ლაზუტი

head

ლაზუტი • (lazuťi)

lazuťi (romanization)
ლაუსთი (alternative)
ლაუსტი (alternative)
ლაუზი (alternative)
ლაზუდი (alternative)
ლაუზტი (alternative)

According to Aleksiva from ლაზუტი < *ლასუტი < ლაუსტი < *ლაუს- < *ნაუს- < *მაის- (lazuťi < *lasuťi < lausťi < *laus- < *naus- < *mais-), from Spanish maiz. But he himself is not sure whether it is possible to shift from მ (m) to ლ (l). Compare Turkish lazut.

ჶადიმექ ჶელი დო ლაზუტიში არას ნთხირი ეშობღამს
fadimek feli do lazuťişi aras ntxiri eşobğams
Fadime pours nuts between zucchini and corn


ლაზუდი

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ლაუზტი

ლაუზტი • (lauzťi)

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ღნოსი

ნოსი ნოსი#Laz


მოთა

მოთა • (mota) (plural მოთალეფე, plural მოთაფე, Latin spelling mota)

mota (romanization)
მოთალეფე (plural)
მოთაფე (plural)
მონთა (alternative)

მოთაჩქიმიზ შალვარი ქამაბოქუნი


მოთა

მოთამემისიმინ?


პროღონი

პროღონი • (p̌roğoni) (Latin spelling p̌roğoni)


სტოლი

sťoli (romanization)
ოსტოლი (alternative)
სთოლი (alternative)

სტოლი ოხორი ქომოლაბდვი


სთოლი

სტოლი სტოლი#Laz


საბატონი

საბატონი • (sabaťoni) (Latin spelling Sabaťoni)

sabaťoni (romanization)
Sabaťoni (romanization)
საბატონი (absolutive singular)
საბატონეფე (absolutive plural)
საბატონიქ (ergative singular)
საბატონეფექ (ergative plural)
საბატონის (dative singular)
საბატონეფეს (dative plural)
საბატონიშ (genitive singular)
საბატონიშ (genitive singular)
საბატონიშიş) (genitive singular)
საბატონიშიşi) (genitive singular)
საბატონეფეშ (genitive plural)
საბატონეფეშ (genitive plural)
საბატონეფეშიş) (genitive plural)
საბატონეფეშიşi) (genitive plural)
საბატონიშე (directive singular)
საბატონეფეშე (directive plural)
საბატონიშენ (ablative singular)
საბატონეფეშენ (ablative plural)
საბატონის (locative singular)
საბატონეფეს (locative plural)
საბატონითენ (instrumental singular)
საბატონეფეთენ (instrumental plural)
საპატონი (alternative)

Borrowed from Ancient Greek σάββατον (sábbaton).


ჩხომი

tlb

(Apso, Vizha, Artasheni, Khopa, Chkhala)

çxomi (romanization)
ჩხომი (absolutive singular)
ჩხომეფე (absolutive plural)
ჩხომიქ (ergative singular)
ჩხომეფექ (ergative plural)
ჩხომის (dative singular)
ჩხომეფეს (dative plural)
ჩხომიშ (genitive singular)
ჩხომიშ (genitive singular)
ჩხომიშიş) (genitive singular)
ჩხომიშიşi) (genitive singular)
ჩხომეფეშ (genitive plural)
ჩხომეფეშ (genitive plural)
ჩხომეფეშიş) (genitive plural)
ჩხომეფეშიşi) (genitive plural)
ჩხომიშე (directive singular)
ჩხომეფეშე (directive plural)
ჩხომიშენ (ablative singular)
ჩხომეფეშენ (ablative plural)
ჩხომის (locative singular)
ჩხომეფეს (locative plural)
ჩხომითენ (instrumental singular)
ჩხომეფეთენ (instrumental plural)
ჩხომბი (alternative)
მჩხომი (alternative)
ნჩხომი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *čxam- (“fish”). Cognate with Mingrelian ჩხომი (čxomi) and dialectal Georgian ჩხამა (čxama).

inh+

ბერეშკიმი ჩხომიში ილი წუწონუჲ. ხაზი აენ.

My child sucks the bone of the fish. He's happy.

bereşǩimi çxomişi ili ǯuǯonuy. xazi aen.


ნოღა

head

ნოღა • (noğa) (plural ნოღაფე, Latin spelling noğa)

From Proto-Georgian-Zan *noɣa- (“lowland”).

პაპულიქ მოთამუში “ქოვალი ეჭოფაზ” ჲა დო ნოღაშე გჲოშქუმერს

The grandfather sends his grandson to the bazaar to buy bread

p̌ap̌ulik motamuşi “kovali eç̌opaz” ya do noğaşe gyoşkumers

ალი ბერე ნოღაშა ჯოშკუჲ

Ali sends the boy to the beach (or town)

აჲშე ნოღაშა იტაშა ალთუნეფე დოლიწაჲ

Aisha takes out her gold on the way to town


ჯოხო

coxo (romanization)
ჯოხო (absolutive singular)
ჯოხოფე (absolutive plural)
ჯოხოქ (ergative singular)
ჯოხოფექ (ergative plural)
ჯოხოს (dative singular)
ჯოხოფეს (dative plural)
ჯოხოშ (genitive singular)
ჯოხოშ (genitive singular)
ჯოხოშიş) (genitive singular)
ჯოხოშიşi) (genitive singular)
ჯოხოფეშ (genitive plural)
ჯოხოფეშ (genitive plural)
ჯოხოფეშიş) (genitive plural)
ჯოხოფეშიşi) (genitive plural)
ჯოხოშე (directive singular)
ჯოხოფეშე (directive plural)
ჯოხოშენ (ablative singular)
ჯოხოფეშენ (ablative plural)
ჯოხოს (locative singular)
ჯოხოფეს (locative plural)
ჯოხოთენ (instrumental singular)
ჯოხოფეთენ (instrumental plural)
ჲოხო (alternative)
ნჯოხო (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ʒ₁ax-e-; see Georgian სახელი (saxeli) for more.

inh+

ჯოხოქ კოჩი ვარომსქვანამს; კოჩიქ ჯოხო ომსქვანამს.

The name does not beautify the person. The person makes the name beautiful. (proverb)

coxok ǩoçi varomskvanams; ǩoçik coxo omskvanams.


ჭვიმა

head

ჭვიმა • (ç̌vima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


ოტრიკე

ოტრიკე • (oťriǩe) (Latin spelling oťriǩe)

oťriǩe (romanization)
ორტიკი (alternative)
ოტრიჭი (alternative)


ჲორღანი

ჲორღანი • (yorğani)


ხამი

xami (romanization)
ხამი (absolutive singular)
ხამეფე (absolutive plural)
ხამიქ (ergative singular)
ხამეფექ (ergative plural)
ხამის (dative singular)
ხამეფეს (dative plural)
ხამიშ (genitive singular)
ხამიშ (genitive singular)
ხამიშიş) (genitive singular)
ხამიშიşi) (genitive singular)
ხამეფეშ (genitive plural)
ხამეფეშ (genitive plural)
ხამეფეშიş) (genitive plural)
ხამეფეშიşi) (genitive plural)
ხამიშე (directive singular)
ხამეფეშე (directive plural)
ხამიშენ (ablative singular)
ხამეფეშენ (ablative plural)
ხამის (locative singular)
ხამეფეს (locative plural)
ხამითენ (instrumental singular)
ხამეფეთენ (instrumental plural)

ხამი ოჩხემუშიზ ქოდოლოცონი


ლაზი

The word Laz as an ethnic term is first mentioned in the Latin form of Lazi and Ancient Greek Λαζοί (Lazoí) and Λᾶζαι (Lâzai) in Pliny's Naturalis Historia. "Laz" must have been a name adopted over time by more than one Colchian tribe, as Procopius also stated. The origin is uncertain.
* Kiria et al. reconstruct Proto-Georgian-Zan *laž- deriving the ethnonym from Georgian and saying the Zan equivalent is preserved in Urartian 𒁹𒇻𒌑𒃻𒀀 (ᵐlu-ú-šá-a /Luša/). Note that the ethnonyms Laz or Chan did not exist in Old Georgian: the Laz were referred to as Mingrelians. Georgian ლაზი (lazi) and Georgian ჭანი (č̣ani) must have entered the Language recently, probably after the Russo-Turkish War (1877–1878) when some parts of Lazona were taken by Russia.
* According to Nikolai Marr from Svan ლა- (la-) + ზან (zan).

ლაზიში კულტური ლაზებურაშ დოლოხე რენ
lazişi ǩulťuri lazeburaş doloxe ren
Laz culture is expressed through the Laz language

An ethnic group native to the South Caucasus and Northeastern Anatolia: Laz


Lazona

ლაზონა ლაზონა#Laz


Okortura

ოქორთურა ოქორთურა#Laz


Korturi

(of inanimate objects) Of, from, or pertaining to the country of Georgia or its culture and traditions; Georgian.


Lazuri

ლაზური ლაზური#Laz

Latin spelling of ლაზური (lazuri, “the Laz language”)


Lazuri

ლაზური ლაზური#Laz


ქუი

ქური ქური#Laz

კუჲი კუჲი#Laz


ქუსი

ქური ქური#Laz


დიკა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *diḳ(a)-.

inh+

მამულიქ დიკაფე დოჩოდინუშქულე ჰე არ დიკა-თ ჰემსატის მკიაფუ დივუ' დო მამულ ოჭკომუ.

1930 – 1931, Niyazi Ahmet Banoğlu, Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul Of

When the rooster had finished the (other) grains, this last grain became a jackal and ate the rooster.

mamulik diǩape doçodinuşkule he ar diǩa-t hemsaťis mǩiapu divu' do mamul oç̌ǩomu.


თოფური

head

თოფური • (topuri) (Latin spelling topuri)

topuri (romanization)
თოფური (absolutive singular)
თოფურეფე (absolutive plural)
თოფურიქ (ergative singular)
თოფურეფექ (ergative plural)
თოფურის (dative singular)
თოფურეფეს (dative plural)
თოფურიშ (genitive singular)
თოფურიშ (genitive singular)
თოფურიშიş) (genitive singular)
თოფურიშიşi) (genitive singular)
თოფურეფეშ (genitive plural)
თოფურეფეშ (genitive plural)
თოფურეფეშიş) (genitive plural)
თოფურეფეშიşi) (genitive plural)
თოფურიშე (directive singular)
თოფურეფეშე (directive plural)
თოფურიშენ (ablative singular)
თოფურეფეშენ (ablative plural)
თოფურის (locative singular)
თოფურეფეს (locative plural)
თოფურითენ (instrumental singular)
თოფურეფეთენ (instrumental plural)
თორფი (alternative)
თოფრ (alternative)
თოფრი (alternative)
თოფუი (alternative)
თოფუჲი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *tapl- (“honey”).

inh+

მთუთიქ კარვანეფეს თოფური იხირამს


ქორთუ

head

ქორთუ • (kortu) (Latin spelling Kortu, plural ქორთუფი)

kortu (romanization)
Kortu (romanization)
ქორთუფი (plural)
ქორთო (alternative)

From Proto-Kartvelian *kart-; see Old Georgian ქართველი (kartveli) for more.

ქორთუფე მულუნან დო მწიქა გეჭარერითენ დულჲაფე იქუმან

kortupe mulunan do mǯika geç̌areriten dulyape ikuman

An ethnic group native to the South Caucasus: Georgian


მუნდი

მუნდი • (mundi) (plural მუნდეფე, Latin spelling mundi)

ორძო მთელლი დოქცუდორენ. მუნდი გედვაში გეტროხუნ.

The chair is completely rotten. It breaks when you put your ass down.

orżo mtelli dokʒudoren. mundi gedvaşi geťroxun.

ჰემუქ მა მუნდი მემიჭკომაზ

Let her/him eat my ass (I don't care about her/him at all)

აშექ წუკალიშ მუნდი შლიჭუმს

Aisha is rubbing the bottom of the cauldron

ნურიჲექ ფონთოლონიშ მუნდი გჲობურამს

Nuriye is patching the back of her pants

ჯავიდიქ “დულჲაზ ამაფთარე” ჲა დო კატა ნდღაზ რეისიზ მუნდიზ ჭიშუნ

Cavid runs after the chief ('s back) every day to get a job

cavidik “dulyaz amaptare” ya do ǩaťa ndğaz reisiz mundiz ç̌işun

დიდო მგვანერი ფუჯი დო კოჩი ჟურითი აჲნი რენ. ჟურისთი მუნდი ვარგაღენ.

A very fat cow and a human are the same. Neither of them can move their asses (they can't carry themselves).

dido mgvaneri puci do ǩoçi juriti ayni ren. juristi mundi vargağen.


ონტულე

ონტულე • (onťule)

From *ნტულ- (*nťul-) + ო- -ე (o- -e), literally meaning "a place for fruits", where *ნტულ- (*nťul-) was borrowed from Old Armenian պտուղ (ptuł).


თურქი

turki (romanization)
Turki (romanization)
თურკი (alternative)

Either from Ottoman Turkish ترك (türk) or Ancient Greek Τοῦρκος (Toûrkos).

ქიბრისის თურქი დო რუმეფე სქიდუნ

An ethnic group that migrated to Anatolia in the 11th century: Turk

გჲურჯისთანიქ თურქეფეს ვიზე ვარ-უგორამს-დორენ

gyurcistanik turkepes vize var-ugorams-doren

Someone bound to Turkey by citizenship regardless of ethnicity: Turk


შილია

შილია • (şilia)

şilia (romanization)
შილჲა (alternative)

From Pontic Greek χ̌ίλι̮α (šíli̮a), from Ancient Greek χίλιοι (khílioi).


შილჲა

შილჲა • (şilya)

შილია შილია#Laz


მშირიდონი

მშირიდონი • (mşiridoni) (plural მშირიდონეფე)

mşiridoni (romanization)
მშირიდონეფე (plural)
შკელიდონი (alternative)
შილიდონი (alternative)
შკირდონი (alternative)

From Pontic Greek χ̌ελιδόνιν (šelidónin).


ტული

ტული • (ťuli)

From Ottoman Turkish طول (dul) (Turkish dul).


ოჶრიდი

ოჶრიდი • (ofridi) (Latin spelling ofridi)

ოჶიდი ოჶიდი#Laz


ავლია

ავლა ავლა#Laz


პაპუწი

პაპუწი • (p̌ap̌uǯi)

From Pontic Greek παπούτζι (papoútzi), from Ottoman Turkish پاپوج (papuç), پاپوش (papuş).


თხირი

ნთხირი ნთხირი#Laz


ღეჯი

tlb

(Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ɣor-.

ჰასან ჰიკკუ მშკურინაჯე ორტტუ ჩი ხოსკინა ღეჯიშეთი აშკურინერტტუ

Hasan was so cowardly that he was even afraid of a dead pig

hasan hiǩǩu mşǩurinace orťťu çi xosǩina ğecişeti aşǩurinerťťu


უჩა

Akin to Mingrelian უჩა (uča, “black”). Compare also ჩე (çe, “white”).

black:


უშქური

head

უშქური • (uşkuri)

ოშქური ოშქური#Laz


ბორჯი

tlb

(Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

borci (romanization)
ბორჯი (absolutive singular)
ბორჯეფე (absolutive plural)
ბორჯიქ (ergative singular)
ბორჯეფექ (ergative plural)
ბორჯის (dative singular)
ბორჯეფეს (dative plural)
ბორჯიშ (genitive singular)
ბორჯიშ (genitive singular)
ბორჯიშიş) (genitive singular)
ბორჯიშიşi) (genitive singular)
ბორჯეფეშ (genitive plural)
ბორჯეფეშ (genitive plural)
ბორჯეფეშიş) (genitive plural)
ბორჯეფეშიşi) (genitive plural)
ბორჯიშე (directive singular)
ბორჯეფეშე (directive plural)
ბორჯიშენ (ablative singular)
ბორჯეფეშენ (ablative plural)
ბორჯის (locative singular)
ბორჯეფეს (locative plural)
ბორჯითენ (instrumental singular)
ბორჯეფეთენ (instrumental plural)
ბორჟი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بورج (borc).

bor+

თოჶიკიში მითიზ ჶეჲდა ვარუღუნ. ჰემუქ ბორჯიმუში ფაღუმს.

Tofik is of no use to anyone. He is clearing his own debt.

tofiǩişi mitiz feyda varuğun. hemuk borcimuşi pağums.


ეკენია

head

ეკენია • (eǩenia)

From Old Georgian ე(ნ)კენისთვე (e(n)ḳenistve), from Ancient Greek ἐγκαίνια (enkaínia, “feast of renovation or consecration”).

bor

ე(ნ)კენისთვე


კათა

head

კათა • (ǩata) (plural კათაფე, Latin spelling ǩata)

კათ- (ǩat-, “to include”) + -ა (-a). Cognate with Mingrelian კათა (ḳata, “folk”).

(dialectal, Atina) another animal that is an animal's friend

აჲშეში ფუჯი ხვალა ნაოტუ შენი ოფშა ბეჯღამტუ. არ კათა ქელუმჭეშუ. დირახატუ. ჰუს ვარბეჯღამს.

Aisha's cow was screaming a lot because she was alone. (Aisha) brought an animal friend (a cow) to her. (Cow) relaxed. She doesn't shout anymore.

ayşeşi puci xvala naoťu şeni opşa becğamťu. ar ǩata kelumç̌eşu. diraxaťu. hus varbecğams.

(dialectal, Atina) another animal mating with one animal

კათა ნაგუნდუნასენ შურონი მითიში კათა ნაგასენ ნამბინენ

The goat that lost its herd is tied to whose herd it comes across (becomes one of the herd)

ǩata nagundunasen şuroni mitişi ǩata nagasen nambinen


კირცხი

კირცხი • (ǩirʒxi) (plural კირცხეფე)

ǩirʒxi (romanization)
კირცხეფე (plural)
კიცხი (alternative)


ლეტა

Akin to Mingrelian ლეტა (leṭa, “mud, clay”).

მუხუხიქ ლეტა ხუმს

soil, earth, ground, land
the substance on which plants grow

ნანაჩქიმი ბაბამუშიშ ლეტაზ ნუნჭუნ

My mother has a share in her father's land

მამუტი ჩქარ მუთუ უხენუ ოხორჯაში ლეტაზ გეშახენ

Mahmut lives happily on his wife's inheritance, effortlessly

mamuťi çkar mutu uxenu oxorcaşi leťaz geşaxen

(figurative) legacy, heritage, inheritance


მოსა

From Proto-Georgian-Zan *mas- (“fishing-net”). Cognate with Mingrelian მოსა (mosa, “net”) and Georgian მასე (mase, “(sea-going) fishing net”).


რახნა

From Pontic Greek ’ράχνα (’ráchna), αράχνα (aráchna).


მინჯი

minci (romanization)
მინჯეფე (plural)
მინძი (alternative)

A kind of unsalted cheese made by boiling the whey


მინძი

head

მინძი • (minżi)

მინჯი მინჯი#Laz


ტარონი

ტარონი • (ťaroni) (Latin spelling ťaroni)

ťaroni (romanization)
ტაონი (alternative)

Compare Mingrelian ტაროზი (ṭarozi, “good weather”), Old Georgian ტაროსი (ṭarosi, “(good) weather”), Svan ტარუ̂ეს (ṭarûes, “(good) weather; mood, disposition”).

cog

პეტმეზი ოჯიბუ შენი ტარონი დაჩხური ოგზარ

p̌eťmezi ocibu şeni ťaroni daçxuri ogzar


ტარონი

head

ტარონი • (ťaroni) (plural ტარონეფე, Latin spelling ťaroni)

ťaroni (romanization)
ტარონეფე (plural)
ტაონი (alternative)

ტარონი ორტაშა ფავრეფე ჯეფურჟუნ

(dialectal, Vizha) The unpleasantly hot weather

ბერეფეზ მჭიმონი ტარონიზ გალე ვარ გამალენანში ოხორიზ ნიქაჩენან

Children get bored at home because they can't go outside in rainy weather

berepez mç̌imoni ťaroniz gale var gamalenanşi oxoriz nikaçenan

(dialectal, Kontiva, Motskhora, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) weather

ტაონი ვარენ

(dialectal, Kontiva, Motskhora, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) air


გჲარი

tlb

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

gyari (romanization)
გჲარი (absolutive singular)
გჲარეფე (absolutive plural)
გჲარიქ (ergative singular)
გჲარეფექ (ergative plural)
გჲარის (dative singular)
გჲარეფეს (dative plural)
გჲარიშ (genitive singular)
გჲარიშ (genitive singular)
გჲარიშიş) (genitive singular)
გჲარიშიşi) (genitive singular)
გჲარეფეშ (genitive plural)
გჲარეფეშ (genitive plural)
გჲარეფეშიş) (genitive plural)
გჲარეფეშიşi) (genitive plural)
გჲარიშე (directive singular)
გჲარეფეშე (directive plural)
გჲარიშენ (ablative singular)
გჲარეფეშენ (ablative plural)
გჲარის (locative singular)
გჲარეფეს (locative plural)
გჲარითენ (instrumental singular)
გჲარეფეთენ (instrumental plural)
ჯარი (alternative)
ჯაი (alternative)
გჲაჲი (alternative)
გჲაი (alternative)
დჲარი (alternative)

From Byzantine Greek διάριον (diárion), from Latin diarium.

ჰანდღა ონდღენერი გჲარი შენი ხაჯი მებოკიდი.

handğa ondğeneri gyari şeni xaci meboǩidi.

გჲარი ფშველუმტიშა კვარი ეშალუ დო ლეტას მელუ.

While kneading bread, a piece of dough bounced and fell on the floor.

gyari pşvelumťişa ǩvari eşalu do leťas melu.

ნანაქ ხომბულა გჲარი ფუნჩხოლუმზ დო ქოთუმეფეზ დუბღამზ.

My mother crumbles dry bread and feeds the chickens (pours it in front of the chickens).

nanak xombula gyari punçxolumz do kotumepez dubğamz.

კვათერი ჩაჲიზ თიფი მოილუდორენ. ბედრიჲექ, ჰემ ფუჯიში გჲარი იქომს, ჰემ ჩაჲიზ გუფაღამს.

Grass covers the chopped tea. Bedriye both feeds the cow and cleans around the stream.

ǩvateri çayiz tipi moiludoren. bedriyek, hem pucişi gyari ikoms, hem çayiz gupağams.


გუდა

der

Aramaic גּוֹדָא (gōḏā)

აჲშე კაპულა ნამვობუნ წარი გუდაშა ეკიჲორაჲულუნ

Aisha is (unwittingl) leaking water from the water bag behind her

ayşe ǩap̌ula namvobun ǯari gudaşa eǩiyorayulun

გუდა ა ფიჩორაშა ომბარინაჲ

ჯორდანიქ დიდო მსქვა გუდა ოჭანდინამზ

(an inflated air chamber used to play the bagpipe instrument)


ოჩხე

head

ოჩხე • (oçxe)


კარმახა

კარმახა • (ǩarmaxa) (Latin spelling ǩarmaxa)

ǩarmaxa (romanization)
კარმახა (absolutive singular)
კარმახაფე (absolutive plural)
კარმახაქ (ergative singular)
კარმახაფექ (ergative plural)
კარმახას (dative singular)
კარმახაფეს (dative plural)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშიş) (genitive singular)
კარმახაშიşi) (genitive singular)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშიş) (genitive plural)
კარმახაფეშიşi) (genitive plural)
კარმახაშე (directive singular)
კარმახაფეშე (directive plural)
კარმახაშენ (ablative singular)
კარმახაფეშენ (ablative plural)
კარმახას (locative singular)
კარმახაფეს (locative plural)
კარმახათენ (instrumental singular)
კარმახაფეთენ (instrumental plural)
კალმახა (alternative)
კალმახი (alternative)

Borrowed from Georgian კალმახი (ḳalmaxi), კალმახა (ḳalmaxa), Derived from Old Armenian կարմրախայտ (karmraxayt).

der+

კარმახა გეჩაჩხალონისთი ჲულუნ


კერფი

head

კერფი • (ǩerpi) (plural კერფეფე)

ǩerpi (romanization)
კერფეფე (plural)
კაჶრი (alternative)
კერჶი (alternative)
კეფრი (alternative)
მჭეფრი (alternative)
ჭეფრი (alternative)
კეფი (alternative)
კეჶი (alternative)

Akin to Mingrelian კიფი (ḳipi), Adyghe кӏэп (kʼɛp), Kabardian щӏэп (śʼɛp). See also Ancient Greek κάνναβις (kánnabis).


დაჩხირი

დაჩხირი • (daçxiri) (Latin spelling daçxiri)

დაჩხური დაჩხური#Laz

Khopa and Chkhala spelling of დაჩხური (daçxuri)


გირინი

გურუნი გურუნი#Laz


გურუნი

გურუნი • (guruni) (plural გურუნეფე, Latin spelling guruni)

guruni (romanization)
გურუნეფე (plural)
გირინი (alternative)
გიინი (alternative)

The ultimate origin is unknown. Cognate with Mingrelian გირინი (girini); see there for more.

გურუნი დო მსქვეჲი ნავარიჩინომს მუ გურუნი რენ

S/he who cannot distinguish a donkey from a deer is herself/himself a donkey (proverb)

guruni do mskveyi navariçinoms mu guruni ren

(figurative) rude and incompetent person

გურუნითე ნცხენიზ ვარიჭიშინენ

You can't chase a horse with a donkey (proverb)


ბურჭული

ბურჭული • (burç̌uli) (plural ბურჭულეფე)

burç̌uli (romanization)
ბურჭულეფე (plural)

Cognate with Mingrelian ბურჭული (burč̣uli).


აღუსტოზი

აღუსტოზი • (ağusťozi) (Latin spelling Ağusťozi)

ağusťozi (romanization)
Ağusťozi (romanization)

აღუსთოზი აღუსთოზი#Laz

Atina and Artasheni form of აღუსთოზი (ağustozi)


ლაჯი

From Ottoman Turkish علاج (ilac), For the deletion of the word-initial ი- (i-) see მედი (medi).


ორა

Borrowed from Pontic Greek ώρα (óra), from Ancient Greek ὥρα (hṓra).

ნანდიდი ხარკიში ოხორიზ დიდო ორაზ ვარ-დადგინენ

Grandma can't stay for a long period of time in someone else's house

nandidi xarǩişi oxoriz dido oraz var-dadginen

ორა-მუში მოხთაში ბოზოფე ოხორიშენ გეფუთხუნან

The females go off from home when the moment is right

ora-muşi moxtaşi bozope oxorişen geputxunan

შუკაში ორა გოლილამზ დო მა ჭეხნი ვა-მიხენუნ

Cucumber is out of season, and I couldn't taste it

şuǩaşi ora golilamz do ma ç̌exni va-mixenun

date, time
season (of fruit or vegetable)

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფე-ჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

In old ages, our ancestors slept on beds made of grain straw

mcveşi orapez p̌ap̌ulepe-çkuni mǯuş oncirez incirťez

ამეტიქ კატა ნდღა-თანურიზ ეჲისელაჲიზ ჲექთენ “მუ ორა რენ?” ჲა დო იკითხამზ

As soon as Amet gets up every morning, "What time is it?"(literally "What hour is it?) he asks.

ameťik ǩaťa ndğa-tanuriz eyiselayiz yekten “mu ora ren?” ya do iǩitxamz

მურეჯი ორა


კული

From *კვილ-ი (*ǩvil-i), from Proto-Kartvelian *ḳwil-. Cognate with Mingrelian კველა (ḳvela, “stool, seat”), Svan კუ̂ილ (ḳûil, “block of wood, tree stump; stool”), and possibly dialectal Georgian კვილო (ḳvilo, “small block of wood, tree stump”).
According to Klimov, from a Proto-Northeast Caucasian source. Compare Tsez къуӏри (q’uʿri, “bench”), Hinukh къуре (q’ure), Dargwa уркьули (urq̇uli, “board”), for which Starostin reconstructs Proto-Northeast Caucasian *q̇wǝ̆lʔă.


ბურბუ

burbu (romanization)
ბურბუეფე (plural)
ბურბუ (absolutive singular)
ბურბუფე (absolutive plural)
ბურბუქ (ergative singular)
ბურბუფექ (ergative plural)
ბურბუს (dative singular)
ბურბუფეს (dative plural)
ბურბუშ (genitive singular)
ბურბუშ (genitive singular)
ბურბუშიş) (genitive singular)
ბურბუშიşi) (genitive singular)
ბურბუფეშ (genitive plural)
ბურბუფეშ (genitive plural)
ბურბუფეშიş) (genitive plural)
ბურბუფეშიşi) (genitive plural)
ბურბუშე (directive singular)
ბურბუფეშე (directive plural)
ბურბუშენ (ablative singular)
ბურბუფეშენ (ablative plural)
ბურბუს (locative singular)
ბურბუფეს (locative plural)
ბურბუთენ (instrumental singular)
ბურბუფეთენ (instrumental plural)

From *ბორბ-უ (*borb-u), from Proto-Georgian-Zan *barb-. Cognate with Mingrelian ბურბუ (burbu, “bat”) and obsolete Georgian ბრბუნვა (brbunva, “blind groping”).

ბურბუ სერი ფუთხუნ დო ქორბა ოძღამს.


პრასკჲა

head

პრასკჲა • (p̌rasǩya)

p̌rasǩya (romanization)
პროსკჲა (alternative)
პრასა (alternative)
პრასკა (alternative)
პოსკჲა (alternative)
პროსკა (alternative)
პასქია (alternative)

Closely related to Mingrelian პურასკია (ṗurasḳia) and its alternative forms. Ultimately from Ancient Greek πράσον (práson).


ჭუბური

ჭუბური • (ç̌uburi) (Latin spelling ç̌uburi)

ç̌uburi (romanization)
ჭუბური (absolutive singular)
ჭუბურეფე (absolutive plural)
ჭუბურიქ (ergative singular)
ჭუბურეფექ (ergative plural)
ჭუბურის (dative singular)
ჭუბურეფეს (dative plural)
ჭუბურიშ (genitive singular)
ჭუბურიშ (genitive singular)
ჭუბურიშიş) (genitive singular)
ჭუბურიშიşi) (genitive singular)
ჭუბურეფეშ (genitive plural)
ჭუბურეფეშ (genitive plural)
ჭუბურეფეშიş) (genitive plural)
ჭუბურეფეშიşi) (genitive plural)
ჭუბურიშე (directive singular)
ჭუბურეფეშე (directive plural)
ჭუბურიშენ (ablative singular)
ჭუბურეფეშენ (ablative plural)
ჭუბურის (locative singular)
ჭუბურეფეს (locative plural)
ჭუბურითენ (instrumental singular)
ჭუბურეფეთენ (instrumental plural)
ჭურბი (alternative)
ჭუბრი (alternative)
ჭუვრი (alternative)
ჭუბუჲი (alternative)
ჭუბუი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣₁ab- (“chestnut”). See Georgian წაბლი (c̣abli) for more.

მწკო ჭუბური

cherry laurel (Prunus laurocerasus) with especially big fruits

ჭუბურიში კაბუღი ჩიჩქუ ივენ. კოლაჲი გოიწკენ. წიფურიზ პეჯი დო კაპეტი კაბუღი გოძინ. ვარგოიწკენ.

Chestnuts have a soft bark. It peels easily. Hornbeam is covered with thick and hard bark. It cannot be peeled.

ç̌uburişi ǩabuği çiçku iven. ǩolayi goiǯǩen. ǯipuriz p̌eci do ǩap̌eťi ǩabuği gożin. vargoiǯǩen.

ჭუბური ფენცქვაშენ გამახთუში “სო მეშაფხეტი” ჲა თქუდორენ

When the chestnut came out of its shell, it said, "Where have I been?" (ie. when the chestnut came out, it did not like the shell it lived in. ,ie. People should know and respect their past and where they come from)

ç̌uburi penʒkvaşen gamaxtuşi “so meşapxeťi” ya tkudoren


ბილონცა

head

ბილონცა • (bilonʒa) (Latin spelling bilonʒa)

bilonʒa (romanization)
ლიმბოცა (alternative)
ლიმბროცა (alternative)

Uncertain. Fähnrich-Sarǯvelaʒe reconstruct Proto-Georgian-Zan *blanc-.See Georgian ბილენცრა (bilencra) for more.

ფუჯეფეზ ბილონცა მოთჩამთ. იჩხანენ.
pucepez bilonʒa motçamt. içxanen.
Don't feed bilonʒa to the cows. They'll get diarrhea.


ლიმბოცა

ლიმბოცა • (limboʒa)

ბილონცა ბილონცა#Laz


ჭიჭამი

ჭიჭამი • (ç̌iç̌ami)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁ic̣₁-. Cognate with Georgian წიწმატი (c̣ic̣maṭi, “garden cress”), Mingrelian ჭიჭამურე (č̣ič̣amure, toponym, a forest in Senaki).


შქერი

head

შქერი • (şkeri)

მშქერი მშქერი#Laz


ხაჯი

Cognate with Mingrelian ხაჯი (xaǯi); see there for more.


ოცხონე

ოცხონე • (oʒxone)

oʒxone (romanization)
ონცხონე (alternative)
ონცხენი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *sxwan-. See Georgian სხვენი (sxveni) for more.


ონცხონე

ონცხონე • (onʒxone)

ოცხონე ოცხონე#Laz


ონცხენი

ონცხენი • (onʒxeni)

ოცხონე ოცხონე#Laz


წვინარი

წვინარი • (ǯvinari) (plural წვინარეფე)

ǯvinari (romanization)
წვინარეფე (plural)
წონარი (alternative)
წინარი (alternative)

From წვ-ინ-არ- < *წოვ-ინ-არ- < *წავ-ინ-არ- (ǯv-in-ar- < *ǯov-in-ar- < *ǯav-in-ar-), from Proto-Kartvelian *c̣aw-.


ინჭირი

ინჭირი • (inç̌iri) (plural ინჭირეფე)

inç̌iri (romanization)
ინჭირეფე (plural)
ინჭიი (alternative)
ინჭიჲ (alternative)
ინჭირა (alternative)

From Proto-Kartvelian *anc̣₁l-. Doublet of ანწკლი (anǯǩli).

Sambucus ebulus
Sambucus ebulus#Translingual


კილა

ნკოლა ნკოლა#Laz


მსქვერი

mskveri (romanization)
სქვერეფე (plural)
მსკვერი (alternative)
ფსქვერი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *šwel-. Cognate with Mingrelian სქვერი (skveri, “roe deer”) and Georgian შველი (šveli, “roe deer”).


ფუქირი

pukiri (romanization)
ფუქრი (alternative)
ფუქური (alternative)
ფურქი (alternative)
ფურქირი (alternative)

From Proto-Kartvelian *pakl-. Cognate with Old Georgian ფა(ნ)ქლი (pa(n)kli, “mange, boil”) and Svan ფაქა̈რ (pakär, “pus, sore, ulcer”). Typologically, compare Old Armenian ծաղիկ (całik), Proto-Turkic *čeček, Mandarin 天花 (tiānhuā) and Latin variola for the sense development.

cog

Georgian ფანქალი (pankali, “mange, boil”)


mşǩerikçe

მშკერიქჩე მშკერიქჩე#Laz


მშქერი

head

მშქერი • (mşkeri) (plural მშქერეფე)

mşkeri (romanization)
მშქერეფე (plural)
მშკერი (alternative)
შქერი (alternative)
შკერი (alternative)

Rhododendron ponticum
Rhododendron ponticum#Translingual

(Arkabi) rhododendron, common rhododendron, pontic rhododendron (Rhododendron ponticum)


მშკერიქჩე

მშკერიქჩე • (mşǩerikçe)

მშკერი (mşǩeri, “rhododendron”) + ქჩე (kçe, “white”)

compound

Caucasian rhododendron (Rhododendron caucasicum)


ქჩე

kçe (romanization)
speeling kçe (Latin)
ხჩე (alternative)
ჩე (alternative)
ჩქე (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *qc₁-. Cognate with Mingrelian ჩე (če, “white”), Old Georgian მჴცჱ (mqcē, “grey hair”).

white:

milk:

ტოქსერი დოლონი ოხორიშ დოლოხე ქჩე ღაპითე დობღაპი

Last week, I painted the inside of the house white

ťokseri doloni oxoriş doloxe kçe ğap̌ite dobğap̌i

ქჩე ურზენი ხაზი გაჲენნა ნაკუ-თი გორუმ, ეჭოფი

If you like white grapes, take as much as you want

kçe urzeni xazi gayenna naǩu-ti gorum, eç̌opi


ხჩე

(Khopa–Batumi) Alternative form of ჩე (çe)


მშკერი

head

მშკერი • (mşǩeri)

მშქერი მშქერი#Laz

(Atina) Alternative form of მშქერი (mşkeri)


მტოტი

მტოტი • (mťoťi) (plural მტოტეფე)


ფიმფილი

ფიმფილი • (pimpili) (Latin spelling pimpili)

tlb

(Okordule, Sumla, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

pimpili (romanization)
ფინბილი (alternative)
ფიმბილი (alternative)

Borrowed from Georgian ფიმფილი (pimpili, “corn hair; earlobe”), itself from Proto-Georgian-Zan *pimp-, whence also Mingrelian ფიმფი (pimpi, “corn hair”).

bor+

ბიჭეფეზ ფიმფილი ჲუხთამტაშა ოღუნე ფუზური აჩანენ

Men grow fine hairs before they grow a beard

biç̌epez pimpili yuxtamťaşa oğune puzuri açanen


მტი

mťi (romanization)
მტიეფე (plural)
მტირი (alternative)
მტიი (alternative)
მტიჲი (alternative)
ტი (alternative)

მტი მემოხენ


მჭვიმა

head

მჭვიმა • (mç̌vima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


ღურა

From ღურ- (ğur-, “to die”) + -ა (-a, “suffix that creates nouns from verbs”).


ყომური

qomuri (romanization)
ყომურეფე (plural)
ყომუი (alternative)
ომური (alternative)
ომბრი (alternative)

Prunus cerasifera
Prunus cerasifera#Translingual


ყომუი

ყომური ყომური#Laz


ომბრი

ყომური ყომური#Laz


ფოლო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *pol-. See more on Mingrelian ფოლო (polo, “hoof”).

ალი ფოლო ნოტროხუ

(dialectal, Atina, Vizha) legs of living things

(dialectal, Vizha) each of the supports that enable things such as tables, chairs, etc. to stand high off the ground

(dialectal, Sumla) calf, leg between knee and ankle


ნძელი

nżeli (romanization)
ნძელი (absolutive singular)
ნძელეფე (absolutive plural)
ნძელიქ (ergative singular)
ნძელეფექ (ergative plural)
ნძელის (dative singular)
ნძელეფეს (dative plural)
ნძელიშ (genitive singular)
ნძელიშ (genitive singular)
ნძელიშიş) (genitive singular)
ნძელიშიşi) (genitive singular)
ნძელეფეშ (genitive plural)
ნძელეფეშ (genitive plural)
ნძელეფეშიş) (genitive plural)
ნძელეფეშიşi) (genitive plural)
ნძელიშე (directive singular)
ნძელეფეშე (directive plural)
ნძელიშენ (ablative singular)
ნძელეფეშენ (ablative plural)
ნძელის (locative singular)
ნძელეფეს (locative plural)
ნძელითენ (instrumental singular)
ნძელეფეთენ (instrumental plural)

Together with Mingrelian ძელი (ʒeli), borrowed from Old Georgian მძორი (mʒori).

bor+

ნძელი ხორცი

ნძელი ლეტა

ნძელი ნძელი


კუჩხე

ǩuçxe (romanization)
კუჩხე (absolutive singular)
კუჩხეფე (absolutive plural)
კუჩხექ (ergative singular)
კუჩხეფექ (ergative plural)
კუჩხეს (dative singular)
კუჩხეფეს (dative plural)
კუჩხეშ (genitive singular)
კუჩხეშ (genitive singular)
კუჩხეშიş) (genitive singular)
კუჩხეშიşi) (genitive singular)
კუჩხეფეშ (genitive plural)
კუჩხეფეშ (genitive plural)
კუჩხეფეშიş) (genitive plural)
კუჩხეფეშიşi) (genitive plural)
კუჩხეშე (directive singular)
კუჩხეფეშე (directive plural)
კუჩხეშენ (ablative singular)
კუჩხეფეშენ (ablative plural)
კუჩხეს (locative singular)
კუჩხეფეს (locative plural)
კუჩხეთენ (instrumental singular)
კუჩხეფეთენ (instrumental plural)
კუშხე (alternative)

ემოგი კუჩხე ნუსტუნ, ოკაჩხე ირგინენ

the area covering the ankle and fingers of living things

ანაჭი კინჩი ჟურ კუჩხეთენ ნიკიდენ

The wakeful bird is caught (in the trap) with two feet

foot
foot of living things
foot and leg of living things

ელაქთერი მოთდოხედუ! ორძოში კუჩხე მეტროხასენ.

Don't sit sideways! The leg of the chair will break.

elakteri motdoxedu! orżoşi ǩuçxe meťroxasen.

each of the supports that enable things such as tables, chairs, bridges, etc. to stand high off the ground


მწუ

mǯu (romanization)
მწუეფე (plural)
წუ (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣q̇a(w)- or possibly Proto-Kartvelian *mc̣q̇aw-.

Prunus laurocerasus
Prunus laurocerasus#Translingual

cherry laurel (Prunus laurocerasus) (the cultivated form)


მწუ

mǯu (romanization)
მწუ (absolutive singular)
მწუფე (absolutive plural)
მწუქ (ergative singular)
მწუფექ (ergative plural)
მწუს (dative singular)
მწუფეს (dative plural)
მწუშ (genitive singular)
მწუშ (genitive singular)
მწუშიş) (genitive singular)
მწუშიşi) (genitive singular)
მწუფეშ (genitive plural)
მწუფეშ (genitive plural)
მწუფეშიş) (genitive plural)
მწუფეშიşi) (genitive plural)
მწუშე (directive singular)
მწუფეშე (directive plural)
მწუშენ (ablative singular)
მწუფეშენ (ablative plural)
მწუს (locative singular)
მწუფეს (locative plural)
მწუთენ (instrumental singular)
მწუფეთენ (instrumental plural)
წუ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣wel-.

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფეჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

Our ancestors used to sleep on beds made of grain stalks

mcveşi orapez p̌ap̌ulepeçkuni mǯuş oncirez incirťez

the stalk left after harvesting the tops of wheat, barley, rice, etc.


მწკო

head

მწკო • (mǯǩo)

მწკოლი მწკოლი#Laz


მწკოლი

მწკოლი • (mǯǩoli) (plural მწკოლეფე)

mǯǩoli (romanization)
მწკოლეფე (plural)
მწკო (alternative)


წინარი

წინარი • (ǯinari)

წვინარი წვინარი#Laz


ძემური

ძემური • (żemuri) (plural ძუმერეფე, Latin spelling żemuri)

żemuri (romanization)
ძუმერეფე (plural)
ძემბრი (alternative)
ნძემური (alternative)
ნძემუი (alternative)
ნძემუჲი (alternative)
მძვენური (alternative)
ძემუი (alternative)
ძემუჲი (alternative)
ძენური (alternative)

From ძემურ- < *ძემრ- < *ძომრ- (żemur- < *żemr- < *żomr-), from Proto-Georgian-Zan *ʒaml-.


მაჯაჯღა

მაჯაჯღა • (macacğa) (plural მაჯაჯღაეფე)

macacğa (romanization)
მაჯაჯღაეფე (plural)
მაჯაჯღე (alternative)
მაჯაჯი (alternative)

Turdus viscivorus
Turdus viscivorus#Translingual


მაჯაჯღე

მაჯაჯღე • (macacğe)

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


მაჯაჯი

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


ანწკლი

ანწკლი • (anǯǩli)

From Georgian ანწლიკა (anc̣liḳa). Doublet of ინჭირი (inç̌iri).


თუთი

მთუთი მთუთი#Laz


მთუთი

მთუთი • (mtuti) (Latin spelling mtuti, plural მთუთეფე)

mtuti (romanization)
მთუთეფე (plural)
თუთი (alternative)


კამპარა

კამპარა • (ǩamp̌ara) (plural კამპარაეფე)

ǩamp̌ara (romanization)
კამპარაეფე (plural)

Compare Georgian კამპარა (ḳamṗara, “adlay millet (Coix lacryma-jobi)”), კა(მ)პარი (ḳa(m)ṗari, “bladdernuts (Staphylea)”), კაპარი (ḳaṗari, “caper (Capparis spinosa)”), Mingrelian კამპარი (ḳamṗari, “bladdernuts (Staphylea”), Abkhaz а-қампыр (a-kampʼər, “Staphylea colchica”), Pontic Greek κάπαρο (káparo), κάππαρο (kápparo, “Staphylea pinnata”), καπαροτζούφιν (kaparotzoúfin, “a kind of shrub”) (the latter apparently with τζούφος (tzoúfos, “hollow”)).

cog

Sambucus nigra
Sambucus nigra#Translingual


ოშქური

head

ოშქური • (oşkuri) (plural ოშქურეფე)

oşkuri (romanization)
ოშქურეფე (plural)
უშქური (alternative)


თოფუი

თოფური თოფური#Laz


თოფრი

თოფური თოფური#Laz

Vizha, Artasheni, and Vitse form of თოფური (topuri)


უჯი

tlb

(Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi, Peroniti)

uci (romanization)
უჟი (alternative)
ყუჯი (alternative)
ჲუჯი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇ur-.

inh+

ფუჯიში უჯიზ ნიშანი გეჩამერი რენ


უჯი

ნუსაში ჶოტა უჯი კულის ჯელვანწენ

The tip of the bride's loincloth touches the chair


ჲუჯი

ყუჯი ყუჯი#Laz


ყუჯი

head

ყუჯი • (quci) (plural ყუჯეფე, Latin spelling quci)

Khopa–Batumi and Chkhala form of უჯი (uci)


კამპარუჯი

კამპარუჯი • (ǩamp̌aruci) (plural კამპარუჯეფე)

ǩamp̌aruci (romanization)
კამპარუჯეფე (plural)

კამპარა (ǩamp̌ara, “black elder”) + უჯი (uci, “ear”)

compound

Auricularia auricula-judae
Auricularia auricula-judae#Translingual


კანდღო

head

კანდღო • (ǩandğo)

კანდღუ კანდღუ#Laz


კანდღუ

კანდღუ • (ǩandğu) (plural კანდღუეფე)

ǩandğu (romanization)
კანდღუეფე (plural)
კანდღო (alternative)

Compare Mingrelian კინდღუ (ḳindɣu, “Smilax excelsa”), Hamshen Turkish ǩanduğ, ǩanduğa, ǩandoğa (“Fragaria vesca”), dialectal Armenian կանդող (kandoġ).

cog

Fragaria vesca
Fragaria vesca#Translingual

strawberry (Fragaria)
wild strawberry (Fragaria vesca)


ზურა

From Proto-Kartvelian *zur(a)- (“female”). For the second meaning see English bitch.

ზურა ჯოღორი

ზურა ხორძა

ზურა კოჩი

(slang, offensive) someone having sexual intercourse with many men


ზურა

head

ზურა • (zura) (Latin spelling zura, plural ზურაფე)

დადული

female (of fish, insects, plants and animals with wings)

ზურა სტერი იქთენ

(slang, offensive) whore, prostitute, bitch


მზესკუ

მზესკუ • (mzesǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


მზესქუ

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსკუ

ზემსკუ • (zemsǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსქუ

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზესკუ

ზესკუ • (zesǩu) (plural ზესკუეფე)

zesǩu (romanization)
ზესკუეფე (plural)
მზესკუ (alternative)
მზესქუ (alternative)
ზემსკუ (alternative)
ზემსქუ (alternative)


ბინეხი

ბინეხი • (binexi) (Latin spelling binexi)

binexi (romanization)
ბინეხი (absolutive singular)
ბინეხეფე (absolutive plural)
ბინეხიქ (ergative singular)
ბინეხეფექ (ergative plural)
ბინეხის (dative singular)
ბინეხეფეს (dative plural)
ბინეხიშ (genitive singular)
ბინეხიშ (genitive singular)
ბინეხიშიş) (genitive singular)
ბინეხიშიşi) (genitive singular)
ბინეხეფეშ (genitive plural)
ბინეხეფეშ (genitive plural)
ბინეხეფეშიş) (genitive plural)
ბინეხეფეშიşi) (genitive plural)
ბინეხიშე (directive singular)
ბინეხეფეშე (directive plural)
ბინეხიშენ (ablative singular)
ბინეხეფეშენ (ablative plural)
ბინეხის (locative singular)
ბინეხეფეს (locative plural)
ბინეხითენ (instrumental singular)
ბინეხეფეთენ (instrumental plural)

უშქურიში ნჯაზ ნაგოძირტუ ურძენიში ბინეხი ჰამსენეჲი იხითე გოლუ.

The grape vine on the apple tree was stripped (down) by tonight's wind.

uşkurişi ncaz nagożirťu urżenişi binexi hamseneyi ixite golu.


მონტკორი

მონტკორი • (monťǩori) (plural მონტკორეფე)

monťǩori (romanization)
მონტკორეფე (plural)
მონტკოი (alternative)


მონტკოი

მონტკოი • (monťǩoi)

მონტკორი მონტკორი#Laz


პატულჲა

პატულჲა • (p̌aťulya)

p̌aťulya (romanization)
პატული (alternative)

From Pontic Greek πατούλα̤ (patoúlä), the plural of πατούλ’ (patoúl’), πατούλιν (patoúlin). The form პატული (p̌aťuli) is from the singular.


პატული

პატული • (p̌aťuli)

პატულჲა პატულჲა#Laz


ისინჯი

ისიჯი ისიჯი#Laz


ისიჯი

isici (romanization)
ისიჯეფე (plural)
ისინჯი (alternative)


კოპალი

კოპალი • (ǩop̌ali) (plural კოპალეფე)

ǩop̌ali (romanization)
კოპალეფე (plural)

Uncertain. Possibly from Proto-Kartvelian *ḳaṗ- (“stick; pole”).


მჯა

Jigetore, Vizha, and Ortaalan form of ნჯა (nca)


ბჯა

bca (romanization)
ბჯა (absolutive singular)
ბჯაფე (absolutive plural)
ბჯაქ (ergative singular)
ბჯაფექ (ergative plural)
ბჯას (dative singular)
ბჯაფეს (dative plural)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშიş) (genitive singular)
ბჯაშიşi) (genitive singular)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშიş) (genitive plural)
ბჯაფეშიşi) (genitive plural)
ბჯაშე (directive singular)
ბჯაფეშე (directive plural)
ბჯაშენ (ablative singular)
ბჯაფეშენ (ablative plural)
ბჯას (locative singular)
ბჯაფეს (locative plural)
ბჯათენ (instrumental singular)
ბჯაფეთენ (instrumental plural)
მჯა (alternative)
მჟა (alternative)
ბჟა (alternative)


მჟაჩხა

მჟაჩხა • (mjaçxa)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ჟაჩხა

ჟაჩხა • (jaçxa)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ბჟაჩხა

ბჟაჩხა • (bjaçxa) (Latin spelling Bjaçxa)

bjaçxa (romanization)
Bjaçxa (romanization)
მჟაჩხა (alternative)
ჟაჩხა (alternative)

From *ბჟა (*bja, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). *ბჟა (*bja) ultimately goes back to Proto-Kartvelian *mz₁e-.
Cognate with Mingrelian ჟაშხა (žašxa).


მჟორაჩხა

head

მჟორაჩხა • (mjoraçxa)

From მჟორა (mjora, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”).


ლარდე

ლადრე ლადრე#Laz


ლადრე

ladre (romanization)
ლარდე (alternative)


ცქიმუნტური

head

ცქიმუნტური • (ʒkimunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Alternative form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხემუნტური

ცხემუნტური • (ʒxemunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქირმუნტური

ცქირმუნტური • (ʒkirmunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქირმუტური

ცქირმუტური • (ʒkirmuťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქიმუტი

ცქიმუტი • (ʒkimuťi)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


სკილიმუნტრი

სკილიმუნტრი • (sǩilimunťri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Atina and Ortaalan form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხიმუნტური

ცხიმუნტურეფი

ცხიმუნტური • (ʒximunťuri) (plural ცხიმუნტურეფი)

ʒximunťuri (romanization)
ცხიმუნტურეფი (plural)
ცხილიმუნტრი (alternative)
სკილიმუნტრი (alternative)
წილიმუნტრი (alternative)
წკიმუნტი (alternative)
ცხიმუნტი (alternative)
ცხემუნტური (alternative)
ცქიმუნტური (alternative)
ცქირმუნტური (alternative)
ცქირმუტური (alternative)
ცქიმუტი (alternative)
ცხიმუტი (alternative)
ნცხილიმუნტი (alternative)

ცხი‧მუნ‧ტუ‧რი


მცხემბრი

მცხემბრი • (mʒxembri)

ცხემური ცხემური#Laz


ცხემბი

ცხემბი • (ʒxembi)

ცხემური ცხემური#Laz


ცხემური

ცხემური • (ʒxemuri) (plural ცხემურეფე)

ʒxemuri (romanization)
ცხემურეფე (plural)
მცხემბრი (alternative)
ცხემბი (alternative)
ცხრემბი (alternative)
ცხემრი (alternative)


ადა

ada (romanization)
ადა (absolutive singular)
ადაფე (absolutive plural)
ადაქ (ergative singular)
ადაფექ (ergative plural)
ადას (dative singular)
ადაფეს (dative plural)
ადაშ (genitive singular)
ადაშ (genitive singular)
ადაშიş) (genitive singular)
ადაშიşi) (genitive singular)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშიş) (genitive plural)
ადაფეშიşi) (genitive plural)
ადაშე (directive singular)
ადაფეშე (directive plural)
ადაშენ (ablative singular)
ადაფეშენ (ablative plural)
ადას (locative singular)
ადაფეს (locative plural)
ადათენ (instrumental singular)
ადაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آطه (ada).


სიჯა

ალი მა მავენ. - მუ გავენ? - სიჯა მავენ.

Ali will be related to me. - What will you have? - A son-in-law.


ფენწო

ფენწო • (penǯo) (plural ფენწოეფე)

penǯo (romanization)
ფენწოეფე (plural)
ფენწე (alternative)
ფეწო (alternative)
ფეწე (alternative)

Cognate with Mingrelian ფერწო (perc̣o), see there for more.


ფენწე

ფენწე • (penǯe)

ფენწო ფენწო#Laz


ფეწო

ფეწო • (peǯo)

ფენწო ფენწო#Laz


ფეწე

ფეწე • (peǯe)

ფენწო ფენწო#Laz


მჯაჯე

მჯაჯი მჯაჯი#Laz


მჯაჯი

მჭაჯი მჭაჯი#Laz


მჯაჯი

Taxus baccata
Taxus baccata#Translingual


მჯაჯი

mcaci (romanization)
მჯაჯეფე (plural)
მჯაჯე (alternative)
მჭაჭი (alternative)


მთუთა

თუთა თუთა#Laz


მუნჩქვი

მუნჩქვი • (munçkvi)

მუმჩქვი მუმჩქვი#Laz


მუმჩქვი

მუმჩქვი • (mumçkvi)

mumçkvi (romanization)
მუმჩქვი (absolutive singular)
მუმჩქვეფე (absolutive plural)
მუმჩქვიქ (ergative singular)
მუმჩქვეფექ (ergative plural)
მუმჩქვის (dative singular)
მუმჩქვეფეს (dative plural)
მუმჩქვიშ (genitive singular)
მუმჩქვიშ (genitive singular)
მუმჩქვიშიş) (genitive singular)
მუმჩქვიშიşi) (genitive singular)
მუმჩქვეფეშ (genitive plural)
მუმჩქვეფეშ (genitive plural)
მუმჩქვეფეშიş) (genitive plural)
მუმჩქვეფეშიşi) (genitive plural)
მუმჩქვიშე (directive singular)
მუმჩქვეფეშე (directive plural)
მუმჩქვიშენ (ablative singular)
მუმჩქვეფეშენ (ablative plural)
მუმჩქვის (locative singular)
მუმჩქვეფეს (locative plural)
მუმჩქვითენ (instrumental singular)
მუმჩქვეფეთენ (instrumental plural)
მუნჯღი (alternative)
მუნჩქი (alternative)
მუნჩქვი (alternative)
მუნჩხი (alternative)
მუნჭყი (alternative)

მუსა! ონტულეშენ ოფუშონუში სერსი რენ. მენდოწკედი! ვაშა მუმჩქვი მოთ ტაზ!

Musa! I can hear the sound of digging in the field. Have a look. Don't let it be a badger.

musa! onťuleşen opuşonuşi sersi ren. mendoǯǩedi! vaşa mumçkvi mot ťaz!


მწკიი

მწკიი • (mǯǩii)

მწკირი მწკირი#Laz


მწკირი

მწკირი • (mǯǩiri) (plural მწკირეფე)

mǯǩiri (romanization)
მწკირეფე (plural)
მწკიი (alternative)
მწირი (alternative)

From Proto-Kartvelian *g(r)c̣q̇il- / *grc̣q̇-il-.


ხანჭელი

head

ხანჭელი • (xanç̌eli)

xanç̌eli (romanization)
ხანჭენი (alternative)

From Georgian *ხანჭელი (*xanč̣eli). Doublet of ხონჭკალი (xonç̌ǩali).

green:


დუცხუ

duʒxu (romanization)
დუცხუ (absolutive singular)
დუცხუფე (absolutive plural)
დუცხუქ (ergative singular)
დუცხუფექ (ergative plural)
დუცხუს (dative singular)
დუცხუფეს (dative plural)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშიş) (genitive singular)
დუცხუშიşi) (genitive singular)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშიş) (genitive plural)
დუცხუფეშიşi) (genitive plural)
დუცხუშე (directive singular)
დუცხუფეშე (directive plural)
დუცხუშენ (ablative singular)
დუცხუფეშენ (ablative plural)
დუცხუს (locative singular)
დუცხუფეს (locative plural)
დუცხუთენ (instrumental singular)
დუცხუფეთენ (instrumental plural)
მდუცხუ (alternative)
დიცხუ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ʒacxw-.

ავლაფე დუცხუფე ომორდინაჲ. იმორდასი ფუჟეფე უწოფხასენ.

S/he grows linden trees on the doorsteps. When it grows, he will prune it for the cows.

avlape duʒxupe omordinay. imordasi pujepe uǯopxasen.

hot beverage made from dried linden flowers


ჩაჩხა

çaçxa (romanization)
Çaçxa (romanization)
ჩაჩხა (absolutive singular)
ჩაჩხაფე (absolutive plural)
ჩაჩხაქ (ergative singular)
ჩაჩხაფექ (ergative plural)
ჩაჩხას (dative singular)
ჩაჩხაფეს (dative plural)
ჩაჩხაშ (genitive singular)
ჩაჩხაშ (genitive singular)
ჩაჩხაშიş) (genitive singular)
ჩაჩხაშიşi) (genitive singular)
ჩაჩხაფეშ (genitive plural)
ჩაჩხაფეშ (genitive plural)
ჩაჩხაფეშიş) (genitive plural)
ჩაჩხაფეშიşi) (genitive plural)
ჩაჩხაშე (directive singular)
ჩაჩხაფეშე (directive plural)
ჩაჩხაშენ (ablative singular)
ჩაჩხაფეშენ (ablative plural)
ჩაჩხას (locative singular)
ჩაჩხაფეს (locative plural)
ჩაჩხათენ (instrumental singular)
ჩაჩხაფეთენ (instrumental plural)
ცაჩხა (alternative)
ნცაჩხა (alternative)

By regressive assimilation from ცაჩხა (ʒaçxa), from ცა (ʒa, “sky”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). Compare Mingrelian ცაშხა (cašxa), Svan ცა̈̄შ (cǟš).

cog

Svan ცა̈̄შ (cǟš)


ჩაჩხა

From ჩაჩხ- (çaçx-, “to babble”) + -ა (-a).

რაკანიშა მეჲოწედასი ჩაჩხა იზინ


თუთაჩხა

head

თუთაჩხა • (tutaçxa) (Latin spelling Tutaçxa)

tutaçxa (romanization)
Tutaçxa (romanization)

From თუთა (tuta, “moon”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). Cognate with Mingrelian თუთაშხა (tutašxa).


ხოლი

unit of length
length of body from shoulder to elbow


ღანჯი

head

ღანჯი • (ğanci) (plural ღანჯეფე)


ხანჭენი

ხანჭენი • (xanç̌eni)

ხანჭელი ხანჭელი#Laz


ხონჭკალი

ხონჭკალი • (xonç̌ǩali)

From Proto-Georgian-Zan *xanč̣-el-. Doublet of ხანჭელი (xanç̌eli).


ჩონჩი

ჩონჩი • (çonçi) (plural ჩონჩეფე)

çonçi (romanization)
ჩონჩეფე (plural)
ჩონჩო (alternative)
ჩონჩოლი (alternative)
ჩონჩოლა (alternative)
ჩაჩა (alternative)
ჩაჩი (alternative)

From Georgian *ჩონჩი (*čonči), see Proto-Georgian-Zan *čečw- for more.


მაკათი

მაკათი • (maǩati)

maǩati (romanization)
მარკათი (alternative)
მაკატი (alternative)
მარკატი (alternative)


ჭითა

ჭითა • (ç̌ita)

მჭითა მჭითა#Laz


მჭითა

მჭითა • (mç̌ita)

mç̌ita (romanization)
ჭითა (alternative)

/m̥t͡ʃʼitʰɑ/

red:


ბერჯი

ველიქ ალიში ბერჯეფე ამადუმს
velik alişi bercepe amadums
Veli puts Ali's hoes inside


ბერგი

ბერგი • (bergi) (plural ბერგეფე, Latin spelling bergi)

→ Armenian: փերգ (pʻerg)

From Proto-Kartvelian *berg- (“to hoe, hack”).

inh

ბერგი მჭკადუ დიშქაში ბერგითე დიხვენ

The pickaxe maker is buried with a pickaxe made of wood (proverb)


თორხი

თოხი თოხი#Laz


დულჲა

head

დულჲა • (dulya) (plural დულჲაფე, Latin spelling dulya)

Borrowed from Pontic Greek δουλεία (douleía).

bor+

ბაბაქ ნოღაშე გეხთიმუ პანდა მა დულჲაშე ბულუტაში მუხვალამინამს

My father always goes to the market when I go to work

babak noğaşe gextimu p̌anda ma dulyaşe buluťaşi muxvalaminams

დულჲა ბიკიმტაში ბერე მემაღენ. მო-მოშქუმერ.

The child interferes with me while I am working(I do work). Don't send her/him to me

dulya biǩimťaşi bere memağen. mo-moşkumer.

პოტენური დულჲაფე თამო თამო გამონჭამს

S/he slowly began to open up about old issues


კრომი

head

კრომი • (ǩromi) (plural კრომეფე)

Ultimately from Ancient Greek κρόμμυον (krómmuon).


სიჶთერი

სიჶთერი • (sifteri) (plural სიჶთერეფე)

sifteri (romanization)
სიჶთერეფე (plural)
სიჶტერი (alternative)
სიფთერი (alternative)

Astur gentilis
Astur gentilis#Translingual

Eurasian sparrowhawk
Eurasian sparrowhawk

Accipiter nisus
Accipiter nisus#Translingual


მუსტაკი

მუსტაკი • (musťaǩi)

musťaǩi (romanization)
მუსტაჭი (alternative)

From Pontic Greek μουστάκι (moustáki), μουστάκ’ (mousták’), μουστάκιν (moustákin).


კარჶი

კარჶი • (ǩarfi) (plural კარჶეფე)

ǩarfi (romanization)
კარჶეფე (plural)
კაჶი (alternative)
კაფი (alternative)


კჲურა

კჲურა • (ǩyura) (plural კჲურეფე)

ǩyura (romanization)
კჲურეფე (plural)
კურა (alternative)


ტრაღოდა

ტრაღოდა • (ťrağoda) (Latin spelling ťrağoda)

ťrağoda (romanization)
ტრაღუდა (alternative)
ტრაღოდუ (alternative)
ტრაღუდი (alternative)

From Pontic Greek τραγωδία (tragodía) and τραγώδιν (tragódin).


სკურაჶი

სკურაჶი • (sǩurafi) (plural სკურაჶეფე)

sǩurafi (romanization)
სკურაჶეფე (plural)
სკურაფი (alternative)
სირაჶი (alternative)
სქიაჶი (alternative)
სკიაფი (alternative)


ლოდოზი

lodozi (romanization)
ლოდოსი (alternative)

From Ottoman Turkish لودز (lodoz), لودوس (lodos), from Byzantine Greek νότος (nótos).


მსორა

msora (romanization)
მწორა (alternative)
მსურა (alternative)
მსუა (alternative)
სორა (alternative)

Borrowed from Pontic Greek ψώρα (psóra).

მსორა მაკნუ
msora maǩnu
I got scabies


მიკნატისი

მიკნატისი • (miǩnaťisi) (plural მიკნატისეფე)

miǩnaťisi (romanization)
მიკნატისეფე (plural)

From Ottoman Turkish مقناطس, مقناطیس (mıknatıs), from Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs). Doublet of მუხლადისი (muxladisi).

der

Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs)


torxi

თორხი თორხი#Laz


toxi

თოხი თოხი#Laz


toşi

თოში თოში#Laz


ლიჯი

Cognate with Mingrelian ლინჯი (linǯi). Further etymology is unknown.


პრინჯი

head

პრინჯი • (p̌rinci)


ისირი

isiri (romanization)
ისირ (alternative)
ისიი (alternative)
ისიჲი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *isl-.

ნანაქ აღნე ისირიში შირთე გელახუნონიზ ქოგელორჩუ

My mother spread the new straw mattress on the ottoman

nanak ağne isirişi şirte gelaxunoniz kogelorçu


ტობა

ტობა • (ťoba) (plural ტობაფე, Latin spelling ťoba)

ťoba (romanization)
ტობაფე (plural)
ტიბა (alternative)

ხასანიქ ტობას დოლობაზგამს

(Jigetore, Okordule, Borghola) small potholes where water has accumulated due to rain; puddle

ამეტი ტობაზ დოლოდგითუნ დო მჩხომიზ ანკესი უტკომერზ
ameťi ťobaz dolodgitun do mçxomiz anǩesi uťǩomerz
Amet stands inside the ťoba and casts a fishing rod

(Vizha, Ortaalan, Vitse–Arkabi, Peroniti, Batumi) the point where flowing waters such as streams and rivers become stagnant and deep

ისტანბოლიშა იტაშა არ დიდი ტობა ქონ. საფანჯა ჯოზუნ.

On the way to Istanbul there is a big lake called Sapanca.

isťanbolişa iťaşa ar didi ťoba kon. sapanca cozun.


სკინდი

სკინდი • (sǩindi)

sǩindi (romanization)
სქინდი (alternative)


sǩindi

სკინდი სკინდი#Laz


skindi

სქინდი სქინდი#Laz


სქინდი

სკინდი სკინდი#Laz


მინთა

From Ancient Greek μίνθη (mínthē), μίνθᾰ (mínthă).


ცანაყო

ცანაყო • (ʒanaqo)

ʒanaqo (romanization)
ცანაკო (alternative)
ცხანაკო (alternative)

Akin to Mingrelian ცინყა (cinq̇a), Svan ცი̄ნყა (cīnq̇a). Compare also Mingrelian ციმუა (cimua).
The alternative form ცხანაკო (ʒxanaǩo) is seemingly contaminated with კაცხა (ǩaʒxa, “billberry (Vaccinium myrtillus)”).

Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos)


წიფრა

წიფრა • (ǯipra)

წიფური წიფური#Laz


წიფური

წიფური • (ǯipuri) (plural წიფურეფე)

ǯipuri (romanization)
წიფურეფე (plural)
წიფრი (alternative)
წიფრა (alternative)
ციფრი (alternative)


წიფრი

წიფრი • (ǯipri)

წიფური წიფური#Laz


არგუნი

არგუნი • (arguni) (Latin spelling arguni)

arguni (romanization)
არგუნი (absolutive singular)
არგუნეფე (absolutive plural)
არგუნიქ (ergative singular)
არგუნეფექ (ergative plural)
არგუნის (dative singular)
არგუნეფეს (dative plural)
არგუნიშ (genitive singular)
არგუნიშ (genitive singular)
არგუნიშიş) (genitive singular)
არგუნიშიşi) (genitive singular)
არგუნეფეშ (genitive plural)
არგუნეფეშ (genitive plural)
არგუნეფეშიş) (genitive plural)
არგუნეფეშიşi) (genitive plural)
არგუნიშე (directive singular)
არგუნეფეშე (directive plural)
არგუნიშენ (ablative singular)
არგუნეფეშენ (ablative plural)
არგუნის (locative singular)
არგუნეფეს (locative plural)
არგუნითენ (instrumental singular)
არგუნეფეთენ (instrumental plural)

ჯემალიქ ეღეთე არგუნიშ ხიტი შირუმს

Cemal wears down the handle of the axe with a file.

large axe with a gap between the cutting body and the handle grip and weighing more than 5 kg, axe, hatchet


ოქორთურა

Related to ქორთურა (kortura, “Georgia”). Compare to Georgian საქართველო (sakartvelo, “Georgia”) and Megrelian საქორთუო (sakortuo, “Georgia”). Ultimately from Proto-Kartvelian *kart-.

Georgia (A transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)


ქორთოლონა

ქორთო (korto) + -ონა (-ona), the -ლ- (-l-) appears in intervocalic positions.


ქორთული

kortuli (romanization)
ქორთური (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kart-ul-, from Proto-Kartvelian *kart-.


ქორთული

ქორთული • (kortuli) (plural ქორთულეფე)

kortuli (romanization)
ქორთულეფე (plural)
ქორთური (alternative)

a cultivar of cherry plum native to Georgia


დიხა

dixa (romanization)
დიხა (absolutive singular)
დიხაფე (absolutive plural)
დიხაქ (ergative singular)
დიხაფექ (ergative plural)
დიხას (dative singular)
დიხაფეს (dative plural)
დიხაშ (genitive singular)
დიხაშ (genitive singular)
დიხაშიş) (genitive singular)
დიხაშიşi) (genitive singular)
დიხაფეშ (genitive plural)
დიხაფეშ (genitive plural)
დიხაფეშიş) (genitive plural)
დიხაფეშიşi) (genitive plural)
დიხაშე (directive singular)
დიხაფეშე (directive plural)
დიხაშენ (ablative singular)
დიხაფეშენ (ablative plural)
დიხას (locative singular)
დიხაფეს (locative plural)
დიხათენ (instrumental singular)
დიხაფეთენ (instrumental plural)
ნდიხა (alternative)

აშექ ნჯა დიხაშენ ჲეჭკირუფს
aşek nca dixaşen yeç̌ǩirups
Ayşe has been mowing the tree from the ground


გინძე

გინძე • (ginże)

გუნძე გუნძე#Laz

Khopa–Batumi and Chkhala form of გუნძე (gunże)


გუნძე

gunże (romanization)
გუნზე (alternative)
გინძე (alternative)
გინზე (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *grʒ-el-, from Proto-Kartvelian *grʒ-.

სელიმიქ “ნთხირიზ ღარი მოთაეტაზ” დეჲი ჟინდოლემუში გუნძე ნთხომბუში ტატეფე მოუკვათამს

Selim cuts the long branches of the redwood tree above him so that it doesn't shade the hazelnuts

selimik “ntxiriz ğari motaeťaz” deyi jindolemuşi gunże ntxombuşi ťaťepe mouǩvatams

ჰეკო გუნძე კოჩი მუჭო ივენ? თი ნჭერიზ ნანწენ.

How can he be so tall? His head touches the ceiling.

heǩo gunże ǩoçi muç̌o iven? ti nç̌eriz nanǯen.

ჲაზიში ნდღალეფე გუნძე იჲენ. კიში მოხტასი ნდღალეფე დიმკულანენ.

Summer days are long. In winter the days get shorter.

yazişi ndğalepe gunże iyen. ǩişi moxťasi ndğalepe dimǩulanen.

long, tall
(about time of day, night, year etc.)

about time of day; night; year etc.; about time of day; night; year etc.


თხომური

თხომური • (txomuri) (Latin spelling txomuri)

txomuri (romanization)
თხომბი (alternative)
თხომრი (alternative)
თხომბრი (alternative)
თხომბური (alternative)
ნთხომური (alternative)

ზერაქ მოთამუშიში ფუფული ჲუმჭკაფს დო თხომური გამოჩქუმერს

Zera digs into her grandson's wound and extracts pus

zerak motamuşişi pupuli yumç̌ǩaps do txomuri gamoçkumers


თუმა

თომა თომა#Laz


თომა

toma (romanization)
თომა (absolutive singular)
თომალეფე (absolutive plural)
თომაქ (ergative singular)
თომალეფექ (ergative plural)
თომას (dative singular)
თომალეფეს (dative plural)
თომაშ (genitive singular)
თომაშ (genitive singular)
თომაშიş) (genitive singular)
თომაშიşi) (genitive singular)
თომალეფეშ (genitive plural)
თომალეფეშ (genitive plural)
თომალეფეშიş) (genitive plural)
თომალეფეშიşi) (genitive plural)
თომაშე (directive singular)
თომალეფეშე (directive plural)
თომაშენ (ablative singular)
თომალეფეშენ (ablative plural)
თომას (locative singular)
თომალეფეს (locative plural)
თომათენ (instrumental singular)
თომალეფეთენ (instrumental plural)
ნთომა (alternative)
თუმა (alternative)

თომა ტანჯიჲარი ორტუ დო ხოლოთი დითხინუ

The wool was dirty, but it could still be spun

ნანაქ წუტელი ბოზოზ თომალეფე დუცხონუ დო დუნთხოზუ შქულე ოგინე კელე ართი წუთა ჩოჩოკა დუხენუ

After combing and braiding my little girl's hair, my mother made small bangs in the front

nanak ǯuťeli bozoz tomalepe duʒxonu do duntxozu şkule ogine ǩele arti ǯuta çoçoǩa duxenu

თომალეფე ჭუხნუჲ

hair, feather, bristle (used both for humans and animals)


თხომუ

txomu (romanization)
თხომბუ (alternative)
ნთხომბუ (alternative)
ნთხომუ (alternative)
თხომრი (alternative)
თხომბრი (alternative)

Alnus glutinosa
Alnus glutinosa#Translingual


txomu

თხომუ თხომუ#Laz


ფშქველა

ფშქველა • (pşkvela) (plural ფშქველეფე)

pşkvela (romanization)
ფშქველეფე (plural)
მშქველა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *pšal-. Doublet of ფშალი (pşali).


პულა

პულა • (p̌ula) (plural პულაფე, Latin spelling p̌ula)

p̌ula (romanization)
პულაფე (plural)
მპულა (alternative)
ბულა (alternative)
მფულა (alternative)

Akin to Mingrelian პულა (ṗula, “steam, vapor”).


p̌ula

პულა პულა#Laz


ბულა

ბულაშკიმიში ლივადიში მდუთი მჯაში თუდე არაბაშკიმი მემიშკვაფუტუ. არ საატი ოკაჲი ჰიშოშა გოლავიქთი ჭი არაბაშკიმიში ჟინ ოფშა მდუთი დობღუტუ.

I had left my car under a mulberry tree in my aunt's garden. I returned there an hour later. A lot of mulberries had fallen on my car.

bulaşǩimişi livadişi mduti mcaşi tude arabaşǩimi memişǩvapuťu. ar saaťi oǩayi hişoşa golavikti ç̌i arabaşǩimişi jin opşa mduti dobğuťu.

პულა პულა#Laz


მპულა

მპულა • (mp̌ula)

პულა პულა#Laz


mp̌ula

მპულა მპულა#Laz


mpula

მფულა მფულა#Laz


მფულა

პულა პულა#Laz


zimari

ზიმარი ზიმარი#Laz


აბჯა

ჰაჲ ნა-ჯელულუნ წარი თუდე აბჯა ელვაკათენ

The water coming down from here mixes with the river below


რუბა

ruba (romanization)
რუბა (absolutive singular)
რუბაფე (absolutive plural)
რუბაქ (ergative singular)
რუბაფექ (ergative plural)
რუბას (dative singular)
რუბაფეს (dative plural)
რუბაშ (genitive singular)
რუბაშ (genitive singular)
რუბაშიş) (genitive singular)
რუბაშიşi) (genitive singular)
რუბაფეშ (genitive plural)
რუბაფეშ (genitive plural)
რუბაფეშიş) (genitive plural)
რუბაფეშიşi) (genitive plural)
რუბაშე (directive singular)
რუბაფეშე (directive plural)
რუბაშენ (ablative singular)
რუბაფეშენ (ablative plural)
რუბას (locative singular)
რუბაფეს (locative plural)
რუბათენ (instrumental singular)
რუბაფეთენ (instrumental plural)

From Proto-Georgian-Zan *rabo- (“ditch”).

მთუთი არ მითი აზირასი არ ფირჩი ორაში რუბა დოლილაჲ

When the bear sees someone, he suddenly goes to the creek

mtuti ar miti azirasi ar pirçi oraşi ruba dolilay

(dialectal, Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi) river, creek, stream

რუბაზ ნა-გოლიჯინუ ზაპიში ჟინდოლე გოლობულურ

I'm walking over the snowdrift that stretches sideways in the valley

rubaz na-golicinu zap̌işi jindole golobulur

(dialectal, Artasheni, Vitse–Arkabi) valley


აფხა

apxa (romanization)
აფხა (absolutive singular)
აფხაფე (absolutive plural)
აფხაქ (ergative singular)
აფხაფექ (ergative plural)
აფხას (dative singular)
აფხაფეს (dative plural)
აფხაშ (genitive singular)
აფხაშ (genitive singular)
აფხაშიş) (genitive singular)
აფხაშიşi) (genitive singular)
აფხაფეშ (genitive plural)
აფხაფეშ (genitive plural)
აფხაფეშიş) (genitive plural)
აფხაფეშიşi) (genitive plural)
აფხაშე (directive singular)
აფხაფეშე (directive plural)
აფხაშენ (ablative singular)
აფხაფეშენ (ablative plural)
აფხას (locative singular)
აფხაფეს (locative plural)
აფხათენ (instrumental singular)
აფხაფეთენ (instrumental plural)

აფხა გოლატოჩი დომიშვი ფორჩა / მოხტი ჯეგიდვარე თოფრიში ჩაჩა.

Shuttle (back and forth) and weave me a shirt / Come and I will give you honeycomb (in a plate or a bowl).

apxa golaťoçi domişvi porça / moxťi cegidvare toprişi çaça.


ღალი

From Proto-Kartvelian *ɣel- (“ravine, gully”). Compare Georgian ღელე (ɣele, “stream, fleet, creek, ford”).

cog

ღალეფე დოსქურეზ


აბჟა

აბჯა აბჯა#Laz


abja

აბჟა აბჟა#Laz


ğali

ღალი ღალი#Laz


უმპა

head

უმპა • (ump̌a) (plural უმპაფე, Latin spelling ump̌a)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

ump̌a (romanization)
უმპაფე (plural)
ომპა (alternative)
უმპპა (alternative)
კუმპა (alternative)

ბერე დირინასი ემოგი უმპა ნუკვათამან

When a child is born, they first cut the umbilical cord


ump̌a

უმპა უმპა#Laz


დიჭკიჯი

head

დიჭკიჯი • (diç̌ǩici) (plural დიჭკიჯეფე, Latin spelling diç̌ǩici)

diç̌ǩici (romanization)
დიჭკიჯეფე (plural)
დინჭკიჯი (alternative)
დიმჭკიჯი (alternative)
დიჭყიჯი (alternative)
დიშხიპი (alternative)

Urtica dioica
Urtica dioica#Translingual


მოშვაჯინუ

მოშვაჯინუ • (moşvacinu) (Latin spelling moşvacinu)

moşvacinu (romanization)
მოშვაჯინა (alternative)

მოიშვაჯამს მოიშვაჯამს#Laz


მოიშვაჯამს

მოიშვაჯამს • (moişvacams)

to breathe, to inhale, to relax, to rest, to take a break


მოშვაჯინა

მოშვაჯინა • (moşvacina) (Latin spelling moşvacina)

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz

Alternative form of მოშვაჯინუ (moşvacinu)


moşvacinu

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz


moşvacina

მოშვაჯინა მოშვაჯინა#Laz


თათილი

თათილი • (tatili) (Latin spelling tatili)

tatili (romanization)
თედილი (alternative)
თადილი (alternative)


tatili

თათილი თათილი#Laz


თედილი

თედილი • (tedili) (Latin spelling tedili)

თათილი თათილი#Laz


tedili

თედილი თედილი#Laz


თადილი

თადილი • (tadili) (Latin spelling tadili)

თათილი თათილი#Laz


tadili

თადილი თადილი#Laz


კონჭი

კონჭი • (ǩonç̌i) (Latin spelling ǩonç̌i)

ǩonç̌i (romanization)
კოჭი (alternative)

Akin to Georgian კოჭი (ḳoč̣i), Mingrelian კონჭი (ḳonč̣i), Old Armenian կոճ- (koč-).

ჯუმა-ჩქიმიქ კონჭი ქვაზ ელონთხუ დო მციქა დამბარუ

My brother hit his ankle with a stone, and it's a little swollen

cuma-çkimik ǩonç̌i kvaz elontxu do mʒika dambaru


ǩonç̌i

კონჭი კონჭი#Laz


ǩoç̌i

კოჭი კოჭი#Laz


კუჩხე-მენცხული

კუჩხე-მენცხული • (ǩuçxe-menʒxuli) (Latin spelling ǩuçxe-menʒxuli)

From კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli).

af

კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli)


ǩuçxe-menʒxuli

კუჩხე-მენცხული კუჩხე-მენცხული#Laz

Latin spelling of კუჩხე-მენცხული (ǩuçxe-menʒxuli)


მენცხული

head

მენცხული • (menʒxuli) (Latin spelling menʒxuli)


დუდი

მჯორათე დუდი ჯეჭვერი იქთენ

S/he walks around with her/his head burnt from the sun

(dialectal, Atina, Vizha, Artasheni) head

დუდის ნა-მომალუ დულჲაფე მომხვადუ

ჲაშარიქ კაზუღეფეს დუდი ნუჭუმს

Yashar is burning the tips of the stakes


ნჭამი

ნჭამი • (nç̌ami) (Latin spelling nç̌ami)

nç̌ami (romanization)
ნჭამი (absolutive singular)
ნჭამეფე (absolutive plural)
ნჭამიქ (ergative singular)
ნჭამეფექ (ergative plural)
ნჭამის (dative singular)
ნჭამეფეს (dative plural)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშიş) (genitive singular)
ნჭამიშიşi) (genitive singular)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშიş) (genitive plural)
ნჭამეფეშიşi) (genitive plural)
ნჭამიშე (directive singular)
ნჭამეფეშე (directive plural)
ნჭამიშენ (ablative singular)
ნჭამეფეშენ (ablative plural)
ნჭამის (locative singular)
ნჭამეფეს (locative plural)
ნჭამითენ (instrumental singular)
ნჭამეფეთენ (instrumental plural)
ჭამი (alternative)


მედი

From Georgian იმედი (imedi), For the deletion of the word initial ი- see ლაჯი (laci). Doublet of უმუტტი (umuťťi) and ომუდი (omudi).


nç̌ami

ნჭამი ნჭამი#Laz


ჭამი

ნჭამი ნჭამი#Laz


ç̌ami

ჭამი ჭამი#Laz


ilaci

ილაჯი ილაჯი#Laz


ჰანთეფე

head

ჰანთეფე • (hantepe) (Latin spelling hantepe)

hantepe (romanization)
ჰანთერე (alternative)
ჰამთეფე (alternative)
ანთეფე (alternative)


ჰანთერე

ჰანთერე • (hantere) (Latin spelling hantere)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ჰამთეფე

ჰამთეფე • (hamtepe) (Latin spelling hamtepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ანთეფე

ანთეფე • (antepe) (Latin spelling antepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


hantepe

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


hamtepe

ჰამთეფე ჰამთეფე#Laz


antepe

ანთეფე ანთეფე#Laz


ǯonums

წონუმს წონუმს#Laz


წინუფს

წინუფს • (ǯinups) (Latin spelling ǯinups)

წონუმს წონუმს#Laz


ǯinups

წინუფს წინუფს#Laz


წონუჲ

წონუმს წონუმს#Laz


ǯonuy

წონუჲ წონუჲ#Laz


წონერი

წონერი • (ǯoneri) (Latin spelling ǯoneri)


ǯoneri

წონერი წონერი#Laz


ჭაუმს

ჭაუმს • (ç̌aums) (Latin spelling ç̌aums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz

Alternative spelling of ჭარუმს (ç̌arums)


ჭარუფს

ჭარუფს • (ç̌arups) (Latin spelling ç̌arups)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ნჭარუმს

ნჭარუმს • (nç̌arums) (Latin spelling nç̌arums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ნჭარუჲ

ნჭარუჲ • (nç̌aruy) (Latin spelling nç̌aruy)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌arums

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌aums

ჭაუმს ჭაუმს#Laz


ç̌arups

ჭარუფს ჭარუფს#Laz


nç̌arums

ნჭარუმს ნჭარუმს#Laz


nç̌aruy

ნჭარუჲ ნჭარუჲ#Laz


ამა

From Ottoman Turkish اما (ammâ), from Arabic أَمَّا (ʔammā).


aǩoşka

აკოშქა აკოშქა#Laz


აგურე

From გური (guri, “heart”) + ა- -ე (a- -e), literally “without heart”.

af

ქჲაზიმიქ ნა-ვასენ დულჲა აგურე იქომს
kyazimik na-vasen dulya agure ikoms
Kazım does everything he does reluctantly


şerep̌i

შერეპი შერეპი#Laz


შერეპი

head

შერეპი • (şerep̌i)


ა- -ე

From Pontic Greek α- (a-), from Ancient Greek ἀ- (a-).

ღნოსი (ğnosi, “mind”) → აღნოსე (ağnose, “stupid”)

მეშვენს (meşvens, “to wait”) → ამეშვენე (ameşvene, “sudden”)

გური (guri, “heart”) → აგურე (agure, “involuntarily”)

Circumfixed to nouns or verbs to form adjectives and adverbs meaning 'without (noun affixed)'


შორთი

შორთი • (şorti)

Probably ultimately from Old Georgian შოლტი (šolṭi).

შორთეფე ვიქუმტიტ დო ნჩაი დობდუმტით.

We would make strips on the land and plant tea there.

ნჯონი შორთი შორთი შკორუმტეს.


şorti

შორთი შორთი#Laz


აღანი

აღანი ნოღამისაზ ხეზ ვიტოხუთ ბელეძძუღი დოლობუნ

The new bride wears fifteen bracelets on her wrist

ağani noğamisaz xez viťoxut beleżżuği dolobun


აღანი

კოდა ღაპი აღანი დობუსვით


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi,Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi, Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


ağne

აღნე აღნე#Laz


ağne

აღნე აღნე#Laz


ჲენგი

ჯუმა-შკიმი ჲენგი არაბა-მუში მოჩინაფაჲ


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


ჰაჲა

haya (romanization)
ჰამ (alternative)
აჲა (alternative)


აჲა

ჭე, ბიჭი! ლუუ მჯუმუ კათინერი ნ-ი? აჲა, ნოცადი.

Hey, kid! Is the cabbage salted? Taste it.

ç̌e, biç̌i! luu mcumu ǩatineri n-i? aya, noʒadi.

(Vizha, Artasheni) (interjection used for requesting)

ბერესქანიქ ხოლო ძიგარა შუმს. - აჲა! ოწკედი!

Your kid is smoking again. - Look at him!

bereskanik xolo żigara şums. - aya! oǯǩedi!

(Vitse) (interjection expressing surprise and helplessness)


აჲა

ჰაჲა ჰაჲა#Laz


აჲა

Khopa–Batumi and Chkhala form of ჰამ (ham)


ქი

ki (romanization)
ჭი (alternative)
ჩი (alternative)

From Ottoman Turkish كه, from Classical Persian که.

კოჩიქ ოკო გჲარი ჭკომუ ქი აწი იშიბლოქუფს

The man ate so much that he is now burping

ǩoçik oǩo gyari ç̌ǩomu ki aǯi işiblokups


p̌roğoni

პროღონი პროღონი#Laz


აჲინა

İrfan Çağatay Aleksiva suggests that this word is probably related to Greek δεν είναι (den eínai, “it isn't, it doesn't exist”).

cog

ეველის შკუნი ჰანინეფეშა ავრუფალეფე მულუტეს; ჰუს აჲინა ვარ-მულუნ

In the old days, Europeans used to come here; now they never come

evelis şǩuni haninepeşa avrupalepe muluťes; hus ayina var-mulun


აინა

აჲინა აჲინა#Laz


ფაცხა

head

ფაცხა • (paʒxa) (plural ფაცხაფე, Latin spelling paʒxa)

paʒxa (romanization)
ფაცხაფე (plural)
ფასხა (alternative)
ფრაცხა (alternative)

→ Armenian: փացխա (pʻacʻxa) — Hamshen

desc

→ Turkish: paska, pasha, pasḫa, paçğa, paḉḫa, paçḫa (Hemşin)

Borrowed from Abkhaz абыцаҟьа (abəcaqʲʼa).

bor+

დოღანის ვასილითის ჟურ კორეცხალა ფაცხა უღუნ

Doghan has two one-floor, one-room huts in Vasiliti. (Vasiliti, the name of the place given to the highest neighborhood away from the residential area)

doğanis vasilitis jur ǩoreʒxala paʒxa uğun

(dialectal, Atina) Wooden hut for temporary storage of grass on mown areas

მუ გომსქიმეჲი გულუნ დო ოხორი ფაცხა უღუნ

S/he dresses very stylishly herself/himself, but her/his house is a like hut

(dialectal, Vizha, Vitse–Arkabi) makeshift wooden hut

ნთხირეფუნას ნა-ფქოსუმტით ჩაჩი ფაცხათე ბზდიმტით

We used to carry the dry leaves that we swept in the hazelnut grove with a basket

ntxirepunas na-pkosumťit çaçi paʒxate bzdimťit

(Vitse–Arkabi) multi spaced basket, leaf basket


ხუჯი

მხუჯი მხუჯი#Laz


მხუჯი

head

მხუჯი • (mxuci) (plural მხუჯეფე, Latin spelling mxuci)

mxuci (romanization)
მხუჯეფე (plural)
მხუჟი (alternative)
ფხუჯი (alternative)
ხუჯი (alternative)

მჭიმა მხუჯიზ ეგომჭიმს


ჰიჩი

From Ottoman Turkish هیچ (hiç), ultimately from Persian هیچ (hič).

ნა-მალიმბეტუ ბოზომოთას ჩხორონერი ჶორი ჩაღეტი დევუნჭარი დო ჰიჩი ნენა ვარ-მომჩუ

I wrote a letter to the girl that I love for the ninth time and she never responded

na-malimbeťu bozomotas çxoroneri fori çağeťi devunç̌ari do hiçi nena var-momçu


ჰიჩ

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


hiçi

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


ჩქარ

çkar (romanization)
ჩქართე (alternative)

According to Aleksiva, from Armenian չկար (čʻkar, “didn't exist, was not”), from կամ (kam).

bor

ბიჭი-ჩქიმი, არაბა-ჩქიმი ოხმარინუ შენი დიდო იხვეწენ, ჩქვა მა ჩქარ იზინი ვარ-მეფჩამ

My son begs a lot to use my car, but I never let him

biç̌i-çkimi, araba-çkimi oxmarinu şeni dido ixveǯen, çkva ma çkar izini var-mepçam


ჩქართე

head

ჩქართე • (çkarte) (Latin spelling çkarte)

ჩქარ ჩქარ#Laz


çkarte

ჩქართე ჩქართე#Laz


çkar

ჩქარ ჩქარ#Laz


otxo

ოთხო ოთხო#Laz


ჩქუნ

çkun (romanization)
შკუ (alternative)
ჩქუ (alternative)
ჩქინ (alternative)


შკუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქინ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


çkun

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


çkin

ჩქინ ჩქინ#Laz


სიჶტერი

სიჶტერი • (sifťeri) (Latin spelling sifťeri)

სიჶთერი სიჶთერი#Laz


სირაჶი

სირაჶი • (sirafi) (Latin spelling sirafi)

სკურაჶი სკურაჶი#Laz


sirafi

სირაჶი სირაჶი#Laz


მკულე

→ Mingrelian: კულე (ḳule) — Abzhua

From Proto-Georgian-Zan *m-ḳl-e- (“deprived, lacking, short”), from Proto-Kartvelian *ḳel- : *ḳl- (“to lack”).


მბული

→ Turkish: buli, bülü

From Proto-Georgian-Zan *bal- (“sweet cherry”), see there for more.

inh

ჰანწო მბულიზ ჰეშშო ჩანს ქი ტოტეფეზ ქონძოლ ქონძოლი გჲობუნ

This year, cherry trees have such fruit that they hang on the branches in bunches

hanǯo mbuliz heşşo çans ki ťoťepez konżol konżoli gyobun

გჲაი ვარ-იფხორნა-თი მბული ოჭკომი

If you're not eating, at least eat cherries

sweet cherry, wild cherry (Prunus avium) (tree and fruit)


ბული

მბული მბული#Laz

Khopa–Batumi and Arkabi form of მბული (mbuli)


ტრაღუდა

head

ტრაღუდა • (ťrağuda) (Latin spelling ťrağuda)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ტრაღოდუ

ტრაღოდუ • (ťrağodu) (Latin spelling ťrağodu)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ტრაღუდი

ტრაღუდი • (ťrağudi) (Latin spelling ťrağudi)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ğnosi

ღნოსი ღნოსი#Laz


ვანა

ფარა-ჩქუნი ჰაქო გოლულუნ. ვანა გალე მუთუზ ვარ-ღირს

Our money is valid here. Otherwise, it has no value abroad

para-çkuni hako golulun. vana gale mutuz var-ğirs


ვანა

ვანაზ კაჲი ვარ-გოლუღანა წკარი მუშებურა გამიჩოდენ

If you do not turn the valve well and close it, the water will drain on its own

vanaz ǩayi var-goluğana ǯǩari muşebura gamiçoden


-ნა

Suffix used to form diminutive nouns from other nouns


ოხორჯა

ოხორჯა • (oxorca) (Latin spelling oxorca)

oxorca (romanization)
ოხოჯჯა (alternative)
ხორძა (alternative)
ოხორზა (alternative)

Usually explained as ოხორი (oxori, “house”) + ჯა (ca, “tree”), literally “tree of house” but It's consired as a folk etymology by Arnold Chikobava. Instead he derives it from Laz ოხორი (oxori, “house”) and Georgian რძალი (rʒali, “bride”). He supports his theory with plural of ოხორჯა (oxorca) is ოხორჯალეფე (oxorcalepe) rather than *ოხორჯაფე (*oxorcape). also having -ძ- (-ż-) explains the dialectal variations of the word. Chikobava also substantiates his thesis with other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხრასქირი (oxraskiri), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura). Note that Georgian რძალი (rʒali, “bride”) is not used in Laz.

af

მესქურინერი ოჯაღი უმჩანე არ ოხორჯაქ ქოგამოგზამს

An ingenious and resourceful woman rekindles an extinct family

meskurineri ocaği umçane ar oxorcak kogamogzams

ოხორჯა-ჩქიმი აწი ვა-რენ


ოხრასქირი

head

ოხრასქირი • (oxraskiri) (Latin spelling oxraskiri)

oxraskiri (romanization)
ოხასკირი (alternative)
ოხრასკირი (alternative)
ოხრასკურე (alternative)

From ოხორი (oxori, “house”) + სქირი (skiri, “son”), literally “son of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status", compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ნუსაქ ოხრასქირი-მუში მალთეში ბოზოს ნუმსქვანამს

The bride suits her brother-in-law to the girl next door

nusak oxraskiri-muşi malteşi bozos numskvanams


ოხრასურე

head

ოხრასურე • (oxrasure) (Latin spelling oxrasure)

oxrasure (romanization)
ოხასურე (alternative)

From ოხორი (oxori, “house”) + ოსური (osuri, “daughter”), literally “daughter of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასქირი (oxraskiri) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ოხრასურე-შკიმი ოხორზა-შკიმიშე მსკვა ონ

My sister-in-law is more beautiful than my wife


მორო

Akin to Georgian მარა (mara), Mingrelian მორო (moro), Svan მარ (mar).

მთუთიქ თქუ-ქი: "სი ვარ გიჩქინშია, მორო მუკ ჭკომუჲა?"

The bear said, "If you don't know, then who ate?"

mtutik tku-ki: "si var giçkinşia, moro muǩ ç̌ǩomuya?"

Used for attention, threat, amazement and question


თითხუ

titxu (romanization)
თუთხუ (alternative)

ნუსა-ჩქუნიქ თითხუ ნა-დოსქიდუ ლაზუტეფეში არაზ მთელლი ლუ გოშორგამს

Our bride is always planting cabbage among the sparse corn

nusa-çkunik titxu na-doskidu lazuťepeşi araz mtelli lu goşorgams

ფაფა დიდო თითხუ დივუ-დორენ


ჩორბა

From Ottoman Turkish چوربا (çorba), from Persian شوربا (šurbâ).

გჲარი ოჭკომუშე დიდოთენ იფთი ჩორბაში ოშუმუთენ გეიჭქენ

gyari oç̌ǩomuşe didoten ipti çorbaşi oşumuten geiç̌ken


ტოროჯი

head

ტოროჯი • (ťoroci) (Latin spelling ťoroci)

ťoroci (romanization)
ტოროჭი (alternative)

ტოროჯიქ ნჯაში დუდიზ ჲუვა ვუ-დორენ

A pigeon made a nest at the top of the tree


ბობონჭვა

ბობონჭვა • (bobonç̌va) (Latin spelling bobonç̌va)

From Proto-Georgian-Zan *oboba- (“spider”).

ფიცარის თუდე მთელლი ბობონჭვა მეშობღუნ


ბოჯეღი

ბოჯეღი • (boceği) (Latin spelling boceği)

ბოჯეღეფე იმჩინოჯენ


ბუზულა

ბუზულა • (buzula) (Latin spelling buzula)

ბეეში ჟინ ბუზულა გვობუზულაფს


ფარფალი

ფარფალი • (parpali) (Latin spelling parpali)

Possibly from Proto-Kartvelian *ṗerṗer-.

ლიმსაზ ნა-ნიკიდენ ფარფალეფე ჰექო ნოხროცქუნან

The butterflies caught in the spider web die by sticking there

limsaz na-niǩiden parpalepe heko noxroʒkunan


ბუტკუჯი

ბუტკუჯი • (buťǩuci) (Latin spelling buťǩuci)

buťǩuci (romanization)
პუტუჯი (alternative)
პუტტუჯი (alternative)
პუტუჟი (alternative)
ბუტუჯი (alternative)
ბუტტუჯი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ-ar- (“bee”), from *buṭḳ(a)- (“leaf”).

კარვანიზ თოფური უმცქამტაში “ბუტკუჯი იგზალაზ” ჲა დო კომა ნუფურინამან

While taking honey from the comb, they spray smoke so that the bee goes away

ǩarvaniz topuri umʒkamťaşi “buťǩuci igzalaz” ya do ǩoma nupurinaman


მჭაჯი

მჭაჯი • (mç̌aci) (Latin spelling mç̌aci)

mç̌aci (romanization)
მჯაჯი (alternative)

From Proto-Kartvelian *mc̣₁er-. Cognate with Georgian მწერი (mc̣eri, “insect”), Mingrelian ჭანჯი (č̣anǯi, “fly”) and Svan მე̄რ (mēr, “fly”).

ფუჯიზ კუჩხეზ დდთ გობუფურინი დო მჭაჯი ნოხედაში ჰექ ნოხროცქუნ

I sprayed DDT on the cow's foot, and the fly dies as soon as it lands

puciz ǩuçxez ddt gobupurini do mç̌aci noxedaşi hek noxroʒkun


კარკალამტახუ

კარკალამტახუ • (ǩarǩalamťaxu) (Latin spelling ǩarǩalamťaxu)


დუმჭკუ

დუმჭკუ • (dumç̌ǩu) (Latin spelling dumç̌ǩu)

dumç̌ǩu (romanization)
დუნჭუ (alternative)
დიმჭკუ (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ǯinč̣wel- (“ant”).

ბერეში ქორბაზ დუმჭკუ ბუზალამს

An ant is crawling in the child's stomach


ბრესთი

ბრესთი • (bresti) (Latin spelling bresti)

gray:

ash-colored:

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling Aranża)

aranża (romanization)
Aranża (romanization)


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling aranża)

orange:


ლეტაშფერი

ლეტაშფერი • (leťaşperi) (Latin spelling leťaşperi)

From ლეტა (leťa, “earth, ground, mud”) + -შ (-ş, genitive case marker) + ფერი (peri, “color”), literally “color of ground”.

compound

brown:


სკითა

yellow:


ჯღატა

cğaťa (romanization)
ჩხატა (alternative)
ნჯღატა (alternative)
ნჯღიტი (alternative)

Probably from the verb root ჩხატ- (çxať-, “to shine”).

blue:


ჩქვა

Inherited from Proto-Kartvelian *s₁xwa- (“one; other”). Cognate with Georgian სხვა (sxva), Mingrelian შხვა (šxva) and Svan ეშხუ (ešxu).

inh+

ალიქ დულჲა იქომტაში ნაიხმარასენ ირი მუთუ ეკიხვამს დო ნულუნ. კაპულაზ ნაკორობასენ ა ჩქვა კოჩი უნონ.

Ali leaves everything he's need to use while he's working. It takes one more person to pick up after him.

alik dulya ikomťaşi naixmarasen iri mutu eǩixvams do nulun. ǩap̌ulaz naǩorobasen a çkva ǩoçi unon.


ჩქვა

ჩქვა მუთუ მოთჲოფხორ

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) again, more

ალი დო ამეტიქ ნაჲლაფენიში გამაჩამან. ამეტიში ნანიქ ჩქვა გჲონწონამ.
ali do ameťik naylapenişi gamaçaman. ameťişi nanik çkva gyonǯonam.
Ali and Amet are selling their naylas. Amet's has more weight.

ჰაწინეჲი საატეფე არ ოკიხუი ჩქვა ჩქარ ვაგეიდგენ

Nowadays, once the clocks are broken, they are never set anymore.

haǯineyi saaťepe ar oǩixui çkva çkar vageidgen

again, more
ჩქვა (çkva)
no longer, anymore

არზუ დო ჶერიდე დალეფეში ბოზოფე რენან. ჰეკო ოკუნგამან ქი ჩქვა ნავარუჩქინანფეზ “ექიზი დალეფე რენ” დაწონენან.

Arzu and Feride are each other's cousins. They look so much alike that those who don't know yet think they are twin sisters.

arzu do feride dalepeşi bozope renan. heǩo oǩungaman ki çkva navaruçkinanpez “ekizi dalepe ren” daǯonenan.

ქჩე დოლოქუნუფე ბოზოს კაჲი ვარანახუდორენ. ნანამუშიქ ა ჩქვა მეჲანახუმს.

The girl didn't wash the white clothes well. Her mother washes them once more.

kçe dolokunupe bozos ǩayi varanaxudoren. nanamuşik a çkva meyanaxums.

again, more
ა(რ) ჩქვა (a(r) çkva)
again, once more, once again

ბოჲა უსუმერტაში ჶურჭა მოთდოვალამ. ოწუდეზ ნანაწაპენ ბოჲა ა ჩქვა ვარგამულუნ.

Don't shake your brush when you paint. Paint that drips and sticks to the shelf will never come off.

boya usumerťaşi furç̌a motdovalam. oǯudez nanaǯap̌en boya a çkva vargamulun.

(negative) no longer, anymore, again, once more, once again

ხასანიში ოხორიზ ნკომა ედგითუნ. ჩქვა ნოღალე ქომოხთესი?

There's smoke rising from Khasan's house. I wonder if they've come from the city.

xasanişi oxoriz nǩoma edgitun. çkva noğale komoxtesi?

ჯევერიზ ჩქვა თოლიზ ა მუთხა ქოდოლოლუ. ბოჲნე აჩილამბრენ ედო თოლი ფათხუმს.

Cever seems to have something in his eye. He is constantly tearing and blinking.

ceveriz çkva toliz a mutxa kodololu. boyne açilambren edo toli patxums.

“სი ნოღაშა იგზალიი?” - “ვიგზალი ჩქვა.”

"Did you go to the city?" - "Of course I did."

(Batumi) of course, for sure, for certain, certainly, surely (used at the end of the sentence)


ჩქვა

ჰანდღა მჩხომი ოჭოფუშა ბიდით. ჩქვა დიდი მჩხომი ვარმაჭოფეზ. ბოჲნე წუტა მჩხომეფე ქომობიღით.

Today we went fishing, but we didn't get any big fish. We always brought back small fish.

handğa mçxomi oç̌opuşa bidit. çkva didi mçxomi varmaç̌opez. boyne ǯuťa mçxomepe komobiğit.

ალიზ კაი აღოდუ, ჩქვა დიდოთი მოიღუდორტუ

Ali deserved it, because he gone too far


ჩქვა

ჩქვა, არ კოჩიზ მოთნაღერ დო დულჲამუში დოაზ

Man, stop distracting the man and let him do his job!

çkva, ar ǩoçiz motnağer do dulyamuşi doaz


ჩქვა

ჰემუშენ ჩქვა გჲარი ნავარჭკომუ მითი ვარდოსქიდუ

There's no one left who hasn't eaten except him

hemuşen çkva gyari navarç̌ǩomu miti vardoskidu

(Borghola) other than something, something else, something other than, other than

“ჰომოხთი” ჩქვა მიწვას


არანძი

head

არანძი • (aranżi) (Latin spelling aranżi)

aranżi (romanization)
არარანცი (alternative)
ანძი (alternative)

Borrowed from an alternative form of Pontic Greek νεράντζιν (nerántzin).

Citrus × aurantium
Citrus × aurantium#Translingual

bitter orange, Seville orange (Citrus × aurantium) (fruit and tree)


ფოტუკალი

ფოტუკალი • (poťuǩali) (Latin spelling poťuǩali)

poťuǩali (romanization)
ფორთაქალი (alternative)
ფორტოკალი (alternative)
ფორტიკალი (alternative)
ფორტუკალი (alternative)
ფორთოკალი (alternative)
ფორთუკალი (alternative)

From Ottoman Turkish پورتقال (portokal, “orange”).

bor

მთუგიქ ფოტუკალი გოხორუმს დო მეშიფხორს

The mouse gnaws around the orange and eats the inside

Citrus sinensis
Citrus sinensis#Translingual

orange (Citrus sinensis) (fruit and tree)


გერმა

germa (romanization)
გემმა (alternative)
გემა (alternative)
ჯერმა (alternative)

desc

from Laz <i class="Geor mention" lang="lzz">გერმაკოჩი</i> (germaǩoçi)

→ Mingrelian: გერმაკოჩი (germaḳoči) (from Laz გერმაკოჩი (germaǩoçi)) — Abzhua

According to Aleksiva from *გირმა < *დირმა < *დრიმა (*girma < *dirma < *drima), from Ancient Greek δρυμά (drumá), neutral collective to δρυμός (drumós, “forest”).

მაღალა გერმაფეშენ გელამთე გამიწკედაში ზუღა იძირენ

Looking downhill from high mountains, the sea is visible

mağala germapeşen gelamte gamiǯǩedaşi zuğa iżiren

გერმაკოჩი

a mythological figure who lives in the forests, whose whole body is covered with hair, and who imitates everything that man does, a kind of forest man


ავროფა

head

ავროფა • (avropa) (Latin spelling avropa)

avropa (romanization)
ევროფა (alternative)

From Ottoman Turkish آوروپا (Avrupa), from Ancient Greek Εὐρώπη (Eurṓpē).


ავროფა

ავროფა • (avropa) (Latin spelling Avropa)

avropa (romanization)
Avropa (romanization)
ევროფა (alternative)


ინგილთერე

ინგილთერე • (ingiltere) (Latin spelling İngiltere)

ingiltere (romanization)
İngiltere (romanization)

From Ottoman Turkish انكلتره (ingiltere), from French Angleterre.

ინგილთერე დო ალამანიში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

How many kilometers are between England and Germany?

ingiltere do alamanişi oşǩendas naǩu verǯi on?


ჶრანსა

ჶრანსა • (fransa) (Latin spelling Fransa)

fransa (romanization)
Fransa (romanization)

ჶრანსა დო ჰოლლანდაში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

How many kilometers are between France and Netherlands?

fransa do hollandaşi oşǩendas naǩu verǯi on?


ჰოლლანდა

ჰოლლანდა • (hollanda) (Latin spelling Hollanda)

hollanda (romanization)
Hollanda (romanization)

From Turkish Hollanda, ultimately from Old Dutch holt lant (“wood land”).


ალამანჲა

ალამანჲა • (alamanya) (Latin spelling Alamanya)

alamanya (romanization)
Alamanya (romanization)
ალამანი (alternative)
ალმანჲა (alternative)

ნოღამე-ჩქიმიქ ჟურ წანაზ ალამანჲაზ იჩალიშუ დო ჰეშოთე ოხორი პკოდით

My husband worked in Germany for two years, and that's how we built a house

noğame-çkimik jur ǯanaz alamanyaz içalişu do heşote oxori p̌ǩodit


რუსჲა

rusya (romanization)
Rusya (romanization)
რუსიჲე (alternative)

ქიმი-თი რუსიჲე ულვან


-მსვა

ერმენი (ermeni, “Armenian”) + -მსვა (-msva) → ერმენიმსვა (ermenimsva, “Armenia”)

გურჯი (gurci, “Georgian”) + -მსვა (-msva) → გურჯიმსვა (gurcimsva, “Georgia”)

თურკი (turǩi, “Turk”) + -მსვა (-msva) → თურკიმსვა (turǩimsva, “Turkey”)

ჲონანი (yonani, “Greek”) + -მსვა (-msva) → ჲონანიმსვა (yonanimsva, “Greece”)

Added to nationalities in order to form names of countries: -land


უკრანიმსვა

უკრანიმსვა • (uǩranimsva) (Latin spelling Uǩrani)

uǩranimsva (romanization)
Uǩrani (romanization)

From უკრანი (uǩrani, “Ukrainian”) + -მსვა (-msva, “-land”), literally “land of Ukrainians”.

suf

უკრანიმსვა რუსეფე ქეჭოფეჲ


-ათი

From Proto-Georgian-Zan *-et. Doublet of -ეთი (-eti), which is from Old Georgian -ეთი (-eti).

პაპილი (p̌ap̌ili, “Pope”) + -ათი (-ati) → პაპილათი (p̌ap̌ilati, “Arılı, Arhavi”, literally “Land of Pope”)

ფერონი (peroni, “with colour”) + -ათი (-ati) → ფერონითი (peroniti, “Çamlıköy, Hopa”, literally “Land with colours”)

კვარია (ǩvaria, “crow”) + -ათი (-ati) → კვარიათი (ǩvariati, “Kvariati”, literally “Land of crows”)

Added to nouns or adjectives in order to form names of places


ფელერგივათი

head

ფელერგივათი • (pelergivati) (Latin spelling Pelergivati)

pelergivati (romanization)
Pelergivati (romanization)
ფელეგვათი (alternative)
ფელერგევათი (alternative)

desc

→ Ottoman Turkish: پیلرگوات (Pilargivat)

From Byzantine Greek Φιλάγρης (Philágrēs, a male given name) + -ივა (-iva, surname-forming suffix) + -ათი (-ati, toponym-forming suffix). The dynasty name is recorded in a 15th century Ottoman register as Ottoman Turkish [script needed] (Filāġriva).

cog

Akkaya (a village in Ardeşen district, Rize, Turkey).


-წა

Suffix used to form diminutive nouns from proper nouns


-ს

-s (alternative)
-s (romanization)
-ზ (alternative)
-სო (alternative)


-ქ

-k (alternative)
-k (romanization)
-ქო (alternative)
-ქუ (alternative)


-შ

-ş (alternative)
-ş (romanization)
-ში (alternative)
-ჲი (alternative)

→ Georgian: -ში (-ši)

ქჩე (kçe, “white”) + -შ (-ş) → ქჩეში (kçeşi, “the white one”)

მჭითა (mç̌ita, “red”) + -შ (-ş) → მჭითაში (mç̌itaşi, “the red one”)

მკულე (mǩule, “short”) + -შ (-ş) → მკულეში (mǩuleşi, “the short one”)

forms nouns from adjectives meaning “the one having such a quality among the same category of things”

ქჩეში ლუღი

ქჩეში მბული

ქჩეში ურძენი

მჩხუშ(ი) ტოროჯი
mçxuş(i) ťoroci
big variety of wild pigeon

მჭიფეშ(ი) ტოროჯი
mç̌ipeş(i) ťoroci
small variety of wild pigeon

მჭიფეშ(ი) დულჲა
mç̌ipeş(i) dulya
delicate work, subtle work

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) forms adjectives from adjectives meaning “of the variety having more or less such a quality”

ოლვაში მიღუნ.

ოხვენუში მიღუნ.


-შ

ირი-ხოლოზ დუწვი დო მა ვარ-მიწვაში ვარ-ივუ.

It wasn't nice when (s)he told everyone and didn't tell me (it broke my heart, to be honest).

iri-xoloz duǯvi do ma var-miǯvaşi var-ivu.

(Vitse) (clause attached to negative verb)

აღანი ნოღამისა დიდო ონჯღორჲაჲი რენ. იპარამითამტაში-თი პიჯი ამჭითანენ.

The new bride is very shy. She blushes even when she speaks.

ağani noğamisa dido oncğoryayi ren. ip̌aramitamťaşi-ti p̌ici amç̌itanen.

(Arkabi, Khopa, Chkhala) (clause attached to affirmative and negative verb)

ნოკეფე ხცაფერი ნა-რენში ჭკოდუნ

(Akçakoca) (ნა- (na-) + imperfective + -შ (-ş)); due to

ჟინ კატიზ გჲურულთი ვანში ბაბაქ თუდელენ ბიგათე ეწონთხამს.

When they make noise upstairs, my father pokes (the ceiling) with a stick from below.

jin ǩaťiz gyurulti vanşi babak tudelen bigate eǯontxams.

ბერე ღალიშა ხოდოლოლერენში ნანა-მუშიქ მუშლეთინაფს

The child falls into the stream and his mother tries to save him.

bere ğalişa xodololerenşi nana-muşik muşletinaps

(Khopa, Chkhala, Akçakoca) (-ერენ (-eren) + -შ (-ş))

-ერენ -ერენ#Laz

“კოჩი ოილუშე ბიდა” ჲა-ში ირი ჯუმა-მუშიქ დოდგითინამს.

While he was saying, "I should go and shoot him," his brother always managed to stop him.

“ǩoçi oiluşe bida” ya-şi iri cuma-muşik dodgitinams.

(Arkabi) (by adding after the quotation preposition ჲა (ya))


-შენ

-şen (romanization)
-შე (alternative)
-შა (alternative)

(dialectal, Atina, Artasheni) Ambidirective case marker


-თენ

Compare Georgian -ით (-it), Mingrelian -ით (-it) and Svan -შუ̂ (-šû).


-ეფე

Compare Georgian -ები (-ebi) and Mingrelian -ეფი (-epi).


ალლაჲისე

head

ალლაჲისე • (allayise) (Latin spelling Allayise)

allayise (romanization)
Allayise (romanization)

From dialectal Turkish allayise, allahise.

ალლაჲისე აჲდინი ოში ქილოშენ ჶაზლა რენ

For God's sake, Aydini is more than a hundred kilos


მბურა

gray:


ლაზონა

ლაზონა • (lazona) (Latin spelling Lazona)

lazona (romanization)
Lazona (romanization)

→ English: Lazona

A new term proposed in 1980's from ლაზი (lazi, “Laz”) + -ონა (-ona, “-field”).

suf

მა ლაზონაზ ნა-რენ მსქვა ჯოღრაჶჲაფე ოჭარუთე ირიზ ბოჩინაფამ

I write and introduce the beautiful geography of Lazona to everyone.

ma lazonaz na-ren mskva coğrafyape oç̌arute iriz boçinapam

A historical and cultural region of the southwestern Caucasus and northeastern Anatolia along the Black Sea coastline, traditionally inhabited by the Laz people, also called Lazistan.


-ონა

მსხული (msxuli, “pear”) + -ონა (-ona) → მსხულონა (msxulona, “pear field”)

ჭორჭი (ç̌orç̌i, “mud”) + -ონა (-ona) → ჭორჭონა (ç̌orç̌ona, “swamp”)

Added to inanimate nouns in order to form typonyms which that inanimate noun are plentiful

ლაზი (lazi, “Laz”) + -ონა (-ona) → ლაზონა (lazona, “Lazona”)

ქორთო (korto, “Georgian”) + -ონა (-ona) → ქორთოლონა (kortolona, “Georgia”)

(neologism) Added to animate nouns in order to form typonyms


ონა

From Proto-Georgian-Zan *q̇an-. Cognate with Georgian ყანა (q̇ana) and Mingrelian ჸონა (ʾona).

ონა ხაჩქუმსნა-თი ნიში შენი ხაჩქუმს

Even if he's digging a field, he's digging for himself


ღანჭკუჲ

head

ღანჭკუჲ • (ğanç̌ǩuy) (Latin spelling ğanç̌ǩuy)

ğanç̌ǩuy (romanization)
ღანჭკუმს (alternative)

სუფაფე დოღანჭკა-ი, სუფარა დიჲენ

When you scrawl the paper, it becomes a book


ღარუმს

ღარუმს • (ğarums) (Latin spelling ğarums)

ğarums (romanization)
ღარუჲ (alternative)
ღარუფს (alternative)

from Proto-Kartvelian *ɣer- ~ *ɣir- (“to stretch; to raise one's hand”). Compare Old Georgian აღერება (aɣereba).

მურადი-ჩქუნიქ დიდო მსქვა რესიმი ღარუმს

“კალემითე ქარტალი ბღარა” ჲა-ში დიდო გჲაჯინუ დო ღრიცქუ

When she said, "Let me scrawl on the paper with a pen," she pressed it a lot and drew deeply

“ǩalemite karťali bğara” ya-şi dido gyacinu do ğriʒku

(dialectal, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi) to scrawl


გჲურჯი

გჲურჯი • (gyurci) (Latin spelling Gyurci)

gyurci (romanization)
Gyurci (romanization)
ჯურჯი (alternative)
გურჯი (alternative)

From Turkish Gürcü, from Persian گرجی (gorji).

ნოღაშე გჲურჯეფე მოხთეს

An ethnic group native to the South Caucasus: Georgian


ტაფული

ტაფული • (ťapuli) (Latin spelling ťapuli)

Akin to Armenian թափուլ (tʻapʻul). See it for more.


ťapuli

ტაფული ტაფული#Laz


ათინა

atina (romanization)
Atina (romanization)

Named after the Greek goddess Ancient Greek Ᾰ̓θήνη (Ăthḗnē).


ვიჟა

vija (romanization)
Vija (romanization)
ვიჯა (alternative)
ვიჯე (alternative)

→ Armenian: Վիժա (Viža)

From Laz *ვი(ნ)ჟა (*vi(n)ja, “mineral (salty) water”), ultimately from Proto-Georgian-Zan *weʒ₁-.

m+

In Çamlıhemşin, Rize district, areas where Hemshin people are in the majority


არტაშენი

head

არტაშენი • (arťaşeni) (Latin spelling Arťaşeni)

arťaşeni (romanization)
Arťaşeni (romanization)

/ɑɾtʼɑˈʃɛni/


ვიწე

According to Özhan Öztürk from Thracian vis (“town”).


ჭანდა

ჭანდა • (ç̌anda) (Latin spelling ç̌anda)

ç̌anda (romanization)
ჭანდრა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁en- (“to summon, invite”). Compare Old Georgian წანა (c̣ana, “feast, banquest”) and Mingrelian ჭანაფა (č̣anapa, “to call, appeal”).

cog

(dialectal, Atina, Artasheni, Vitse) invitation

(dialectal, Vitse–Arkabi) Entertainment that usually held at the bride's home the night before the wedding while applying henna on the bride's fingers


ჶორკა

forǩa (romanization)
ფორკა (alternative)
ჶოგა (alternative)
ჶოკა (alternative)

→ Georgian: ფორკა (porḳa) — Adjara

desc

→ Turkish: (Rize, Artvin) forka, (Hemşin) foga

Unknown. Has been compared to Laz ფორჩა (porça).

unk

Unknown

ვიტოხუთ-ვიტვაშ წანერ ბოზოფე მეტაკსიშ ჶოტა თიზ მოთჶალერ ფუქურონ ბასმაშ ჶორკა დოლოქუნერ დო კუჩხეს წუღა მოდვალერ გულუნან.
viťoxut-viťvaş ǯaner bozope meťaǩsiş foťa tiz motfaler pukuron basmaş forǩa dolokuner do ǩuçxes ǯuğa modvaler gulunan.
The girls of fifteen to sixteen go around with their heads covered with a silk ჶოტა (foťa), dressed in a flowered calico forka, and wearing shoes.

1930 – 1931, Niyazi Ahmet Banoğlu, Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul The clothing of the Laz


Arťaşenuri

არტაშენური არტაშენური#Laz

Latin spelling of არტაშენური (arťaşenuri)


ლერწი

lerǯi (romanization)
ლეწი (alternative)
ლენწი (alternative)
ლემწი (alternative)


ზაბუნლუღი

head

ზაბუნლუღი • (zabunluği) (Latin spelling zabunluği)

zabunluği (romanization)
ოზაბუნლუღი (alternative)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”) + -ლუღი (-luği, “-ness”).

suf

ანჩელეში ფუჯიზ მუთუ-თი ვარ-ნანთვალუ ედო ჰემ ზაბუნლუღითენ ხროცქუნ
ançeleşi puciz mutu-ti var-nantvalu edo hem zabunluğiten xroʒkun
Nothing helped Ançele's cow, and it is dying from that disease


ზაბუნი

head

ზაბუნი • (zabuni) (Latin spelling zabuni)

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Azlagha)

zabuni (romanization)
ძაბუნი (alternative)

From Persian زبون (zabun, “humbled, vanquished, weak, helpless, abject”).

der

ჯუმადი-ჩქიმი ზაბუნი რენ


ზაბუნი

ზაბუნიშ ოხორიზ ოზაბუნლუღი ა ფიჩორაზ იღოდინენ

In the patient's home, the disease is transmitted in a short time

zabuniş oxoriz ozabunluği a piçoraz iğodinen


-ლუღი

ასქერი (askeri, “soldier”) + -ლუღი (-luği) → ასქერლუღი (askerluği, “military service”)

ხაჯი (xaci, “hajji”) + -ლუღი (-luği) → ხაჯილუღი (xaciluği, “pilgrimage”)

კოლაჲი (ǩolayi, “easy”) + -ლუღი (-luği) → კოლაჲილუღი (ǩolayiluği, “easiness”)

მუანატი (muanaťi, “lazy”) + -ლუღი (-luği) → მუანატილუღი (muanaťiluği, “laziness”)

Used to form a noun from an adjective or noun; especially, to form the noun referring to the state, property, or quality of conforming to the adjective's description: -hood, -ism, -ery, -ness


ზაბუნობა

head

ზაბუნობა • (zabunoba) (Latin spelling zabunoba)

zabunoba (romanization)
ძაბუნება (alternative)
ძაბუნობა (alternative)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”) + -ობა (-oba, “-ness”).

suf

ელემიტა დო კოკიწა სთერი ზაბუნობაფე არ ბერეშენ მაჟურა ბერეფეზ დიდო კოლაჲ ნაკნენ

Diseases such as measles and pertussis are very easily transmitted from one child to another

elemiťa do ǩoǩiǯa steri zabunobape ar bereşen majura berepez dido ǩolay naǩnen


ოზაბუნუ

head

ოზაბუნუ • (ozabunu) (Latin spelling ozabunu)

ალი ოზაბუნუთე ჭიბრეფე გვახუ


ოზაბუნუ

იზაბუნენ იზაბუნენ#Laz


იზაბუნენ

იზაბუნენ • (izabunen) (Latin spelling izabunen)

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Azlagha, Chkhala)

izabunen (romanization)
იძაბუნენ (alternative)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”), ultimately from Persian زبون (zabun).

ნანა-შკიმი იზაბუნუსი არ წულუ მჟორა ჯეჩასი ანჩხვაფენ

When my mother gets sick, she gets hot with even a little sun

nana-şǩimi izabunusi ar ǯulu mjora ceçasi ançxvapen


ბაღულჲა

head

ბაღულჲა • (bağulya) (Latin spelling bağulya)

bağulya (romanization)
ბაღულია (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *beɣ-ur- (“sparrow”), cognate with Mingrelian ბაღჷრე (baɣəre).


ისა

ნა-პჭარუმფეს ისა ნა-ვარ-ივუფე ხოლო-თი გებოწკერ დო ბოისანამ

I look over what I wrote, and I rewrite the ones that are not right

na-p̌ç̌arumpes isa na-var-ivupe xolo-ti geboǯǩer do boisanam


ისა

ბერეფეზ ისა ნენა ვარ-მეჩამს


ისა

der

Arabic عِيسَى (ʕīsā)

ისა ფეღამბერიშ სურეთი (მეჲრემ), მერჲემ ნანაშ სურეთი დო პაპაშ დოლოქუნუფე დო ბაირაღი დო დაჩხირი გებღუში დო ბუღურუშ ოჭუში ტაქიმი ქამოშავიღით სანდუღიშენ
isa peğamberiş sureti (meyrem), meryem nanaş sureti do p̌ap̌aş dolokunupe do bairaği do daçxiri gebğuşi do buğuruş oç̌uşi ťakimi kamoşaviğit sanduğişen

1917, Abdullah efendi Aşık Hasanoğlu (a native of Azlagha born ca. 1872), Stories recorded by I. Q̇ipšiʒe in Lazistan

We took out the image of Jesus Christ, the image of Mother Mary (Mother of God), the priest's clothes, flag, incense, and the tool for burning the wick from the chest


მორდერითუთა

head

მორდერითუთა • (morderituta) (Latin spelling morderituta)

/mɔɾdɛɾiˈtʰutʰɑ/

მორ‧დე‧რი‧თუ‧თა

From მორდერი (morderi, “big”) + თუთა (tuta, “month”), literally “big month”.


მორდერი

head

მორდერი • (morderi) (Latin spelling morderi)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mo-zrd-il- (“grown, grown-up”). From იმორდენ (imorden).

inh+

ჰაკუ მორდერი კული ჰაქ ნინჩარკინენ-ი?

Can such a big chair be squeezed in here?

იმორდენ იმორდენ#Laz

present participle of იმორდენ (imorden), past participle of იმორდენ (imorden)

იმორდენ იმორდენ#Laz

(In humans and animals) older in age: adult

იმორდენ იმორდენ#Laz

(Among brides) The wife of the older son


მორდერი

ჯუმა-ჩქიმიზ ოხოჲიში ოგინე ნა-უდგინ ნთხირეფე ჩქიმეფეშენ დაჰა მორდერი რენან

The hazelnuts standing in front of my brother's house are bigger than mine

cuma-çkimiz oxoyişi ogine na-udgin ntxirepe çkimepeşen daha morderi renan

მოირდენ მოირდენ#Laz

present participle of მოირდენ (moirden), past participle of მოირდენ (moirden)

(dialectal, Artasheni, Vitse, Lome) not fully grown, close to large, sizeable

ბერეფეში მორდერი ნა-რენქ დიშქა ზდიმს

The older one among the children is carrying wood

მოირდენ მოირდენ#Laz

(dialectal, Borghola) among some bigger, older one


წანაღანი

head

წანაღანი • (ǯanağani) (Latin spelling Ǯanağani)

ǯanağani (romanization)
Ǯanağani (romanization)
წანაღნე (alternative)

/t͡sʼɑnɑˈɣɑni/

From წანა (ǯana, “year”) + აღანი (ağani, “new”), literally “new year”.

af

სი-თი წანაღანი ხილა დო კაჲობაფეთე თო გოლოგიხტაჲ

May your new year be filled with abundance and happiness too

si-ti ǯanağani xila do ǩayobapete to gologixťay


წანაღანი

/t͡sʼɑnɑˈɣɑni/


წანა

ǯana (romanization)
წანა (absolutive singular)
წანაფე (absolutive plural)
წანაქ (ergative singular)
წანაფექ (ergative plural)
წანას (dative singular)
წანაფეს (dative plural)
წანაშ (genitive singular)
წანაშ (genitive singular)
წანაშიş) (genitive singular)
წანაშიşi) (genitive singular)
წანაფეშ (genitive plural)
წანაფეშ (genitive plural)
წანაფეშიş) (genitive plural)
წანაფეშიşi) (genitive plural)
წანაშე (directive singular)
წანაფეშე (directive plural)
წანაშენ (ablative singular)
წანაფეშენ (ablative plural)
წანას (locative singular)
წანაფეს (locative plural)
წანათენ (instrumental singular)
წანაფეთენ (instrumental plural)

Akin to Adjaran Georgian წენ-ებ-ი (c̣en-eb-i, “years”) and Mingrelian წანა (c̣ana, “year”).

აღანი წანა მთელლი კიჲანა დო კოჩინობა შენი ჯუმალობაში დო დალობაში არ წანა ივას

May the new year be a year of brotherhood and sisterhood for the whole world and humanity

ağani ǯana mtelli ǩiyana do ǩoçinoba şeni cumalobaşi do dalobaşi ar ǯana ivas

სუმენეჩი-დო-ხუთ წანაშე ნა-მოხთუ ნანა-ჩქიმი არ კაჲი ნდღა ძიჲამერი ვა-რენ

My mother, who is sixty-five years old, has not seen a good day

sumeneçi-do-xut ǯanaşe na-moxtu nana-çkimi ar ǩayi ndğa żiyameri va-ren


ქიანა

kiana (romanization)
ქიჲანა (alternative)
ქეჲანა (alternative)
ქეანა (alternative)
კიჲანა (alternative)

According to Aleksiva was borrowed from Mingrelian ქიჸანა (kiʾana, “country”), but when borrowed, its meaning was accepted as "world", not "country". It is an obvious transmission error. The word ქიანა (kiana) is not found in written texts before Guram Kartozia's 1993 book Laz Texts II. It is not found in Kutelia's fairy tale book (Lazuri P̆araitepe 1982), or in Sergi Jğent̆i's texts (Ç̆anuri T̆ekst̆ebi, 1938). It is also absent in Chitashi's texts. The word ქიანა (kiana) is not found in Marr, Ačaṙyan, Rosen, or Kartozia's first text book of 1974, in Chikobava's texts, Dumézil, or Qipşidze. The person who introduced the word to Laz is probably Hasan Helimishi. Ç̆andaş Gverdi (1949) uses the expression ქიანაშ დიდი კაბღა (kianaş didi ǩabğa, “the great world war”) in his play. Likewise "სულტანი მტელ ქიანას ("sulťani mťel kianas, “the sultan of all the world”) in his lines confirms that ქიანა (kiana) is used in the sense of the world. The word ქიანა (kiana) was known and spread among the Laz intelligentsia along with the poems of Helimishi. Tandilava also suggests borrowing from Mingrelian.

მთელ კოჩიზ, სერბესლუღითე ოსქიდუ შენი ქიანაზ ნა-გოლულუნ სოსიალი დო იდარი ნიზამიშა ხაკკი უღუნ

Every person has the right to have a valid social and administrative order in the world in order to live freely

mtel ǩoçiz, serbesluğite oskidu şeni kianaz na-golulun sosiali do idari nizamişa xaǩǩi uğun

(Vitse) the place in a village where people gather and chat


დიმონი

head

დიმონი • (dimoni) (Latin spelling dimoni)

dimoni (romanization)
დიმარი (alternative)

Borrowed from Byzantine Greek τιμόνι (timóni). The initial /d/ is due to the voicing effect in Greek for the preceding neuter article τον (ton), also compare Ottoman Turkish دومن (dümen).

bor+

დიმონი ქოდიქაჩუ დო ქომეხთუ ე შეერიშა


ჶურნი

furni (romanization)
ჶუნნი (alternative)

From Pontic Greek φουρνί (fourní), φουρνίν (fournín), ultimately from Latin furnus. Doublet of ჶურუნი (furuni).

ხჩინიქ ჶურნიშა არ კიცი ქომუღუ


პოტრა

head

პოტრა • (p̌oťra) (Latin spelling p̌oťra)

p̌oťra (romanization)
ფოტრა (alternative)

/ˈpʼɔtʼ(ɹ)ɑ/

From Pontic Greek πόρτα (pórta), ultimately from Latin porta.

ფუჯი მოხტეენ დო პოტრაში ქენარის ილადგინ

The cow has arrived and is standing near the fence gate

puci moxťeen do p̌oťraşi kenaris iladgin


ჶურუნი

ჶურუნი • (furuni) (Latin spelling furuni)

From Ottoman Turkish فرون (furun), ultimately from Latin furnus. Doublet of ჶურნი (furni).

მჭკუდი მუგვალა ტეფსითე ჶურუნიზ მეშადგი

Put the bread in the oven on the round tray

ბოლშევიღეფე კირიმი ჶურუნეფე ნა-უღუტეჲფე ოგზალეჲ

The Bolsheviks sent those who had bakeries in Crimea

bolşeviğepe ǩirimi furunepe na-uğuťeype ogzaley


ჶოგა

ჶორკა ჶორკა#Laz

Atina and Artasheni form of ჶორკა (forǩa)


ფორჩა

ფორჩა • (porça) (plural ფორჩაფე, Latin spelling porça)

porça (romanization)
ფორჩაფე (plural)
ფორჩა (absolutive singular)
ფორჩაფე (absolutive plural)
ფორჩაქ (ergative singular)
ფორჩაფექ (ergative plural)
ფორჩას (dative singular)
ფორჩაფეს (dative plural)
ფორჩაშ (genitive singular)
ფორჩაშ (genitive singular)
ფორჩაშიş) (genitive singular)
ფორჩაშიşi) (genitive singular)
ფორჩაფეშ (genitive plural)
ფორჩაფეშ (genitive plural)
ფორჩაფეშიş) (genitive plural)
ფორჩაფეშიşi) (genitive plural)
ფორჩაშე (directive singular)
ფორჩაფეშე (directive plural)
ფორჩაშენ (ablative singular)
ფორჩაფეშენ (ablative plural)
ფორჩას (locative singular)
ფორჩაფეს (locative plural)
ფორჩათენ (instrumental singular)
ფორჩაფეთენ (instrumental plural)

/ˈpʰɔ(ɹ)t͡ʃɑ/

Akin to Mingrelian ფორჩა (porča), ხეფორჩა (xeporča).

ქჩე ფორჩათენ ნაპირიშა იდაჲიზ მუ-თუ ტასენ დოლაქთენ

When you go to the workplace with a white shirt, it stains no matter what

kçe porçaten nap̌irişa idayiz mu-tu ťasen dolakten


porça

ფორჩა ფორჩა#Laz