mapa

მაფა მაფა#Laz


mana

მანა მანა#Laz


Turkia

Southeastern Europe
Southeastern Europe#English

Turkey (a country located in Eastern Thrace in Southeastern Europe and Anatolia in western Asia)


-oni

-ონი -ონი#Laz


araba

არაბა არაბა#Laz


a

The first letter of the Laz alphabet, written in the Latin script.


haya

ჰაჲა ჰაჲა#Laz


nena

ნენა ნენა#Laz


და

head

და • (da) (plural დალეფე, Latin spelling da)

da (romanization)
დალეფე (plural)
და (absolutive singular)
დალეფე (absolutive plural)
დაქ (ergative singular)
დალეფექ (ergative plural)
დას (dative singular)
დალეფეს (dative plural)
დაშ (genitive singular)
დაშ (genitive singular)
დაშიş) (genitive singular)
დაშიşi) (genitive singular)
დალეფეშ (genitive plural)
დალეფეშ (genitive plural)
დალეფეშიş) (genitive plural)
დალეფეშიşi) (genitive plural)
დაშე (directive singular)
დალეფეშე (directive plural)
დაშენ (ablative singular)
დალეფეშენ (ablative plural)
დას (locative singular)
დალეფეს (locative plural)
დათენ (instrumental singular)
დალეფეთენ (instrumental plural)

ბაბაში ლეტაზ დო დოსქიდინერეფეზ დალეფეთი ნუნჭუნან

babaşi leťaz do doskidinerepez dalepeti nunç̌unan

Not only the sons, but also their sisters have a share in their father's land and his inheritance


aina

აინა აინა#Laz


vana

ვანა ვანა#Laz


vana

ვანა ვანა#Laz


biga

ბიგა ბიგა#Laz


mara

მარა მარა#Laz


bece

ბეჯე ბეჯე#Laz


Abaza

აბაზა აბაზა#Laz


ჯარი

გჲარი გჲარი#Laz

Atina, Vizha, and Artasheni form of გჲარი (gyari)


აფხაზი

აფხაზი • (apxazi) (Latin spelling Apxazi)

apxazi (romanization)
Apxazi (romanization)

Borrowed from Georgian აფხაზი (apxazi). Derived from Abkhaz *абазӷа (*abazğa).

აფხაზი გჲუმრუღიში ფოლისიქ ტუა, ნეკნაში ჶოტოღრაჶი ნაგამაბიღი შენი, ჶოტოღრაჶიში მაქინე გოწომიღუ.

apxazi gyumruğişi polisik ťua, neǩnaşi foťoğrafi nagamabiği şeni, foťoğrafişi makine goǯomiğu.

The Abkhaz customs police almost took my camera away from me for taking pictures of the gate.


guri

გური გური#Laz


არაბი

arabi (romanization)
Arabi (romanization)
არაპი (alternative)
ააბი (alternative)

From Ottoman Turkish عرب (arab, arap) from Arabic عَرَب (ʕarab).

Of or pertaining to Arabs and their nations; Arab


არაბი

მუთეფესთი ხეზემქჲარი არაბიში ბიჭი უყოუნტეენან

mutepesti xezemkyari arabişi biç̌i uqounťeenan

A Semitic person, whose forebears were from Arabia; Arab


ruba

რუბა რუბა#Laz


banyo

ბანჲო ბანჲო#Laz

Latin spelling of ბანჲო (banyo, “bath, bathroom”)


hani

ჰანი ჰანი#Laz


mundi

მუნდი მუნდი#Laz


მარტი

marťi (romanization)
Marťi (romanization)

Ultimately from Latin mārtius (“month of the god Mars”).

მარტი მოხთაჲიზ რუბაფეზ მფულა დოლოდგითუნ


აპრილი

აპრილი • (ap̌rili) (Latin spelling Ap̌rili)

ap̌rili (romanization)
Ap̌rili (romanization)
არპილი (alternative)

ჰანწო აპრილისთი პეჯი მჩოხა ვარგეიქუნაშა გალე ვარგამილენ

hanǯo ap̌rilisti p̌eci mçoxa vargeikunaşa gale vargamilen

Even in April this year, it is not possible to go out without wearing a thick jacket


მაისი

maisi (romanization)
Maisi (romanization)
მაჲისი (alternative alternative)

Ultimately from Latin Maius (“Maia's month”).

პაპულიქ მაჲისიზ ნაეჭოფუ ჩაჲიში გენჭარეჲი ონჯირალეში თუდელე მეშაშინახამზ

p̌ap̌ulik mayisiz naeç̌opu çayişi genç̌areyi onciraleşi tudele meşaşinaxamz

My grandfather hides the tea money that he earned in May under the bed


girini

გირინი გირინი#Laz


tipe

თიფე თიფე#Laz


insani

ინსანი ინსანი#Laz


sumi

სუმი სუმი#Laz


ა

ა წკაჲი ღალიზ ილვაკათენ


ა

The first letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.

ბ

Georgian script letters (script appendix)


ბ

The second letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


გ

The third letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


ვ

The sixth letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


კ

The tenth letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


მ

The twelfth letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


ნ

The thirteenth letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


ჲ

A letter of the Laz alphabet in Georgian script.


რ

The eighteenth letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


ქ

The twenty third letter of the Laz alphabet, written in the Georgian script.


foga

ჶოგა ჶოგა#Laz


გვერდი

გვერდი • (gverdi) (Latin spelling gverdi)

From Proto-Georgian-Zan *gwerd- (“side, flank”), compare Georgian გვერდი (gverdi) and Mingrelian გვერდი (gverdi).

inh

გვერდიშა ოფშა ნა-რტუ კავანოზი ნანაქ ნა-მომჩუ პეტმეზითე ეჲებოფშამ

gverdişa opşa na-rťu ǩavanozi nanak na-momçu p̌eťmezite eyebopşam

I'm filling the half-full jar with the molasses my mother gave me

სეჲიში გვერდიზ მეზარეზ გოლობიტიში მაშქურინუ

seyişi gverdiz mezarez golobiťişi maşkurinu

I got scared walking through the cemetery in the middle of the night


გვერდი

ბერექ გჲარი იმხორტაშა გვერდი ნანი თუდე ნახვენ

berek gyari imxorťaşa gverdi nani tude naxven

While the child is eating, half of the food is spilled on the floor


გვერდი

ოხორჯაქ ჭანჭახიზ ნა-ეზდიმს მცხულიზ გვერდი ნოჩხამს დო ჰეშშო გოწომიდგამან

oxorcak ç̌anç̌axiz na-ezdims mʒxuliz gverdi noçxams do heşşo goǯomidgaman

The woman insufficiently washes the pear she took from the mud and puts it in front of us

ნეკნა გონწუმტაშა ნკოლა გვერდი გვოქთაჲ

Turning the key halfway while opening the door


ქვა

head

ქვა • (kva) (plural ქვალეფე, plural ქვაფე, plural კვაეფე, Latin spelling kva)

kva (romanization)
ქვალეფე (plural)
ქვაფე (plural)
კვაეფე (plural)

ჰე-თი, მუნთხა უნტუ ივეტუ: ჲანი კინჩი ივეტუ, ფუთხუტუ; ჯოღოჲ ივეტუ, ლალუმტუ; ნჯა ივეტუ, ქვა ივეტუ, დუნჲას მუ ჭეშიტი შეჲ ტუ იჲი ივეტუ.

1960 – 1964, Muhsin Erol (a native of Şenköy born in 1940), Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul The Wizard and His Apprentice

The man in black had the ability to become whatever he wanted, that is to say, he became a bird (and) flew, he became a dog (and) barked, he became a tree, he became a stone, he became all kinds of things in the world.

he-ti, muntxa unťu iveťu: yani ǩinçi iveťu, putxuťu; coğoy iveťu, lalumťu; nca iveťu, kva iveťu, dunyas mu ç̌eşiťi şey ťu iyi iveťu.


ხე

ხე • (xe) (plural ხეფე, Latin spelling xe)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

xe (romanization)
ხეფე (plural)
ხე (absolutive singular)
ხეფე (absolutive plural)
ხექ (ergative singular)
ხეფექ (ergative plural)
ხეს (dative singular)
ხეფეს (dative plural)
ხეშ (genitive singular)
ხეშ (genitive singular)
ხეშიş) (genitive singular)
ხეშიşi) (genitive singular)
ხეფეშ (genitive plural)
ხეფეშ (genitive plural)
ხეფეშიş) (genitive plural)
ხეფეშიşi) (genitive plural)
ხეშე (directive singular)
ხეფეშე (directive plural)
ხეშენ (ablative singular)
ხეფეშენ (ablative plural)
ხეს (locative singular)
ხეფეს (locative plural)
ხეთენ (instrumental singular)
ხეფეთენ (instrumental plural)
ხეფე (alternative)

ხე ობონუ შენი ბერეს წკარი გელობამს

S/he pours water on the child's hand to wash her/his hands

პაპულის ლუმჯიშა მუსაჶი ხეზ ელოქაჩუნ

The Qur'an is under my grandfather's arm(limb) until the evening

ფორჩაში შლოპერი ხე წკარითე ნუნახუმს

She washes the soiled sleeve(arm) of the shirt with water

(upper extremity, upper limb); hand and/or arm

upper extremity; upper limb; upper extremity; upper limb


ცხენი

ნცხენი ნცხენი#Laz

Apso, Ortaalan, Chanapeti, and Borghola form of ნცხენი (nʒxeni)


აქლემი

head

აქლემი • (aklemi) (Latin spelling aklemi)

აქრემი აქრემი#Laz


დიდი

დიდიშკიმიქ ბერეში თომა ნთხოზუმს


დიდი

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

მელენ რაკანიზ არ დიდი ჭუბრი გედგინ

There is a big chestnut tree on the opposite slope

big, large, great
(in volume) big, large

დიდი ჯუმაჩქიმიში მასუმანი ბიჭი მა დიდო მემინგამს

didi cumaçkimişi masumani biç̌i ma dido memingams

My older brother's third son looks a lot like me

big, large, great
(age in humans and animals) older

ემ დიდი რაკანიშა მოვიღი, დოვორგი დო ვომორდინი

em didi raǩanişa moviği, dovorgi do vomordini

I brought it from the highest hill, planted it, and it grew

(dialectal, Ghvant) (about the hills) high

ჲაზიში ნდღალეფე დიდი იჲენ

(dialectal, Chanapeti) (about day and month) long


ქუდი

არ თიზ ჟურ ქუდი ვარგეითვენ

Two hats cannot be worn at the same time. (Anything more than necessary has no meaning.)


წამწამი

head

წამწამი • (ǯamǯami) (Latin spelling ǯamǯami)

კამწამი კამწამი#Laz

Vitse–Arkabi, Khopa, and Chkhala form of კამწამი (ǩamǯami)


sigara

სიგარა სიგარა#Laz


დიდა

დიდა • (dida) (plural დიდალეფე, Latin spelling dida)

დიდა იჲასი აშკვა მითი ვა-ჯეგიწონამს

When you become an old woman, no one pays attention to you anymore


ბიჭი

ბაზი ბიჭჭი ბერეფე ნანაფენიშიშე დოზდუმან.

bazi biç̌ç̌i berepe nanapenişişe dozduman.

Some boys (male kids) take after their mothers.


ბიჭი

biç̌i (romanization)
ბიჭი (absolutive singular)
ბიჭეფე (absolutive plural)
ბიჭიქ (ergative singular)
ბიჭეფექ (ergative plural)
ბიჭის (dative singular)
ბიჭეფეს (dative plural)
ბიჭიშ (genitive singular)
ბიჭიშ (genitive singular)
ბიჭიშიş) (genitive singular)
ბიჭიშიşi) (genitive singular)
ბიჭეფეშ (genitive plural)
ბიჭეფეშ (genitive plural)
ბიჭეფეშიş) (genitive plural)
ბიჭეფეშიşi) (genitive plural)
ბიჭიშე (directive singular)
ბიჭეფეშე (directive plural)
ბიჭიშენ (ablative singular)
ბიჭეფეშენ (ablative plural)
ბიჭის (locative singular)
ბიჭეფეს (locative plural)
ბიჭითენ (instrumental singular)
ბიჭეფეთენ (instrumental plural)

→ Turkish: biçi — Arhavi

აშეზ ბოზო ავუ. მეონერიმუში ბიჭი რენ.

Aşe had a daughter. The next one must be a boy.

ბიჭიზ წანა ჭუტა უღუნ. ნოსიქ ვანუკვათამს. მსქვანობაშე მოღერდუნ დო აოროფენ.

biç̌iz ǯana ç̌uťa uğun. nosik vanuǩvatams. mskvanobaşe moğerdun do aoropen.

The boy is young. He is not in his right mind. He falls in love with beauty.

ხასანიში უნივერსიტეზ ნარენ დიდი ბიჭიქ “ა მუთხა პარე” დეჲი აქშამა ქვა შირუმს.

xasanişi universiťez naren didi biç̌ik “a mutxa p̌are” deyi akşama kva şirums.

Khasan's eldest son, who is at university, has been scouring stones all day long for something to do.


korba

ქორბა ქორბა#Laz


კაკალი

კაკალი • (ǩaǩali) (Latin spelling ǩaǩali)


არ

ar (romanization)
ა (alternative)
არი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ert-. See Georgian ერთი (erti) for more.

თერზის არ დოლოქუნუ ქოდოვანდვი.

ათმაჯა ნაიჭოფენ მოსა დო კინჩი ნაიჭოფენ მოსა არ ვაივენ. კინჩიში მოსა დაჰა მჭიფე თოლონი ივენ.

atmaca naiç̌open mosa do ǩinçi naiç̌open mosa ar vaiven. ǩinçişi mosa daha mç̌ipe toloni iven.

A net that catches a hawk is not the same as a net that catches a bird. The net that catches a bird has a finer mesh.


არ

ა ბიგზალათ დო მუთუ იჲასენ იჲაზ


adesa

ადესა ადესა#Laz


ჯაზი

From Persian جادو (jâdu), via Ottoman Turkish.

ჯაზი ნაეშახთარე

Come out of your grave as a witch (curse)


ქატო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *kerṭl- (“dandruff”). Cognate with Georgian ქერტლი (kerṭli).


თუთა

head

თუთა • (tuta) (Latin spelling tuta, plural თუთაფე)

tuta (romanization)
თუთაფე (plural)
მთუთა (alternative)


ალი

ალის თოკი გეიდუმელს დო ეინჭენ

S/he hangs her/himself with a rope around her/his neck ( commits suicide, kills her/himself)


ფერი

ფერი • (peri) (plural ფერეფე or ფერიფე, Latin spelling peri)

peri (romanization)
ფერეფე (plural)
ფერიფე (plural)
ფეჲი (alternative alternative)

From Turkish peri, from Persian پری (peri).

თოლი მუჭო მედვასენ ფერეფე აზირენ

As soon as s/he closes her/his eyes, s/he sees fairies


ფერი

ფერი • (peri) (plural ფერეფე, Latin spelling peri)

peri (romanization)
ფერეფე (plural)
ფეჲი (alternative alternative)

Tandilava derives from Old Georgian ფერი (peri).


თხა

txa (romanization)
თხა (absolutive singular)
თხალეფე (absolutive plural)
თხაქ (ergative singular)
თხალეფექ (ergative plural)
თხას (dative singular)
თხალეფეს (dative plural)
თხაშ (genitive singular)
თხაშ (genitive singular)
თხაშიş) (genitive singular)
თხაშიşi) (genitive singular)
თხალეფეში (genitive plural)
თხაშე (directive singular)
თხალეფეშე (directive plural)
თხაშენ (ablative singular)
თხალეფეშენ (ablative plural)
თხას (locative singular)
თხალეფეს (locative plural)
თხათენ (instrumental singular)
თხალეფეთენ (instrumental plural)
ნთხა (alternative)
მთხა (alternative)

ბაბაქ თხა ღვანჭუფს.


შენი

şeni (romanization)
შენი (absolutive singular)
შენეფე (absolutive plural)
შენიქ (ergative singular)
შენეფექ (ergative plural)
შენის (dative singular)
შენეფეს (dative plural)
შენიშ (genitive singular)
შენიშ (genitive singular)
შენიშიş) (genitive singular)
შენიშიşi) (genitive singular)
შენეფეშ (genitive plural)
შენეფეშ (genitive plural)
შენეფეშიş) (genitive plural)
შენეფეშიşi) (genitive plural)
შენიშე (directive singular)
შენეფეშე (directive plural)
შენიშენ (ablative singular)
შენეფეშენ (ablative plural)
შენის (locative singular)
შენეფეს (locative plural)
შენითენ (instrumental singular)
შენეფეთენ (instrumental plural)

აღნე ნანაშქუ შენი ბოგინაზ გერიდე ქომოხედუ

ağne nanaşku şeni boginaz geride komoxedu

Newly hatched bee brood lands on the back of the comb


შენი

მთირიჩქიმიქ კატა ნდღაზ საღლუღი შენი დიდო ორაზ გოიგზალზ. ჰანდღათი ნოღაშა იდუ დო მოხთუ.

mtiriçkimik ǩaťa ndğaz sağluği şeni dido oraz goigzalz. handğati noğaşa idu do moxtu.

My father-in-law walks for a long time every day for health. Today he went to the bazaar and back.

ხასანიქ ალი შენი ბეჯღამს

ნჩხომეფეში დიდილეფე ნაენ მუში შენი გამიკათამს

nçxomepeşi didilepe naen muşi şeni gamiǩatams

noun + შენი
for (specificization statement)

ალევიფე შენი ნამიშკუნან დიდო შეჲი სეჶი დომოგურეჲ

alevipe şeni namişǩunan dido şeyi sefi domogurey

Much of what we know about Alevis has been taught to us wrongly

ღურა, კოჩი შენი ნაკო მენდრა, ნაკო მეგზა რენ, მის უჩქინ?

ğura, ǩoçi şeni naǩo mendra, naǩo megza ren, mis uçkin?

Who knows how far or how close death is for human beings?

ონცხონეშე მითი ნავარეხთუ შენი მთელლი ბომბულალემსა დივუდორენ

onʒxoneşe miti navarextu şeni mtelli bombulalemsa divudoren

The ceiling is always cobwebbed because no one goes up there

noun clause + შენი: reason statement; due to, as, because of

ალი ჯენჭარერი ვარმეჩამუ შენი ვიტოოვრო გზა ქომოწირუ

ali cenç̌areri varmeçamu şeni viťoovro gza komoǯiru

Ali showed me eighteen ways to avoid paying

მითი მოილუმტაჲ შენი ალი ოტოჩაფე ელებოწი

I took Ali's pistol out (from where it was found) so he wouldn't shoot anyone

ალი “ართისი მებანგვაფარე” შენი ნავარიქუჲ მუთუ ვადოსკუდუ

ali “artisi mebangvapare” şeni navarikuy mutu vadosǩudu

There was nothing Ali didn't do to look like an artist.

(Artasheni) noun clause with [ნა-]] + შენი: purpose statement; so as to

ვროსსი ლობასსენ შენი დოღანი ჯარეფე დონტუცუ

vrossi lobassen şeni doğani carepe donťuʒu

Dogan scalded the bread with hot water so that it would soften well

(Atina, Ortaalan, Batumi) noun clause without ნა- + შენი


akrebi

აქრები აქრები#Laz

Latin spelling of აქრები (akrebi, “scorpion”)


მარგალი

მარგალი • (margali) (Latin spelling Margali)

margali (romanization)
Margali (romanization)

From Mingrelian მარგალი (margali), Doublet of მეგრელი (megreli).

ართი ქორთუ, მაჟურა მარგალი რენ

One is Georgian, the other, a Mingrelian

An ethnic or subethnic group native to the South Caucasus: Mingrelian


ზარი

zari (romanization)
ზაი (alternative alternative)

From Ottoman Turkish زار (zar, “die”), from Arabic زَهْر (zahr, “cube, die”).

თავლა ოსთერუ ვაგიჩქინ დო ზარის მუ აკვან?

tavla osteru vagiçkin do zaris mu aǩvan?

If you don't know how to play backgammon, what do you want from the dice?

dice (a cube-shaped game tool used in games such as backgammon, with six spots numbered one through six)

გოწონერი წანა მიღურტუ ზარი

(dialectal, Vizha) fortune, chance, luck


ბარდი

bardi (romanization)
bardi (Latin character)

haystack, straw stack; particularly, stack of fern collected for manuring the ground


ფაწალა

ფაწალა • (paǯala) (Latin spelling paǯala)

ფანწალა ფანწალა#Laz

Alternative spelling of ფანწალა (panǯala)


ფანწალა

ფანწალა • (panǯala) (Latin spelling panǯala)

panǯala (romanization)
ფაწალა (alternative)
ფალანწა (alternative)


ფატი

From dialectal Armenian փատ (pʻat), from Old Armenian փայտ (pʻayt, “wood”).


ქოშატი

ქოშატი • (koşaťi) (Latin spelling koşaťi)

Ultimately from Old Armenian քօշ (kʻōš, “he-goat”). Compare especially dialectal Armenian քոշոտ (kʻošot).


ბაზი

Borrowed from Ottoman Turkish بعضی (ba'zı), Derived from Arabic بَعْض (baʕḍ).


ბაზი

ქალამანი პჭიმტაში ბაზი ლემში ვარგოშულუნ დო ბიზი ელებიჲონამ.

kalamani p̌ç̌imťaşi bazi lemşi vargoşulun do bizi elebiyonam.

Sometimes the needle doesn't go through when I sew the sandals. I use something sharp for that.


გუბი

From Old Armenian գուբ (gub, “pit, ditch; pipe, conduit”).


მწოლა

წოლა წოლა#Laz


ლებიარი

head

ლებიარი • (lebiari) (Latin spelling lebiari)


ლებონი

ლებონი • (leboni) (Latin spelling leboni)

From ლები (lebi, “dirt”) + -ონი (-oni, -y, with).

af

დოლოქუნუ დიდო ლებონი ტუ. წკაჲის გობოლიბით. ფჩვით. დაჰა ვარ-ლიბუ.

dolokunu dido leboni ťu. ǯǩayis gobolibit. pçvit. daha var-libu.

The clothes were very dirty. We pressed the clothes into the water to loosen the dirt. We waited. It didn't dissolve (the dirt) yet.


არა

head

არა • (ara) (Latin spelling ara, plural არაფე)

წო ომრი არაფე ვარობღუნ

This year the plum branches are not blooming


არა

Probably Reduplication of არ (ar, “one”).

არა ქომოხთაზნა ჰამ თავლი ბოჩოდინამ

If all-one comes, I'm finishing this game of backgammon

in backgammon, when both dice fall with one


არა

ara (romanization)
არა (absolutive singular)
არაფე (absolutive plural)
არაქ (ergative singular)
არაფექ (ergative plural)
არას (dative singular)
არაფეს (dative plural)
არაშ (genitive singular)
არაშ (genitive singular)
არაშიş) (genitive singular)
არაშიşi) (genitive singular)
არაფეშ (genitive plural)
არაფეშ (genitive plural)
არაფეშიş) (genitive plural)
არაფეშიşi) (genitive plural)
არაშე (directive singular)
არაფეშე (directive plural)
არაშენ (ablative singular)
არაფეშენ (ablative plural)
არას (locative singular)
არაფეს (locative plural)
არათენ (instrumental singular)
არაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آرا (ara).

ჟურ მცხულიშ არაზ ანტამა ვაირდენ. ეშიქაჩენ.

jur mʒxuliş araz anťama vairden. eşikaçen.

A peach does not grow between two pears, it gets stuck.


კვარი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳwer- (“flat cake, cookie (round)”). For the development of the sense "honeycomb" compare Armenian մեղրահաց (meġrahacʻ, “honeycomb”, literally “honey bread”).

ncog

სი კვარი შოლარ დო ტაღანითე ჯეჭვარ

You'll knead the ǩvari and cook it in a pan

(Vizha, Artasheni) a type of thin bread made from unleavened dough, small bread similar to pita bread

გჲარი ფშველუმტიშა კვარი ეშალუ დო ლეტას მელუ

gyari pşvelumťişa ǩvari eşalu do leťas melu

A piece of dough splattered and fell to the ground while kneading bread


კვარი

See the etymology of the corresponding lemma form.

nonlemma

კვაი კვაი#Laz


adresi

ადრესი ადრესი#Laz

Latin spelling of ადრესი (adresi, “address”)


მღუმს

mğums (romanization)
mḡums (romanization)
მღუფს (alternative)
ბღოფს (alternative)
ბღუფს (alternative)

Ačaṙean derives from Armenian մխ-ալ (mx-al, “to emit smoke”), from մուխ (mux, “smoke”). However, this may be a native formation.


ეშეღი

Borrowed from Ottoman Turkish اشك (eşek).


ღლეპა

head

ღლეპა • (ğlep̌a) (Latin spelling ğlep̌a)

ğlep̌a (romanization)
ღლეპა (absolutive singular)
ღლეპაფე (absolutive plural)
ღლეპაქ (ergative singular)
ღლეპაფექ (ergative plural)
ღლეპას (dative singular)
ღლეპაფეს (dative plural)
ღლეპაშ (genitive singular)
ღლეპაშ (genitive singular)
ღლეპაშიş) (genitive singular)
ღლეპაშიşi) (genitive singular)
ღლეპაფეშ (genitive plural)
ღლეპაფეშ (genitive plural)
ღლეპაფეშიş) (genitive plural)
ღლეპაფეშიşi) (genitive plural)
ღლეპაშე (directive singular)
ღლეპაფეშე (directive plural)
ღლეპაშენ (ablative singular)
ღლეპაფეშენ (ablative plural)
ღლეპას (locative singular)
ღლეპაფეს (locative plural)
ღლეპათენ (instrumental singular)
ღლეპაფეთენ (instrumental plural)
ღლეფა (alternative)

desc

ղալաբ<lb:տր>

ղալափա<lb:հմշ>

ղօլօփա<lb:հմշ>

→? Armenian: (Trabzon) ղալաբ (ġalab), (Hamshen) ղալափա (ġalapʻa), (Hamshen) ղօլօփա (ġōlōpʻa)

→? Turkish: ğalapa, ğelap — Hemşin

ნეძიში ღლეპაქ ხე ოუჩანამს.

The colour of the green shell of the walnut darkens (man's) hand

green shell of nuts such as walnuts etc.


კოჭი

კონჭი კონჭი#Laz


sevda

სევდა სევდა#Laz


სერი

head

სერი • (seri) (plural სერეფე, Latin spelling seri)

seri (romanization)
სერეფე (plural)
სერ (alternative)
სეჲი (alternative)
სეი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ser- (“evening, night”). See Georgian სერი (seri) for more.

inh

სერი დიჲუ. ჩონა ვა-მიღუნან. ამა თუთა შკუ მითანამან

seri diyu. çona va-miğunan. ama tuta şǩu mitanaman

It's night. We have no light. But the moon illuminates us


წონუმს

head

წონუმს • (ǯonums) (Latin spelling ǯonums)

ǯonums (romanization)
წინუფს (alternative)
წონუჲ (alternative)

სივი ასიტი პწონუმტაშა ელდუვენი მიბიდუმ


კერა

ǩera (romanization)
კერა (absolutive singular)
კერაფე (absolutive plural)
კერაქ (ergative singular)
კერაფექ (ergative plural)
კერას (dative singular)
კერაფეს (dative plural)
კერაშ (genitive singular)
კერაშ (genitive singular)
კერაშიş) (genitive singular)
კერაშიşi) (genitive singular)
კერაფეშ (genitive plural)
კერაფეშ (genitive plural)
კერაფეშიş) (genitive plural)
კერაფეშიşi) (genitive plural)
კერაშე (directive singular)
კერაფეშე (directive plural)
კერაშენ (ablative singular)
კერაფეშენ (ablative plural)
კერას (locative singular)
კერაფეს (locative plural)
კერათენ (instrumental singular)
კერაფეთენ (instrumental plural)
ნკერა (alternative)
ნკეჲა (alternative)
ნკეა (alternative)
ნკიჲა (alternative)
ნკია (alternative)

მა ნა-პი გჲარი დიდი-ნანაქ კერაზ ელემიჭკომამს.

ma na-p̌i gyari didi-nanak ǩeraz elemiç̌ǩomams.

My grandmother secretly eats the food I made on the edge of the hearth.

hearth located in the center of traditional Laz houses


ორნეღი

ორნეღი • (orneği) (Latin spelling orneği)

Borrowed from Ottoman Turkish اورنك (örnek).


ღინი

ღვინი ღვინი#Laz


ღვინი

ğvini (romanization)
ყვინი (alternative)
ღინი (alternative)
ღენი (alternative)
ღვენი (alternative)

მამუტიქ ღვინი შუ დო ღომამჯიშენ დონი გოშუბღამს

mamuťik ğvini şu do ğomamcişen doni goşubğams

Mamut drank wine and has been babbling since last night


ბუკი

ბუჭი ბუჭი#Laz

(Chkhalazeni) stalk to which corn kernels are attached

(Chkhalazeni) corn on the cob with the kernels removed


ანდერი

ანდერი • (anderi) (Latin spelling anderi)


ანდერი

დიჲუ დო ჭუმანიში / გონშკორუჲ რაკანეფე / ანდერი მაზიტუკო / ფშერი ოზიტონეფე

diyu do ç̌umanişi / gonşǩoruy raǩanepe / anderi maziťuǩo / pşeri oziťonepe

It's morning / The hills are getting light / Oh, if only I could say / (Inside) full of words


ანდერი

ანდერი ნა ნაშკვარე

You leave something awful behind (curse)

anathema, bad thing, terrible thing, damned thing

ხეს ნაგოქაჩუნ ანდერი არ ქონაშქვი დო მემიშველი

xes nagokaçun anderi ar konaşkvi do memişveli

Drop that useless thing you've got and help me

trash, functionless thing, useless thing

ჰა ანდერი მიში რენ? სუმ ნდღა რენ გზაზ გელაძინ.

ha anderi mişi ren? sum ndğa ren gzaz gelażin.

Whose ander is this? It's been on the road for three days.

ანდერი ნა ნაშქვარე, ახირ-ოხორი-სქანი

May you die in a few days, and your house, barn, and everything will be left without you (curse)

the unclaimed and worthless thing left behind by a dead person, wreck, ruin

ანდერი თო დოსკუდარ


გუერი

გუ̂ერი • (gûeri)

მგერი მგერი#Laz


მგერი

მგერი • (mgeri) (Latin spelling mgeri, plural მგერეფე)

mgeri (romanization)
მგერეფე (plural)
მჯვერი (alternative)
გვერი (alternative)
გუ̂ერი (alternative)

Related to Mingrelian გერი (geri) and Old Georgian მგელი (mgeli). According to Klimov's earlier work, from Proto-Georgian-Zan *mgel- (“wolf”), he however remarks that in Mingrelian-Laz *მგარ- (*mgar-) is expected. In Klimov's more recent works, he no longer reconstructs Proto-Georgian-Zan. If that's correct, then this word should be treated as a borrowing from Old Georgian მგელი (mgeli) (itself possibly from Armenian, for which compare Old Armenian գայլ (gayl)).


laci

ლაჯი ლაჯი#Laz


საბანი

საბანი • (sabani) (Latin spelling sabani)

From Georgian საბანი (sabani) or from Ancient Greek σάβανον (sábanon).


ბოზო

→ Turkish: bozo

The ultimate origin is uncertain. Closely related to Old Armenian բոզ (boz, “whore”) (likely a Zan borrowing) and Middle Georgian ბოზი (bozi, “whore”) (likely an Armenian reborrowing). According to Javakhishvili, of the same root as Georgian ნე-ზვ-ი (ne-zv-i, “(breeding) sow/ewe/nanny goat”), with the main part being -ზო- (-zo-), meaning he derives it from Proto-Kartvelian *zw- (“to kitten, to fawn”), and ბო- (bo-) being a prefix to denote young age. Compare Georgian ბაღანა (baɣana) for development.
Further compare Old Georgian ნეზჳ (nezwi, “nanny goat”), Adyghe бзы (bzə), Kabardian бзы (bzə), Ubykh -bza, Abkhaz а-пс (a-pʼs, “female (of animals)”).


hantere

ჰანთერე ჰანთერე#Laz


avize

ავიზე ავიზე#Laz


ბინა

bina (romanization)
ბინა (absolutive singular)
ბინაფე (absolutive plural)
ბინაქ (ergative singular)
ბინაფექ (ergative plural)
ბინას (dative singular)
ბინაფეს (dative plural)
ბინაშ (genitive singular)
ბინაშ (genitive singular)
ბინაშიş) (genitive singular)
ბინაშიşi) (genitive singular)
ბინაფეშ (genitive plural)
ბინაფეშ (genitive plural)
ბინაფეშიş) (genitive plural)
ბინაფეშიşi) (genitive plural)
ბინაშე (directive singular)
ბინაფეშე (directive plural)
ბინაშენ (ablative singular)
ბინაფეშენ (ablative plural)
ბინას (locative singular)
ბინაფეს (locative plural)
ბინათენ (instrumental singular)
ბინაფეთენ (instrumental plural)

Derived from Arabic بِنَاء (bināʔ, “building, construction”).

der+

ბინა დოდგიმს.


ჭაჭა

ç̌aç̌a (romanization)
ჭეჭა (alternative)

Akin to Georgian ჭაჭა (č̣ač̣a). See it for more.

ჩეფლა

nut pomace, in particular hazelnut and wallnut pomace

ნოწილეხი

nut pomace, in particular wallnut pomace

fruit or nut pomace, in particular grape pomace

(Atina) silk waste (the remainder of the silk obtained from the silk cocoon after processing)

(Artasheni) the green husk of a hazelnut


ჭაჭა

(Sarpi, of grapes and plums) sour, unripe


ხაჯკეტი

head

ხაჯკეტი • (xacǩeťi) (Latin spelling xacǩeťi)

xacǩeťi (romanization)
ხაჯკჲეტი (alternative)
ხაჭკეტი (alternative)
ხაჩკეტი (alternative)

From ხაჯი (xaci, “bean”) + კეტი (ǩeťi, “stick”).


angi

ანგი ანგი#Laz


kudi

ქუდი ქუდი#Laz


ჭარუმს

head

ჭარუმს • (ç̌arums) (Latin spelling ç̌arums)

ç̌arums (romanization)
ოჭარუ (noun-from-verb)
ჭარუა (noun-from-verb)
უჭარუ (participle privative)
უჭარუა (participle privative)
ოჭარონი
ოჭარუში
ჭარერი (participle)
პჭარუმ (singular)
ჭარუმ (singular)
ჭარ{{{rthematic}}}ს (singular)
პჭარუმთ (plural)
ჭარუმთ (plural)
ჭარუმან (plural)
პჭარუმტი (singular)
ჭარუმტი (singular)
ჭარუმტუ (singular)
პჭარუმტით (plural)
ჭარუმტით (plural)
ჭარუმტეს (plural)
პჭარუმტა (singular)
ჭარუმტა (singular)
ჭარუმტას (singular)
პჭარუმტათ (plural)
ჭარუმტათ (plural)
ჭარუმტან (plural)
პჭარუმტი დორენ (singular)
ჭარუმტი დორენ (singular)
ჭარუმტუ დორენ (singular)
პჭარუმტით დორენ (plural)
ჭარუმტით დორენ (plural)
ჭარუმტეს დორენ (plural)
პჭარუმტიკო (singular)
ჭარუმტიკო (singular)
ჭარუმტუკო (singular)
პჭარუმტიტკო (plural)
ჭარუმტიტკო (plural)
ჭარუმტესქო (plural)
პჭარი (singular)
ჭარი (singular)
ჭარუ (singular)
პჭარით (plural)
ჭარით (plural)
ჭარეს (plural)
პჭარა (singular)
ჭარა (singular)
ჭარას (singular)
პჭარათ (plural)
ჭარათ (plural)
ჭარან (plural)
პჭარი დორენ (singular)
ჭარი დორენ (singular)
ჭარუ დორენ (singular)
პჭარით დორენ (plural)
ჭარით დორენ (plural)
ჭარეს დორენ (plural)
პჭარი დორტუ (pluperfect singular)
ჭარი დორტუ (pluperfect singular)
ჭარუ დორტუ (pluperfect singular)
პჭარით დორტუ (pluperfect plural)
ჭარით დორტუ (pluperfect plural)
ჭარეს დორტუ (pluperfect plural)
პჭარიკო (singular)
ჭარიკო (singular)
ჭარუკო (singular)
პჭარიტკო (plural)
ჭარიტკო (plural)
ჭარესქო (plural)
პჭარარე (future singular)
ჭარარე (future singular)
ჭარასენ (future singular)
პჭარათენ (future plural)
ჭარათენ (future plural)
ჭარანორენ (future plural)
პჭარატი (past-future singular)
ჭარატი (past-future singular)
ჭარატუ (past-future singular)
პჭარატით (past-future plural)
ჭარატით (past-future plural)
ჭარატეს (past-future plural)
ჭარი (imperative singular)
ჭარით (imperative plural)
მოთ ჭარუმ (prohibitive singular)
მოთ ჭარუმთ (plural prohibitive)
მოთ პჭარუმტა (singular)
მოთ ჭარუმტა (singular)
მოთ ჭარუმტას (singular)
მოთ პჭარუმტათ (plural)
მოთ ჭარუმტათ (plural)
მოთ ჭარუმტან (plural)
მაჭარენ (singular)
გაჭარენ (singular)
აჭარენ (singular)
მაჭარენან (plural)
გაჭარენან (plural)
აჭარენან (plural)
მაჭარუ (singular)
გაჭარუ (singular)
აჭარუ (singular)
მაჭარეს (plural)
გაჭარეს (plural)
აჭარეს (plural)
მაჭარას (singular)
გაჭარას (singular)
აჭარას (singular)
მაჭარან (plural)
გაჭარან (plural)
აჭარან (plural)
მაჭარატუკო (singular)
გაჭარატუკო (singular)
აჭარატუკო (singular)
მაჭარატესქო (plural)
გაჭარატესქო (plural)
აჭარატესქო (plural)
იჭარენ
იჭარუ
იჭარას
იჭარატუკო
მიჭარუნ (singular)
გიჭარუნ (singular)
უჭარუნ (singular)
მიჭარუნან (plural)
გიჭარუნან (plural)
უჭარუნან (plural)
მიჭარუტუ (singular)
გიჭარუტუ (singular)
უჭარუტუ (singular)
მიჭარუტეს (plural)
გიჭარუტეს (plural)
უჭარუტეს (plural)
მიჭარუტუკო (singular)
გიჭარუტუკო (singular)
უჭარუტუკო (singular)
მიჭარუტესქო (plural)
გიჭარუტესქო (plural)
უჭარუტესქო (plural)
ჭაუმს (alternative)
ჭარუფს (alternative)
ნჭარუმს (alternative)
ნჭარუჲ (alternative)

lzz-conj-table

პჭარუმტი დორენ

ჭარუმტი დორენ

ჭარუმტუ დორენ

პჭარუმტით დორენ

ჭარუმტით დორენ

ჭარუმტეს დორენ

პჭარით დორენ

პჭარით დორტუ

მოთ პჭარუმტა

მოთ ჭარუმტას

მოთ პჭარუმტათ

მოთ ჭარუმტათ

მოთ ჭარუმტან

from Proto-Kartvelian *c̣₁er- ~ *c̣₁r- (“to scratch, depict”). Compare Georgian წერა (c̣era) and Old Armenian ծիր (cir).

მა ჰამ მაკალეფე პჭარუმტიში კვაში უფი დობობღი

ma ham maǩalepe p̌ç̌arumťişi ǩvaşi upi dobobği

I shed a sweat while writing these articles


კატუ

კატუ ულუნ, ქვას ქომოკუხედუნ დო ჰექო იმჟორს

ǩaťu ulun, kvas komoǩuxedun do heko imjors

The cat goes and sits behind the rock and sunbathes there


ჰანი

ჰანი ქოგვოგზი დო დობიტტობათ

make a fire with these and let's get warm


წულუ კითი

head

წულუ კითი • (ǯulu ǩiti) (Latin spelling ǯulu ǩiti)

Akin to Old Armenian ճկոյթ (čkoytʻ), a Georgian-Zan borrowing.


კითი

From Proto-Georgian-Zan *ḳit- (“finger”). Cognate with Georgian თითი (titi) and Mingrelian კითი (ḳiti).

ბიჭიჩქიმიზ მეკვათეჲი კითიზ ქაფქა ქომოჲოდუ

biç̌içkimiz meǩvateyi ǩitiz kapka komoyodu

ხასანიში კუჩხეში კითეფე კოშკაქცუნ. მუჲა შენი ონ ვარმიშკუნ.

xasanişi ǩuçxeşi ǩitepe ǩoşǩakʒun. muya şeni on varmişǩun.

Hasan's toes are rotting between his toes. I don't know why.

ალი ტაღანიკითი ნოჩხაჲ


წულუ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *c̣wl-il- (“little, small”). Cognate with Georgian წვრილი (c̣vrili).

inh+

მჭიმა მჭიმასი წულუ წარინაფეთი ჩაჩხალამან

mç̌ima mç̌imasi ǯulu ǯarinapeti çaçxalaman

ომწელიში წულუ ჯუმატკვანი მოჯოკუცხინამთ. გალე იბირით.

omǯelişi ǯulu cumaťǩvani mocoǩuʒxinamt. gale ibirit.

Don't wake your little brother in the crib. Play outside.

small, little, petty
minor in age (in humans and animals)

კიში ნდღალეფე წულუ იჲენ. ჲაზი მოხტასი ნდღალეფე ირდენ.

ǩişi ndğalepe ǯulu iyen. yazi moxťasi ndğalepe irden.

Winter days are short. When summer comes, the days get longer.


წულუ

ბიტუმ გამაჩაჲ. არ წულუ ჩენდი შენი გამიკათაჲ.

biťum gamaçay. ar ǯulu çendi şeni gamiǩatay.

S/he sells it all. S/he keeps some for her/himself.


ერკინა

head

ერკინა • (erǩina)

erǩina (romanization)
კიკინა (alternative)
კინა (alternative)

Presumably inherited from Proto-Georgian-Zan *rḳina- (“iron”); see there for more.


serende

სერენდე სერენდე#Laz


serenti

სერენთი სერენთი#Laz


ბაღი

baği (romanization)
ბაღი (absolutive singular)
ბაღეფე (absolutive plural)
ბაღიქ (ergative singular)
ბაღეფექ (ergative plural)
ბაღის (dative singular)
ბაღეფეს (dative plural)
ბაღიშ (genitive singular)
ბაღიშ (genitive singular)
ბაღიშიş) (genitive singular)
ბაღიშიşi) (genitive singular)
ბაღეფეშ (genitive plural)
ბაღეფეშ (genitive plural)
ბაღეფეშიş) (genitive plural)
ბაღეფეშიşi) (genitive plural)
ბაღიშე (directive singular)
ბაღეფეშე (directive plural)
ბაღიშენ (ablative singular)
ბაღეფეშენ (ablative plural)
ბაღის (locative singular)
ბაღეფეს (locative plural)
ბაღითენ (instrumental singular)
ბაღეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish باغ (bağ), Derived from Persian باغ (bâġ).

კომში ხორძა არ კალათი ურძენი შკუ მომიღეს. ბაღი ნავარმიღუტეს უშკუტუ შენი შკუნი შენითი კორობუ.

ǩomşi xorża ar ǩalati urżeni şǩu momiğes. baği navarmiğuťes uşǩuťu şeni şǩuni şeniti ǩorobu.

The neighbor woman brought us a basket of grapes. She knew we didn't have a garden, so she picked some for us.


-ა

წკუნ- (ǯǩun-, “to ache, hurt”) + -ა (-a) → წკუნა (ǯǩuna, “pain”)

გნ- (gn-, “to understand”) + -ა (-a) → გაგნა (gagna, “understanding, perception”)

მწოლ- (mǯol-, “to soot”) + -ა (-a) → მწოლა (mǯola, “soot”)

ტრაღოდ- (ťrağod-, “to sing”) + -ა (-a) → ტრაღოდა (ťrağoda, “song”)


-ა

ყუჯი (quci, “ear”) + -ა (-a) → ყუჯა (quca, “deaf”)

privative adjective
privative adjective#English

Suffixed to nouns to form privative adjectives


juri

ჟური ჟური#Laz


-ობა

-oba (romanization)
-ლობა (alternative)
-ნობა (alternative)
-ება (alternative)

მონკა (monǩa, “heavy”) + -ობა (-oba) → მონკანობა (monǩanoba, “heaviness”)

ბადი (badi, “old (man)”) + -ობა (-oba) → ბადობა (badoba, “old age (man)”)

ჯუმა (cuma, “brother”) + -ობა (-oba) → ჯუმალობა (cumaloba, “brotherhood”)

ტუწა (ťuǯa, “hot”) + -ობა (-oba) → ტუწანობა (ťuǯanoba, “temperature, heat, warmth”)

It produces an abstract noun by adding it after the noun and adjective: -hood, -ism, -ery, -ness

ბინჯი (binci, “rice”) + -ობა (-oba) → ბინჯობა (bincoba, “rice time”)

მჟოლი (mjoli, “mulberry”) + -ობა (-oba) → მჟოლობა (mjoloba, “mulberry time”)

მბული (mbuli, “cherry”) + -ობა (-oba) → მბულობა (mbuloba, “cherry time”)

მთხირი (mtxiri, “hazelnut”) + -ობა (-oba) → მთხირობა (mtxiroba, “hazelnut time”)

(dialectal, Batumi) It generates the name of the plant that expresses the crop time of that plant by adding it to the plant name

ხელ- (xel-, “to rejoice, to be happy”) + -ობა (-oba) → ხელობა (xeloba, “happiness”)

It produces an abstract noun by adding it after the verb root. No longer productive


ა-

ა- (a-) + ბგარ- (bgar-, “to cry”) → აბგარს (abgars, “he cries by targeting a determined person”)

forms indirect transitive verbs expressing « action taken by targeting determined other person(s) »

ა- (a-) + ჭკომ- (ç̌ǩom-, “to eat”) → აჭკომენ (aç̌ǩomen, “he can eat or he eats involuntarily”)

ა- (a-) + გ- (g-, “to encounter”) → ნაგენ (nagen, “he encounters somebody unexpectedly”)


მარა

მანა მანა#Laz


ხინჯი

xinci (romanization)
ხინჟი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *qid-, perhaps from Proto-Kartvelian *qed-; see Old Georgian ჴიდი (qidi) for more.


კალმახი

კალმახი • (ǩalmaxi) (Latin spelling ǩalmaxi)

კარმახა კარმახა#Laz


კალმახა

კალმახა • (ǩalmaxa) (Latin spelling ǩalmaxa)

კარმახა კარმახა#Laz

Borghola form of კარმახა (ǩarmaxa, “trout”)


საღოლ

საღოლ • (sağol)

From Turkish sağol (“thanks”), contraction of sağ olun.

(slang, nonstandard, colloquial) thanks!


ჩხური

ჩხური • (çxuri) (Latin spelling çxuri, plural ჩხურეფე)

çxuri (romanization)
ჩხურეფე (plural)
მჩხური (alternative)
ოხური (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c₁xwar-, from *c₁xow- (“animate, alive”). Cognate with Mingrelian შხური (šxuri) and Georgian ცხვარი (cxvari).


გზა

გზა • (gza) (plural გზალეფე, Latin spelling gza)

From Proto-Georgian-Zan *gza- (“road, path”), from Proto-Kartvelian *gz- (“to go”).

ჟიმოკანი გზა დიდო ენდრაგენდრა რენ. ვარიდუზანაშა არაბა ვარგოლალენ.

jimoǩani gza dido endragendra ren. variduzanaşa araba vargolalen.

The road behind the house is very bumpy. No cars can pass until it is fixed.

a place to cross over land and go somewhere

თიშინერი ნავარუჲონუნ გზა გვანდინენ

track, road, way, path
where one must pass

არ გზაზ კაჲითი ივენ, პატითი

There are good and bad people on a road (It is possible to meet all kinds of people in life)

track, road, way, path
(figurative) life


ჯამი

cami (romanization)
ჯამი (absolutive singular)
ჯამეფე (absolutive plural)
ჯამიქ (ergative singular)
ჯამეფექ (ergative plural)
ჯამის (dative singular)
ჯამეფეს (dative plural)
ჯამიშ (genitive singular)
ჯამიშ (genitive singular)
ჯამიშიş) (genitive singular)
ჯამიშიşi) (genitive singular)
ჯამეფეშ (genitive plural)
ჯამეფეშ (genitive plural)
ჯამეფეშიş) (genitive plural)
ჯამეფეშიşi) (genitive plural)
ჯამიშე (directive singular)
ჯამეფეშე (directive plural)
ჯამიშენ (ablative singular)
ჯამეფეშენ (ablative plural)
ჯამის (locative singular)
ჯამეფეს (locative plural)
ჯამითენ (instrumental singular)
ჯამეფეთენ (instrumental plural)
ჟამი (alternative)
ნჯამი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish جام (cam), Derived from Persian جام (jâm).

აკოშქაზ ჯამი გედგუმს.


აჩმა

açma (romanization)
აჩმა (absolutive singular)
აჩმაფე (absolutive plural)
აჩმაქ (ergative singular)
აჩმაფექ (ergative plural)
აჩმას (dative singular)
აჩმაფეს (dative plural)
აჩმაშ (genitive singular)
აჩმაშ (genitive singular)
აჩმაშიş) (genitive singular)
აჩმაშიşi) (genitive singular)
აჩმაფეშ (genitive plural)
აჩმაფეშ (genitive plural)
აჩმაფეშიş) (genitive plural)
აჩმაფეშიşi) (genitive plural)
აჩმაშე (directive singular)
აჩმაფეშე (directive plural)
აჩმაშენ (ablative singular)
აჩმაფეშენ (ablative plural)
აჩმას (locative singular)
აჩმაფეს (locative plural)
აჩმათენ (instrumental singular)
აჩმაფეთენ (instrumental plural)

აბდულაქ აჩმა ხაჩქუპტუში ლეტაშენ რუმეფეშენ დოსქიდინერი არ დერგი მუშახთუ

abdulak açma xaçkup̌ťuşi leťaşen rumepeşen doskidineri ar dergi muşaxtu

While Abdula was digging the açma, a jar from the Greeks was unearthed

land made suitable for agriculture by uprooting the vegetation on it and digging the soil


ხოლო

From earlier *ოხოლო (*oxolo), from Proto-Georgian-Zan *axl-a(d) (“now, recently”).

inh

ნანაქ მოთამუში ნოღაშა ოშქუმერტაშა მუ ეჭოფასენ ხოლო არ ჶარა გოშინამს

nanak motamuşi noğaşa oşkumerťaşa mu eç̌opasen xolo ar fara goşinams

My mother reminds her/him once again what to buy when she sends her grandson to the market.


ხოლო

From earlier *ოხოლო (*oxolo), from Proto-Georgian-Zan *axlo- (“near”).

თქვანი ოხორი დიდო მენდრა დოსქიდუნ. მექთები მციქა ჩქვა ხოლო რენ.

tkvani oxori dido mendra doskidun. mektebi mʒika çkva xolo ren.

Your house is far away. The school is a little closer.


ხორცი

tlb

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

xorʒi (romanization)
ხორცი (absolutive singular)
ხორცეფე (absolutive plural)
ხორციქ (ergative singular)
ხორცეფექ (ergative plural)
ხორცის (dative singular)
ხორცეფეს (dative plural)
ხორციშ (genitive singular)
ხორციშ (genitive singular)
ხორციშიş) (genitive singular)
ხორციშიşi) (genitive singular)
ხორცეფეშ (genitive plural)
ხორცეფეშ (genitive plural)
ხორცეფეშიş) (genitive plural)
ხორცეფეშიşi) (genitive plural)
ხორციშე (directive singular)
ხორცეფეშე (directive plural)
ხორციშენ (ablative singular)
ხორცეფეშენ (ablative plural)
ხორცის (locative singular)
ხორცეფეს (locative plural)
ხორცითენ (instrumental singular)
ხორცეფეთენ (instrumental plural)
ხორწი (alternative)

ხორცი შიშიზ მოცონერი დო დაჩხურის ტურტოლერი ნოსთონჲაი ივენ.

xorʒi şişiz moʒoneri do daçxuris ťurťoleri nostonyai iven.

Meat skewered on a skewer and cooked directly over the fire is very tasty.


-ი

(dialectal, Artasheni) Fused oblique case marker


ოსური

head

ოსური • (osuri) (plural ოსურეფე, Latin spelling osuri)


წიწილა

წიწილა • (ǯiǯila) (Latin spelling ǯiǯila, plural წიწილაფე)

ǯiǯila (romanization)
წიწილაფე (plural)
წიწილა (absolutive singular)
წიწილაფე (absolutive plural)
წიწილაქ (ergative singular)
წიწილაფექ (ergative plural)
წიწილას (dative singular)
წიწილაფეს (dative plural)
წიწილაშ (genitive singular)
წიწილაშ (genitive singular)
წიწილაშიş) (genitive singular)
წიწილაშიşi) (genitive singular)
წიწილაფეშ (genitive plural)
წიწილაფეშ (genitive plural)
წიწილაფეშიş) (genitive plural)
წიწილაფეშიşi) (genitive plural)
წიწილაშე (directive singular)
წიწილაფეშე (directive plural)
წიწილაშენ (ablative singular)
წიწილაფეშენ (ablative plural)
წიწილას (locative singular)
წიწილაფეს (locative plural)
წიწილათენ (instrumental singular)
წიწილაფეთენ (instrumental plural)

From Proto-Georgian-Zan *c̣ic̣il- (“young snake”), likely a reduplication of *c̣il-. Cognate with Georgian წიწილი (c̣ic̣ili), წიწილა (c̣ic̣ila).

inh

წიწილაქ მჟვაბუ გეიშქუმელს.


ამ

Khopa–Batumi and Chkhala form of ჰამ (ham)


-ო

-o (alternative)
-o (romanization)
-ოთ (alternative)

From Proto-Kartvelian *-ad (affix of adverbial derivation)

Adverbial case marker, no longer productive


ბედი

ბედიშკიმი დიდო ვროსი ჯარი იქუმტუ. არ სოთი დუგუნი იჲუკონი ალაჲიცო ჰიმუ ჯარი ოხაზირუ გური აჲერტეჲ.

bedişǩimi dido vrosi cari ikumťu. ar soti duguni iyuǩoni alayiʒo himu cari oxaziru guri ayerťey.

My grandmother was a very good at cooking. When there was a wedding somewhere, everyone wanted her to cook (wanted her to prepare food).

აჲშენაბედი კატა ჭუმანიში ორდოშა მოისელენ, ბერეფე კერკელი უხენაჲ, ბერეფეში გური იქუმტუ.

ayşenabedi ǩaťa ç̌umanişi ordoşa moiselen, berepe ǩerǩeli uxenay, berepeşi guri ikumťu.

Grandma (not actually relative) Ayşena used to get up early every morning, make bagels for the children and make their hearts happy.


ბედი

შანა ბედისქანიზ!

(1) Well done. (2) Shame on you.( depends on context)


ამერიკა

head

ამერიკა • (ameriǩa) (Latin spelling Ameriǩa)

ameriǩa (romanization)
Ameriǩa (romanization)
ამერიკა (absolutive singular)
ამერიკაფე (absolutive plural)
ამერიკაქ (ergative singular)
ამერიკაფექ (ergative plural)
ამერიკას (dative singular)
ამერიკაფეს (dative plural)
ამერიკაშ (genitive singular)
ამერიკაშ (genitive singular)
ამერიკაშიş) (genitive singular)
ამერიკაშიşi) (genitive singular)
ამერიკაფეშ (genitive plural)
ამერიკაფეშ (genitive plural)
ამერიკაფეშიş) (genitive plural)
ამერიკაფეშიşi) (genitive plural)
ამერიკაშე (directive singular)
ამერიკაფეშე (directive plural)
ამერიკაშენ (ablative singular)
ამერიკაფეშენ (ablative plural)
ამერიკას (locative singular)
ამერიკაფეს (locative plural)
ამერიკათენ (instrumental singular)
ამერიკაფეთენ (instrumental plural)
ამერიქა (alternative)

America, the Americas (a supercontinent consisting of North America, Central America and South America regarded as a whole; in full, the Americas)

დიდიჯუმაჩქიმი ამერიქას სქიდუნ.

United States of America
United States of America#English

America, United States of America (a country in North America; in full, United States of America)


ანკესი

ანკესი • (anǩesi) (Latin spelling anǩesi, plural ანკესეფე)

anǩesi (romanization)
ანკესეფე (plural)
ანჭესი (alternative)
ანწიში (alternative)

Ultimately from Proto-Indo-European. See Georgian ანკესი (anḳesi) for more.


არფა

arpa (romanization)
არფა (absolutive singular)
არფაფე (absolutive plural)
არფაქ (ergative singular)
არფაფექ (ergative plural)
არფას (dative singular)
არფაფეს (dative plural)
არფაშ (genitive singular)
არფაშ (genitive singular)
არფაშიş) (genitive singular)
არფაშიşi) (genitive singular)
არფაფეშ (genitive plural)
არფაფეშ (genitive plural)
არფაფეშიş) (genitive plural)
არფაფეშიşi) (genitive plural)
არფაშე (directive singular)
არფაფეშე (directive plural)
არფაშენ (ablative singular)
არფაფეშენ (ablative plural)
არფას (locative singular)
არფაფეს (locative plural)
არფათენ (instrumental singular)
არფაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آرپه (arpa).

bor+

ალი არფაფე ჩემრე კოშკუბღაჲ.

Ali pours fertilizer between the barley.


ბაკი

baǩi (romanization)
ბაკი (absolutive singular)
ბაკეფე (absolutive plural)
ბაკიქ (ergative singular)
ბაკეფექ (ergative plural)
ბაკის (dative singular)
ბაკეფეს (dative plural)
ბაკიშ (genitive singular)
ბაკიშ (genitive singular)
ბაკიშიş) (genitive singular)
ბაკიშიşi) (genitive singular)
ბაკეფეშ (genitive plural)
ბაკეფეშ (genitive plural)
ბაკეფეშიş) (genitive plural)
ბაკეფეშიşi) (genitive plural)
ბაკიშე (directive singular)
ბაკეფეშე (directive plural)
ბაკიშენ (ablative singular)
ბაკეფეშენ (ablative plural)
ბაკის (locative singular)
ბაკეფეს (locative plural)
ბაკითენ (instrumental singular)
ბაკეფეთენ (instrumental plural)

Compare Old Georgian ბაკი (baḳi), Old Armenian բակ (bak).

ალიქ ბაკიში ჟინ ნაქეხთეენ ქოთუმე ძირუში ხაშარითენ გეჩაფს დო გჲოფუთხინაფს.

alik baǩişi jin nakexteen kotume żiruşi xaşariten geçaps do gyoputxinaps.

When Ali sees the chicken on top of the barn, he hits it with a bean stick to make it fly away (make it come down).


ბალონი

head

ბალონი • (baloni) (Latin spelling baloni)

baloni (romanization)
ბალონი (absolutive singular)
ბალონეფე (absolutive plural)
ბალონიქ (ergative singular)
ბალონეფექ (ergative plural)
ბალონის (dative singular)
ბალონეფეს (dative plural)
ბალონიშ (genitive singular)
ბალონიშ (genitive singular)
ბალონიშიş) (genitive singular)
ბალონიშიşi) (genitive singular)
ბალონეფეშ (genitive plural)
ბალონეფეშ (genitive plural)
ბალონეფეშიş) (genitive plural)
ბალონეფეშიşi) (genitive plural)
ბალონიშე (directive singular)
ბალონეფეშე (directive plural)
ბალონიშენ (ablative singular)
ბალონეფეშენ (ablative plural)
ბალონის (locative singular)
ბალონეფეს (locative plural)
ბალონითენ (instrumental singular)
ბალონეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish بالون (balon), Derived from French ballon.

bor+

ბერექ ბალონი ობარამს.


ბე

ჯესლუღი დოლოხენდო / მეშკირჩაჲ უჩა ფორჩა / სი მოლახარ. ბე, ბოზო / თოლეფე გიღუნ უჩა.

cesluği doloxendo / meşǩirçay uça porça / si molaxar. be, bozo / tolepe giğun uça.

She's wearing a black shirt / Inside your breastplate / You'll drive me crazy. O, girl / You have black eyes.

(exclamation used to address a lady) o, woman, hey

ობადერა ოროფა / მუ დოგაჭინ? ბე, ბადი! / გური ბადი ვარ იჲენ / ოროფა ონ მურადი.

obadera oropa / mu dogaç̌in? be, badi! / guri badi var iyen / oropa on muradi.

What is the need for love in old age? Old man! / The heart does not grow old / There is happiness in love.

(Vizha, exclamation used to address an older man with respect) o, hey


ბენზინი

head

ბენზინი • (benzini) (Latin spelling benzini)

Borrowed from Ottoman Turkish بنزین (benzin), derived from German Benzin.

bor+

შუშე ვამუთვასი ბენზინი გამიჩოდინენ.

If you don't close the bottle, the gasoline runs out.


ბობოლა

head

ბობოლა • (bobola) (Latin spelling bobola)

bobola (romanization)
ბომბულა (alternative)
ბომბოლა (alternative)

→ Turkish: bobola, bobol

From Proto-Georgian-Zan *borbal- (“spider”).

ბობოლა მემოხენ-გულუნ


ბოხჩა

boxça (romanization)
ბოხჩა (absolutive singular)
ბოხჩაფე (absolutive plural)
ბოხჩაქ (ergative singular)
ბოხჩაფექ (ergative plural)
ბოხჩას (dative singular)
ბოხჩაფეს (dative plural)
ბოხჩაშ (genitive singular)
ბოხჩაშ (genitive singular)
ბოხჩაშიş) (genitive singular)
ბოხჩაშიşi) (genitive singular)
ბოხჩაფეშ (genitive plural)
ბოხჩაფეშ (genitive plural)
ბოხჩაფეშიş) (genitive plural)
ბოხჩაფეშიşi) (genitive plural)
ბოხჩაშე (directive singular)
ბოხჩაფეშე (directive plural)
ბოხჩაშენ (ablative singular)
ბოხჩაფეშენ (ablative plural)
ბოხჩას (locative singular)
ბოხჩაფეს (locative plural)
ბოხჩათენ (instrumental singular)
ბოხჩაფეთენ (instrumental plural)
ბოხჭა (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بوغچه (boğça).

bor+

ალიქ ბოხჩაზ ნაგჲუფინუ ლაზუტი მემეტიქ თუდე ნუხვამს.

alik boxçaz nagyupinu lazuťi memeťik tude nuxvams.

Mehmet spills the corn that Ali had spread on the bundle on the ground.

(four-cornered fabric used for wrapping laundry, clothes, etc. inside.); bundle

four-cornered fabric used for wrapping laundry; clothes; etc. inside.; four-cornered fabric used for wrapping laundry; clothes; etc. inside.


ბუზი

ბუძი ბუძი#Laz


ბუზი

buzi (romanization)
ბუზი (absolutive singular)
ბუზეფე (absolutive plural)
ბუზიქ (ergative singular)
ბუზეფექ (ergative plural)
ბუზის (dative singular)
ბუზეფეს (dative plural)
ბუზიშ (genitive singular)
ბუზიშ (genitive singular)
ბუზიშიş) (genitive singular)
ბუზიშიşi) (genitive singular)
ბუზეფეშ (genitive plural)
ბუზეფეშ (genitive plural)
ბუზეფეშიş) (genitive plural)
ბუზეფეშიşi) (genitive plural)
ბუზიშე (directive singular)
ბუზეფეშე (directive plural)
ბუზიშენ (ablative singular)
ბუზეფეშენ (ablative plural)
ბუზის (locative singular)
ბუზეფეს (locative plural)
ბუზითენ (instrumental singular)
ბუზეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish بوز (buz).

მთვირი დომთვაში ოხორი-ჩქინიში ჭეის ბუზეფე გუწიკიდენ.

mtviri domtvaşi oxori-çkinişi ç̌eis buzepe guǯiǩiden.

When it snows, ice hangs from the ceiling of our house.


ბურღი

burği (romanization)
ბურღი (absolutive singular)
ბურღეფე (absolutive plural)
ბურღიქ (ergative singular)
ბურღეფექ (ergative plural)
ბურღის (dative singular)
ბურღეფეს (dative plural)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშიş) (genitive singular)
ბურღიშიşi) (genitive singular)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშიş) (genitive plural)
ბურღეფეშიşi) (genitive plural)
ბურღიშე (directive singular)
ბურღეფეშე (directive plural)
ბურღიშენ (ablative singular)
ბურღეფეშენ (ablative plural)
ბურღის (locative singular)
ბურღეფეს (locative plural)
ბურღითენ (instrumental singular)
ბურღეფეთენ (instrumental plural)
ბუღრი (alternative)
ბუხრი (alternative)
ბუღი (alternative)
ბოღო (alternative)

→ Turkish: puğre — Hemşin

Inherited from Proto-Kartvelian *burɣ-. Cognate with Mingrelian ბურღი (burɣi), Georgian ბურღავაი (burɣavai) and ბურღველა (burɣvela).

ბურღიშ ფარვი

Abraham-Isaac-Jacob, early-flowering borage (Trachystemon orientalis syn. Borago constantinopolitana)


ბურღი

burği (romanization)
ბურღი (absolutive singular)
ბურღეფე (absolutive plural)
ბურღიქ (ergative singular)
ბურღეფექ (ergative plural)
ბურღის (dative singular)
ბურღეფეს (dative plural)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშიş) (genitive singular)
ბურღიშიşi) (genitive singular)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშიş) (genitive plural)
ბურღეფეშიşi) (genitive plural)
ბურღიშე (directive singular)
ბურღეფეშე (directive plural)
ბურღიშენ (ablative singular)
ბურღეფეშენ (ablative plural)
ბურღის (locative singular)
ბურღეფეს (locative plural)
ბურღითენ (instrumental singular)
ბურღეფეთენ (instrumental plural)

ბურგი ბურგი#Laz

Alternative form of ბურგი (burgi, “drill”)


გარაჟი

head

გარაჟი • (garaji) (Latin spelling garaji)

Borrowed from Turkish garaj, French garage.

საბაჲლე არაბაქ ვარ-იჩალიშაში მებაჯინ დო გარაჟის გამაბოონამ

sabayle arabak var-içalişaşi mebacin do garajis gamaboonam

When the car doesn't start in the morning, I push it out of the garage


გრიფი

Borrowed from Turkish grip, French grippe.

ბერეზ გრიფი დაღოდუ


დაღი

daği (romanization)
დაღი (absolutive singular)
დაღეფე (absolutive plural)
დაღიქ (ergative singular)
დაღეფექ (ergative plural)
დაღის (dative singular)
დაღეფეს (dative plural)
დაღიშ (genitive singular)
დაღიშ (genitive singular)
დაღიშიş) (genitive singular)
დაღიშიşi) (genitive singular)
დაღეფეშ (genitive plural)
დაღეფეშ (genitive plural)
დაღეფეშიş) (genitive plural)
დაღეფეშიşi) (genitive plural)
დაღიშე (directive singular)
დაღეფეშე (directive plural)
დაღიშენ (ablative singular)
დაღეფეშენ (ablative plural)
დაღის (locative singular)
დაღეფეს (locative plural)
დაღითენ (instrumental singular)
დაღეფეთენ (instrumental plural)
ნდაღი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish طاغ (dağ).

ჯურ ნდღა ოგი დაღიშა ქეშკაჶტი. მთუთითი ღეჯითი ვამევაგი.

cur ndğa ogi dağişa keşǩafťi. mtutiti ğeciti vamevagi.

I went up the mountain two days ago. I didn't see any bears or pigs.


დო

დიდო დომაჭკინდუ. თი დო ტანი გომოტროხუ.

I'm so tired. My hands and feet are sore.

(between two nouns (or pronouns) or two adjectives) and, with

ირიქ ჶილიმითი დო ნაუნონ მუზიღითი ინთერნეთიშენ გჲონჭამს. მითიქ ფარა მეჩამს დო ვარეჭოფუმს.ნაიხენენ ემეღეფე მითიქ ვარიდუშუნს.

irik filimiti do naunon muziğiti internetişen gyonç̌ams. mitik para meçams do vareç̌opums.naixenen emeğepe mitik variduşuns.

Everyone downloads the movie and the music they want from the Internet. Nobody pays for it. No one thinks about the work done.

(between two verbs, two clauses or two sentences) and, but, whether

between two verbs; two clauses or two sentences; between two verbs; two clauses or two sentences

ჭკვა მუჲა გიწვა? ირი თევული დეგიწვი დო.

ç̌ǩva muya giǯva? iri tevuli degiǯvi do.

and
(Jigetore) (at the end of the sentence)

ოხორი ნახოლასი ღობერი ქონ. არ დო დიდი ტუბიფოტრა ქოჯობუნ.

oxori naxolasi ğoberi kon. ar do didi ťubipoťra kocobun.

Closer to the house there is a fence. There is also a big fence gate (working).


დოლაბი

დოლაბი • (dolabi) (Latin spelling dolabi)

tlb

(Artasheni, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

dolabi (romanization)
დოლაპი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish طولاب (dolab), Derived from Persian دولاب (dolâb, “closet”).

der+

ჩილიჩქიმიქ დოლაბიზ ნარენ დოლოქუნეფე მოშახუ დო დოლაბიში დოლოხე გამაქოსუ

çiliçkimik dolabiz naren dolokunepe moşaxu do dolabişi doloxe gamakosu

My wife took the clothes out of the closet and wiped the inside of the closet from the outside.

(generally) wardrobe, cabinet, cupboard, closet

ტუცა ტაონის გჲარი დოლაბის ვარმოლადგაში დიბუღენ

ťuʒa ťaonis gyari dolabis varmoladgaşi dibuğen

When you don't put food in the fridge in hot weather, it molds


ვალი

vali (romanization)
ვალი (absolutive singular)
ვალეფე (absolutive plural)
ვალიქ (ergative singular)
ვალეფექ (ergative plural)
ვალის (dative singular)
ვალეფეს (dative plural)
ვალიშ (genitive singular)
ვალიშ (genitive singular)
ვალიშიş) (genitive singular)
ვალიშიşi) (genitive singular)
ვალეფეშ (genitive plural)
ვალეფეშ (genitive plural)
ვალეფეშიş) (genitive plural)
ვალეფეშიşi) (genitive plural)
ვალიშე (directive singular)
ვალეფეშე (directive plural)
ვალიშენ (ablative singular)
ვალეფეშენ (ablative plural)
ვალის (locative singular)
ვალეფეს (locative plural)
ვალითენ (instrumental singular)
ვალეფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇w-el-.

inh+

ყვალი ყვალი#Laz


ვალი

Borrowed from Ottoman Turkish والی (vali), Derived from Arabic وَالِي (wālī).

bor+

თასინიქ ბერეფემუში ვალი დო კაჲმაკამეფეზ ელუშინამს

tasinik berepemuşi vali do ǩaymaǩamepez eluşinams

Tahsin compares his children to governors and district governors


თასი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *tes-l- (“seed”). Cognate with Georgian თესლი (tesli) and Mingrelian თასი (tasi).

inh+

არ ჰიმ თასი მენდუღი დო ნაონ ჲერი ჰიშო გოიბღაჲ

ar him tasi menduği do naon yeri hişo goibğay

Take that seed and spill it around him where he is


თოხი

head

თოხი • (toxi) (plural თოხეფე, Latin spelling toxi)

toxi (romanization)
თოხეფე (plural)
თორხი (alternative)


ილი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇wl-iw- (“bone”).

inh+

ილი ვალა ნააწუნენ შენი კატა ჭუმანიში მოისელასი ინდრიკენ

ili vala naaǯunen şeni ǩaťa ç̌umanişi moiselasi indriǩen

Bones, muscles, etc. are bent and twisted when they get up in the morning because their whole body is tired.

ბერე ჩხომი ჩამტაშა ილეფე იკათალი

Be careful with the bones when feeding fish to a small child

ილი ჯეგიჭორდასი ელაცონაშეთე ქელიმბინი

Fasten with safety pins when the button breaks


კარავი

head

კარავი • (ǩaravi) (Latin spelling ǩaravi)

კარავი კაპტანეფექ იხმარს


კასეტი

კასეტი • (ǩaseťi) (Latin spelling ǩaseťi)

ǩaseťi (romanization)
კასეტი (absolutive singular)
კასეტეფე (absolutive plural)
კასეტიქ (ergative singular)
კასეტეფექ (ergative plural)
კასეტის (dative singular)
კასეტეფეს (dative plural)
კასეტიშ (genitive singular)
კასეტიშ (genitive singular)
კასეტიშიş) (genitive singular)
კასეტიშიşi) (genitive singular)
კასეტეფეშ (genitive plural)
კასეტეფეშ (genitive plural)
კასეტეფეშიş) (genitive plural)
კასეტეფეშიşi) (genitive plural)
კასეტიშე (directive singular)
კასეტეფეშე (directive plural)
კასეტიშენ (ablative singular)
კასეტეფეშენ (ablative plural)
კასეტის (locative singular)
კასეტეფეს (locative plural)
კასეტითენ (instrumental singular)
კასეტეფეთენ (instrumental plural)
კასეთი (alternative alternative)

Borrowed from Turkish kaset, Derived from French cassette.

ხმაჲინეჲი კასეთეფე გებჟილუმ


კეტი

კეტი • (ǩeťi) (plural კეტეფე, Latin spelling ǩeťi)


კოდა

By surface analysis, კოდ- (ǩod-) + -ა (-a). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳad-el-.

inh+

ტოფი კოდა ნონთხასი გოიქთენ

The ball bounces back after hitting the wall

კოდაში ქვალეფე დიშირუ. აშკვა მოწიხვენ.

The stones of the wall have eroded. Now they are leaking and falling down.


კომა

ǩoma (romanization)
მკომა (alternative)
ნკომა (alternative)

დაჩხურიშენ ნა-ჲულუნ კომაქ კატა-სოთი ოუჩანამს

daçxurişen na-yulun ǩomak ǩaťa-soti ouçanams

The smoke from the fire darkens everything


კუზი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳowz-.

ოწუდეს თუდე ოკუზალე რენ. კუზეფე ჰექ გელობუნ.

oǯudes tude oǩuzale ren. ǩuzepe hek gelobun.

There is a spoon rack under the shelf. The spoons hang there.

ა კუზი წარი ჲერი ჯიშკიდუ


ლორი

Akin to Georgian ლარი (lari), Old Armenian լար (lar).

არ ლორი ნოკეფი

(dialectal, Vitse) as the hemp fiber is twisted, one part of the twist, each of the parts that make up the thread

ლობიჲაში გჲარიზ ლორი ბძირაში ვარ-ბიფხორ

When I see fiber in a bean meal, I don't eat it.


მამული

head

მამული • (mamuli) (Latin spelling mamuli)

mamuli (romanization)
მუმული (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *mama-l- (“male”). Derived from Proto-Kartvelian *mam- (“father”).

der+

მამული ური

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi) (poultry) male

მამული კივი

(Sumla, Lome) (fish, insects and plants) male


მამული

mamuli (romanization)
მამული (absolutive singular)
მამულეფე (absolutive plural)
მამულიქ (ergative singular)
მამულეფექ (ergative plural)
მამულის (dative singular)
მამულეფეს (dative plural)
მამულიშ (genitive singular)
მამულიშ (genitive singular)
მამულიშიş) (genitive singular)
მამულიშიşi) (genitive singular)
მამულეფეშ (genitive plural)
მამულეფეშ (genitive plural)
მამულეფეშიş) (genitive plural)
მამულეფეშიşi) (genitive plural)
მამულიშე (directive singular)
მამულეფეშე (directive plural)
მამულიშენ (ablative singular)
მამულეფეშენ (ablative plural)
მამულის (locative singular)
მამულეფეს (locative plural)
მამულითენ (instrumental singular)
მამულეფეთენ (instrumental plural)
მუმული (alternative)

მამულიქ დიკაფე დოჩოდინუშქულე ჰე არ დიკა-თ ჰემსატის მკიაფუ დივუ დო მამულ ოჭკომუ.

1930 – 1931, Niyazi Ahmet Banoğlu, Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul Of

When the rooster had finished the (other) grains, this last grain became a jackal and ate the rooster.

mamulik diǩape doçodinuşkule he ar diǩa-t hemsaťis mǩiapu divu do mamul oç̌ǩomu.


მანა

Related to Georgian მაგრამ (magram) and Mingrelian მარა (mara).


კაი

კაჲი კაჲი#Laz


მტვერი

head

მტვერი • (mťveri) (Latin spelling mťveri)

a fox species indigenous to the Black Sea


მტვერი

See the etymology of the corresponding lemma form..

nonlemma

ყვერი ყვერი#Laz


მტვერი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mṭwer-.


ნუში

Compare Mingrelian ნიში (niši), Middle Georgian ნუშა (nuša, “small boat”).


პანდა

head

პანდა • (p̌anda) (Latin spelling p̌anda)

p̌anda (romanization)
პანტა (alternative)

ჰიმ პანდა ჯორუმჯიშკიმონ


პანდა

პანდა ბიჭი ბერეფე ნანანიშიშა დოზდუნ


პანდა

ბერე ნაგუნდინუ ფორჩა ჰეჲ ელვოკაჩუნ. პანდა ქოზირუ.

bere nagundinu porça hey elvoǩaçun. p̌anda koziru.

The shirt that the boy lost is under his arm. So he found it.


სევდა

sevda (romanization)
სევდა (absolutive singular)
სევდაფე (absolutive plural)
სევდაქ (ergative singular)
სევდაფექ (ergative plural)
სევდას (dative singular)
სევდაფეს (dative plural)
სევდაშ (genitive singular)
სევდაშ (genitive singular)
სევდაშიş) (genitive singular)
სევდაშიşi) (genitive singular)
სევდაფეშ (genitive plural)
სევდაფეშ (genitive plural)
სევდაფეშიş) (genitive plural)
სევდაფეშიşi) (genitive plural)
სევდაშე (directive singular)
სევდაფეშე (directive plural)
სევდაშენ (ablative singular)
სევდაფეშენ (ablative plural)
სევდას (locative singular)
სევდაფეს (locative plural)
სევდათენ (instrumental singular)
სევდაფეთენ (instrumental plural)
სევდალი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish سودا (sevda), Derived from Arabic سَوْدَاء (sawdāʔ).

bor+

სევდაშკიმი ონა დოლოხენდო შქიმი შენი გამიხვალენ

sevdaşǩimi ona doloxendo şkimi şeni gamixvalen

My beloved coughs for me (to let me know) from the field


სიგარა

head

სიგარა • (sigara) (Latin spelling sigara)

ზიგარა ზიგარა#Laz

Apso, Chanapeti, Chenneti, and Borghola form of ზიგარა (zigara)


ავი

დიდო მთვირი მთვაში ავჯეფექ ხედიკითე ავიშე ულუნან

dido mtviri mtvaşi avcepek xediǩite avişe ulunan

When there is a lot of snow, hunters go hunting wearing xediks(a type of snowshoe)


ფაფა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *papa- (“milk porridge”). Cognate with Georgian ფაფა (papa).

inh+

ანდღა ფაფა დეგიხენა დო ოშკომი

ფაფა მჭიფე თოლონი სუზგიშენ კაი ვარწროდუნ

papa mç̌ipe toloni suzgişen ǩai varǯrodun

Custard does not drain well through fine-mesh strainer

(Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) a kind of custard made with milk, sugar, salt, wheat flour and butter


არაბული

head

არაბული • (arabuli) (Latin spelling Arabuli)

arabuli (romanization)
Arabuli (romanization)

სურიჲეზ არაბული იპარამითამან.


ქერი

keri (romanization)
კერი (alternative)
ჭერი (alternative)
ქეი (alternative)


ღარი

ოხორი-ღარი ლივადი ჯედუჲ


ღოჯი

Inherited from Proto-Kartvelian *zɣwar- (“limit, bound”). Cognate with Georgian ზღვარი (zɣvari).

inh+

ონჯუმალე ოწუდეს თუდე ღოჯიზ მეშადგინ

Salt shaker is in the corner under the shelf

დარაბა დარაბა#Laz

corner of the wooden compartment, corner of დარაბა (daraba)


ღული

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ɣwl- (“bent, curved”).


ყურძენი

head

ყურძენი • (qurżeni) (Latin spelling qurżeni)

qurżeni (romanization)
ურძენი (alternative)

Likely from Old Georgian ყურძენი (q̇urʒeni).


შური

şuri (romanization)
შუჲი (alternative alternative)

From Proto-Kartvelian *s₁ul- (“soul, spirit, smell”).

inh

პაპული ოქთი ემთუმანი ეშიტაშა შური გჲათრაგენ

p̌ap̌uli okti emtumani eşiťaşa şuri gyatragen

My grandfather is short of breath while going uphill

ჰამ ქიანაში ნიმეთეფეზ შური ნა-დოლოდგინ ირი კატუ, ჯოღორი, წიწილა, კოჩი, ქვა დო ნჯა მითი-მუთურენ ირი ნუნჭუნ

ham kianaşi nimetepez şuri na-dolodgin iri ǩaťu, coğori, ǯiǯila, ǩoçi, kva do nca miti-muturen iri nunç̌un

Every living creature cat, dog, snake, human, stone, and tree has a share in the blessings of this world

კოჩი დოღურაჲის შურიმუში ნცაშა ჲულუნ

When a person dies, her/his soul ascends to sky

ალი ა მუთი გამაჩამტაშა ჟურ შური გორუჲნა დოგნერი მუნზინაჲ

ali a muti gamaçamťaşa jur şuri goruyna dogneri munzinay

When Ali sells something, it increases in value if two people want it

დადალა მსკვა შური ალენ

(dialectal, Atina, Vizha) fragrance, odor, scent, smell


ციფრი

წიფური წიფური#Laz


ხარჯი

From Ottoman Turkish خرج (harc), from Arabic خَرْج (ḵarj, “expense”).

დუვარი სუვა იქუმტანშა ხარჯი ნოტაცარე

While plastering the wall, you will adhere the mortar


ხილი

Akin to Arkabi Laz ხილლი (xilli, “right”) and Atina Laz ხილობა (xiloba, “goodness”).

ენთეფეზ ხილი ბიჲაფა უჩქინან


ხილი

ემუში ბეე მუ ხილი არდენ


მთელი

mteli (romanization)
თელლი (alternative)
მთელ (alternative)
მთელლი (alternative)

წკაი მთელი გზაზ ქოგეხედუ


მთელი

ჰაქშენ თუდე მუჭო გეილენ? კოჩი მეჲოლაზნა მთელლი გოირაგადენ.

hakşen tude muç̌o geilen? ǩoçi meyolazna mtelli goiragaden.

How do you get down from here? If he falls, he'll be all bruised up.

as a whole, always, all the time, all, alltogether


მთელი

ღვარიქ, ნცხიკი, დიშქა მუ ძირუნა მთელი ოკოქაჩაფს

ğvarik, nʒxiǩi, dişka mu żiruna mteli oǩokaçaps

The flood collects and holds whatever it can find in the way of brushwood and firewood

მთელიში დულჲა მა ქოდომოსქიდუნ


თუთუნი

head

თუთუნი • (tutuni) (Latin spelling tutuni)

tutuni (romanization)
ტუტუნი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish توتون (tütün).

bor+

თუთუნი ჩაღეტი გვოკორაჲ. შვასენ.

She wraps the tobacco in paper. She's going to smoke it.

ბერექ ბაბა-მუშის თუთუნი ნუხირამტუშა ქონიჭოფუ

berek baba-muşis tutuni nuxiramťuşa koniç̌opu

The boy was caught red-handed stealing cigarettes from his father


ღირს

ğirs (romanization)
ღის (alternative alternative)
ღირუნ (alternative)
ღინს (alternative)

აშელა ჰამ დუნჲას ქოღირს

ბერე-ჩქიმიში არ ჶარა ოძიჲამუ ოში წანა ოსქედინუშე ქოღირს

bere-çkimişi ar fara ożiyamu oşi ǯana oskedinuşe koğirs

Seeing my child once is worth living a hundred years

someone or something to be worth something

ჰამ ატამბას აში ლირა ქოღირს

ფარა-ჩქუნი ჰაქო გოლულუნ. ვანა გალე მუთუზ ვარ-ღირს.

para-çkuni hako golulun. vana gale mutuz var-ğirs.

Our money is valid here. Otherwise, it has no value abroad.

(price of trade item) Something worth a price


პანტა

head

პანტა • (p̌anťa) (Latin spelling p̌anťa)

პანდა პანდა#Laz


პანტა

პანდა პანდა#Laz


პანტა

პანდა პანდა#Laz


arada

არადა არადა#Laz

Latin spelling of არადა (arada, “sometimes”)


ვარ

მოჶტი ვარ, მოთ იგზალამ?

დოსთი-შკიმი, მოხტუ დო ვარ, ქოგომაკკორუ

Postposition that forms adverbial clauses that mean "immediately after doing something", "as soon as you do something".


მუშა

Borrowed from Georgian მუშა (muša), ultimately of Iranian origin.


ტრიკი

ťriǩi (romanization)
ტრიკკი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ṭli(n)ḳ- (“lower part of leg”).

inh+

ბოზოქ ტრიკი ქონობაძგუ

The girl stepped on (to put leg on) something, moving her foot parallel to the ground


ბულეკი

head

ბულეკი • (buleǩi) (Latin spelling buleǩi)

buleǩi (romanization)
ბულეკი (absolutive singular)
ბულეკეფე (absolutive plural)
ბულეკიქ (ergative singular)
ბულეკეფექ (ergative plural)
ბულეკის (dative singular)
ბულეკეფეს (dative plural)
ბულეკიშ (genitive singular)
ბულეკიშ (genitive singular)
ბულეკიშიş) (genitive singular)
ბულეკიშიşi) (genitive singular)
ბულეკეფეშ (genitive plural)
ბულეკეფეშ (genitive plural)
ბულეკეფეშიş) (genitive plural)
ბულეკეფეშიşi) (genitive plural)
ბულეკიშე (directive singular)
ბულეკეფეშე (directive plural)
ბულეკიშენ (ablative singular)
ბულეკეფეშენ (ablative plural)
ბულეკის (locative singular)
ბულეკეფეს (locative plural)
ბულეკითენ (instrumental singular)
ბულეკეფეთენ (instrumental plural)
ბულეჭი (alternative)

ბულეკი აღუ სთერი ნკოლო რენ. ვარიჭკომენ.

buleǩi ağu steri nǩolo ren. variç̌ǩomen.

Radish is bitter like poison. It is inedible.


მწირი

მწკირი მწკირი#Laz


თქვა

tkva (romanization)
თქვა (absolutive)
თქვან (absolutive)
თქვან (absolutive)
თქვა (ergative)
თქვან (ergative)
თქვან (ergative)
თქვა (dative)
თქვან (dative)
თქვან (dative)
თქვანი (genitive)
თქვანდა (directive)
თქვანდე (directive)
თქვანდენ (ablative)
თქვა (locative)
ø (locative)
ø (instrumental)
ტკვა (alternative)
თქვან (alternative)

ბაბამუშიქ გოშუბღამს. თქვა ბერემუშიზ უჲუჯით.

babamuşik goşubğams. tkva beremuşiz uyucit.

His father is talking nonsense. You listen to the child.


შუკა

შუკა • (şuǩa) (Latin spelling şuǩa, plural შუკაფე)

şuǩa (romanization)
შუკაფე (plural)
შურკა (alternative)
შუკკა (alternative)

Akin to Mingrelian შინკა (šinḳa) and possibly Ancient Greek σικύα (sikúa).


ქური

kuri (romanization)
ქუჲი (alternative)
ქუი (alternative)
ქუსი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kursl-. See Georgian ქუსლი (kusli) for more.

ხექური

კუჩხეზ კარჶი გომოხედუ. ქუჲი ვარდომაბაძგენ.

ǩuçxez ǩarfi gomoxedu. kuyi vardomabażgen.

I got a nail in my foot. I can't step on my heel.

(Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) heel of the foot

(Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) heel of the sock or shoe


ქური

kuri (romanization)
ქუჲი (alternative)
ქუი (alternative)
მქუი (alternative)
მქირი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kor-; cognates include Georgian ქორი (kori).

ანდღა წიპულინაფეშკიმის ქური ჯანთხუ დო არ წიპულინა ოჭოფუ

andğa ǯip̌ulinapeşǩimis kuri cantxu do ar ǯip̌ulina oç̌opu

Today a kite attacked my chicks and caught one of them

ნადოლობდვი ორე დო შუკა ირიხოლო ქუჲიქ ეშიღუ დო ოჭკომუ-დორენ

nadolobdvi ore do şuǩa irixolo kuyik eşiğu do oç̌ǩomu-doren

All the zucchini and cucumbers I planted were eaten by a falcon


შირიმი

შირიმი • (şirimi) (Latin spelling şirimi)

Related to Georgian შირიმი (širimi) and Old Armenian շիրիմ (širim). The nature of the relationship and the ultimate origin are unknown.


ბერი

Borrowed from Ottoman Turkish بری (beri).

bor+

სობას მჭკონიში დიშქა დოლო(ვ)ობღაში ბორუშენ ბერი იმჭითანენ.

sobas mç̌ǩonişi dişka dolo(v)obğaşi boruşen beri imç̌itanen.

When I fill the stove with oak wood, it's been toasting since the pipe.


დალეფე

head

დალეფე • (dalepe) (Latin spelling dalepe)


ქადა

kada (romanization)
ქადა (absolutive singular)
ქადაფე (absolutive plural)
ქადაქ (ergative singular)
ქადაფექ (ergative plural)
ქადას (dative singular)
ქადაფეს (dative plural)
ქადაშ (genitive singular)
ქადაშ (genitive singular)
ქადაშიş) (genitive singular)
ქადაშიşi) (genitive singular)
ქადაფეშ (genitive plural)
ქადაფეშ (genitive plural)
ქადაფეშიş) (genitive plural)
ქადაფეშიşi) (genitive plural)
ქადაშე (directive singular)
ქადაფეშე (directive plural)
ქადაშენ (ablative singular)
ქადაფეშენ (ablative plural)
ქადას (locative singular)
ქადაფეს (locative plural)
ქადათენ (instrumental singular)
ქადაფეთენ (instrumental plural)

Related to Middle Armenian գաթայ (gatʻay). See there for more.

(Sumla) dough donut made of corn or wheat flour: baked on an open fire or buried in ashes; eaten mostly with ayran, molasses, butter.

ქადა დიდო ჩიჩქუ დივუდორენ. ხეზ დიქაჩაში გოშიბღენ.

kada dido çiçku divudoren. xez dikaçaşi goşibğen.

Kada is too soft. It falls apart in your hand.

გური მქვერი
გური მქვერი#Laz

(Arkabi) a pastry or cake-like food made of cornmeal (გური მქვერი (guri mkveri)), molasses, sugar and water.


avla

ავლა ავლა#Laz


სი

si (romanization)
სი (absolutive)
სი (absolutive)
სინ (absolutive)
სი (ergative)
სი (ergative)
სინ (ergative)
სი (dative)
სი (dative)
სინ (dative)
სკანი (genitive)
სქანი (genitive)
სკანინდე (directive)
სკანდე (directive)
სკანდა (directive)
სკანდა (directive)
სქანდა (directive)
სქანდე (directive)
სკანინდე (ablative)
სკანდე (ablative)
სკანდა (ablative)
სკანდა (ablative)
სკანდე (ablative)
სქანდენ (ablative)
ø (locative)
სი (locative)
ø (instrumental)
სინ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *sen (“you”).

inh+

სი “შაკა ბუწუმერ” ჲა დო გიჩქინ. ალა ჰემუზ დამთილანენ.

si “şaǩa buǯumer” ya do giçkin. ala hemuz damtilanen.

You think, "I told him a joke." But s/he thinks it's real.


კაზი

Borrowed from Ottoman Turkish قاز (qaz).


ღაზი

კაზი კაზი#Laz


მეგრელი

head

მეგრელი • (megreli) (Latin spelling Megreli)

megreli (romanization)
Megreli (romanization)

From Georgian მეგრელი (megreli); see Old Georgian მეგრელი (megreli) for more, Doublet of მარგალი (margali).

ჰაქ მეგრელი დო აბაზა ხენ

An ethnic or subethnic group native to the South Caucasus: Mingrelian


კამწამი

კამწამი • (ǩamǯami) (Latin spelling ǩamǯami)

ǩamǯami (romanization)
წამწამი (alternative)
წანწამი (alternative)

By dissimilation from წამწამი (ǯamǯami), from Georgian წამწამი (c̣amc̣ami).


არადა

ომერიქ იპარამითამტაში არადა თავანიზ ნა-ამობუნ ქჲუმეფეზ ეწოწკერს.

omerik ip̌aramitamťaşi arada tavaniz na-amobun kyumepez eǯoǯǩers.

While Omar is talking, he occasionally glances at the kyume hanging from the ceiling.


ბალკონი

ბალკონი • (balǩoni) (Latin spelling balǩoni)

balǩoni (romanization)
ბალკონი (absolutive singular)
ბალკონეფე (absolutive plural)
ბალკონიქ (ergative singular)
ბალკონეფექ (ergative plural)
ბალკონის (dative singular)
ბალკონეფეს (dative plural)
ბალკონიშ (genitive singular)
ბალკონიშ (genitive singular)
ბალკონიშიş) (genitive singular)
ბალკონიშიşi) (genitive singular)
ბალკონეფეშ (genitive plural)
ბალკონეფეშ (genitive plural)
ბალკონეფეშიş) (genitive plural)
ბალკონეფეშიşi) (genitive plural)
ბალკონიშე (directive singular)
ბალკონეფეშე (directive plural)
ბალკონიშენ (ablative singular)
ბალკონეფეშენ (ablative plural)
ბალკონის (locative singular)
ბალკონეფეს (locative plural)
ბალკონითენ (instrumental singular)
ბალკონეფეთენ (instrumental plural)
ბალქონი (alternative)

ამეტტი ბერე ბალკონი ჯოკკაჩუ

Ahmet left the child trapped on the balcony


თე

Akin to Mingrelian ვე-თე (ve-te, “bright meadow in dense forest”, literally “field-light”), თეული (teuli, “white spot on forehead”). Klimov uncertainly derives from Proto-Kartvelian *te- (“light”), from which, according to him, Proto-Kartvelian *ten- : *tn- (“to become visible, be getting light”) is derived.

m+

ქემალიქ მწკუფი ივაში თეზ ნუნწამს


მუ

head

მუ • (mu) (Latin spelling mu, Plural მუფერეფე, Plural მუფე)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

Inherited from Proto-Kartvelian *ma- (“what”). Cognates include Georgian რომელი (romeli, “that, which”), Mingrelian მუ (mu) and Svan მაჲ (may).

inh+

მუ გაღოდუ?

სი მუ ჯეგოზუნ?

სი მუ გეგოძინ?

სი მუ გჯოხონს?

ფუჯიქ, ონტულეშა ამახთუ დო მუ რენ მუ ვა-ენ მიჟოჭკომაფს

pucik, onťuleşa amaxtu do mu ren mu va-en mijoç̌ǩomaps

The cow went into the garden and is eating whatever


მუ

ნანამუშიქ ბოზომუშიზ ჰაშშო მუფე ნუმსქვანამზ!

nanamuşik bozomuşiz haşşo mupe numskvanamz!

What does the mother attribute to her daughter like this!

კინჩეფექ მუ კაითი ტრაღოდუმან!

what
bewilderment in the form of a question

ბადი კოჩიზ თიზ მუფერეფე მეჲუხთამს!


მუ

head

მუ • (mu) (Latin spelling mu, Plural ნინთერე, Plural ნინთეფე, Plural მუნთერე, Plural მუთეფე)

Inherited from Proto-Kartvelian *ma- (“pronominal stem of the third person”).


ლაკი

laǩi (romanization)
ლაკი (absolutive singular)
ლაკეფე (absolutive plural)
ლაკიქ (ergative singular)
ლაკეფექ (ergative plural)
ლაკის (dative singular)
ლაკეფეს (dative plural)
ლაკიშ (genitive singular)
ლაკიშ (genitive singular)
ლაკიშიş) (genitive singular)
ლაკიშიşi) (genitive singular)
ლაკეფეშ (genitive plural)
ლაკეფეშ (genitive plural)
ლაკეფეშიş) (genitive plural)
ლაკეფეშიşi) (genitive plural)
ლაკიშე (directive singular)
ლაკეფეშე (directive plural)
ლაკიშენ (ablative singular)
ლაკეფეშენ (ablative plural)
ლაკის (locative singular)
ლაკეფეს (locative plural)
ლაკითენ (instrumental singular)
ლაკეფეთენ (instrumental plural)
ლაქი (alternative)
ლაგი (alternative)
ლაჭი (alternative)
ლაჲჭი (alternative)


ლაკოტი

head

ლაკოტი • (laǩoťi) (plural ლაკოტეფე, Latin spelling laǩoťi)

laǩoťi (romanization)
ლაკოტეფე (plural)
ლაკოტა (alternative)

desctree

→ Middle Armenian: լակոտ (lakot)
Armenian: լակոտ (lakot)


ჯოღოი

ჯოღორი ჯოღორი#Laz


ჯოღორი

head

ჯოღორი • (coğori) (Latin spelling coğori)

coğori (romanization)
ჯოღორი (absolutive singular)
ჯოღორეფე (absolutive plural)
ჯოღორიქ (ergative singular)
ჯოღორეფექ (ergative plural)
ჯოღორის (dative singular)
ჯოღორეფეს (dative plural)
ჯოღორიშ (genitive singular)
ჯოღორიშ (genitive singular)
ჯოღორიშიş) (genitive singular)
ჯოღორიშიşi) (genitive singular)
ჯოღორეფეშ (genitive plural)
ჯოღორეფეშ (genitive plural)
ჯოღორეფეშიş) (genitive plural)
ჯოღორეფეშიşi) (genitive plural)
ჯოღორიშე (directive singular)
ჯოღორეფეშე (directive plural)
ჯოღორიშენ (ablative singular)
ჯოღორეფეშენ (ablative plural)
ჯოღორის (locative singular)
ჯოღორეფეს (locative plural)
ჯოღორითენ (instrumental singular)
ჯოღორეფეთენ (instrumental plural)
ჯოღოი (alternative alternative)
ჯოღოჲი (alternative alternative)

/d͡ʒɔˈɣɔ(ɹ)i/

ჰე-თი, მუნთხა უნტუ ივეტუ: ჲანი კინჩი ივეტუ, ფუთხუტუ; ჯოღოჲ ივეტუ, ლალუმტუ; ნჯა ივეტუ, ქვა ივეტუ, დუნჲას მუ ჭეშიტი შეჲ ტუ იჲი ივეტუ.

The man in black had the ability to become whatever he wanted, that is to say, he became a bird (and) flew, he became a dog (and) barked, he became a tree, he became a stone, he became all kinds of things in the world.

he-ti, muntxa unťu iveťu: yani ǩinçi iveťu, putxuťu; coğoy iveťu, lalumťu; nca iveťu, kva iveťu, dunyas mu ç̌eşiťi şey ťu iyi iveťu.

(dialectal, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) dog


მაფა

From Proto-Georgian-Zan *up-. Cognate with Georgian მეფე (mepe).


პაპული

პაპული • (p̌ap̌uli) (Latin spelling p̌ap̌uli)

p̌ap̌uli (romanization)
პაპუ (alternative)
პაპპუ (alternative)

ბაბაქ პაპული თამო თამო გელოჲონამს

My father is bringing my grandfather down slowly

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფეჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

mcveşi orapez p̌ap̌ulepeçkuni mǯuş oncirez incirťez

Our ancestors used to sleep on beds made of grain stalks


ჭუმანი

ჭუმანი • (ç̌umani) (Latin spelling ç̌umani)

ç̌umani (romanization)
ოჭუმე (alternative)
ჭუმე (alternative)
ჭუმანიშე (alternative)
ჭუმენ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *Lam-. Cognate with Mingrelian ჭუმე (č̣ume) and Svan ჰამ (ham).

ჭუმანი ვარ დო ჯენდღანი მეჶტარე.

Not tomorrow. I'll come the day after tomorrow.

(Atina, Viza, Artasheni, Sumla, Khopa) tomorrow

ხასანი ბერე კატა ჭუმანი მანი ჲედგითუნ

Khasan's son gets up early every morning

(Chkhala, Batumi) morning, in the morning


ოჭუმე

ოჭუმე • (oç̌ume) (Latin spelling oç̌ume)

ჭუმანი ჭუმანი#Laz

Atina and Vizha form of ჭუმანი (ç̌umani)


ჰამ

ჰაჲა ჰაჲა#Laz


ჭაბუ

ç̌abu (romanization)
მჭაბუ (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁eb-o-.
The second meaning is akin to Svan ჭა̈ბ (č̣äb, id.), ჭა̈ბრ (č̣äbr).

წო ოშკურიში-მჯას ჭაბუ ქოგვაკორუ. აჲინა ვარ-იჩანუ.

ǯo oşǩurişi-mcas ç̌abu kogvaǩoru. ayina var-içanu.

This year the apple tree was infested with mistletoe. It didn't bear any fruit.

(Jigetore, Vizha) European mistletoe (Viscum album)


ოკოდუ

კოდუმს კოდუმს#Laz

კოდუმს კოდუმს#Laz

building, to build, to construct, construction

კოდუჲ კოდუჲ#Laz


კოჩი

ǩoçi (romanization)
კოჩი (absolutive singular)
კოჩეფე (absolutive plural)
კოჩიქ (ergative singular)
კოჩეფექ (ergative plural)
კოჩის (dative singular)
კოჩეფეს (dative plural)
კოჩიშ (genitive singular)
კოჩიშ (genitive singular)
კოჩიშიş) (genitive singular)
კოჩიშიşi) (genitive singular)
კოჩეფეშ (genitive plural)
კოჩეფეშ (genitive plural)
კოჩეფეშიş) (genitive plural)
კოჩეფეშიşi) (genitive plural)
კოჩიშე (directive singular)
კოჩეფეშე (directive plural)
კოჩიშენ (ablative singular)
კოჩეფეშენ (ablative plural)
კოჩის (locative singular)
კოჩეფეს (locative plural)
კოჩითენ (instrumental singular)
კოჩეფეთენ (instrumental plural)

კოჩი დოღურაჲის შური-მუში ნცაშა ჲულუნ

When a human dies, her/his soul ascends to heaven

ჩილეი კოჩეფე კალა მო-ღარღალ

ნუსა იროთე ქოჭი-მუში მუთხანეფე ნუმჩინაჲ

nusa irote koç̌i-muşi mutxanepe numçinay

The bride is always sending something to her husband


ღორმოთი

ღორმოთი • (ğormoti) (Latin spelling ğormoti)

ğormoti (romanization)
ღორმოტი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ɣamort-.

inh+

supernatural being in the ancient beliefs of the Laz, god


ღორმოთი

head

ღორმოთი • (ğormoti) (Latin spelling Ğormoti)

ğormoti (romanization)
Ğormoti (romanization)
ღორმოთი (absolutive singular)
ღორმოთეფე (absolutive plural)
ღორმოთიქ (ergative singular)
ღორმოთეფექ (ergative plural)
ღორმოთის (dative singular)
ღორმოთეფეს (dative plural)
ღორმოთიშ (genitive singular)
ღორმოთიშ (genitive singular)
ღორმოთიშიş) (genitive singular)
ღორმოთიშიşi) (genitive singular)
ღორმოთეფეშ (genitive plural)
ღორმოთეფეშ (genitive plural)
ღორმოთეფეშიş) (genitive plural)
ღორმოთეფეშიşi) (genitive plural)
ღორმოთიშე (directive singular)
ღორმოთეფეშე (directive plural)
ღორმოთიშენ (ablative singular)
ღორმოთეფეშენ (ablative plural)
ღორმოთის (locative singular)
ღორმოთეფეს (locative plural)
ღორმოთითენ (instrumental singular)
ღორმოთეფეთენ (instrumental plural)
ღორმოტი (alternative)

გურონიზ ღორმოთიქ ნუშველს

God helps the brave (If you start with courage, you will succeed with cooperation)

(neologism) God in monotheistic religions, Allah


Avropa

ავროფა ავროფა#Laz

Latin spelling of ავროფა (avropa): Europe (a continent located west of Asia and north of Africa)


მგვერი

მგვერი • (mgveri) (Latin spelling mgveri)

ყვერი ყვერი#Laz


ჩილი

tlb

(Dutkhe, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

çili (romanization)
ჩილ (alternative alternative)

მა ოხორიშე გობიქთიში ჩილიჩქიმიქ ოჭონეფე ჭუმტუ

ma oxorişe gobiktişi çiliçkimik oç̌onepe ç̌umťu

When I came home, my wife was sewing what was to be sewn


ოხორი

oxori (romanization)
ოხორი (absolutive singular)
ოხორეფე (absolutive plural)
ოხორიქ (ergative singular)
ოხორეფექ (ergative plural)
ოხორის (dative singular)
ოხორეფეს (dative plural)
ოხორიშ (genitive singular)
ოხორიშ (genitive singular)
ოხორიშიş) (genitive singular)
ოხორიშიşi) (genitive singular)
ოხორეფეშ (genitive plural)
ოხორეფეშ (genitive plural)
ოხორეფეშიş) (genitive plural)
ოხორეფეშიşi) (genitive plural)
ოხორიშე (directive singular)
ოხორეფეშე (directive plural)
ოხორიშენ (ablative singular)
ოხორეფეშენ (ablative plural)
ოხორის (locative singular)
ოხორეფეს (locative plural)
ოხორითენ (instrumental singular)
ოხორეფეთენ (instrumental plural)
ოხოჲი (alternative)
ოხო (alternative)

→⇒ Georgian: ოხორა (oxora, “Ohora”)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *lʿa-xal-.

inh+

ღომამჯი ონდღე შქულე ოხოშე მომალუ

I was able to come home yesterday afternoon

ფენწეშ ოხორი


პიჯი

From Proto-Kartvelian *ṗir-. Cognate with Mingrelian პიჯი (ṗiǯi), Svan პილ (ṗil) and Georgian პირი (ṗiri).

პიჯი ბიბონარე

პიჯი ქოგამიჩხი


გური

From Proto-Kartvelian *gul-. Cognates include Georgian გული (guli).

ქაფჩა ჭკომა შქულე კოჩიზ გური უმჭვამს

One's stomach burns when you eat anchovies

მაქვალიში გური

სი ჰამინეფე მუ გურითე იქუმ ვარმიშკუნ

I don't know for what purpose you are doing this


ართი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ert-.

არ მუთხა ართი არ მუთხაფე შკალა ოკონტალერი ონ.

ar mutxa arti ar mutxape şǩala oǩonťaleri on.


შქვითი

head

შქვითი • (şkviti) (Latin spelling şkviti)

შქით შქით#Laz


ჩხორო

çxoro (romanization)
ჩხოვრო (alternative)
შხორო (alternative)
ნჩხორო (alternative)

ჩოჲიშკიმი ჰაქელენდო ჩხორო ვერწი წალენდონ

çoyişǩimi hakelendo çxoro verǯi ǯalendon

My village is nine kilometers down from here


ოვრო

ნავორთ წანა ალიში ბერე ოვრო წანერი იჲასენ

navort ǯana alişi bere ovro ǯaneri iyasen

This year Ali's son will be eight years old


კიბირი

კიბირი • (ǩibiri) (Latin spelling ǩibiri)

ǩibiri (romanization)
კირბი (alternative)
კიბრი (alternative)
ჭიბრი (alternative)
კიბიი (alternative)
კიბიჲი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳb-il-. Cognate with Georgian კბილი (ḳbili) and Mingrelian კიბირი (ḳibiri).

inh+

აშექ ჶურჭათე ბერეს კიბირი უშლიჭამს

Aisha cleans the child's teeth with a brush

ხერხი კარჶიზ გეჩინა კიბირი მუბღაფს

If you hit the saw on the nail, the nail dulls the saw

each of the bumps on notched things like wheels, saws, combs, etc.


ჩხვინდი

head

ჩხვინდი • (çxvindi) (plural ჩხვინდეფე, Latin spelling çxvindi)

çxvindi (romanization)
ჩხვინდეფე (plural)
ჩხინდი (alternative)
ჩხუნდი (alternative)
ჩხვინჯი (alternative)


თოლი

toli (romanization)
თოლი (absolutive singular)
თოლეფე (absolutive plural)
თოლიქ (ergative singular)
თოლეფექ (ergative plural)
თოლის (dative singular)
თოლეფეს (dative plural)
თოლიშ (genitive singular)
თოლიშ (genitive singular)
თოლიშიş) (genitive singular)
თოლიშიşi) (genitive singular)
თოლეფეშ (genitive plural)
თოლეფეშ (genitive plural)
თოლეფეშიş) (genitive plural)
თოლეფეშიşi) (genitive plural)
თოლიშე (directive singular)
თოლეფეშე (directive plural)
თოლიშენ (ablative singular)
თოლეფეშენ (ablative plural)
თოლის (locative singular)
თოლეფეს (locative plural)
თოლითენ (instrumental singular)
თოლეფეთენ (instrumental plural)

ხუსენიზ თოლეფე აფათხენ.

Khusen's (Hussein's) eyes are twitching.

eye
the organ of vision and its function
eye and eyelid

ბადი დობიჲისი თოლი ოკომახვენ. ჯოზლუღი-სუზი ლემში თოჭი ვა-გომანდენ.

badi dobiyisi toli oǩomaxven. cozluği-suzi lemşi toç̌i va-gomanden.

My eyes deteriorate with age. I can't thread a needle without glasses.

eye
the organ of vision and its function
sight

მუთუ გიწვანში თოლეფე ოკოგიმწკუფუნ.

Your eyes glaze over when they tell you something.

eye
the organ of vision and its function
appearance of the organ of vision

ალი “ბერეფე ოშკური მოწილუმტან” დეჲი თოლი ჯეზუნ (ჯუზუნ).

ali “berepe oşǩuri moǯilumťan” deyi toli cezun (cuzun).

Ali is always watching so that the children do not pick the apple tree (lit. his eyes are on the apple tree).

eye
the organ of vision and its function
gaze and attention

მანდრე არ თოლი ფუჟეფე შენი, არ თოლი ნჯენეფე შენი.

mandre ar toli pujepe şeni, ar toli ncenepe şeni.

The barn has one compartment for the cows and one for the calves.

spring, the place where spring water comes out

მოსაში თოლი დიდო მჩხუ ვიდორენ. ნჩხომი გოშილასენ.

mosaşi toli dido mçxu vidoren. nçxomi goşilasen.

You made the holes of the net too big. The fish will pass (escape).

ალი ბურგითე ღურნიში თოლეფე გამანჭორუჲ.

Ali is drilling holes in the beehive with a drill.

წკართოლი

ფუფულიშ(ი) თოლი/ ფუფული თოლი/ ფუფულიშში თოლი

pupuliş(i) toli/ pupuli toli/ pupulişşi toli

მესოღონიზ ნაემიხთუ ფუფულიქ თოლი დოვუდორენ. თხომბური გამულუნ.

mesoğoniz naemixtu pupulik toli dovudoren. txomburi gamulun.

My thigh boil has formed an eye. It's inflamed.

(Atina, Vizha, Ortaalan, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) the point of complete incision of an inflamed mature wound

ნაგებომპონი აშილამაფექ თოლი ოტკვაცინუდორენ.

nagebomp̌oni aşilamapek toli oťǩvaʒinudoren.

The grafting pencils I grafted on them burst their eyes.

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) each of the budding parts of the tree

eye
each of the budding parts of the tree


თი

თი • (ti) (plural თიფე, Latin spelling ti)

თი მაწკუნენ

ჰემუქ მითი ვარ-იდუშუნამს. თი-მუში ოშლეთინამს

hemuk miti var-iduşunams. ti-muşi oşletinams

He doesn't think about anyone. He is rescuing himself

თი-სკანი შკალა ნა-ტკვარე მითი ვა-დვაგუნ

ნჯაში თი მოჲაკვათუმს

ხასანიქ ქჲოჲიში თიზ არ დიდი ოხორი დოდგუმს

xasanik kyoyişi tiz ar didi oxori dodgums

Khasan is building a big house at the beginning of the village

თიზ ნა-მეგანჭარასენ უკაჩხე ვარ-ნიჟილენ

What is written in your destiny cannot be changed

What is written in your forehead cannot be changed


დღა

ნდღა ნდღა#Laz


ნდღა

ნდღა • (ndğa) (plural ნდღალეფე, Latin spelling ndğa)

ndğa (romanization)
ნდღალეფე (plural)
დღა (alternative)

ქჩინიქ ნდღა ლუმჯიშა ნთხირი გოშიგამს

The old woman chooses hazelnuts until the day becomes night

ჯაჶერი ირი ნდღა ორდოშე გოკუსხუნ

ალი ჯუმა ჰამ ნდღალეფე ირის ნახოლენ დო მა ვარმემახოლენ

ali cuma ham ndğalepe iris naxolen do ma varmemaxolen

Brother Ali is approaching everyone these days but not getting close to me

დიდო ნდღამკულეში კულანი ტეენ. ორდო დოღურუ.

dido ndğamǩuleşi ǩulani ťeen. ordo doğuru.

She was a girl with very short days. She died at a young age.


ბლოგი

blogi (romanization)
ბლოგი (absolutive singular)
ბლოგეფე (absolutive plural)
ბლოგიქ (ergative singular)
ბლოგეფექ (ergative plural)
ბლოგის (dative singular)
ბლოგეფეს (dative plural)
ბლოგიშ (genitive singular)
ბლოგიშ (genitive singular)
ბლოგიშიş) (genitive singular)
ბლოგიშიşi) (genitive singular)
ბლოგეფეშ (genitive plural)
ბლოგეფეშ (genitive plural)
ბლოგეფეშიş) (genitive plural)
ბლოგეფეშიşi) (genitive plural)
ბლოგიშე (directive singular)
ბლოგეფეშე (directive plural)
ბლოგიშენ (ablative singular)
ბლოგეფეშენ (ablative plural)
ბლოგის (locative singular)
ბლოგეფეს (locative plural)
ბლოგითენ (instrumental singular)
ბლოგეფეთენ (instrumental plural)
ბლოღი (alternative)

ინთერნეტის ბლოგიში საჲჶა ვარმიღუნ.


კურკა

წკარიშ კურნა კურკათე მენძგიფუმს

S/he clogs the water trough with corncob


კოღონი

კოღონი • (ǩoğoni) (Latin spelling ǩoğoni)

ǩoğoni (romanization)
კორღონი (alternative)


კორღონი

კორღონი • (ǩorğoni) (Latin spelling ǩorğoni)

კოღონი კოღონი#Laz


ნოშქერი

ნოშქერი • (noşkeri) (Latin spelling noşkeri)

noşkeri (romanization)
ნოშკერი (alternative)
ნოშქეი (alternative)
ნოშქეჲი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *na-qšir-; for more detail, see Old Georgian ნაჴშირი (naqširi).

inh+

შანაქ ნოშქერითე დარაბაზ გელოღარამს

Shana draws on wooden panel with charcoal


ნოშქეი

head

ნოშქეი • (noşkei) (Latin spelling noşkei)

ნოშქერი ნოშქერი#Laz


ქირი

მქვერი მქვერი#Laz

Alternative form of მქვერი (mkveri, “flour”)


მქვერი

მქვერი • (mkveri) (Latin spelling mkveri)

mkveri (romanization)
მჩვერი (alternative)
მქირი (alternative)
მქიი (alternative)
მქიჲი (alternative)
მქვირი (alternative)
ქირი (alternative)

By surface analysis, მქვ- (mkv-) + -ერი (-eri). Inherited from Proto-Georgian-Zan *pkw-il-, Derived from Proto-Kartvelian *pek(w)- *pk(w)-.

der+

მქუმს მქუმს#Laz


მქვერი

mkveri (romanization)
მქვერი (absolutive singular)
მქვერეფე (absolutive plural)
მქვერიქ (ergative singular)
მქვერეფექ (ergative plural)
მქვერის (dative singular)
მქვერეფეს (dative plural)
მქვერიშ (genitive singular)
მქვერიშ (genitive singular)
მქვერიშიş) (genitive singular)
მქვერიშიşi) (genitive singular)
მქვერეფეშ (genitive plural)
მქვერეფეშ (genitive plural)
მქვერეფეშიş) (genitive plural)
მქვერეფეშიşi) (genitive plural)
მქვერიშე (directive singular)
მქვერეფეშე (directive plural)
მქვერიშენ (ablative singular)
მქვერეფეშენ (ablative plural)
მქვერის (locative singular)
მქვერეფეს (locative plural)
მქვერითენ (instrumental singular)
მქვერეფეთენ (instrumental plural)
მჩვერი (alternative)
მქირი (alternative)
მქიი (alternative)
მქიჲი (alternative)
მქვირი (alternative)
ქირი (alternative)

ინორაზ ოჭკომუ შენი მქვერი დო ხაჯი ჰაწიშენ ხაროს ქომოლობობღი

inoraz oç̌ǩomu şeni mkveri do xaci haǯişen xaros komolobobği

I have already put flour and beans in the cupboard for cold times (winter)


მქირი

მქვერი მქვერი#Laz


მქირი

ქური ქური#Laz


ბაბა

head

ბაბა • (baba) (plural ბაბაფე, Latin spelling baba)

baba (romanization)
ბაბაფე (plural)
ება (alternative)

ალთუნეფეჩქიმი ბაბაში კასაზ გემიძინ


ბაბა

Borrowed from Ottoman Turkish بابا (baba).

bor+

ორძოში ბაბა


დინცხირი

head

დინცხირი • (dinʒxiri) (Latin spelling dinʒxiri)

dinʒxiri (romanization)
დიცხირი (alternative)
ძიცხირი (alternative)

desc

→ Mingrelian: დინცხირი (dincxiri) — Abzhua

დინცხირი ნუნქთუ


დიცხირი

head

დიცხირი • (diʒxiri) (Latin spelling diʒxiri)

დინცხირი დინცხირი#Laz

Alternative form of დინცხირი (dinʒxiri, “blood”)


მუმული

მამული მამული#Laz


ღომა

ენვერიზ მუ აღოდუ, ვარმიჩქინ. ღომა ჭუმანი ღვინი შვერი სთერი იქთერტუ.

enveriz mu ağodu, varmiçkin. ğoma ç̌umani ğvini şveri steri ikterťu.

I don't know what happened to Enver. He was spinning as if he had drunk wine yesterday morning.


Bulgari

ბულგარი ბულგარი#Laz


ყოროფა

ყოროფა • (qoropa) (Latin spelling qoropa)

ოროფა ოროფა#Laz

Khopa, Chkhala, and Akçakoca form of ოროფა (oropa)


მეგაბრე

მეგაბრე • (megabre) (Latin spelling megabre)


სუპარა

სუპარა • (sup̌ara) (Latin spelling sup̌ara)


bezi

ბეზი ბეზი#Laz


ილაჯი

ლაჯი ლაჯი#Laz


baloni

ბალონი ბალონი#Laz


ალიონი

ალიონი • (alioni) (Latin spelling alioni)


ფურფუ

From Proto-Kartvelian *pirṭw-, contaminated with an unknown source. Cognates include Georgian ფილტვი (pilṭvi).


მა

Inherited from Proto-Kartvelian *men (“I”).

inh+

მა სი ირი ორა ჯუმა სტერი მაზინ


მა

ma (romanization)
მა (absolutive)
მა (absolutive)
მან (absolutive)
მა (ergative)
მა (ergative)
მან (ergative)
მა (dative)
მა (dative)
მან (dative)
შკიმი (genitive)
ჩქიმი (genitive)
შკიმინდე (directive)
შკიმდე (directive)
შკიმდა (directive)
შკიმდა (directive)
ჩქიმდა (directive)
ჩქიმდე (directive)
შკიმინდე (ablative)
შკიმდე (ablative)
შკიმდა (ablative)
შკიმდა (ablative)
შკიმდე (ablative)
ჩქიმდენ (ablative)
ø (locative)
მა (locative)
ø (instrumental)
მან (alternative)

“თოლიზ მუ გაღოდუ” მაშა “ბერექ გემჩუ” ჲა

I said, "What happened to your eye?" He said, "The boy hit me."

(the quotation particle, indicates that the quoted speech belongs to the speaker(s)); I said, we said

the quotation particle; indicates that the quoted speech belongs to the speaker(s)

მემეტიზ “საატი ნაკო რენ ?” მაში “ჟურ დო გვერი” ჲა მიწუ

memeťiz “saaťi naǩo ren ?” maşi “jur do gveri” ya miǯu

When I asked Memet, "What time is it?" he said, "Half past two."

ნანაქ “საატი ნაკო ივუ?” ჲა დო მკითხუში “საატი ჟურ დო გვერი დივუ” მა ბუწვი

nanak “saaťi naǩo ivu?” ya do mǩitxuşi “saaťi jur do gveri divu” ma buǯvi

When my mom asked, "What time is it?" I said, "It's half past two."

“მუნდეს მოხთასენ?” მა დო თოლეფე მოტახერი ბიწკერ

“mundes moxtasen?” ma do tolepe moťaxeri biǯǩer

"When will he come?" I am waiting for him with tired eyes


ჭიმა

მჭიმა მჭიმა#Laz


მჭიმა

head

მჭიმა • (mç̌ima) (Latin spelling mç̌ima)

mç̌ima (romanization)
მჭიმა (absolutive singular)
მჭიმაფე (absolutive plural)
მჭიმაქ (ergative singular)
მჭიმაფექ (ergative plural)
მჭიმას (dative singular)
მჭიმაფეს (dative plural)
მჭიმაშ (genitive singular)
მჭიმაშ (genitive singular)
მჭიმაშიş) (genitive singular)
მჭიმაშიşi) (genitive singular)
მჭიმაფეშ (genitive plural)
მჭიმაფეშ (genitive plural)
მჭიმაფეშიş) (genitive plural)
მჭიმაფეშიşi) (genitive plural)
მჭიმაშე (directive singular)
მჭიმაფეშე (directive plural)
მჭიმაშენ (ablative singular)
მჭიმაფეშენ (ablative plural)
მჭიმას (locative singular)
მჭიმაფეს (locative plural)
მჭიმათენ (instrumental singular)
მჭიმაფეთენ (instrumental plural)
მჭვიმა (alternative)
ჭვიმა (alternative)
ჭიმა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁wim-a- (“rain”), from Proto-Georgian-Zan *c̣₁wim- (“to rain”).

გჲაჲი ბიფხორტი შქულე მჭიმა ქოგჲოჭკუ.


ანდღა

andğa (romanization)
ჰამდღა (alternative)
ჰანდღა (alternative)

From ამ (am, “this”) + ნდღა (ndğa, “day”).

ანდღა მენცხულეფე მაწუნენ.


სხული

მცხული მცხული#Laz


მცხული

მცხული • (mʒxuli) (Latin spelling mʒxuli)

mʒxuli (romanization)
მცხული (absolutive singular)
მცხულეფე (absolutive plural)
მცხულიქ (ergative singular)
მცხულეფექ (ergative plural)
მცხულის (dative singular)
მცხულეფეს (dative plural)
მცხულიშ (genitive singular)
მცხულიშ (genitive singular)
მცხულიშიş) (genitive singular)
მცხულიშიşi) (genitive singular)
მცხულეფეშ (genitive plural)
მცხულეფეშ (genitive plural)
მცხულეფეშიş) (genitive plural)
მცხულეფეშიşi) (genitive plural)
მცხულიშე (directive singular)
მცხულეფეშე (directive plural)
მცხულიშენ (ablative singular)
მცხულეფეშენ (ablative plural)
მცხულის (locative singular)
მცხულეფეს (locative plural)
მცხულითენ (instrumental singular)
მცხულეფეთენ (instrumental plural)
მსხული (alternative)
სხული (alternative)
ცხული (alternative)

From Proto-Kartvelian *msxal-; see there for more.

გჲაჲიზ ჟინ მცხული ჲოჭკომი

არაბა მცხულიზ მანთხუ


მსხული

მსხული • (msxuli) (Latin spelling msxuli)

მცხული მცხული#Laz

Alternative form of მცხული (mʒxuli, “pear”)


ცხული

მცხული მცხული#Laz


ჩხუ

From Proto-Georgian-Zan *s₁xu-; see there for more.


ჩანს

çans (romanization)
Term? (present singular)
ჩანს (present singular)
Term? (plural present)
ჩანან (plural present)
Term? (past singular)
ჩანტუ (past singular)
Term? (past plural)
ჩანტეს (past plural)
Term? (singular)
ჩანტას (singular)
Term? (plural)
ჩანტან (plural)
ჩანტუ დორენ (singular)
ჩანტეს დორენ (plural)
ჩანტუკო (singular)
ჩანტესქო (plural)
Term? (future singular)
ჩანტასენ (future singular)
Term? (future plural)
ჩანტანორენ (future plural)
მოთ ჩანტას (singular)
მოთ ჩანტან (plural)
ნჩარს (alternative)
ნჩას (alternative)
ნჩაჲ (alternative)
ნჩანს (alternative)

lzz-conj-table-stative

ჩანტეს დორენ

From ჩან- (çan-) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *c₁en- : c₁n- (“to grow, flourish (about plants)”). Cognate with Georgian მცენარე (mcenare), Mingrelian ჩანაფა (čanapa) and Svan ლიშნე (lišne).

inh+

ჰანწო მბულიზ ჰეშშო ჩანს ქი ტოტეფეზ ქონძოლ ქონძოლი გჲობუნ

hanǯo mbuliz heşşo çans ki ťoťepez konżol konżoli gyobun

This year the cherries have so much (fruit) that they hang in clusters on the branches

the plant has fruit on the branches or stems

თომა მჩანტუში კატა ნდღაზ თომა ბიცხონტი

When I had hair, I combed my hair every day


მანგალი

head

მანგალი • (mangali) (Latin spelling mangali)

From Georgian მანგალი (mangali), from Old Georgian მანგალი (mangali), from Old Armenian մանգաղ (mangał).


anayasa

ანაჲასა ანაჲასა#Laz

Latin spelling of ანაჲასა (anayasa, “constitution”)


berena

ბერენა ბერენა#Laz


თანი

აჲშე თანი ნჩახუჲ

(dialectal, Vizha, Ortaalan) tan (a drink made of yoghurt and water similar to airan and doogh), airan

კვალი შენი მჟა გუბაში კვალიშენ ჩქვა ნადოსქიდუნ წკარიზ “თანი” ითქვენ

ǩvali şeni mja gubaşi ǩvalişen çkva nadoskidun ǯǩariz “tani” itkven

The water left after boiling milk for making cheese is called "whey"'


თანი

From Proto-Kartvelian *ten- : *tn- (“to become visible, be getting light”). Similarity with Turkish tan is accidental.


ცანცა

Borrowed from Old Armenian ցանց (cʻancʻ).

(Vitse–Arkabi) basket for picking grapes and other fruits


ქერენდი

head

ქერენდი • (kerendi) (Latin spelling kerendi)

kerendi (romanization)
ჭერენდი (alternative)

Borrowed from Armenian գերանդի (gerandi).


დრეპანი

დრეპანი • (drep̌ani) (Latin spelling drep̌ani)

drep̌ani (romanization)
დეპრანი (alternative)
დრაპანი (alternative)
დარპანი (alternative)

From Pontic Greek δρεπάνιν (drepánin), ultimately from Ancient Greek δρέπανον (drépanon), δρεπάνη (drepánē). Doublet of თირფანი (tirpani).


cemi

ჯემი ჯემი#Laz


pembeli

ფემბელი ფემბელი#Laz

Latin spelling of ფემბელი (pembeli, “pink”)


xuti

ხუთი ხუთი#Laz


ბუჲუღი

ბუჲუღი • (buyuği) (Latin spelling buyuği)

From Ottoman Turkish بیق (bıyıq) (Turkish bıyık).


გზამშინე

გზამშინე • (gzamşine)


ამარი

amari (romanization)
ამარი (absolutive singular)
ამარეფე (absolutive plural)
ამარიქ (ergative singular)
ამარეფექ (ergative plural)
ამარის (dative singular)
ამარეფეს (dative plural)
ამარიშ (genitive singular)
ამარიშ (genitive singular)
ამარიშიş) (genitive singular)
ამარიშიşi) (genitive singular)
ამარეფეშ (genitive plural)
ამარეფეშ (genitive plural)
ამარეფეშიş) (genitive plural)
ამარეფეშიşi) (genitive plural)
ამარიშე (directive singular)
ამარეფეშე (directive plural)
ამარიშენ (ablative singular)
ამარეფეშენ (ablative plural)
ამარის (locative singular)
ამარეფეს (locative plural)
ამარითენ (instrumental singular)
ამარეფეთენ (instrumental plural)

იჲა პანდა ჩქიმი ამარის რენ

the state of being in need of someone, being in need of the help and suggestions of someone whom one does not like, excludes, whose word is not respected


აკვანს

აკვანს • (aǩvans) (Latin spelling aǩvans)

tlb

(Chanapeti, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

aǩvans (romanization)
აკვანდაჲ (alternative)
აკვანდამს (alternative)
აკვანდენ (alternative)

From ა- (a-) + კვან- (ǩvan-) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *ḳwed-.

მუსთავაზ მუნთხა უკორემტასენ, პანდა სი გაკვანს

mustavaz muntxa uǩoremťasen, p̌anda si gaǩvans

Whatever Mustava needs, he always asks you

ბაზიზ კიშიზ მთვირი აკვანდანათი ვარმექჩამს

baziz ǩişiz mtviri aǩvandanati varmekçams

Even if you ask some people for snow in winter, they won't give it to you (Some people don't want something that doesn't work for them to work for someone else) (proverb)

to ask, want, wish, beg for something from someone


gripi

გრიფი გრიფი#Laz


სანიჲე

head

სანიჲე • (saniye) (Latin spelling saniye)


qali

ყალი ყალი#Laz


ağu

Latin spelling of აღუ (ağu, “venom, poison”)


nezle

ნეზლე ნეზლე#Laz


ლაჭი

ლაჭი • (laç̌i)

ლაკი ლაკი#Laz


კოტულა

კოტულა • (ǩoťula) (Latin spelling ǩoťula)

ǩoťula (romanization)
კუტალა (alternative)


ayina

აჲინა აჲინა#Laz


ჯვეში

ჯვეში • (cveşi)

მჯვეში მჯვეში#Laz


ტოლოფი

ტოლოფი • (ťolopi) (Latin spelling ťolopi)

დულჲაზ ჶოტა ვარგოწიკორაში ნარენ ტოლოფი ფორჩაზ ნასვენ

dulyaz foťa vargoǯiǩoraşi naren ťolopi porçaz nasven

When you don't wear a loincloth while doing work, all the dirt crawls on the clothes (gets on)


წკარი

ǯǩari (romanization)
წკარი (absolutive singular)
წკარეფე (absolutive plural)
წკარიქ (ergative singular)
წკარეფექ (ergative plural)
წკარის (dative singular)
წკარეფეს (dative plural)
წკარიშ (genitive singular)
წკარიშ (genitive singular)
წკარიშიş) (genitive singular)
წკარიშიşi) (genitive singular)
წკარეფეშ (genitive plural)
წკარეფეშ (genitive plural)
წკარეფეშიş) (genitive plural)
წკარეფეშიşi) (genitive plural)
წკარიშე (directive singular)
წკარეფეშე (directive plural)
წკარიშენ (ablative singular)
წკარეფეშენ (ablative plural)
წკარის (locative singular)
წკარეფეს (locative plural)
წკარითენ (instrumental singular)
წკარეფეთენ (instrumental plural)
წარი (alternative)
წაი (alternative)
წაჲი (alternative)
წკაი (alternative)
წკაჲი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣q̇al-. Cognates include Georgian წყალი (c̣q̇ali) and Mingrelian წყარი (c̣q̇ari).

inh+

წკაი გებოფინამ

აბუწკაი დო ფიცხალაწკაი მზუღაზ ოკაგენ

მემეთი, ტიკინაზ ნადოლობღუნ ურძენი კაი ჟლიპი. ჰემუში წკარითენ ქჲუმე პათენ.

memeti, ťiǩinaz nadolobğun urżeni ǩai jlip̌i. hemuşi ǯǩariten kyume p̌aten.

Memet, crush the grapes in the small basket. We will make kyume from its juice.

liquid obtained by squeezing fruits, vegetables, etc., juice


წარი

წკარი წკარი#Laz

Atina, Vizha, and Artasheni form of წკარი (ǯǩari)


წარი

ნწარი ნწარი#Laz


Ameriǩa

ამერიკა ამერიკა#Laz

Latin spelling of ამერიკა (ameriǩa, “America, the Americas, the United States”)


apartumani

აფართუმანი აფართუმანი#Laz

Latin spelling of აფართუმანი (apartumani)


Arkabi

არქაბი არქაბი#Laz


artisi

ართისი ართისი#Laz


arguni

არგუნი არგუნი#Laz


aklemi

აქლემი აქლემი#Laz


anǩesi

ანკესი ანკესი#Laz

Latin spelling of ანკესი (anǩesi, “fishing rod, fishing hook”)


ayazi

აჲაზი აჲაზი#Laz


Alamani

ალამანი ალამანი#Laz


avci

ავჯი ავჯი#Laz


anteri

ანთერი ანთერი#Laz

Latin spelling of ანთერი (anteri, “shirt”)


abdezi

აბდეზი აბდეზი#Laz

(Islam) Latin spelling of აბდეზი (abdezi)


asiťi

ასიტი ასიტი#Laz


Afriǩa

აჶრიკა აჶრიკა#Laz


anťeni

ანტენი ანტენი#Laz


Arťaşeni

არტაშენი არტაშენი#Laz


Ağustozi

აღუსთოზი აღუსთოზი#Laz