ა

The first letter of the Mingrelian alphabet, written in the Georgian script.

ბ

Georgian script letters (script appendix)


ა

ა ჸვალი

Used to draw attention to, or to point out, an object or event.


ჲ

A letter of the Mingrelian alphabet in Georgian script.


ძელი

head

ძელი • (ʒeli)

ʒeli (romanization)
ნძელი (alternative)
ძეძი (alternative)
ნძეძი (alternative)

Together with Laz ნძელი (nżeli), borrowed from Old Georgian მძორი (mʒori). Doublet of (ნ)ძორი ((n)ʒori).


ჯაჭვი

xmf-noun

ჯაჭვი • (ǯač̣vi) (plural ჯაჭვეფი)

→ Abkhaz: а-да́ҷ (a-dáčʼ)

From Georgian ჯაჭვი (ǯač̣vi). Doublet of ძეწკვი (ʒec̣ḳvi).


ცხენი

According to Fähnrich, from Proto-Georgian-Zan *cxen-. Klimov derives from Georgian ცხენი (cxeni).


ბრინჯი

head

ბრინჯი • (brinǯi)


კვერცხი

კვერცხი • (ḳvercxi) (plural კვერცხეფი)

ḳvercxi (romanization)
კვერცხეფი (plural)

xmf:მარქვალი


საქორთუო

ქორთუ (kortu) + სა- -ო (sa- -o). Compare to Georgian საქართველო (sakartvelo, “Georgia”) and Laz ოქორთურა (okortura, “Georgia”).

Georgia (a transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)

xmf:საქორთუო


სიზმარი

xmf-noun

სიზმარი • (sizmari) (plural სიზმარეფი)

sizmari (romanization)
სიზმარეფი (plural)
სიზიმარი (alternative)
სიზუმარი (alternative)
სიზჷმარი (alternative)

dream (imaginary events seen in the mind while sleeping)


ანგელოზი

head

ანგელოზი • (angelozi) (plural ანგელოზეფი)

angelozi (romanization)
ანგელოზეფი (plural)
ანგილოზი (alternative)

Borrowed from Old Georgian ანგელოზი (angelozi).


მარგალური ნინა

xmf:მარგალური ნინა


დიდა

dida (romanization)
დიდალეფი (plural)
დია (alternative)


მუმა

From Proto-Kartvelian *mam-. Cognates include Svan მუ (mu), Georgian მამა (mama) and Laz მუმული (mumuli).


ჯიმა

xmf-noun

ჯიმა • (ǯima) (plural ჯიმალეფი)

ǯima (romanization)
ჯიმალეფი (plural)
ჯჷმა (alternative)

From *ჯუმა (*ǯuma), from Proto-Kartvelian *ʒ₁am-.


ზოთონჯი

head

ზოთონჯი • (zotonǯi)

zotonǯi (romanization)
ზოთონი (alternative)


სამარგალო

სა‧მარ‧გა‧ლო

xmf:სამარგალო


კაკალი

კაკალი • (ḳaḳali)

ḳaḳali (romanization)
კაკა (alternative)
კაკაი (alternative)


ბორბოლია

Ultimately from Proto-Georgian-Zan *bor-. Cognate with Georgian ბორბალი (borbali) and ბორბალა (borbala).


სომეხი

desc

→ Abkhaz: а-шәамахь (a-ŝʷamaxʲ) (or directly from Georgian)

Armenian, a person from Armenia or of Armenian descent


პირი

head

პირი • (ṗiri)


ბატი

baṭi (romanization)
ბატეფი (plural)
ბატკი (alternative)

Borrowed from Georgian ბატკი (baṭḳi, “livestock; goat kid”).

bor+

the young of animals, usually a buffalo baby


ბატი

ღორღონჯი ღორღონჯი#Mingrelian


კირი

head

კირი • (ḳiri)

→ Abkhaz: а-кьы́р (a-kʲʼə́r)

→ Ubykh: кир (kʼir)

Borrowed from Georgian კირი (ḳiri). See it for more.

ნკირუა

to kiln, to reduce to lime, to scorch; to lime, calcify; fishing with kilned lime


გემი

From Ottoman Turkish كمی (gemi, “ship”).


ლურჯი

ლურჯი • (lurǯi)


წამი

წამი • (c̣ami)

Borrowed from Georgian წამი (c̣ami). Doublet of წუმი (c̣umi).


ვირი

Akin to Old Georgian ვირი (viri), see there for more.

ვირთხა ვირთხა#Mingrelian

(Zugdidi–Samurzakano) Synonym of ვირთხა (virtxa, “rat”)

გირინი გირინი#Mingrelian

(Senaki) Synonym of გირინი (girini, “donkey, ass”)


მარგალი

xmf-noun

მარგალი • (margali) (plural მარგალეფი)

margali (romanization)
მარგალეფი (plural)

→ Laz: მარგალი (margali)

From Proto-Georgian-Zan *m-egr-el-, equivalent to არგ (arg) + მ- -ალი (m- -ali).

xmf:მარგალეფი

(obsolete, figuratively) farmer, peasant


განძი

head

განძი • (ganʒi)

Borrowed from Georgian განძი (ganʒi) or directly from Old Armenian գանձ (ganj, “treasure”). See the Georgian entry for more.


ბარდი

→ Abkhaz: а-бард (a-bard)

Borrowed from Georgian ბარდი (bardi). Doublet of ბურდი (burdi).


ფატი

ფატი • (paṭi)


ლასტი

ლასტი • (lasṭi)


ცხვენი

cxveni (romanization)
ცხვინი (alternative)
ცხვენდი (alternative)
ცხვინდი (alternative)
ცხვინჯი (alternative)

→ Svan: ცხუ̂ენ (cxûen), ცხენ (cxen)

From Georgian სხვენი (sxveni). Doublet of ცხუ (cxu). Armenian ցխինք (cʻxinkʻ) is a Zan borrowing.


ცხვინი

ცხვინი • (c’xvini)

ცხვენი ცხვენი#Mingrelian


წყარი

წყარი • (c̣q̇ari)

Ultimately from Proto-Kartvelian *c̣q̇al-. Cognates include Georgian წყალი (c̣q̇ali); see there for more.


სერი

From Proto-Georgian-Zan *ser- (“evening, night”). See Georgian სერი (seri) for more.


ლოგინი

logini (romanization)
ლოგინეფი (plural)
ჲოგინი (alternative)


ჟამი

head

ჟამი • (žami)

From Old Armenian ժամ (žam), probably via Old Georgian ჟამი (žami).


ღვინი

ღვინი • (ɣvini)


ჯორი

ǯori (romanization)
ჯორეფი (plural)
ნჯორი (alternative)


ბერძენი

ბერძენი • (berʒeni)

ბერზენი ბერზენი#Mingrelian


გერი

geri (romanization)
გერეფი (plural)
ნგერი (alternative)

Related to Laz მგერი (mgeri) and Old Georgian მგელი (mgeli). According to Klimov's earlier work, from Proto-Georgian-Zan *mgel- (“wolf”), he however remarks that in Mingrelian-Laz *მგარ- (*mgar-) is expected. In Klimov's more recent works, he no longer reconstructs Proto-Georgian-Zan. If that's correct, then this word should be treated as a borrowing from Old Georgian მგელი (mgeli) (itself possibly from Armenian, for which compare Old Armenian գայլ (gayl)).


ორიჯი

ორიჯი • (oriǯi)

oriǯi (romanization)
ორინჯი (alternative)

From Proto-Kartvelian *r-, *ar- (“to be”). See Old Armenian երինջ (erinǰ), a Zan borrowing, for more.


ორჯი

ორჯი • (orǯi)


ორინჯი

ორინჯი • (orinǰi)


ჭაჭა

xmf-noun

ჭაჭა • (č̣ač̣a) (plural ჭაჭეფი)

→ Georgian: ჭაჭა (č̣ač̣a)

desc

→ Svan: ჯაჭ (ǯač̣, “kidney”), ჭაჭ (č̣ač̣), ⇒ ჯაჭა̈რ pl (ǯač̣är, “waist”), ჯაჭარ (ǯač̣ar)

Borrowed from Abkhaz а–ҷа́ҷа (a–čʼáčʼa, “liver”).


კატუ

xmf-noun

კატუ • (ḳaṭu) (plural კატუეფი)


კოღო

head

კოღო • (ḳoɣo)


იტალია

იტალია • (iṭalia)


ფურნე

From Georgian ფურნე (purne), Koine Greek φοῦρνος (phoûrnos), from Latin furnus.

ფურნეს ჯგირი ქობალი იჭუუ


თოლია

→ Georgian: თოლია (tolia)


-ა

Both senses are from Proto-Kartvelian *-a.

ჸუჯი (ʾuǯi, “ear”) + -ა (-a) → ჸუჯა (ʾuǯa, “deaf”)

privative adjective
privative adjective#English

Suffixed to nouns to form privative adjectives

ჸუჯი (ʾuǯi, “ear”) + -ა (-a) → ჸუჯა (ʾuǯa, “big-eared”)


მარა

mara (romanization)
მარუა (alternative)
მარუო (alternative)

days of the week: მარაშ დღალეფი: თუთაშხა · თახაშხა · ჯუმაშხა · ცაშხა · ობიშხა · საბატონი


ხინჯი

ხინჯი • (xinǯi)

From Proto-Georgian-Zan *qid-, perhaps from Proto-Kartvelian *qed-; see Old Georgian ჴიდი (qidi) for more. Doublet of ხიდე (xide).


კალმახი

xmf-noun

კალმახი • (ḳalmaxi) (plural კალმახეფი)

ḳalmaxi (romanization)
კალმახეფი (plural)
კალმახა (alternative)
კაჲმახა (alternative)

From Georgian კალმახი (ḳalmaxi), კალმახა (ḳalmaxa), ultimately from Old Armenian կարմրախայտ (karmraxayt).


კალმახი

head

კალმახი • (ḳalmaxi)

ḳalmaxi (romanization)
კალმახა (alternative)
კაჲმახა (alternative)

desc

→ Abkhaz: а-калмаҳа (a-kʼalmaḥa), а-калма́ҳ (a-kʼalmáḥ), а-камла́ҳ (a-kʼamláḥ)

(figuratively, of a person) very beautiful


კალმახა

head

კალმახა • (ḳalmaxa)

კალმახი კალმახი#Mingrelian


შხური

შხური • (šxuri)

From Proto-Georgian-Zan *c₁xwar-, from *c₁xow- (“animate, alive”). Cognate with Laz ჩხური (çxuri) and Georgian ცხვარი (cxvari).


ჩიტი

ჩიტი • (čiṭi)

Related to Georgian ჩიტი (čiṭi); according to Kipšidze, borrowed from it. See there for more.


მჟავე

მჟავე • (mžave)


ვიკიპედია

ვიკიპედია • (viḳiṗedia)

xmf:ვიკიპედია


ტვინი

ტვინი • (ṭvini)


ცელი

celi (romanization)
ცელეფი (plural)
ცეი (alternative)
ცალი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *cel-. According to Fähnrich–Sarǯvelaʒe, this form is borrowed from Georgian ცელი (celi) while ცალი (cali) is inherited.


აბრეშუმი

xmf-noun

აბრეშუმი • (abrešumi) (plural აბრეშუმეფი)

abrešumi (romanization)
აბრეშუმეფი (plural)
არეშუმი (alternative)
არუშუმი (alternative)


ბეჭი

head

ბეჭი • (beč̣i) (plural ბეჭეფი)

Synonym of აფხა (apxa, “shoulder blade, scapula”)


გემო

From Old Georgian გემოჲ (gemoy), ultimately of Proto-Indo-European origin.


გუთანი

gutani (romanization)
გუთანეფი (plural)
გურთანი (alternative)


ვაჭარი

ვაჭარი • (vač̣ari)

ვანჭარი ვანჭარი#Mingrelian


კეტი

კეტი • (ḳeṭi) (plural კეტეფი)

ḳeṭi (romanization)
კეტეფი (plural)
კენტი (alternative)

→ Abkhaz: а-кьат (a-kʲʼatʼ)


კუ

→ Abkhaz: а-кәу́а (a-kʷʼúa)

→ Svan: კუ (ḳu)


მამიდა

Abkhaz: а-мамида (a-mamida)


ნიში

niši (romanization)
ნიშეფი (plural)
ნუში (alternative)
ნჷში (alternative)

→ Abkhaz: а-ны́шь (a-nə́š)

Compare Laz ნუში (nuşi), Middle Georgian ნუშა (nuša, “small boat”).


ნუში

head

ნუში • (nuši)


პაპა

პაპა • (ṗaṗa) (plural პაპეფი)

Ultimately borrowed from Ancient Greek πάπας (pápas).


პენსია

ṗensia (romanization)
პეჲნსია (alternative)


სინჯი

სინჯი • (sinǯi)


სკა

სკა • (sḳa) (plural სკალეფი)

sḳa (romanization)
სკალეფი (plural)
ფსკა (alternative)
ბსქა (alternative)
სქა (alternative)

Akin to Laz მცქა (mʒka), Georgian სკა (sḳa).


ტოტი

ტოტი • (ṭoṭi) (plural ტოტეფი)

ṭoṭi (romanization)
ტოტეფი (plural)
ტვატვი (alternative)


ფიჭვი

xmf-noun

ფიჭვი • (pič̣vi) (plural ფიჭვეფი)


ფიჭვი

ფიჭვი • (pič̣vi) (plural ფიჭვეფი)

→ Georgian: ფიჭვი (pič̣vi) — Guria


ქერი

keri (romanization)
ქერექენი (alternative)


ქულა

Probably from Ancient Greek χωλός (khōlós).


შინდი

head

შინდი • (šindi)

ბძგირი ბძგირი#Mingrelian

Synonym of ბძგირი (bʒgiri, “cornel (Cornus mas)”)


შური

შური • (šuri)

From Proto-Kartvelian *s₁ul- (“soul, spirit, smell”).


ძერა

ʒera (romanization)
ძერეფი (plural)
ნძერა (alternative)

Borrowed from Georgian ძერა (ʒera), displaced the native *ჯაჯა (*ǯaǯa) which survives in Gurian dialect of Georgian as ჯაჯა (ǯaǯa).


ძერა

ʒera (romanization)
ძერეფი (plural)
ძერო (alternative)

Anethum graveolens
Anethum graveolens#Translingual


წერო

c̣ero (romanization)
წეროეფი (plural)
ნწერო (alternative)


იოლი

ioli (romanization)
იოლეფი (plural)
იოი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ial- (“pontic azalea”). Cognate with Georgian იელი (ieli). Doublet of იბლი (ibli). See also Svan ჰად-რა (had-ra, “pontic azalea”).

yellow azalea, honeysuckle azalea, pontic azalea (Rhododendron luteum)


ჭადარი

head

ჭადარი • (č̣adari)

ჭანდარი ჭანდარი#Mingrelian


ხორხი

→ Abkhaz: ахуархь (axwarxʲ)

From Proto-Georgian-Zan *xarx-. See Old Georgian ხერხი (xerxi) for more.


ხოხობი

Ultimately from Proto-Kartvelian *qoqob-.


ჯოგი

ჯოგი • (ǯogi)


კენტი

კენტი • (ḳenṭi)


კენტი

კენტი • (ḳenṭi)


მარდი

mardi (romanization)
მადლი (alternative)


მახინჯი

მახინჯი • (maxinǯi) (plural მახინჯეფი)

maxinǯi (romanization)
მახინჯეფი (plural)
მახენჯი (alternative)

From *მახირჯი (*maxirǯi), equivalent to ხირ (xir, “to steal”) + მა- -ჯ-ი (ma- -ǯ-i). The closest cognate is Laz მხირაჯე (mxirace), მხიაჯე (mxiace).
Similarity with Georgian მახინჯი (maxinǯi, “hideous”) is accidental.


პირველი

head

პირველი • (ṗirveli)


ერჯი

ერჯი • (erǯi)

From Proto-Georgian-Zan *werʒ₁- (“male, ram”); see there for more.


მენცარი

head

მენცარი • (mencari) (plural მენცარეფი)

mencari (romanization)
მენცარეფი (plural)


ვეფხი

vepxi (romanization)
ვეფხეფი (plural)
ვემხი (alternative)
ვემხვი (alternative)

Borrowed from Old Georgian ვეფხი (vepxi).


მე- -ე

Borrowed from Georgian მე- -ე (me- -e). Doublet of მა- -ა (ma- -a).


მარულა

marula (romanization)
მარულე (alternative)

რულა (rula, “to run, gallop”) + მა- -ა (ma- -a)


კუტუ

xmf-noun

კუტუ • (ḳuṭu) (plural კუტუეფი)


ბულეკი

ბულეკი • (buleḳi) (plural ბულეკეფი)

buleḳi (romanization)
ბულეკეფი (plural)
ბუეკი (alternative)
ბუჲეკი (alternative)

→ Svan: ბულეკ (buleḳ)

Akin to Georgian ბოლოკი (boloḳi), Middle Armenian բողկ (boġk), see the latter for more.


შუკა

head

შუკა • (šuka)

Borrowed from Old Armenian շուկայ (šukay), from Classical Syriac ܫܘܩܐ (šūqā’), from Akkadian 𒋻 (/sūqu/, “street”), from Akkadian 𒆸 (/sâqu/, “to become narrow”).


მიმინო

xmf-noun

მიმინო • (mimino) (plural მიმინოეფი)

mimino (romanization)
მიმინოეფი (plural)

Eurasian sparrowhawk
Eurasian sparrowhawk

Accipiter nisus
Accipiter nisus#Translingual


ქიფური

The origin is unknown. Related to Russian кефир (kefir).

unk

unknown

a kind of fermented milk product prepared in skin vessel


ზა

From *გზა (*gza), from Proto-Georgian-Zan *gza- (“road, path”), from Proto-Kartvelian *gz- (“to go”).


ჭანდარი

head

ჭანდარი • (č̣andari)

č̣andari (romanization)
ჭადარი (alternative)

→ Abkhaz: a-ҷанда́р (a-čʼandár)


ლიმა

From Proto-Georgian-Zan *om-. Cognate with Georgian ომი (omi).


ობედი

obedi (romanization)
აბედი (alternative)

→ Svan: ჰობედ (hobed)

Borrowed from Georgian აბედი (abedi). For sporadic replacement of word-initial ა (a) with ო (o), compare ალაგე ~ ოლაგე (alage ~ olage), აგაფა ~ ოგაფა (agapa ~ ogapa).


წუმი

წუმი • (c̣umi)

From Proto-Kartvelian *c̣am-; see there for more. Doublet of წამი (c̣ami).


აკაწუნს

აკაწუნს • (aḳac̣uns)

aḳac̣uns (romanization)
აკა წუნს (alternative)
აკა-წუნს (alternative)

From Proto-Kartvelian *c̣am-; see there for more.


ლაკვი

ლაკვი • (laḳvi)

laḳvi (romanization)
ჲაკვი (alternative)


ჯოღორი

xmf-noun

ჯოღორი • (ǯoɣori) (plural ჯოღორეფი)


მაფა

From Proto-Georgian-Zan *up-. Cognate with Georgian მეფე (mepe).


ნუზუ

nuzu (romanization)
ნუზუეფი (plural)
ნუძუ (alternative)
ნუზჷ (alternative)

Supposedly from Proto-Kartvelian *naʒw-.


პაპუ

head

პაპუ • (ṗaṗu)


კიდირი

კიდირი • (ḳidiri)

ḳidiri (romanization)
კჷდჷრი (alternative)

კიდუნს კიდუნს#Mingrelian

passive past participle of კიდუნს (ḳiduns)


კიდირი

კიდირი • (ḳidiri)


ჭუმე

ჭუმე • (č̣ume)

From Proto-Kartvelian *c̣₁am- or *Lam-. Cognate with Laz ჭუმანი (ç̌umani) and Svan ჰამ (ham, “morning”).


ჭაბუ

ჭაბუ • (č̣abu)


კჷდალა

კჷდალა • (ḳədala)

ḳədala (romanization)
კიდა (alternative)
კიდალა (alternative)


კოჩი

xmf-noun

კოჩი • (ḳoči) (plural კოჩეფი)


ღორონთი

head

ღორონთი • (ɣoronti)

ღორონთქ გოგიმორძგვას, ჩქიმი პატონი.


გვიმორა

From Proto-Georgian-Zan. Cognate with Georgian გვიმრა (gvimra).


სა- -ო

Borrowed from Georgian სა- -ო (sa- -o). Doublet of ო- -ო (o- -o).

ქორთუ (kortu, “Georgian”) + სა- -ო (sa- -o) → საქორთუო (sakortuo, “Georgia”)

გინი (gini, “calf”) + სა- -ო (sa- -o) → საგინო (sagino, “calf shed, pen”)

ბაღანა (baɣana, “child”) + სა- -ო (sa- -o) → საბაღანო (sabaɣano, “for children”)

ლამუსი (lamusi, “conscience”) + სა- -ო (sa- -o) → სალამუსო (salamuso, “secret”)

Forms words that describe something, the purpose of which is related to the thing or concept named by the stem


ჯა

ǯa (romanization)
ჯალეფი (plural)
ნჯა (alternative)


ხუმა

From Proto-Georgian-Zan *qam-, *qm-. Cognate with Georgian ხმა (xma).


გვერი

gveri (romanization)
გუერი (alternative)
ნგვერი (alternative)

(figuratively) evil, spiteful (of people)


გვერი

gveri (romanization)
გვერეფი (plural)
გუერი (alternative)
ნგვერი (alternative)


ბონუა

From Proto-Georgian-Zan *ban-. Cognates include Georgian აბანო (abano).

ბონუნს ბონუნს#Mingrelian


ჩილი

ჩილი • (čili)


ოხორი

oxori (romanization)
ოხორეფი (plural)
ოხორე (alternative rare)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *lʿa-xal-.


პიჯი

head

პიჯი • (ṗiǯi)

From Proto-Kartvelian *ṗir-. Cognate with Laz პიჯი (p̌ici), Svan პილ (ṗil) and Georgian პირი (ṗiri).


გური

From Proto-Kartvelian *gul-. Cognates include Georgian გული (guli).

middle, core part of something (such as fruit)


ართი

From Proto-Georgian-Zan *ert-. See Georgian ერთი (erti) for more.

ართ დღას ვორეთ არძა

ართი დღა ირკოს ქააში


ართი

ართ ჟირი საჯენი ქიჸუაფუდუ ზღვაპის ძვალი


ართი

Expression of amusement; also used while requesting, begging for something, or while threatening.


ართი

ართი ჯიმა დო სუმი და


ჟირი

ჟირი • (žiri)

From Proto-Kartvelian *jor-. Cognates include Georgian ორი (ori).


ამშვი

ამშვი • (amšvi)


შქვითი

შქვითი • (škviti)

škviti (romanization)
შკვითი (alternative)


ჩხორო

ჩხორო • (čxoro)


ბურდი

From Proto-Kartvelian *bard-; see there for more.

unfit, inefficient, good-for-nothing, useless


კიბირი

კიბირი • (ḳibiri)

ḳibiri (romanization)
კჷბირი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ḳb-il-, whence also the cognates: Georgian კბილი (ḳbili) and Laz კიბირი (ǩibiri).


ჩხვინდი

ჩხვინდი • (čxvindi) (plural ჩხვინდეფი)

čxvindi (romanization)
ჩხვინდეფი (plural)
ჩხინდი (alternative)
ჩხუნდი (alternative)
ჩხვინჯი (alternative)

desc

→⇒ Georgian: ცხვინჯა (cxvinǯa) (Imereti)

(historical, camping) a wooden stick bent over a bonfire used for cooking


ხუტოლი

head

ხუტოლი • (xuṭoli)

From Proto-Georgian-Zan *xuṭ- (“to press oneself against”). Cognate with Georgian ჩახუტება (čaxuṭeba), მიხუტება (mixuṭeba), etc. Middle Armenian խտիտ (xtit, “hug, embrace”), dialectal Armenian խտտել (xttel, “to hug, embrace”) are considered Georgian-Zan borrowings.


ბუზინი

From Proto-Kartvelian *buz(w)-. Cognates include Georgian ბუზი (buzi, “fly (insect)”).


თოლი

ფერი სერი რდუ, თოლიშა კინთი ვემიღინედუ

The night was so dark, you wouldn't see a finger in front of your eyes


თი

house, residence, abode, homestead, home


თი

he, she, it (third-person singular personal pronoun)


თუდოლე

From Proto-Georgian-Zan *taw-da, from Proto-Kartvelian *taw-.


ღუმა

head

ღუმა • (ɣuma)


დღა

xmf-noun

დღა • (dɣa) (plural დღალეფი)

dɣa (romanization)
დღალეფი (plural)
ნდღა (alternative)


ნდღა

head

ნდღა • (ndɣa)


ობახე

From *ბახ- (*bax-) + ო- -ე (o- -e), from Proto-Kartvelian *berq-.


კოღონა

კოღონა • (ḳoɣona)

ḳoɣona (romanization)
კვაღანა (alternative)


კვაღანა

კვაღანა • (ḳvaɣana)

კოღონა კოღონა#Mingrelian


კოკობე

xmf-noun

კოკობე • (ḳoḳobe) (plural კოკობეეფი)

ḳoḳobe (romanization)
კოკობეეფი (plural)


ტორონჯი

ტორონჯი • (ṭoronǯi) (plural ტორონჯეფი)

ṭoronǯi (romanization)
ტორონჯეფი (plural)


ტვენი

head

ტვენი • (ṭveni)

ṭveni (romanization)
ტვინი (alternative)


ნოშქვერი

ნოშქვერი • (noškveri)

noškveri (romanization)
ნოშქერი (alternative)

Cognate with Georgian ნახშირი (naxširi) and Laz ნოშქერი (noşkeri), ნოშქეი (noşkei).
From Proto-Georgian-Zan; see Old Georgian ნაჴშირი (naqširi) for more.

ნოშქერჯგურა უჩა თოლეფი


ნოშქერი

ნოშქერი • (noškeri)

ნოშქვერი ნოშქვერი#Mingrelian


ნირსი

nirsi (romanization)
ნჷრსი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *nisl-. Cognate with Georgian ნისლი (nisli).


ნჷრსი

ნჷრსი • (nərsi)


ქვირი

From Proto-Georgian-Zan *pkw-il-, from Proto-Kartvelian *pek(w)- : *pk(w)-.


ქირი

kiri (romanization)
ქჷრი (alternative)
ქორი (alternative)

From ქირ- ← *ქურ- ← ქორ- (kir- ← *kur- ← kor-), from Proto-Georgian-Zan *kor-.

Astur gentilis
Astur gentilis#Translingual


ზისხირი

zisxiri (romanization)
ზისხერი (alternative)
ზჷსხჷრი (alternative)

From Proto-Kartvelian *zisxl-. Doublet of დინცხირი (dincxiri).


ზისხერი

ზისხირი ზისხირი#Mingrelian


ზჷსხჷრი

ზჷსხჷრი • (zəsxəri)

ზისხირი ზისხირი#Mingrelian


დინცხირი

From Laz დინცხირი (dinʒxiri). Doublet of ზისხირი (zisxiri).


ხუთი კითიცალო

ხუთი კითიცალო • (xuti ḳiticalo)

Compare Georgian ხუთი თითივით (xuti titivit) for a possible calque.

cog

ხუთი თითივით

ხუთი კითიცალო


ლინჯი

head

ლინჯი • (linǯi)

Cognate with Laz ლიჯი (lici). Further etymology is unknown.


ანგურა

From Georgian ანგური (anguri), აგური (aguri, “brick”). For the sense development compare Arabic طَابُوق (ṭābūq).

cog

Arabic طَابُوق (ṭābūq)


მურღი

head

მურღი • (murɣi)


ყოროფა

ყოროფა • (q̇oropa)

ჸოროფა ჸოროფა#Mingrelian


ტყვარჩელი

ტყვარჩელი • (ṭq̇varčeli)

ტკვარჩელი ტკვარჩელი#Mingrelian

Alternative form of ტკვარჩელი (ṭḳvarčeli)


ტკვარჩელი

ტკვარჩელი • (ṭḳvarčeli)

ṭḳvarčeli (romanization)
ტყვარჩელი (alternative)

One theory suggests ტკვა (ṭḳva, “ladder”) + ჩე (če, “white”).
However compare Mingrelian ტკვარჩელია (ṭḳvarčelia, “cyclamen”). For other Kartvelian toponyms derived from plant names, compare ბია (bia), გაგრა (gagra), სოხუმი (soxumi), ცაცხვი (cacxvi), ცხინვალი (cxinvali).


ტკვარჩელი

head

ტკვარჩელი • (ṭḳvarčeli)

→ Abkhaz: Тҟәарчал (Tʼqʷʼarčal) (or from Georgian)

→ Georgian: ტყვარჩელი (ṭq̇varčeli)


ტკვა

ტკვა • (ṭḳva)


ჩე

če (romanization)
რჩე (alternative)
რჩელა (alternative)
ჩელა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *qc₁-. Cognate with Laz ჩე (çe, “white”), Old Georgian მჴცჱ (mqcē, “grey hair”).


ნიგერი

Niger (a country in West Africa, situated to the north of Nigeria)


ფირტვი

ფირტვი • (pirṭvi)


ფიჟვი

ფიჟვი • (pižvi)


სხული

From Proto-Kartvelian *msxal-; see there for more.

Tedo Sakhokia, (1967) "Georgian Proverbs", p. 252
მა სხულს გიმვოხექია დო ინა უშქურსია.
ma sxuls gimvoxekia do ina uškursia.


შხუ

From Proto-Georgian-Zan *s₁xu-; see there for more.


მაგანა

desc

→ Abkhaz: а-мага́на (a-magána), а-бага́на (a-bagána)

Related to dialectal Georgian მაგანა (magana). The etymology is uncertain.
Kipšidze connects with Georgian მანგალი (mangali); Ačaṙean puts the word under the list of borrowings from Old Armenian մանգաղ (mangał).
On the other hand, Klimov / Xalilov derive from Greek Ancient Greek μαγγάνα (mangána) glossing it “machine”, probably meaning Greek μάγγανο (mángano), Ancient Greek μάγγανον (mánganon, “the name of various machines”).


ჩხანა

head

ჩხანა • (čxana)


ჩხანა

ჩხანა • (čxana)


ჯვეში

ჯვეში • (ǯveši)

From Proto-Georgian-Zan *ʒ₁w-el- (“old”), from Proto-Kartvelian *ʒ₁w- (“to be old”).


ჸოროფა

ʾoropa (romanization)
ყოროფა (alternative)


ძღაბი

ძღაბი • (ʒɣabi)

→ Abkhaz: а-ӡӷаб (a-dzğab)

→? Georgian: ძღაბი (ʒɣabi)


ფარფალია

→ Abkhaz: аԥарԥалыкь (aparpaləkʲʼ)

Cognates with Georgian პეპელა (ṗeṗela), Laz ფარფალი (parpali), Svan პარპოლდ (ṗarṗold).

xmf:ფარფალია


თუთაშხა

თუთაშხა • (tutašxa)

Blend of თუთა (tuta, “moon”) + -შ (-š, genitive case marker) + დღა (dɣa, “day”), cognate with Laz თუთაჩხა (tutaçxa).


თახაშხა

head

თახაშხა • (taxašxa)

→ Svan: თახა̈შ (taxäš), თახაშ (taxaš)

Blend of *თახა (*taxa) + -შ (-š, genitive case marker) + დღა (dɣa, “day”), the meaning of *თახა (*taxa) is unknown, sometimes theorized to represent a pre-Christian God of war, mimicking Ares.
Cognate with Laz თახაჩხა (taxaçxa).


ჯუმაშხა

head

ჯუმაშხა • (ǯumašxa)

desc

→ Svan: ჯჷმა̈შ (ǯəmäš), ჯჷმაშ (ǯəmaš), ჯუმაშ (ǯumaš), ჯიმაშ (ǯimaš)

Blend of *ჯუმა (*ǯuma) + -შ (-š, genitive case marker) + დღა (dɣa, “day”), the meaning of *ჯუმა (*ǯuma) is unknown, sometimes theorized to represent a pre-Christian God of fertility, prosperity, protector of shepherds and livestock. Related to ნერჩი (nerči, “God of earth, ground”), for which compare ო-ჯუმაშხ-ურ-ი (o-ǯumašx-ur-i, “worshipping of Nerchi”).
Cognate with Laz ჯუმაჩხა (cumaçxa, “Wednesday”), which according to Marr some speakers used to denote Monday instead. Similarity with Arabic اَلْجُمْعَة (al-jumʕa, “Friday”), whence Turkish cuma (“id.”), is probably accidental, but compare Adyghe бэрэскэжъый (bɛrɛskɛẑəj, “Wednesday”, literally “small Friday”) against бэрэскэшху (bɛrɛskɛšxʷu, “Friday”, literally “big Friday”) both deriving from Ancient Greek Παρασκευή (Paraskeuḗ, “Friday”).


ცაშხა

head

ცაშხა • (cašxa)

Blend of ცა (ca, “sky”) + -შ (-š, genitive case marker) + დღა (dɣa, “day”). Compare Laz ჩაჩხა (çaçxa), Svan ცა̈̄შ (cǟš).

cog

Svan ცა̈̄შ (cǟš)


ობიშხა

head

ობიშხა • (obišxa)

desc

→ Svan: უ̂ებიშ (ûebiš), უ̂ობიშ (ûobiš)

→ Svan: უ̂ებიშ (ûebiš), უ̂ობიშ (ûobiš)

Blend of *ობი (*obi) + -შ (-š, genitive case marker) + დღა (dɣa, “day”), the meaning of *ობი (*obi) is unknown, sometimes theorized to represent a pre-Christian God of rain and thunder.
Cognate with Laz ობიჩხა (obiçxa).


შურიშხა

head

შურიშხა • (šurišxa)

Blend of შური (šuri, “soul”) + -შ (-š, genitive case marker) + დღა (dɣa, “day”).


ჟაშხა

head

ჟაშხა • (žašxa)

žašxa (romanization)
ბჟაშხა (alternative)
ჟეშხა (alternative)

Blend of ბჟა (bža, “sun”) + -შ (-š, genitive case marker) + დღა (dɣa, “day”). Compare Laz ბჟაჩხა (bjaçxa), Svan მიშლადეღ (mišladeɣ).


ტოლიბაში

head

ტოლიბაში • (ṭolibaši)

xmf:ტოლიბაში


ქობალი

Cognate with Georgian ხორბალი (xorbali) and Laz ქოვალი (kovali). See the Georgian entry for more.


წარი

c̣ari (romanization)
წარეფი (plural)
წაბი (alternative)
წარბი (alternative)

From Georgian წარბი (c̣arbi). Displaced native ჭობი (č̣obi).

doublet

ჭობი (č̣obi)


ჩიხუ

head

ჩიხუ • (čixu)


ჭკუჯი

xmf-noun

ჭკუჯი • (č̣ḳuǯi) (plural ჭკუჯეფი)

č̣ḳuǯi (romanization)
ჭკუჯეფი (plural)
ჭკუდი (alternative)


ბორო

Borrowed from Ancient Greek μωρός (mōrós).


ბორო

xmf-noun

ბორო • (boro) (plural ბორუეფი or ბოროეფი)

boro (romanization)
ბორუეფი (plural)
ბოროეფი (plural)


აბუნტება

head

აბუნტება • (abunṭeba)

Borrowed from Russian бунт (bunt, “uprising, revolt”).

დუნგანეფიშ აბუნტება


აბუნტება

აბუნტება • (abunṭeba) (first-person singular present ვბუნტენქ, second-person singular present ბუნტენქ, third-person singular present ბუნტენს)

abunṭeba (romanization)
ვბუნტენქ (first-person present singular)
ბუნტენქ (present second-person singular)
ბუნტენს (present singular third-person)

1857 წანას კავკასიურ ლიმაშ დროს ხალხიქ ებუნტუ სამარგალოს

1857 c̣anas ḳavḳasiur limaš dros xalxik ebunṭu samargalos

In 1857, during the Caucasian war, people revolted in Mingrelia


აგვარა

agvara (romanization)
აგვარეფი (plural)
აგუარა (alternative)

→ Svan: აგორა̈ (agorä)

მიდიონი ჩხოუ აგვარაშა!


ჩხუპი

ჩხუპი • (čxuṗi)


ჩხუპი

ჩხუპი • (čxuṗi) (first-person singular present ვჩხუპენქ, second-person singular present ჩხუპენქ, third-person singular present ჩხუპენს)

čxuṗi (romanization)
ვჩხუპენქ (first-person present singular)
ჩხუპენქ (present second-person singular)
ჩხუპენს (present singular third-person)

მა ვიჩხუპი თიწკუმა.


ვარი

ვარი მუ ქიმინასჷ?


პატონი

პატონი • (ṗaṭoni)

ṗaṭoni (romanization)
პატინი (alternative)
პატჷნი (alternative)

Ultimately from Latin patrōnus. Cognate with Georgian ბატონი (baṭoni).

(historical) the master of a feudal manor


პატინი

პატინი • (ṗaṭini)

პატონი პატონი#Mingrelian


პატჷნი

პატჷნი • (ṗaṭəni)

პატონი პატონი#Mingrelian


პურასკია

პურასკია • (ṗurasḳia) (plural პურასკეფი)

ṗurasḳia (romanization)
პურასკეფი (plural)
პურასქია (alternative)

→ Abkhaz: а-прасқьиа (a-pʼraskja)

Closely related to Laz პრასკჲა (p̌rasǩya) and its alternative forms. Ultimately from Ancient Greek πράσον (práson).


მუქთა-ხორა

მუქ‧თა‧ხო‧რა

Borrowed through Georgian მუქთახორა (muktaxora) from Persian مفت خوار (moft-xvâr).


სახენწჷფო

სახენწჷფოეფი

სახენწჷფო • (saxenc̣əpo) (plural სახენწჷფოეფი)

saxenc̣əpo (romanization)
სახენწჷფოეფი (plural)
სახენწიფო (alternative)

From ხენწჷფე (xenc̣əpe, “king, ruler”) + სა- -ო (sa- -o). Compare Georgian სახელმწიფო (saxelmc̣ipo).


დოჸია

head

დოჸია • (doʾia)

doʾia (romanization)
დოჸი (alternative)
დუჸია (alternative)

Unknown.
Čuxua connects it with Adyghe атакъэ (ataqɛ, “rooster, cock”), Kabardian адакъэ (adaqɛ), Ubykh táqa. Note however that these forms are traditionally reconstructed as Proto-Northwest Caucasian *t:aq:a (“cock, rooster”), but Mingrelian ჸ ← *ყ (ʾ ← *q̇) cannot go back to *q and specifically Kabardian borrowings are unknown in Mingrelian.
A relation with Turkic is phonetically difficult, but compare Ottoman Turkish طاوق (tavuq, “fowl, hen”).

noncog

Ibero-Caucasian languages
ka:მერაბ ჩუხუა


ბაღანა

xmf-noun

ბაღანა • (baɣana) (plural ბაღანეფი)


მურიცხი

მურიცხი • (muricxi) (plural მურიცხეფი)

muricxi (romanization)
მურიცხეფი (plural)

From Proto-Georgian-Zan *racx- ("to count, compute, calculate; to expect").


ლაიტი

ლაიტი • (laiṭi) (usually uncountable, plural ლაიტეფი)

laiṭi (romanization)
ლაიტეფი (plural)
ლატი (alternative)
ლაჲტი (alternative)
ლასტი (alternative)
ლაზუტი (alternative)


ოხვამე

ოხვამე • (oxvame) (plural ოხვამეეფი)

oxvame (romanization)
ოხვამეეფი (plural)
ოხომე (alternative)

→ Abkhaz: ауахәа́ма (awaxʷáma)

From ხვამა (xvama, “to pray; to bless”) + ო- -ე (o- -e).


ლატი

head

ლატი • (laṭi)


ლაზუტი

ლაზუტი • (lazuṭi)


მოთა

→ Abkhaz: а-моҭа (a-mota) (dialectal)


ჩქიფი

ჩქიფი • (čkipi)

čkipi (romanization)
რჩქიფი (alternative)
რჩიფი (alternative)

desc

→ Abkhaz: ачқьы́ҧ (ačkʲə́p)

→ Abkhaz: ачқьы́ҧ (ačkʲə́p)

→ Georgian: ჩქიფი (čkipi)

→ Svan: ჩქიფ (čkip)

From Proto-Georgian-Zan *c₁kip- (“broken branch”).


რჩქიფი

head

რჩქიფი • (rčkipi)


რჩიფი

რჩიფი • (rčipi)


კიზი

ḳizi (romanization)
კიზეფი (plural)
კჷზი (alternative)
კოზი (alternative)

→ Svan: კიზ (ḳiz)

From Proto-Georgian-Zan *ḳowz-. Doublet of კოვზი (ḳovzi).


კჷზი

კჷზი • (ḳəzi)


სტოლი

სტოლი • (sṭoli) (plural სტოლეფი)

sṭoli (romanization)
სტოლეფი (plural)
სთოლი (alternative)


აფხანაკი

აფხანაკი • (apxanaḳi)

→ Svan: აფხნეგ (apxneg)


ციბა

Compare obsolete and dialectal Georgian ციბა / ჩიბა (ciba / čiba, “small dog”).


ცჷბა

head

ცჷბა • (cəba)


ქვირთუ

xmf-noun

ქვირთუ • (kvirtu) (plural ქვირთუეფი)

kvirtu (romanization)
ქვირთუეფი (plural)

→? Svan: ქუ̂ით (kûit)

Akin to Georgian ქურდი (kurdi), see there for more.


საბატონი

head

საბატონი • (sabaṭoni)

desc

→ Svan: საფტინ (sapṭin), სამტინ (samṭin), საბტინ (sabṭin)

Borrowed from Ancient Greek σάββατον (sábbaton). Doublet of შაბათი (šabati).

bor+

xmf:საბატონი


ბჟაშხა

head

ბჟაშხა • (bžašxa)


ჟეშხა

ჟეშხა • (žešxa)


ჯჷმა

ჯჷმა • (ǯəma)


ფსკა

ფსკა • (psḳa)


ოსქალე

oskale (romanization)
ოსკალე (alternative)
ოფსკალე (alternative)
ობსქალე (alternative)


ჩხინდი

ჩხინდი • (čxindi)

ჩხვინდი ჩხვინდი#Mingrelian


ჩხუნდი

ჩხუნდი • (čxundi)

ჩხვინდი ჩხვინდი#Mingrelian


ჩხვინჯი

ჩხვინჯი • (čxvinǯi)

ჩხვინდი ჩხვინდი#Mingrelian


მადუდური

მადუდური • (maduduri) (plural მადუდურეფი)

maduduri (romanization)
მადუდურეფი (plural)

დუდი (dudi, “head”) + მა- -ური (ma- -uri). Calque of Georgian მეთაური (metauri).


დუდკოჩი

head

დუდკოჩი • (dudḳoči) (plural დუდკოჩეფი)

dudḳoči (romanization)
დუდკოჩეფი (plural)

From დუდი (dudi, “head”) + კოჩი (ḳoči, “man”). Calque of Georgian თავკაცი (tavḳaci).


ჩხომი

head

ჩხომი • (čxomi) (plural ჩხომეფი)

From Proto-Georgian-Zan *čxam-. Cognate with Laz ჩხომი (çxomi) and dialectal Georgian ჩხამა (čxama).


მეჩხომე

მეჩხომე • (mečxome) (plural მეჩხომეფი)

mečxome (romanization)
მეჩხომეფი (plural)


მექობალე

მექობალე • (mekobale) (plural მექობალეფი)

mekobale (romanization)
მექობალეფი (plural)


რედისკა

რედისკა • (redisḳa)


ბუეკი

xmf-noun

ბუეკი • (bueḳi) (plural ბუეკეფი)

ბულეკი ბულეკი#Mingrelian


ბუჲეკი

ბუჲეკი • (buyeḳi) (plural ბუჲეკეფი)

ბულეკი ბულეკი#Mingrelian


სიზიმარი

სიზმარი სიზმარი#Mingrelian


სიზუმარი

სიზმარი სიზმარი#Mingrelian


სიზჷმარი

head

სიზჷმარი • (sizəmari)

სიზმარი სიზმარი#Mingrelian


ნოღა

ნოღა • (noɣa)

From Proto-Georgian-Zan *noɣa- (“lowland”).

ქუთეში უმოსი ჯვეში ნოღა რე, ვინემ ქართი


ჟღამი

ჟღამი • (žɣami)


ქილორი

kilori (romanization)
ქჷლორი (alternative)
ქიორი (alternative)


ქჷლორი

ქჷლორი • (kəlori)

ქილორი ქილორი#Mingrelian


ქიორი

ქილორი ქილორი#Mingrelian


სქანი ჭირი მა

სქანი ჭირი მა

სქანი ჭირი მა • (skani č̣iri ma)

Literally, "your grief to me". Calque of Georgian შენი ჭირი მე (šeni č̣iri me).

calque

შენი ჭირი მე

(idiomatic) darling, dear (expression of endearment)


ხვარხვი

head

ხვარხვი • (xvarxvi) (plural ხვარხვეფი)

xvarxvi (romanization)
ხვარხვეფი (plural)
ხვახვი (alternative)

From Georgian ხახვი (xaxvi). Ultimately borrowed from Proto-Northeast Caucasian *χǝ̄wχV (“onion”).


ჯოხო

head

ჯოხო • (ǯoxo) (plural ჯოხოეფი)

From Proto-Kartvelian *ʒ₁ax-e-; see Georgian სახელი (saxeli) for more.


მარგატელი

მარგატელი • (margaṭeli) (plural მაკრატელეფი)

margaṭeli (romanization)
მაკრატელეფი (plural)

desc

→ Georgian: მარგატელი (margaṭeli), მაგატელი (magaṭeli)


შქართუნი

head

შქართუნი • (škartuni) (plural შქართუნეფი)

škartuni (romanization)
შქართუნეფი (plural)

→ Svan: შართქუ̂ინ (šartkûin)


ბჟაკე

xmf-noun

ბჟაკე • (bžaḳe) (plural ბჟაკეეფი)

From Abkhaz абжакьа (abẑakʲʼa), ажакьа (aẑakʲʼa).


ფრიმული

ფრიმული • (primuli) (plural ფრიმულეფი)

primuli (romanization)
ფრიმულეფი (plural)
ფიმული (alternative)
ფრიმუი (alternative)


ჭვემა

head

ჭვემა • (č̣vema)


ჭვიმა

ჭვიმა • (č̣vima) (plural ჭვიმეფი)

č̣vima (romanization)
ჭვიმეფი (plural)
ჭვემა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁wim-a- (“rain”), from Proto-Georgian-Zan *c̣₁wim- (“to rain”).


ვანჭარი

ვანჭარი • (vanč̣ari) (plural ვანჭარეფი)

vanč̣ari (romanization)
ვანჭარეფი (plural)
ვაჭარი (alternative)


ერქემი

From Ottoman Turkish یلكن (yelken). Doublet of არქანი (arkani).


არქანი

From Georgian იალქანი (ialkani), ultimately from Ottoman Turkish یلكن (yelken). Doublet of ერქემი (erkemi).


ტკვარჩელია

ტკვარჩელია • (ṭḳvarčelia)

ṭḳvarčelia (romanization)
ტყვარჩელია (alternative)


ტყვარჩელია

ტყვარჩელია • (ṭq̇varčelia)

ტკვარჩელია ტკვარჩელია#Mingrelian

Alternative form of ტკვარჩელია (ṭḳvarčelia)


ჸურდგელი

ჸურდგელი • (ʾurdgeli)

ʾurdgeli (romanization)
ყურდგელი (alternative)
კურდგელი (alternative)


ყურდგელი

ყურდგელი • (q̇urdgeli)

ჸურდგელი ჸურდგელი#Mingrelian


კურდგელი

კურდგელი • (ḳurdgeli)

ჸურდგელი ჸურდგელი#Mingrelian


ლამუსი

lamusi (romanization)
ლამოსი (alternative)

→ Abkhaz: а́ламыс (álaməs)

From Georgian ნამუსი (namusi), from Ottoman Turkish ناموس (namus).


ლამოსი

ლამუსი ლამუსი#Mingrelian


სონა

xmf-noun

სონა • (sona) (usually uncountable, plural სონეფი)


ფურინბურთი

xmf:ფურინბურთი


მარქვალი

head

მარქვალი • (markvali) (plural მარქვალეფი)

markvali (romanization)
მარქვალეფი (plural)
მარკვალი (alternative)

desc

→ Georgian: (Guria) მარქვალა (markvala), მალქვალა (malkvala, “Caesar's mushroom (Amanita caesarea)”), (Adjara) მარქვალი (markvali, “field mushroom (Agaricus campestris)”), (Chveneburi) მარქვალაი (markvalai, “kind of mushroom”)

xmf:მარქვალი


ჭყორი

xmf-noun

ჭყორი • (č̣q̇ori) (plural ჭყორეფი)


ჭყორი

ჭყორი • (č̣q̇ori) (plural ჭყორეფი)


ხამუ

xamu (romanization)
ხამუეფი (plural)
ხამი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish قامه (kama).


ქურსი

kursi (romanization)
ქურსეფი (plural)
ქური (alternative)
ქურცი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kursl-. See Georgian ქუსლი (kusli) for more.


ხორხაფი

From Proto-Georgian-Zan *qa(r)q-. Cognate with Old Georgian ჴაჴ-ვ-ა (qaq-v-a, “to scratch”), Georgian ხახუნი (xaxuni, “rubbing”).
Note also Old Armenian խարխափեմ (xarxapʻem).


ტყა

xmf-noun

ტყა • (ṭq̇a) (plural ტყალეფი)


ჭკადუა

head

ჭკადუა • (č̣ḳadua)

ჭკადუნს ჭკადუნს#Mingrelian


ედგინა

გედირთუ გედირთუ#Mingrelian


მარაშინათუთა

მარაშინათუთა • (marašinatuta)

მარაშინა (marašina, “celebration of the Assumption of Mary”) + თუთა (tuta, “month, moon”), calque of Georgian მარიამობისთვე (mariamobistve).

calque

მარიამობისთვე


ქირსეთუთა

kirsetuta (romanization)
ქისეთუთა (alternative)

ქირსე (kirse, “Christmas”) + თუთა (tuta, “month”), calque of Georgian ქრისტეშობისთვე (krisṭešobistve).

calque

ქრისტეშობისთვე

xmf:ქირსეთუთა


ცირა

cira (romanization)
ცირეფი (plural)
ცჷრა (alternative)

→ Georgian: ცირა (cira)

From Proto-Georgian-Zan *cir- or from Proto-Georgian-Zan *mcire- (“little, small”). Cognate with Georgian მცირე (mcire).


ქორთუ

→ Abkhaz: а-қы́рҭуа (a-kə́rtwa)

xmf:ქორთუეფი


ქართი

→ Abkhaz: Қарҭ (Kart)

Unlikely to be of native origin due to its vocalism. Ultimately from Proto-Kartvelian *kart- via Old Georgian ქართლი (kartli) or Svan ქა̈რთ (kärt).

Tbilisi (the capital city of the country of Georgia)


ხვიჩა

head

ხვიჩა • (xviča)

desc

→ Georgian: ხვიჩა (xviča, “Xviča”, male given name)

ხვიჩინი

turning full (of moon); flickering, twinkling

ხვიჩინუა

to turn full (of moon); to glee, glimmer (of one's face)

glowing, glaring, radiant, brightly-shining


ზოთონი

ზოთონჯი ზოთონჯი#Mingrelian


ხაბურზაკი

head

ხაბურზაკი • (xaburzaḳi) (plural ხაბურზაკეფი)

xaburzaḳi (romanization)
ხაბურზაკეფი (plural)

xmf:ხაბურზაკი


ჯეგე

ჯეგე • (ǯege)

ǯege (romanization)
ჯგეგე (alternative)
ჯგეჰე (alternative)
გეგე (alternative)
გერგი (alternative)

cog

Svan ჯგჷრა̈̄გ (ǯgərǟg)


ჯეგე

head

ჯეგე • (ǯege)

cog

Svan ჯგჷრა̈̄გ (ǯgərǟg)


ჯგეგე

head

ჯგეგე • (ǯgege)


ჯგეგე

ჯგეგე • (ǯgege)


ჯგეჰე

ჯგეჰე • (ǯgehe)


ჯგეჰე

ჯგეჰე • (ǯgehe)


ჰამო

From Old Georgian ჰამო (hamo), ultimately borrowed from Old Armenian. See Old Georgian for more.

sweet, pleasant, delightful, agreeable, likable, satisfying


სორხი

sorxi (romanization)
სორხეფი (plural)
სოხი (alternative)

From Georgian სოხვი (soxvi), ultimately from Armenian սոխ (sox).


თურქი

(obsolete, derogatory) evil, cruel, merciless, perfidious, treacherous


თურქი

Turk, a person from Turkey or of Turkish descent


თანთარი

თანთარი • (tantari) (plural თანთარეფი)

tantari (romanization)
თანთარეფი (plural)

(dated) Turk, a person from Turkey or of Turkish descent


ნოსა

nosa (romanization)
ნოსალეფი (plural)
ნისა (alternative)

Cognate with Laz ნისა (nisa, “daughter-in-law”), ნუსა (nusa), Middle Georgian ნუსადია (nusadia, “uncle's wife”). According to Shagirov and Klimov-Khalilov, borrowed from Adyghe нысэ (nəsɛ). Compare especially Laz ნისაღა (nisağa), which is apparently from Adyghe нысэгъу (nəsɛğʷu).
Akin to Bats ნუს (nus), Chechen нус (nus), Ingush нус (nus), Avar нус (nus, “daughter-in-law”).

cog

Adyghe нысэгъу (nəsɛğʷu)

daughter-in-law or the wife of one's sibling


ჭკორი

head

ჭკორი • (č̣ḳori) (plural ჭკორეფი)

From Proto-Kartvelian *č̣ar- or *č̣er- : *č̣ir- (“to hold, to catch”).


ფარშივი

ფარშივი • (paršivi)


მარწვენი

მარწვენი • (marc̣veni)

marc̣veni (romanization)
მარწვინი (alternative)
მარწონი (alternative)


ჸუდე

xmf-noun

ჸუდე • (ʾude) (plural ჸუდეეფი)

From Proto-Georgian-Zan *q̇ud-, from Proto-Kartvelian *q̇wed-.


ქურანი

Borrowed from Georgian ქურანი (kurani). See it for more.


ლე- -ე

წურწუმია (c̣urc̣umia) + ლე- -ე (le- -e) → ლეწურწუმე (lec̣urc̣ume, “a place where c̣urc̣umias dwell”)

ქაჯაია (kaǯaia) + ლე- -ე (le- -e) → ლექაჯაიე (lekaǯaie, “a place where kaǯaias dwell”)

გინი (gini, “calf”) + ლე- -ე (le- -e) → ლეგინე (legine, “a place where calves dwell”)

გვიმორა (gvimora, “fern”) + ლე- -ე (le- -e) → ლეგვიმორე (legvimore, “a place where ferns grow”)

ფშალე (pšale, “hop (Humulus lupulus)”) + ლე- -ე (le- -e) → ლეფშალე (lepšale, “a place where hops grow”)

(obsolete) Forms toponyms from general words


ლეწურწუმე

head

ლეწურწუმე • (lec̣urc̣ume)

→ Georgian: ლეწურწუმე (lec̣urc̣ume)

Samegrelo-Zemo Svaneti
Samegrelo-Zemo Svaneti#English

a village in Georgia, Samegrelo-Zemo Svaneti


ლესიჭინე

ლესიჭინე • (lesič̣ine)

→ Georgian: ლესიჭინე (lesič̣ine)

სიჭინავა (sič̣inava) + ლე- -ე (le- -e), where სიჭინავა (sič̣inava, a Georgian last name) was clipped to სიჭინა (sič̣ina) because -ავა (-ava) surname suffix is often not pronounced in spoken Mingrelian.


ღორღონჯი

xmf-noun

ღორღონჯი • (ɣorɣonǯi) (plural ღორღონჯეფი)

ɣorɣonǯi (romanization)
ღორღონჯეფი (plural)

Inherited from Proto-Kartvelian *ɣarɣad-. Doublet of ღერღეტი (ɣerɣeṭi).


ქირსე

→ Abkhaz: Қьы́рса (Kʲə́rsa)

From Old Georgian ქრისტე (krisṭe). For the loss of ტ (ṭ) in positions after ს (s) compare სომაქი (somaki), სუმარი (sumari).


ქისეთუთა

ქირსეთუთა ქირსეთუთა#Mingrelian


ჸუჯი

xmf-noun

ჸუჯი • (ʾuǯi) (plural ჸუჯეფი)


ღეჯი

ღეჯი • (ɣeǯi) (plural ღეჯეფი)


ქიჸანა

head

ქიჸანა • (kiʾana) (plural ქიჸანეფი)

kiʾana (romanization)
ქიჸანეფი (plural)
ქიანა (alternative)
ქაანა (alternative)
ქეანა (alternative)
ქეჸანა (alternative)


უჩა

According to Topuria, from ჩე (če). Accepted by Fähnrich–Sarǯvelaʒe.


უჩა

→ Georgian: უჩა (uča)


ტაროზი

ტაროზი • (ṭarozi)

Compare Old Georgian ტაროსი (ṭarosi), Laz ტარონი (ťaroni), Svan ტარუ̂ეს (ṭarûes).


შინკა

xmf-noun

შინკა • (šinḳa) (plural შინკეფი)

→ Abkhaz: а-шьы́нка (a-šə́nkʼa)

→ Svan: შინკა (šinḳa) — Laxam

Akin to Laz შუკა (şuǩa, “cucumber, melon”) and possibly Ancient Greek σικύα (sikúa).


საკაკალო

head

საკაკალო • (saḳaḳalo)


უშქური

უშქური • (uškuri) (plural უშქურეფი)


ბორჯი

ბორჯი • (borǯi) (plural ბორჯეფი)

Together with Gurian Georgian ბორჯი (borǯi, “time; deadline”) borrowed from Ottoman Turkish بورج (borc, “debt, time”).


ეკენია

head

ეკენია • (eḳenia)

From Old Georgian ე(ნ)კენისთვე (e(n)ḳenistve), from Ancient Greek ἐγκαίνια (enkaínia, “feast of renovation or consecration”).

bor

ე(ნ)კენისთვე


კირცხი

head

კირცხი • (ḳircxi) (plural კირცხეფი)

ḳircxi (romanization)
კირცხეფი (plural)
კჷრცხი (alternative)

→ Svan: კირცხ (ḳircx)


ლეტა

ლეტა • (leṭa)

leṭa (romanization)
ჲეტა (alternative)
ეტა (alternative)

Akin to Laz ლეტა (leťa, “earth, ground”).


კვარია

კვარია • (ḳvaria)

ḳvaria (romanization)
ყვარია (alternative)
ჸვარია (alternative)


მუჸია

მუჸია • (muʾia)


ორჩხე

xmf-noun

ორჩხე • (orčxe) (plural ორჩხეეფი)

→ Svan: უ̂ერჩხ (ûerčx)


ცხუ

From Proto-Georgian-Zan *sxwan-. Doublet of ცხვენი (cxveni). Cognate with Georgian სხვენი (sxveni); see there for more.


ცინდალი

ცინდალი • (cindali) (plural ცინდალეფი)

cindali (romanization)
ცინდალეფი (plural)
ცინდაი (alternative)


ჯიმუ

head

ჯიმუ • (ǯimu)


ჭკადუ

xmf-noun

ჭკადუ • (č̣ḳadu) (plural ჭკადუეფი)

č̣ḳadu (romanization)
ჭკადუეფი (plural)
ჭკადი (alternative)
ჭკადჷ (alternative)

From *მ-ჭკად-უ (*m-č̣ḳad-u), from Proto-Kartvelian *m-č̣ed-el-.


მოსა

From Proto-Georgian-Zan *mas- (“fishing-net”). Cognate with Laz მოსა (mosa, “fishing net”) and Georgian მასე (mase, “(sea-going) fishing net”).


ლაკინჩხა

xmf-noun

ლაკინჩხა • (laḳinčxa) (plural ლაკინჩხეფი)

laḳinčxa (romanization)
ლაკინჩხეფი (plural)
ლაკიჩხა (alternative)

From Proto-Kartvelian *ḳerčx-. Doublet of მეკენჩხალი (meḳenčxali).


ოჯიჯე

head

ოჯიჯე • (oǯiǯe) (plural ოჯიჯეეფი)

desc

→ Georgian: ოჯიჯი (oǯiǯi, “net for catching hawks”)

Sulkhan-Saba Orbeliani, in his dictionary ლექსიკონი ქართული (leksiḳoni kartuli), records the word in the form of ოჯიჯი (oǯiǯi), specifying that it's a Mingrelian word.


მახირალი

head

მახირალი • (maxirali) (plural მახირალეფი)

maxirali (romanization)
მახირალეფი (plural)

ხირ (xir, “to steal”) + მა- -ალი (ma- -ali).


ჭყონი

xmf-noun

ჭყონი • (č̣q̇oni) (plural ჭყონეფი)


ციმუა

cimua (romanization)
ციმუეფი (plural)
ციმჸუა (alternative)
ციმჸვა (alternative)
ცჷმჸუა (alternative)
ცჷმუა (alternative)

From ციმჸუა (cimʾua), from *ციმყუა- (*cimq̇ua-), for which compare ცინყა (cinq̇a, “Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos)”), Laz ცანაყო (ʒanaqo), Svan ცი̄ნყა (cīnq̇a, “lingonberry (Vaccinium vitis-idaea)”).


დიარა

From Byzantine Greek διάριον (diárion), from Latin diarium.


ანჭა

xmf-noun

ანჭა • (anč̣a) (plural ანჭეფი)


ცხალი

Synonym of ანჭა (anč̣a, “cappadocian maple (Acer cappadocicum)”)


ლანჯი

ლანჯი • (lanǯi) (plural ლანჯეფი)

lanǯi (romanization)
ლანჯეფი (plural)
ლაჯი (alternative)
ლარჯი (alternative)

desc

→⇒ Svan: ლა̈ჯრა (läǯra), ლა̈ჯ (läǯ)

→⇒ Svan: ლა̈ჯრა (läǯra), ლა̈ჯ (läǯ)


კაჲმახა

head

კაჲმახა • (ḳaymaxa)

კალმახი კალმახი#Mingrelian

Martvili–Bandza form of კალმახი (ḳalmaxi)


ლაგვანი

ლაგვანი • (lagvani) (plural ლაგვანეფი)

lagvani (romanization)
ლაგვანეფი (plural)
ჲაგვანი (alternative)

From Georgian ლაგვანი (lagvani), from Old Georgian ლაგჳნი (lagwini), from Ancient Greek λάγυνος (lágunos).


ლახუტი

ლახუტი • (laxuṭi) (plural ლახუტეფი)

laxuṭi (romanization)
ლახუტეფი (plural)
ლახუტია (alternative)
ჲახუტია (alternative)
ჲახუტი (alternative)
იახუტი (alternative)

Compare dialectal Georgian ლახუტი (laxuṭi).


ხვილარი

xmf-noun

ხვილარი • (xvilari) (plural ხვილარეფი)

xvilari (romanization)
ხვილარეფი (plural)
ხველარი (alternative)
ხოლარი (alternative)
ხვიარი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *m-xul-.


ტინტილა

head

ტინტილა • (ṭinṭila) (plural ტინტილეფი)

ṭinṭila (romanization)
ტინტილეფი (plural)
ტინტია (alternative)

desc

→? Georgian: ტინტილა (ṭinṭila) (Imereti), ტინტველა (ṭinṭvela) (Lechkhumi)

Possibly related to ტინტოლი (ṭinṭoli, “wandering, roaming, strolling”).


კიფი

ḳipi (romanization)
კიფეფი (plural)
კჷფი (alternative)

Akin to Laz კერფი (ǩerpi), Adyghe кӏэп (kʼɛp), Kabardian щӏэп (śʼɛp). See also Ancient Greek κάνναβις (kánnabis).


დაჩხირი

head

დაჩხირი • (dačxiri)

dačxiri (romanization)
დაჩხჷრი (alternative)
დანჩხირი (alternative)
დანჩხჷრი (alternative)

desc

→ Georgian: დოჩხაური (dočxauri, “raging fire”)

From Proto-Georgian-Zan *ʒec₁xl-. Cognate with Laz დაჩხირი (daçxiri) and Georgian ცეცხლი (cecxli).


კალანდა

head

კალანდა • (ḳalanda) (plural კალანდეფი)

ḳalanda (romanization)
კალანდეფი (plural)
კალჲანდა (alternative)
კაჲანდა (alternative)

desc

→ Svan: კალანდა (ḳalanda), კანდა (ḳanda)

From Byzantine Greek κάλανδα (kálanda), from Latin kalendae.


საკი

saḳi (romanization)
საკეფი (plural)
სააკი (alternative)

→ Abkhaz: а-сакь (a-sakʲʼ)

(dialectal, Zugdidi–Samurzakano) sack, bag


გირინი

girini (romanization)
გირინეფი (plural)
გჷრჷნი (alternative)

Cognate with Laz გურუნი (guruni). The origin is unknown. An overview of opinions follows.
Etymological note
*According to Čikobava, from *გ-ვირ-ინ- (*g-vir-in-), where according to him, the root of the word is ultimately cognate with Old Georgian ვირი (viri). Ǯavaxišvili further compares Svan ჰუ̂ილ (hûil, “mule”), მაუ̂რა̈ნდ (maûränd, “bull”), მაუ̂ირ (maûir), ლიუ̂რიელ (liûriel, “mate (of animals)”), ხუ̂ირ (xûir, “male (of animals)”). Neither Čikobava's nor Ǯavaxišvili's comparisons are accepted by Klimov-Xalilov or Kiria.
* Čuxua on the basis of Georgian ქვირანაჸი (kviranaʾi, “foal”), Mingrelian ქვირა (kvira, “foal”), გირინი (girini, “donkey, ass”), Laz გურუნი (guruni, “donkey, ass”), as well as Svan ჰუ̂ილ ← *გუ̂ილ (hûil ← *gûil, “mule”) (for development compare ჰუ̂იჯ ← *გუ̂იჯ ← *გუ̂ილ (hûiǯ ← *gûiǯ ← *gûil, “snake”), which according to some ultimately goes back to Proto-Kartvelian *gwel-), reconstructs Proto-Kartvelian *gwir- (“donkey, mule”), with further comparisons to Chechen говр (govr), dialectal гавр (gavr), Ingush говр (govr, “horse”) for which he reconstructs Proto-Nakh *gawr- (“horse”). Georgian ქვირა (kvira, “foal”) is however considered to be a "foreign" word which see for its origins.
* Fähnrich disregards Čuxua's connection of Mingrelian გირინი (girini) and Svan ჰუ̂ილ (hûil) to various forms of Georgian ქვირა (kvira).

noncog

ჰუ̂ილ ← *გუ̂ილ

Georgian ქურა (kura, “a kind of goat with small ears; hornless sheep”)


ბურჭული

head

ბურჭული • (burč̣uli) (plural ბურჭულეფი)

burč̣uli (romanization)
ბურჭულეფი (plural)


ანკეცი

ანკეცი • (anḳeci) (plural ანკეცეფი)

anḳeci (romanization)
ანკეცეფი (plural)
ანტკეცი (alternative)
არკესი (alternative)
არკეცი (alternative)
არტკეცი (alternative)

Ultimately from Proto-Indo-European. See Georgian ანკესი (anḳesi) for more.


ზინთხუ

ზინთხუ • (zintxu) (plural ზინთხუეფი)

zintxu (romanization)
ზინთხუეფი (plural)

→ Abkhaz: а-жәынҭхь (a-ẑʷəntxʲ)


ორზოლი

From *ოგზოლი (*ogzoli), from Proto-Georgian-Zan *lʿa-gz-al- (“provision, victual”), from Proto-Georgian-Zan *gza- (“road, path, way”), from Proto-Kartvelian *gz- (“to go”).
For რზ ← *გზ (rz ← *gz), see Rogava.


ორზა

orza (romanization)
ორჷზა (alternative)
ორიზა (alternative)

From Ancient Greek ὄρυζα (óruza). Doublet of ბრინჯი (brinǯi).


ოლაგე

From Georgian ალაგე (alage). Doublet of ალაგე (alage). See Georgian ალაგი (alagi) for more.


ლაჯი

head

ლაჯი • (laǯi)


ალაგე

From Georgian ალაგე (alage). Doublet of ოლაგე (olage).


ოფსი

opsi (romanization)
ოფსეფი (plural)
ოვსი (alternative)

→ Abkhaz: а-уаҧс (a-waps)

From Old Georgian ოვსი (ovsi), ultimately from Iranian. Doublet of ოსი (osi).


კველა

კველა • (ḳvela) (plural კველეფი)

ḳvela (romanization)
კველეფი (plural)
კვეა (alternative)
კვალა (alternative)

→ Georgian: კველა (ḳvela, “stool”)

From *კვილ-ა (*ḳvil-a), from Proto-Kartvelian *ḳwil-. Cognate with Laz კული (ǩuli, “chair”), Svan კუ̂ილ (ḳûil, “block of wood, tree stump; stool”), and possibly dialectal Georgian კვილო (ḳvilo, “small block of wood, tree stump”).
According to Klimov, from a Northeast Caucasian source. Compare Tsez къуӏри (q’uʿri, “bench”), Hinukh къуре (q’ure), Dargwa уркьули (urq̇uli, “board”), for which Starostin-Nikolayev reconstructs Proto-Northeast Caucasian *q̇wǝ̆lʔă.


ქვირა

From Georgian ქვირა (kvira), see there for more.


ვარჩხილი

desc

→ Svan: უ̂არჩხილ (ûarčxil, “silver; coin”)


ბურბუ

From *ბორბ-უ (*borb-u), from Proto-Georgian-Zan *barb-. Cognate with Laz ბურბუ (burbu, “bat”) and obsolete Georgian ბრბუნვა (brbunva, “blind groping”).


ზესკვი

xmf-noun

ზესკვი • (zesḳvi) (plural ზესკვეფი)

zesḳvi (romanization)
ზესკვეფი (plural)
ზესქვი (alternative)


ჭირპი

head

ჭირპი • (č̣irṗi) (plural ჭირპეფი)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁irṗl-. Cognate with Georgian წირპლი (c̣irṗli). Middle Armenian ճիպռ (čipṙ), ճպուռ (čpuṙ), is a Zan borrowing.


ჭუბური

ჭუბური • (č̣uburi) (plural ჭუბურეფი)

č̣uburi (romanization)
ჭუბურეფი (plural)

From Proto-Kartvelian *c̣₁ab- (“chestnut”). See Georgian წაბლი (c̣abli) for more.


ჸანჩი

ჸანჩი • (ʾanči) (plural ჸანჩეფი)

ʾanči (romanization)
ჸანჩეფი (plural)
ყანჩი (alternative)
ყჷნჩი (alternative)


ყანჩი

ყანჩი • (q̇anči)


ყჷნჩი

ყჷნჩი • (q̇ənči)


ჸურზენი

ჸურზენი • (ʾurzeni)

ʾurzeni (romanization)
ჸურძენი (alternative)
ყურზენი (alternative)
ყურძენი (alternative)

Likely from Old Georgian ყურძენი (q̇urʒeni).


ბურძგა

ბურძგა • (burʒga)

burʒga (romanization)
ბურძგი (alternative)
ბუძგი (alternative)

desc

ბუძგი, ბუძგვი

→ Georgian: ბუძგი, ბუძგვი (buʒgi, buʒgvi, “chestnut prickles, thorns; bristly hair; small hedgehog”); ბურძგი (burʒgi, “bristly hair”)

from <i class="Geor mention" lang="ka">ბუძგვი</i> (buʒgvi)

→ Svan: ბუძგუ̂ (buʒgû, “prickly, thorny shell”) (from ბუძგვი (buʒgvi))

From an earlier form *ბორძგ- (*borʒg-), ultimately from Proto-Georgian-Zan *barʒg-, cognate with Georgian ბაძგი (baʒgi, “holly, ilex”). Doublet of ბაძგი (baʒgi).


ბარცხი

barcxi (romanization)
ბარცხეფი (plural)
ბარცხვინია (alternative)
ბარწკვინია (alternative)
მარწკვენია (alternative)
მარწკვინტია (alternative)

Compare Laz ბარწკენია (barǯǩenia, “wild bilberry”).

cog

Ruscus aculeatus
Ruscus aculeatus#Translingual

Datura stramonium
Datura stramonium#Translingual

Verbena officinalis
Verbena officinalis#Translingual


ბარცხელი

→? Svan: ბა̈რცხილ (bärcxil)

Related to ბარცხი (barcxi, “butcher's broom; thorny bush, shrub”).


შქერი

head

შქერი • (škeri) (plural შქერეფი)

škeri (romanization)
შქერეფი (plural)
შკერი (alternative)
ფშკერი (alternative)

Rhododendron ponticum
Rhododendron ponticum#Translingual

rhododendron, common rhododendron, pontic rhododendron (Rhododendron ponticum)


ხაჯი

ხაჯი • (xaǯi)

Uncertain. Probably from Proto-Georgian-Zan *xwaʒ₁-, note however that *ხოჯ- (*xoǯ-) is expected. Cognate with Laz ხაჯი (xaci), ხაჯივაკა (xacivaǩa, “bean”), and possibly dialectal Georgian ხვანძა (xvanʒa, “vetch”).


კაკა

კაკა • (ḳaḳa)

→ Svan: გაკ (gaḳ), კაკ (ḳaḳ)

კაკალი კაკალი#Mingrelian


კაკაი

კაკაი • (ḳaḳai)

კაკალი კაკალი#Mingrelian


ცხვენდი

ცხვენი ცხვენი#Mingrelian


ცხვინდი

ცხვენი ცხვენი#Mingrelian


ცხვინჯი

ცხვინჯი • (cxvinǯi)

ცხვენი ცხვენი#Mingrelian


შკერი

შკერი • (šḳeri)


ფშკერი

ფშკერი • (pšḳeri)


პატრიჟანი

პატრიჟანი • (ṗaṭrižani) (plural პატრიჟანეფი)

ṗaṭrižani (romanization)
პატრიჟანეფი (plural)
ბადრიჟანი (alternative)

desc

→ Abkhaz: а-паҭырџьан (a-pʼatərdžan, “tomato”)

From an alternative form of Georgian ბადრიჯანი (badriǯani), ultimately from Ottoman Turkish بادلجان (badlican, “eggplant”).

der

aubergine, eggplant (fruit as well as plant)


წვინარი

head

წვინარი • (c̣vinari) (plural წვინარეფი)

c̣vinari (romanization)
წვინარეფი (plural)
წვინორი (alternative)

From წვ-ინ-არ- < *წოვ-ინ-არ- < *წავ-ინ-არ- (c̣v-in-ar- < *c̣ov-in-ar- < *c̣av-in-ar-), from Proto-Kartvelian *c̣aw-.


შორტი

შორტი • (šorṭi)

šorṭi (romanization)
შერტი (alternative)

Borrowed from Old Georgian შოლტი (šolṭi). Doublet of შქვერთი (škverti). Old Armenian շերտ (šert) is probably a Zan borrowing.


შერტი

head

შერტი • (šerṭi)


შქვერთი

შქვერთი • (škverti)

škverti (romanization)
შქორთი (alternative)

From შქორთი (škorti), from Proto-Georgian-Zan *šol-. Doublet of შორტი (šorṭi).


შვერთი

შვერთი • (šverti)

Related to შქვერთი (škverti), perhaps its alternative form.

woodwork (cane; rope, cord; basket; lattice; slingshot; etc.)


შქორთი

შქორთი • (škorti)

შქვერთი შქვერთი#Mingrelian


შორდი

შორდი • (šordi)


შხვართი

შხვართი • (šxvarti)

desc

→ Georgian: შხვართი (šxvarti, “elegant, slender”) (Gurian dialect)

From Proto-Georgian-Zan *šxwert-. Doublet of შხვერთი (šxverti). Cognate with Georgian შხვერთი (šxverti, “elegant, slender, flexible; wicker, cane”).

შხვართალი

rustling of leaves; reed-like swaying movement


შქიშქილა

head

შქიშქილა • (škiškila)

škiškila (romanization)
შქჷშქჷლა (alternative)
შიშქილა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *šuš-. Cognate with Georgian შუშა (šuša, “slender; young, tender”).


შქიშქილა

head

შქიშქილა • (škiškila)


ჭემი

ჭემი • (č̣emi)

č̣emi (romanization)
რჭემი (alternative)

From ჭემ- < *ჭო̈მ- < *ჭომ- < *ჭამ- (č̣em- < *č̣öm- < *č̣om- < *č̣am-), from Proto-Kartvelian *c̣₁am- (“fur, hair”).


რჭემი

რჭემი • (rč̣emi)


ინჭირი

ინჭირი • (inč̣iri) (plural ინჭირეფი)

inč̣iri (romanization)
ინჭირეფი (plural)
ინჭჷრი (alternative)
ინჭირია (alternative)
ინჭილი (alternative)
ინჭილია (alternative)

Sambucus ebulus
Sambucus ebulus#Translingual


ფშალა

ფშალა • (pšala)


ფშალე

ფშალე • (pšale)

pšale (romanization)
ფშალა (alternative)
ფშალო (alternative)

Humulus lupulus
Humulus lupulus#Translingual


ფშალო

ფშალო • (pšalo)


მაფშალია

მაფშალია • (mapšalia) (plural მაფშალიეფი)

mapšalia (romanization)
მაფშალიეფი (plural)
მაფშაია (alternative)

ფშალე (pšale, “hop”) + მა- -ია (ma- -ia). Cognate with Laz მაფშალე (mapşale, “nightingale”).


ძუღე

head

ძუღე • (ʒuɣe)

From Proto-Kartvelian *ʒuɣ- (“big”). Cognate with Svan ძღჷ-დ (ʒɣə-d, “big”).


ძუღე

ძუღე • (ʒuɣe)


კილა

ḳila (romanization)
კილეფი (plural)
კჷლა (alternative)
კია (alternative)

desc

→ Svan: კჷლ (ḳəl, “key; lock, padlock”), ⇒ ლიკლი (liḳli, “to lock”)

Akin to Laz ნკოლა (nǩola), see there for more.


ქოროფე

xmf-noun

ქოროფე • (korope) (plural ქოროფეეფი)

korope (romanization)
ქოროფეეფი (plural)
ქეროფე (alternative)

Atriplex hortensis
Atriplex hortensis#Translingual

Stellaria media
Stellaria media#Translingual


სქვერი

skveri (romanization)
სქვერეფი (plural)
სკვერი (alternative)


გიგიბი

gigibi (romanization)
გიგიბეფი (plural)
გჷგჷბი (alternative)

desc

→ Svan: გჷგიბ (gəgib), გიგიბ (gigib), გჷგჷბ (gəgəb)


ფუთქური

xmf-noun

ფუთქური • (putkuri) (plural ფუთქურეფი)

putkuri (romanization)
ფუთქურეფი (plural)


სუმჸუჯა

head

სუმჸუჯა • (sumʾuǯa) (plural სუმჸუჯეფი)

sumʾuǯa (romanization)
სუმჸუჯეფი (plural)

სუმი (sumi, “three”) + ჸუჯი (ʾuǯi, “ear”) + -ა (-a)


ტვატვი

head

ტვატვი • (ṭvaṭvi)


ჭრაკვი

xmf-noun

ჭრაკვი • (č̣raḳvi) (plural ჭრაკვეფი)

č̣raḳvi (romanization)
ჭრაკვეფი (plural)

Of the same ultimate Circassian origin as Georgian ჭლაკვი (č̣laḳvi). See Kabardian щӏэрыкӏуэ (śʼɛrəkʷʼɛ).

cog

Kabardian щӏэрыкӏуэ (śʼɛrəkʷʼɛ)

Synonym of სორხი (sorxi, “spring onion”)


ჭუაქი

xmf-noun

ჭუაქი • (č̣uaki) (plural ჭუაქეფი)

Akin to Svan ჭაგუ̂ (č̣agû). Compare also Kabardian щӏэрыкӏуэ (śʼɛrəkʷʼɛ).

cog

Svan ჭაგუ̂ (č̣agû)

Kabardian щӏэрыкӏуэ (śʼɛrəkʷʼɛ)


ბორკი

head

ბორკი • (borḳi) (plural ბორკეფი)


ჭირკუ

ჭირკუ • (č̣irḳu)


ჭიკუ

ჭიკუ • (č̣iḳu)

č̣iḳu (romanization)
ჭირკუ (alternative)


ჭიკუტია

ჭიკუტია • (č̣iḳuṭia)

ჭიკუ (č̣iḳu, “small”) + -უტია (-uṭia, diminutive suffix)


ტი

xmf-noun

ტი • (ṭi) (plural ტიეფი or ტილეფი)

ṭi (romanization)
ტიეფი (plural)
ტილეფი (plural)


ცი

ci (romanization)
ციეფი (plural)
ცჷ (alternative)


ცურუ

curu (romanization)
ცურუეფი (plural)
სურუ (alternative)
სვირო (alternative)

Borrowed from Georgian სურო (suro), displaced the native term which can be extracted from the toponym სუჯუნა (← *სუჯუ-ონა) (suǯuna (← *suǯu-ona), literally “a place where lots of ivies grow”).


ჸომური

ჸომური • (ʾomuri) (plural ჸომურეფი)

ʾomuri (romanization)
ჸომურეფი (plural)
ჸუმური (alternative)
ყომური (alternative)
ომური (alternative)

Prunus cerasifera
Prunus cerasifera#Translingual


ჸუმური

head

ჸუმური • (ʾumuri)

ჸომური ჸომური#Mingrelian


ომური

ჸომური ჸომური#Mingrelian


ყომური

ყომური • (q̇omuri)

ჸომური ჸომური#Mingrelian


შუმორი

შუმორი • (šumori)

Onomatopoeic, inherited from Proto-Kartvelian *s₁um-, cognate with Svan ხ-ე-შუ̂მ-ი (x-e-šûm-i, “he calls him”).

cog

შუმინი

muffled noise (of water, wind); breathing


ჩირქე

head

ჩირქე • (čirke) (plural ჩირქეფი)

čirke (romanization)
ჩირქეფი (plural)
ჩრიქე (alternative)

Uncertain. See Georgian ჩლიქი (čliki) for more.


ჩრიქე

ჩრიქე • (črike)


ფოლო

From Proto-Georgian-Zan *pol-, cognate with Georgian ფოლი (poli), ფლოქვი (plokvi, “hoof”), Laz ფოლო (polo, “lower part of leg”). It's uncertain whether Svan ფო̈ლ (pöl, “hoof”) is native or borrowed from another Kartvelian language. The root is ultimately borrowed from Proto-Indo-European *pōlo- (“big toe”).


ნჯილო

xmf-noun

ნჯილო • (nǯilo) (plural ნჯილოეფი)

nǯilo (romanization)
ნჯილოეფი (plural)
ჯილო (alternative)

From Ottoman Turkish جلیل (celil), from Arabic جَلِيل (jalīl).


ნჯილო

head

ნჯილო • (nǯilo)


ჯილო

ჯილო • (ǯilo)


ჯილო

ჯილო • (ǯilo)


ჸილო

xmf-noun

ჸილო • (ʾilo) (plural ჸილოეფი)

ʾilo (romanization)
ჸილოეფი (plural)
ყილო (alternative)


ყილო

head

ყილო • (q̇ilo)


ჩორქო

ჩორქო • (čorko) (plural ჩორქეფი)


ნძელი

ნძელი • (nʒeli)


ზიჭონი

ზიჭონი • (zič̣oni) (plural ზიჭონეფი)

zič̣oni (romanization)
ზიჭონეფი (plural)
ჭიჭონი (alternative)
ჯიჭონი (alternative)

desc

→? Svan: ჭჷჭჷნდ (č̣əč̣ənd), ჭჷჭჷნდრა (č̣əč̣əndra), ჩჷჭჷ̄ნდ (čəč̣ə̄nd)

From Proto-Georgian-Zan *ʒec̣₁n-, and Proto-Kartvelian *ʒ₁ec̣₁(w)n- (“willow”) if Svan ჭჷჭჷნდ (č̣əč̣ənd, “willow”) is not a borrowing from Mingrelian. Cognate with Georgian ძეწნა (ʒec̣na, “weeping willow”) whence Mingrelian ძერწი (ʒerc̣i).

doublet

ძერწი (ʒerc̣i)


ჭიჭონი

head

ჭიჭონი • (č̣ič̣oni)

ზიჭონი ზიჭონი#Mingrelian


ჯიჭონი

ჯიჭონი • (ǯič̣oni)

ზიჭონი ზიჭონი#Mingrelian


ტყოლუა

ტყოლუა • (ṭq̇olua)

ṭq̇olua (romanization)
ნტყოლუა (alternative)

ტყოლუნს ტყოლუნს#Mingrelian

rolling in mud, verbal noun of ტყოლუნს (ṭq̇oluns)


კუჩხი

xmf-noun

კუჩხი • (ḳučxi) (plural კუჩხეფი)


ფურკი

head

ფურკი • (purḳi)

From Proto-Kartvelian *purḳ-, cognate with Svan ფუკუ̂ნირ (puḳûnir, “steam”).


ჩხონჩხი

ჩხონჩხი • (čxončxi) (plural ჩხონჩხეფი)

čxončxi (romanization)
ჩხონჩხეფი (plural)
ჩონჩხი (alternative)
ჯღონჯღო (alternative)


ბაღჷრე

ბაღჷრე • (baɣəre) (plural ბაღჷრეეფი)

baɣəre (romanization)
ბაღჷრეეფი (plural)
ბაღირე (alternative)
ბაღირი (alternative)

desctree

→ Abkhaz: а-баӷыр (a-bağər)
→ Ubykh: баӷыр (bağər)

From Proto-Georgian-Zan *beɣ-ur- (“sparrow”), cognate with Georgian ბეღურა (beɣura).


ბაღირე

head

ბაღირე • (baɣire)

ბაღჷრე ბაღჷრე#Mingrelian


ბაღირი

ბაღირი • (baɣiri)

ბაღჷრე ბაღჷრე#Mingrelian


წყი

წყი • (c̣q̇i)


წყივი

წყივი • (c̣q̇ivi)


წყეი

c̣q̇ei (romanization)
წყეეფი (plural)
წყი (alternative)
წყივი (alternative)
წყოვი (alternative)
წყოი (alternative)

Uncertain. Either borrowed from Georgian წყავი (c̣q̇avi), in which case this word is a doublet of წყოლი (c̣q̇oli), or inherited from Proto-Kartvelian *mc̣q̇aw-.

inh+

Prunus laurocerasus
Prunus laurocerasus#Translingual


წყოლი

xmf-noun

წყოლი • (c̣q̇oli) (plural წყოლეფი)

c̣q̇oli (romanization)
წყოლეფი (plural)
წყილი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣q̇a(w)-, in which case this word is a doublet of წყეი (c̣q̇ei), or possibly Proto-Kartvelian *mc̣q̇aw-.


წყილი

head

წყილი • (c̣q̇ili)


წყოვი

წყოვი • (c̣q̇ovi)


წყოი

წყოი • (c̣q̇oi)


ჭყორია

ჭყორია • (č̣q̇oria)

ჭყერია ჭყერია#Mingrelian


ჭყერია

xmf-noun

ჭყერია • (č̣q̇eria) (plural ჭყერიეფი)

č̣q̇eria (romanization)
ჭყერიეფი (plural)
ჭყორია (alternative)

By surface analysis, ჭყერი (č̣q̇eri, “juniper”) + -ია (-ia, diminutive suffix).


მაჭჷრხოლი

head

მაჭჷრხოლი • (mač̣ərxoli)

მაჭირხოლი მაჭირხოლი#Mingrelian

Alternative form of მაჭირხოლი (mač̣irxoli)


მარჭიხოლი

მარჭიხოლი • (marč̣ixoli)

მაჭირხოლი მაჭირხოლი#Mingrelian


მაჭირხოლი

მაჭირხოლი • (mač̣irxoli) (plural მაჭირხოლეფი)

mač̣irxoli (romanization)
მაჭირხოლეფი (plural)
მაჭჷრხოლი (alternative)
მარჭიხოლი (alternative)


ხვიპი

ხვიპი • (xviṗi)

From ხვიპ- < *ხვიფ- < *ხოფ- < *ხვაფ- (xviṗ- < *xvip- < *xop- < *xvap-), from Proto-Kartvelian *qwap-.


ხვიპი

ხვიპი • (xviṗi)


ტყვაცი

ტყვაცი • (ṭq̇vaci) (plural ტყვაცეფი)

ṭq̇vaci (romanization)
ტყვაცეფი (plural)


ლიფონი

ლეფონი ლეფონი#Mingrelian


ლეფონი

leponi (romanization)
ლეფონეფი (plural)
ლიფონი (alternative)

Caucasian wingnut (Pterocarya fraxinifolia)


ქეროფე

ქოროფე ქოროფე#Mingrelian


ჯუმენე

ჯუმენე • (ǯumene) (plural ჯუმენეეფი)

ǯumene (romanization)
ჯუმენეეფი (plural)

Related to Laz ჯუმენი (cumeni, “redroot pigweed (Amaranthus retroflexus)”), Georgian ძუმელა (ʒumela, “cockscomb (Celosia argentea var. cristata)”), Middle Armenian ծմել (cmel, “amaranth”). See the Armenian entry for more.


წვინორი

head

წვინორი • (c̣vinori)

წვინარი წვინარი#Mingrelian


ჯღირჯღუ

ჯღირჯღუ • (ǯɣirǯɣu)

ჯღირჯღი ჯღირჯღი#Mingrelian


ჯღჷრჯღჷ

ჯღჷრჯღჷ • (ǯɣərǯɣə)

ჯღირჯღი ჯღირჯღი#Mingrelian


ჯღირჯღი

ჯღირჯღი • (ǯɣirǯɣi) (plural ჯღირჯღეფი)

ǯɣirǯɣi (romanization)
ჯღირჯღეფი (plural)
ჯღირჯღუ (alternative)
ჯღჷრჯღჷ (alternative)

Turdus viscivorus
Turdus viscivorus#Translingual


პეული

პეული • (ṗeuli) (plural პეულეფი)

ṗeuli (romanization)
პეულეფი (plural)
პეირი (alternative)
პიორი (alternative)
პირი (alternative)


პეირი

პეირი • (ṗeiri)


პიორი

პიორი • (ṗiori)


ინჭჷრი

ინჭჷრი • (inč̣əri)

ინჭირი ინჭირი#Mingrelian


ინჭირია

ინჭირია • (inč̣iria)

ინჭირი ინჭირი#Mingrelian


ინჭილი

ინჭილი • (inč̣ili)

ინჭირი ინჭირი#Mingrelian


ინჭილია

ინჭილია • (inč̣ilia)

ინჭირი ინჭირი#Mingrelian


მუჸი

მუჸი • (muʾi)


ინღვა

ინღვა • (inɣva)


იმღვა

xmf-noun

იმღვა • (imɣva) (plural იმღვეფი)

imɣva (romanization)
იმღვეფი (plural)
ინღვა (alternative)


ციმჸუა

head

ციმჸუა • (cimʾua)


ციმჸვა

ციმჸვა • (cimʾva)


ცჷმჸუა

ცჷმჸუა • (cəmʾua)


ცჷმუა

ცჷმუა • (cəmua)


ცინყა

Akin to Svan ცი̄ნყა (cīnq̇a), Laz ცანაყო (ʒanaqo). Compare also ციმუა (cimua).

მაჸურზენე მაჸურზენე#Mingrelian

Synonym of მაჸურზენე (maʾurzene, “Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos)”)


შვეე

შვეე • (švee)


შვე

šve (romanization)
შვეეფი (plural)
შვეე (alternative)

Borrowed from Georgian შვავი (švavi). For development, see კილე (ḳile).


სიმონი

სვიმონი სვიმონი#Mingrelian


სვიმონი

სვიმონი • (svimoni) (plural სვიმონეფი)

svimoni (romanization)
სვიმონეფი (plural)
სიმონი (alternative)


ზურა

From Proto-Kartvelian *zur(a)- (“female”).


ზესქვი

ზესკვი ზესკვი#Mingrelian


კოპე

კოპე • (ḳoṗe)


კოფე

კოფე • (ḳope) (plural კოფეეფი)

ḳope (romanization)
კოფეეფი (plural)
კოპე (alternative)


კოფე

კოფე • (ḳope)


კჷნდღჷ

კჷნდღჷ • (ḳəndɣə)

კინდღუ კინდღუ#Mingrelian


კინდღი

კინდღი • (ḳindɣi)

კინდღუ კინდღუ#Mingrelian


კინდღი

კინდღი • (ḳindɣi)

a village in Ochamchira district, Abkhazia autonomous region, Georgia


კინდღუ

კინდღუ • (ḳindɣu) (plural კინდღუეფი)

ḳindɣu (romanization)
კინდღუეფი (plural)
კინდღი (alternative)
კჷნდღჷ (alternative)

Compare Laz კანდღუ (ǩandğu, “strawberry; cascara (Frangula purshiana)”), see there for further comparisons.


ზირქალი

From Proto-Georgian-Zan *zrk-el-. Doublet of სქელი (skeli).


მონტყორი

head

მონტყორი • (monṭq̇ori) (plural მონტყორეფი)

monṭq̇ori (romanization)
მონტყორეფი (plural)


კოპული

კოპული • (ḳoṗuli) (plural კოპულეფი)

Uncertain. Possibly from Proto-Kartvelian *ḳaṗ- (“stick; pole”).


კოპული

კოპული • (ḳoṗuli)

კომპული კომპული#Mingrelian


ისჷნდი

ისჷნდი • (isəndi)

ისინდი ისინდი#Mingrelian


ისინჯი

ისინჯი • (isinǯi)

ისინდი ისინდი#Mingrelian


ისინდი

isindi (romanization)
ისინდეფი (plural)
ისჷნდი (alternative)
ისინჯი (alternative)
სინდი (alternative)
სინჯი (alternative)


ტოფჷ

ტოფჷ • (ṭopə)


ტოფი

ტოფი • (ṭopi)


ტოფუ

ტოფუ • (ṭopu) (plural ტოფუეფი)

ṭopu (romanization)
ტოფუეფი (plural)
ტოფჷ (alternative)
ტოფი (alternative)

desc

→ Abkhaz: а-тоԥ (a-tʼop, “schneider (Alburnoides bipunctatus)”) (dialectal)

→ Georgian: ტობი (ṭobi, “nase”)

nase (Chondrostoma spp. esp. Chondrostoma colchicum, Chondrostoma cyri)


მავჟალია

head

მავჟალია • (mavžalia)

მაბჟალია მაბჟალია#Mingrelian


მებჟალიე

მებჟალიე • (mebžalie)

მაბჟალია მაბჟალია#Mingrelian


მაბჟალია

მაბჟალია • (mabžalia) (plural მაბჟალიეფი)

mabžalia (romanization)
მაბჟალიეფი (plural)
მავჟალია (alternative)
მებჟალიე (alternative)

ბჟა (bža, “milk”) + მა- -ალ (ma- -al) + -ია (-ia, diminutive suffix)


მაფშაია

მაფშაია • (mapšaia)

მაფშალია მაფშალია#Mingrelian


ყვინგი

ყვინგი • (q̇vingi)

ჸვინგი ჸვინგი#Mingrelian


ჸვინგი

ჸვინგი • (ʾvingi) (plural ჸვინგეფი)

ʾvingi (romanization)
ჸვინგეფი (plural)
ყვინგი (alternative)


ნუძუ

ნუძუ • (nuʒu)


ნუზჷ

ნუზჷ • (nuzə)


ნოჯი

Most likely a doublet of ნუზუ (nuzu), see *naʒw-.


ლადჷრი

ლადჷრი • (ladəri)

ლადირი ლადირი#Mingrelian


ჲადირი

ლადირი ლადირი#Mingrelian


ლადირი

ladiri (romanization)
ლადჷრი (alternative)
ჲადირი (alternative)


ცხუმუტური

ცხუმუტური • (cxumuṭuri)

ცქუმუნტური ცქუმუნტური#Mingrelian

Alternative form of ცქუმუნტური (ckumunṭuri)


ცქიმუნტური

ცქიმუნტური • (ckimunṭuri)

ცქუმუნტური ცქუმუნტური#Mingrelian


ცქიმუტური

ცქიმუტური • (ckimuṭuri)

ცქუმუნტური ცქუმუნტური#Mingrelian


ცხმუტური

ცხმუტური • (cxmuṭuri)

ცქუმუნტური ცქუმუნტური#Mingrelian


ცქუმუნტური

xmf-noun

ცქუმუნტური • (ckumunṭuri) (plural ცქუმუნტურეფი)

ckumunṭuri (romanization)
ცქუმუნტურეფი (plural)
ცხუმუტური (alternative)
ცხუმუნტური (alternative)
ცქუმუტური (alternative)
ცქიმუნტური (alternative)
ცქიმუტური (alternative)
ცხმუტური (alternative)


ცქუმუტური

head

ცქუმუტური • (ckumuṭuri)

ცქუმუნტური ცქუმუნტური#Mingrelian


ცხუმუნტური

ცხუმუნტური • (cxumunṭuri)

ცქუმუნტური ცქუმუნტური#Mingrelian


ბაცუ

ცქუმუნტური ცქუმუნტური#Mingrelian

Synonym of ცქუმუნტური (ckumunṭuri, “medlar”)


-უტია

forms diminutives, alternative form of -უტა (-uṭa)


-უტა

-uṭa (romanization)
-უტია (alternative)
-ტია (alternative)


სკური

სკური • (sḳuri)


სკური

სკური • (sḳuri)


სქური

skuri (romanization)
სქურეფი (plural)
სკური (alternative)


სქური

skuri (romanization)
სკური (alternative)

Samegrelo-Zemo Svaneti
Samegrelo-Zemo Svaneti

name of mineral water and its place of origin in Georgia, Samegrelo-Zemo Svaneti, Tsalenjikha


ცხიმური

xmf-noun

ცხიმური • (cximuri) (plural ცხიმურეფი)

cximuri (romanization)
ცხიმურეფი (plural)
ცხემური (alternative)


ცხემური

ცხიმური ცხიმური#Mingrelian


ნჷში

head

ნჷში • (nəši)


ჭჷ

xmf-noun

ჭჷ • (č̣ə) (plural ჭუეფი or ჭიეფი)

č̣ə (romanization)
ჭუეფი (plural)
ჭიეფი (plural)
ჭუ (alternative)
ჭი (alternative)


ჸვანა

ჸვანა • (ʾvana) (plural ჸვანეფი)

ʾvana (romanization)
ჸვანეფი (plural)
ჸონა (alternative)
ჸუ̂ანა (alternative)


აყუჯიხა

head

აყუჯიხა • (aq̇uǯixa)

aq̇uǯixa (romanization)
აჸუჯიხა (alternative)

*აყუ- (*aq̇u-) + ჯიხა (ǯixa, “fortress”). *აყუ- (*aq̇u-) is borrowed from Abkhaz Аҟәа (Aqʷʼa).

compound

(obsolete) Sukhumi (a city in the country of Georgia)


აჸუჯიხა

head

აჸუჯიხა • (aʾuǯixa)

აყუჯიხა აყუჯიხა#Mingrelian


სინჯა

xmf-noun

სინჯა • (sinǯa) (plural სინჯალეფი)

sinǯa (romanization)
სინჯალეფი (plural)
სინდა (alternative)


ფერწო

head

ფერწო • (perc̣o) (plural ფერწოეფი)

Cognate with Laz ფენწე (penǯe). For რ ~ ნ (r ~ n) alternation in Zan languages, compare Mingrelian გირძე (girʒe), გინძე (ginʒe) against Laz გუნძე (gunże).


ანგილოზი

ანგელოზი ანგელოზი#Mingrelian


გჷრჷნი

გჷრჷნი • (gərəni)

გირინი გირინი#Mingrelian


ნძერა

ნძერა • (nʒera)


ძერო

ძერო • (ʒero)


ქჷრი

ქჷრი • (kəri)


დღალეფი

დღალეფი • (dɣalepi)


მარაშ

genitive singular of მარა (mara, “week”)


მუნჩქვი

მუნჩქვი • (munčkvi) (plural მუნჩქვეფი)

munčkvi (romanization)
მუნჩქვეფი (plural)
მუჩქვი (alternative)

→ Svan: მინჩქუ̂ (minčkû)


წყჷრი

წყჷრი • (c̣q̇əri)


წყირი

წყირი • (c̣q̇iri) (plural წყირეფი)

c̣q̇iri (romanization)
წყირეფი (plural)
წყჷრი (alternative)

From Proto-Kartvelian *g(r)c̣q̇il- / *grc̣q̇-il-.


რჩვია

head

რჩვია • (rčvia)

rčvia (romanization)
ჩვია (alternative)
ჩვრია (alternative)


ჯჷმუ

ჯჷმუ • (ǯəmu)


შკვილი

შკვილი • (šḳvili)

შქვილი შქვილი#Mingrelian


შქვინდი

შქვინდი • (škvindi)

შქვილი შქვილი#Mingrelian


შქვილი

შქვილი • (škvili) (plural შქვილეფი)

škvili (romanization)
შქვილეფი (plural)
შკვილი (alternative)
შქვინდი (alternative)


ჩჷლი

ჩჷლი • (čəli)


რიჸალი

რიჸალი • (riʾali)

Uncertain. Ghapantsyan considers the word to have been borrowed from Old Armenian երկար (erkar, “long, extended”) before the appearance of the prothetic ե- (e-) in it. An Armenian borrowing is possible if historically this word had an კ ~ ყ ~ ჸ (ḳ ~ q̇ ~ ʾ) alternation (compare for example ჸურდგელი (ʾurdgeli)), however those forms are not attested.


ხაბო

desc

→ Georgian: ხაბო (xabo, “river bank”) (Imereti)


ნწერო

head

ნწერო • (nc̣ero)


ხონჭკა

ხონჭკა • (xonč̣ḳa)

desc

→ Georgian: ხონჭკა (xonč̣ḳa) — Guria, Imereti


ცხაცხუ

xmf-noun

ცხაცხუ • (cxacxu) (plural ცხაცხუეფი)

cxacxu (romanization)
ცხაცხუეფი (plural)
ცხაცხვი (alternative)
ცაცხუ (alternative)

From Georgian ცაცხვი (cacxvi). Displaced the native terms which can be extracted from toponym names ცუცხვ-ათ-ი (cucxv-at-i), დუცხუნა ← *დუცხუ-ონ-ა (ducxuna ← *ducxu-on-a).


ღანჯი

ღანჯი • (ɣanǯi) (plural ღანჯეფი)

ɣanǯi (romanization)
ღანჯეფი (plural)
ღანჯა (alternative)
ღანჯგი (alternative)

Akin to Laz ოღანჯუ (oğancu, “to rust”), Georgian ხენჯი (xenǯi, “dross, clinker”). Similarity to Persian زنگ (zang) seems superficial.


ქაბლა

kabla (romanization)
ქაბლეფი (plural)
ქაულა (alternative)
ქაბულა (alternative)
ქაბჷლა (alternative)

→ Abkhaz: ақабла (akabla)

Has been compared to Gothic 𐌺𐌰𐌻𐌱𐍉 (kalbō), from Proto-Germanic *kalbaz, itself of uncertain origins.
Since the presence of Germanic speakers so far east should be met with hesitation, one may rather consider a relation with Akkadian 𒆏𒋢 (kabsu, “young male sheep”), Classical Syriac ܟܒܫܐ (keḇšā, “wether”).
These terms represent inter-Semitic and ultimately foreign borrowings: the final consonant of Hebrew כֶּבֶשׂ (kéḇeś, “sheep”), Phoenician 𐤊𐤁𐤔 (kbš, “sheep”) and Arabic كَبْش (kabš, “ram, bellwether”) shows irregular correspondence. This final consonant may be reconstructed as Proto-West Semitic *ś (/ɬ/), the historic pronunciation of which was /ɬ/. In the Mingrelian word, Mingrelian ლ (l) may go back to Proto-Kartvelian *lʿ, whose pronunciation was identical to this Proto-West Semitic consonant - contrast Svan შ (š), also going back to Proto-Kartvelian *lʿ.


შქურდონი

head

შქურდონი • (škurdoni)

შქურდუმი შქურდუმი#Mingrelian


შქურდუმი

შქურდუმი • (škurdumi) (plural შქურდუმეფი)

škurdumi (romanization)
შქურდუმეფი (plural)
შქურდონი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *šurd-. Doublet of შურდუნი (šurduni).


შურდუნი

შურდუნი • (šurduni) (plural შურდუნეფი)

šurduni (romanization)
შურდუნეფი (plural)
შურდუმი (alternative)
შურდული (alternative)

→ Svan: შურდუმი (šurdumi)

From Georgian შურდული (šurduli). Doublet of შქურდუმი (škurdumi).


შონი

→⇒ Abkhaz: а-шәан-уа (a-ŝʷan-wa)


შონური

შონური • (šonuri)


შონური

შონური • (šonuri)


შონე

შონე • (šone)

šone (romanization)
შონეთი (alternative)

Shortened form of შონეთი (šoneti), equivalent to შონი (šoni) + -ეთი (-eti).


შონეთი

შონეთი • (šoneti)


ხუშქორი

ხუშქორი • (xuškori) (plural ხუშქორეფი)

xuškori (romanization)
ხუშქორეფი (plural)

Onomatopoeic. From Proto-Georgian-Zan *xraš-.


გერგობათუთა

gergobatuta (romanization)
გერგებათუთა (alternative)

გერგობა (gergoba, “Saint George’s Day”) + თუთა (tuta, “month, moon”), calque of Georgian გიორგობისთვე (giorgobistve).

calque

გიორგობისთვე


ჸვალი

ʾvali (romanization)
ყვალი (alternative)
ჸვაი (alternative)


ჩქეჩქვი

head

ჩქეჩქვი • (čkečkvi)

ცქვეცქვი ცქვეცქვი#Mingrelian


ჩქვეჩქვი

ჩქვეჩქვი • (čkvečkvi)

ცქვეცქვი ცქვეცქვი#Mingrelian


ცქეცქვი

ცქვეცქვი ცქვეცქვი#Mingrelian


ცქვეცქვი

ცქვეცქვი • (ckveckvi) (plural ცქვეცქვეფი)

ckveckvi (romanization)
ცქვეცქვეფი (plural)
ცქეცქვი (alternative)
ჩქვეჩქვი (alternative)
ჩქეჩქვი (alternative)

Possibly from Proto-Georgian-Zan *čečw-; doublet of ჩენჩი (čenči) if correct.


ჩვენჩვი

ჩვენჩვი • (čvenčvi)


ჩენჩი

ჩენჩი • (čenči) (plural ჩენჩეფი)

čenči (romanization)
ჩენჩეფი (plural)
ჩვენჩვი (alternative)

From Georgian ჩენჩო (čenčo); possibly doublet of ცქვეცქვი (ckveckvi).


ჭითა

ჭითა • (č̣ita)


წვანდი

წვანდი • (c̣vandi)

წვანჯი წვანჯი#Mingrelian


წვანჯი

წვანჯი • (c̣vanǯi) (plural წვანჯეფი)

c̣vanǯi (romanization)
წვანჯეფი (plural)
წვანდი (alternative)


ნოდი

collective help (in argiculture); someone who helps


ჭკჷრი

ჭკჷრი • (č̣ḳəri)


ჭკირი

xmf-noun

ჭკირი • (č̣ḳiri) (plural ჭკირეფი)

č̣ḳiri (romanization)
ჭკირეფი (plural)
ჭკჷრი (alternative)


ტყები

→⇒ Svan: ტყებერა (ṭq̇ebera)


ტურტურუე

head

ტურტურუე • (ṭurṭurue) (plural ტურტურუეეფი)

ṭurṭurue (romanization)
ტურტურუეეფი (plural)
ტურტურუა (alternative)
ტურტურვე (alternative)
ტურტური (alternative)
ტურტურუვე (alternative)

Onomatopoeic. Reduplication of Proto-Georgian-Zan *ṭurṭ- (“to mumble, murmur”). Similarity with Latin turtur is accidental.


ჭყორყოტი

head

ჭყორყოტი • (č̣q̇orq̇oṭi)

ჭყორტოტი ჭყორტოტი#Mingrelian

Alternative form of ჭყორტოტი (č̣q̇orṭoṭi)


ჭყორჭყოტი

ჭყორჭყოტი • (č̣q̇orč̣q̇oṭi)

ჭყორტოტი ჭყორტოტი#Mingrelian


ჭყორტოტი

xmf-noun

ჭყორტოტი • (č̣q̇orṭoṭi) (plural ჭყორტოტეფი)

č̣q̇orṭoṭi (romanization)
ჭყორტოტეფი (plural)
ჭყორყოტი (alternative)
ჭყორჭყოტი (alternative)

ჭყორი (č̣q̇ori, “quail”) + ტოტი (ṭoṭi, “paw”)

compound

Digitaria sanguinalis
Digitaria sanguinalis#Translingual


ჯიშკილა

head

ჯიშკილა • (ǯišḳila) (plural ჯიშკილეფი)

ǯišḳila (romanization)
ჯიშკილეფი (plural)

→ Georgian: ჯიშკილა (ǯišḳila)

desc

→ Svan: შჷშგილ (šəšgil)

→ Svan: შჷშგილ (šəšgil)

Allium ursinum
Allium ursinum#Translingual


ბერგი

From Proto-Kartvelian *berg- (“to hoe, hack”).


თორხი

torxi (romanization)
თორხეფი (plural)
თოხი (alternative)


ჯინჯი

head

ჯინჯი • (ǯinǯi) (plural ჯინჯეფი)

ǯinǯi (romanization)
ჯინჯეფი (plural)
ჯიჯი (alternative)
ჯინი (alternative)


ჟინოსქუა

ჟინოსქუალეფი

ჟინოსქუა • (žinoskua) (plural ჟინოსქუალეფი)

žinoskua (romanization)
ჟინოსქუალეფი (plural)
ჟინოსკუა (alternative)
ჯინოსქუა (alternative)
ზინოსქუა (alternative)

ჟინო (žino, “upper, top”) + სქუა (skua, “child”)

compound

(historical) noble belonging to the aznauri class of Georgian nobility


ცარქულა

ცარ- (car-) + ქულა (kula), for the first part compare Abkhaz а́-цыркь (á-cərkʲʼ, “lameness”).


ბეტარი

head

ბეტარი • (beṭari) (plural ბეტარეფი)

beṭari (romanization)
ბეტარეფი (plural)
ბოტი (alternative)


ქუცი

desctree

→ Abkhaz: а-қәы́ц (a-kʷə́c, “thorn”)
→ Ubykh: кьыцәы (kʲʼəcʷə)

From Proto-Georgian-Zan *kacw-. Doublet of ქაცუ (kacu), which is from Georgian ქაცვი (kacvi).


კვადაცი

head

კვადაცი • (ḳvadaci)

ḳvadaci (romanization)
კვადაცა (alternative)
კვადაცია (alternative)
კუდაცია (alternative)

Borrowed from Abkhaz а-кәада́ц (a-kʷʼadác, “sea buckthorn”).

bor+

(figuratively) slender and nimble (of young women)


კვადაცი

xmf-noun

კვადაცი • (ḳvadaci) (plural კვადაცეფი)

ḳvadaci (romanization)
კვადაცეფი (plural)
კვადაცა (alternative)
კვადაცია (alternative)
კუდაცია (alternative)


კვადაცა

head

კვადაცა • (ḳvadaca)

კვადაცი კვადაცი#Mingrelian


კვადაცია

კვადაცია • (ḳvadacia)

კვადაცი კვადაცი#Mingrelian


კუდაცია

კუდაცია • (ḳudacia)

კვადაცი კვადაცი#Mingrelian


ციკი

ciḳi (romanization)
ციკეფი (plural)
ნიკი (alternative)

Related to ციკუა (ciḳua, “to stick out (of little things); to stick small things (into something)”), which Klimov tentatively derives from Proto-Kartvelian *ciḳ- (“to stick into”).
Akin to dialectal (Imereti) Georgian ციკი (ciḳi, “point, spike; clitoris”), ნიკი (niḳi, “point, spike”), as well as obsolete მიკი (miḳi, “clitoris”) recorded by Sulkhan-Saba Orbeliani. The irregularity of the initial consonant is probably explained by phonetic symbolism.

cog

central supporting pillar / post / prop (of roofs, tents, etc.)

tip, point, spike
(figuratively) clitoris


სინდი

sindi (romanization)
სინდეფი (plural)
სინჯი (alternative)


სინდი

ისინდი ისინდი#Mingrelian


წყარისინჯი

head

წყარისინჯი • (c̣q̇arisinǯi)

წყარისინდი წყარისინდი#Mingrelian

Alternative form of წყარისინდი (c̣q̇arisindi)


წყარისინდი

წყარისინდეფი

წყარისინდი • (c̣q̇arisindi) (plural წყარისინდეფი)

c̣q̇arisindi (romanization)
წყარისინდეფი (plural)
წყარისინჯი (alternative)

desc

→ Svan: წყა̈რშინდ (c̣q̇äršind, “duck”), წყა̈სინჯ (c̣q̇äsinǯ), წყარშჷნდ (c̣q̇aršənd)

წყარი (c̣q̇ari, “water”) + სინდი (sindi, “duck”)


ჭკჷდი

head

ჭკჷდი • (č̣ḳədi)


ჭკიდი

xmf-noun

ჭკიდი • (č̣ḳidi) (plural ჭკიდეფი)

č̣ḳidi (romanization)
ჭკიდეფი (plural)
ჭკჷდი (alternative)

mč̣adi მჭადი


ქვიშილი

ქვიშილი • (kvišili) (plural ქვიშილეფი)

kvišili (romanization)
ქვიშილეფი (plural)


ჯიხა

head

ჯიხა • (ǯixa)


კოთხო

კოთხო • (ḳotxo) (plural კოთხოეფი)

ḳotxo (romanization)
კოთხოეფი (plural)
კორთხო (alternative)

→ Middle Georgian: *კოთხო (*ḳotxo)

desc

Georgian: კოთხო (ḳotxo) (Guria, Upper Adjara, Imereti, Lechkhumi)

→ Bats: კოთხო̂ (ḳotxô, “wooden goblet”)

From Proto-Kartvelian *ḳatx-. Doublet of კათხა (ḳatxa).


ჭაფურია

head

ჭაფურია • (č̣apuria)

(figuratively) glutinous, sticky (from sweetness)


ჭაფურია

ჭაფურია • (č̣apuria)

desc

→ Svan: ჭაფუ̈რ (č̣apür, “goatsbeard (Tragopogon); the best kind of mountain grass”), ჭაფო̈რ (č̣apör), ჭაფორ (č̣apor), ⇒ ჭაფხუ̂ირ (č̣apxûir)

შანქარი შანქარი#Mingrelian

(figuratively) Synonym of შანქარი (šankari, “sugar”)


დუჸი

→? Georgian: დუყი (duq̇i)


ჯგირი

head

ჯგირი • (ǯgiri)

ǯgiri (romanization)
ჯგჷრი (alternative)

desc

→⇒? Svan: ლიჯგრი (liǯgri, “to bless, sanctify, consecrate”)


ჯგირი

head

ჯგირი • (ǯgiri)


ისირი

isiri (romanization)
ისჷრი (alternative)
ისირე (alternative)
ლისირი (alternative)
ლასჷრი (alternative)

→ Svan: ისრ (isr)


ოჩი

oči (romanization)
ოჩეფი (plural)
ვოჩი (alternative)


ტობა

ტობა • (ṭoba)

ṭoba (romanization)
ტომბა (alternative)
ტონბა (alternative)
ტობო (alternative)


ტობა

ṭoba (romanization)
ტობეფი (plural)
ტომბა (alternative)
ტონბა (alternative)
ტობო (alternative)

→ Svan: ტო̄მბ (ṭōmb)


ჯაპი

ჯაპი • (ǯaṗi) (plural ჯაპეფი)

ǯaṗi (romanization)
ჯაპეფი (plural)
ჯამპი (alternative)
ნჯაპი (alternative)


ჩანჯი

ჩანჯი • (čanǯi) (plural ჩანჯეფი)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *c₁er-.


ჩანჯიკითი

head

ჩანჯიკითი • (čanǯiḳiti) (plural ჩანჯიკითეფი)

čanǯiḳiti (romanization)
ჩანჯიკითეფი (plural)
ჩანჯკითი (alternative)
ჩანიკითი (alternative)
ჩანკითი (alternative)

ჩანჯი (čanǯi) + კითი (ḳiti)

compound

ჩანჯი (čanǯi) + კითი (ḳiti)


მინთა

desc

→ Svan: მინთუ̂ (mintû), მინთო̄რ (mintōr)

From Ancient Greek μίνθη (mínthē), μίνθᾰ (mínthă).


ჸვალმინთა

xmf-noun

ჸვალმინთა • (ʾvalminta) (plural ჸვალმინთეფი)

ʾvalminta (romanization)
ჸვალმინთეფი (plural)
ჸვალმითა (alternative)
ჸვაიმითა (alternative)
ჸვალიმითა (alternative)
ჸვალიმინთა (alternative)

→ Abkhaz: а-ҟәылми́ҭа (a-qʷʼəlmíta)

mint, esp. horse mint (Mentha longifolia)

ტყაშ ჸვალმინთა

pennyroyal (Mentha pulegium); wild basil (Clinopodium vulgare)


სალამუსო

სალამუსო • (salamuso) (plural სალამუსოეფი)

salamuso (romanization)
სალამუსოეფი (plural)
სალამოსო (alternative)

ლამუსი (lamusi, “conscience”) + სა- -ო (sa- -o), compare the identically formed Imereti Georgian სანამუსო (sanamuso).


წიფური

head

წიფური • (c̣ipuri) (plural წიფურეფი)

c̣ipuri (romanization)
წიფურეფი (plural)


ოჸუჯე

xmf-noun

ოჸუჯე • (oʾuǯe) (plural ოჸუჯეეფი)


კირიბი

head

კირიბი • (ḳiribi) (plural კირიბეფი)

ḳiribi (romanization)
კირიბეფი (plural)
კჷრჷბი (alternative)


ხორხოტა

ხორხოტა • (xorxoṭa) (plural ხორხოტეფი)

xorxoṭa (romanization)
ხორხოტეფი (plural)
ხორხონტა (alternative)
ხორხიტა (alternative)
ხირხიტა (alternative)

Variously derived from either Proto-Kartvelian *qarq(a)- or Proto-Georgian-Zan *qorq-.


ქართალი

xmf-noun

ქართალი • (kartali) (plural ქართალეფი)

kartali (romanization)
ქართალეფი (plural)


ქორთული

From Proto-Georgian-Zan *kart-ul-, from Proto-Kartvelian *kart-.


ხუნჯი

ხუნჯი • (xunǯi) (plural ხუნჯეფი)

From Proto-Georgian-Zan *qund-. Doublet of ხუნდი (xundi).


მინჯე

მინჯე • (minǯe) (plural მინჯეეფი)


მენძელი

მენძელი • (menʒeli) (plural მენძელეფი)

menʒeli (romanization)
მენძელეფი (plural)

Ultimately from Iranian, via Old Georgian მასპინძელი (masṗinʒeli). See Persian سپنج (sepanj) for more.


ნიგა

niga (romanization)
ნიგეფი (plural)
ნჷგა (alternative)


ქერექენი

Alternative forms: ქენქერე (kenkere), გენგერე (gengere)


ქერექენი

Alternative form of ქერი (keri, “barley”)


გინძე

head

გინძე • (ginʒe)

ginʒe (romanization)
გჷნძე (alternative)
გირძე (alternative)
გჷძე (alternative)
გიძე (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *grʒ-el-, from Proto-Kartvelian *grʒ-.


თხომური

txomuri (romanization)
თხუმური (alternative)


თუმა

tuma (romanization)
თუმეფი (plural)
თომა (alternative)


თხუმუ

txumu (romanization)
თხუმუეფი (plural)
თხომუ (alternative)


მუნაფა

იმუნუანს იმუნუანს#Mingrelian


ოდიარე

ოდიარე • (odiare) (plural ოდიარეეფი)

odiare (romanization)
ოდიარეეფი (plural)


ხეჭეთი

ხეჭეთი • (xeč̣eti)

xeč̣eti (romanization)
ხჷჭეთი (alternative)

ka:მერაბ ჩუხუა


წიწინდერა

წიწინდერა • (c̣ic̣indera)

c̣ic̣indera (romanization)
წიწინდარა (alternative)
წიწიმდერა (alternative)

desc

→ Georgian: წიწინდერა (c̣ic̣indera) — Imereti, Racha


ახკარა

head

ახკარა • (axḳara)


დაგუა

დაგუ̂ა • (dagûa)

დაგუ̂ა (canonical)
dagûa (romanization)
დაგვა (alternative)


დაგვა

დაგუ̂ა დაგუა#Mingrelian


ჸუნგა

ჸუნგა • (ʾunga)

→ Svan: ყუგ (q̇ug), ყუგუ (q̇ugu)

From *ყურ- (*q̇ur-, “ear”) + -გა (-ga, privative suffix). For ნ ~ რ (n ~ r) alternation compare გინძე ~ გირძე (ginʒe ~ girʒe), მახინჯი ← *მახირჯი (maxinǯi ← *maxirǯi).


ჸურუ

head

ჸურუ • (ʾuru)

From Proto-Georgian-Zan *q̇ur-u- (“deaf”).

dumb, silly
(figuratively) youthful, young


ჸუჯა

ჸუჯა • (ʾuǯa)

desc

→ Georgian: ყუჯა (q̇uǯa, “earless goat or goat with clipped ears”) — Khevsureti


სიჸუნგე

head

სიჸუნგე • (siʾunge)


გირძე

გირძე • (girʒe)


ხვამცა

xvamca (romanization)
ხვანცა (alternative)

Borrowed from Abkhaz а-хәамса (a-xʷamsa).

bor+

Azalea caucasica (syn. of Rhododendron caucasicum)


ბჷგჷძჷრი

head

ბჷგჷძჷრი • (bəgəʒəri)

ბძგირი ბძგირი#Mingrelian


ჩინორი

ჩინორი • (činori)


აყვაყვა

აყვაყვა • (aq̇vaq̇va)

Borrowed from Abkhaz аҟәаҟәа (aqʷʼaqʷʼa).

bor+

კისერი კისერი#Mingrelian


-გა

-ga (romanization)
-გე (alternative)
-გერე (alternative)

Borrowed from Northwest Caucasian languages.

privative suffix added to nouns to form adjectives: -less, -free


აბარწა

head

აბარწა • (abarc̣a)


ბძგირი

xmf-noun

ბძგირი • (bʒgiri) (plural ბძგირეფი)

bʒgiri (romanization)
ბძგირეფი (plural)
ბჷგჷძჷრი (alternative)


ღანდა

head

ღანდა • (ɣanda)


ტვენგე

ტვენგე • (ṭvenge)

ṭvenge (romanization)
ტვენგერე (alternative)
ტვინგა (alternative)


ტვენგერე

ტვენგერე • (ṭvengere)

ტვენგე ტვენგე#Mingrelian


ტვინგა

ტვინგა • (ṭvinga)

ტვენგე ტვენგე#Mingrelian


ძიქვა

ძიქვა • (ʒikva)

ʒikva (romanization)
ძირქვა (alternative)

desc

→ Georgian: ძიქვა (ʒikva), ძიგვა (ʒigva)

Borrowed from Abkhaz а-ӡеиқәа (a-dzejkʷa).


ბაჭა

head

ბაჭა • (bač̣a)

Borrowed from Abkhaz а-па́ҿа (a-pʼáĉʼa).

(figuratively) little, small, short, dwarfish


ბაჭა

xmf-noun

ბაჭა • (bač̣a) (plural ბაჭეფი)


ბაჭა

ბაჭა • (bač̣a) (plural ბაჭეფი)

მაჸურზენე მაჸურზენე#Mingrelian

Synonym of მაჸურზენე (maʾurzene, “Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos)”)


კვატა

კვატა • (ḳvaṭa) (plural კვატეფი)

desc

→ Georgian: კვატა (ḳvaṭa), კვატი (ḳvaṭi) (Guria, Imereti)


აფხა

apxa (romanization)
აფხეფი (plural)
აბხა (alternative)

Alternative form: აფხვა (apxva)


ბერზემი

ბერზენი ბერზენი#Mingrelian


ბერძემი

head

ბერძემი • (berʒemi)

ბერზენი ბერზენი#Mingrelian


ბერზენი

xmf-noun

ბერზენი • (berzeni) (plural ბერზენეფი)

berzeni (romanization)
ბერზენეფი (plural)
ბერძენი (alternative)
ბერზემი (alternative)
ბერძემი (alternative)

desc

→ Abkhaz: а-бырзе́н (a-bərzén) (or from Georgian)

→ Svan: ბერზენ (berzen), ბერზემ (berzem), ბერძენ (berʒen), ბერძემ (berʒem) (or from Georgian)

Probably from Old Georgian ბერძენი (berʒeni), see there for more.


ჭიპე

head

ჭიპე • (č̣iṗe)


ჭაპანი

ჭაპანი • (č̣aṗani)


ჩუპა

xmf-noun

ჩუპა • (čuṗa) (plural ჩუპეფი)

čuṗa (romanization)
ჩუპეფი (plural)
ჭიპე (alternative)
ჭაპანი (alternative)

→ Abkhaz: аҷапан (ačʼapʼan)

Akin to Georgian ჭიპი (č̣iṗi), Laz წიპა (ǯip̌a).


ჭუჭელე

ჭუჭელე • (č̣uč̣ele) (plural ჭუჭელეეფი)

č̣uč̣ele (romanization)
ჭუჭელეეფი (plural)
ჭუჭელი (alternative)
ჭუჭელია (alternative)


კონჭი

კონჭი • (ḳonč̣i) (plural კონჭეფი)

→ Abkhaz: а-кәанҷ (a-kʷʼančʼ)

Akin to Georgian კოჭი (ḳoč̣i), Laz კონჭი (ǩonç̌i), Old Armenian կոճ- (koč-).

cog

Laz კონჭი (ǩonç̌i)


ჯუნუნს

head

ჯუნუნს • (ǯununs) (third person singular present, verbal noun ჯუნა)

ǯununs (romanization)
ჯუნა (noun-from-verb)
ჯუნუნც (alternative)


ჯუნა

ǯuna (romanization)
ჯუნეფი (plural)
ჯუნაფა (alternative)
ჯუდა (alternative)
ჯვიდა (alternative)


ჯუნა

ჯუნა • (ǯuna)

ǯuna (romanization)
ჯუნაფა (alternative)
ჯუდა (alternative)
ჯვიდა (alternative)

ჯუნუნს ჯუნუნს#Mingrelian


დუდი

dudi (romanization)
დუდეფი (plural)
ჯუჯი (alternative)


ჯუჯი

xmf-noun

ჯუჯი • (ǯuǯi) (plural ჯუჯეფი)


სომაქი

From Georgian სტომაქი (sṭomaki), from Ancient Greek στόμαχος (stómakhos).


ცოჸუ

ცოჸუ • (coʾu) (plural ცოჸუეფი)

coʾu (romanization)
ცოჸუეფი (plural)
ციჸუ (alternative)
ციჸვი (alternative)

From ციჸუ (ciʾu) by contamination with ცოჸუა (coʾua, “leaping, hopping”). Akin to Georgian ციყვი (ciq̇vi).


ციჸუ

head

ციჸუ • (ciʾu)


ციჸვი

ციჸვი • (ciʾvi)


რტყაფა

რტყაფა • (rṭq̇apa)

From Proto-Kartvelian *rṭq̇- (“to gird, engird”) + -აფ-ა (-ap-a).

inh

არტყაფუ არტყაფუ#Mingrelian


ორტყაფუ

xmf-noun

ორტყაფუ • (orṭq̇apu) (plural ორტყაფუეფი)

orṭq̇apu (romanization)
ორტყაფუეფი (plural)

From რტყაფა (rṭq̇apa) + ო- -აფ-უ (o- -ap-u).


ცაშორტყაფუ

ცაშორტყაფუ • (cašorṭq̇apu) (plural ცაშორტყაფუეფი)

cašorṭq̇apu (romanization)
ცაშორტყაფუეფი (plural)

ცაშ (caš, “of the sky”) + ორტყაფუ (orṭq̇apu, “belt”), calque of Georgian ცისარტყელა (cisarṭq̇ela).


ფაცხა

→ Abkhaz: а-ԥацха (a-pacxa)


მახვარი

Borrowed from Abkhaz амахәар (amaxʷar). Similarity with Georgian მხარი (mxari) is accidental.


აფშირჰა

head

აფშირჰა • (apširha)


ძჷგა

xmf-noun

ძჷგა • (ʒəga)


ჩქჷნი

head

ჩქჷნი • (čkəni)


აბუდანი

xmf-noun

აბუდანი • (abudani) (plural აბუდანეფი)

abudani (romanization)
აბუდანეფი (plural)
აბურდანი (alternative)
აბდანი (alternative)
აბედანი (alternative)
აფდანი (alternative)

ka:მერაბ ჩუხუა


ქვიშნაბული

ქვიშნაბული • (kvišnabuli) (plural ქვიშნაბულეფი)

kvišnabuli (romanization)
ქვიშნაბულეფი (plural)
ქვიშნა ბული (alternative)


ქვიშნა

ქვიშნა • (kvišna) (plural ქვიშნეფი)

ქვიშნაბული ქვიშნაბული#Mingrelian

Synonym of ქვიშნაბული (kvišnabuli, “sour cherry”)


ქვიშნა

ქვიშნა • (kvišna) (plural ქვიშნეფი)

Vicia ervilia
Vicia ervilia#Translingual


ქვიშნა ბული

ქვიშნა ბული • (kvišna buli) (plural ქვიშნა ბულეფი)

kvišna buli (romanization)
ქვიშნა ბულეფი (plural)

ქვიშნაბული ქვიშნაბული#Mingrelian

Alternative form of ქვიშნაბული (kvišnabuli)


ბული

From Proto-Georgian-Zan *bal-, see there for more.


ლაპარტყია

head

ლაპარტყია • (laṗarṭq̇ia)

laṗarṭq̇ia (romanization)
ლაბარტყია (alternative)


ბირტყა

ბირტყა • (birṭq̇a)


დობერა

dobera (romanization)
დობერეფი (plural)
დობირა (alternative)

desc

→ Georgian: (Guria) დობირა (dobira, “best soil for vines”), დობირო (dobiro, “vine-growing area”), (Imereti) დობილო (dobilo)


ლარჯი

xmf-noun

ლარჯი • (larǯi) (plural ლარჯეფი)


ქომონჯი

ქომონჯი • (komonǯi) (plural ქომონჯეფი)

komonǯi (romanization)
ქომონჯეფი (plural)
ქომოჯი (alternative)


მორო

Akin to Georgian მარა (mara), Laz მორო (moro), Svan მარ (mar).


მორო

კუში სქუა კუ იჸიი, ბუში სქუა ბუ იჸიი, აბა, მორო მუ იჸიი?

ḳuši skua ḳu iʾii, buši skua bu iʾii, aba, moro mu iʾii?

A turtle's son will be a turtle, an owl's son will be an owl, and well, what else will it be?

Used for attention, threat, amazement and question


თხითხუ

txitxu (romanization)
თხჷთხუ (alternative)
თხჷთხჷ (alternative)
თხითხი (alternative)
თითხუ (alternative)


დგვინდგვი

dgvindgvi (romanization)
დგვინდგუ (alternative)

desc

→⇒ Svan: დინდგუ̂ილდ (dindgûild), დინდგუ̂ (dindgû), დუ̂ინდგ (dûindg), დგუ̂ინდგუ̂ (dgûindgû)

From დგვინდგვი ← *დგუინდგუ ← *დინდგუ (dgvindgvi ← *dguindgu ← *dindgu), from Proto-Georgian-Zan *dindg-el-. Doublet of დინდგილი (dindgili).


ჭანდი

xmf-noun

ჭანდი • (č̣andi) (plural ჭანდეფი)

č̣andi (romanization)
ჭანდეფი (plural)
ჭანჯი (alternative)


ჭანჯი

ჭანჯი • (č̣anǯi) (plural ჭანჯეფი)


ეჩვა

ečva (romanization)
ეჩვეფი (plural)
ერჩვა (alternative)

From Georgian ეჩო (ečo). Displaced the native term which survives in Svan აცქუ̂ (ackû).


ჩქვა

ჩქვა • (čkva) (plural ჩქვალეფი)

→ Svan: ჩქუ̂ა (čkûa)

From *შქვა (*škva), from Proto-Georgian-Zan *šuw-.


კუნტა

head

კუნტა • (ḳunṭa)


-ათი

From Proto-Georgian-Zan *-et. Doublet of -ეთი (-eti).

ცუცხუ- (*cucxu-, “linden”) + -ათი (-ati) → ცუცხვათი (cucxvati, literally “Land of lindens”)

ზანი (zani, “Zan”) + -ათი (-ati) → ზანათი (zanati, literally “Land of Zans”)

Added to nouns in order to form names of places


ცაცხუ

ცხაცხუ ცხაცხუ#Mingrelian


ლერსი

lersi (romanization)
ლერსეფი (plural)
ლერცი (alternative)
ლექსი (alternative)

From Old Georgian ლექსი (leksi), from Ancient Greek λέξις (léxis). რს ← ქს (rs ← ks) is regular.


კობეშია

xmf-noun

კობეშია • (ḳobešia) (plural კობეშიეფი)

ḳobešia (romanization)
კობეშიეფი (plural)

კოპეშია კოპეშია#Mingrelian


კოპეშია

კოპეშია • (ḳoṗešia) (plural კოპეშიეფი)

ḳoṗešia (romanization)
კოპეშიეფი (plural)
კობეშია (alternative)

→ Abkhaz: а-кәабашьиа (a-kʷʼabašja)

desc

→ Svan: კოპეშია (ḳoṗešia)

→ Svan: კოპეშია (ḳoṗešia)


არგუსო

From Georgian აგვისტო (agvisṭo). For the loss of ტ (ṭ) in positions after ს (s), compare ქირსე (kirse), სუმარი (sumari), სომაქი (somaki).


ხული

xuli (romanization)
ხულეფი (plural)
ხუი (alternative)

desctree

→⇒ Ubykh: хәылблы (xʷəlblə)

→ Abkhaz: а-хәы́л (a-xʷə́l)
→⇒ Ubykh: хәылблы (xʷəlblə)

From Proto-Georgian-Zan *mxal- (“vegetables, greens”).

inh

ka:მერაბ ჩუხუა


ღლამი

xmf-noun

ღლამი • (ɣlami) (plural ღლამეფი)

→ Abkhaz: а-ӷлам (a-ğlam, “shark”)

Akin to Georgian ღლავი (ɣlavi), ღლანი (ɣlani), Laz ღლავი (ğlavi).

Silurus glanis
Silurus glanis#Translingual


ორსანტი

ორსანტი • (orsanṭi) (plural ორსანტეფი)

orsanṭi (romanization)
ორსანტეფი (plural)
ორსატი (alternative)

From *ოსატი (*osaṭi), from Georgian ოსტატი (osṭaṭi), from Persian استاد (ōstād). For სტ → ს (sṭ → s), compare არგუსო (arguso).


ფსივი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *sow-. Doublet of სვავი (svavi) and სავი (savi).

doublet

Eurasian black vulture
Eurasian black vulture

Aegypius monachus
Aegypius monachus#Translingual

Eurasian black vulture (Aegypius monachus)


ჟვაბუ

xmf-noun

ჟვაბუ • (žvabu) (plural ჟვაბუეფი)

Akin to Laz მჟვაბუ (mjvabu). Similarity with Russian жа́ба (žába) is likely accidental.


ჭკუდი

ჭკუდი • (č̣ḳudi) (plural ჭკუდეფი)


ხვიმა

xvima (romanization)
ხვიმეფი (plural)
ხვიმრა (alternative)
ხვირმა (alternative)
ხუმა (alternative)
ხომა (alternative)

From Georgian ხურმა (xurma), from Persian خرما (xurmā).


ნინძგი

ნინძგი • (ninʒgi) (plural ნინძგეფი)

ninʒgi (romanization)
ნინძგეფი (plural)
ნინძგვი (alternative)
ნიძგი (alternative)
ნჷძგჷ (alternative)
ნჷნჷძგჷ (alternative)

→ Svan: ნჷნძგ (nənʒg)


ხოპი

head

ხოპი • (xoṗi)

xoṗi (romanization)
ხოფი (alternative)
ხობი (alternative)

Akin to Georgian ხოპი (xoṗi), Laz ხოპე (xop̌e), Old Armenian խոփ (xopʻ).

sluice gate in a sluice channeling water toward a water mill


კილე

xmf-noun

კილე • (ḳile) (plural კილეეფი)

ḳile (romanization)
კილეეფი (plural)
კჷლე (alternative)
კიე (alternative)

From *კილე̄ ← *კილაი ← *კილავი (*ḳilē ← *ḳilai ← *ḳilavi), from Georgian მკლავი (mḳlavi). For similar development, compare ნათესე (natese) ← Georgian ნათესავი (natesavi), საფ(უ)ლე (sap(u)le) ← Georgian საფლავი (saplavi), ამბე (ambe) ← Georgian ამბავი (ambavi), ხვე (xve), ხვაი (xvai) ← Georgian ხვავი (xvavi).


ნათესე

ნათესე • (natese) (plural ნათესეეფი)

natese (romanization)
ნათესეეფი (plural)

From Georgian ნათესავი (natesavi). For similar development, see კილე (ḳile). Doublet of თასუა (tasua) and თასი (tasi).


ადესა

Borrowed from Russian Оде́сса (Odéssa, “Odessa”), whence the grape was introduced into the South Caucasus and Pontus.

bor+

xmf:იზაბელა (ჸურზენი)


ნიყვი

Supposedly borrowed from Georgian ნიყვი (niq̇vi).

Alternative form of ლიყვი (liq̇vi, “European mistletoe”) (Viscum album)

ლიყვი

მარქვალიშ გური
მარქვალიშ გური#Mingrelian

Synonym of მარქვალიშ გური (markvališ guri, “Caesar's mushroom”) (Amanita caesarea)


ნანია

nania (romanization)
ნალია (alternative)

→ Abkhaz: а-наны́ра (a-nanə́ra)

Akin to Georgian ნალია (nalia). See it for more.

a wooden barn, which is placed on four pillars and used to store maize or millet


სოტელია

xmf-noun

სოტელია • (soṭelia)

soṭelia (romanization)
ფსოტელია (alternative)
სოტელი (alternative)
სოტოლია (alternative)
სოტეია (alternative)

Together with Laz მსუტულჲა (msuťulya), borrowed from Ancient Greek σεῦτλον (seûtlon). The borrowing is probably from some Byzantine Greek form close to Pontic Greek σεύτελα (séftela), the plural of σεύτελον (séftelon) often used as a singular.


ნიდერლანდური ნინა

xmf:ნიდერლანდური ნინა


ქორთული ნინა

xmf:ქორთული ნინა


შონური ნინა

head

შონური ნინა • (šonuri nina)

xmf:შონური ნინა


ლაზური ნინა

xmf:ლაზური ნინა


გერმანული ნინა

xmf:გერმანული ნინა


ინგლისური ნინა

xmf:ინგლისური ნინა


ფრანგული ნინა

xmf:ფრანგული ნინა


ესპანური ნინა

xmf:ესპანური ნინა


პოლონური ნინა

პოლონური ნინა • (ṗolonuri nina)

xmf:პოლონური ნინა


ბერძენული ნინა

ბერძენული ნინა • (berʒenuli nina)

xmf:ბერძენული ნინა


პორტუგალიური ნინა

პორტუგალიური ნინა • (ṗorṭugaliuri nina)

xmf:პორტუგალიური ნინა


შვედური ნინა

შვედური ნინა • (šveduri nina)

xmf:შვედური ნინა


იტალიური ნინა

იტალიური ნინა • (iṭaliuri nina)

xmf:იტალიური ნინა


ნიუ-იორკი

New York, New York City (the largest city in the state of New York, and the largest city in the United States, a metropolis extending into neighboring New Jersey)


ლოს-ანჯელესი

Los Angeles (a large city in California, United States)


სან-ფრანცისკო

San Francisco (a large city in California, United States)


სან-ხოსე

San Jose (a large city in California, United States)


ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი

xmf-proper noun

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი • (ameriḳaš aḳoartapili šṭaṭepi)

ameriḳaš aḳoartapili šṭaṭepi (romanization)

United States of America
United States of America#English

United States of America (a country in North America)

xmf:ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი

en-ამერიკაშ_აკოართაფილი_შტატეფი-xmf-name-6DbKFMqU


ზაფანა

zapana (romanization)
ზარფანა (alternative)

Borrowed from Georgian ზაფრანა (zaprana).


ჭყონდარი

xmf-noun

ჭყონდარი • (č̣q̇ondari) (plural ჭყონდარეფი)

č̣q̇ondari (romanization)
ჭყონდარეფი (plural)

→ Abkhaz: аҷҟәандар (ačʼqʷʼandar)

From ჭყონდიდი (č̣q̇ondidi, “Martvili”) + -არი (-ari).


ჭყონდიდი

xmf-proper noun

ჭყონდიდი • (č̣q̇ondidi)

→ Georgian: ჭყონდიდი (č̣q̇ondidi)

From ჭყონი (č̣q̇oni, “oak”) + დიდი (didi, “big, large”).

af

(obsolete) Martvili (a town in western Georgia)


ჯალი

ǯali (romanization)
ჯალეფი (plural)
ჯაალი (alternative)
რჯალი (alternative)
ჯაი (alternative)

desc

→ Svan: ჯალ (ǯal), ჯა̈ლ (ǯäl), ჯჷლ (ǯəl)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *m-ʒ₁ew-al-. Doublet of რძიალი (rʒiali).


მარწკინდი

xmf-noun

მარწკინდი • (marc̣ḳindi) (plural მარწკინდეფი)

marc̣ḳindi (romanization)
მარწკინდეფი (plural)
მარწკინჯი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *mec̣ḳad-, whence also Laz მაწკინდი (maǯǩindi), Svan მჷსკა̈დ (məsḳäd).

cog

Svan მჷსკა̈დ (məsḳäd)

ring (round piece of (precious) metal worn around the finger)


მარწკინდი

head

მარწკინდი • (marc̣ḳindi)

marc̣ḳindi (romanization)
მარწკინჯი (alternative)

By surface analysis, მა- -ინდ (ma- -ind) + რწკ-ინ- (rc̣ḳ-in-, “to shine”) + -ი (-i).


მარწკინდი

მარწკინაია მარწკინაია#Mingrelian

Synonym of მარწკინაია (marc̣ḳinaia, “firefly”)


ძოკი

head

ძოკი • (ʒoḳi)

ʒoḳi (romanization)
ძოკია (alternative)
ძოკა (alternative)
ზოკი (alternative)
ზაკი (alternative)
ზაქი (alternative)

desc

→ Abkhaz: а-ӡокь (a-dzokʲʼ), а-ӡакь (a-dzakʲʼ), а-ӡакьа (a-dzakʲʼa)

A borrowing from the family of words represented by Georgian ზაქი (zaki), Old Armenian ձագ (jag), Classical Syriac ܙܓܐ (zāggā), Persian زاق (zâq). The various alternative forms reflect different chronological layers of borrowing, the forms with -ო- (-o-) being the oldest ones as they exhibit the *a → o sound change in Zan. For the forms with ძ- (ʒ-) compare ձագ (jag). The form ზაქი (zaki) is borrowed from Georgian ზაქი (zaki).

the young of various animals (buffalo, cow, pig)