အနုဘာဝ်


ဇာဒိသိုၚ်

head

ဇာဒိသိုၚ် (jādisiuṅ)

mnw-noun

ဇာဒိသိုၚ် (jādisiuṅ)

Mnw-ဇာဒိသိုၚ်.wav


ပြာကတ်

head

ပြာကတ် (prākot)

mnw-verb

ပြာကတ် (prākot)

From Sanskrit प्रकट (prakaṭa) and same pronunciation and meaning Thai ปรากฏ (bpraa-gòt).


head

တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်ကဵုတ္ၚဲသၞာံတၟိကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာညိအဴ။

Mnw-တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်ကဵုတ္ၚဲသၞာံတၟိကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာညိအဴ.wav

en-တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်ကဵုတ္ၚဲသၞာံတၟိကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာညိအဴ-mnw-phrase-F7Q~XKU~


မာရေဝ်ခရေတ်သမာတ်

မာရေဝ်ခရေတ်သမာတ် (marev Kharetsamās)

Mnw-မာရေဝ်ခရေတ်သမာတ်.wav


တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်

တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်

တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်

တ္ၚဲ ခရေတ်သမာတ် (canonical)

Mnw-တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်.wav

Audio: (file)

ကာလတ္ၚဲခရေတ်သမာတ် ကဵုဂွံမိပ်ဇြိပ်အာ ဿီုဖအိုတ်ညိအဴ။

At the time of Christmas day May all be happy.


ခရေတ်သမာတ်

Mnw-ခရေတ်သမာတ်.wav


ခၞာခၟာဲစာၚ်

ခၞာခၟာဲစာၚ် (khnākhmāycāṅ)

mnw-noun

ခၞာခၟာဲစာၚ် (khnākhmāycāṅ)

Mnw-ခၞာခၟာဲစာၚ်.wav

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ခၞာခၟာဲစာၚ်(speak).wav


ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ်

head

ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ် (khmāycāṅṗiuh)

mnw-noun

ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ် (khmāycāṅṗiuh)

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ်(read).wav

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ခၟာဲစာၚ်ၜိုဟ်(speak).wav


ခၟာဲစာၚ်

head

ခၟာဲစာၚ် (khmāycāṅ)

mnw-noun

ခၟာဲစာၚ် (khmāycāṅ)


မိဂမဴတှ်

/mi kəːmɑː˨˩ tɑːw˧/

to wet nurse, breastfeeding, breastfeed.


လှောတ်

head

လှောတ် (hlot)


မူသလေန်

မူသလေန် (mūsalen)

mnw-noun

မူသလေန် (mūsalen)


တာ

Borrowed from Pali tāla (“palmyra”) or Sanskrit ताल (tāla). Cognate with Burmese ထန်း (htan:) and Shan ထၢၼ် (thǎan).


ထဝ်တၞး

thawtnaḥ (romanization)
တၞးထဝ် (alternative)

ထဝ် (“gold”) + တၞး (“leaf; thin sheet”).


ဆၚ်

to descend, alight, {animals} to give birth, to drop, to jump down.


ကက္ကုသန်

(Buddhism) Kakusandha, the first of the five Buddhas of the present cycle.


ကကၠဴ

point-tailed goby, flying-fish, Gobius acutipinnis Cuvier and Valenciennes.


ကချေၚ်

Kachin {an ethnic group in Burma}, name of one of the Tibeto-Burman speaking, national groups of the union of Burma.


ကဆံၚ်

head

ကဆံၚ် (kachåṅ)

mnw-verb

ကဆံၚ် (kachåṅ)


ကညောန်

head

ကညောန် (kañon)

mnw-verb

ကညောန် (kañon)


ကတာ

→ Burmese: လတာမြေ (la.ta-mre)

foreshore of river below bank, alluvial soil {as an island reformed}.


ကပေါဝ်

Burmese: ကင်ပွန်း (kangpwan:)

acacia, soap acacia creeper, Acacia concinna De Candolle.


မုဟ်ကျာ

head

မုဟ်ကျာ (muh-kyā)

mnw-noun

မုဟ်ကျာ (muh-kyā)


မာ်

The eleventh month of the Mon lunar calendar, which corresponds to February.


ကဝ်

From Sanskrit कल्प (kalpa) or Pali kappa. Cognate with Burmese ကပ် (kap).


က္ည

ကျာ်ဇၞော်က္ညတိုန်အာဍုၚ်။

တၠဂုန်က္ညကၠုၚ်သ္ၚိပိုဲဍိက်ညိကၠာကျာ်။

Will you Reverence please come to our humble house?

to go or come {invite or bid farewell politely}. [pref.] Honorific prefixed to (vv) of motion when referring to monks usually combined with verbs of motion to and from {respectfully} verbal prefix with imperative expressing invitation.


အေ

Audio: (file)

အေ ကေတ်ဍာ်လက်ဖက်မွဲခေါ်ဏီဟာ အေကဵုကၠာၝာဲ။

Are you having another cup of tea? Yes, please.

yes. [ps.] particle introducing statement or request. with general approbatory colour.


သုန်

nothingness deteriorate and cease to become extinct emptiness.


မသကလောကောဒေံ

Mnw-မသကလောကောဒေံ.wav

fellow villagers of townsman as close as akin.


မာံ

title title prefixed to the proper name of a male.


ယွံ

of formal address prefixed to respect title indicates assent.


စွံ

ပရံကဵုဍေံတံညးမွဲ မွဲစွံညိ။

paraṃ keu ḍeṃ taṃ ñaḥ mwoa mwoa cwaṃ ñi.

ပါ်ထောံၜါစွံညိ။


လေဝ်

အဲအာအတေံဏောၚ်ဗှ်ေလေဝ်အာကဵုဟာ။

I shall be going there do you want to come too?

တဵုလဝ်ဒယိုၚ်ကၞာပ္တဴလဝ်အလာံဇၞောဝ်တံဂှ်လေဝ်။

teu law dayiuṅ knā ptao law ʼalāṃ jnow taṃ ghlew.

They set up the posts for the pavilion and hung up banners and streamers.

ဗြဴဍေံလေဝ်အဲဟွံတီ။

မာတ်ညးစိုတ်ကၠုၚ်ရအဲလေဝ်ဟွံတီ။

Although he had arrived I didn't know he had.

မွဲဨကလေဝ်သြောံၜါဣသုန်တိတ။

Per acre it yields twenty-five baskets, Qualifying cl, if.

ဂိလေဝ် မုဒှ်သာ်လဵုဗှ်ေလိၚ်ရော။

If you don't like it why do you rent the land?

ဇကုကၠုၚ်ပြဟ်မာန်လေဝ်ကၠုၚ်ညိ။

တိခိုဟ်လေဝ်တိတ်မံၚ်ကီုရ။

The land is good you do get that much yield.

ဒၞာဲဏံတဵုတုဲလေဝ်ယးသၞာံတဵုဂွံဏီဟာ။

dnāyṇaṃ teutuy lew yaḥ snāṃ teugwaṃ ṇiṃhā.

Having planted this patch will you be able to plant it again next year?

ဟွံဂွံစပုၚ်ဏီလေဝ်စၜဴ ကံဗှ်ေလီုဏောၚ်။

hwaṃ gwaṃca puṅ ṇiṃ lew caṗao kaṃ bhe liuṃ ṇoṅ.

If you have not had your dinner and eat sugar-cane it will spoil your appetite.

ၜၚ်ဂှ်ဍုန်စသွလေဝ်ဍာတ်မံၚ်။

If one puts bamboo shoots in a curry it give a sweet taste.


ကီုလေဝ်

head

ကီုလေဝ် (kiuṃlew)

mnw-adj

ကီုလေဝ် (kiuṃlew)

ကီုလေဝ်...ဂှ်လေဝ်။


ကံင်

ကံၚ် ကံၚ်#Mon


ကံၚ်

to be lean thin to be crying without rest.


ၐြဳ

(New modern)ဂြဳ

(Old modern) an assistant a monk of the second rank in the monastery.


ဂြဳ

(Old modern)ၐြဳ

(New modern) an assistant a monk of the second rank in the monastery.


နာ်

dragon serpent mythical serpent possessing superhuman powers Naga.


မှၚ်

From Sanskrit म्हन् (mhan), Burmese မင် (mang).


မၚ်

red deer brow-antlered rusa Rucervus thamin.


အံ

Aṁ, the eleventh vowel of the modern Mon alphabet.


အသၟဝ်

(colloquial) lower part under underneath below.


သဝ်

က္ၜၚ်ကျာပဝ်အာသဝ်။

မၞိဟ်ဏံသဝ်ကွေံ။


ဂ္ၚေၚ်သံသာ

head

ဂ္ၚေၚ်သံသာ (gṅeṅsaṃsā)

mnw-verb

ဂ္ၚေၚ်သံသာ (gṅeṅsaṃsā)


အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု

head

အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု (ʼabhidhajamahāraṭṭhaguru)

From Pali အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု (abhidhajamahāraṭṭhaguru)

bor

အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု

အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ#Mon

ecclesiastical title conferred on a Buddhist monk who already has အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (ʼaggamahāpaṇḍita) little has been in monk hood for more than forty years and has written religious tracts.


ကတပံင်

head

ကတပံင် (katapaṃṅ)

mnw-noun

ကတပံင် (katapaṃṅ)

→ Eastern Pwo: ကာတ်ုပံင် (kà tə pòɴ)

→ Burmese: ကသပေါင်း (ka.sa.paung:)


ဂစေအ်

head

ဂစေအ် (gaceʼ)

mnw-noun

ဂစေအ် (gaceʼ)

→ Eastern Pwo: က်ုစယ် (kə cɛ̀)


ဂတာ

→ Eastern Pwo: က်ုတာ (kə tà)

တၟံခိုဟ်သ္ဒးစွံဂတာန၊ သြောံခိုဟ်သ္ဒးစွံဖာလ္တူတုဲ။

tmaṃ khiuh sdaḥ cwaṃ gatāna, sroṃ khiuh sdaḥ cwaṃ phāltū tuy.

Putting the stone as the bottom of the basket and the rice on the top.


ဂတာဝိက်

head

ဂတာဝိက် (gatāwik)

mnw-noun

ဂတာဝိက် (gatāwik)

→ Eastern Pwo: က်ုတာဝိက် (kə tà wái)


ဂတေက်

→ Eastern Pwo: က်ုတာ် (kə tài)


ဂပ်

ဗီုဏံမၞးဟွံဂပ်ဝ်သ္ပ။


ကလာထေၚ်

head

ကလာထေၚ် (kalātheṅ)

mnw-noun

ကလာထေၚ် (kalātheṅ)

Borrowed from Burmese ကုလားထိုင် (ku.la:htuing).


ကဝက်

head

ကဝက် (kəwɛk)

Audio: (file)

ဒးကဵုကဝက်။

Audio: (file)

ပန်နာဍဳကဝက်။


ကာပ္ပလဳ

ကာပ္ပလဳ (kappalī)

Borrowed from Burmese ကပ္ပလီ (kappa.li).


ကျေနာန်

ကျေနာန် (kyenān)

mnw-noun

ကျေနာန် (kyenān)

Borrowed from Burmese ကြေးနန်း (kre:nan:).

Audio: (file)

ကဵုဏာအဲကျေနာန်။


ကိုန်

number, in arithmetic or as numerological index


ကြောပ်

head

ကြောပ် (krop)

Borrowed from Burmese အုတ်ကျွပ် (utkywap).


ခမိက်

ခမိက် (əhmɔik)

Borrowed from Burmese အမှိုက် (a.hmuik).


ခရေတ်

ခရေတ် (kʰəret)


ခရေတ်ယာန်

ခရေတ်ယာန် (kʰəretyàn)

Borrowed from Burmese ခရစ်ယာန် (hka.racyan).


ခုၚ်

flat-topped movable article of furniture, table, bench, chair, stand


ခဲတန်

ခဲတန် (kʰoa tɔn)


ချက်ချေၚ်

ချက်ချေၚ် (chɛk cheaŋ)

Borrowed from Burmese ချက်ချင်း (hkyakhkyang:).


ချိၚ်

ချိၚ် (choiŋ)


ချေၚ်

ချေၚ် (cheaŋ)


ဂဝ်ရခါ

ဂဝ်ရခါ (kòrəkʰa)

Borrowed from Burmese ဂေါ်ရခါး (gaura.hka:).


ဂျဗောဝ်

ဂျဗောဝ် (cəpò)

Borrowed from Burmese ကြမ်းပိုး (kram:pui:).


ဂျုၚ်

ဂျုၚ် (cɜ̀ŋ)

Borrowed from Hindi गेहूँ (gehū̃, “wheat”) or Bengali গম (gom, “wheat”); both from Sanskrit धूम (dhūma), by way of Burmese ဂျုံ (gyum)


စရၚ်

စရၚ် (kərɛŋ)


စၚ်

rack or bin with open top, framework, staging


ဆက်ဆက်

ဆက်ဆက် (chɛk chɛk)

Borrowed from Burmese ဆက်ဆက် (hcakhcak).


ဆေၚ်

ဆေၚ် (chɔiŋ)

musical instrument consisting of set of graduated drums, suspended from circular frame and played by man sitting in centre, drum chime


တမ္ၚာ

တမ္ၚာ (təŋa)


တာန်

အဲအံၚ်ကၠုၚ်စှ်တာန်။

standard grade in school and in school examination system.


တာဲ

field hut used temporary dwelling during harvest or occupied semipermanently on a market garden temporary abode house which is not the ordinary family dwelling booth tent.


တံၚ်ဂဇဵု

တံၚ်ဂဇဵု (taṃṅgajeu)

mnw-noun

တံၚ်ဂဇဵု (taṃṅgajeu)

တံၚ်ဒဇဵု တံၚ်ဒဇဵု#Mon


တံၚ်သူ

head

တံၚ်သူ (tɔŋsu)

Borrowed from Burmese တောင်သူ (taungsu).


တၚ်လာဲ

တၚ်လာဲ (taṅlāy)

mnw-noun

တၚ်လာဲ (taṅlāy)

molasses treacle coarse melted sugar syrup.


ထာမ္မဏေဝ်

head

ထာမ္မဏေဝ် (thāmmaṇev)

Borrowed from Burmese ထမနဲ (hta.ma.nai:).

seasonal delicacy made of glutinous rice, groundnuts, onion, sesame, and coconut with oil, eaten at harvest festival


ဓဇဲ

Borrowed from Burmese တံစည်း (tamcany:).


ဓုပ်

bundle, especially one of herbs etc. used as fomentation


နဳပသဳ

နဳပသဳ (nìpəsɔe)

Borrowed from Burmese နီပါးဆေး (nipa:hce:).

Morinda citrifolia
Morinda citrifolia#Translingual

small trees from roots of which red and yellow dyes are obtained (Morinda citrifolia, Tinctoria roxburgh)


ပဆာန်

Borrowed from Hindi पैसा (paisā) by way of Burmese ပိုက်ဆံ (puikhcam).


ပယျေန်

ပယျေန် (pəyen)


ပရှူ

Borrowed from Burmese ပသျှူး (pa.hsyu:).


ပလၚ်

ပလၚ် (pəlɛŋ)

Borrowed from Burmese ပုလင်း (pu.lang:).


ပိက်ထကာ

Borrowed from Burmese ဗိသုကာ (bi.su.ka).


ပုက်

small bucket-shaped basket of palmyra leaf


ပေဲါ

religious festival, dramatic entertainment (esp. given at such festivals, pwè, feast, entertainment, contest, race)


ပေဲါဇာ

ပေဲါဇာ (poa cɛ̀a)

Borrowed from Burmese ပွဲစား (pwai:ca:).


ပံၚ်မဳ

ပံၚ်မဳ (pɔŋmɔe)

Borrowed from Burmese ဘောင်းဘီ (bhaung:bhi).


ပျာတာ

office messenger, peon
office messenger, peon


ပျောန်

ပျောန် (pyon)


ပျၚ်

ပျၚ် (pəyɛŋ)

Borrowed from Burmese ပဉ္စင်း (panycang:).

(Buddhism) one who has received the upasampada ordination, monk esp. below grade of mahāthera


ပွေကိုၚ်

ပွေကိုၚ် (kəwe kaŋ)

Borrowed from Burmese ပွေးကိုင်း (pwe:kuing:).


ပၠံၚ်

ပၠံၚ် (plɔŋ)

Borrowed from Burmese ပြောင်း (praung:).


ဖဴ

raised wooden trough filled with earth or sand on which cooking-fire is lit, hearth, furnace


ဗန္ဒာ

ဗန္ဒာ (pàntɛ̀a)

Borrowed from Pali bhaṇḍa by way of Burmese ဘဏ္ဍာ (bhanda).


ဗဗိုန်

ဗဗိုန် (həpɜ̀n)

small drum with shallow body, of type used in chɔiŋ


ဗလံက်

ဗလံက် (pəlòk)

Borrowed from Burmese အမြောက် (a.mrauk).


ဗဝ်ဂဳ

ဗဝ်ဂဳ (pò kì)


ဗာဂျာ

ဗာဂျာ (pàcà)


ဗာၚ်သ္ကုက်

ဗာၚ်သ္ကုက် (pàiŋsəkɜk)

Borrowed from Burmese ဘိုင်စကုတ် (bhuingca.kut).


ဗာၚ်သ္ကေဝ်

ဗာၚ်သ္ကေဝ် (pàiŋsəke)

Borrowed from Burmese ဘိုင်စကယ် (bhuingca.kai).


ဗေဒၚ်

ဗေဒၚ် (pètɛ̀aŋ)


ဗဳဒဵု

ဗဳဒဵု (pìtɜ̀)


ဗဳလာတ်

ဗဳလာတ် (pìlàt)

Borrowed from Hindi विलायत (vilāyat, “England”) by way of Burmese ဘိလပ် (bhi.lap).


ဗြေန်ဂျေဝ်

ဗြေန်ဂျေဝ် (prèncè)

Borrowed from Burmese ဘရင်ဂျီ (bha.ranggyi).


ဗၚ်ဂလဳ

ဗၚ်ဂလဳ (pɛ̀aŋkəlì)

Borrowed from Burmese ဗင်္ဂလီ (bangga.li).


ဘိန်

Borrowed from Burmese ဘိန်း (bhin:). Doublet of ဘိၚ်.


ဘိၚ်

Borrowed from Burmese ဘိန်း (bhin:). Doublet of ဘိန်.


မလာၚ်

မလာၚ် (məlàiŋ)

Borrowed from Hindi मलाई (malāī) by way of Burmese မလိုင် (ma.luing).


မဝ်တဝ်ကာ

မဝ်တဝ်ကာ (mɔtɔka)

Borrowed from English motorcar by way of Burmese မော်တော်ကား (mautauka:).


မာဏ္ဍာတ်

မာဏ္ဍာတ် (màntàt)

Borrowed from Pali maṇḍapa, Sanskrit मण्डप (maṇḍapa) by way of Burmese မဏ္ဍပ် (mandap).


မဲာ

(Buddhism) offering made to monks at end of lent and distributed by lot among those assembled


မဳယထာ

မဳယထာ (mìyətʰa)

Borrowed from Burmese မီးရထား (mi:ra.hta:).


မြံၚ်

မြံၚ် (pəròŋ)

Borrowed from Burmese မြောင်း (mraung:).

artificial water channel, transport or irrigation canal, ditch, drain


မှာလိၚ်

မှာလိၚ် (ma loiŋ)


ယခေၚ်

ယခေၚ် (yəkʰɔiŋ)

Borrowed from Burmese ရခိုင် (ra.hkuing).


ယောဂဳ

ယောဂဳ (yòkì)


ရိုၚ်

ရိုၚ် (ruiṅ)

to be wild, savage, uncultivated, coarse, ill-bred, rude


သက်သဳ

သက်သဳ (sɛksɔe)

Borrowed from Sanskrit साक्षिन् (sākṣin) by way of Burmese သက်သေ (sakse).


လကံ

Compare Thai ระกำ (rá-gam), Khmer ប៉កម (pɑɑ-kɑɑm), ម៉កម (mɑɑ-kɑɑm), ម្កម (mkɑɑm), or ប៉ាកាំ (paakam), Burmese ရင်ကမ်း (rangkam:).

kind of palm yielding edible fruit, Zalacca wallichiana


လထုပ်

လထုပ် (kətʰup)


လောန်

to come to an end, elapse, to exceed, pass go past


ဝကျ

Borrowed from Pali vākya by way of Burmese ဝါကျ (wa-kya.).


ဝဳပက်

ဝဳပက် (wìpɛk)

results of former evil deeds, misfortune caused by bad karma


သက်သက်

သက်သက် (sɛk sɛk)


သံၚ်

shallow place in river or sea, sandbank, shoal, ford


သ္ၚိတ်

သ္ၚိတ် (hɛt)

sampan, flat-bottomed oared boat with projecting incurved timbers at stern


သြာန်လာ်

သြာန်လာ် (san làik)

Borrowed from Burmese သံလိုက် (samluik).


သြောတ်

သြောတ် (sot)


အကောပ်

အကောပ် (əkop)


အကောၚ်

အကောၚ် (əkeaŋ)

Borrowed from Burmese အကျင့် (a.kyang.).


အကဲာ

build, bodily habit, character, appearance


အကံက်

အကံက် (əkɔk)


အကွက်

အကွက် (əkwɛk)

general nominalizing phrase head referring to future or hypothetical events, in indirect speech replacing an imperative construction


အခါ

time, season, continuing time, time when


အခါန်

အခါန် (akhān)


အခါန်

အခါန် (akhān)

mnw-noun

အခါန် (akhān)

Probably from Thai อาคาร (aa-kaan), possibly blended with the above.

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ#Thai


အခိၚ်

head

အခိၚ် (əkʰoiŋ)


အခေါန်

အခေါန် (əkʰon)


အခေါၚ်

အခေါၚ် (əkʰoŋ)

Borrowed from Burmese အခွင့် (a.hkwang.).


အစာတ်

အစာတ် (əcat)

hot pickle prepared with chillies and vinegar


အစေန်

အစေန် (əcen)


အစောံ

အစောံ (əcon)


အစဵုယျ

အစဵုယျ (əcɜyaˀ)

Borrowed from Burmese အစိုးရ (a.cui:ra.).


အစံၚ်

အစံၚ် (əcom)


အဆက်

အဆက် (əchɛk)


အဆံၚ်အလံၚ်

အဆံၚ်အလံၚ် (əchɔŋ əlòŋ)

/əchɔŋ əlòŋ/

Borrowed from Burmese အဆောင်အယောင် (a.hcaung-a.yaung).

bor

အဆောင်အယောင်


အတာန်

head

အတာန် (ətan)


အတိက်

အတိက် (ətoik)

Borrowed from Pali atīta via Burmese အတိတ် (a.tit).


အတိုၚ်

အတိုၚ် (ətaŋ)

Borrowed from Burmese အတိုင်း (a.tuing:).

accordance, in accordance with, according to, as


အတေၚ်

အတေၚ် (əteaŋ)

against the will of the person acted on, forcibly


အထောတ်

အထောတ် (ətʰot)


အနိၚ်

အနိၚ် (ənòiŋ)


အနှေန်

အနှေန် (əhnɛn)

Borrowed from Burmese အနှုန်း (a.hnun:).

market rate, price at which a commodity is generally sold


အပိုၚ်

အပိုၚ် (əpaŋ)

Borrowed from Burmese အပိုင်း (a.puing:).


အပံၚ်

အပံၚ် (əpɔŋ)


အပြေံက်

အပြေံက် (əprɔk)

Borrowed from Burmese အပြောက် (a.prauk).


အပၚ်

foreign substance or object obtruded into body by sorcery and causing illness


အဖက်

အဖက် (əpʰɛk)


အမိၚ်

အမိၚ် (əmòiŋ)


အမှု

အမှု (əhmaoˀ)

affair, business, case, lawsuit, issue, dispute


အရာပ်

အရာပ် (ərèp)


အရိုၚ်

အရိုၚ် (əràŋ)

Borrowed from Burmese အရိုင်း (a.ruing:).

wildness esp. of human beings, primitive state, lack of breeding


အရံၚ်

အရံၚ် (əròŋ)


အရၚ်

အရၚ် (ərɛ̀aŋ)


အလဵုလဵု

အလဵုလဵု (əlɜ̀ lɜ̀)

Borrowed from Burmese အလိုလို (a.luilui).


အသုၚ်

အသုၚ် (ʼasuṅ)

mnw-noun

အသုၚ် (ʼasuṅ)


အေရှာ

head

အေရှာ (ʼerhā)


အၚ်

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Burmese အင်း (ang:), Thai แอ่ง (ɛ̀ng).


အိန်ထံၚ်

အိန်ထံၚ် (ʼinthaṃṅ)

mnw-noun

အိန်ထံၚ် (ʼinthaṃṅ)

Borrowed from Burmese အိမ်ထောင် (imhtaung).


ဥပဒေသ်

အ္စာဥပဒေ အ္စာဥပဒေ#Mon

alternative form of အ္စာဥပဒေ (ʼcāʼupade)

ဥပဒေ ဥပဒေ#Mon


ၜဳဒဵု

head

ၜဳဒဵု (ṗīdeuw)

mnw-noun

ၜဳဒဵု (ṗīdeuw)

ၜဳဒူ ၜဳဒူ#Mon


ကာဲ

ဍေံဂှ်ကာဲကွေံ။


ခိုၚ်

head

ခိုၚ် (kʰaŋ)


ချုက်

ချုက် (chɜk)


ချုက်

ချုက် (chɜk)


ချံၚ်

ချံၚ် (chɔŋ)

Borrowed from Burmese ချောင်း (hkyaung:).


ခြိၚ်

ခြိၚ် (kʰraŋ)


ခြုပ်

ခြုပ် (kʰrup)

Borrowed from Burmese ခြုတ်ခြယ် (hkruthkrai).


ခြံက်

ကှ်ခြံက် ကှ်ခြံက်#Mon


ခၠၚ်

ခၠၚ် (kʰlɛŋ)


စန်စာ

စန်စာ (cɔn ca)

Borrowed from Burmese စဉ်းစား (cany:ca:).


စေက်

to advance a payment (used in compounds)


စေန်

to order (in succession) (used in compounds)


မန်ညှ

မုဟ်တၟံ မုဟ်တၟံ#Mon

the Mon Hnya, one of three Mon sub-groups that settled in what is now Mottama, also known as မုဟ်တၟံ (muhtmaṃʼ)


မုဟ်တၟံ

မုဟ်တၟံ (muhtmaṃʼ)

Burmese: မုတ္တမ (mutta.ma.)


မန်ဒ

ဟံသာဝတဳ ဟံသာဝတဳ#Mon

Mon Dae, one of three Mon sub-groups that settled in what is now Bago, formerly known as ဟံသာဝတဳ (haṃsāwatī)


မန်ဒိုၚ်

မန်ဒိုၚ် (mondiuṅ)

mnw-proper noun

မန်ဒိုၚ် (mondiuṅ)

ဖာသဳ ဖာသဳ#Mon

the Mon Diung, one of three Mon sub-groups that settled in what is now Pathein, also known as ဖာသဳ (phāsīm)


ရမာန်

head

ရမာန် (ramān)


ညိၚ်

to be quiet, peaceful, composed, self-sufficient


တောရော

တောရော (toro)


ထဲု

to behave indecorously, in a disorderly manner


ပိုၚ်

ပိုၚ် (piuṅ)


ပဲါ

to reject, to set aside, leave vacant, avoid, remove from


ပြိုၚ်

ပြိုၚ် (priuṅ)


ပြံက်

ပြံက် (praṃk)


ပြံၚ်

ပြံၚ် (praṃṅ)

Borrowed from Burmese ပြောင်း (praung:).


ဖာဲ

to separate, to part, to pull apart, to pull aside, to set aside


ယအ်

to be deficient in quantity or content, partly empty


ယုတ်

to degenerate, to diminish, fall short in quantity


ယံၚ်

to turn from one's course, to go astray, fail in one's duty


ရုန်

to strain away, attempt to get loose, to be intractable


ရုဲ

Compare with Burmese ရွေး (rwe:, “to choose”).


လနက်

to be deep (in mud), to sink into, to bog down


လံၚ်

to put in, into, to add to, to stake, wager


လှောၚ်

လှောၚ် (lhoṅ)


သိက်

to force into a container, cram, stuff, in


သ္တန်

Borrowed from Burmese တည် (tany) or from Sanskrit स्थान (sthāna), Pali sthāna.

ပ္ဍဲဍုၚ်မန်ဗၟာဝိုဟ်ကၠောန်စက္ခူ တန်ဒှ်တိတ်မာန်လေဝ် တိတ်မာန်ဏောၚ်။

pḍoa ḍuṅ manbmā wiuh klon cakkhū tandh tit mānlew tit mānṇoṅ.

Perhaps it will be possible for paper pulp to be produced in Burma.

ပ္ဍဲပလိုတ်ဂၠံၚ်ဒဵုတေံတိသ္တန်တိုန်ရ။

The ground gets firmer west of the hill road.

to stand, be stationary, stable, firm, to settle in a place, to endure, to be [valid]


သ္တၚ်

သ္တၚ် (staṅ)

Borrowed from Burmese တင် (tang, “to put upon”).

(honorific) to lie down, go to bed, sleep


ဥပ်

အုပ် အုပ်#Mon


ကယာ

ကၟက်စက်ကယာအာ။


ကယျာ

Kayah, a Tibeto-Burman speaking ethnic group in Myanmar


ကအ်

တ္ကံ တ္ကံ#Mon


ကရှ်ေ

ကလတ် ကလတ်#Mon

measure of capacity equal to one thirty-two of a basket န (na) or half a ကလတ် (kalat).


ကလတ်

royal or government emissary, ambassador, intelligencer.


ဇိပ်

ကလတ် ကလတ်#Mon

measure of capacity equal to a quarter of a basket န (na) or four ကလတ် (kalat).


မိပ်ဇိပ်

မိပ်ဇိပ် (mipjip)

mnw-verb

မိပ်ဇိပ် (mipjip)


ကဵု

From Proto-Mon-Khmer *k̆o, Compare Thai ก็ (gɔ̂) and Khmer ក៏ (kɑɑ).

အခေါန်တိဗ္ၚဂှ်ဒးကဵုၜိုတ်ပန်စှော်ဒကေဝ်။

ʼakhon ti bṅagh daḥk̆ou ṗiutpan chok dakew.

I had to pay about forty rupees in land tax.


ကွာၚ်ကဝေက်

head

ကွာၚ်ကဝေက် (kwāṅkawek)

mnw-noun

ကွာၚ်ကဝေက် (kwāṅkawek)

kwāṅkawek (romanization)
ကွာၚ်တဝေက် (alternative)

Mnw-ကွာၚ်ဝေက်.wav


ကွာၚ်ကံက်တဲ

head

ကွာၚ်ကံက်တဲ (kwāṅkaṃktoa)

mnw-noun

ကွာၚ်ကံက်တဲ (kwāṅkaṃktoa)

Mnw-ကွာၚ်ကံက်တဲ.wav

မုန့်လက်ကောက် မုန့်လက်ကောက်#Burmese

doughnut made from glutinous rice, related to the မုန့်လက်ကောက် (mun.lakkauk)


ဏး

Audio: (file)

ကဵုအဲတီကီုလေဝ်ဏး။

post positional maker suffixed to a verb to indicate optative mood equivalent in usage to ‘please let me’.


အသူရိကာဲ

head

အသူရိကာဲ ('asūrikāy)

mnw-noun

အသူရိကာဲ ('asūrikāy)

(Buddhism) Suraloka, one of the four apayas


သဳလ

လၟာတ် လၟာတ်#Mon

ဗြဴမိန် ဗြဴမိန်#Mon

(Buddhism) morals or precepts {which are five, eight, and ten in number} codifying moral conduct of which ten are followed by monks, five ordinarily by laymen, and eight by white-robed acolytes (လၟာတ် (lmāt)) and ဗြဴမိန် (braomin) (female renunciants) and by laymen as sabbath or Lenten observance


အနာဂါံ

head

အနာဂါံ (ʼanāgāṃ)

mnw-noun

အနာဂါံ (ʼanāgāṃ)

ʼanāgāṃ (romanization)
အနာဂါမ် (alternative)

/ʔanɛ̀əɡɑːm/

Borrowed from Pali anāgāmin or Sanskrit अनागामिन् (anāgāmin)

third path to Nirvana (Pali anāgāmimagga)


လၟာတ်

head

လၟာတ် (lmāt)

mnw-noun

လၟာတ် (lmāt)

(Buddhism) a person who separates himself from family life and pledges himself to keep the Eight Precepts.


ဗြဴမိန်

(Buddhism) female renunciant living under modified monastic rules, but not acknowledged as a member of the Sangha


ဆာန်လာန်

head

ဆာန်လာန် (chānlān)

mnw-verb

ဆာန်လာန် (chānlān)

Borrowed from Burmese လန်းဆန်း (lan:hcan:) according to Shorto.


ညးဗနိက်

head

ညးဗနိက် (ñaḥbanik)

ညံၚ်နဲသာ်ဂှ် ညးဗနိက်လောကဳတံဝွံ ဟိုတ်နူညးဂှ် ဒးယာံဒက်ဒေါန်ကရောတ်ကသဝ်အိုတ်ရောၚ်။
ñaṃṅnoasākgah ñaḥbaniklokītaʼwwaʼ hiutnūñaḥgah daḥyāṃdakdonkarotkasawʼiutroṅ.
And the merchants of the earth weep and wail over her, because no longer does anyone buy their cargoes –

ညးဗၞိက် ညးဗၞိက်#Mon

alternative form of ညးဗၞိက် (ñaḥbnik, “merchant”)


ညးဗၞိက်

ညးဗၞိက် (ñaḥbanik)

merchant, n. ညးဗၞိက်။


ဍေန်

သ္ၚိဍေန်ပၟတ်ဓါတ်ဟာ ဍေန်ပၟတ်ခ္ဍေက်ဟာ။

Is the house lit by electricity or by oil lamps?

to light, to kindle, to be lit by, to cause to take fire


ကှ်ခြံက်

ကှ်ခြံက် (khkhraṃk)

mnw-verb

ကှ်ခြံက် (khkhraṃk)


တံၚ်ဒဇဵု

head

တံၚ်ဒဇဵု (taṃṅdajeu)

mnw-noun

တံၚ်ဒဇဵု (taṃṅdajeu)

a kind of fruit-bearing tree sometimes cultivated Baccaurca sapida and parviflora Mueller Arg.


ရဲု

Encoding in Unicode standard for modern Burmese of ရုဲ


အိန်

From Pali Inda, Sanskrit इन्द्र (indra).

(Hinduism, Buddhism) Indra, chief of the gods


ဥတုက္ညၚ်

head

ဥတုက္ညၚ် (ʼutukañaṅ)

mnw-noun

ဥတုက္ညၚ် (ʼutukañaṅ)

dry weather embracing both cold and hot seasons.


အ္စာဥပဒေ

head

အ္စာဥပဒေ (ʼcāʼupade)

mnw-noun

အ္စာဥပဒေ (ʼcāʼupade)

/ʔət͡ɕuˀpətè/


ၜဳဒူ

Borrowed from Burmese ဗီရို (birui), from French bureau.


ပ္ညပ်

head

ပ္ညပ် (pñap)

mnw-noun

ပ္ညပ် (pñap)

name, term, designation, something which is an appellation only.


ပ္ညပ်

head

ပ္ညပ် (pñap)

mnw-verb

ပ္ညပ် (pñap)

to name, to designate, to prescribe, to promulgate, to command, to ordain,


ပ္ညပ်

head

ပ္ညပ် (pñap)

mnw-verb

ပ္ညပ် (pñap)


ดาจ

From Proto-Austroasiatic *ɗaːk. Cognate with Nyah Kur ดาก, Vietnamese nước, Khmer ទឹក (tɨk).


แพฺ-อา

head

แพฺ-อา (phɛ̀a)

mnw-noun

แพฺ-อา (phɛ̀a)


တုန်

alternative spelling of တန် (“bamboo rat”)


ကနိပ်

ကၞိပ် ကၞိပ်#Mon


မြေက်

Learned borrowing from Pali marica or learned borrowing from Sanskrit मरिच (marica); alternatively, from the same unattested source as the aforementioned words.


ဖဲာ

Encoding in Unicode standard for modern Burmese of ဖာဲ


အကုသိုလ်

head

အကုသိုလ် (ʼakusa)

mnw-noun

အကုသိုလ် (ʼakusa)

Development from apocopated variant of Old Mon အကုသလ, with spelling influenced by Pali အကုသလ (akusala) and possibly Burmese အကုသိုလ် (a.ku.suil). Doublet of အကုသဵု.


လ္ကအ်

head

လ္ကအ် (lkaʹ)

mnw-noun

လ္ကအ် (lkaʹ)

တ္ကံ တ္ကံ#Mon


ကြေၚ်

head

ကြေၚ် (kreṅ)

mnw-noun

ကြေၚ် (kreṅ)


ကရေၚ်ဗၟာ

head

ကရေၚ်ဗၟာ (kareṅbmā)

2015, Nāy Pan Hla, Mon bedtime stories, page 236:


ကရေၚ်မန်

ကရေၚ်မန် (kareṅman)

kareṅman (romanization)
ကရေၚ်မောန် (alternative)


ကရေၚ်မောန်

ကရေၚ်မောန် (kareṅmon)

* ကရေၚ် (“Karen”) + မောန် (“Mon”)

compound

ကရေၚ် (“Karen”) + မောန် (“Mon”)

ကရေၚ်မန် ကရေၚ်မန်#Mon

alternative spelling of ကရေၚ်မန် (“Pwo Karen”)


ฟะ

စ (ca /ɕiəʔ/, “to eat”) + nominalizing infix -w-. Compare also a Dvaravati Mon pair *caaʔ “to eat” : *cwaaʔ “flesh”, reconstructed by Diffloth (1984:263ff).

ปทุมธานี ปทุมธานี#Thai

dish eaten as accompaniment to rice; curry; soup; broth.


อะคาน

akhaan (romanization)
အခါန် (alternative)


มฺอน

mawn (romanization)
မန် (alternative)
မည္ည (alternative)
မညှ (alternative)
မည် (alternative)


အိုတ်

From Proto-Mon-Khmer *ʔət ~ *ʔəət (“used up, finished, lacking”). Cognate with Bahnar ơ̆t (“to hold breath, to fast”), Proto-Katuic *ʔet (“exhausted”) (whence Kuy ʔɛt ("tired")), Khmer អត់ (ʼɑt), Pear ʔet ("not"), Sa'och ʔeːt ("all"), Vietnamese hết (“to be out of stock, to be over, all”), Riang [Lang] ʔət¹ ("to stop, to halt").


ဇဗၠူ

head

ဇဗၠူ (həpluˀ)

Compare Thai พลู (pluu), Vietnamese trầu (“betel”) (from Proto-Vietic *b-luː).


ဂဇုန်

From Proto-Mon-Khmer *t₂ɟun ~ *t₂ɟuun (“to bend knees”); cognate with Vietnamese nhún.


ယး

Inherited from Old Mon yās, from Proto-Mon-Khmer *jaas.


သ္ပိုၚ်

သ္ပိုၚ် (rɜ̀ŋ)

→ Burmese: သင်းပိုင် (sang:puing)

(Buddhism) monk's waistcloth (lower garment)


ဍုၚ်

→ Burmese: တိုင်း (tuing:)

→ Eastern Pwo: ဍုံ (dòʊɴ)

→ Western Pwo: ဒိၩ့

→ S'gaw Karen: ဒူ (doo)


ဂလာ

ဂလာ (həlɛ̀a)


ယန်

Borrowed from Sanskrit यवन (yavana). Compare Burmese ယွန်း (ywan:), Thai ยวน (yuuan), Khmer យួន (yuən).


ဇီု

Compare Burmese စိမ့် (cim., “marsh, swamp”)


ယၚ်မံၚ်

ယၚ်မံၚ် (yɛ̀aŋ mòŋ⁴)

→ Burmese: ယင်ပေါင် (yangpaung)

/yɛ̀aŋ mòŋ⁴/


ပြေၚ်

ပြေၚ် (preaŋ)

Perhaps an areal word. Compare Burmese ပြင် (prang).


ကတ်ကြဲာ

ကတ်ကြဲာ (kɔt krai)

Borrowed from Hindi क़ैंची (qa͠icī) via Burmese ကတ်ကြေး (katkre:).