բալ

axm-noun

բալ • (bal), genitive singular բալի (bali)

Armenian: բալ (bal)


կեռաս

head

կեռաս • (keṙas) (genitive singular կեռասի or կեռասոյ)

keṙas (romanization)
կեռասի (genitive singular)
կեռասոյ (genitive singular)

Armenian: կեռաս (keṙas)

From Ancient Greek κερασός (kerasós), κεράσιον (kerásion); see for more.


բակլայ

desctree

Armenian: բակլա (bakla)
→ Georgian: ბაკლა (baḳla) (Javakheti)

From Arabic بَاقِلّاء (bāqillāʔ, “broad bean”).


լովիաս

axm-noun

լովիաս • (lovias), genitive singular լովիասի (loviasi)

lovias (romanization)
loviasi (romanization)

Armenian: լուբիա (lubia)

From Arabic لُوبِيَا (lūbiyā) or Persian لوبیا (lôbiyâ), لوویا (lôviyâ). See also լոբի (lobi).


ալոճ

head

ալոճ • (aloč)

desc

Armenian: ալոճ (aloč), ալոջ (aloǰ), ալուճ (aluč)

From Ottoman Turkish آلوج (aluç) (Turkish alıç), from Classical Persian آلوچه (ālūča), the diminutive of آلو (âlu, “plum”).

ոքսիական [= ὀξυάκανθος (oxuákanthos)]· ալոճ
okʻsiakan [= ὀξυάκανθος (oxuákanthos)]· aloč

6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen]

Վասն սերկեւիլի, դամոնի, կեռասի եւ սնձեաց, որ է ալուճն

13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica]

Vasn serkewili, damoni, keṙasi ew snjeacʻ, or ē alučn

Իպն ասէ, թէ իր ծառն նման է ալուճին ծառին․ եւ միրգն այլ ի ալուճ կու նմանէ։

1478 – 1492, Amirdovlatʻ Amasiacʻi, Angitacʻ anpēt [Useless for Ignoramuses]

Ipn asē, tʻē ir caṙn nman ē alučin caṙin; ew mirgn ayl i aluč ku nmanē.


տուղտ

head

տուղտ • (tuġt)

desctree

Armenian: տուղտ (tuġt), տուխտ (tuxt), տուղդ (tuġd) — dialectal
→ Georgian: ტუხტი (ṭuxṭi), თუხტი (tuxṭi), დუხტი (duxṭi) — dialectal

From Old Armenian, perhaps from Hurrian *tulti (“a kind of a medical plant”), attested in Akkadian as 𒌑𒌋𒌆𒁺 (/tuldu/).

der

Althaea officinalis
Althaea officinalis#Translingual


մարխ

marx (romanization)
մարխի (genitive singular)

Armenian: մարխ (marx)

Said to be from Persian مرخ (marx), but this is doubtful in view of the variant form մախր (maxr). Related to Northern Kurdish merx (“a variety of juniper”), Arabic مَرْخ (marḵ, “Leptadenia pyrotechnica”), Akkadian 𒎌 (MEŠ /miḫru/, “a fir tree”, “possibly Juniperus excelsa”), Ugaritic 𐎎𐎃𐎗 (mḫr, “a conifer”, only retained in a place-name). All possibly continuing Hurrian 𒈠𒄴𒊑 (ma-aḫ-ri /māḫri/, “juniper”). Compare also Lak мархъ (marq), Budukh мерх (merx, “birch”).

der

a kind of a resinous conifer, perhaps Pinus pinea or Pinus cembra

[…] եւ ապա ա՛ռ սեւ ձիւթ եւ կվենւոյ փայտի կամ մարխի սղոցուքով […]
[…]ew apa áṙ sew jiwtʻ ew kvenwoy pʻayti kam marxi sġocʻukʻov[…]

13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 52

the resinous wood of this tree that ignites easily


բարտի

desctree

Armenian: բարտի (barti), բարդի (bardi) — Eastern Armenian, Alashkert, Mush; բՙարդի (bʻardi) — Kharberd; բա̈րդի (bärdi) — Vozm, Van; բառդի (baṙdi) — Ararat; բՙարդը՛ (bʻardə́), բՙայդը՛ (bʻaydə́) — Zeitun; բա̈րդը՛ (bärdə́) — Moks
→ Azerbaijani: pərdi
→ Armenian: փա̈րդու (pʻärdu) (Karabakh)
→⇒ Udi: пардукӏ (parduḳ)
→ Turkish: pardı, perdü, parda, partı, pardi, perdi

The origin is uncertain. An inheritance from Proto-Indo-European *bʰerHǵós (“birch”) is phonologically difficult.

Անուն տնգոյն սաբեկ ասի․ բայց ոչ ինչ աստուածային գիրս ունի սովորութիւն անուանել ծառ, ոչ մայր, ոչ կիւպարիս, ոչ սարդ, ոչ ստրոբողոն, ոչ սարոն, ոչ կաղնի, ոչ բարտի, ոչ սուսոյ, ոչ այլ ինչ յայսպիսեացս ոչ արդեօք իցէ։

Ephrem the Syrian, Yayn čaṙēn or vasn erašti ew vašxaṙuacʻ [Homily on Draught and Usurers]

Anun tngoyn sabek asi; baycʻ očʻ inčʻ astuacayin girs uni sovorutʻiwn anuanel caṙ, očʻ mayr, očʻ kiwparis, očʻ sard, očʻ strobołon, očʻ saron, očʻ kałni, očʻ barti, očʻ susoy, očʻ ayl inčʻ yayspiseacʻs očʻ ardeōkʻ icʻē.


ճանդարի

head

ճանդարի • (čandari)

desc

Armenian: տնջրի (tnǰri, “plane tree; poplar?”), ճանդար (čandar, “log”)

Together with Georgian ჭანდარი (č̣andari), ჭადარი (č̣adari, “plane tree; poplar”) borrowed from an unidentified Iranian source, + -ի (-i, “tree-suffix”).
Martirosyan offers several proposals.
* From Iranian *čana(h)-dāra- (literally “auspicious tree”) and connected with Middle Persian cynʾl (činar, “oriental plane tree”); see the latter for more.
* From Iranian *čand-dār- (literally “quaking tree”), with *čand- (“to tremble, quake”) (compare Middle Persian cnd-ytn' (čand-īdan, “to tremble, quake”)). Typologically compare Lithuanian drebulė̃ (“quaking aspen”) from drebė́ti (“to quiver”), English quaking aspen, etc.
* From homonymous Iranian *čand-dār- (literally “white or shining tree”), originally referring to white poplar, with *čand- (“to shine”). Typologically compare Ancient Greek λεύκη (leúkē, “white poplar, Populus alba”), from λευκός (leukós, “clear, white”).
In any case, the underlying Middle Iranian tree name seems to be composed with *dā́ru (“wood, tree”).
Note also Tabasaran чаланда́р (čalandár, “plane tree, poplar”), чаламди́р (čalamdír, “plane tree”).

unk

unidentified

cog

քանզի յանկարծ պատառեալ երկրի՝ արտաքս ելեալ ջուր սեաւ․ եւ ծառ մի սօսի, զոր ճանդարին (var. ճանտարին, ջանդարին, ճանդար) կոչէին, մեծ յոյժ՝ հուպ առ քաղաքն, տեսին զնա՝ յանկարծակի շրջեալ իւրովի․ եւ ի տեսիլ նորա դղրդեցաւ ամենայն քաղաքն․ եւ դարձեալ տեսին զնա՝ կանգնեալ, որպէս յառաջն։ Այս եղեալ երկիցս եւ երիցս եւ ապա անկաւ եւ այլ ոչ կանգնեցաւ։[…]Եւ յանկարծակի հասին զօրքն թաթար, եւ պատեցին զքաղաքն յամենայն կողմանց[…]
kʻanzi yankarc pataṙeal erkri, artakʻs eleal ǰur seaw; ew caṙ mi sōsi, zor čandarin (var. čantarin, ǰandarin, čandar) kočʻēin, mec yoyž, hup aṙ kʻaġakʻn, tesin zna, yankarcaki šrǰeal iwrovi; ew i tesil nora dġrdecʻaw amenayn kʻaġakʻn; ew darjeal tesin zna, kangneal, orpēs yaṙaǰn. Ays eġeal erkicʻs ew ericʻs ew apa ankaw ew ayl očʻ kangnecʻaw.[…]Ew yankarcaki hasin zōrkʻn tʻatʻar, ew patecʻin zkʻaġakʻn yamenayn koġmancʻ[…]
because suddenly the earth split open and black water came out, and it was seen that the huge plane tree, called čandari, that was near the city [Gandzak], suddenly fell down by itself. And seeing it, the whole city shook and they saw it [the tree] standing again as before. This happened two or three times, then [the tree] fell and never rose again. […] Suddenly the Tatar armies arrived and surrounded the entire city [Gandzak] from all sides.

13th century, Kirakos Ganjakecʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 21

Առնէ երիս գաւազանս շէր, զոր շշի ասեն եւ պարսք՝ մութանաբի, եւ սաւսի, զոր ջանդարի (var. ճանդար) ասեն, եւ ընկուզի, զոր եբրայեցին կաղնի ասէ։
Aṙnē eris gawazans šēr, zor šši asen ew parskʻ, mutʻanabi, ew sawsi, zor ǰandari (var. čandar) asen, ew ənkuzi, zor ebrayecʻin kałni asē.

13th century compilation by Vardan Arewelcʻi, Ełišē, Meknutʻiwn grocʻn cnndocʻ [Commentary on the Genesis] 95.9

զի պատառել երկիր ել ջուր սեւ․ եւ ծառ մի էր սոսի, զոր ճանդարի ասեն, սաստիկ մեծ, որ էր հուպ ի քաղաքն (var. զի պատառեալ երկրի յանկարծակի ել ջուր սեաւ․ եւ ծառ մի էր սօսի, զոր ջանդարի ասեն, սաստիկ մեծ, որ էր հուպ առ քաղաքն)
zi pataṙel erkir el ǰur sew; ew caṙ mi ēr sosi, zor čandari asen, sastik mec, or ēr hup i kʻałakʻn (var. zi pataṙeal erkri yankarcaki el ǰur seaw; ew caṙ mi ēr sōsi, zor ǰandari asen, sastik mec, or ēr hup aṙ kʻałakʻn)

Եւ հայեցեալ ՚ի ծառն ճանտարի՝ որ է չինարի, եւ ասէ, կարի երկայնացեալ են սոքա, եւ լայնացեալ, հատանել պարտ է զսոսա, եւ տնկել նոր տնկի, զի աճեսցին բարուոք։

1699, Zakʻaria Sarkawag Kʻanakʻeṙcʻi, Patmagrutʻiwn [Chronicle] I.25

Translation by George A. Bournoutian
Looking at the chantari trees, that is, the ch‘inar, he said, "They have become too tall and too stout. It is time that we cut them and plant new ones, so that they will grow well."

Ew hayecʻeal ’i caṙn čantari, or ē čʻinari, ew asē, kari erkaynacʻeal en sokʻa, ew laynacʻeal, hatanel part ē zsosa, ew tnkel nor tnki, zi ačescʻin baruokʻ.

Եւ յաւուր միում մտեալ Շահն ՚ի բուրաստանն՝ եւ զորդին առաջի իւր, եւ հանեալ զնետն եդ ՚ի յաղեղն, եւ եհար զծառն․ եւ էանց նետն թափանց յայն կողմն ճանտարի ծառոյն։

1699, Zakʻaria Sarkawag Kʻanakʻeṙcʻi, Patmagrutʻiwn [Chronicle] II.43

Translation by George A. Bournoutian
One day the Shah went to an orchard and his son walked ahead of him. He took an arrow, placed it in the bow, and shot it toward a tree. The arrow went through the poplar tree.

Ew yawur mium mteal Šahn ’i burastann, ew zordin aṙaǰi iwr, ew haneal znetn ed ’i yaġeġn, ew ehar zcaṙn; ew ēancʻ netn tʻapʻancʻ yayn koġmn čantari caṙoyn.

Ազատդրախտ (var. ազատտրախտ) = ջանտարի։
Azatdraxt (var. azattraxt) = ǰantari.
أَزَادَرْخَت (ʔazādarḵat) = ǰantari

9th or 10th century, with changes and additions in later centuries, Tʻargmanutʻiwn dełocʻ zor əntrel en imastasērkʻn ew kargeal yayl lezuacʻ [A Medieval Arabic–Armenian Botanical Dictionary]

Melia azedarach
Melia azedarach#Translingual

bead tree, Persian lilac, Melia azedarach


եղրևանի

head

եղրևանի • (eġrewani)

Armenian: եղրեւանի (eġrewani)

From Persian ارغوان (arğavân) + -ի (-i). Doublet of արճուան (arčuan).

Syringa vulgaris
Syringa vulgaris#Translingual


սատապ

From Persian سداب (sadâb). The form սազապ (sazap) is from Arabic سَذَاب (saḏāb). The form սատաֆ (sataf) is from Ottoman Turkish سدف (sedef).

Եւ այլ օգտակար է այս ջերմանս այս կուրսս։ Ա՛ռ սատապի տերեւ, եւ համամայ չորս չորս դրամ

1184, Mxitʻar Heracʻi, J̌ermancʻ mxitʻarutʻiwn [Relief of Fevers] 40

Ew ayl ōgtakar ē ays ǰermans ays kurss. Áṙ satapi terew, ew hamamay čʻors čʻors dram

զտեղիսն որք սրով կտրած լինին, կեղեւեա զտնկին բարունակին կեղեւն եւ ծեծեա զինքն մանր, եւ զսատապն ի միասին

zteġisn orkʻ srov ktrac linin, keġewea ztnkin barunakin keġewn ew cecea zinkʻn manr, ew zsatapn i miasin

Սատապն զածպատերն ու զքարուտ եւ զջերմային վայրսն սիրէ բնութեամբ եւ զարեգինն․ եւ յիւր տակն կրակաց մոխիր խիստ ընդունի ածել, որ ջերմութիւն պահէ զինքն․ եւ բնաւ աղբ չշընդունի, բայց միայն անապակ հող։

Satapn zacpatern u zkʻarut ew zǰermayin vayrsn sirē bnutʻeamb ew zareginn; ew yiwr takn krakacʻ moxir xist ənduni acel, or ǰermutʻiwn pahē zinkʻn; ew bnaw aġb čʻšənduni, baycʻ miayn anapak hoġ.

Տարիտ ըլ ըռիահ, որ է զքամին ցրվող․ որ զքամին կու նաւսրացնէ եւ խափանէ․ որպէս զսազապն, եւ որ նման է սոցա։

Tarit əl əṙiah, or ē zkʻamin cʻrvoġ; or zkʻamin ku nawsracʻnē ew xapʻanē; orpēs zsazapn, ew or nman ē socʻa.

Ա՛ռ […] սատաֆ, ձիթապտղի ձէթ
Áṙ[…] sataf, jitʻaptġi jētʻ

16th century, Alēkʻsianos, Bžškaran [Medical Book]

Ruta graveolens
Ruta graveolens#Translingual


դամոն

դամոն • (damon) (genitive singular դամոնի)

damon (romanization)
դամոնի (genitive singular)

Armenian: դամոն (damon)

Of the same origin as dialectal դամբուլ (dambul). See it for more.

damson, damson plum, Prunus insititia (tree)


սին

A Northeast Caucasian borrowing. Compare Avar сини (sini), Bezhta сино (sino), Tsakhur суна (suna), Rutul сын (sɨn), Hunzib сыну (sɨnu) etc all meaning "barberry". On these and other Caucasian words see Leksika and NCED, without the Armenian. For the semantics see the correspondence in ծոր (cor).

Bžskaran [Various medical works from different centuries cited by dictionaries]


փիճի

փիճի • (pʻiči)

Armenian: փիճի (pʻiči)

pine, Pinus, perhaps specifically stone pine, Pinus pinea


պատրանճպուէ

պատրանճպուէ • (patrančpuē)

Borrowed from an Arabicized form of Persian بادرنگبویه (bâdrangbuye). See Arabic بَاذَرُوج (bāḏarūj).

cog

Arabic بَاذَرُوج (bāḏarūj)

Melissa officinalis
Melissa officinalis#Translingual


առուոյտ

head

առուոյտ • (aṙuoyt)

Armenian: առվույտ (aṙvuyt)

The origin is unknown. Compare dialectal Georgian ალავერდი (alaverdi, “alfalfa”), Proto-Germanic *arwīts (“pea”), Ancient Greek ἐρέβινθος (erébinthos, “chickpea”), ὄροβος (órobos, “bitter vetch”), Latin ervum (“vetch”).

unk

unknown

cog

միդիկարին (var. մեդիկարին) = առուոյտ (vars. առաւոյտ, առուոյս)։
midikarin (var. medikarin) = aṙuoyt (vars. aṙawoyt, aṙuoys).
μηδίκη (mēdíkē) = aṙuoyt

առատաբա = առաւոյտ (var. առվոյդ)
aṙataba = aṙawoyt (var. aṙvoyd)
الرَطْبَة (ar-raṭba) = aṙawoyt

Medicago sativa
Medicago sativa#Translingual


դարշիշան

head

դարշիշան • (daršišan)

From Arabic دَارْشِيشَعَان (dāršīšaʕān).

bor

دَارْشِيشَعَان

Arabic دَارْشِيشَعَان (dāršīšaʕān)

Ավզուտի․ որ է դարշիշան:

[the defined Arabic term is lost] = դարիշնիշան (vars. դարիշզան, դարիշղան)
[the defined Arabic term is lost] = darišnišan (vars. darišzan, darišġan)


բզրկատուն

head

բզրկատուն • (bzrkatun)

→ Armenian: բզրուկ (bzruk)

From Arabic بَزَرْقَطُونَا (bazarqaṭūnā). Tʻargmanutʻiwn dełocʻ has the manuscript variant բզրուկ (bzruk), which has been treated as a separate formation from Arabic بِزْر (bizr, “seed”) and the suffix -ուկ (-uk), however this form is probably spurious; notwithstanding, բզրուկ (bzruk) has been learnedly adopted in the modern language as the designation for Arenaria.

bor

بَزَرْقَطُونَا

Arabic بَزَرْقَطُونَا (bazarqaṭūnā)

xlit

Թարգմանութիւն դեղոց

ալ սփիոշ (var. ալափիոլ, ալափիւղ, ալփսիոչ) = բզրկատուն (var. բզրկտուն, փզրկտուն)
al spʻioš (var. alapʻiol, alapʻiwł, alpʻsiočʻ) = bzrkatun (var. bzrktun, pʻzrktun)
أَسْفِيُوس (ʔasfiyūs) [اسپیوش (espayôš), اسفیوش (esfayuš)] = fleawort

ասփոշի (var. ասփսիշ) = վայրի բզըրկտուն (var. բզրուկ, բղրուկ)
aspʻoši (var. aspʻsiš) = vayri bzərktun (var. bzruk, bġruk)
أَسْفِيُوس (ʔasfiyūs) [اسپیوش (ispayôš), اسفیوش (esfayuš)] = wild fleawort

fleawort, psyllium, Plantago psyllium (plant and seeds)


զկեռ

head

զկեռ • (zkeṙ)

Armenian: զկեռ (zkeṙ)

The origin is unknown. Possibly connected with the synonymous words in West Asian languages: Arabic زُعْرُور (zuʕrūr) or زَعْرُور (zaʕrūr); Georgian ზღმარტლი (zɣmarṭli) and its Kartvelian cognates; Persian ازگیل (azgil)

unk

unknown

Երկրորդ՝ զի պըտուղք փշոցն կապեն զփորն․ որպէս սինծն եւ զըկեռն […]
Erkrord, zi pətuġkʻ pʻšocʻn kapen zpʻorn; orpēs sincn ew zəkeṙn[…]

14th century, Grigor Tatʻewacʻi, Girkʻ kʻarozutʻean or kočʻi Jmeṙan hator [Sermons, Winter Part] 84

սնիք = զկեռն (var. ղկեռն)։
snikʻ = zkeṙn (var. łkeṙn).
إِسْكِدُنْيَا (ʔiskidunyā) (?) = zkeṙ

մեսպելոն (vars. մեսփեղոն, մեսպեղոն, մեապեղոն) = սգեռ (var. ագեռ)։
mespelon (vars. mespʻełon, mespełon, meapełon) = sgeṙ (var. ageṙ).
μέσπιλον (méspilon) = sgeṙ


ալաժահր

head

ալաժահր • (alažahr)

Armenian: ալաժահրի (alažahri)

From Ottoman Turkish آلاجهری (ala cehri).

[…] զտօրունն եւ զլեղակն յիրար խառնեն, այս ինքն՝ զսեաւն եւ զկարմիրն, ծնանի լու(ր)ջ, իսկ յորժամ յալաժահրն ձգեն, որ Է դեղին, կանչի, եւ նիւթն բնական սպիտակ լինի […]
[…]ztōrunn ew zleġakn yirar xaṙnen, ays inkʻn, zseawn ew zkarmirn, cnani lu(r)ǰ, isk yoržam yalažahrn jgen, or Ē deġin, kančʻi, ew niwtʻn bnakan spitak lini[…]

14th–15th centuries, Mattʻēos J̌ułayecʻi, Meknutʻiwn Vecʻōrēicʻ [Commentary on Hexaemeron]

a kind of buckthorn berry that is used as a yellow dye


գերմաստի

Armenian: գերմաստի (germasti)

The origin is unknown. Contains the botanical suffix + -ի (-i). Related to Persian گرمه شو (garmah šû?, “Viburnum lantana”), dialectal Turkish germişek, germesik, germeşa, germeşe, germeşük (“Viburnum lantana”), also giraboğlu, girabolu, gireboğlu, gireboli, gilaburu, geleboru, gilabada, gil-dar, giligili (“Viburnum opulus”), and Azerbaijani adigərməşov (“Viburnum lantana”), gərməşov, gərməşöv, gərməşoy, gərməşöy (“Euonymus? Viburnum opulus?”).

unk

unknown

cog

թերմուկեղոս (vars. թերմորիկելոն, թերմոյկողոն, թերմոյիկող, թերմորկելոն, թերմուիկեղոն, թեմուկելոն, թեմուկեղոն, թիմուկողոն) = գերմաստի (vars. գերմաստ, գերմստի, գերամաստ, գերմասթի, գերամաստի, գրամաստ)
tʻermukełos (vars. tʻermorikelon, tʻermoykołon, tʻermoyikoł, tʻermorkelon, tʻermuikełon, tʻemukelon, tʻemukełon, tʻimukołon) = germasti (vars. germast, germsti, geramast, germastʻi, geramasti, gramast)
θέρμος ἄγριος (thérmos ágrios) (?) = wayfaring tree

ալ ստաբան (vars. ալստբամ, ալսաբան, ալոտմբամբ) = գերմաստոյ պտուղ (vars. գերմստոյ պտուղ, գերմատոյտ, գերզմստո պտուղ)
al staban (vars. alstbam, alsaban, alotmbamb) = germastoy ptuł (vars. germstoy ptuł, germatoyt, gerzmsto ptuł)

[an unidentified Arabic term] = fruit of the wayfaring tree

աստբան = գերմստի
astban = germsti
[an unidentified Arabic term] = wayfaring tree

Bžskaran [Various medical works from different centuries cited by dictionaries]

Եւ փայստն գերմըստին, զի եթէ ձի եւ կամ այլ անասուն խոստուկ ունենայ ի յաղիսն, եւ բայտիւն այն հարկանեն՝ բժշկի

1348 – 1351, Nersēs Palianencʻ, Gawazanagirkʻ Hṙomayecʻwocʻ papicʻ ew kayseracʻ [History of Roman Popes and Emperors, a translation of Martin of Opava’s Latin chronicle with additions]

Ew pʻaystn germəstin, zi etʻē ji ew kam ayl anasun xostuk unenay i yaġisn, ew baytiwn ayn harkanen, bžški

Այլ զոզնու ճրագուն ի գորոմաստի փայտն քսէ՛ և ցըցէ՛ ի տեղ մի, զամէնն անդր ժողովին

Ayl zoznu čragun i goromasti pʻaytn kʻsḗ ew cʻəcʻḗ i teġ mi, zamēnn andr žoġovin

Viburnum lantana
Viburnum lantana#Translingual


մատուտակ

head

մատուտակ • (matutak)

desctree

Armenian: մատուտակ (matutak), մատուտիկ (matutik), մատիտակ (matitak)
→? Turkish: madımak, madımlak, badımak, badımalak (“Polygonum cognatum”)

The origin is uncertain. An attractive possibility is the derivation from a descendant of Proto-Iranian *mádu (“honey”) + տակ (tak, “root”), because licorice root is sweet (compare Ancient Greek γλυκύρριζα (glukúrrhiza) for such a formation), but that would rather give *մարուտակ (*marutak). Has been compared to synonymous Persian مهک (mahk), متکی (motki), Northern Kurdish mêkok, mêkûk, Wakhi matk, as well as to Ossetian мӕтатык (mætatyk), мӕтатыкк (mætatykk), татук (tatuk), татукк (tatukk, “Poa pratensis”), Middle Armenian մատիտեղ (matiteġ), Georgian მატიტელა (maṭiṭela, “Polygonum”), dialectal Armenian մատուկ (matuk, “small herb with a sweet edible root and soft prickly leaves”), մանդակ (mandak, “Chaerophyllum bulbosum”), Georgian მათუთა (matuta, “Conium maculatum; Chenopodium foliosum”). The interrelationship of these forms is unclear.

m+

գղիկիրեղին (vars. գղիկուրեղին, գղիզո, գղիզոյ, գղղիզու, գղիկոյ, գղիկուղիղին, գղիկուրէնի, գղիկիւրելին, գղիկիւրիղին, գղիկիւրենի, գղիկիկիւրեղին, գղիկեւրելի) = մատուտակն (vars. մատւտակ, մատուտակի արմատ)
głikirełin (vars. głikurełin, głizo, głizoy, głłizu, głikoy, głikułiłin, głikurēni, głikiwrelin, głikiwriłin, głikiwreni, głikikiwrełin, głikewreli) = matutakn (vars. matwtak, matutaki armat)
γλυκύρριζα (glukúrrhiza) = matutak

Բայց գովեցին ոմանք զայն գետինն, որ յինքն եղեգն բուսանի, եւ մորենիք եւ մատուտակ եւ ջրասէր բոյսք

13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 17

Baycʻ govecʻin omankʻ zayn getinn, or yinkʻn eġegn busani, ew morenikʻ ew matutak ew ǰrasēr boyskʻ

Առ զաֆրան դրամ երեք, մատուտակ՝ դրամ վեց

13th century, Faraj the Syrian, Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden] 76

Aṙ zafran dram erekʻ, matutak, dram vecʻ

քանզի եգիտ նա տուն լցեալ մատուտակով զոր կոչեն ըստ աշխարհաց Մարուխս

1246, Michael the Syrian, Žamanakagrutʻiwn [The Chronicle]

kʻanzi egit na tun lcʻeal matutakov zor kočʻen əst ašxarhacʻ Maruxs

եւ մանուշակ սնուցած տուր, եւ գարէջուր մատուտակով եփած

1466 – 1469, Amirdovlatʻ Amasiacʻi, Ogut bžškutʻean [The Benefits of Medicine] 103

ew manušak snucʻac tur, ew garēǰur matutakov epʻac

զիր չարութիւնն տանի մատուտկին ըռուպն

1478 – 1492, Amirdovlatʻ Amasiacʻi, Angitacʻ anpēt [Useless for Ignoramuses]

its harmful effect is eliminated by licorice juice

Glycyrrhiza glabra
Glycyrrhiza glabra#Translingual


ժոխ

desctree

Armenian: ժոխ (žox)
→? Laz: ზოღი (zoği, “blackberry”)
→? Turkish: c'ox (Hamshen), söh (Van)

From Old Armenian *ժող- (*žoł-), reflected also in ժողվենի (žoġveni). Likely related to Middle Georgian ჟოლო (žolo, “raspberry”). The ultimate origin is uncertain.

cog

թթու ժոխ եւ կաղամբ եփած ոսբօմ եւ կորեկ սմինտր եփած եւ ի ներքu քացախ

10th–13th centuries, Gagik-Hetʻumyan bžškaran [The Gagik–Hetoumian Medical Book]

tʻtʻu žox ew kaġamb epʻac osbōm ew korek smintr epʻac ew i nerkʻu kʻacʻax

a kind of fruit, perhaps gooseberry or raspberry


ժողվենի

head

ժողվենի • (žoġveni)

From Old Armenian *ժողուենի (*žołueni), containing the suffix -ենի (-eni). See ժոխ (žox) for more.

Եւ թէ տապախ դիպի, ա՛ռ ժողվենւոյ տերեւ, ծեծեա, եւ ի գարէփոխինդ խառնեա եւ տուր որ ուտէ․ եւ գարէփոխինդ ա՛ռ չափուկէս, եւ կէս չափ ցորենոյ, յիրեար խառնեա, եւ ջրով ընդ բերանն ի վայր ա՛ծ․ օգտէ։

13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 314

Ew tʻē tapax dipi, áṙ žoġvenwoy terew, cecea, ew i garēpʻoxind xaṙnea ew tur or utē; ew garēpʻoxind áṙ čʻapʻukēs, ew kēs čʻapʻ cʻorenoy, yirear xaṙnea, ew ǰrov ənd berann i vayr ác; ōgtē.

Lebanese buckthorn, Rhamnus libanotica or raspberry, Rubus idaeus


մաթզի

մաթզի • (matʻzi)

Armenian: մաթզի (matʻzi)

From *մաթուզ (*matʻuz) + -ի (-i). See մաթուզ (matʻuz).

Եւ թէ բնութեամբ ուզես որ կարմիր լինի, ի մաթզի (var. մաթըզի) ծառի տակն պատրուսեա զխնձորենին, նա լինի խնձորն կարմիր եւ քաղցր:
Ew tʻē bnutʻeamb uzes or karmir lini, i matʻzi (var. matʻəzi) caṙi takn patrusea zxnjorenin, na lini xnjorn karmir ew kʻaġcʻr:

13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 244

Arbutus unedo
Arbutus unedo#Translingual


ամպաճ

ամպաճ • (ampač)

From Arabic أَنْبَج (ʔanbaj), عَنْبَة (ʕanba).