ნოსიჲარი

ნოსიჲარი • (nosiyari) (Latin spelling nosiyari)

ჰეჲა დიდო ნოსიჲარი კოჩი-რენ. კოჩეფე მოღერდინამს დო ა შვაჯის კაპულას ეკიფინამს.

He is a very smart man. He deceives people and pulls them along with him all of a sudden.

heya dido nosiyari ǩoçi-ren. ǩoçepe moğerdinams do a şvacis ǩap̌ulas eǩipinams.


თელეჶონი

head

თელეჶონი • (telefoni) (Latin spelling telefoni)

telefoni (romanization)
ტელეფონი (alternative)
ტილიჶონი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish تلفون (telefon), from French téléphone.

bor+

ა მითხაშენ ნა-მოხთუ თელეჶონითე ქიჲანა დაქთურუ

Her/his world changed with a phone call from someone else

a mitxaşen na-moxtu telefonite kiyana dakturu


პალიკარი

head

პალიკარი • (p̌aliǩari) (Latin spelling p̌aliǩari)

p̌aliǩari (romanization)
პალიკაი (alternative)
პალიკაჲი (alternative)

Borrowed from Pontic Greek παλληκάρι (pallikári).

bor+

სერიშ გვერდიზ პალიკაეფე ქეჲემაბღეზ

At midnight, the boys came suddenly and unexpectedly

(dialectal, Vizha, Vitse) boy, young man, lad

(dialectal, Arkabi) skillful, brave, strong boy


ზიტერი

head

ზიტერი • (ziťeri) (Latin spelling ziťeri)

ზიტ- (ziť-, “to say; to read; to study”) + -ერი (-eri).

suf

იტურს იტურს#Laz

ზიტერი კოჩი

იტურს იტურს#Laz


ზიტერი

ალი კატა ლიმჯი ბერეფე ოხორიმუში ოკიფინანი ეველური ნადუგურუმუნ ზიტერეფე უზიტაჲოზიცინაჲ

Every evening, when the children come to his house, Ali tells them the stories he has heard in the past and makes them laugh

ali ǩaťa limci berepe oxorimuşi oǩipinani eveluri nadugurumun ziťerepe uziťayoziʒinay

fairy tale, fable, tale, story, myth, legend


ნცა

nʒa (romanization)
ნცა (absolutive singular)
ნცაფე (absolutive plural)
ნცაქ (ergative singular)
ნცაფექ (ergative plural)
ნცას (dative singular)
ნცაფეს (dative plural)
ნცაშ (genitive singular)
ნცაშ (genitive singular)
ნცაშიş) (genitive singular)
ნცაშიşi) (genitive singular)
ნცაფეშ (genitive plural)
ნცაფეშ (genitive plural)
ნცაფეშიş) (genitive plural)
ნცაფეშიşi) (genitive plural)
ნცაშე (directive singular)
ნცაფეშე (directive plural)
ნცაშენ (ablative singular)
ნცაფეშენ (ablative plural)
ნცას (locative singular)
ნცაფეს (locative plural)
ნცათენ (instrumental singular)
ნცაფეთენ (instrumental plural)
მცა (alternative)
ცა (alternative)

ჰეშშო მუთურენფე თქუ ქი ნცაშენ მურუცხეფე ქოდიბღუ

S/he said such things that the stars in the sky were scattered on the ground (s/he bragged a lot)

heşşo muturenpe tku ki nʒaşen muruʒxepe kodibğu


ნცხენი

head

ნცხენი • (nʒxeni) (Latin spelling nʒxeni)

tlb

(Atina, Vizha, Okordule, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

nʒxeni (romanization)
ცხენი (alternative)

According to Fähnrich, Inherited from Proto-Georgian-Zan *cxen-. Klimov derives from Georgian ცხენი (cxeni).

inh+

ნცხენი გუკაპამტაშა ჩოჩოკა-მუში მუ მსქვა ივალზ

How beautifully her/his mane waves while the horse is running

nʒxeni guǩap̌amťaşa çoçoǩa-muşi mu mskva ivalz


არაბა

head

არაბა • (araba) (Latin spelling araba, plural არაბაფე)

Borrowed from Ottoman Turkish عربه (araba).

bor+

ალიში არაბა თხომბუ ნამპონენ დო დვაგუთინენ

Ali's car can stop by leaning against the alder tree

alişi araba txombu namp̌onen do dvagutinen

ჩქუნი არაბას ვარგეხედუ დო ხვალა მუში შენი არაბა იქაჩამს

S/he didn't get in our car; s/he just rented a car for herself/himself

çkuni arabas vargexedu do xvala muşi şeni araba ikaçams


მანგანა

head

მანგანა • (mangana) (Latin spelling mangana, plural მანგანაფე)

mangana (romanization)
მანგანაფე (plural)

Borrowed from Ancient Greek μᾱχᾰνᾱ́ (mākhănā́). Doublet of მაქინა (makina).

bor+

მანგანა ჯეწოფხერონ. წარითე იფშუ-ი, ჯიჭენ.

The machine is installed. It starts by itself when filled with water.

mangana ceǯopxeron. ǯarite ipşu-i, ciç̌en.

მანგანა მცხული ქონაჭირდუ


მანგანა

Borrowed from Ancient Greek μάγγᾰνον (mángănon).

არ მეგნაფა გიწვა. ჲულუნ, გჲულუნ, ნცაზ ახვამენ; მუნორენ? - წკა-მანგანა

Let me tell you a riddle. He descends, ascends, and prays to the sky; what is it? - mortar hammer

ar megnapa giǯva. yulun, gyulun, nʒaz axvamen; munoren? - ǯǩa-mangana

The curved wooden mallet of the stone mortar (usually under the serenders) is used for beating grain


თაქსი

Borrowed from Turkish taksi, from French taxi.


დირკუ

Unknown. Compare Old Georgian თირკუმელი (tirḳumeli).


ბუმბურეღი

head

ბუმბურეღი • (bumbureği) (Latin spelling bumbureği)

bumbureği (romanization)
ბომბურეღი (alternative)

Borrowed from Turkish bumburek (“kidney”), a dialectal form of böbrek.

bor+

კასაპის არ ქილო ბუმბურეღი დო არ ქილო ჩქვა ჯიგერი დობოწონაფი

I had the butcher weigh one kilogram each of the kidneys and the liver

ǩasap̌is ar kilo bumbureği do ar kilo çkva cigeri doboǯonapi


მჭიფაშა

head

მჭიფაშა • (mç̌ipaşa) (Latin spelling mç̌ipaşa)

დიდო მჭიფაშაში კოჩი რე


მირკანი

მირკანი • (mirǩani) (Latin spelling Mirǩani)

mirǩani (romanization)
Mirǩani (romanization)

Borrowed from Georgian მირკანი (mirḳani), from Old Georgian მიჰრაკანი (mihraḳani), from the same Iranian source as Old Armenian մեհեկան (mehekan).


იგრიკა

head

იგრიკა • (igriǩa) (Latin spelling İgriǩa)

igriǩa (romanization)
İgriǩa (romanization)

Borrowed from Georgian იგრიკა (igriḳa), from Old Georgian იგრიკაჲ (igriḳay), which has been considered a borrowing from Old Armenian արեգ (areg).


თექნიღი

თექნიღი • (tekniği) (Latin spelling tekniği)

Borrowed from Turkish teknik, Derived from French technique.

ეჩქინდეჲი ბორტიშა ოკოხვერი საატეფე ბოდუზანამტი. თექნიღიქ მთელ შეჲი დოქთურუ. ჰაწი ნა-რენ საატეფე, არ ქოკიხუ-ი ჰემინდორა შქულე ჩქარ ვარ-იდუზანენ.

When I was younger, I fixed broken clocks. Technology has changed everything. Today's clocks, once broken, cannot be fixed.

eçkindeyi borťişa oǩoxveri saaťepe boduzanamťi. tekniğik mtel şeyi dokturu. haǯi na-ren saaťepe, ar koǩixu-i hemindora şkule çkar var-iduzanen.


თექნოლოჟი

თექნოლოჟი • (teknoloji) (Latin spelling teknoloji)

Borrowed from Turkish teknoloji, Derived from French technologie.

“ჟაფონი” მიწვანესუ ოჩალიშუ დო თექნოლოჟი გომაშინენ

When they say Japanese, I think of work and technology

“japoni” miǯvanesu oçalişu do teknoloji gomaşinen


ჩერეზი

ჩერეზი • (Çerezi) (Latin spelling Çerezi)

Çerezi (romanization)
ქერეზი (alternative)

Borrowed from Ancient Greek κεράσι (kerási, “cherry”).


მბულობა

head

მბულობა • (mbuloba) (Latin spelling mbuloba)

მბულობა დიჩოდუ. ამა გოწონერი სთეი კაი მბული ვა-რტუ.

Cherry season is over. But there were no good cherries like last year.

mbuloba diçodu. ama goǯoneri stei ǩai mbuli va-rťu.


მბულობა

მბულობა • (Mbuloba) (Latin spelling Mbuloba)

მბულობაში ჩოდინაზ მბულეფეზ მუნტური ნოხედუნ

At the end of June, worms are found in cherries

mbulobaşi çodinaz mbulepez munťuri noxedun


ლაზური ნენა

ლაზური ნენა • (lazuri nena) (Latin spelling Lazuri nena)

lazuri nena (romanization)
Lazuri nena (romanization)


სერინდღალერი

სერინდღალერი • (serindğaleri) (Latin spelling serindğaleri)

serindğaleri (romanization)
სერნდღალერიზ (alternative)
სერ-ნდღალერიზ (alternative)
სერი ნდღალერი (alternative)
სერი-ნდღალერი (alternative)
სერინდღლაერი (alternative)
სეჲი ნდღალეჲი (alternative)
სეჲი-ნდღალეჲი (alternative)
სეჲინდღლაეჲი (alternative)

სერი (seri, “night”) + ნდღალერი (ndğaleri, “of the daytime”).

af

ქჩინიქ “მოთბღურუტა” ჲა დო სეჲინდღალეჲი თანგრიზ ახვამენ

The old woman prays to God day and night that she may not die

kçinik “motbğuruťa” ya do seyindğaleyi tangriz axvamen


საბაახჩამ

head

საბაახჩამ • (sabaaxçam) (Latin spelling sabaaxçam)

sabaaxçam (romanization)
საბა-ახჩამ (alternative)


ალისარი

ალისარი • (alisari) (Latin spelling alisari)

alisari (romanization)
ყალისარი (alternative)

ალი (ali, “neck”) + Turkish sarı (“yellow”).

af

კატა ჭუმანიში ალისარი კინჩინა ავლა ელაჟუნ

Every morning, the robin bird flies up from the front door

ǩaťa ç̌umanişi alisari ǩinçina avla elajun


სონი

Borrowed from Ottoman Turkish صوڭ (soñ, “final”).

bor+

ნდღაზ ლუმჯიშა უგჲარელი უწკარელი ფოუში იქომს. სონი ჰექ ნოხროცქასენ.

S/he ends the day without eating or drinking water until the evening. In the end, s/he will die for her/his sake.

ndğaz lumcişa ugyareli uǯǩareli pouşi ikoms. soni hek noxroʒkasen.


ხაშარი

head

ხაშარი • (xaşari) (Latin spelling xaşari)

xaşari (romanization)
ხაშაჲი (alternative)
ხაშალი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish حشری (haşarı, “of the class of professional vagrants, vagabonds; hence, a wild, dissolute, lascivious man or beast”) (Turkish haşarı), derived from Arabic حَشَرة (ḥašara, “insect, small creeping animal”).

der+

ე, სქირი! სი პანდა მოხთი! ალა ბერეფე დიდო ხაშარი გიჲონუნ

Baby! You can always come, but your children are so naughty

e, skiri! si p̌anda moxti! ala berepe dido xaşari giyonun

მამუტიში ბერეფე დიდო ხაშარი რენან


ხაშარი

xaşari (romanization)
ხაშაჲი (alternative)

Borrowed from Georgian ხაშარი (xašari), whence also Armenian խաշար (xašar), Turkish ḫaşar, şaḫar. Doublet of ხოშკა (xoşǩa).

ალიქ ბაკიში ჟინ ნაქეხთეენ ქოთუმე ძირუში ხაშარითენ გეჩაფს დო გჲოფუთხინაფს

Ali throws a beanpole when he sees a chicken in the barn.

alik baǩişi jin nakexteen kotume żiruşi xaşariten geçaps do gyoputxinaps


ხაჭკეტი

head

ხაჭკეტი • (xaç̌ǩeťi) (Latin spelling xaçǩeťi)

xaç̌ǩeťi (romanization)
xaçǩeťi (romanization)

ხაჯკეტი ხაჯკეტი#Laz


ხიზანი

ხიზანი • (xizani) (Latin spelling xizani)

Borrowed from Ottoman Turkish خیزان (hızan), خزان (hızan, “poor, miserable”) (dialectal Turkish hızan), which is related to the synonymous Armenian խզան (xzan), Northern Kurdish xizan.


ჲანგაზი

head

ჲანგაზი • (yangazi) (Latin spelling yangazi)

Borrowed from Turkish yanaz (“mean, moody (person)”), dialectal yangaz.

bor+

ჰაკკი დიდო ჲანგაზი ბერე რენ. კოლთუღიზ გამაშირეჲი ჲეეფეზ კითი ამუმერს დო გეხარუმს.

Hakki is a very naughty boy. He puts his finger on the worn parts of the chair and tears it.

haǩǩi dido yangazi bere ren. ǩoltuğiz gamaşireyi yeepez ǩiti amumers do gexarums.


ხოშკა

head

ხოშკა • (xoşǩa) (plural ხოშკაფე, Latin spelling xoşǩa)

xoşǩa (romanization)
ხოშკაფე (plural)
ხოჩქა (alternative)
ხორშა (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan, for which Čuxua reconstructs *xaš-ar-, assuming loss of რ (r). Cognate with Georgian ხაშარი (xašari). Note that *a is preserved in Zan only in word-final positions, thus this reconstruction requires the loss of რ (r) to have happened very early on. As such, a more straightforward reconstruction is simply *xaš-, with different suffixes in Laz and Georgian.
Doublet of ხაშარი (xaşari).


აკოშკა

აკოშკა • (aǩoşǩa) (plural აკოშქაფე, Latin spelling aǩoşǩa)

აკოშქა აკოშქა#Laz

Vizha and Artasheni form of აკოშქა (aǩoşka)


ხომულა

ხომულა • (xomula) (Latin spelling xomula)

xomula (romanization)
ხომბულა (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *qm-el- (“dry; dry land”), Derived from Proto-Georgian-Zan *qem- ~ *qm- (“to dry, to wither”).

der+

პაპულიზ ხომულა მჭკუდი მოთმეჩამ. ქენქვე ნუკუთე მუჭო ჭკომას?

Don't give Grandpa dry bread. How can he eat with a toothless mouth?

p̌ap̌uliz xomula mç̌ǩudi motmeçam. kenkve nuǩute muç̌o ç̌ǩomas?


ხომულა

დოღანიქ “ფუჯიზ ხომულაზ ჲანჯირაზ” ჲა დო ჩაჩი ეწურჩამს

Doghan spreads dried leaves so that the cow can sleep on dry ground

doğanik “puciz xomulaz yanciraz” ya do çaçi eǯurçams


ღარღალიდა

head

ღარღალიდა • (ğarğalida) (Latin spelling ğarğalida)

ğarğalida (romanization)
ღაღალიდა (alternative)

Borrowed from Pontic Greek γαργαλίδα (gargalída).


ხუნჭკული

head

ხუნჭკული • (xunç̌ǩuli) (Latin spelling xunç̌ǩuli)

xunç̌ǩuli (romanization)
ხუნჭული (alternative)

პაპულიჩქიმიქ ქოთუმეზ ხუნჭკული ამბარაჲიზ ჲუკვათამტუ. ჰემინდორა შქულე კაჲი დუფაღამტუ დო ქელუჭამტუ. ედო ჰეშოთე ქოთუმე ოშლეთინამტუ.

When the gizzard of the chicken swelled up, my grandfather would cut it open, clean it, and sew it up. And thus he would save the chickens.

p̌ap̌uliçkimik kotumez xunç̌ǩuli ambarayiz yuǩvatamťu. hemindora şkule ǩayi dupağamťu do keluç̌amťu. edo heşote kotume oşletinamťu.

სადიკიზ ხუნჭკული დიდო გამანჭერი უღუნ

Sadik's Adam's apple is quite protruding

თურანიქ გჲარი იმხორტაშა ორდო ორდო ხუნჭკულიზ გელადვენ

When Turan eats fast, food stays in his throat

turanik gyari imxorťaşa ordo ordo xunç̌ǩuliz geladven


ხოხონჭა

ხოხონჭა • (xoxonç̌a) (Latin spelling xoxonç̌a)

Derived from Proto-Kartvelian *qwanč-. See more on Georgian ინჩაჴუ (inčaqu).

ხოხონჭაზ არ პუპუცი ემიხთუ. ალიზ ნა-რენ სთერი დაჩხური ქოგომაგზუ.

A pimple appeared in my throat. My throat hurts.

xoxonç̌az ar p̌up̌uʒi emixtu. aliz na-ren steri daçxuri kogomagzu.

წკარი ხოხონჭაზ ამტაში კოჩიზ დიდო ახვალენ

When water gets into the trachea, makes you cough a lot

ǯǩari xoxonç̌az amťaşi ǩoçiz dido axvalen

იპარამითამტაში ხოხონჭასქანი ხურხიზ ნაჲულუნგჲულუნ იძირენ

As you speak, your Adam's apple going up and down your throat

ip̌aramitamťaşi xoxonç̌askani xurxiz nayulungyulun iżiren

(dialectal, Lome, Borghola) Adam's apple


ხიხიტონი

ხიხიტონი • (xixiťoni) (Latin spelling xixiťoni)

xixiťoni (romanization)
ხიხინტონი (alternative)

კულანიში ყალის ხიხიტონი სთეი არ მუთხანი რენ

She's got something like an Adam's apple in her throat.

ǩulanişi qalis xixiťoni stei ar mutxani ren


პურული

პურული • (p̌uruli) (Latin spelling p̌uruli)

p̌uruli (romanization)
პულური (alternative)

დიდო მკოლო ჭკომანში კოჩიზ ოკაჩხე პურული გამაჭვენ

When you eat too much spicy food, then your anus burns

dido mǩolo ç̌ǩomanşi ǩoçiz oǩaçxe p̌uruli gamaç̌ven


მხუჟიდუღი

მხუჟიდუღი • (mxujiduği) (Latin spelling mxujiduği)

mxujiduği (romanization)
მხუჟი-დუღი (alternative)
მხუჟი დუღი (alternative)

მხუჟი (mxuji, “shoulder”) + დუღი (duği, “wrist”).


ღალაჯიჯა

head

ღალაჯიჯა • (ğalacica) (Latin spelling ğalacica)

ğalacica (romanization)
ღალაჯიჯი (alternative)

From Proto-Kartvelian *ɣel- + ჯიჯი (cici). Cognate with Old Georgian ღლ-ი-ა-ჲ (ɣl-i-a-y), Svan ლა-ღელ-ი-ა̈შ (la-ɣel-i-äš).

cog

ლა-ღელ-ი-ა̈შ

ბერექ ღალაჯიჯაზ მიხიტინამს


ჯიჯი

cici (romanization)
ჯიჯი (absolutive singular)
ჯიჯეფე (absolutive plural)
ჯიჯიქ (ergative singular)
ჯიჯეფექ (ergative plural)
ჯიჯის (dative singular)
ჯიჯეფეს (dative plural)
ჯიჯიშ (genitive singular)
ჯიჯიშ (genitive singular)
ჯიჯიშიş) (genitive singular)
ჯიჯიშიşi) (genitive singular)
ჯიჯეფეშ (genitive plural)
ჯიჯეფეშ (genitive plural)
ჯიჯეფეშიş) (genitive plural)
ჯიჯეფეშიşi) (genitive plural)
ჯიჯიშე (directive singular)
ჯიჯეფეშე (directive plural)
ჯიჯიშენ (ablative singular)
ჯიჯეფეშენ (ablative plural)
ჯიჯის (locative singular)
ჯიჯეფეს (locative plural)
ჯიჯითენ (instrumental singular)
ჯიჯეფეთენ (instrumental plural)
ჟიჟი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒ₁ir- (“root, bottom”).

inh+

The bottom part (of cabbage) above the soil, the inner part of the (cabbage) stem

აშექ ლიმხანა ჭკორუმს დო ნთხირიშ ჯიჯიზ გოშორჩაკამს

Aisha mows a fern and tucks it into the bottom of a hazelnut tree

aşek limxana ç̌ǩorums do ntxiriş ciciz goşorçaǩams


ქოლთუღი

head

ქოლთუღი • (koltuği) (Latin spelling koltuği)

From Ottoman Turkish قولتق (koltuk, “armpit; armchair”).

bor

კოლთუღი კოლთუღი#Laz


დამარი

head

დამარი • (damari) (Latin spelling damari)

Borrowed from Ottoman Turkish طمر (damar).

bor+

ოსმანი გური დამარი ნანდარუ

ნანაქ ნჯაში ფოჩხოტა ტოტეფე “შუკაში დამარეფე კაი გაკორას” ჲა დო ოჯაღის ელუცონამს

My mother plants the many-branched branches of the tree next to the (cucumber) stove so that the (cucumber) sprouts can get a good hold

nanak ncaşi poçxoťa ťoťepe “şuǩaşi damarepe ǩai gaǩoras” ya do ocağis eluʒonams


ხურა

ალი ბანჲო მოლახენ. ხურა იმბოჲ.


ციცი

ʒiʒi (romanization)
ციცილი (alternative)

ფორჩა ქოკიმბინი, ბე ბოზომოთა. ციცი გაზინ.

Button up your shirt, girl. Your tits are showing.

porça koǩimbini, be bozomota. ʒiʒi gazin.

(childish, when adults talk to children) breast of man and all mammals of all sexes and ages

ბერე იბგაჲ. ციცი ქომეჩი.

The child is crying. Give her/him a tit.

(sometimes when adults speak in front of small children) The lactating breast and milk of the adult woman

ბოზოს ციციზ ჟინ ფუფული ჲუხთუდორენ

(in conversation between elders) The breast of children and all animal offspring

ციცი ქატა კოჩიზ ქუღუნ. ბუძი ხვალა ოხორჯალეფეზ ავენ.

The breast is present in every human being. The breast (that gives milk) is only in women.

ʒiʒi kaťa ǩoçiz kuğun. bużi xvala oxorcalepez aven.

(in conversation between elders) Male breast, Man tit


ტუტული

head

ტუტული • (ťuťuli) (Latin spelling ťuťuli)

Probably a nursery word like Armenian տուտուզ (tutuz).

ხასანიქ ტოპუ ნაიბირს შენი ტუტულეფემუში მჩხუ ონ

Hasan has thick calves because he plays ball

xasanik ťop̌u naibirs şeni ťuťulepemuşi mçxu on

(dialectal, Atina) (In humans and animals) calf

ბერე მუნდი ვარნუნქთურასი ტუტულეფე ნამჭითანენ

If you don't change the child's nappy, the ass and thighs get red

bere mundi varnunkturasi ťuťulepe namç̌itanen

(dialectal, Vizha) (human) ass and thigh

ბერე ტუტულეფე მჩხუ უღუნ. ორდოშა ვარაგზალასენ.

The child's hips are too thick. S/he won't be able to walk early.

bere ťuťulepe mçxu uğun. ordoşa varagzalasen.

(dialectal, Vizha) (human) buttocks, hip

ალი ნანოკვათუ ფუჟიში ოგინდენი ფოლოში არ ტუტული მა ქომომჩუ

Ali gave me one of the front leg thighs of the cow he slaughtered

ali nanoǩvatu pujişi ogindeni poloşi ar ťuťuli ma komomçu

(dialectal, Vizha, Arkabi, Khopa, Chkhala) (animal) thigh


სლოგანი

სლოგანი • (slogani) (Latin spelling slogani)

მუხთარიქ, ტალებეფექ სერიზ მექთებიში დარაბაზ ნანონჭარეზ სლოგანეფე ნოჟილამს

The headmaster erased the slogans that the students had written on the wooden wall of the school at night

muxtarik, ťalebepek seriz mektebişi darabaz nanonç̌arez sloganepe nojilams


იმთილანენ

იმთილანენ • (imtilanen) (Latin spelling imtilanen)

From ი- (i-) + მთილ- (mtil-, “to become real”) + -ან- (-an-, “-ize”) + -ენ (-en).

af

დიდო ნამინონტუ მუნთხანეფე თამო თამო იმთილანენ

The things I want so much are slowly coming true

dido naminonťu muntxanepe tamo tamo imtilanen


გზალინერი

head

გზალინერი • (gzalineri) (Latin spelling gzalineri)

gzalineri (romanization)
გზალერი (alternative)

ჰიკუ მენდრალე გზალინერი ვარმოილენ


ჟილე

tlb

(Atina, Vizha, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

From ჟინ (jin, “over, above”) + -ლე (-le, “enclitic suffix”).

suf

ჟილე დოზერიქ ნაიჩალიშამზ შენი ჰანდღა ღალი მღირი გულუნ

Today the stream flows muddy because a bulldozer is working upstream

jile dozerik naiçalişamz şeni handğa ğali mğiri gulun


ჟილე

ალი მცხულიმშკველაფე გზა ჟილე ნორგაჲ

Ali plants pear saplings at the top of the road (on a slope)


ქოსუმს

head

ქოსუმს • (kosums) (Latin spelling kosums)

kosums (romanization)
ქოსუჲ (alternative)
ქოსსუჲ (alternative)
ქოსუფს (alternative)

From Proto-Kartvelian *kwas- (“to sweep, to wipe”) + -უმ (-um, post-stem, indicative imperfective marker) + -ს (-s, present tense, 3rd person and singular marker).

suf

აშექ ოქოსალეთე ოხომონდულე დოქოსუ დო მექოსალეზ ქონოდუ

Aisha swept the oxomondule with the broom and put it (the broom) in the relevant area (mekosale)

aşek okosalete oxomondule dokosu do mekosalez konodu

to sweep, to wipe
to sweep
to sweep with a broom

ჶადიმექ ჰანდღა ოხორი ქოსუმს

to clean the whole house by sweeping etc.

გოწოზ ნთხირი ბუცხითე ფქოსით

Last year we picked the hazelnuts with a rake (there were many hazelnuts)

to sweep, to wipe
to sweep
to sweep up dry leaves etc.

მჯვეში კასეთეფე ფქოსუმ

to wipe and/or dust mirrors, glass, cassettes etc.

(dialectal, Jigetore) to cut grass, thorns, bushes, etc. under trees


ჰავუზი

head

ჰავუზი • (havuzi) (Latin spelling havuzi)

Borrowed from Ottoman Turkish حوض (havuz), Derived from Arabic حَوْض (ḥawḍ).

bor+

დიდო მჭიმა მჭიმაში ხასანიზ ჰავუზეფე ჭანჭახითე დოლაფშენ

When it rains a lot, Xasan's pools fill with mud.

dido mç̌ima mç̌imaşi xasaniz havuzepe ç̌anç̌axite dolapşen


ხუჲი

Borrowed from Ottoman Turkish خوی (huy), Derived from Persian خو (xu).

რიზას დიდო პატი ხუჲი უღუნ. უჩქინ ვარუჩქინ, ირიში დულჲაზ აკათენ.

Riza has a very bad habit. He interferes in everyone's business whether he knows it or not.

rizas dido p̌aťi xuyi uğun. uçkin varuçkin, irişi dulyaz aǩaten.


ბიკა

ბიგა ბიგა#Laz


ბიგაფე

head

ბიგაფე • (bigape) (Latin spelling bigape)

ბიგა ბიგა#Laz


თუღლა

tuğla (romanization)
თუღულა (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish طوغله (tuğla), ultimately derived from Latin tēgula (“a tile”).

bor+

თუღლა მსკვა ვარეწუბაზგასი ეწვოლაჲ

If I don't place the brick well underneath, it will fall to the bottom


ნოშონი

head

ნოშონი • (noşoni) (Latin spelling noşoni)

ნოშონის პატილა გოლაზუნ


ჩეჲრეღი

ჩეჲრეღი • (çeyreği) (Latin spelling çeyreği)

Borrowed from Ottoman Turkish چیرك (çeyrek), derived from Classical Persian چاریک (čāryak, “one of four; a fourth”).

der+

აჲშეში ბერე ჩეჲრეღი მებუბარე

I'll put a quarter (gold) on Aisha's child


ორთა

Borrowed from Ottoman Turkish اورتا (orta).

bor+

ეროლიქ ჯუმამუშიშე ინატი ონტულეში ორთას ახირი გოშადგიმს

Erol places a barn in the middle of the field to spite his brother

erolik cumamuşişe inaťi onťuleşi ortas axiri goşadgims


გჲოჭკაფამს

head

გჲოჭკაფამს • (gyoç̌ǩapams) (Latin spelling gyoç̌ǩapams)

gyoç̌ǩapams (romanization)
ჯოჭაფამს (alternative)
ჯოჭაფაჲ (alternative)
გჲოჭკაფაფს (alternative)

From გჲ- (gy-, function unknown) + ო- (o-, causative verb prestem) + ჭკ- (ç̌ǩ-, “to begin”) + -აფ- (-ap-, causative verb infix) + -ამ (-am, imperfective aspect) + -ს (-s, third person singular present tense marker).

af

ჲაკუპიქ შქით წანეჲი ბოზომუშიზ მექთებიზ გჲოჭკაფამს

Jacob starts his seven-year-old daughter in school

yaǩup̌ik şkit ǯaneyi bozomuşiz mektebiz gyoç̌ǩapams


ლუგათი

head

ლუგათი • (lugati) (Latin spelling lugati)

lugati (romanization)
ლუგატი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish لغت (lügat), Derived from Arabic لُغَة (luḡa).


გური ნაჭვენ

head

გური ნაჭვენ • (guri naç̌ven) (Latin spelling guri naç̌ven)

გური მემაჭუ
guri memaç̌u
I'm so sorry.

ხასანის შკიმდა ოფშა გური ნაჭვენ

(dialectal, Atina) to have mercy, to feel sorry for, to pity


ნაჭვენ

ნაჭვენ • (naç̌ven) (Latin spelling naç̌ven)

From ნ- (n-, preverb) + ა- (a-, potential mood marker) + ჭვ- (ç̌v-, “to burn”) + -ენ (-en, suprapersonal present tense marker).

af

კუჩხე მემაჭუ

(a verb used to mean that a part of someone's body burns or hurts from hot or cold); to burn, to hurt


გური ჯედუჲ

head

გური ჯედუჲ • (guri ceduy) (Latin spelling guri ceduy)

ალი პანდა ნაიბგაჲ ბერეფე გური ჯედუჲ

Ali always feels sorry for crying children

(dialectal, Ghvant) to have mercy, to feel sorry for, to pity

ალიშკუნი ჰიმ არსა ეჭოფინუ გური ჯედუჲ

ჰამ ბოზომოთა გური ქოჯებდვი

(dialectal, Ortaalan) to have set heart on someone


ჯედუჲ

გედუმერს გედუმერს#Laz

Vizha and Artasheni form of გედუმერს (gedumers)


გედუმერს

გედუმერს • (gedumers) (Latin spelling gedumers)

gedumers (romanization)
ჯედუმს (alternative)
ჯედუჲ (alternative)
გედუმს (alternative)
გედუმელს (alternative)
გედვარს (alternative)

From გე- (ge-) + დვ- (dv-, “to put”) + -უმ (-um) + -ერ (-er) + -ს (-s).

af

ფინთი შეჲი მასას გედუმერს

He's putting something dirty on the table

to put, to place something horizontally on something

მა არ ნდღაზ ჟურ ჶარა მჭკუდი გებდუმერ. ნაკო ლავონიზ სუჶჶა დობუდგამ! თქვანი სთერი სუმ კოჩი ვარბორეთ.

I bake bread twice a day. Do you have any idea how many people I set the table for? We don't live in with three people like you.

ma ar ndğaz jur fara mç̌ǩudi gebdumer. naǩo lavoniz suffa dobudgam! tkvani steri sum ǩoçi varboret.

(dialectal, Vitse–Arkabi) to put or to bake the bread


მაფუსი

head

მაფუსი • (mapusi) (Latin spelling mapusi)

Borrowed from Ottoman Turkish محبوس (mahbus, “imprisoned”), derived from Arabic مَحْبُوس (maḥbūs).

bor+

ჟანდარმაფექ ნიჲაზი ქჲოჭოფეს დო მაფუსის მულოხუნასინონან

The police caught Niyazi and they are going to put him in prison(imprison him)

jandarmapek niyazi kyoç̌opes do mapusis muloxunasinonan


არმოზი

head

არმოზი • (armozi) (Latin spelling armozi)

Borrowed from Turkish armoz, from Pontic Greek αρμός (armós), from Ancient Greek ἁρμός (harmós).

ჩილფი ნჯაში არმოზიზ დიქაჩი დო გეფჩათ

Hold the whisk to the corner of the tree, and let's just whack the whisk


ქჲოშე

Borrowed from Ottoman Turkish كوشه (köşe), Derived from Persian گوشه (guše).

bor+

უსთაზ ამშქორინუ. ქჲოშეზ ელახენ დო მკვალ დო მჭკუდი ელიფხორს.

The master is hungry. He sits in a corner and eats cheese and bread.

ustaz amşkorinu. kyoşez elaxen do mǩval do mç̌ǩudi elipxors.


კაჲიში

head

კაჲიში • (ǩayişi) (Latin spelling ǩayişi)

ǩayişi (romanization)
კაიში (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish قایش (kayış).

bor+

ჲილმაზი კაჲიში ხამი ქელვონცოჲ


კაჲიში

კაჲი კაჲი#Laz


ხასტა

Borrowed from Ottoman Turkish خسته (hasta), Derived from Persian خسته (xaste).

ბერე ხასტა ოტუ. ლემში ჯევოჩამაფი დო ჰუს ჯიქთენ.

The child was sick. I gave him a shot and now he's getting better.

bere xasťa oťu. lemşi cevoçamapi do hus cikten.


ჶაჲანსი

head

ჶაჲანსი • (fayansi) (Latin spelling fayansi)

fayansi (romanization)
ჶაანსი (alternative)

Borrowed from Turkish fayans, Derived from French faïence.

მუთჶაღი ნადვორჩუნ ჶაჲანსი ეტახუჲ


ოკაპინუში

ოკაპინუში • (oǩap̌inuşi) (Latin spelling oǩap̌inuşi)

From ოკაპინუ (oǩap̌inu, “to run, running”) + -შ (-ş, of, related to).

suf

მექთების ოკაპინუშის მა ხუთინერი მოჶტი


ოკაპინუ

head

ოკაპინუ • (oǩap̌inu) (Latin spelling oǩap̌inu)

ოკაპინამს ოკაპინამს#Laz


ოკაპინამს

ოკაპინამს • (oǩap̌inams) (Latin spelling oǩap̌inams)

oǩap̌inams (romanization)
ოკაპინაჲ (alternative)
ოკკაპპინაჲ (alternative)
ოკაპინაჲ (alternative)

From ო- (o-) + კაპ- (ǩap̌-, “to run”) + -ინ- (-in-) + -ამ (-am) + -ს (-s).

ხასანიქ ონცხენიშა სუმ პაჭონი კალათინა ოკაპინამს

Khasan drops a three-legged basket from the ceiling

xasanik onʒxenişa sum p̌aç̌oni ǩalatina oǩap̌inams

(dialectal, Atina) to drop to the ground

(dialectal, Sumla) to roll down from a cliff

ალიქ ტოპიჩქიმი გოწომიმერს დო ღალიშე ოკაპინამს

Ali takes my ball by force and throws it in the stream

alik ťop̌içkimi goǯomimers do ğalişe oǩap̌inams

(dialectal, Lome) to throw, to throw away, to toss

(dialectal, Borghola) to make someone jump


ქიფრიტი

ქიფრიტი • (kipriťi) (Latin spelling kipriťi)

kipriťi (romanization)
ჩიპიტი (alternative)
ჩირპიტი (alternative)
ჩიბრიტი (alternative)
ქირპიტი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish كبریت (kibrit), Ultimately from Akkadian 𒆠𒀀𒀭𒀀𒇉 (kibrītu, “sulfur, firebrand”).

der

ქემალიქ ქიფრიტი გელონჩახამს


ჭაკლა

head

ჭაკლა • (ç̌aǩla) (Latin spelling ç̌aǩla)

ç̌aǩla (romanization)
ჭაკლი (alternative)

ჭაკლა ნუდვინი

(dialectal, Vizha, Khopa) kindling, torch, lamp

ალი ჭაკლა ჭაფხუჲ დო დაჩხური ოგზაჲ

კინჩხიშ ჭაკლა

Lighting device made by combining and igniting dry hessian reeds

(dialectal, Vitse) generic name for a primitive lighting device(s)

ჭაკლა მომაქთუ
ç̌aǩla momaktu
I'm so tired
(literally, “ç̌aǩla poured to me”)

(dialectal, Arkabi) (used only as a member of a phrase)


გოლამთუმანი

გოლამთუმანი • (golamtumani) (Latin spelling golamtumani)

golamtumani (romanization)
გომთუმანი (alternative)

ოხორიშ გოლამთუმანი მანდალინა ქოდობდგი


გოლამთუმანი

(dialectal, Vizha) (about the ground) straight ahead, lengthwise

(dialectal, Okordule) from a horizontal or slightly sloping distance on the slope

ფუჯეფე ქვატახერიშ გოლამთუმანი გოლულუნან
pucepe kvaťaxeriş golamtumani golulunan
Cows crossing upwards from the Kvaťaxeri region

(dialectal, Sumla) upwards from the person speaking on a slope

სი ჰაწი ბადი დივი. ვარგალენ ემთუმანი. - ხოლოთი ქოგობომჯვამ, უმპა გოლამთუმანი.

"You're old now. You can't even go uphill. - I still graze upwards around your belly (I have sexual force)."

“si haǯi badi divi. vargalen emtumani. - xoloti kogobomcvam, ump̌a golamtumani.”

გჲული, გოლოგამგვანუ / უბა გოლამთუმანი

Darling, yours has swollen beyond / Your chest has swollen beyond

(dialectal, Borghola) on a horizontal place in the middle of the slope towards the beyond, on the ground

(dialectal, Borghola) the horizontal direction upwards from the person speaking on the slope, from the direction


გოლამთუმანი

(dialectal, Okordule) horizontal or slightly sloping distance on the slope

ჰამ გოლამთუმანიზ მითიქ ჩაჲი ორდო ვარწილომს

No one picks their tea early in this neighborhood

ham golamtumaniz mitik çayi ordo varǯiloms

(dialectal, Lome) environment, neighborhood

გოლამთუმანიზ ნარენ ოხორეფე ირი ჩქუნეფეში რენ

The houses in the middle of the slope, where the slope is horizontal towards the beyond, are all ours

golamtumaniz naren oxorepe iri çkunepeşi ren

(dialectal, Borghola) a horizontal place in the middle of a slope towards the beyond

(dialectal, Borghola) horizontal direction upwards from the person speaking on the slope

ოხოჲიში გოლამთუმანი მსქვა რენ. კაჲი რენ.

The surroundings of the house are beautiful. It is good.

oxoyişi golamtumani mskva ren. ǩayi ren.

(dialectal, Khopa) environment, side, surrounding


გომთე

gomte (romanization)
გომთი (alternative)

ბაბაქ ჩაჲიში გომთე მტკალეფუნა გუჭვამს

My father burns the thorns around the tea plant


გომთე

“შუ თიფეფე გამახომაზ” ჲა დო ნანაქ ბაგენიში გომთე გუფინამს

My mother spreads (the grass) around the hut so that the wet grass dries well

“şu tipepe gamaxomaz” ya do nanak bagenişi gomte gupinams


ესკატი

ესკატი • (esǩaťi) (Latin spelling esǩaťi)

Borrowed from Byzantine Greek ἐσχάτη (eskhátē), the feminine of ἔσχατος (éskhatos, “final, last”).

bor+

the money for burying the deceased, which was collected and kept by the old people in advance

კაჲბანა დო ესკატი ნა დოსკუდარე

May you be left with no one and nothing(curse)

(Atina) the unclaimed and worthless thing left behind by a dead person, wreck, ruin

ესკატი მოისელუ. ნონწორე ქეკიჲონუ.

The cross was removed (the Christian cross of blessing was removed from tradition). And took the wine with it.


მუნძინამს

head

მუნძინამს • (munżinams) (Latin spelling munżinams)

munżinams (romanization)
მუნზინაჲ (alternative)
მუნძინაჲ (alternative)
მუნძინაფს (alternative)

From მ- (m-) + უ- (u-) + ნძინ- (nżin-, “to increase”) + -ამ (-am) + -ს (-s). Cognate with Mingrelian ძინა (ʒina, “to increase”).

af

ბაკკალეფექ ნჯუმუში გეჭარერი ნაუნონან სთერი მუნძინამან

Grocers increase the price of salt as they wish

baǩǩalepek ncumuşi geç̌areri naunonan steri munżinaman


კუჲი

ǩuyi (romanization)
კუი (alternative)
ქუჲი (alternative)
ქუი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish قیو (kuyu).


კუდელი

head

კუდელი • (ǩudeli) (Latin spelling ǩudeli)

Inherited from Proto-Kartvelian *ḳud-, *ḳwed-. Cognate with Georgian კუდი (ḳudi), Mingrelian კუდელი (ḳudeli), and Svan ჰაკუ̂ა̈დ (haḳûäd).

cog

Svan ჰაკუ̂ა̈დ (haḳûäd)

ჯოღოჲიშ ქუდელიზ თოკი ნუბუნ

ონტულეში კუდელიზ მანდალინა ორგუნ

Tangerines are planted at the end of the field


ლისთე

Borrowed from Turkish liste, Derived from French liste.

კოპერატიჶიზ ვეესიჲა გჲუბრე ნაეჭოფასენფეში ლისთე იქომან. ჩაჲიში ფარა მეჩამტანში გჲუბრეში ფარა ნაგჲოკვათაფანორენფე ლისთეზ ნიჟილენ.

A list of those who buy fertilizer on credit from the cooperative is being made. When the tea money is given, those who have the fertilizer money deducted are deleted from the list.

ǩop̌eraťifiz veesiya gyubre naeç̌opasenpeşi liste ikoman. çayişi para meçamťanşi gyubreşi para nagyoǩvatapanorenpe listez nijilen.


ეწურჩამს

head

ეწურჩამს • (eǯurçams) (Latin spelling eǯurçams)

eǯurçams (romanization)
ეწურჩაჲ (alternative)
ეწურჩაფს (alternative)
იწურჩაფს (alternative)

From ეწ- (eǯ-, towards the bottom) + უ- (u-) + რჩ- (rç-, “to lay”) + -ამ (-am) + -ს (-s).

af

ფუჯეფეზ ლიმხანა ვარეწურჩეზ დო ჭანჭახი დავეზ

They did not lay ferns under the cows, so it became muddy (dirty and uncomfortable for the cow to lie down)

pucepez limxana vareǯurçez do ç̌anç̌axi davez

to lay something under someone or something


იკვანს

head

იკვანს • (iǩvans) (Latin spelling iǩvans, verbal noun ოკვანდუ)

iǩvans (romanization)
ოკვანდუ (noun-from-verb)
იკვანდამს (alternative)
იკვანდენ (alternative)
იკვანდაჲ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ḳwed- (“to want, wish, desire”).

inh+

გენჯი კოჩიქ ჩქარ ონჯღორე ვარ ავენ დო იკვანს

genci ǩoçik çkar oncğore var aven do iǩvans

to beg, to desire from someone else, to want from someone else, to ask from someone else


ტუცანობა

head

ტუცანობა • (ťuʒanoba) (Latin spelling ťuʒanoba)

ťuʒanoba (romanization)
ტუწანობა (alternative)
ტუსანობა (alternative)

From ტუცა (ťuʒa, “hot”) + -ნობა (-noba, -ness).

suf

ალი ტუცანობა ოგნაფუ შენი წულუ კითი ნჯავლა დოლვონწაჲ

Ali dips his pinky finger into milk to measure the temperature

ali ťuʒanoba ognapu şeni ǯulu ǩiti ncavla dolvonǯay


ნჯირი

nciri (romanization)
ნჯირი (absolutive singular)
ნჯირეფე (absolutive plural)
ნჯირიქ (ergative singular)
ნჯირეფექ (ergative plural)
ნჯირის (dative singular)
ნჯირეფეს (dative plural)
ნჯირიშ (genitive singular)
ნჯირიშ (genitive singular)
ნჯირიშიş) (genitive singular)
ნჯირიშიşi) (genitive singular)
ნჯირეფეშ (genitive plural)
ნჯირეფეშ (genitive plural)
ნჯირეფეშიş) (genitive plural)
ნჯირეფეშიşi) (genitive plural)
ნჯირიშე (directive singular)
ნჯირეფეშე (directive plural)
ნჯირიშენ (ablative singular)
ნჯირეფეშენ (ablative plural)
ნჯირის (locative singular)
ნჯირეფეს (locative plural)
ნჯირითენ (instrumental singular)
ნჯირეფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒ₁il- (“dream, sleep”). Cognate with Georgian ძილი (ʒili, “sleep”) and Mingrelian ჯირა (ǯira, “sleeping”).

inh+

ნჯირი ქემაჯინუ
nciri kemacinu
I'm sleepy
(literally, “Sleep has stepped on me”)


თანგრი

head

თანგრი • (tangri) (Latin spelling Tangri)

tangri (romanization)
Tangri (romanization)
ტანგრი (alternative)
თრანგი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish تكری (tañrı, “god”).

bor+

კოჩეფეზ ელაკიდანში თანგრიშენ ნამუხთანორენ არ ჰიქმეთითე ირიმუთუში ამბარი ავენან

When people go mad, they can be aware of everything with a wisdom from God

ǩoçepez elaǩidanşi tangrişen namuxtanoren ar hikmetite irimutuşi ambari avenan


დიჯინენ

head

დიჯინენ • (dicinen) (Latin spelling dicinen)

dicinen (romanization)
დიჟინენ (alternative)
დინჯინენ (alternative)
დინჯიჲ (alternative)
დინჯირამს (alternative)
დინჯირაჲ (alternative)

From დ- (d-) + ი- (i-) + ნჯინ- (ncin-, “to lie down”) + -ენ (-en), Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒ₁in- (“to sleep, fall asleep”).

inh+

ხუსეჲინი ნჭინერი დიჯინასი ოფშა ხურხულამს

Hussein snores a lot when he goes to bed tired

xuseyini nç̌ineri dicinasi opşa xurxulams

to lie down,to go to bed, to go to sleep, to lie


ინჯირს

head

ინჯირს • (incirs) (Latin spelling incirs, verbal noun ონჯირუ)

incirs (romanization)
ონჯირუ (noun-from-verb)
ინჯიჲ (alternative)
ინჯის (alternative)

From ი- (i-) + ნჯირ- (ncir-, “to sleep”) + -ს (-s), Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒ₁in- (“to sleep, fall asleep”), contamined with the related ნჯირი (nciri).

af

მჩხვაფა ტარონეფეზ გვერდი ტეტელი ინჯირნან

mçxvapa ťaronepez gverdi ťeťeli incirnan

(dialectal, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) to lie down, to go to bed, to go to sleep, to lie

ქოთუმეფექ სერი ოქოთუმალეზ ინჯირნან

Chickens sleep in the hen house at night

(dialectal, Atina, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) to sleep, to go to sleep


საღანი

head

საღანი • (sağani) (Latin spelling sağani)

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse, Batumi)

sağani (romanization)
სახანი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish صحان (sahan), صحن (sahn), dialectal sağan, derived from Arabic صَحْن (ṣaḥn).

bor+

ბაქირიში საღანეფეზ კალაჲი გებოჩაფამ

ბერექ არ დიდი საღანი ჲოღუტი არ შვაჯის გეიფხორს

The child devours a large bowl of in a blink of an eye

berek ar didi sağani yoğuťi ar şvacis geipxors


ტაბაღი

head

ტაბაღი • (ťabaği) (Latin spelling ťabaği)

ťabaği (romanization)
თაბაღი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish طبق (tabak), Derived from Arabic طَابَق (ṭābaq).

bor+

ასიჲე ნაშკომასენ ტაბაღი ირი ორა ჯეჩხუჲ

Asiye always washes the plate she eats from


კოლი

Borrowed from Turkish koli, ultimately Derived from Latin collum (“neck”).

ალიქ ქითაბეფემუში კოლიზ დოლოსვარამს


მაჲბენოდა

head

მაჲბენოდა • (maybenoda) (Latin spelling maybenoda)

maybenoda (romanization)
მაჲბენ-ოდა (alternative)
მაჲბენ ოდა (alternative)

From *მაჲბენ (*mayben) + ოდა (oda, “room”). Meaning of the first part is unknown.

ფედერიქ მაჲბენოდა ორდამზ

My father enlarges the room that used to be a storage room

storehouse, storage, storeroom, warehouse


სთერი

steri (romanization)
სტერი (alternative)
სტერ (alternative)
სთეი (alternative)
სთეჲი (alternative)

Probably from -ს (-s, dative case) + Ancient Greek ταίρι (taíri, “mate”).

af

ცქვიტი სთერი იწქერს

არ იზმოჯე ბძირი, ესსე სთერი

ენვერიზ მუ აღოდუ, ვარმიჩქინ. ღომა ჭუმანი ღვინი შვერი სთერი იქთერტუ.

I don't know what happened to Enver. Yesterday morning he was spinning like he had drunk wine.

enveriz mu ağodu, varmiçkin. ğoma ç̌umani ğvini şveri steri ikterťu.

სი ირიმუთუ გურიზ ნადოლოგანგონენ სთერი გახენენი?

Can you do everything as your heart desires?

si irimutu guriz nadologangonen steri gaxeneni?

stative verb + სთერი (steri); while in a state, in accordance with a state

ბაბაქ, ურძენიში კანტარეფე ნავარგესთუნ სთერი თხომბუზ ოხოკორამს

My father ties the grape shoots to the red tree so that they don't slip down.

babak, urżenişi ǩanťarepe navargestun steri txombuz oxoǩorams

actional verbs(emperfect) + სთერი (steri); so that one action always happens

კუჩხე ნადოდგასენ სთეჲი მთელლი დუმჭკუფე ზიმს

He crushes all the ants as soon as he steps on them

ǩuçxe nadodgasen steyi mtelli dumç̌ǩupe zims

actional verbs(perfective) + სთერი (steri); as soon as making an action

კოჩის ოწკედი! არ მუთუს იფელენ სთერი ირი დულჲას თი ოცონამს.

Look at him! He's meddling like he's good for something.

ǩoçis oǯǩedi! ar mutus ipelen steri iri dulyas ti oʒonams.

(dialectal, Arkabi) (after the clauses without ნა- (na-)); as if an action will occur


დერსი

Borrowed from Ottoman Turkish درس (ders), Derived from Arabic دَرْس (dars).

bor+

ბერექ ნანამუში “დერსი დოპი” ჲა დო მოღერდინამს

Child deceives his mother by saying "I studied my lesson"

berek nanamuşi “dersi dop̌i” ya do moğerdinams


სეჶი

Borrowed from Turkish sef, a dialectal variant of sehiv, from Ottoman Turkish سهو (sehv), from Arabic سَهْو (sahw).


სეჶი

ხასანიქ სეჶიმუშითე კოკითორამს


ელაქთერი

head

ელაქთერი • (elakteri) (Latin spelling elakteri)

From ელა- (ela-, on the side) + ქთ- (kt-, “to turn”) + -ერი (-eri, participle suffix).

af

ელანქთერი ელანქთერი#Laz

Alternative form of ელანქთერი (elankteri)

ელაქთეჲი ნენაზ ვამაუჯინენ

ელაქთერი ჯოხო
elakteri coxo
More or less modified form of names, like ხაჯულა (xacula, from Turkish Hatice), მემეტინა (memeťina, from Turkish Mehmet), ქუცე (kuʒe, from Turkish Hüseyin), ჶადინა (fadina, from Turkish Fatma), ალიკა (aliǩa, from Turkish Ali) etc.

(figurative) more or less altered from the original


ელაქთერი

ელანქთერი ელანქთერი#Laz

ელაქთეჲი ზოპონს

ელაქთეჲი ზოპონს


დუქქჲანი

head

დუქქჲანი • (dukkyani) (Latin spelling dukkyani)

dukkyani (romanization)
ტუჭანი (alternative)
დუკკანი (alternative)
დუქჲქჲანი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish دكان (düḱḱan), ultimately Derived from Sumerian 𒆠𒍇 (/daggan/, “chamber, doorway or its frame, niche in a wall”).

der+

ჰემ დუქქჲანიქ ნაკო ხე ქთურუ დო მითისთი ვარაფელუ

How many hands has that shop changed, and it has never been good for anyone

hem dukkyanik naǩo xe kturu do mitisti varapelu


ზურანი

head

ზურანი • (zurani) (Latin spelling zurani)

კალმახაქ ზურანეფეს იძღენ. დგინა წკარეფეს მოიშვაჯამს.

Trout feed (hunt) in the current. It rests in still waters.

ǩalmaxak zuranepes iżğen. dgina ǯǩarepes moişvacams.


მააში

maaşi (romanization)
მეაში (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish معاش, borrowed from Arabic مَعَاش (maʕāš), from عَاشَ (ʕāša).

etymon

ბაბამუშიშ მააში გოწუღამს დო უფარელი ამუტალამს

He takes his father's salary by force and leaves him broke

babamuşiş maaşi goǯuğams do upareli amuťalams


ოთვა

head

ოთვა • (otva) (plural ოთვაფე, Latin spelling otva)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *(s)a-rtw-l- (“roof”). Cognate with Georgian სართული (sartuli) and Mingrelian ორთვალი (ortvali).

inh+

ოთვა მთურითე ჯეჭორდუ

ლიმხონა ოთვა ეჲოდუჲ

outer surface of the roof; housetop; a covering, usually covered with tiles, built over buildings to protect them from all kinds of external influences


გეჭკაფა

head

გეჭკაფა • (geç̌ǩapa) (Latin spelling geç̌ǩapa)

From გე- (ge-) + ჭკ- (ç̌ǩ-, “to start”) + -აფა (-apa).

af

ირ დულჲა ოჩოდინუ შენი არ გეჭკაფა უნონ

For every work to be finished a beginning is required


მეშონუჲ

head

მეშონუჲ • (meşonuy) (Latin spelling meşonuy)

meşonuy (romanization)
მეშონუმს (alternative)

From მე- (me-) + შონ- (şon-) + -უჲ (-uy).

დიკაფონა ნახაშკარე დიკა მჭეშარ ; ვარმჭეშანა ოგუმუ ვარმეშონარ.

You shall wait (guard) the wheat that you sow in the wheat field; if you do not wait (guard), you shall not hope to reap.(proverb)

diǩapona naxaşǩare diǩa mç̌eşar ; varmç̌eşana ogumu varmeşonar.

to expect; to hope; to wait, dream that something s/he wants will happen


კაჲბანა

კაჲბანა • (ǩaybana) (Latin spelling ǩaybana)

Borrowed from Turkish kaybana, a dialectal descendant of Ottoman Turkish غایبانه (gayibane).

ბერეჩქიმი ნამეჲოლუ კაჲბანა ჲეჲიზ ვაგოლომალენ

I can't pass that cursed place where my child fell

bereçkimi nameyolu ǩaybana yeyiz vagolomalen

cursed, damned, haunted, wicked, evil, bad


კაჲბანა

ნოსი შუკა ვარენ ქი მეგიტახა კაჲბანა

The mind is not a cucumber so that I can break it and the problem will be solved

It means "the problem is unsolvable, helpless" and expresses resignation


კაჲბანა

ჰამ კაჲბანა ეზდი ჰაქოლ

cursed thing, bad thing, worthless thing, anything bad

კაჲბანა ნადოსქიდასენ. ვარმიკორემს.

God damn it (not good for anyone). I don't want it (I don't need it).

კაჲბანა დო ესკატი ნა დოსკუდარე

unclaimed and worthless thing left behind by the dead

place with a bad name and a bad reputation


თისკუპანი

თისკუპანი • (tisǩup̌ani) (Latin spelling tişǩup̌ani)

tisǩup̌ani (romanization)
tişǩup̌ani (romanization)
თიშ-კუპანი (alternative)
თის კუპანი (alternative)

From თიშ (tiş, “head's”) + *კუპანი (*ǩup̌ani, unknown). Probably evolved form a sense of upside down. Compare Laz თიკოპალი (tiǩop̌ali, “upside-down”).

af

ბერე ბორტიში თიშკუპანიში ოსთერუ დიდო კაი მიწონტუ

When I was a kid, I used to love to do somersaults

bere borťişi tişǩup̌anişi osteru dido ǩai miǯonťu


მეწომილა

head

მეწომილა • (meǯomila) (Latin spelling meǯomila)

From მე- (me-) + წომილ- (ǯomil-, “to look(imperfect root)”) + -ა (-a). Derived from Proto-Georgian-Zan *uc̣q̇- (“to know”).

der+

მოლიღაჲ ენჭილი უფი დოლვატუ / მეწომილასკანი ხოლო მემატუ

Bringing the weed vineyard with sweat pouring down / Your gaze has become a problem (for me) again

moliğay enç̌ili upi dolvaťu / meǯomilasǩani xolo memaťu

ალი ნამოწონდასენ მეწომილაფე გუღარაჲ


წკომილი

head

წკომილი • (ǯǩomili) (Latin spelling ǯǩomili)

From წკომილ- (ǯǩomil-, “to look(imperfective root”). Derived from Proto-Georgian-Zan *uc̣q̇- (“to know”).

ირი კოჩიში წკომილი არ ვარივენ


ტარაჶი

ტარაჶი • (ťarafi) (Latin spelling ťarafi)

Borrowed from Ottoman Turkish طرف (taraf), Derived from Arabic طَرَف (ṭaraf).

bor+

ხასანის ოხორიში არ ტარაჶიმუში ელვაწენ

One side of Hasan's house is breaking off


სემთი

Borrowed from Ottoman Turkish سمت (semt), Derived from Arabic سَمْت (samt).

დუშემეში არ სემთი ილაქთერი რენ

One side of the floor surface is inclined


ჲანოში

head

ჲანოში • (yanoşi) (Latin spelling yanoşi)

From ჲანო (yano, “late (adverb)”) + -ში (-şi, of)

suf

ჭუმანიშე ჲანოში გჲაობაზ ქჩუმერ

I'm waiting for you late tomorrow at dawn


ჲანო

დოთანუ თინა ჲანო ვარ ივუ. დულჲაშე ბიგზალათ!

Even if it's dawn, it's not too late. Let's go to work!

dotanu tina yano var ivu. dulyaşe bigzalat!


იჭიბრენ

head

იჭიბრენ • (iç̌ibren) (Latin spelling iç̌ibren)

iç̌ibren (romanization)
იჭიბრაჲ (alternative)
იჭიბრამს (alternative)

From ი- (i-) + ჭიბრ- (ç̌ibr-, “to tolerate”) + -ენ (-en).

af

ბერე ნანამუში უკრიჲაჲ. ოხორზა ნენა ვარიქუმს. იჭიბრენ.

The child yells at his mother. The woman is silent. She is patient.

bere nanamuşi uǩriyay. oxorza nena varikums. iç̌ibren.

to accept patiently and silently the unpleasant event, to tolerate, to endure


ისაპრამს

head

ისაპრამს • (isap̌rams) (Latin spelling isap̌rams)

isap̌rams (romanization)
ისარბამს (alternative)

From ი- (i-) + Ottoman Turkish صبر (sabr) + -ამ (-am) + -ს (-s). Derived from Arabic صَبْر (ṣabr).

af

ხუსენი ოსმანის დიდო ნოჩქინს. ოსმანიქ ისაპრამს. ალა დიდოთი მეშაბღენ.

Hussein teases Osman a lot. Osman is patient. But he also gets very angry.

xuseni osmanis dido noçkins. osmanik isap̌rams. ala didoti meşabğen.

to be patient, to put up with, to endure


ნობაზგაჲ

head

ნობაზგაჲ • (nobazgay) (Latin spelling nobazgay)

ჟილემონა ნამთუ მთური ოხორი ნობაზგაჲ

Snow falling behind the house puts pressure on the house

ნობაძგამს ნობაძგამს#Laz

Alternative form of ნობაძგამს (nobażgams)

ტიშუჩა ხასანიზ, “თუთუნი მევაშკვარე” დეჲი ჰიკუ ნობაზგუ ჭი, შური ქეჲალუ დო ხოლოთი ვარნატომალუ

Poor Hasan tried so hard to quit smoking that it hurt him but he still couldn't quit.

ťişuça xasaniz, “tutuni mevaşǩvare” deyi hiǩu nobazgu ç̌i, şuri keyalu do xoloti varnaťomalu

(figurative, Vizha) to be patient, to resist, to withstand, to tolerate, to endure

ნანასკანი, ბაბასკანი, ჯუმასკანი, ირი “ჰაშო ონ” იტუნან დო სი მოჲ ნობაზგამ?

Why do you insist when your parents, your brother, everyone says, "That's the way it is"?

nanasǩani, babasǩani, cumasǩani, iri “haşo on” iťunan do si moy nobazgam?

(figurative, Artasheni) to resist, to withstand


მოიჭიბრამს

მოიჭიბრამს • (moiç̌ibrams) (Latin spelling moiç̌ibrams)

moiç̌ibrams (romanization)
მოიჭიბრაჲ (alternative)

From მო- (mo-) + ი- (i-) + ჭიბრ- (ç̌ibr-, “to tolerate”) + -ამ (-am) + -ს (-s).

af

დაჩქიმიქ ქომოჩიმუშიშენ დიდო ნწორუმზ. ხოლოთი მოიჭიბრამზ.

My sister suffers a lot from her husband. Yet she endures it.

daçkimik komoçimuşişen dido nǯorumz. xoloti moiç̌ibramz.


წიქვა

დოლინკორაჲ დო ალი / წიქვაში კირავატი / ჭანდრათი მაზირანენ / მი აჲოროფენ ჲატი

He tied a silk tie around his neck / We'll see at the wedding / Let's see who he loves

dolinǩoray do ali / ǯikvaşi ǩiravaťi / ç̌andrati maziranen / mi ayoropen yaťi


დგუმერი

head

დგუმერი • (dgumeri) (Latin spelling dgumeri)

From დგუმ- (dgum-, “to put”) + -ერი (-eri).

ალი წო ოხორიმუში არ დგუმერი გოჲოდგუჲ

Ali is putting another floor on his house this year


კატი

Borrowed from Ottoman Turkish قات (kat).

სქანი ოხორიში არ კატიზ ნაკო თოლი რენ?

How many sections are on one floor of your house?

ხუსენი სქანი ჟურ კატი კო ქორენ


არიზა

Borrowed from Ottoman Turkish عارضه (arıza), Derived from Arabic عَارِضَة (ʕāriḍa).

der

Arabic عَارِضَة (ʕāriḍa)

ჟურ ნდღა რენ ელეთრიღი ვარენ. სანთრალიზ არიზა რენდორენ.

There's been no power for two days. There's a malfunction at the power plant.

jur ndğa ren eletriği varen. santraliz ariza rendoren.

fault, breakdown, malfunction, defect, failure


თუჶეღი

head

თუჶეღი • (tufeği) (Latin spelling tufeği)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse, Borghola, Khopa)

tufeği (romanization)
თუჶჶეღი (alternative)
ტუჶეღი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish تفنك (tüfenk).

bor+

თუჶეღი ემთი დიქაჩი


ომჯუნაფა

head

ომჯუნაფა • (omcunapa) (Latin spelling omcunapa)

From ო- (o-) + მჯუნ- (mcun-, “to be out at grass, graze”) + -აფა (-apa).

af

ალი ომჯუნაფა ვარუღუნ. ფუჟეფე მანდრე ოსკულედინაჲ.

Ali has no grazing land. He feeds (cares for) the cows in the barn.

ali omcunapa varuğun. pujepe mandre osǩuledinay.

grass, pasture, pasturage, grassland, grazing place, someone's rightful grazing place


ომჯუნუმსვა

head

ომჯუნუმსვა • (omcunumsva) (Latin spelling omcunumsva)

omcunumsva (romanization)
ომჯუნა-მსვა (alternative)
ომჯუნამსვა (alternative)
ომჯუნა მსვა (alternative)
ომჯუნუ-მსვა (alternative)
ომჯუნუ მსვა (alternative)

From ომჯუნუ (omcunu, “graze”) + -მსვა (-msva, “land”).

af

ფუჟეფე ომჯუნამსვაფეშა ვარუჩვაშა ვარიძღერან

Cows can't get enough until they take them to their grazing grounds

pujepe omcunamsvapeşa varuçvaşa variżğeran


ომჯვინალე

head

ომჯვინალე • (omcvinale) (Latin spelling omcvinale)

From მჯვინ- (mcvin-, “to grass down,to graze”) + ო- -ალე (o- -ale).

af

ნანაში ნგენი ჩქარ ვარიქაჩენ. ომჯვინალეში გობერეფეთი მოჲილამზ დო ჲექთენ ოხორიშა ქომულუნ.

My mother's calf never stays. It crosses the perimeter of the pastures and comes home immediately.

nanaşi ngeni çkar varikaçen. omcvinaleşi goberepeti moyilamz do yekten oxorişa komulun.


ჩენგე

Borrowed from Ottoman Turkish چكه (çeñe).

bor+

ომერიზ ჩენგე ჲუტახეზდორენ

კოჩიქ კატა ნდღა ჩენგე იბღაფს


ჯამიკანი

head

ჯამიკანი • (camiǩani) (Latin spelling camiǩani)

Borrowed from Ottoman Turkish جامكان (camekân, “dressing room”), derived from Persian جامهکن (jāmakan, “dressing room, wardrobe”).

der+

ბერექ ჯამიკანიზ დოლოხე ნანუბურტუ ამფულიზ ბიგა გეჩუ დო მოლატახუ

Child broke a light bulb in a cupboard by hitting it with a wand

berek camiǩaniz doloxe nanuburťu ampuliz biga geçu do molaťaxu


ნთარო

ntaro (romanization)
ნთაო (alternative)
თარო (alternative)

Along with Mingrelian თარო (taro) borrowed from Georgian თარო (taro), derived from Middle Armenian թառ (tʻaṙ).

მჟა ნთაოზ ქომოლადგი. თუდე არ მუთუ ნანთხენ დო ნიჲორენ.

Put the milk in the cupboard. If you leave it on the floor, something will touch (the container) and it will spill out.

mja ntaoz komoladgi. tude ar mutu nantxen do niyoren.


ხარო

ქარმატექ ლაზუტი გემქუ ბექითა. ნანაქ “ლაზუთ მოთგესქიდუტაზ” ჲა დო ხაროზ ნაგურაგადამს სერსი მულუნ.

I think the mill has ground the corn. I can hear my mother tapping around the xaro to make sure there is no corn.

karmaťek lazuťi gemku bekita. nanak “lazut motgeskiduťaz” ya do xaroz naguragadams sersi mulun.

a prismatic wooden container for corn in the mill

ინორაზ ოჭკომუ შენი მქვერი დო ხაჯი ჰაწიშენ ხაროს ქომოლობობღი

I have already put flour and beans in the cupboard for cold times (winter)

inoraz oç̌ǩomu şeni mkveri do xaci haǯişen xaros komolobobği


გოტურტოლუმს

head

გოტურტოლუმს • (goťurťolums) (Latin spelling goťurťolums)

From გო- (go-) + ტურტოლ- (ťurťol-, “to roast”) + -უმ (-um) + -ს (-s).

af

ილჲასიქ ნჭოლო გოტურტოლუმს დო იფხორს

Elijah eats corn in a hurry, cooking it over a fire


ჩუკური

head

ჩუკური • (çuǩuri) (Latin spelling çuǩuri)

Borrowed from Ottoman Turkish چوقور (çukur).

bor+

მა ანდღა გზას ვიგზატიშა ჩუკური ორტუ. ტორა ქოდოლოვოლი.

I was walking down the road today and there was a pothole. I almost fell in it.

ma andğa gzas vigzaťişa çuǩuri orťu. ťora kodolovoli.


ჯენდრაწერი

From ჯე- (ce-) + ნდრაწ- (ndraǯ-, “to collapse”) + -ერი (-eri).

af

ალიში ოთვა ჯენდრაწერი ონ. წარი დოლოგუთუნ.

Ali's roof is hollow (leaning inwards). Water is accumulating.

alişi otva cendraǯeri on. ǯari dologutun.


დოლონტროცერი

head

დოლონტროცერი • (dolonťroʒeri) (Latin spelling dolonťroʒeri)

dolonťroʒeri (romanization)
დოლონდრაწერი (alternative)
დოლონტრაწერი (alternative)
დოლონტრასერი (alternative)

From დოლო- (dolo-) + ნტროც- (nťroʒ-, “to collapse”) + -ერი (-eri).

af

დოლონტროცუნ დოლონტროცუნ#Laz

ონტულეზ დოლონტროცერი სოთიზ მუთუ ვარდირგენ

onťulez dolonťroʒeri sotiz mutu vardirgen

დოლონტროცუნ დოლონტროცუნ#Laz

participle of დოლონტროცუნ (dolonťroʒun)
collapsed in the field


დოლოკუჶა

head

დოლოკუჶა • (doloǩufa) (Latin spelling doloǩufa)

From დოლო- (dolo-) + *კუჶ- (*ǩuf-) + -ა (-a).

ქჲოიში გზაზ დიდო დოლოკუჶა რენ

There are too many potholes (bumps) on the village road


დოლოკლანტერი

დოლოკლანტერი • (doloǩlanťeri) (Latin spelling doloǩlanťeri)

From დოლო- (dolo-) + კლანტ- (ǩlanť-, “to collapse”) + -ერი (-eri).

af

ლივადიკუდელიზ ნარენ დოლოკლანტერიზ მჭიმა მჭიმაჲიზ წკარითენ ოიფშენ

When it rains in the pit at the bottom of the garden, (the pit) fills with water

livadiǩudeliz naren doloǩlanťeriz mç̌ima mç̌imayiz ǯǩariten oipşen


დოლოკუტალა

head

დოლოკუტალა • (doloǩuťala) (Latin spelling doloǩuťala)

From დოლო- (dolo-, inwards) + კუტალა (ǩuťala, “pit”).

prefix

გზას დოლოკუტალა ჲეეფეზ მჭიმაწკარი დოლოდგითუნ

Rainwater accumulates in potholes on the road

gzas doloǩuťala yeepez mç̌imaǯǩari dolodgitun


კუტალა

head

კუტალა • (ǩuťala) (Latin spelling ǩuťala)

Unknown.Related to Batumi Laz კუტალი (ǩuťali, “dimply”).

ლეტაზ კუტალა ეშამთხორი დო ნჯა დობორგი

I dug a hole in the earth (taking the soil upwards) and planted a tree

(Khopa) low-lying flat land between small hills


დოლოკლანტა

დოლოკლანტა • (doloǩlanťa) (Latin spelling doloǩlanťa)

From დოლო- (dolo-, inwards) + კლანტ- (ǩlanť-, “to collapse”) + -ა (-a).

af

დოლოკლანტუმს

ოხორიზ ლეტა დობობღით. ნთაოში თუდე კაჲი ვარმაბანიკეს. მციქა დოლოკლანტა ქოდოსქიდუ.

We put dirt in the house. We couldn't compact it under the cupboard. It's a bit hollow.

oxoriz leťa dobobğit. ntaoşi tude ǩayi varmabaniǩes. mʒika doloǩlanťa kodoskidu.


ასქერი

head

ასქერი • (askeri) (Latin spelling askeri)

askeri (romanization)
ასკერი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish عسكر (asker), Derived from Middle Persian lškl (/laškar/).

der+

ირაღიში დოლოხეს ამერიქაში ასქერეფე გულუნ

irağişi doloxes amerikaşi askerepe gulun

ნურანის ასქერიზ ნარენ ბერემუში განჭელუ


ჲემი

Borrowed from Ottoman Turkish یم (yem, “food, ration, bait; primer (for a gun)”).

bor+

ანჭესი არ წულუ ჲემი ქომემიბი


ტკები

ťǩebi (romanization)
ტკები (absolutive singular)
ტკებეფე (absolutive plural)
ტკებიქ (ergative singular)
ტკებეფექ (ergative plural)
ტკების (dative singular)
ტკებეფეს (dative plural)
ტკებიშ (genitive singular)
ტკებიშ (genitive singular)
ტკებიშიş) (genitive singular)
ტკებიშიşi) (genitive singular)
ტკებეფეშ (genitive plural)
ტკებეფეშ (genitive plural)
ტკებეფეშიş) (genitive plural)
ტკებეფეშიşi) (genitive plural)
ტკებიშე (directive singular)
ტკებეფეშე (directive plural)
ტკებიშენ (ablative singular)
ტკებეფეშენ (ablative plural)
ტკების (locative singular)
ტკებეფეს (locative plural)
ტკებითენ (instrumental singular)
ტკებეფეთენ (instrumental plural)
ტები (alternative)
ნტები (alternative)
ნტკები (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ṭq̇aw- (“skin of an animal; hide”).

inh+

ნანაქ კითიზ ნაგოხედასენ დაძი ეშიმეტაში ლემშიზ უჯი ნუჭუმზ დო ჰეშშო ტკებიზ ნიცონამს

My mother burns the tip of the needle and inserts it into the skin while removing the thorn on her finger

nanak ǩitiz nagoxedasen dażi eşimeťaşi lemşiz uci nuç̌umz do heşşo ťǩebiz niʒonams

კოჲინიშ ტკები

მსიჯიშენ ორძო ოხენუ შენი ტკები გოწკუ უკორს

To make a chair from ivy, it is necessary to peel off the skin

msicişen orżo oxenu şeni ťǩebi goǯǩu uǩors

(Arkabi, Chkhala, Batumi) bark of trees and shrubs


კვანჩხუმს

head

კვანჩხუმს • (ǩvançxums) (Latin spelling ǩvançxums)

Unknown. Akin to Vizha Laz კვანჩხუჲ (ǩvançxuy, “to shine, glimmer”).

cog

მელენკალეს, მუჲა ნ ვარმიშკუნ, მჟორა ნოდვასი მუნთხაქ კვანჩხუმს

On the other side, I don't know what it is, something sparkles when the sun shines

melenǩales, muya n varmişǩun, mjora nodvasi muntxak ǩvançxums

to shine, to glitter, to gleam, to sparkle


კვანჩხუმს

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳwerc₁x- (“to break up, split, crush, smash”). Cognate with Georgian კვერცხი (ḳvercxi, “egg”).

inh+

ბაბაქ ხომულა მჭკუდი კვანჩხუმს. ტუცა ჩორბა ჲობასენ დო ჰეშშო ჭკომასენ.

My father is chopping dry bread. He will pour the hot soup over it and eat it.

babak xomula mç̌ǩudi ǩvançxums. ťuʒa çorba yobasen do heşşo ç̌ǩomasen.


ფრანდუჲ

head

ფრანდუჲ • (pranduy) (Latin spelling pranduy)

pranduy (romanization)
ფრანდუმს (alternative)
ფრანდუნ (alternative)

From ფრანდ- (prand-, “to shine”) + -უჲ (-uy).

ოხორიში ჟამეფე დოლუმჯერიში ფრანდუჲ

The windows of the house shine in the evening


ჶარჶალაჲ

ჶარჶალაჲ • (farfalay) (Latin spelling farfalay)

farfalay (romanization)
ჶარჶალამს (alternative)

From ჶარჶალ- (farfal-) + -აჲ (-ay). Akin to Laz ფარფალაფს (parpalaps, “to flicker, blaze”), Arkabi Laz ჶარჶალუმს (farfalums, “to flick; to light”), and Mingrelian ფარფალი (parpali). Note also Old Armenian փաղփաղիմ (pʻałpʻałim).

m+

ალიში ქჩე წენდეჭეფე ჶარჶალაჲ


ჭალიმი

head

ჭალიმი • (ç̌alimi) (Latin spelling ç̌alimi)

ჭალიმიშ ხამური
ç̌alimiş xamuri
pug


ორდო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *adr- (“early, fast”). Cognate with Georgian ადრე (adre) and Mingrelian ორდო (ordo, “morning”).

inh+

ორდო ნდღალეფეს მტუტას დო ლეტას ნა ანტალარე!

May you melt into ashes and dust in the coming days! (curse)

ordo ndğalepes mťuťas do leťas na anťalare!


ორდო

ხასანი ორდო ღურუ. ჰიშო ჯოზურტტუ.


ვით

ჰამ მჭკუდი ვით კოჩიზ ჲონჭუნ


-უმ

Inherited from Proto-Kartvelian *-am : -m.

ნჩხალ- (nçxal-, “to pound the branches of fruit trees, walnuts, etc. with a pole”) + -უმ (-um) → ნჩხალუმს (nçxalums, “S/he shakes branches with sticks or poles to drop walnuts, chestnuts, etc.”)

კარხ- (ǩarx-, “to tidy up, prepare”) + -უმ (-um) → კარხუმს (ǩarxums, “S/he packs or prepares”)

ხალ- (xal-, “to roast”) + -უმ (-um) → ხალუმს (xalums, “S/he overcooks it turns it black and inedible”)

თან- (tan-, “to shine”) + -უმ (-um) → თანუმს (tanums, “S/he shines”)


რენ

tlb

(Dutkhe, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

ren (romanization)
ბორე ((ko)bore)
ქობორე ((ko)bore)
ბორტი
ბორტიკო
ბორტიკო
ბორტიკონo)
ბორტიკონon)
ბორტა
მოთბორტა
ბორტარე (future)
ბორტატი
რე ((ko)re)
ქორე ((ko)re)
ტი ((r)ťi)
რტი ((r)ťi)
ტიკო ((r)ťiǩo)
ტიკო ((r)ťiǩon)
ტიკონo)
ტიკონon)
როo)
როon)
რონo)
რონon)
ტა ((r)ťa)
რტა ((r)ťa)
მოთტა
ტარე ((r)ťare) (future)
რტარე ((r)ťare) (future)
ტატი ((r)ťaťi)
რტატი ((r)ťaťi)
რენ ((ko)ren)
ქორენ ((ko)ren)
ტუ ((r)ťu)
რტუ ((r)ťu)
ტუკო ((r)ťuǩo)
ტუკო ((r)ťuǩon)
ტუკონo)
ტუკონon)
ტას ((r)ťas)
რტას ((r)ťas)
მოთტას
ტასენ ((r)ťasen) (future)
რტასენ ((r)ťasen) (future)
ტატუ ((r)ťaťu)
რტატუ ((r)ťaťu)
ბორეთ ((ko)boret)
ქობორეთ ((ko)boret)
ბორტით
ბორტიტკო
ბორტიტკო
ბორტიტკონo)
ბორტიტკონon)
ბორტათ
მოთბორტათ
ბორტათენ (future)
ბორტატით
რეთ ((ko)ret) (plural second-person)
ქორეთ ((ko)ret) (plural second-person)
ტით ((r)ťit) (plural second-person)
რტით ((r)ťit) (plural second-person)
ტიტკო ((r)ťiťǩo) (plural second-person)
ტიტკო ((r)ťiťǩon) (plural second-person)
ტიტკონo) (plural second-person)
ტიტკონon) (plural second-person)
როo) (plural second-person)
როon) (plural second-person)
რონo) (plural second-person)
რონon) (plural second-person)
ტათ ((r)ťat) (plural second-person)
რტათ ((r)ťat) (plural second-person)
მოთტათ (plural second-person)
ტათენ ((r)ťaten) (future plural second-person)
რტათენ ((r)ťaten) (future plural second-person)
ტატით ((r)ťaťit) (plural second-person)
რტატით ((r)ťaťit) (plural second-person)
რენან ((ko)renan)
ქორენან ((ko)renan)
ტეს ((r)ťes)
რტეს ((r)ťes)
ტესქო ((r)ťesko)
ტესქო ((r)ťeskon)
ტესქონo)
ტესქონon)
ტან ((r)ťan)
რტან ((r)ťan)
მოთტან
ტანორენ ((r)ťanoren) (future)
რტანორენ ((r)ťanoren) (future)
ბორტატეს
ონ (alternative)
ორენ (alternative)
ჲენ (alternative)
ენ (alternative)

All dialectal forms point to the ორენ (oren) form. Inherited from Proto-Kartvelian *a-r- (“to be”).

inh+

მა ქობორტაშა ბაბაქ ჯუმაჩქიმიზ ხარკი ნუნჭინამს.

My father partners my brother with someone else when I am around.

ma koborťaşa babak cumaçkimiz xarǩi nunç̌inams.

მინთხა ტაზნა ტაზ, მა ვაბორტაში ოხოჲიშე მოთამოშქუმე

Don't let anyone in the house while I am away (absent)

mintxa ťazna ťaz, ma vaborťaşi oxoyişe motamoşkume

კოჩიქ სუმ თუთა რენ გოხვეწუნ დო არ ნდღაზ ვარნუშველი

He's been begging for three months and you haven't helped him one day

ǩoçik sum tuta ren goxveǯun do ar ndğaz varnuşveli

ფუჯიქ ჟურ წანა რენ მოზარი დოჲინამს

The cow has given birth to a female calf for two years

ჲაშარი თერზი ჲენ. დოლოქუნუმუში მუქ იჭამს.

Yasar is a tailor. He makes his own clothes.

yaşari terzi yen. dolokunumuşi muk iç̌ams.


ჰაშო

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Peroniti)

haşo (romanization)
ჰაშშო (alternative)
აშო (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *a-s₁-. Cognate with Georgian ასე (ase, “so”), Mingrelian აშო (ašo, “here”) and Svan აშ (aš, “so”).

ჰამ ბერექ ჰაშო მუშენი ჭირინამს?


ოში

ბერეჩქიმიში არ ჶარა ოძიჲამუ ოში წანა ოსქედინუშე ქოღირს

Seeing my child once is worth living for a hundred years

bereçkimişi ar fara ożiyamu oşi ǯana oskedinuşe koğirs


ჰაქო

hako (romanization)
ჰაქ (alternative)
ჰაჲ (alternative)
აქ (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *a-k- (“here”). Cognate with Georgian აქ (ak) and Mingrelian აქ (ak).

inh+

ჰაქო ჩქუნებურა ბისინაფათ დო მითიქ მოთოხოწონამტას

Let's speak Laz here and no one will understand

hako çkunebura bisinapat do mitik motoxoǯonamťas


ყოყორე

head

ყოყორე • (qoqore) (Latin spelling qoqore)

qoqore (romanization)
ორე (alternative)
ყოყორი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *aq̇are- (“gourd”). Cognate with Mingrelian ყოყორე (q̇oq̇ore) and Svan ჰაყარ (haq̇ar).

inh+

ჶათმაქ დიკას ყოყორე ელურგამს

Fatma plants pumpkin seedlings next to wheat


დობამს

head

დობამს • (dobams) (Latin spelling dobams)

dobams (romanization)
დვობაჲ (alternative)
დობაჲ (alternative)
დობაფს (alternative)
დობუფს (alternative)

From დ- (d-) + ო- (o-) + ბ- (b-, “to pour”) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *b-.

ბოზონაქ მენოჩხე დობამტაში ოჩვეტელაზ ჟინშენ მეჲოჩხიჲალამს დო ჩქუ მემაწაპენან

When the girl pours the dishwater into the garbage dump, she splashes it all over the place and it splashes on us

bozonak menoçxe dobamťaşi oçveťelaz jinşen meyoçxiyalams do çku memaǯap̌enan

ბერექ მჟა ქოდობუ

წუკალი გამიხუდორენ. წკარი დობამს. ლუქუნა მებუნძგიფი. დაჩხურიზ მოთჲოდგამ.

The boiler's punctured. It is leaking water. I plugged it with beeswax. Don't put it on the fire.

ǯuǩali gamixudoren. ǯǩari dobams. lukuna mebunżgipi. daçxuriz motyodgam.


ბოდა

Inherited from Proto-Kartvelian *bade- (“net, cobweb”). Cognate with Georgian ბადე (bade) and Svan ბა̈დ (bäd).

inh+

ხასანიქ მჯალეფე კარბუმს. ბოდა ჯობასენ დო სიჶტერი ჭოფასენ.

Hasan drives poles into the trees. He's going to set a net to catch a hawk.

xasanik mcalepe ǩarbums. boda cobasen do sifťeri ç̌opasen.


იმთიჰანი

head

იმთიჰანი • (imtihani) (Latin spelling imtihani)

Borrowed from Ottoman Turkish امتحان (imtıhan, imtahan), Derived from Arabic اِمْتِحَان (imtiḥān).

der+

ბერეჩქიმის, მექთების იმთიჰანიში ორა მოხთაში ქოგაგზენ

My child gets bored when it's time for exams at school

bereçkimis, mektebis imtihanişi ora moxtaşi kogagzen


ჯერჲანი

head

ჯერჲანი • (ceryani) (Latin spelling ceryani)

Borrowed from Ottoman Turkish جریان (cereyan), Derived from Arabic جَرَيَان (jarayān).

bor+

ამფულიში თექ ჶარჶალუმს. ჯერჲანი ნიკვათასენ სთერი რენ. ლამბა დოხაზირით.

The light from the bulb fluctuates. It's like a blackout. Get the lamp ready.

ampulişi tek farfalums. ceryani niǩvatasen steri ren. lamba doxazirit.


კაბაატი

head

კაბაატი • (ǩabaaťi) (Latin spelling ǩabaaťi)

Borrowed from Ottoman Turkish قباحت, Derived from Arabic قَبَاحَة (qabāḥa).

ხასანიქ ოსმანის კაბაატი მობამს
xasanik osmanis ǩabaaťi mobams
Hasan blames Osman


ბონუმს

ბონუმს • (bonums) (Latin spelling bonums)

bonums (romanization)
მბონუმს (alternative)
მბონუჲ (alternative)
ბონუჲ (alternative)
ბონუფს (alternative)

From ბონ- (bon-, “to wash”) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ban- (“to wash, wash oneself”).

inh+

ჰუჲ შეჲი ბონუჲ

(Okordule) to wash (things, living or dead)

ბერე ბონუმს

(Chanapeti, Batumi) to wash (living person)

ჯინაზე მიქ ბონუმს? - ქომოლიშ ჯინაზე ქომოლიქ ბონუმს. ოხორჯაში ჯინაზე ოხორჯაქ ბონუმს.

Who washes the corpse? - A man washes a male corpse. A woman washes a woman's corpse.

cinaze mik bonums? - komoliş cinaze komolik bonums. oxorcaşi cinaze oxorcak bonums.

(Sumla, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) to wash (dead person)


იბგარს

head

იბგარს • (ibgars) (Latin spelling ibgars)

ibgars (romanization)
იბგას (alternative)
იბგაჲ (alternative)
იმგარს (alternative)

From ი- (i-) + ბგარ- (bgar-, “to cry”) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *bger- (“to utter; sound, ring”).

inh+

ჯუმაჩქიმიქ ნაიბგარტუ ბერეზ ნაბირამზ დო ომპლანამზ

My brother clowns a crying child and makes him stop crying

cumaçkimik naibgarťu berez nabiramz do omp̌lanamz


ადვებ

adveb (romanization)
adven (romanization)

From ა- (a-) + დვ- (dv-, “to blaze, ignite”) + -ენ (-en). Inherited from Proto-Kartvelian *bdw- (“to set, catch fire”), cognate with Svan მჷბიდ (məbid, “combustible”).

inh+

დაჩხურიზ ადუ

ფუჯიზ ადუ

ჰამ პიპერი დიდო ნკოლო რენ. ნუკუზ მადუ.

This pepper is very hot. My mouth burned.

ham p̌ip̌eri dido nǩolo ren. nuǩuz madu.

somewhere in someone's body it is as if a fire is flaring up


უდვინაჲ

head

უდვინაჲ • (udvinay) (Latin spelling udvinay, verbal noun ოდვინუ)

udvinay (romanization)
ოდვინუ (noun-from-verb)

From უ- (u-) + დვინ- (dvin-, “to set fire”) + -აჲ (-ay). Inherited from Proto-Kartvelian *bdw-in- (“to set fire”). Cognate with Old Georgian მ-ბდჳნ-ვარე (m-bdwin-vare, “kindled”) and Svan ლი-ბდინ-ე (li-bdin-e, “to set fire”).

cog

აჲშე ოდაში ჩონა უდვინასი პარანთენიშა გალე ჩონა ნოფრანდაჲ

When Aisha turns on the light in the room, light shines out of the window

ayşe odaşi çona udvinasi p̌arantenişa gale çona nopranday


დვინა

From Proto-Kartvelian *bdw-in- (“to set fire”) + -ა (-a).

af

დიდი დვინა შენი არ ნწინი უბაღუნ

fire (the often accidental occurrence of fire in a certain place leading to its full or partial destruction)


ბარს

tlb

(Jigetore, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

bars (romanization)
ბას (alternative)
ბაჲ (alternative)

From ბარ- (bar-, “to blow”) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *ber- (“to blow; inflate, distend”).

inh+

იხიქ მანჩხომეზ ნაუნონ სთერი ვარბარს

The wind does not blow according to the fisherman's will (Things do not go the way you want them to) (proverb)


ბავრა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ber-w-a (“blowing”).

ბავრა ბარუნა ნჯაშენ უშქირი მელაფს

When the wind blows, apples fall from the tree


უბაღუნ

head

უბაღუნ • (ubağun) (Latin spelling ubağun)

ubağun (romanization)
Term? (first-person singular)
Term? (second-person singular)
მიბაღუნ (singular third-person)
მიბაღუნან (singular third-person)
გიბაღუნ (singular third-person)
გიბაღუნან (singular third-person)
უბაღუნ (singular third-person)
Term? (first-person plural)
Term? (plural second-person)
Term? (plural third-person)
უბაღუნან (plural third-person)
მიბაღურტუ (singular third-person)
მიბაღურტეს (singular third-person)
გიბაღურტუ (singular third-person)
გიბაღურტეს (singular third-person)
უბაღურტუ (singular third-person)
უბაღურტეს (plural third-person)
მიბაღურტას (singular third-person)
მიბაღურტან (singular third-person)
გიბაღურტას (singular third-person)
გიბაღურტან (singular third-person)
უბაღურტას (singular third-person)
უბაღურტან (plural third-person)

From უ- (u-) + ბაღ- (bağ-, “to suffice”) + -უნ (-un). Inherited from Proto-Kartvelian *beɣ- : bɣ- (“to be enough; suffice”).

inh+

მა არ თუთაზ ჟურ ქილო თოფრი მიბაღუნ

Two kilos of honey in a month is enough for me


ბაღუ

tlb

(Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

Inherited from Proto-Kartvelian *beɣ-el- (“barn, storehouse”).

inh+

მემეტიქ ბაღუზ ნთხირი მოლობღამს


დობაძგამს

head

დობაძგამს • (dobażgams) (Latin spelling dobażgams)

dobażgams (romanization)
დობაზგამს (alternative)
დობაზგაჲ (alternative)
დვობაზგაჲ (alternative)
დობაძგაფს (alternative)
დვობაძგაფს (alternative)

From დო- (do-) + ბაძგ- (bażg-, “to press”) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *beʒg- (“to push, shove”).


ბეჯღაჲ

head

ბეჯღაჲ • (becğay) (Latin spelling becğay)

From ბეჯღ- (becğ-) + -აჲ (-ay). Along with Laz ბეჯღამს (becğams) Inherited from Proto-Georgian-Zan *beʒ₁ɣ- (“to scold, rail; be angry”).

inh+

მუსა ჰიკუ ნა ბეჯღაჲ! მუ აღოდუ?

How loud Moses is shouting! What happened?

to shout in unnecessary and erratic voices


ბეჯღამს

head

ბეჯღამს • (becğams) (Latin spelling becğay)

becğams (romanization)
becğay (romanization)

From ბეჯღ- (becğ-) + -ამ (-am) + -ს (-s). Along with Laz ბეჯღაჲ (becğay) Inherited from Proto-Georgian-Zan *beʒ₁ɣ- (“to scold, rail; be angry”).

ბერექ ომწელიშე ბეჯღამს

(Atina) to yell in anger, to shout violently, to scream

ხასანიქ ღომა ბეჯღამტუშა ნათქუფე ალიზთი ქელაჩუ

What Hasan said in his anger yesterday also affected Ali

xasanik ğoma becğamťuşa natkupe alizti kelaçu

ბერექ, იზაბუნუში დაჩხური ჲუხთუ. ჰემ ორაზ ბეჯღუ.

When the child got sick, he had a fever. Then he became delirious (spoke gibberish).

berek, izabunuşi daçxuri yuxtu. hem oraz becğu.

(Borghola) to be delirious, to speak gibberish


იბირს

From ი- (i-) + ბირ- (bir-, “to play; sing”) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *br- (“to sing”), cognate with Mingrelian ბირ-აფა (bir-apa) and Svan ლი-ბრ-ჲალ-ი (li-br-yal-i).

inh+

ანდღა ბერეფე შკალა მირასი ვიბირით

Today we played marbles with the children

(Atina, Chanapeti) to play (game, sports, dance, gamble etc.)

კოჩიქ, არ ქვას გილახედერენ დო იბირს


ბუტკა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *buṭḳa-.

ჰამ დულჲა მუნდეზ ივასენ? - მწკოში ბუტკა გოიხვაში ივასენ.

When will this happen? - It will happen when the blackthorn sheds its leaves (it will never happen).

ham dulya mundez ivasen? - mǯǩoşi buťǩa goixvaşi ivasen.

(Vitse, Lome) thick and hard leaves of plants such as blackthorn, rhododendron, etc.

სთველის ქარმატეში წკაჲი ბუტკაფეთე ნინძგიფენ

In the fall, the water of the mill is clogged with leaves

stvelis karmaťeşi ǯǩayi buťǩapete ninżgipen

(Vitse, Lome) mixture of leaves of various plants

leaf
mixture of leaves of various plants

ხაჯიში ბუტკა

(1) Bean sprout. (2) (figurative) A child who is very close to people

(Lome) large leaves of some plants such as beans etc.

ფუჯეფეზ ჭუბუჲიში ბუტკა ვუჭკიი

(Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) leaves of all plants


მღუ

Inherited from Proto-Kartvelian *b(ɣ)u- (“owl”). Cognate with Georgian ბუ (bu).

ჰამუს ნჯირიში ხალი ვარუღუნ. თოლეფე მღუ სთერი ოთანამს.

He doesn't seem to sleep. His eyes glow like an owl.

hamus ncirişi xali varuğun. tolepe mğu steri otanams.


მოგამს

head

მოგამს • (mogams) (Latin spelling mogams)

mogams (romanization)
მოგაფს (alternative)

From მ- (m-) + ო- (o-) + გ- (g-, “to win”) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *g- (“to acquire, gain, win”). Cognate with Georgian მოგება (mogeba) and Mingrelian მოგაფა (mogapa).

inh+

ხასანიქ ნამოგამს ფარა მთელლ კუმარიზ გონდინამს

Hasan always gambles away his winnings (money that he earn)

xasanik namogams para mtell ǩumariz gondinams

პაპულიქ უმითელი ბერეფე შენი ნაიქომს ხეჲირითე დიდო სებაბი მოგამს

My grandfather earns a lot of good deeds for his charity work for orphaned children

p̌ap̌ulik umiteli berepe şeni naikoms xeyirite dido sebabi mogams


გიბუფს

head

გიბუფს • (gibups) (Latin spelling gibups)

gibups (romanization)
ჯიბუმს (alternative)
ჯიბუჲ (alternative)
გუბუმს (alternative)
გუბომს (alternative)
გიბუმს (alternative)

From გიბ- (gib-, “to cook; boil”) + -უფ (-up) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *gab- : gb- (“to cook, boil”).

inh+

წკარი გიბუფს

ნანაქ თერმონი გიბუ დო ფაქლაჯითენ მანძაგერეფეს გუიფაღუფს

My mother cooked termoni and distributes it to her neighbors in a paklaci

nanak termoni gibu do paklaciten manżagerepes guipağups


ნუნგამს

head

ნუნგამს • (nungams) (Latin spelling nungams)

nungams (romanization)
ნუმგუმს (alternative)
ნუმგურს (alternative)
ნუმგუს (alternative)
ნუმგვაჲ (alternative)
ნუნგვაჲ (alternative)
ნუნგაფს (alternative)
ნუგაფს (alternative)

From ნ- (n-) + უ- (u-) + ნგ- (ng-, “to resemble”) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *gaw- : gw- (“to resemble”).

inh+

დიდი ჯუმაჩქიმიში მასუმანი ბიჭი მა დიდო მემინგამს

My brother's third son looks a lot like me

didi cumaçkimişi masumani biç̌i ma dido memingams


გო-

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ga(n)- (preverb of direction "outside, outwards"). Cognate with Georgian გა- (ga-) and Mingrelian გო- (go-).

inh+

გო- (go-) + ბღ- (bğ-, “to pour”) → გობღუნ (gobğun, “A granular solid is lying scattered on something high”)

გო- (go-) + ჭკონდ- (ç̌ǩond-, “to forget”) → გოჭკონდუნ (goç̌ǩondun, “S/he forgets”)


ნჯენი

nceni (romanization)
ნგენი (alternative)
გენი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *gen- (“calf (suckling)”).

inh+

ფუჟი ნჯენიში მტალეფე უმხოჲ


ოგნამს

head

ოგნამს • (ognams) (Latin spelling ognams)

ognams (romanization)
ოგნაჲ (alternative)
ოგნაფს (alternative)
ოგნეფს (alternative)

From ო- (o-) + გნ- (gn-) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *gen- : gn- (“to hear, learn”), cognate with Georgian მიგნება (migneba) and Mingrelian გინაფა (ginapa).

inh+

ხასანის ჟინდო წარი გვაბენ დო ვაროგნამს

Hassan is being poured water from above and he doesn't realize it

(Atina) to find out, to understand, to comprehend

ნანაქ რადიჲოშენ ოტრაღუდუ ოგნაჲიზ ელოჲონამტუ

My mother used to sing along when she heard a folk song on the radio

nanak radiyoşen oťrağudu ognayiz eloyonamťu


ოგზაფს

head

ოგზაფს • (ogzaps) (Latin spelling ogzaps)

ogzaps (romanization)
ოგზამს (alternative)
ოგზაჲ (alternative)
დოგზამს (alternative)
დოგზაფს (alternative)

From ო- (o-) + გზ- (gz-) + -აფ (-ap) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *guz- (“to set on fire”).

inh+

მან დაჩხერი ვოგზი. ამა ჯუმადიჩქიმითი წკარითენ ხონოსქირინაფს.

I started the fire, but my uncle put it out with water.

man daçxeri vogzi. ama cumadiçkimiti ǯǩariten xonoskirinaps.

to start a fire, to make a fire, to fire up, to light a fire


დოლინგონამს

head

დოლინგონამს • (dolingonams) (Latin spelling dolingonams)

dolingonams (romanization)
დელინგონამს (alternative)
დოლინგონაჲ (alternative)
დოლინგონაფს (alternative)
დილინგონაფს (alternative)

From დოლ- (dol-) + ი- (i-) + ნგონ- (ngon-) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *gon- (“to think, remember”). Cognate with Georgian გონება (goneba) and Mingrelian მოგონუა (mogonua).

inh+

ახმეტიქ ნავარახენასენ მუთუ ვარდოლინგონამს

Ahmet does not set his mind to do something he cannot do

axmeťik navaraxenasen mutu vardolingonams

to be dead set on something, to desire, to mean, to think about, to set mind


ინგორს

head

ინგორს • (ingors) (Latin spelling ingors)

ingors (romanization)
ინგოლენ (alternative)
ინგოს (alternative)

From ი- (i-) + ნგორ- (ngor-) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *gor : gr- (“to roll, wallow”). See ინგრინენ (ingrinen) for zero grade version.

inh+

ჯოღორეფე ოსთერუ შენი გეთასულეზ ინგორნან

to crawl on the ground, to roll on the floor


ინგრინენ

head

ინგრინენ • (ingrinen) (Latin spelling ingrinen)

ingrinen (romanization)
ირგინენ (alternative)

From ი- (i-) + ნგრ- (ngr-) + -ინ- (-in-) + -ენ (-en). Inherited from the zero grade form of Proto-Georgian-Zan *gor- : gr- (“to roll, wallow”). See ინგორს (ingors) for full grade form.

inh

ნაინგრინუ ბუკი ნთხირიში ჰექო ქოგოშირჩაკუ

The rolling old tree bottom got stuck in the hazelnut

naingrinu buǩi ntxirişi heko kogoşirçaǩu


ნგოლა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *gora- (“mount, hill”). Cognate with Georgian გორა (gora).

inh+

ნგოლა გზა ჩანგი დოლვობარე დო ოლანდუ იშკინარ

On the ngola paths you will put the bell around the neck (of the animals) and listen to the echo

ngola gza çangi dolvobare do olandu işǩinar


კერკელი

head

კერკელი • (ǩerǩeli) (Latin spelling ǩerǩeli)

ǩerǩeli (romanization)
კირკელი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *grḳ-al- (“ring, hoop”). Cognate with Georgian რკალი (rḳali).

inh+

ღურნი კერკელი გურტასი ვარკოკიწენ

It doesn't come off when you put a hoop in the hive

აჲშენაბედი კატა ჭუმანიში ბერეფე კერკელი უხენამტუ
ayşenabedi ǩaťa ç̌umanişi berepe ǩerǩeli uxenamťu
Grandma Ayşena used to make simits for the children every morning


გჲაგენ

head

გჲაგენ • (gyagen) (Latin spelling gyagen)

gyagen (romanization)
ჯაგენ (alternative)

From გჲ- (gy-) + ა- (a-) + გ- (g-) + -ენ (-en). Inherited from Proto-Georgian-Zan *gu- (“to get accustomed, train”).

inh+

ბერეჩქუნი ძიგარაზ ქოგჲაგუ. პანდა ჯებიზ გოიმერს.

Our kid got used to cigarettes. He always carries them in his pocket.

bereçkuni żigaraz kogyagu. p̌anda cebiz goimers.


კუკუ

ǩuǩu (romanization)
გუნგული (alternative)
გუგული (alternative)
კუკკუ (alternative)

Probably Inherited from Proto-Kartvelian *gugul- (“cuckoo”). Whatever the case is Onomatopoeic origin.

კუკუფეში სერსი ვოგნათში მეაგნეპტით ქი ხ’ონაშა ჭკემი მეჩამუში ორა მოხთუ

When we hear the cuckoos, we know it's time to sow the seeds in the field

ǩuǩupeşi sersi vognatşi meagnep̌ťit ki x’onaşa ç̌ǩemi meçamuşi ora moxtu


შუმს

şums (romanization)
შუჲ (alternative)
შუფს (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *s₁w- (“to drink”).

ქჲოჲიშა ბიდაჲიზ ბოჲნე ფოღარიში წკაჲი ფშუმ

I always drink spring water when I go to the village

kyoyişa bidayiz boyne poğarişi ǯǩayi pşum

სადიკი სიტმათე ღურურტუ. კაჲი აბუტრაქი შუდორენ. ედო ხოლო შური ქომოღუ.

Sadik was dying of malaria. He took good medicine. He came back to life.

sadiǩi siťmate ğururťu. ǩayi abuťraki şudoren. edo xolo şuri komoğu.

ტორა, სიგარა ფშუმტითშა, ბაბა ქემატეზ

The father almost saw us while we were smoking (he was there at that moment / came up to us)


შუმს

Inherited from Proto-Kartvelian *gus₁- : gs₁- (“to weave”).

inh+

პაპულიქ გამაჩამუ შენი ნაშუდორტუნ კალათეფე ხეზ ქოდოსქიდუ

My grandfather's baskets that he wove for sale were left in his hands

p̌ap̌ulik gamaçamu şeni naşudorťun ǩalatepe xez kodoskidu

to knit (baskets, needlework, wool sweaters, lace, etc.), to weave (carpet)


დადი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *da-did- (“elder sister”).

inh+

დადიჩქიმი ღომან გჲუსთუ დო ბურგილი დო ხე პატი გეჩერენ. ანდღა დიდო წკუნტერენ.

My aunt slipped yesterday and hit her hands and knees. Today it's very sore.

dadiçkimi ğoman gyustu do burgili do xe p̌aťi geçeren. andğa dido ǯǩunťeren.

(Vitse, Khopa -Batumi) Mother or father's sister; aunt

დადის არ მითიქ ნუშველაში ჰეჲა დიდო ხვამუმს

When someone helps grandma, (grandma) prays a lot for her/him

dadis ar mitik nuşvelaşi heya dido xvamums

(Arkabi, Batumi) old woman, grandma, granny


დგინ

dgin (romanization)
ბდგირ (singular)
დგირ (singular)
დგინ (singular)
ბდგირთ (plural)
დგირთ (plural)
დგირან (plural)
ბდგირტი (singular)
დგირტი (singular)
დგირტუ (singular)
ბდგირტით (plural)
დგირტით (plural)
დგირტეს (plural)
ბდგირტა (singular)
დგირტა (singular)
დგირტას (singular)
ბდგირტათ (plural)
დგირტათ (plural)
დგირტან (plural)
დგუნ (alternative)

lzz-conj-table-stative

ბდგირტი დორენ

დგირტი დორენ

დგირტუ დორენ

ბდგირტით დორენ

დგირტით დორენ

დგირტეს დორენ

მოთ ბდგირტათ

Inherited from Proto-Kartvelian *deg- : dg- (“to stand”).

inh+

ბერე ვარდგინ დო თიკოპალი იქთენ

The child does not stay still but walks upside down

ალიქ ავლაზ ნადგინ კალათეფე ოკონჭამს

Ali brings baskets together in (that stands) the courtyard

ოხოჲიში ოგინე ნადგინ უშქურიში ნჯა ეხომბუნ

The apple tree (that stands) in front of the house is drying up

oxoyişi ogine nadgin uşkurişi nca exombun


დადული

head

დადული • (daduli) (Latin spelling daduli)

Inherited from Proto-Kartvelian *deda-l- (“female”).

inh+

დადული ოშირიდონი

დადული ქივი

(Sumla, Lome) female (of fish, insects, plants)


დადული

(Artasheni, Sumla) young hen that has not yet started laying eggs


დამთირე

head

დამთირე • (damtire) (Latin spelling damtire)

damtire (romanization)
დამთე (alternative)
დამთიე (alternative)
დამთიჲე (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *deda-mtil- (“wife's/husband's mother”). Cognate with Georgian დედამთილი (dedamtili) and Mingrelian დიამთირი (diamtiri).

inh+

დამთირექ ბერეფეზ ნუსა გოწუთხოზინამს დო დულჲაზ ნუტალამს

Mother-in-law sends her daughter-in-law to work in front of the children

damtirek berepez nusa goǯutxozinams do dulyaz nuťalams


დუყუ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *daq̇w- (“elbow”).

ბაბაჩქიმი გამიტუში ხეში დუყუ ნეკნას გჲაჩუ

My father accidentally hit his elbow on the door on his way out

babaçkimi gamiťuşi xeşi duqu neǩnas gyaçu


ნდრიკუფს

head

ნდრიკუფს • (ndriǩups) (Latin spelling ndriǩups)

ndriǩups (romanization)
ნდრიკუმს (alternative)
ნდრიკუჲ (alternative)
ნდრიკომს (alternative)

From ნდრიკ- (ndriǩ-) + -უფ (-up) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *dr-eḳ- : dr-iḳ- : dr-k- (“to bend, curve; stoop”).


ნდღულუნ

head

ნდღულუნ • (ndğulun) (Latin spelling ndğulun)

From ნდღულ- (ndğul-) + -უნ (-un). Inherited from Proto-Georgian-Zan *dɣl- (“to be liquid, fluid”).

inh+

მთვირიზ მჭიმა გეჩაჲიზ ორდოშე ნდღულუნ

Snow melts early when rain hits the snow

კანსერიზ ჩქარ ჩარე ვარუღუნ. კოჩი არ ნიჭოფაზნა ა სუმოთხო თუთაზ თამო თამო ნდღულუნ დო გამასთუნ.

There is no cure for cancer. Once a person gets it, they melt away in a few months.

ǩanseriz çkar çare varuğun. ǩoçi ar niç̌opazna a sumotxo tutaz tamo tamo ndğulun do gamastun.

(figurative) to lose weight, to become thin

ოროფასქანითე დომდღული


ჰე

he (romanization)
ჰიმ (alternative)
ჰემ (alternative)
ემ (alternative)
ჰეჲა (alternative)
ჰეა (alternative)
ეჲა (alternative)
ეა (alternative)
იჲა (alternative)
ია (alternative)

ჰე დიდი ლანგონიზ არ ლუკმა ჯოღორიშე აშქურინუ

he didi langoniz ar luǩma coğorişe aşkurinu


ჰე

ჰეთი დირდუ დო ნაისთერნან ბერეფეზ გოშანტალენ

S/he has also grown up and mingles among the children playing

heti dirdu do naisternan berepez goşanťalen

ჰე შენი

შენი შენი#Laz

he, she, it
(Vizha) (only before შენი (şeni))


-ამ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *-eb (verbal thematic suffix).

inh+

დუშინ- (duşin-, “to think”) + -ამ (-am) → დუშინამს (duşinams, “S/he thinks”)

მთურ- (mtur-, “to change something”) + -ამ (-am) → მთურამს (mturams, “S/he changes something”)

ხარხალ- (xarxal-, “to boil something”) + -ამ (-am) → ხარხალამს (xarxalams, “S/he boils something”)

ბარბალ- (barbal-, “to talk in one's sleep”) + -ამ (-am) → ბარბალამს (barbalams, “S/he talks in her/his sleep”)


ვალუმს

head

ვალუმს • (valums) (Latin spelling valums)

valums (romanization)
ვალუფს (alternative)

From ვალ- (val-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *el- (“to sparkle (of lightning)”).

inh+

ჲალიქ ვალუმს

(Churchava, Chenneti) to shine, to glitter, to gleam, to sparkle


-ინ-

Inherited from Proto-Kartvelian *-en : -in (derivatory affix of causative verbs).

inh+

ჭვ- (ç̌v-, “to hurt”) + -ინ- (-in-) → ჭვინ- (ç̌vin-, “to hurt someone”)

წაპ- (ǯap̌-, “to dribble”) + -ინ- (-in-) → წაპინ- (ǯap̌in-, “to drip”)

მტ- (mť-, “to escape”) + -ინ- (-in-) → მტინ- (mťin-, “to smuggle someone”)

ტკობ- (ťǩob-, “to hide”) + -ინ- (-in-) → ტკობინ- (ťǩobin-, “to hide someone”)

Used to form a causative verb/stem from a noncausative verb/stem


ჰიშო

hişo (romanization)
ჰიშშო (alternative)
ჰეშო (alternative)
ჰეშშო (alternative)
ეშო (alternative)

ჰიშო მუდარა დოანა ოკიხვენ

If you make it weak like that, it'll break.

ნთხირონა მსკალა გომოჭონდრუ დო ჭუმანიში ჰიშო გოვიქთარე

I forgot a ladder in the hazelnut grove. I'll go back there tomorrow morning.

ntxirona msǩala gomoç̌ondru do ç̌umanişi hişo goviktare


ულუნ

From უ- (u-) + ლ(ვ)- (l(v)-) + -უნ (-un). Inherited from Proto-Georgian-Zan *wal- : *wl- (“to go”).

inh+

დულჲაშა ულვან

სითი იდი

პაპულიჩქიმი ბათუმიშა დულჲა ოხენუშა იტუ დო გენჭარეჲი ჭკინდუმტუ

My grandfather was going to Batumi to do business and making money

p̌ap̌uliçkimi batumişa dulya oxenuşa iťu do genç̌areyi ç̌ǩindumťu

შკიმი დოლოქუნაშეფე ნუწირაჲ, დუგუნიშა იტაშა დოლვოქუნასენ

He approves of my clothes. He's going to wear them to the wedding.

şǩimi dolokunaşepe nuǯiray, dugunişa iťaşa dolvokunasen

ალი დამუშიში ჭანდრაშა მენდახტუკო, დამუში გური კაჲი აჲასერტუ

If Ali had gone to his sister's wedding, she would have been happy

ali damuşişi ç̌andraşa mendaxťuǩo, damuşi guri ǩayi ayaserťu

ანიმსეფეჩქიმიქ მა დიდო მპორომან. მოთალეტაზ ჲა დო მოდვალუ მიმფულამან.

My nephews love me very much. They hide my shoe so that I can't leave.

animsepeçkimik ma dido mp̌oroman. motaleťaz ya do modvalu mimpulaman.


ცხონს

ʒxons (romanization)
ნცხონუმს (alternative)
ნცხონუჲ (alternative)
სხონუჲ (alternative)
ცხონუმს (alternative)
ცხონუფს (alternative)

From ცხონ- (ʒxon-) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *warcx-wn- (“to comb”).

inh+

ნანაქ კატა ნდღაზ ბერეფეში თომა ცხონს

My mom combs the children's hair every day


იცხამს

head

იცხამს • (iʒxams) (Latin spelling iʒxams)

From ი- (i-) + ცხ- (ʒx-) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *wasx- (“to lend, borrow”).

inh+

ჶუადიქ ჰექშენ ჰაქშენ ფარა იცხამს დო ამადგინ

Fuad survives by borrowing from here and there

fuadik hekşen hakşen para iʒxams do amadgin


ბოჩი

ალი ანდღა ბოჩეფე ვარუჲ


იდუ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *wed- : wid- (“to go, walk”).

inh+

ხასანი ამეტიზ ნაიჩალიშამტუ კალაშა იდუ დო თიზ ქოგაღუ

Khasan went to where Ahmet was working and disturbed him

xasani ameťiz naiçalişamťu ǩalaşa idu do tiz kogağu

ულუნ ულუნ#Laz

3rd person singular simple perfective of ულუნ (ulun)


ოფშამს

head

ოფშამს • (opşams) (Latin spelling opşams)

opşams (romanization)
ოფშაჲ (alternative)

From ო- (o-) + ფშ- (pş-) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *wes₁- : ws₁- (“to fill, be filled”).

inh+

აშექ კუკუმაზ წკაითე ოფშუ დო კუკუმამუშიქ გოწიწროდინამს

Aisha filled her bucket with water. But the bucket is leaking at the bottom.

aşek ǩuǩumaz ǯǩaite opşu do ǩuǩumamuşik goǯiǯrodinams


მი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *win (“who”). Cognate with Georgian ვინ (vin).

სი მი რე?

ჰამ ოხორჯაქ მიფე კალა იმზიკენ, მითიზ ვარუჩქინ.

(as an insult) No one knows who this woman is fucking

ham oxorcak mipe ǩala imziǩen, mitiz varuçkin.

ალიზ ოხორიში ქირა ვარნაჩაში ბაბამუშიქ ნუჩამს. მა მიქ მემიჩასენ?

When Ali can't pay the rent, his father helps him. Who will pay mine?

aliz oxorişi kira varnaçaşi babamuşik nuçams. ma mik memiçasen?

ქჩინიზ მუ აღოდუ? მიზ მეჲოჩამს?

What happened to the old woman? Who is she cursing?


ოლვა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *wl-a- (“walk”). Cognate with Georgian სვლა (svla) and Mingrelian ულა (ula).

ნუსა ნანამუშიშა ოლვა გური აჲასი დამთირე არ მუთუ დულჲა ქოზირამს. გოლუფერდაღამს. ვაროშკუმს.

When the bride wants to go to her mother, the mother-in-law finds something to do. She creates obstacles. She doesn't send her.

nusa nanamuşişa olva guri ayasi damtire ar mutu dulya kozirams. goluperdağams. varoşǩums.

ულუნ ულუნ#Laz


იმტენ

From ი- (i-) + მტ- (mť-) + -ენ (-en). Inherited from Proto-Kartvelian *wlṭ- (“to run away, escape”).

inh+

ნოღაზ თოლიჩქიმიში ოგინე არ ბიჭი ბერექ ნაგელობურტუ მჩოხა ეზდუ დო კოჩეფეზ ნაგოშატალუ სთერი იმტუ

In front of my eyes in the bazaar, a boy took the cardigan hanging in front of me and ran away as he darted between people

noğaz toliçkimişi ogine ar biç̌i berek nageloburťu mçoxa ezdu do ǩoçepez nagoşaťalu steri imťu

to run, fly or swim fast to protect oneself

ალიქ ასქერლუღიშე ნაიმტუ ჯუმადიმუშიში მოთა ნოღაჲი ოხორიზ ოტკობინამს

Ali hides his uncle's grandson who ran away from the army in a house in the street

alik askerluğişe naimťu cumadimuşişi mota noğayi oxoriz oťǩobinams

to escape, to run away, to flee
to leave a place secretly

ავნიჲეს ონჯღორე ნააჲუ შენი შკიმდა იმტენ

Avniye is avoiding me because she's ashamed

to escape, to run away, to flee
to not show oneself

ხუსენიქ ჩქარ ხილლი ვარიჩალიშამს. პანდა დულჲაშენ იმტენ.

Hussein never works right. He's always avoiding work.

xusenik çkar xilli variçalişams. p̌anda dulyaşen imťen.

to escape, to run away, to flee
to avoid work


ზუმს

zums (romanization)
ზამს (alternative)
ზაჲ (alternative)
ზუჲ (alternative)
ზიმს (alternative)
ზაფს (alternative)

From ზ- (z-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *z- (“to press, squeeze”).

inh+

(Solid things like stones, earth, onions, garlic, nuts, walnuts, etc.) to crush

Solid things like stones; earth; onions; garlic; nuts; walnuts; Solid things like stones; earth; onions; garlic; nuts; walnuts


ირდენ

From ი- (i-) + რდ- (rd-) + -ენ (-en). Inherited from Proto-Kartvelian *zard- : zrd- (“to grow”). Cognate with Georgian ზრდა (zrda), Mingrelian რდუალა (rduala) and Svan ლი̄რდი (līrdi).

inh+

ბერესქანი წილავაჲი სთერი ირდენ

(Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) to grow (child, baby animal and plant)

მთვირიქ ლივაზ მეჩუ შქულე ღალი დირდუ

(Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) to grow (stream, river)

ამერიკა ნაკო იმენჯელაზ დო იზენგინასენ, კიჲანასთი ჰეკო ჶუკარალუღი ირდასენ

The stronger and richer America becomes, the more poverty will grow in the world

ameriǩa naǩo imencelaz do izenginasen, ǩiyanasti heǩo fuǩaraluği irdasen

(Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) to grow (something abstract)

კიში ნდღალეფე წულუ იჲენ. ჲაზი მოხტასი ნდღალეფე ირდენ.

Winter days are short. When summer comes, the days get longer.

ǩişi ndğalepe ǯulu iyen. yazi moxťasi ndğalepe irden.

(Okordule, Chanapeti) to get longer (about days)

ბიჭეფე! მციქა დობაუშენათ. არ კელე ტაონიქ ოკოხუმს. არ კელეთი მზუღა ირდენ.

Guys! Let's hurry up. On the one hand, the weather is deteriorating. And the sea is getting bigger.

biç̌epe! mʒika dobauşenat. ar ǩele ťaonik oǩoxums. ar ǩeleti mzuğa irden.

(Vitse, Lome, Batumi) to grow (sea where there is big waves)


ძირომს

head

ძირომს • (żiroms) (Latin spelling żiroms)

żiroms (romanization)
ძირამს (alternative)
ძიამს (alternative)
ძიჲამს (alternative)
ზირაჲ (alternative)
ძირუმს (alternative)
ძიუმს (alternative)
ძიჲუმს (alternative)
ძიომს (alternative)
ძიჲომს (alternative)
ძიროფს (alternative)
ძიოფს (alternative)
ძიჲოფს (alternative)
ზიოფს (alternative)
ძირუფს (alternative)

From ძირ- (żir-) + -ომ (-om) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *zer- : zir- (“to see”).

inh+

გზას გოლობულუტათში ბადიქ მძირანორენ. ნეკნაში ღორმაშენ გზა იხოსარს.

The old man will see us as we cross the road. He watches the road from the doorway.

gzas golobuluťatşi badik mżiranoren. neǩnaşi ğormaşen gza ixosars.

არგუნიჩქიმი ბგორი დო სოთი ვაბძირი

I looked for my axe, but I couldn't find it anywhere


ზდიმს

zdims (romanization)
ზდუმს (alternative)
ზდიფს (alternative)

From ზდ- (zd-) + -იმ (-im) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *zid- (“to drag, pull”).

inh+

ნთხირეფუნას ნაფქოსუმტით ჩაჩი ფაცხათე ბზდიმტით

We used to carry the dry leaves that we swept in the hazelnut grove (very spaced) in a basket

ntxirepunas napkosumťit çaçi paʒxate bzdimťit

დამთირექ ნუსაში დერდი ვარზდიმს

Mother-in-laws don't suffer from bride's troubles(proverb)


იზმონაჲ

head

იზმონაჲ • (izmonay) (Latin spelling izmonay)

izmonay (romanization)
იზმონამს (alternative)
იზმონს (alternative)

From ი- (i-) + ზმონ- (zmon-) + -აჲ (-ay). Inherited from Proto-Georgian-Zan *zm-an- : *zm-n- (“to dream”).

inh+

არ კალე იზმონი. არ კალე მისსინაფი.

Dream on the one hand and tell me on the other.

to imagine, to picture, to design, to plan, to think


ზოპონს

head

ზოპონს • (zop̌ons) (Latin spelling zop̌ons)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *zoṗ- (“to talk”).

inh+

ქალე, მუ ზოპონ? სი ელეგაკიდუი?


ჟინ

tlb

(Atina, Vizha, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

jin (romanization)
ჯინ (alternative)
ჯინი (alternative)
ჟინი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *z₁e (“up(wards), upon”). Cognate with Georgian ზე (ze), Mingrelian ჟი (ži) and Svan ჟი (ži).

inh+

ჟინ კატიზ გჲურულთი ვანში ბაბაქ თუდელენ ბიგათე ეწონთხამს

When they make noise upstairs, my father pokes ceiling with a stick from below

jin ǩaťiz gyurulti vanşi babak tudelen bigate eǯontxams


ჟინ

კოჩიზ ჩქარ ნოსი ვარ უღუნ. დიშქათე ოფშა არაბაზ ჟინ ბერე ჲოხუნამს.

That man has no brains. He sits the kid on a car full of wood.

ǩoçiz çkar nosi var uğun. dişkate opşa arabaz jin bere yoxunams.

პაპულიზ ჟინ თი გაქთენ. ტიჲაჲეზ პოტე ვაგეხედუნ.

My grandfather gets dizzy from heights. He'd never get on an airplane.

p̌ap̌uliz jin ti gakten. ťiyayez p̌oťe vagexedun.

ნოღაჲი კოჩეფეზ ჩხინდი ჟინ ოქაჩუნან
noğayi ǩoçepez çxindi jin okaçunan
City people are arrogant
(literally, “City people have their noses up”)

კატა გჲაჲიზ ჟინ ლოცა ებოფხორ


ჟინდო

jindo (romanization)
ჯინდო (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *z₁e-da- (“upper”). Cognate with Georgian ზედა (zeda) and Mingrelian ჟინდო (žindo).

from top to bottom in the vertical direction

ჟინდო ჩემანე ჯელაბუტუ. ალიში ბიჭიქ ჯიღუ დო ოჭანდინამს.

There was a kemencha hanging upstairs. Ali's kid takes it down and plays it.

jindo çemane celabuťu. alişi biç̌ik ciğu do oç̌andinams.


მთუგი

mtugi (romanization)
მთუჯი (alternative)
მთუი (alternative)
მთუჲი (alternative)
მთური (alternative)
თუგი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *tagw- (“mouse”).

მთუგიქ ნაძირასენ ჩუჩაფე ობღემუშიზ ორჩაკამს

Mouse squeezes corn leaves it finds into its nest

mtugik nażirasen çuçape obğemuşiz orçaǩams


თუდე

Inherited from Proto-Georgian-Zan *taw-da- (“head over heels”).

inh+

ნუკუ ნაგამიჩხუ წკარი ვარგეიშქუმერს დო თუდე დობამს

He does not swallow the water he rinses his mouth with but spills it on the floor

nuǩu nagamiçxu ǯǩari vargeişkumers do tude dobams


თანუფს

head

თანუფს • (tanups) (Latin spelling tanups)

tanups (romanization)
თანუმს (alternative)

From თან- (tan-) + -უფ (-up) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *ten- : tn- (“to become visible; be getting light”).

inh+

ჲალიქ თანუფს

(Chkhala) to shine, to glitter, to gleam, to sparkle


თორუმს

head

თორუმს • (torums) (Latin spelling torums)

torums (romanization)
თორუჲ (alternative)
თიომს (alternative)
თიოფს (alternative)
თიჲომს (alternative)
თიჲოფს (alternative)
თირუფს (alternative)
ტირუფს (alternative)

From თორ- (tor-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *ter : *tr- (“to drag, pull”). Cognate with Georgian თრევა (treva), Mingrelian თირუა (tirua) and Svan ლითრინე (litrine).

inh+

ხასანიში ბოზომოთალეფე მოლენკალენდო ფუჯეფეს ნადურჩანენ ფარვი თორუმან

Hasan's daughters are carrying leaves for the cows from this side

xasanişi bozomotalepe molenǩalendo pucepes nadurçanen parvi toruman

მონკა ნჯაფეზ თოკი გჲუდვი დო თოკითე თორი

Attach rope to heavy trees and pull with rope

(Ortaalan, Vitse–Arkabi) to draw, to pull, to drag


თასუმს

head

თასუმს • (tasums) (Latin spelling tasums)

tasums (romanization)
თასუჲ (alternative)
თასუფს (alternative)

From თას- (tas-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *tes- (“to sow, seed”).

inh+

ლაზუტი თასუმს

ბერე თასუმს

to fertilize (about humans), to have a child


თიფი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *tib- (“grass”). Cognate with Georgian თივა (tiva) and Mingrelian თიფი (tipi).

ფუჯიჩქუნიქ ნდღალერი ნაჭკომუ თიფი სერი მკოუმს

Our cow chews grass during the day and ruminates at night

puciçkunik ndğaleri naç̌ǩomu tipi seri mǩoums


მთუმს

head

მთუმს • (mtums) (verbal noun ომთუ, Latin spelling mtums)

mtums (romanization)
ომთუ (noun-from-verb)
მთუჲ (alternative)
მთუნ (alternative)
მთუფს (alternative)

From მთ(ვ)- (mt(v)-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *to(w)- (“to snow”).

inh+

დიდო მთვირი მთვაში ბაზი ნჯალეფეზ დუდი გჲუტროხუნ

When it snows too much snow breaks the tops of some trees

dido mtviri mtvaşi bazi ncalepez dudi gyuťroxun

ღომა ლუმჯი მთვირიშ ბულთი სთერი ხოშკაკალი მთუ

ğoma lumci mtviriş bulti steri xoşǩaǩali mtu

ონტულეს ცხიკეფე ოკოპჭვიში ნომჩქა ნცაშენ მთუ

Burnt particles rained down from the air after burning brushwood together in the field

onťules ʒxiǩepe oǩop̌ç̌vişi nomçka nʒaşen mtu


თირთინს

head

თირთინს • (tirtins) (Latin spelling tirtins)

tirtins (romanization)
თირთინამს (alternative)

From თირთინ- (tirtin-) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *trt- (“to tremble”). Cognate with Georgian თრთოლა (trtola) and Mingrelian თირთოლუა (tirtolua).

inh+

ხასანის ყინი აყუ დო თირთინს

to shake, to shiver, to tremble, to vibrate


იტუჲ

iťuy (romanization)
იტურს (alternative)
იტუს (alternative)
იტტუჲ (alternative)

From ი- (i-) + ტ(ვ)- (ť(v)-) + -უჲ (-uy). Inherited from Proto-Kartvelian *ṭuw- (“to speak, say”).

inh+

ლაზებური ნავიტურტითუ ოხვოწონამტიი? - ოხოვოწონამტი.

Did you understand what we were saying in Laz? - I did.

lazeburi naviťurťitu oxvoǯonamťii? - oxovoǯonamťi.

აჲშე მექთუბი იტუჲ

აჲშე უნივერსითე იტუჲ


თქუმერს

head

თქუმერს • (tkumers) (Latin spelling tkumers)

tkumers (romanization)
თქუმარს (alternative)

From თქუმ- (tkum-) + -ერ (-er) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *tkw-am- : *tk(w)-m- (“to speak, say”).

inh+

ჩქიმდა “ჰომოხთი” ჩქვა თქვას


ნთხოზუმს

head

ნთხოზუმს • (ntxozums) (Latin spelling ntxozums)

ntxozums (romanization)
ნთხოზუჲ (alternative)
ნთხოზუფს (alternative)

From ნთხოზ- (ntxoz-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *txaz- : *txz- (“to plait, weave; to compose”).

inh+

ლაზუტი მთხოზი დო ნაჲლაზ ქოგებოკიდი
lazuťi mtxozi do naylaz kogeboǩidi
I braided corn and hang it on the ნაჲლა (nayla)

to braid, to knit, to weave (hair, rope, thread etc.)

to make rope (from hemp), to make yarn (from wool)


ნთხორუმს

head

ნთხორუმს • (ntxorums) (Latin spelling ntxorums)

ntxorums (romanization)
ნთხორუჲ (alternative)
ნთხორუფს (alternative)

From ნთხორ- (ntxor-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Kartvelian *txar- : txr- (“to dig; bury, bury oneself”).

inh+

აღნე ნამთხორით ლივადიზ დიდო კორკოტი რენ

There is a lot of soil in the newly dug garden


გამითხვენ

head

გამითხვენ • (gamitxven) (Latin spelling gamitxven)

From გამ- (gam-) + ი- (i-) + თხვ- (txv-) + -ენ (-en). Inherited from Proto-Georgian-Zan *txo(w)- (“to ask”).

inh+

აშე არ თუთაზ დოლოხე გამითხვასენ


ლიმხონა

head

ლიმხონა • (limxona) (Latin spelling limxona)

limxona (romanization)
ლიმხანა (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ipxl- (“fern”)

inh+

ლიმხონა ოთვა ეჲოდუჲ

type of fern that is not eaten by animals


კაპკაპი

head

კაპკაპი • (ǩap̌ǩap̌i) (Latin spelling ǩap̌ǩap̌i)

Inherited from Proto-Kartvelian *ḳaṗ- : ḳṗ- (“to chatter; to rattle with one's teeth”). Georgian რუკაპი (ruḳaṗi, “Baba-Yaga”) and Svan კაპრა (ḳaṗra, “chin”).

inh+

ბერე ბორტიში მწკუპაში ოხორიშე ამაშქვიმუ შენი კაპკაპითე მოშქურინამტეს

When I was a kid, they used to scare me with ghouls to get me into the house when it got dark

bere borťişi mǯǩup̌aşi oxorişe amaşkvimu şeni ǩap̌ǩap̌ite moşkurinamťes

(Vitse, Borghola) (male) ghoul, some sort of witch

კოჩიქ კაპკაპი სთერი იწკერს. სეჲი ქეწემილაზნა გური მიტკვაცუნ.

He looks like a ghoul. I'll be scared to death if I see him at night.

ǩoçik ǩap̌ǩap̌i steri iǯǩers. seyi keǯemilazna guri miťǩvaʒun.

(Khopa) cranky, restless and unpleasant person


კორუმს

head

კორუმს • (ǩorums) (Latin spelling ǩorums)

ǩorums (romanization)
კორუჲ (alternative)
კირუმს (alternative)
კირუფს (alternative)

From კორ- (ǩor-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳar-, from Proto-Kartvelian *kar- : *kr- (“to bind”).

inh

ნურიქ ნაკვათუმს დიშქა მუზეჲჲენიქ გოჭკორუმს. აშექთი ოღმალუ კორუმს.
nurik naǩvatums dişka muzeyyenik goç̌ǩorums. aşekti oğmalu ǩorums.
Muzeyyen cleans the wood for Nuri to cut. Aisha ties them up.

to link, to attach, to connect, to tie, to bind, to wrap


გჲაკიბინაფს

head

გჲაკიბინაფს • (gyaǩibinaps) (Latin spelling gyaǩibinaps)

gyaǩibinaps (romanization)
გჲაკიბინამს (alternative)
გჲაკიბინს (alternative)

From გჲ- (gy-) + ა- (a-) + კიბინ- (ǩibin-) + -აფ (-ap) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳb-en- : ḳb-in- (“to bite”).

inh+

ნენას გემაკიბინუ


კოდუმს

head

კოდუმს • (ǩodums) (Latin spelling ǩodums)

ǩodums (romanization)
კოდუჲ (alternative)
კიდუმს (alternative)
კიდუფს (alternative)

From კოდ- (ǩod-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳad-.

ოხორი კოდუმტაში ნეძი დო ჭუბურიში ნჯა იხმარი. დიდო ნინჭენ.

Use walnut and chestnut wood to build houses. It will last a long time.

oxori ǩodumťaşi neżi do ç̌uburişi nca ixmari. dido ninç̌en.


უკათამს

უკათამს • (uǩatams) (Latin spelling uǩatams)

uǩatams (romanization)
უკათაჲ (alternative)
უკკათაჲ (alternative)
უკათუფს (alternative)
უკათეფს (alternative)

From უ- (u-) + კათ- (ǩat-) + -ამ (-am) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳet- (“to add; to mix”).

inh+

წუკალის ფუჯიში მუთუ ბგუბომტაში კენჭინჯუმუ ბუკათამ

I add rock salt when I cook something with the beef in the cauldron

ǯuǩalis pucişi mutu bgubomťaşi ǩenç̌incumu buǩatam


კანკუმს

head

კანკუმს • (ǩanǩums) (Latin spelling ǩanǩums)

ǩanǩums (romanization)
კანკუფს (alternative)

From კანკ- (ǩanǩ-) + -უმ (-um) + -ს (-s). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳeḳ- (“to stoke, pole (with beak); to knock”).

inh+

ბერექ კუზითე საღანი კანკუმს

Child makes a sound by beating the bowl with a spoon

(Vitse–Arkabi) to make a sound by beating a hard object with another hard object, to make a noise

ბოზოჩქიმიქ ლუყუ კანკუმს. ლიმჯინეჲი გჲაჲი გალიბა ლუყუ კანკეჲი ივასენ.

My daughter is mashing the cabbage. I think the dinner will be mashed cabbage.

bozoçkimik luqu ǩanǩums. limcineyi gyayi galiba luqu ǩanǩeyi ivasen.


მკუთუნ

head

მკუთუნ • (mǩutun) (Latin spelling mǩutun)

From მკუთ- (mǩut-) + -უნ (-un). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳert- : *ḳrt- (“to tremble, to get frightened”).

inh+

ჯორდანიში ბერე ჯოგორიში ოლალუშე დიდო მკუთუნ

Cordan's child is terrified of dog barking

cordanişi bere cogorişi olaluşe dido mǩutun


კიცი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳec- (“clay, clay vessel”).

inh+

ხაჯჯექ კიცის ნცომი გედუმერს
xaccek ǩiʒis nʒomi gedumers
Hacce puts dough in ǩiʒi