araba

არაბა არაბა#Laz


nena

ნენა ნენა#Laz


და

head

და • (da) (plural დალეფე, Latin spelling da)

da (romanization)
დალეფე (plural)
და (absolutive singular)
დალეფე (absolutive plural)
დაქ (ergative singular)
დალეფექ (ergative plural)
დას (dative singular)
დალეფეს (dative plural)
დაშ (genitive singular)
დაშ (genitive singular)
დაშიş) (genitive singular)
დაშიşi) (genitive singular)
დალეფეშ (genitive plural)
დალეფეშ (genitive plural)
დალეფეშიş) (genitive plural)
დალეფეშიşi) (genitive plural)
დაშე (directive singular)
დალეფეშე (directive plural)
დაშენ (ablative singular)
დალეფეშენ (ablative plural)
დას (locative singular)
დალეფეს (locative plural)
დათენ (instrumental singular)
დალეფეთენ (instrumental plural)

ბაბაში ლეტაზ დო დოსქიდინერეფეზ დალეფეთი ნუნჭუნან

babaşi leťaz do doskidinerepez dalepeti nunç̌unan

Not only the sons, but also their sisters have a share in their father's land and his inheritance


vana

ვანა ვანა#Laz


biga

ბიგა ბიგა#Laz


Abaza

აბაზა აბაზა#Laz


ჯარი

გჲარი გჲარი#Laz

Atina, Vizha, and Artasheni form of გჲარი (gyari)


guri

გური გური#Laz


არაბი

arabi (romanization)
Arabi (romanization)
არაპი (alternative)
ააბი (alternative)

From Ottoman Turkish عرب (arab, arap) from Arabic عَرَب (ʕarab).

მუთეფესთი ხეზემქჲარი არაბიში ბიჭი უყოუნტეენან

mutepesti xezemkyari arabişi biç̌i uqounťeenan

A Semitic person, whose forebears were from Arabia; Arab


ruba

რუბა რუბა#Laz


banyo

ბანჲო ბანჲო#Laz

Latin spelling of ბანჲო (banyo, “bath, bathroom”)


girini

გირინი გირინი#Laz


tipe

თიფე თიფე#Laz


insani

ინსანი ინსანი#Laz


foga

ჶოგა ჶოგა#Laz


გვერდი

გვერდი • (gverdi) (Latin spelling gverdi)

From Proto-Georgian-Zan *gwerd- (“side, flank”), compare Georgian გვერდი (gverdi) and Mingrelian გვერდი (gverdi).

inh

გვერდიშა ოფშა ნა-რტუ კავანოზი ნანაქ ნა-მომჩუ პეტმეზითე ეჲებოფშამ

gverdişa opşa na-rťu ǩavanozi nanak na-momçu p̌eťmezite eyebopşam

I'm filling the half-full jar with the molasses my mother gave me

სეჲიში გვერდიზ მეზარეზ გოლობიტიში მაშქურინუ

seyişi gverdiz mezarez golobiťişi maşkurinu

I got scared walking through the cemetery in the middle of the night


ქვა

head

ქვა • (kva) (plural ქვალეფე, plural ქვაფე, plural კვაეფე, Latin spelling kva)

kva (romanization)
ქვალეფე (plural)
ქვაფე (plural)
კვაეფე (plural)

ჰე-თი, მუნთხა უნტუ ივეტუ: ჲანი კინჩი ივეტუ, ფუთხუტუ; ჯოღოჲ ივეტუ, ლალუმტუ; ნჯა ივეტუ, ქვა ივეტუ, დუნჲას მუ ჭეშიტი შეჲ ტუ იჲი ივეტუ.

1960 – 1964, Muhsin Erol (a native of Şenköy born in 1940), Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul The Wizard and His Apprentice

The man in black had the ability to become whatever he wanted, that is to say, he became a bird (and) flew, he became a dog (and) barked, he became a tree, he became a stone, he became all kinds of things in the world.

he-ti, muntxa unťu iveťu: yani ǩinçi iveťu, putxuťu; coğoy iveťu, lalumťu; nca iveťu, kva iveťu, dunyas mu ç̌eşiťi şey ťu iyi iveťu.


ხე

ხე • (xe) (plural ხეფე, Latin spelling xe)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

xe (romanization)
ხეფე (plural)
ხე (absolutive singular)
ხეფე (absolutive plural)
ხექ (ergative singular)
ხეფექ (ergative plural)
ხეს (dative singular)
ხეფეს (dative plural)
ხეშ (genitive singular)
ხეშ (genitive singular)
ხეშიş) (genitive singular)
ხეშიşi) (genitive singular)
ხეფეშ (genitive plural)
ხეფეშ (genitive plural)
ხეფეშიş) (genitive plural)
ხეფეშიşi) (genitive plural)
ხეშე (directive singular)
ხეფეშე (directive plural)
ხეშენ (ablative singular)
ხეფეშენ (ablative plural)
ხეს (locative singular)
ხეფეს (locative plural)
ხეთენ (instrumental singular)
ხეფეთენ (instrumental plural)
ხეფე (alternative)

ხე ობონუ შენი ბერეს წკარი გელობამს

S/he pours water on the child's hand to wash her/his hands

პაპულის ლუმჯიშა მუსაჶი ხეზ ელოქაჩუნ

The Qur'an is under my grandfather's arm(limb) until the evening

ფორჩაში შლოპერი ხე წკარითე ნუნახუმს

She washes the soiled sleeve(arm) of the shirt with water

(upper extremity, upper limb); hand and/or arm

upper extremity; upper limb; upper extremity; upper limb


ცხენი

ნცხენი ნცხენი#Laz

Apso, Ortaalan, Chanapeti, and Borghola form of ნცხენი (nʒxeni)


აქლემი

head

აქლემი • (aklemi) (Latin spelling aklemi)

აქრემი აქრემი#Laz


დიდი

დიდიშკიმიქ ბერეში თომა ნთხოზუმს


ქუდი

არ თიზ ჟურ ქუდი ვარგეითვენ

Two hats cannot be worn at the same time. (Anything more than necessary has no meaning.)


წამწამი

წამწამი • (ǯamǯami) (Latin spelling ǯamǯami)

კამწამი კამწამი#Laz

Vitse–Arkabi, Khopa, and Chkhala form of კამწამი (ǩamǯami)


sigara

სიგარა სიგარა#Laz


დიდა

დიდა • (dida) (plural დიდალეფე, Latin spelling dida)

დიდა იჲასი აშკვა მითი ვა-ჯეგიწონამს

When you become an old woman, no one pays attention to you anymore


ბიჭი

biç̌i (romanization)
ბიჭი (absolutive singular)
ბიჭეფე (absolutive plural)
ბიჭიქ (ergative singular)
ბიჭეფექ (ergative plural)
ბიჭის (dative singular)
ბიჭეფეს (dative plural)
ბიჭიშ (genitive singular)
ბიჭიშ (genitive singular)
ბიჭიშიş) (genitive singular)
ბიჭიშიşi) (genitive singular)
ბიჭეფეშ (genitive plural)
ბიჭეფეშ (genitive plural)
ბიჭეფეშიş) (genitive plural)
ბიჭეფეშიşi) (genitive plural)
ბიჭიშე (directive singular)
ბიჭეფეშე (directive plural)
ბიჭიშენ (ablative singular)
ბიჭეფეშენ (ablative plural)
ბიჭის (locative singular)
ბიჭეფეს (locative plural)
ბიჭითენ (instrumental singular)
ბიჭეფეთენ (instrumental plural)

აშეზ ბოზო ავუ. მეონერიმუში ბიჭი რენ.

Aşe had a daughter. The next one must be a boy.

ბიჭიზ წანა ჭუტა უღუნ. ნოსიქ ვანუკვათამს. მსქვანობაშე მოღერდუნ დო აოროფენ.

biç̌iz ǯana ç̌uťa uğun. nosik vanuǩvatams. mskvanobaşe moğerdun do aoropen.

The boy is young. He is not in his right mind. He falls in love with beauty.

ხასანიში უნივერსიტეზ ნარენ დიდი ბიჭიქ “ა მუთხა პარე” დეჲი აქშამა ქვა შირუმს.

xasanişi universiťez naren didi biç̌ik “a mutxa p̌are” deyi akşama kva şirums.

Khasan's eldest son, who is at university, has been scouring stones all day long for something to do.


korba

ქორბა ქორბა#Laz


კაკალი

კაკალი • (ǩaǩali)


adesa

ადესა ადესა#Laz


ჯაზი

From Persian جادو (jâdu), via Ottoman Turkish.

ჯაზი ნაეშახთარე

Come out of your grave as a witch (curse)


ქატო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *kerṭl- (“dandruff”). Cognate with Georgian ქერტლი (kerṭli).


კირი

head

კირი • (ǩiri)


თუთა

თუთა • (tuta) (Latin spelling tuta, plural თუთაფე)

tuta (romanization)
თუთაფე (plural)
მთუთა (alternative)


ალი

ალის თოკი გეიდუმელს დო ეინჭენ

S/he hangs her/himself with a rope around her/his neck ( commits suicide, kills her/himself)


ფერი

ფერი • (peri) (plural ფერეფე or ფერიფე, Latin spelling peri)

peri (romanization)
ფერეფე (plural)
ფერიფე (plural)
ფეჲი (alternative alternative)

From Turkish peri, from Persian پری (peri).

თოლი მუჭო მედვასენ ფერეფე აზირენ

As soon as s/he closes her/his eyes, s/he sees fairies


ფერი

ფერი • (peri) (plural ფერეფე, Latin spelling peri)

peri (romanization)
ფერეფე (plural)
ფეჲი (alternative alternative)

Tandilava derives from Old Georgian ფერი (peri).


თხა

txa (romanization)
თხალეფე (plural)
მთხა (alternative)


შენი

şeni (romanization)
შენი (absolutive singular)
შენეფე (absolutive plural)
შენიქ (ergative singular)
შენეფექ (ergative plural)
შენის (dative singular)
შენეფეს (dative plural)
შენიშ (genitive singular)
შენიშ (genitive singular)
შენიშიş) (genitive singular)
შენიშიşi) (genitive singular)
შენეფეშ (genitive plural)
შენეფეშ (genitive plural)
შენეფეშიş) (genitive plural)
შენეფეშიşi) (genitive plural)
შენიშე (directive singular)
შენეფეშე (directive plural)
შენიშენ (ablative singular)
შენეფეშენ (ablative plural)
შენის (locative singular)
შენეფეს (locative plural)
შენითენ (instrumental singular)
შენეფეთენ (instrumental plural)

აღნე ნანაშქუ შენი ბოგინაზ გერიდე ქომოხედუ

ağne nanaşku şeni boginaz geride komoxedu

Newly hatched bee brood lands on the back of the comb


მარგალი

მარგალი • (margali) (Latin spelling Margali)

margali (romanization)
Margali (romanization)

From Mingrelian მარგალი (margali), Doublet of მეგრელი (megreli).

ართი ქორთუ, მაჟურა მარგალი რენ

One is Georgian, the other, a Mingrelian

An ethnic or subethnic group native to the South Caucasus: Mingrelian


ზარი

zari (romanization)
ზაი (alternative alternative)

From Ottoman Turkish زار (zar, “die”), from Arabic زَهْر (zahr, “cube, die”).

თავლა ოსთერუ ვაგიჩქინ დო ზარის მუ აკვან?

tavla osteru vagiçkin do zaris mu aǩvan?

If you don't know how to play backgammon, what do you want from the dice?

dice (a cube-shaped game tool used in games such as backgammon, with six spots numbered one through six)

გოწონერი წანა მიღურტუ ზარი

(dialectal, Vizha) fortune, chance, luck


ბარდი

bardi (romanization)
bardi (Latin character)

haystack, straw stack; particularly, stack of fern collected for manuring the ground


ფაწალა

ფაწალა • (paǯala)

ფანწალა ფანწალა#Laz

Alternative spelling of ფანწალა (panǯala)


ფანწალა

ფანწალა • (panǯala)

panǯala (romanization)
ფაწალა (alternative)
ფალანწა (alternative)


ფატი

ფატი • (paťi)


ფატი

ფატი • (paťi)

From dialectal Armenian փատ (pʻat), from Old Armenian փայտ (pʻayt, “wood”).


ქოშატი

ქოშატი • (koşaťi)

Ultimately from Old Armenian քօշ (kʻōš, “he-goat”). Compare especially dialectal Armenian քոշոտ (kʻošot).


გუბი

From Old Armenian գուբ (gub, “pit, ditch; pipe, conduit”).


მწოლა

წოლა წოლა#Laz


წოლა

head

წოლა • (ǯola)


არა

არა • (ara) (Latin spelling ara, plural არაფე)

წო ომრი არაფე ვარობღუნ

This year the plum branches are not blooming


არა

Probably Reduplication of არ (ar, “one”).

არა ქომოხთაზნა ჰამ თავლი ბოჩოდინამ

If all-one comes, I'm finishing this game of backgammon

in backgammon, when both dice fall with one


არა

ara (romanization)
არა (absolutive singular)
არაფე (absolutive plural)
არაქ (ergative singular)
არაფექ (ergative plural)
არას (dative singular)
არაფეს (dative plural)
არაშ (genitive singular)
არაშ (genitive singular)
არაშიş) (genitive singular)
არაშიşi) (genitive singular)
არაფეშ (genitive plural)
არაფეშ (genitive plural)
არაფეშიş) (genitive plural)
არაფეშიşi) (genitive plural)
არაშე (directive singular)
არაფეშე (directive plural)
არაშენ (ablative singular)
არაფეშენ (ablative plural)
არას (locative singular)
არაფეს (locative plural)
არათენ (instrumental singular)
არაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آرا (ara).

ჟურ მცხულიშ არაზ ანტამა ვაირდენ. ეშიქაჩენ.

jur mʒxuliş araz anťama vairden. eşikaçen.

A peach does not grow between two pears, it gets stuck.


კვარი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳwer- (“flat cake, cookie (round)”). For the development of the sense "honeycomb" compare Armenian մեղրահաց (meġrahacʻ, “honeycomb”, literally “honey bread”).

ncog

სი კვარი შოლარ დო ტაღანითე ჯეჭვარ

You'll knead the ǩvari and cook it in a pan

(Vizha, Artasheni) a type of thin bread made from unleavened dough, small bread similar to pita bread

გჲარი ფშველუმტიშა კვარი ეშალუ დო ლეტას მელუ

gyari pşvelumťişa ǩvari eşalu do leťas melu

A piece of dough splattered and fell to the ground while kneading bread


კვარი

See the etymology of the corresponding lemma form.

nonlemma

კვაი კვაი#Laz


adresi

ადრესი ადრესი#Laz

Latin spelling of ადრესი (adresi, “address”)


ეშეღი

Borrowed from Ottoman Turkish اشك (eşek).


ღლეპა

head

ღლეპა • (ğlep̌a) (Latin spelling ğlep̌a)

ğlep̌a (romanization)
ღლეპა (absolutive singular)
ღლეპაფე (absolutive plural)
ღლეპაქ (ergative singular)
ღლეპაფექ (ergative plural)
ღლეპას (dative singular)
ღლეპაფეს (dative plural)
ღლეპაშ (genitive singular)
ღლეპაშ (genitive singular)
ღლეპაშიş) (genitive singular)
ღლეპაშიşi) (genitive singular)
ღლეპაფეშ (genitive plural)
ღლეპაფეშ (genitive plural)
ღლეპაფეშიş) (genitive plural)
ღლეპაფეშიşi) (genitive plural)
ღლეპაშე (directive singular)
ღლეპაფეშე (directive plural)
ღლეპაშენ (ablative singular)
ღლეპაფეშენ (ablative plural)
ღლეპას (locative singular)
ღლეპაფეს (locative plural)
ღლეპათენ (instrumental singular)
ღლეპაფეთენ (instrumental plural)
ღლეფა (alternative)

desc

ղալաբ<lb:տր>

ղալափա<lb:հմշ>

ղօլօփա<lb:հմշ>

→? Armenian: (Trabzon) ղալաբ (ġalab), (Hamshen) ղալափա (ġalapʻa), (Hamshen) ղօլօփա (ġōlōpʻa)

→? Turkish: ğalapa, ğelap — Hemşin

ნეძიში ღლეპაქ ხე ოუჩანამს.

The colour of the green shell of the walnut darkens (man's) hand

green shell of nuts such as walnuts etc.


კოჭი

კონჭი კონჭი#Laz


sevda

სევდა სევდა#Laz


სერი

head

სერი • (seri) (plural სერეფე, Latin spelling seri)

seri (romanization)
სერეფე (plural)
სერ (alternative)
სეჲი (alternative)
სეი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ser- (“evening, night”). See Georgian სერი (seri) for more.

inh

სერი დიჲუ. ჩონა ვა-მიღუნან. ამა თუთა შკუ მითანამან

seri diyu. çona va-miğunan. ama tuta şǩu mitanaman

It's night. We have no light. But the moon illuminates us


ორნეღი

head

ორნეღი • (orneği)

Borrowed from Ottoman Turkish اورنك (örnek).


ღინი

ღინი • (ğini)

ღვინი ღვინი#Laz


ღვინი

ğvini (romanization)
ყვინი (alternative)
ღინი (alternative)
ღენი (alternative)
ღვენი (alternative)

მამუტიქ ღვინი შუ დო ღომამჯიშენ დონი გოშუბღამს

mamuťik ğvini şu do ğomamcişen doni goşubğams

Mamut drank wine and has been babbling since last night


ბუკი

ბუჭი ბუჭი#Laz

(Chkhalazeni) stalk to which corn kernels are attached

(Chkhalazeni) corn on the cob with the kernels removed


ანდერი

ანდერი • (anderi) (Latin spelling anderi)

ანდერი ნა ნაშკვარე

You leave something awful behind (curse)

anathema, bad thing, terrible thing, damned thing

ხეს ნაგოქაჩუნ ანდერი არ ქონაშქვი დო მემიშველი

xes nagokaçun anderi ar konaşkvi do memişveli

Drop that useless thing you've got and help me

trash, functionless thing, useless thing

ჰა ანდერი მიში რენ? სუმ ნდღა რენ გზაზ გელაძინ.

ha anderi mişi ren? sum ndğa ren gzaz gelażin.

Whose ander is this? It's been on the road for three days.

ანდერი ნა ნაშქვარე, ახირ-ოხორი-სქანი

May you die in a few days, and your house, barn, and everything will be left without you (curse)

the unclaimed and worthless thing left behind by a dead person, wreck, ruin

ანდერი თო დოსკუდარ


გუერი

გუ̂ერი • (gûeri)

მგერი მგერი#Laz


მგერი

mgeri (romanization)
მგერეფე (plural)
მჯვერი (alternative)
გვერი (alternative)
გუ̂ერი (alternative)

Related to Mingrelian გერი (geri) and Old Georgian მგელი (mgeli). According to Klimov's earlier work, from Proto-Georgian-Zan *mgel- (“wolf”), he however remarks that in Mingrelian-Laz *მგარ- (*mgar-) is expected. In Klimov's more recent works, he no longer reconstructs Proto-Georgian-Zan. If that's correct, then this word should be treated as a borrowing from Old Georgian მგელი (mgeli) (itself possibly from Armenian, for which compare Old Armenian գայլ (gayl)).


laci

ლაჯი ლაჯი#Laz


საბანი

From Georgian საბანი (sabani) or from Ancient Greek σάβανον (sábanon).


ბოზო

→ Turkish: bozo

The ultimate origin is uncertain. Closely related to Old Armenian բոզ (boz, “whore”) (likely a Zan borrowing) and Middle Georgian ბოზი (bozi, “whore”) (likely an Armenian reborrowing). According to Javakhishvili, of the same root as Georgian ნე-ზვ-ი (ne-zv-i, “(breeding) sow/ewe/nanny goat”), with the main part being -ზო- (-zo-), meaning he derives it from Proto-Kartvelian *zw- (“to kitten, to fawn”), and ბო- (bo-) being a prefix to denote young age. Compare Georgian ბაღანა (baɣana) for development.
Further compare Old Georgian ნეზჳ (nezwi, “nanny goat”), Adyghe бзы (bzə), Kabardian бзы (bzə), Ubykh -bza, Abkhaz а-пс (a-pʼs, “female (of animals)”).


avize

ავიზე ავიზე#Laz


ბინა

bina (romanization)
ბინა (absolutive singular)
ბინაფე (absolutive plural)
ბინაქ (ergative singular)
ბინაფექ (ergative plural)
ბინას (dative singular)
ბინაფეს (dative plural)
ბინაშ (genitive singular)
ბინაშ (genitive singular)
ბინაშიş) (genitive singular)
ბინაშიşi) (genitive singular)
ბინაფეშ (genitive plural)
ბინაფეშ (genitive plural)
ბინაფეშიş) (genitive plural)
ბინაფეშიşi) (genitive plural)
ბინაშე (directive singular)
ბინაფეშე (directive plural)
ბინაშენ (ablative singular)
ბინაფეშენ (ablative plural)
ბინას (locative singular)
ბინაფეს (locative plural)
ბინათენ (instrumental singular)
ბინაფეთენ (instrumental plural)

Derived from Arabic بِنَاء (bināʔ, “building, construction”).

der+

ბინა დოდგიმს.


ჭაჭა

ç̌aç̌a (romanization)
ჭეჭა (alternative)

Akin to Georgian ჭაჭა (č̣ač̣a). See it for more.

ჩეფლა

nut pomace, in particular hazelnut and wallnut pomace

ნოწილეხი

nut pomace, in particular wallnut pomace

fruit or nut pomace, in particular grape pomace

(Atina) silk waste (the remainder of the silk obtained from the silk cocoon after processing)

(Artasheni) the green husk of a hazelnut


ხაჯკეტი

head

ხაჯკეტი • (xacǩeťi) (Latin spelling xacǩeťi)

xacǩeťi (romanization)
ხაჯკჲეტი (alternative)
ხაჭკეტი (alternative)
ხაჩკეტი (alternative)

From ხაჯი (xaci, “bean”) + კეტი (ǩeťi, “stick”).


კატუ

კატუ ულუნ, ქვას ქომოკუხედუნ დო ჰექო იმჟორს

ǩaťu ulun, kvas komoǩuxedun do heko imjors

The cat goes and sits behind the rock and sunbathes there


წულუ კითი

head

წულუ კითი • (ǯulu ǩiti)

Akin to Old Armenian ճկոյթ (čkoytʻ), a Georgian-Zan borrowing.


კითი

From Proto-Georgian-Zan *ḳit- (“finger”). Cognate with Georgian თითი (titi) and Mingrelian კითი (ḳiti).

ბიჭიჩქიმიზ მეკვათეჲი კითიზ ქაფქა ქომოჲოდუ

biç̌içkimiz meǩvateyi ǩitiz kapka komoyodu

ხასანიში კუჩხეში კითეფე კოშკაქცუნ. მუჲა შენი ონ ვარმიშკუნ.

xasanişi ǩuçxeşi ǩitepe ǩoşǩakʒun. muya şeni on varmişǩun.

Hasan's toes are rotting between his toes. I don't know why.

ალი ტაღანიკითი ნოჩხაჲ


ერკინა

ერკინა • (erǩina)

erǩina (romanization)
კიკინა (alternative)
კინა (alternative)

Presumably inherited from Proto-Georgian-Zan *rḳina- (“iron”); see there for more.


serende

სერენდე სერენდე#Laz


serenti

სერენთი სერენთი#Laz


ბაღი

baği (romanization)
ბაღი (absolutive singular)
ბაღეფე (absolutive plural)
ბაღიქ (ergative singular)
ბაღეფექ (ergative plural)
ბაღის (dative singular)
ბაღეფეს (dative plural)
ბაღიშ (genitive singular)
ბაღიშ (genitive singular)
ბაღიშიş) (genitive singular)
ბაღიშიşi) (genitive singular)
ბაღეფეშ (genitive plural)
ბაღეფეშ (genitive plural)
ბაღეფეშიş) (genitive plural)
ბაღეფეშიşi) (genitive plural)
ბაღიშე (directive singular)
ბაღეფეშე (directive plural)
ბაღიშენ (ablative singular)
ბაღეფეშენ (ablative plural)
ბაღის (locative singular)
ბაღეფეს (locative plural)
ბაღითენ (instrumental singular)
ბაღეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish باغ (bağ), Derived from Persian باغ (bâğ).

კომში ხორძა არ კალათი ურძენი შკუ მომიღეს. ბაღი ნავარმიღუტეს უშკუტუ შენი შკუნი შენითი კორობუ.

ǩomşi xorża ar ǩalati urżeni şǩu momiğes. baği navarmiğuťes uşǩuťu şeni şǩuni şeniti ǩorobu.

The neighbor woman brought us a basket of grapes. She knew we didn't have a garden, so she picked some for us.


ხინჯი

xinci (romanization)
ხინჟი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *qid-, perhaps from Proto-Kartvelian *qed-; see Old Georgian ჴიდი (qidi) for more.


კალმახი

კალმახი • (ǩalmaxi)

კარმახა კარმახა#Laz


კალმახა

კალმახა • (ǩalmaxa)

კარმახა კარმახა#Laz


ჩხური

ჩხური • (çxuri) (plural ჩხურეფე)

çxuri (romanization)
ჩხურეფე (plural)
მჩხური (alternative)
ოხური (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c₁xwar-, from *c₁xow- (“animate, alive”). Cognate with Mingrelian შხური (šxuri) and Georgian ცხვარი (cxvari).


გზა

გზა • (gza) (plural გზალეფე, Latin spelling gza)

From Proto-Georgian-Zan *gza- (“road, path”), from Proto-Kartvelian *gz- (“to go”).

ჟიმოკანი გზა დიდო ენდრაგენდრა რენ. ვარიდუზანაშა არაბა ვარგოლალენ.

jimoǩani gza dido endragendra ren. variduzanaşa araba vargolalen.

The road behind the house is very bumpy. No cars can pass until it is fixed.

a place to cross over land and go somewhere

თიშინერი ნავარუჲონუნ გზა გვანდინენ

track, road, way, path
where one must pass

არ გზაზ კაჲითი ივენ, პატითი

There are good and bad people on a road (It is possible to meet all kinds of people in life)

track, road, way, path
(figurative) life


ჯამი

cami (romanization)
ჯამი (absolutive singular)
ჯამეფე (absolutive plural)
ჯამიქ (ergative singular)
ჯამეფექ (ergative plural)
ჯამის (dative singular)
ჯამეფეს (dative plural)
ჯამიშ (genitive singular)
ჯამიშ (genitive singular)
ჯამიშიş) (genitive singular)
ჯამიშიşi) (genitive singular)
ჯამეფეშ (genitive plural)
ჯამეფეშ (genitive plural)
ჯამეფეშიş) (genitive plural)
ჯამეფეშიşi) (genitive plural)
ჯამიშე (directive singular)
ჯამეფეშე (directive plural)
ჯამიშენ (ablative singular)
ჯამეფეშენ (ablative plural)
ჯამის (locative singular)
ჯამეფეს (locative plural)
ჯამითენ (instrumental singular)
ჯამეფეთენ (instrumental plural)
ჟამი (alternative)
ნჯამი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish جام (cam), Derived from Persian جام (jâm).

აკოშქაზ ჯამი გედგუმს.


აჩმა

açma (romanization)
აჩმა (absolutive singular)
აჩმაფე (absolutive plural)
აჩმაქ (ergative singular)
აჩმაფექ (ergative plural)
აჩმას (dative singular)
აჩმაფეს (dative plural)
აჩმაშ (genitive singular)
აჩმაშ (genitive singular)
აჩმაშიş) (genitive singular)
აჩმაშიşi) (genitive singular)
აჩმაფეშ (genitive plural)
აჩმაფეშ (genitive plural)
აჩმაფეშიş) (genitive plural)
აჩმაფეშიşi) (genitive plural)
აჩმაშე (directive singular)
აჩმაფეშე (directive plural)
აჩმაშენ (ablative singular)
აჩმაფეშენ (ablative plural)
აჩმას (locative singular)
აჩმაფეს (locative plural)
აჩმათენ (instrumental singular)
აჩმაფეთენ (instrumental plural)

აბდულაქ აჩმა ხაჩქუპტუში ლეტაშენ რუმეფეშენ დოსქიდინერი არ დერგი მუშახთუ

abdulak açma xaçkup̌ťuşi leťaşen rumepeşen doskidineri ar dergi muşaxtu

While Abdula was digging the açma, a jar from the Greeks was unearthed

land made suitable for agriculture by uprooting the vegetation on it and digging the soil


ხორცი

ხორცი • (xorʒi)


ოსური

ოსური • (osuri) (plural ოსურეფე, Latin spelling osuri)


წიწილა

წიწილა • (ǯiǯila) (plural წიწილაფე)

From Proto-Georgian-Zan *c̣ic̣il- (“young snake”), likely a reduplication of *c̣il-. Cognate with Georgian წიწილი (c̣ic̣ili), წიწილა (c̣ic̣ila).


ბედი

ბედიშკიმი დიდო ვროსი ჯარი იქუმტუ. არ სოთი დუგუნი იჲუკონი ალაჲიცო ჰიმუ ჯარი ოხაზირუ გური აჲერტეჲ.

bedişǩimi dido vrosi cari ikumťu. ar soti duguni iyuǩoni alayiʒo himu cari oxaziru guri ayerťey.

My grandmother was a very good at cooking. When there was a wedding somewhere, everyone wanted her to cook (wanted her to prepare food).

აჲშენაბედი კატა ჭუმანიში ორდოშა მოისელენ, ბერეფე კერკელი უხენაჲ, ბერეფეში გური იქუმტუ.

ayşenabedi ǩaťa ç̌umanişi ordoşa moiselen, berepe ǩerǩeli uxenay, berepeşi guri ikumťu.

Grandma (not actually relative) Ayşena used to get up early every morning, make bagels for the children and make their hearts happy.


ბედი

შანა ბედისქანიზ!

(1) Well done. (2) Shame on you.( depends on context)


ანკესი

head

ანკესი • (anǩesi) (plural ანკესეფე)

anǩesi (romanization)
ანკესეფე (plural)
ანჭესი (alternative)
ანწიში (alternative)

Ultimately from Proto-Indo-European. See Georgian ანკესი (anḳesi) for more.


არფა

arpa (romanization)
არფა (absolutive singular)
არფაფე (absolutive plural)
არფაქ (ergative singular)
არფაფექ (ergative plural)
არფას (dative singular)
არფაფეს (dative plural)
არფაშ (genitive singular)
არფაშ (genitive singular)
არფაშიş) (genitive singular)
არფაშიşi) (genitive singular)
არფაფეშ (genitive plural)
არფაფეშ (genitive plural)
არფაფეშიş) (genitive plural)
არფაფეშიşi) (genitive plural)
არფაშე (directive singular)
არფაფეშე (directive plural)
არფაშენ (ablative singular)
არფაფეშენ (ablative plural)
არფას (locative singular)
არფაფეს (locative plural)
არფათენ (instrumental singular)
არფაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آرپه (arpa).

bor+

ალი არფაფე ჩემრე კოშკუბღაჲ.

Ali pours fertilizer between the barley.


ბაკი

baǩi (romanization)
ბაკი (absolutive singular)
ბაკეფე (absolutive plural)
ბაკიქ (ergative singular)
ბაკეფექ (ergative plural)
ბაკის (dative singular)
ბაკეფეს (dative plural)
ბაკიშ (genitive singular)
ბაკიშ (genitive singular)
ბაკიშიş) (genitive singular)
ბაკიშიşi) (genitive singular)
ბაკეფეშ (genitive plural)
ბაკეფეშ (genitive plural)
ბაკეფეშიş) (genitive plural)
ბაკეფეშიşi) (genitive plural)
ბაკიშე (directive singular)
ბაკეფეშე (directive plural)
ბაკიშენ (ablative singular)
ბაკეფეშენ (ablative plural)
ბაკის (locative singular)
ბაკეფეს (locative plural)
ბაკითენ (instrumental singular)
ბაკეფეთენ (instrumental plural)

Compare Old Georgian ბაკი (baḳi), Old Armenian բակ (bak).

ალიქ ბაკიში ჟინ ნაქეხთეენ ქოთუმე ძირუში ხაშარითენ გეჩაფს დო გჲოფუთხინაფს.

alik baǩişi jin nakexteen kotume żiruşi xaşariten geçaps do gyoputxinaps.

When Ali sees the chicken on top of the barn, he hits it with a bean stick to make it fly away (make it come down).


ბალონი

head

ბალონი • (baloni) (Latin spelling baloni)

baloni (romanization)
ბალონი (absolutive singular)
ბალონეფე (absolutive plural)
ბალონიქ (ergative singular)
ბალონეფექ (ergative plural)
ბალონის (dative singular)
ბალონეფეს (dative plural)
ბალონიშ (genitive singular)
ბალონიშ (genitive singular)
ბალონიშიş) (genitive singular)
ბალონიშიşi) (genitive singular)
ბალონეფეშ (genitive plural)
ბალონეფეშ (genitive plural)
ბალონეფეშიş) (genitive plural)
ბალონეფეშიşi) (genitive plural)
ბალონიშე (directive singular)
ბალონეფეშე (directive plural)
ბალონიშენ (ablative singular)
ბალონეფეშენ (ablative plural)
ბალონის (locative singular)
ბალონეფეს (locative plural)
ბალონითენ (instrumental singular)
ბალონეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish بالون (balon), Derived from French ballon.

bor+

ბერექ ბალონი ობარამს.


ბენზინი

head

ბენზინი • (benzini) (Latin spelling benzini)

Borrowed from Ottoman Turkish بنزین (benzin), derived from German Benzin.

bor+

შუშე ვამუთვასი ბენზინი გამიჩოდინენ.

If you don't close the bottle, the gasoline runs out.


ბობოლა

head

ბობოლა • (bobola) (Latin spelling bobola)

bobola (romanization)
ბომბულა (alternative)
ბომბოლა (alternative)

→ Turkish: bobola, bobol

From Proto-Georgian-Zan *borbal- (“spider”).

ბობოლა მემოხენ-გულუნ


ბოხჩა

boxça (romanization)
ბოხჩა (absolutive singular)
ბოხჩაფე (absolutive plural)
ბოხჩაქ (ergative singular)
ბოხჩაფექ (ergative plural)
ბოხჩას (dative singular)
ბოხჩაფეს (dative plural)
ბოხჩაშ (genitive singular)
ბოხჩაშ (genitive singular)
ბოხჩაშიş) (genitive singular)
ბოხჩაშიşi) (genitive singular)
ბოხჩაფეშ (genitive plural)
ბოხჩაფეშ (genitive plural)
ბოხჩაფეშიş) (genitive plural)
ბოხჩაფეშიşi) (genitive plural)
ბოხჩაშე (directive singular)
ბოხჩაფეშე (directive plural)
ბოხჩაშენ (ablative singular)
ბოხჩაფეშენ (ablative plural)
ბოხჩას (locative singular)
ბოხჩაფეს (locative plural)
ბოხჩათენ (instrumental singular)
ბოხჩაფეთენ (instrumental plural)
ბოხჭა (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بوغچه (boğça).

bor+

ალიქ ბოხჩაზ ნაგჲუფინუ ლაზუტი მემეტიქ თუდე ნუხვამს.

alik boxçaz nagyupinu lazuťi memeťik tude nuxvams.

Mehmet spills the corn that Ali had spread on the bundle on the ground.

(four-cornered fabric used for wrapping laundry, clothes, etc. inside.); bundle

four-cornered fabric used for wrapping laundry; clothes; etc. inside.; four-cornered fabric used for wrapping laundry; clothes; etc. inside.


ბუზი

ბუძი ბუძი#Laz


ბუზი

buzi (romanization)
ბუზი (absolutive singular)
ბუზეფე (absolutive plural)
ბუზიქ (ergative singular)
ბუზეფექ (ergative plural)
ბუზის (dative singular)
ბუზეფეს (dative plural)
ბუზიშ (genitive singular)
ბუზიშ (genitive singular)
ბუზიშიş) (genitive singular)
ბუზიშიşi) (genitive singular)
ბუზეფეშ (genitive plural)
ბუზეფეშ (genitive plural)
ბუზეფეშიş) (genitive plural)
ბუზეფეშიşi) (genitive plural)
ბუზიშე (directive singular)
ბუზეფეშე (directive plural)
ბუზიშენ (ablative singular)
ბუზეფეშენ (ablative plural)
ბუზის (locative singular)
ბუზეფეს (locative plural)
ბუზითენ (instrumental singular)
ბუზეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish بوز (buz).

მთვირი დომთვაში ოხორი-ჩქინიში ჭეის ბუზეფე გუწიკიდენ.

mtviri domtvaşi oxori-çkinişi ç̌eis buzepe guǯiǩiden.

When it snows, ice hangs from the ceiling of our house.


ბურღი

burği (romanization)
ბურღი (absolutive singular)
ბურღეფე (absolutive plural)
ბურღიქ (ergative singular)
ბურღეფექ (ergative plural)
ბურღის (dative singular)
ბურღეფეს (dative plural)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშიş) (genitive singular)
ბურღიშიşi) (genitive singular)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშიş) (genitive plural)
ბურღეფეშიşi) (genitive plural)
ბურღიშე (directive singular)
ბურღეფეშე (directive plural)
ბურღიშენ (ablative singular)
ბურღეფეშენ (ablative plural)
ბურღის (locative singular)
ბურღეფეს (locative plural)
ბურღითენ (instrumental singular)
ბურღეფეთენ (instrumental plural)
ბუღრი (alternative)
ბუხრი (alternative)
ბუღი (alternative)
ბოღო (alternative)

→ Turkish: puğre — Hemşin

Inherited from Proto-Kartvelian *burɣ-. Cognate with Mingrelian ბურღი (burɣi), Georgian ბურღავაი (burɣavai) and ბურღველა (burɣvela).

ბურღიშ ფარვი

Abraham-Isaac-Jacob, early-flowering borage (Trachystemon orientalis syn. Borago constantinopolitana)


ბურღი

burği (romanization)
ბურღი (absolutive singular)
ბურღეფე (absolutive plural)
ბურღიქ (ergative singular)
ბურღეფექ (ergative plural)
ბურღის (dative singular)
ბურღეფეს (dative plural)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშ (genitive singular)
ბურღიშიş) (genitive singular)
ბურღიშიşi) (genitive singular)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშ (genitive plural)
ბურღეფეშიş) (genitive plural)
ბურღეფეშიşi) (genitive plural)
ბურღიშე (directive singular)
ბურღეფეშე (directive plural)
ბურღიშენ (ablative singular)
ბურღეფეშენ (ablative plural)
ბურღის (locative singular)
ბურღეფეს (locative plural)
ბურღითენ (instrumental singular)
ბურღეფეთენ (instrumental plural)

ბურგი ბურგი#Laz

Alternative form of ბურგი (burgi, “drill”)


გარაჟი

head

გარაჟი • (garaji) (Latin spelling garaji)

Borrowed from Turkish garaj, French garage.

საბაჲლე არაბაქ ვარ-იჩალიშაში მებაჯინ დო გარაჟის გამაბოონამ

sabayle arabak var-içalişaşi mebacin do garajis gamaboonam

When the car doesn't start in the morning, I push it out of the garage


გრიფი

Borrowed from Turkish grip, French grippe.

ბერეზ გრიფი დაღოდუ


დაღი

daği (romanization)
დაღი (absolutive singular)
დაღეფე (absolutive plural)
დაღიქ (ergative singular)
დაღეფექ (ergative plural)
დაღის (dative singular)
დაღეფეს (dative plural)
დაღიშ (genitive singular)
დაღიშ (genitive singular)
დაღიშიş) (genitive singular)
დაღიშიşi) (genitive singular)
დაღეფეშ (genitive plural)
დაღეფეშ (genitive plural)
დაღეფეშიş) (genitive plural)
დაღეფეშიşi) (genitive plural)
დაღიშე (directive singular)
დაღეფეშე (directive plural)
დაღიშენ (ablative singular)
დაღეფეშენ (ablative plural)
დაღის (locative singular)
დაღეფეს (locative plural)
დაღითენ (instrumental singular)
დაღეფეთენ (instrumental plural)
ნდაღი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish داغ (dağ).

ჯურ ნდღა ოგი დაღიშა ქეშკაჶტი. მთუთითი ღეჯითი ვამევაგი.

cur ndğa ogi dağişa keşǩafťi. mtutiti ğeciti vamevagi.

I went up the mountain two days ago. I didn't see any bears or pigs.


დოლაბი

დოლაბი • (dolabi) (Latin spelling dolabi)

tlb

(Artasheni, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

dolabi (romanization)
დოლაპი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish طولاب (dolab), Derived from Persian دولاب (dolâb, “closet”).

der+

ჩილიჩქიმიქ დოლაბიზ ნარენ დოლოქუნეფე მოშახუ დო დოლაბიში დოლოხე გამაქოსუ

çiliçkimik dolabiz naren dolokunepe moşaxu do dolabişi doloxe gamakosu

My wife took the clothes out of the closet and wiped the inside of the closet from the outside.

(generally) wardrobe, cabinet, cupboard, closet

ტუცა ტაონის გჲარი დოლაბის ვარმოლადგაში დიბუღენ

ťuʒa ťaonis gyari dolabis varmoladgaşi dibuğen

When you don't put food in the fridge in hot weather, it molds


ვალი

vali (romanization)
ვალი (absolutive singular)
ვალეფე (absolutive plural)
ვალიქ (ergative singular)
ვალეფექ (ergative plural)
ვალის (dative singular)
ვალეფეს (dative plural)
ვალიშ (genitive singular)
ვალიშ (genitive singular)
ვალიშიş) (genitive singular)
ვალიშიşi) (genitive singular)
ვალეფეშ (genitive plural)
ვალეფეშ (genitive plural)
ვალეფეშიş) (genitive plural)
ვალეფეშიşi) (genitive plural)
ვალიშე (directive singular)
ვალეფეშე (directive plural)
ვალიშენ (ablative singular)
ვალეფეშენ (ablative plural)
ვალის (locative singular)
ვალეფეს (locative plural)
ვალითენ (instrumental singular)
ვალეფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇w-el-.

inh+

ყვალი ყვალი#Laz


ვალი

Borrowed from Ottoman Turkish والی (vali), Derived from Arabic وَالِي (wālī).

bor+

თასინიქ ბერეფემუში ვალი დო კაჲმაკამეფეზ ელუშინამს

tasinik berepemuşi vali do ǩaymaǩamepez eluşinams

Tahsin compares his children to governors and district governors


თასი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *tes-l- (“seed”). Cognate with Georgian თესლი (tesli) and Mingrelian თასი (tasi).

inh+

არ ჰიმ თასი მენდუღი დო ნაონ ჲერი ჰიშო გოიბღაჲ

ar him tasi menduği do naon yeri hişo goibğay

Take that seed and spill it around him where he is


თოხი

toxi (romanization)
თოხეფე (plural)
თორხი (alternative)


ილი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇wl-iw- (“bone”).

ილი ვალა ნააწუნენ შენი კატა ჭუმანიში მოისელასი ინდრიკენ

ili vala naaǯunen şeni ǩaťa ç̌umanişi moiselasi indriǩen

Bones, muscles, etc. are bent and twisted when they get up in the morning because their whole body is tired.

ბერე ჩხომი ჩამტაშა ილეფე იკათალი

Be careful with the bones when feeding fish to a small child

ილი ჯეგიჭორდასი ელაცონაშეთე ქელიმბინი

Fasten with safety pins when the button breaks


კარავი

head

კარავი • (ǩaravi) (Latin spelling ǩaravi)

კარავი კაპტანეფექ იხმარს


კასეტი

კასეტი • (ǩaseťi) (Latin spelling ǩaseťi)

ǩaseťi (romanization)
კასეტი (absolutive singular)
კასეტეფე (absolutive plural)
კასეტიქ (ergative singular)
კასეტეფექ (ergative plural)
კასეტის (dative singular)
კასეტეფეს (dative plural)
კასეტიშ (genitive singular)
კასეტიშ (genitive singular)
კასეტიშიş) (genitive singular)
კასეტიშიşi) (genitive singular)
კასეტეფეშ (genitive plural)
კასეტეფეშ (genitive plural)
კასეტეფეშიş) (genitive plural)
კასეტეფეშიşi) (genitive plural)
კასეტიშე (directive singular)
კასეტეფეშე (directive plural)
კასეტიშენ (ablative singular)
კასეტეფეშენ (ablative plural)
კასეტის (locative singular)
კასეტეფეს (locative plural)
კასეტითენ (instrumental singular)
კასეტეფეთენ (instrumental plural)
კასეთი (alternative alternative)

Borrowed from Turkish kaset, Derived from French cassette.

ხმაჲინეჲი კასეთეფე გებჟილუმ


კეტი

კეტი • (ǩeťi) (plural კეტეფე)


კოდა

By surface analysis, კოდ- (ǩod-) + -ა (-a). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳad-el-.

inh+

ტოფი კოდა ნონთხასი გოიქთენ

The ball bounces back after hitting the wall

კოდაში ქვალეფე დიშირუ. აშკვა მოწიხვენ.

The stones of the wall have eroded. Now they are leaking and falling down.


კომა

ǩoma (romanization)
მკომა (alternative)
ნკომა (alternative)

დაჩხურიშენ ნა-ჲულუნ კომაქ კატა-სოთი ოუჩანამს

daçxurişen na-yulun ǩomak ǩaťa-soti ouçanams

The smoke from the fire darkens everything


კუზი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳowz-.

ოწუდეს თუდე ოკუზალე რენ. კუზეფე ჰექ გელობუნ.

oǯudes tude oǩuzale ren. ǩuzepe hek gelobun.

There is a spoon rack under the shelf. The spoons hang there.

ა კუზი წარი ჲერი ჯიშკიდუ


ლორი

Akin to Georgian ლარი (lari), Old Armenian լար (lar).

არ ლორი ნოკეფი

(dialectal, Vitse) as the hemp fiber is twisted, one part of the twist, each of the parts that make up the thread

ლობიჲაში გჲარიზ ლორი ბძირაში ვარ-ბიფხორ

When I see fiber in a bean meal, I don't eat it.


მამული

head

მამული • (mamuli) (Latin spelling mamuli)

mamuli (romanization)
მამული (absolutive singular)
მამულეფე (absolutive plural)
მამულიქ (ergative singular)
მამულეფექ (ergative plural)
მამულის (dative singular)
მამულეფეს (dative plural)
მამულიშ (genitive singular)
მამულიშ (genitive singular)
მამულიშიş) (genitive singular)
მამულიშიşi) (genitive singular)
მამულეფეშ (genitive plural)
მამულეფეშ (genitive plural)
მამულეფეშიş) (genitive plural)
მამულეფეშიşi) (genitive plural)
მამულიშე (directive singular)
მამულეფეშე (directive plural)
მამულიშენ (ablative singular)
მამულეფეშენ (ablative plural)
მამულის (locative singular)
მამულეფეს (locative plural)
მამულითენ (instrumental singular)
მამულეფეთენ (instrumental plural)
მუმული (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *mama-l- (“male”). Derived from Proto-Kartvelian *mam- (“father”).

der+

მამულიქ დიკაფე დოჩოდინუშქულე ჰე არ დიკა-თ ჰემსატის მკიაფუ დივუ დო მამულ ოჭკომუ.

1930 – 1931, Niyazi Ahmet Banoğlu, Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul Of

When the rooster had finished the (other) grains, this last grain became a jackal and ate the rooster.

mamulik diǩape doçodinuşkule he ar diǩa-t hemsaťis mǩiapu divu do mamul oç̌ǩomu.


მტვერი

head

მტვერი • (mťveri) (Latin spelling mťveri)

a fox species indigenous to the Black Sea


მტვერი

See the etymology of the corresponding lemma form..

nonlemma

ყვერი ყვერი#Laz


მტვერი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mṭwer-.


ნუში

head

ნუში • (nuşi)

Compare Mingrelian ნიში (niši), Middle Georgian ნუშა (nuša, “small boat”).


სევდა

sevda (romanization)
სევდა (absolutive singular)
სევდაფე (absolutive plural)
სევდაქ (ergative singular)
სევდაფექ (ergative plural)
სევდას (dative singular)
სევდაფეს (dative plural)
სევდაშ (genitive singular)
სევდაშ (genitive singular)
სევდაშიş) (genitive singular)
სევდაშიşi) (genitive singular)
სევდაფეშ (genitive plural)
სევდაფეშ (genitive plural)
სევდაფეშიş) (genitive plural)
სევდაფეშიşi) (genitive plural)
სევდაშე (directive singular)
სევდაფეშე (directive plural)
სევდაშენ (ablative singular)
სევდაფეშენ (ablative plural)
სევდას (locative singular)
სევდაფეს (locative plural)
სევდათენ (instrumental singular)
სევდაფეთენ (instrumental plural)
სევდალი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish سودا (sevda), Derived from Arabic سَوْدَاء (sawdāʔ).

bor+

სევდაშკიმი ონა დოლოხენდო შქიმი შენი გამიხვალენ

sevdaşǩimi ona doloxendo şkimi şeni gamixvalen

My beloved coughs for me (to let me know) from the field


სიგარა

head

სიგარა • (sigara) (Latin spelling sigara)

ზიგარა ზიგარა#Laz

Apso, Chanapeti, Chenneti, and Borghola form of ზიგარა (zigara)


ავი

დიდო მთვირი მთვაში ავჯეფექ ხედიკითე ავიშე ულუნან

dido mtviri mtvaşi avcepek xediǩite avişe ulunan

When there is a lot of snow, hunters go hunting wearing xediks(a type of snowshoe)


ფაფა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *papa- (“milk porridge”). Cognate with Georgian ფაფა (papa).

inh+

ანდღა ფაფა დეგიხენა დო ოშკომი

ფაფა მჭიფე თოლონი სუზგიშენ კაი ვარწროდუნ

papa mç̌ipe toloni suzgişen ǩai varǯrodun

Custard does not drain well through fine-mesh strainer

(Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) a kind of custard made with milk, sugar, salt, wheat flour and butter


ქერი

keri (romanization)
კერი (alternative)
ჭერი (alternative)
ქეი (alternative)


ღარი

ოხორი-ღარი ლივადი ჯედუჲ


ღოჯი

Inherited from Proto-Kartvelian *zɣwar- (“limit, bound”). Cognate with Georgian ზღვარი (zɣvari).

inh+

ონჯუმალე ოწუდეს თუდე ღოჯიზ მეშადგინ

Salt shaker is in the corner under the shelf

დარაბა დარაბა#Laz

corner of the wooden compartment, corner of დარაბა (daraba)


ყურძენი

head

ყურძენი • (qurżeni)

qurżeni (romanization)
ურძენი (alternative)

Likely from Old Georgian ყურძენი (q̇urʒeni).


შური

şuri (romanization)
შუჲი (alternative alternative)

From Proto-Kartvelian *s₁ul- (“soul, spirit, smell”).

inh

პაპული ოქთი ემთუმანი ეშიტაშა შური გჲათრაგენ

p̌ap̌uli okti emtumani eşiťaşa şuri gyatragen

My grandfather is short of breath while going uphill

ჰამ ქიანაში ნიმეთეფეზ შური ნა-დოლოდგინ ირი კატუ, ჯოღორი, წიწილა, კოჩი, ქვა დო ნჯა მითი-მუთურენ ირი ნუნჭუნ

ham kianaşi nimetepez şuri na-dolodgin iri ǩaťu, coğori, ǯiǯila, ǩoçi, kva do nca miti-muturen iri nunç̌un

Every living creature cat, dog, snake, human, stone, and tree has a share in the blessings of this world

კოჩი დოღურაჲის შურიმუში ნცაშა ჲულუნ

When a person dies, her/his soul ascends to sky

ალი ა მუთი გამაჩამტაშა ჟურ შური გორუჲნა დოგნერი მუნზინაჲ

ali a muti gamaçamťaşa jur şuri goruyna dogneri munzinay

When Ali sells something, it increases in value if two people want it

დადალა მსკვა შური ალენ

(dialectal, Atina, Vizha) fragrance, odor, scent, smell


ციფრი

head

ციფრი • (ʒipri)

წიფური წიფური#Laz


ხარჯი

From Ottoman Turkish خرج (harc), from Arabic خَرْج (ḵarj, “expense”).

დუვარი სუვა იქუმტანშა ხარჯი ნოტაცარე

While plastering the wall, you will adhere the mortar


მთელი

mteli (romanization)
თელლი (alternative)
მთელ (alternative)
მთელლი (alternative)

ღვარიქ, ნცხიკი, დიშქა მუ ძირუნა მთელი ოკოქაჩაფს

ğvarik, nʒxiǩi, dişka mu żiruna mteli oǩokaçaps

The flood collects and holds whatever it can find in the way of brushwood and firewood

მთელიში დულჲა მა ქოდომოსქიდუნ


თუთუნი

თუთუნი • (tutuni) (Latin spelling tutuni)

tutuni (romanization)
ტუტუნი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish توتون (tütün).

bor+

თუთუნი ჩაღეტი გვოკორაჲ. შვასენ.

She wraps the tobacco in paper. She's going to smoke it.

ბერექ ბაბა-მუშის თუთუნი ნუხირამტუშა ქონიჭოფუ

berek baba-muşis tutuni nuxiramťuşa koniç̌opu

The boy was caught red-handed stealing cigarettes from his father


მუშა

head

მუშა • (muşa)

Borrowed from Georgian მუშა (muša), ultimately of Iranian origin.


ტრიკი

ťriǩi (romanization)
ტრიკკი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ṭli(n)ḳ- (“lower part of leg”).

inh+

ბოზოქ ტრიკი ქონობაძგუ

The girl stepped on (to put leg on) something, moving her foot parallel to the ground


ბულეკი

head

ბულეკი • (buleǩi) (Latin spelling buleǩi)

buleǩi (romanization)
ბულეკი (absolutive singular)
ბულეკეფე (absolutive plural)
ბულეკიქ (ergative singular)
ბულეკეფექ (ergative plural)
ბულეკის (dative singular)
ბულეკეფეს (dative plural)
ბულეკიშ (genitive singular)
ბულეკიშ (genitive singular)
ბულეკიშიş) (genitive singular)
ბულეკიშიşi) (genitive singular)
ბულეკეფეშ (genitive plural)
ბულეკეფეშ (genitive plural)
ბულეკეფეშიş) (genitive plural)
ბულეკეფეშიşi) (genitive plural)
ბულეკიშე (directive singular)
ბულეკეფეშე (directive plural)
ბულეკიშენ (ablative singular)
ბულეკეფეშენ (ablative plural)
ბულეკის (locative singular)
ბულეკეფეს (locative plural)
ბულეკითენ (instrumental singular)
ბულეკეფეთენ (instrumental plural)
ბულეჭი (alternative)

ბულეკი აღუ სთერი ნკოლო რენ. ვარიჭკომენ.

buleǩi ağu steri nǩolo ren. variç̌ǩomen.

Radish is bitter like poison. It is inedible.


მწირი

მწირი • (mǯiri)

მწკირი მწკირი#Laz


შუკა

შუკა • (şuǩa) (Latin spelling şuǩa, plural შუკაფე)

şuǩa (romanization)
შუკაფე (plural)
შურკა (alternative)
შუკკა (alternative)

Akin to Mingrelian შინკა (šinḳa) and possibly Ancient Greek σικύα (sikúa).


ქური

kuri (romanization)
ქუჲი (alternative)
ქუი (alternative)
ქუსი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kursl-. See Georgian ქუსლი (kusli) for more.

ხექური

კუჩხეზ კარჶი გომოხედუ. ქუჲი ვარდომაბაძგენ.

ǩuçxez ǩarfi gomoxedu. kuyi vardomabażgen.

I got a nail in my foot. I can't step on my heel.

(Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) heel of the foot

(Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) heel of the sock or shoe


ქური

kuri (romanization)
ქუჲი (alternative)
ქუი (alternative)
მქუი (alternative)
მქირი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kor-; cognates include Georgian ქორი (kori).

ანდღა წიპულინაფეშკიმის ქური ჯანთხუ დო არ წიპულინა ოჭოფუ

andğa ǯip̌ulinapeşǩimis kuri cantxu do ar ǯip̌ulina oç̌opu

Today a kite attacked my chicks and caught one of them

ნადოლობდვი ორე დო შუკა ირიხოლო ქუჲიქ ეშიღუ დო ოჭკომუ-დორენ

nadolobdvi ore do şuǩa irixolo kuyik eşiğu do oç̌ǩomu-doren

All the zucchini and cucumbers I planted were eaten by a falcon


შირიმი

შირიმი • (şirimi) (Latin spelling şirimi)

Related to Georgian შირიმი (širimi) and Old Armenian շիրիմ (širim). The nature of the relationship and the ultimate origin are unknown.


დალეფე

დალეფე • (dalepe) (Latin spelling dalepe)


ქადა

kada (romanization)
ქადა (absolutive singular)
ქადაფე (absolutive plural)
ქადაქ (ergative singular)
ქადაფექ (ergative plural)
ქადას (dative singular)
ქადაფეს (dative plural)
ქადაშ (genitive singular)
ქადაშ (genitive singular)
ქადაშიş) (genitive singular)
ქადაშიşi) (genitive singular)
ქადაფეშ (genitive plural)
ქადაფეშ (genitive plural)
ქადაფეშიş) (genitive plural)
ქადაფეშიşi) (genitive plural)
ქადაშე (directive singular)
ქადაფეშე (directive plural)
ქადაშენ (ablative singular)
ქადაფეშენ (ablative plural)
ქადას (locative singular)
ქადაფეს (locative plural)
ქადათენ (instrumental singular)
ქადაფეთენ (instrumental plural)

Related to Middle Armenian գաթայ (gatʻay). See there for more.

(Sumla) dough donut made of corn or wheat flour: baked on an open fire or buried in ashes; eaten mostly with ayran, molasses, butter.

ქადა დიდო ჩიჩქუ დივუდორენ. ხეზ დიქაჩაში გოშიბღენ.

kada dido çiçku divudoren. xez dikaçaşi goşibğen.

Kada is too soft. It falls apart in your hand.

გური მქვერი
გური მქვერი#Laz

(Arkabi) a pastry or cake-like food made of cornmeal (გური მქვერი (guri mkveri)), molasses, sugar and water.


avla

ავლა ავლა#Laz


კაზი

კაზი • (ǩazi)

Borrowed from Ottoman Turkish قاز (qaz).


ღაზი

ღაზი • (ğazi)

კაზი კაზი#Laz


მეგრელი

მეგრელი • (megreli) (Latin spelling Megreli)

megreli (romanization)
Megreli (romanization)

From Georgian მეგრელი (megreli); see Old Georgian მეგრელი (megreli) for more, Doublet of მარგალი (margali).

ჰაქ მეგრელი დო აბაზა ხენ

An ethnic or subethnic group native to the South Caucasus: Mingrelian


კამწამი

კამწამი • (ǩamǯami)

ǩamǯami (romanization)
წამწამი (alternative)
წანწამი (alternative)

By dissimilation from წამწამი (ǯamǯami), from Georgian წამწამი (c̣amc̣ami).


ბალკონი

ბალკონი • (balǩoni) (Latin spelling balǩoni)

balǩoni (romanization)
ბალკონი (absolutive singular)
ბალკონეფე (absolutive plural)
ბალკონიქ (ergative singular)
ბალკონეფექ (ergative plural)
ბალკონის (dative singular)
ბალკონეფეს (dative plural)
ბალკონიშ (genitive singular)
ბალკონიშ (genitive singular)
ბალკონიშიş) (genitive singular)
ბალკონიშიşi) (genitive singular)
ბალკონეფეშ (genitive plural)
ბალკონეფეშ (genitive plural)
ბალკონეფეშიş) (genitive plural)
ბალკონეფეშიşi) (genitive plural)
ბალკონიშე (directive singular)
ბალკონეფეშე (directive plural)
ბალკონიშენ (ablative singular)
ბალკონეფეშენ (ablative plural)
ბალკონის (locative singular)
ბალკონეფეს (locative plural)
ბალკონითენ (instrumental singular)
ბალკონეფეთენ (instrumental plural)
ბალქონი (alternative)

ამეტტი ბერე ბალკონი ჯოკკაჩუ

Ahmet left the child trapped on the balcony


თე

Akin to Mingrelian ვე-თე (ve-te, “bright meadow in dense forest”, literally “field-light”), თეული (teuli, “white spot on forehead”). Klimov uncertainly derives from Proto-Kartvelian *te- (“light”), from which, according to him, Proto-Kartvelian *ten- : *tn- (“to become visible, be getting light”) is derived.

m+

ქემალიქ მწკუფი ივაში თეზ ნუნწამს


ლაკი

head

ლაკი • (laǩi)

laǩi (romanization)
ლაკი (absolutive singular)
ლაკეფე (absolutive plural)
ლაკიქ (ergative singular)
ლაკეფექ (ergative plural)
ლაკის (dative singular)
ლაკეფეს (dative plural)
ლაკიშ (genitive singular)
ლაკიშ (genitive singular)
ლაკიშიş) (genitive singular)
ლაკიშიşi) (genitive singular)
ლაკეფეშ (genitive plural)
ლაკეფეშ (genitive plural)
ლაკეფეშიş) (genitive plural)
ლაკეფეშიşi) (genitive plural)
ლაკიშე (directive singular)
ლაკეფეშე (directive plural)
ლაკიშენ (ablative singular)
ლაკეფეშენ (ablative plural)
ლაკის (locative singular)
ლაკეფეს (locative plural)
ლაკითენ (instrumental singular)
ლაკეფეთენ (instrumental plural)
ლაქი (alternative)
ლაგი (alternative)
ლაჭი (alternative)
ლაჲჭი (alternative)


ლაკოტი

ლაკოტი • (laǩoťi) (plural ლაკოტეფე)

laǩoťi (romanization)
ლაკოტეფე (plural)
ლაკოტა (alternative)

desctree

→ Middle Armenian: լակոտ (lakot)
Armenian: լակոտ (lakot)


ჯოღოი

ჯოღორი ჯოღორი#Laz


ჯოღორი

head

ჯოღორი • (coğori) (Latin spelling coğori)

coğori (romanization)
ჯოღორი (absolutive singular)
ჯოღორეფე (absolutive plural)
ჯოღორიქ (ergative singular)
ჯოღორეფექ (ergative plural)
ჯოღორის (dative singular)
ჯოღორეფეს (dative plural)
ჯოღორიშ (genitive singular)
ჯოღორიშ (genitive singular)
ჯოღორიშიş) (genitive singular)
ჯოღორიშიşi) (genitive singular)
ჯოღორეფეშ (genitive plural)
ჯოღორეფეშ (genitive plural)
ჯოღორეფეშიş) (genitive plural)
ჯოღორეფეშიşi) (genitive plural)
ჯოღორიშე (directive singular)
ჯოღორეფეშე (directive plural)
ჯოღორიშენ (ablative singular)
ჯოღორეფეშენ (ablative plural)
ჯოღორის (locative singular)
ჯოღორეფეს (locative plural)
ჯოღორითენ (instrumental singular)
ჯოღორეფეთენ (instrumental plural)
ჯოღოი (alternative alternative)
ჯოღოჲი (alternative alternative)

/d͡ʒɔˈɣɔ(ɹ)i/

ჰე-თი, მუნთხა უნტუ ივეტუ: ჲანი კინჩი ივეტუ, ფუთხუტუ; ჯოღოჲ ივეტუ, ლალუმტუ; ნჯა ივეტუ, ქვა ივეტუ, დუნჲას მუ ჭეშიტი შეჲ ტუ იჲი ივეტუ.

The man in black had the ability to become whatever he wanted, that is to say, he became a bird (and) flew, he became a dog (and) barked, he became a tree, he became a stone, he became all kinds of things in the world.

he-ti, muntxa unťu iveťu: yani ǩinçi iveťu, putxuťu; coğoy iveťu, lalumťu; nca iveťu, kva iveťu, dunyas mu ç̌eşiťi şey ťu iyi iveťu.

(dialectal, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) dog


მაფა

From Proto-Georgian-Zan *up-. Cognate with Georgian მეფე (mepe).


პაპული

პაპული • (p̌ap̌uli) (Latin spelling p̌ap̌uli)

p̌ap̌uli (romanization)
პაპუ (alternative)
პაპპუ (alternative)

ბაბაქ პაპული თამო თამო გელოჲონამს

My father is bringing my grandfather down slowly

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფეჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

mcveşi orapez p̌ap̌ulepeçkuni mǯuş oncirez incirťez

Our ancestors used to sleep on beds made of grain stalks


ჭაბუ

ç̌abu (romanization)
მჭაბუ (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁eb-o-.
The second meaning is akin to Svan ჭა̈ბ (č̣äb, id.), ჭა̈ბრ (č̣äbr).

წო ოშკურიში-მჯას ჭაბუ ქოგვაკორუ. აჲინა ვარ-იჩანუ.

ǯo oşǩurişi-mcas ç̌abu kogvaǩoru. ayina var-içanu.

This year the apple tree was infested with mistletoe. It didn't bear any fruit.

(Jigetore, Vizha) European mistletoe (Viscum album)


ოკოდუ

კოდუმს კოდუმს#Laz

კოდუმს კოდუმს#Laz

building, to build, to construct, construction

კოდუჲ კოდუჲ#Laz


კოჩი

ǩoçi (romanization)
კოჩი (absolutive singular)
კოჩეფე (absolutive plural)
კოჩიქ (ergative singular)
კოჩეფექ (ergative plural)
კოჩის (dative singular)
კოჩეფეს (dative plural)
კოჩიშ (genitive singular)
კოჩიშ (genitive singular)
კოჩიშიş) (genitive singular)
კოჩიშიşi) (genitive singular)
კოჩეფეშ (genitive plural)
კოჩეფეშ (genitive plural)
კოჩეფეშიş) (genitive plural)
კოჩეფეშიşi) (genitive plural)
კოჩიშე (directive singular)
კოჩეფეშე (directive plural)
კოჩიშენ (ablative singular)
კოჩეფეშენ (ablative plural)
კოჩის (locative singular)
კოჩეფეს (locative plural)
კოჩითენ (instrumental singular)
კოჩეფეთენ (instrumental plural)

კოჩი დოღურაჲის შური-მუში ნცაშა ჲულუნ

When a human dies, her/his soul ascends to heaven

ჩილეი კოჩეფე კალა მო-ღარღალ

ნუსა იროთე ქოჭი-მუში მუთხანეფე ნუმჩინაჲ

nusa irote koç̌i-muşi mutxanepe numçinay

The bride is always sending something to her husband


ღორმოთი

ღორმოთი • (ğormoti) (Latin spelling ğormoti)

ğormoti (romanization)
ღორმოტი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ɣamort-.

inh+

supernatural being in the ancient beliefs of the Laz, god


მგვერი

ყვერი ყვერი#Laz


ჩილი

tlb

(Dutkhe, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

çili (romanization)
ჩილ (alternative alternative)

მა ოხორიშე გობიქთიში ჩილიჩქიმიქ ოჭონეფე ჭუმტუ

ma oxorişe gobiktişi çiliçkimik oç̌onepe ç̌umťu

When I came home, my wife was sewing what was to be sewn


ოხორი

oxori (romanization)
ოხორი (absolutive singular)
ოხორეფე (absolutive plural)
ოხორიქ (ergative singular)
ოხორეფექ (ergative plural)
ოხორის (dative singular)
ოხორეფეს (dative plural)
ოხორიშ (genitive singular)
ოხორიშ (genitive singular)
ოხორიშიş) (genitive singular)
ოხორიშიşi) (genitive singular)
ოხორეფეშ (genitive plural)
ოხორეფეშ (genitive plural)
ოხორეფეშიş) (genitive plural)
ოხორეფეშიşi) (genitive plural)
ოხორიშე (directive singular)
ოხორეფეშე (directive plural)
ოხორიშენ (ablative singular)
ოხორეფეშენ (ablative plural)
ოხორის (locative singular)
ოხორეფეს (locative plural)
ოხორითენ (instrumental singular)
ოხორეფეთენ (instrumental plural)
ოხოჲი (alternative)
ოხო (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *lʿa-xal-.

inh+

ღომამჯი ონდღე შქულე ოხოშე მომალუ

I was able to come home yesterday afternoon

ფენწეშ ოხორი


პიჯი

From Proto-Kartvelian *ṗir-. Cognate with Mingrelian პიჯი (ṗiǯi), Svan პილ (ṗil) and Georgian პირი (ṗiri).

პიჯი ბიბონარე

პიჯი ქოგამიჩხი


გური

From Proto-Kartvelian *gul-. Cognates include Georgian გული (guli).

ქაფჩა ჭკომა შქულე კოჩიზ გური უმჭვამს

One's stomach burns when you eat anchovies

მაქვალიში გური

სი ჰამინეფე მუ გურითე იქუმ ვარმიშკუნ

I don't know for what purpose you are doing this


კიბირი

head

კიბირი • (ǩibiri) (Latin spelling ǩibiri)

ǩibiri (romanization)
კირბი (alternative)
კიბრი (alternative)
ჭიბრი (alternative)
კიბიი (alternative)
კიბიჲი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳb-il-. Cognate with Georgian კბილი (ḳbili) and Mingrelian კიბირი (ḳibiri).

inh+

აშექ ჶურჭათე ბერეს კიბირი უშლიჭამს

Aisha cleans the child's teeth with a brush

ხერხი კარჶიზ გეჩინა კიბირი მუბღაფს

If you hit the saw on the nail, the nail dulls the saw

each of the bumps on notched things like wheels, saws, combs, etc.


ჩხვინდი

head

ჩხვინდი • (çxvindi) (plural ჩხვინდეფე)

çxvindi (romanization)
ჩხვინდეფე (plural)
ჩხინდი (alternative)
ჩხუნდი (alternative)
ჩხვინჯი (alternative)


თოლი

toli (romanization)
თოლი (absolutive singular)
თოლეფე (absolutive plural)
თოლიქ (ergative singular)
თოლეფექ (ergative plural)
თოლის (dative singular)
თოლეფეს (dative plural)
თოლიშ (genitive singular)
თოლიშ (genitive singular)
თოლიშიş) (genitive singular)
თოლიშიşi) (genitive singular)
თოლეფეშ (genitive plural)
თოლეფეშ (genitive plural)
თოლეფეშიş) (genitive plural)
თოლეფეშიşi) (genitive plural)
თოლიშე (directive singular)
თოლეფეშე (directive plural)
თოლიშენ (ablative singular)
თოლეფეშენ (ablative plural)
თოლის (locative singular)
თოლეფეს (locative plural)
თოლითენ (instrumental singular)
თოლეფეთენ (instrumental plural)

ხუსენიზ თოლეფე აფათხენ.

Khusen's (Hussein's) eyes are twitching.

eye
the organ of vision and its function
eye and eyelid

ბადი დობიჲისი თოლი ოკომახვენ. ჯოზლუღი-სუზი ლემში თოჭი ვა-გომანდენ.

badi dobiyisi toli oǩomaxven. cozluği-suzi lemşi toç̌i va-gomanden.

My eyes deteriorate with age. I can't thread a needle without glasses.

eye
the organ of vision and its function
sight

მუთუ გიწვანში თოლეფე ოკოგიმწკუფუნ.

Your eyes glaze over when they tell you something.

eye
the organ of vision and its function
appearance of the organ of vision

ალი “ბერეფე ოშკური მოწილუმტან” დეჲი თოლი ჯეზუნ (ჯუზუნ).

ali “berepe oşǩuri moǯilumťan” deyi toli cezun (cuzun).

Ali is always watching so that the children do not pick the apple tree (lit. his eyes are on the apple tree).

eye
the organ of vision and its function
gaze and attention

მანდრე არ თოლი ფუჟეფე შენი, არ თოლი ნჯენეფე შენი.

mandre ar toli pujepe şeni, ar toli ncenepe şeni.

The barn has one compartment for the cows and one for the calves.

spring, the place where spring water comes out

მოსაში თოლი დიდო მჩხუ ვიდორენ. ნჩხომი გოშილასენ.

mosaşi toli dido mçxu vidoren. nçxomi goşilasen.

You made the holes of the net too big. The fish will pass (escape).

ალი ბურგითე ღურნიში თოლეფე გამანჭორუჲ.

Ali is drilling holes in the beehive with a drill.

წკართოლი

ფუფულიშ(ი) თოლი/ ფუფული თოლი/ ფუფულიშში თოლი

pupuliş(i) toli/ pupuli toli/ pupulişşi toli

მესოღონიზ ნაემიხთუ ფუფულიქ თოლი დოვუდორენ. თხომბური გამულუნ.

mesoğoniz naemixtu pupulik toli dovudoren. txomburi gamulun.

My thigh boil has formed an eye. It's inflamed.

(Atina, Vizha, Ortaalan, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) the point of complete incision of an inflamed mature wound

ნაგებომპონი აშილამაფექ თოლი ოტკვაცინუდორენ.

nagebomp̌oni aşilamapek toli oťǩvaʒinudoren.

The grafting pencils I grafted on them burst their eyes.

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) each of the budding parts of the tree

eye
each of the budding parts of the tree


თი

თი • (ti) (plural თიფე, Latin spelling ti)

თი მაწკუნენ

ჰემუქ მითი ვარ-იდუშუნამს. თი-მუში ოშლეთინამს

hemuk miti var-iduşunams. ti-muşi oşletinams

He doesn't think about anyone. He is rescuing himself

თი-სკანი შკალა ნა-ტკვარე მითი ვა-დვაგუნ

ნჯაში თი მოჲაკვათუმს

ხასანიქ ქჲოჲიში თიზ არ დიდი ოხორი დოდგუმს

xasanik kyoyişi tiz ar didi oxori dodgums

Khasan is building a big house at the beginning of the village

თიზ ნა-მეგანჭარასენ უკაჩხე ვარ-ნიჟილენ

What is written in your destiny cannot be changed

What is written in your forehead cannot be changed


დღა

ნდღა ნდღა#Laz


ნდღა

ნდღა • (ndğa) (plural ნდღალეფე, Latin spelling ndğa)

ndğa (romanization)
ნდღალეფე (plural)
დღა (alternative)

ქჩინიქ ნდღა ლუმჯიშა ნთხირი გოშიგამს

The old woman chooses hazelnuts until the day becomes night

ჯაჶერი ირი ნდღა ორდოშე გოკუსხუნ

ალი ჯუმა ჰამ ნდღალეფე ირის ნახოლენ დო მა ვარმემახოლენ

ali cuma ham ndğalepe iris naxolen do ma varmemaxolen

Brother Ali is approaching everyone these days but not getting close to me

დიდო ნდღამკულეში კულანი ტეენ. ორდო დოღურუ.

dido ndğamǩuleşi ǩulani ťeen. ordo doğuru.

She was a girl with very short days. She died at a young age.


ბლოგი

blogi (romanization)
ბლოგი (absolutive singular)
ბლოგეფე (absolutive plural)
ბლოგიქ (ergative singular)
ბლოგეფექ (ergative plural)
ბლოგის (dative singular)
ბლოგეფეს (dative plural)
ბლოგიშ (genitive singular)
ბლოგიშ (genitive singular)
ბლოგიშიş) (genitive singular)
ბლოგიშიşi) (genitive singular)
ბლოგეფეშ (genitive plural)
ბლოგეფეშ (genitive plural)
ბლოგეფეშიş) (genitive plural)
ბლოგეფეშიşi) (genitive plural)
ბლოგიშე (directive singular)
ბლოგეფეშე (directive plural)
ბლოგიშენ (ablative singular)
ბლოგეფეშენ (ablative plural)
ბლოგის (locative singular)
ბლოგეფეს (locative plural)
ბლოგითენ (instrumental singular)
ბლოგეფეთენ (instrumental plural)
ბლოღი (alternative)

ინთერნეტის ბლოგიში საჲჶა ვარმიღუნ.


კურკა

წკარიშ კურნა კურკათე მენძგიფუმს

S/he clogs the water trough with corncob


კოღონი

კოღონი • (ǩoğoni)

ǩoğoni (romanization)
კორღონი (alternative)


კორღონი

კორღონი • (ǩorğoni)

კოღონი კოღონი#Laz


ნოშქერი

ნოშქერი • (noşkeri) (Latin spelling noşkeri)

noşkeri (romanization)
ნოშკერი (alternative)
ნოშქეი (alternative)
ნოშქეჲი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *na-qšir-; for more detail, see Old Georgian ნაჴშირი (naqširi).

inh+

შანაქ ნოშქერითე დარაბაზ გელოღარამს

Shana draws on wooden panel with charcoal


ნოშქეი

head

ნოშქეი • (noşkei)

ნოშქერი ნოშქერი#Laz


ქირი

მქვერი მქვერი#Laz


მქვერი

მქვერი • (mkveri) (Latin spelling mkveri)

mkveri (romanization)
მჩვერი (alternative)
მქირი (alternative)
მქიი (alternative)
მქიჲი (alternative)
მქვირი (alternative)
ქირი (alternative)

By surface analysis, მქვ- (mkv-) + -ერი (-eri). Inherited from Proto-Georgian-Zan *pkw-il-, Derived from Proto-Kartvelian *pek(w)- *pk(w)-.

der+

ინორაზ ოჭკომუ შენი მქვერი დო ხაჯი ჰაწიშენ ხაროს ქომოლობობღი

inoraz oç̌ǩomu şeni mkveri do xaci haǯişen xaros komolobobği

I have already put flour and beans in the cupboard for cold times (winter)


მქირი

მქვერი მქვერი#Laz


მქირი

ქური ქური#Laz


ბაბა

head

ბაბა • (baba) (plural ბაბაფე, Latin spelling baba)

baba (romanization)
ბაბაფე (plural)
ება (alternative)

ალთუნეფეჩქიმი ბაბაში კასაზ გემიძინ


ბაბა

Borrowed from Ottoman Turkish بابا (baba).

bor+

ორძოში ბაბა


დინცხირი

head

დინცხირი • (dinʒxiri) (Latin spelling dinʒxiri)

dinʒxiri (romanization)
დიცხირი (alternative)
ძიცხირი (alternative)

desc

→ Mingrelian: დინცხირი (dincxiri) — Abzhua

დინცხირი ნუნქთუ


დიცხირი

head

დიცხირი • (diʒxiri)

დინცხირი დინცხირი#Laz


მუმული

მამული მამული#Laz


Bulgari

ბულგარი ბულგარი#Laz


სუპარა

სუპარა • (sup̌ara)


ილაჯი

ლაჯი ლაჯი#Laz


baloni

ბალონი ბალონი#Laz


ალიონი

ალიონი • (alioni) (Latin spelling alioni)


ფურფუ

From Proto-Kartvelian *pirṭw-, contaminated with an unknown source. Cognates include Georgian ფილტვი (pilṭvi).


ჭიმა

ჭიმა • (ç̌ima) (plural ჭიმეფე)

ç̌ima (romanization)
ჭიმეფე (plural)
მჭვიმა (alternative)
ჭვიმა (alternative)
მჭიმა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁wim-a- (“rain”), from Proto-Georgian-Zan *c̣₁wim- (“to rain”).


მჭიმა

მჭიმა • (mç̌ima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


სხული

მცხული მცხული#Laz


მცხული

მცხული • (mʒxuli) (Latin spelling mʒxuli)

mʒxuli (romanization)
მცხული (absolutive singular)
მცხულეფე (absolutive plural)
მცხულიქ (ergative singular)
მცხულეფექ (ergative plural)
მცხულის (dative singular)
მცხულეფეს (dative plural)
მცხულიშ (genitive singular)
მცხულიშ (genitive singular)
მცხულიშიş) (genitive singular)
მცხულიშიşi) (genitive singular)
მცხულეფეშ (genitive plural)
მცხულეფეშ (genitive plural)
მცხულეფეშიş) (genitive plural)
მცხულეფეშიşi) (genitive plural)
მცხულიშე (directive singular)
მცხულეფეშე (directive plural)
მცხულიშენ (ablative singular)
მცხულეფეშენ (ablative plural)
მცხულის (locative singular)
მცხულეფეს (locative plural)
მცხულითენ (instrumental singular)
მცხულეფეთენ (instrumental plural)
მსხული (alternative)
სხული (alternative)
ცხული (alternative)

From Proto-Kartvelian *msxal-; see there for more.

გჲაჲიზ ჟინ მცხული ჲოჭკომი

არაბა მცხულიზ მანთხუ


მსხული

მცხული მცხული#Laz


ცხული

ცხული • (ʒxuli)

მცხული მცხული#Laz


მანგალი

From Georgian მანგალი (mangali), from Old Georgian მანგალი (mangali), from Old Armenian մանգաղ (mangał).


berena

ბერენა ბერენა#Laz


თანი

აჲშე თანი ნჩახუჲ

(dialectal, Vizha, Ortaalan) tan (a drink made of yoghurt and water similar to airan and doogh), airan

კვალი შენი მჟა გუბაში კვალიშენ ჩქვა ნადოსქიდუნ წკარიზ “თანი” ითქვენ

ǩvali şeni mja gubaşi ǩvalişen çkva nadoskidun ǯǩariz “tani” itkven

The water left after boiling milk for making cheese is called "whey"'


თანი

From Proto-Kartvelian *ten- : *tn- (“to become visible, be getting light”). Similarity with Turkish tan is accidental.


ცანცა

head

ცანცა • (ʒanʒa)

Borrowed from Old Armenian ցանց (cʻancʻ).

(Vitse–Arkabi) basket for picking grapes and other fruits


ქერენდი

kerendi (romanization)
ჭერენდი (alternative)

Borrowed from Armenian գերանդի (gerandi).


დრეპანი

დრეპანი • (drep̌ani)

drep̌ani (romanization)
დეპრანი (alternative)
დრაპანი (alternative)
დარპანი (alternative)

From Pontic Greek δρεπάνιν (drepánin), ultimately from Ancient Greek δρέπανον (drépanon), δρεπάνη (drepánē). Doublet of თირფანი (tirpani).


ბუჲუღი

ბუჲუღი • (buyuği)

From Ottoman Turkish بیق (bıyıq) (Turkish bıyık).


ამარი

amari (romanization)
ამარი (absolutive singular)
ამარეფე (absolutive plural)
ამარიქ (ergative singular)
ამარეფექ (ergative plural)
ამარის (dative singular)
ამარეფეს (dative plural)
ამარიშ (genitive singular)
ამარიშ (genitive singular)
ამარიშიş) (genitive singular)
ამარიშიşi) (genitive singular)
ამარეფეშ (genitive plural)
ამარეფეშ (genitive plural)
ამარეფეშიş) (genitive plural)
ამარეფეშიşi) (genitive plural)
ამარიშე (directive singular)
ამარეფეშე (directive plural)
ამარიშენ (ablative singular)
ამარეფეშენ (ablative plural)
ამარის (locative singular)
ამარეფეს (locative plural)
ამარითენ (instrumental singular)
ამარეფეთენ (instrumental plural)

იჲა პანდა ჩქიმი ამარის რენ

the state of being in need of someone, being in need of the help and suggestions of someone whom one does not like, excludes, whose word is not respected


gripi

გრიფი გრიფი#Laz


qali

ყალი ყალი#Laz


nezle

ნეზლე ნეზლე#Laz


ლაჭი

ლაჭი • (laç̌i)

ლაკი ლაკი#Laz


კოტულა

კოტულა • (ǩoťula)

ǩoťula (romanization)
კუტალა (alternative)


ტოლოფი

ტოლოფი • (ťolopi) (Latin spelling ťolopi)

დულჲაზ ჶოტა ვარგოწიკორაში ნარენ ტოლოფი ფორჩაზ ნასვენ

dulyaz foťa vargoǯiǩoraşi naren ťolopi porçaz nasven

When you don't wear a loincloth while doing work, all the dirt crawls on the clothes (gets on)


წკარი

ǯǩari (romanization)
წკარი (absolutive singular)
წკარეფე (absolutive plural)
წკარიქ (ergative singular)
წკარეფექ (ergative plural)
წკარის (dative singular)
წკარეფეს (dative plural)
წკარიშ (genitive singular)
წკარიშ (genitive singular)
წკარიშიş) (genitive singular)
წკარიშიşi) (genitive singular)
წკარეფეშ (genitive plural)
წკარეფეშ (genitive plural)
წკარეფეშიş) (genitive plural)
წკარეფეშიşi) (genitive plural)
წკარიშე (directive singular)
წკარეფეშე (directive plural)
წკარიშენ (ablative singular)
წკარეფეშენ (ablative plural)
წკარის (locative singular)
წკარეფეს (locative plural)
წკარითენ (instrumental singular)
წკარეფეთენ (instrumental plural)
წარი (alternative)
წაი (alternative)
წაჲი (alternative)
წკაი (alternative)
წკაჲი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣q̇al-. Cognates include Georgian წყალი (c̣q̇ali) and Mingrelian წყარი (c̣q̇ari).

inh+

წკაი გებოფინამ

აბუწკაი დო ფიცხალაწკაი მზუღაზ ოკაგენ

მემეთი, ტიკინაზ ნადოლობღუნ ურძენი კაი ჟლიპი. ჰემუში წკარითენ ქჲუმე პათენ.

memeti, ťiǩinaz nadolobğun urżeni ǩai jlip̌i. hemuşi ǯǩariten kyume p̌aten.

Memet, crush the grapes in the small basket. We will make kyume from its juice.

liquid obtained by squeezing fruits, vegetables, etc., juice


წარი

წკარი წკარი#Laz

Atina, Vizha, and Artasheni form of წკარი (ǯǩari)


წარი

ნწარი ნწარი#Laz


apartumani

აფართუმანი აფართუმანი#Laz

Latin spelling of აფართუმანი (apartumani)


arguni

არგუნი არგუნი#Laz


aklemi

აქლემი აქლემი#Laz


ayazi

აჲაზი აჲაზი#Laz


avci

ავჯი ავჯი#Laz


abdezi

აბდეზი აბდეზი#Laz

(Islam) Latin spelling of აბდეზი (abdezi)


asiťi

ასიტი ასიტი#Laz


Afriǩa

აჶრიკა აჶრიკა#Laz


anťeni

ანტენი ანტენი#Laz


aranżi

არანძი არანძი#Laz


ananǩeni

ანანკენი ანანკენი#Laz


alimse

ალიმსე ალიმსე#Laz


Atinuri

ათინური ათინური#Laz


aǩrep̌i

აკრეპი აკრეპი#Laz


alioni

ალიონი ალიონი#Laz


asǩeri

Compare Arabic عَسْكَر (ʕaskar), from an ancestor of modern Persian لشکر (laškar), and its descendant Ottoman Turkish عسكر (asker).


abca

აბჯა აბჯა#Laz


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


amolva

ამოლვა ამოლვა#Laz


axişeli

to worry, to be concerned with something


ariza

არიზა არიზა#Laz


aşi

From a Turkic language. Compare Turkish aşı.


აკოშქა

head

აკოშქა • (aǩoşka) (plural აკოშქაფე, Latin spelling aǩoşka)

aǩoşka (romanization)
აკოშქაფე (plural)
აკოშკა (alternative)

აკოშქაზ ჯამი გედგუმს

S/he is installing glass in the window frame


anǩra

ანკრა ანკრა#Laz


bayami

festivity (holy or national celebrations)


baǩi

ბაკი ბაკი#Laz


buťǩuci

ბუტკუჯი ბუტკუჯი#Laz


bogina

ბოგინა ბოგინა#Laz


potliǩa

ფოთლიკა ფოთლიკა#Laz


bereburi

ბერებური ბერებური#Laz


boboç̌a

ბობოჭა ბობოჭა#Laz

Latin spelling of ბობოჭა (boboç̌a, “cockroach”)


borci

ბორჯი ბორჯი#Laz


boşi

ბოში ბოში#Laz

Latin spelling of ბოში (boşi, “empty, free”)


buʒxa

ბუცხა ბუცხა#Laz


bayraği

From a Turkic language. Compare Ottoman Turkish بیراق (bayrak).


bardaği

ბარდაღი ბარდაღი#Laz


binexi

ბინეხი ბინეხი#Laz


bobola

ბობოლა ბობოლა#Laz


burguli

ბურგული ბურგული#Laz


batmani

ბათმანი ბათმანი#Laz


bgara

ბგარა ბგარა#Laz


bużi

ბუძი ბუძი#Laz


bencela

ბენჯელა ბენჯელა#Laz

Latin spelling of ბენჯელა (bencela, “blunt, dull, stupid”)


buťǩa

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ(a)-. Cognate with Georgian ბუტკო (buṭḳo, “pistil”).

ბუტკა ბუტკა#Laz


benzini

ბენზინი ბენზინი#Laz


başbakani

ბაშბაქანი ბაშბაქანი#Laz


brinci

ბრინჯი ბრინჯი#Laz

Latin spelling of ბრინჯი (brinci, “rice”)


birapa

ბირაფა ბირაფა#Laz


bağulya

ბაღულჲა ბაღულჲა#Laz


buleǩi

ბულეკი ბულეკი#Laz


balucaği

ბალუჯაღი ბალუჯაღი#Laz


beťi

ბეტი ბეტი#Laz


bajgi

ბაჟგი ბაჟგი#Laz


bağu

ბაღუ ბაღუ#Laz


biç̌i

ბიჭი ბიჭი#Laz


bureği

ბურეღი ბურეღი#Laz


cixa

ჯიხა ჯიხა#Laz


cumuriyeťi

From Arabic جُمْهُور (jumhūr), probably through Ottoman Turkish جمهوریت (cumhûriyet).


doxtori

დოხთორი დოხთორი#Laz


daçxuri

დაჩხური დაჩხური#Laz


dişka

დიშქა დიშქა#Laz


dudi

დუდი დუდი#Laz


dirǩu

დირკუ დირკუ#Laz


dixa

დიხა დიხა#Laz


duʒxu

დუცხუ დუცხუ#Laz


დიხამაქვალი

დიხამაქვალი • (dixamakvali) (Latin spelling dixamakvali)


doxmeli

დოხმელი დოხმელი#Laz


drep̌ani

დრეპანი დრეპანი#Laz

Latin spelling of დრეპანი (drep̌ani, “sickle”)


diç̌ǩici

დიჭკიჯი დიჭკიჯი#Laz


doxvalu

to be buried (describes the act of being buried)

to be buried (describes the state of being in the ground)


damari

დამარი დამარი#Laz


doloni

დოლონი დოლონი#Laz


diǩa

დიკა დიკა#Laz


dulya

დულჲა დულჲა#Laz

a mildly obscene gesture which uses a thumb separating two fingers.


eşǩiya

From Arabic أَشْقِيَاء (ʔašqiyāʔ), plural of شَقِيّ (šaqiyy), probably through Ottoman Turkish or Persian.

der

Arabic أَشْقِيَاء (ʔašqiyāʔ)


faliyeťi

Probably from Ottoman Turkish فعالیت (fa'aliyet), from Arabic فَعَّال (faʕʕāl).


felakeťi

Probably from Ottoman Turkish فلاكت (felaket), a derivation from Arabic فَلَك (falak).


faizi

From Arabic ف ي ض (f y ḍ). Compare Turkish faiz.


foťa

ჶოტა ჶოტა#Laz


geç̌ǩapa

გეჭკაფა გეჭკაფა#Laz


gurp̌ici

გურპიჯი გურპიჯი#Laz

Latin spelling of გურპიჯი (gurp̌ici, “breast, bosom, chest”)


guruni

გურუნი გურუნი#Laz


gyari

გჲარი გჲარი#Laz


gverdi

გვერდი გვერდი#Laz

Latin spelling of გვერდი (gverdi, “half”)


gunże

გუნძე გუნძე#Laz


geginu

to get (something/somebody) used to, to make familiar with


gamağmalu

to take out, send out, to publish (objects)


gamayonu

to take out, send out, expel (person/animal)


gonç̌elu

to yearn for, to long for, to miss (something/somebody)


goyonu

to take around (animate); to walk (a dog)


hayde

ჰაჲდე ჰაჲდე#Laz


heyecani

From Arabic هَيَجَان (hayajān) (Persian هیجان (hayajân)), likely through Ottoman Turkish هیجان.


ფარა

head

ფარა • (para) (plural ფარაფე, Latin spelling para)

para (romanization)
ფარაფე (plural)
ფერე (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish پاره (pare, para), Derived from Persian پاره (pâre).

bor+

აშეში ქომოჯიქ კურბეთის ფარა ჭკინდუმს


ყვერი

qveri (romanization)
კვერი (alternative)
კვეი (alternative)
კვეჲი (alternative)
მტვერი (alternative)
მკვერი (alternative)
მკვეი (alternative)
მკვეჲი (alternative)
ყვეი (alternative)
ყვეჲი (alternative)
მგვერი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *gwel-


ქორთო

korto (romanization)
Korto (romanization)

ქორთუ ქორთუ#Laz


ჯუმა

head

ჯუმა • (cuma) (plural ჯუმალეფე, Latin spelling cuma)

cuma (romanization)
ჯუმალეფე (plural)
ჯუმა (absolutive singular)
ჯუმალეფე (absolutive plural)
ჯუმაქ (ergative singular)
ჯუმალეფექ (ergative plural)
ჯუმას (dative singular)
ჯუმალეფეს (dative plural)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშიş) (genitive singular)
ჯუმაშიşi) (genitive singular)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშიş) (genitive plural)
ჯუმალეფეშიşi) (genitive plural)
ჯუმაშე (directive singular)
ჯუმალეფეშე (directive plural)
ჯუმაშენ (ablative singular)
ჯუმალეფეშემ (ablative plural)
ჯუმას (locative singular)
ჯუმალეფეს (locative plural)
ჯუმათენ (instrumental singular)
ჯუმალეფეთენ (instrumental plural)
ჟუმა (alternative)

ჯუმალეფეჩქიმი მექთებიში გომთეზ ხენან


ინსანი

ინსანი • (insani) (Latin spelling insani)


ჯუმალეფე

ჯუმა ჯუმა#Laz


აქრემი

აქრემი • (akremi) (Latin spelling akremi)

akremi (romanization)
აქლემი (alternative)

Probably borrowed from Georgian აქლემი (aklemi). Compare Mingrelian არქემი (arkemi), აქლემი (aklemi).

სინ ჩქარ აქლემი გიძირამუნ-ი?


ბუძი

tlb

(Atina, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

bużi (romanization)
ბუზი (alternative)
ბუძუ (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *buʒ-.

ციცი ქატა კოჩიზ ქუღუნ. ბუძი ხვალა ოხორჯალეფეზ ავენ.

ʒiʒi kaťa ǩoçiz kuğun. bużi xvala oxorcalepez aven.

The breast is present in every human being. The breast (that gives milk) is present only in women.

(in adult females and adult female mammals) breast


ოხვამე

head

ოხვამე • (oxvame) (Latin spelling oxvama)

oxvame (romanization)
oxvama (romanization)
ოხვამე (absolutive singular)
ოხვამეფე (absolutive plural)
ოხვამექ (ergative singular)
ოხვამეფექ (ergative plural)
ოხვამეს (dative singular)
ოხვამეფეს (dative plural)
ოხვამეშ (genitive singular)
ოხვამეშ (genitive singular)
ოხვამეშიş) (genitive singular)
ოხვამეშიşi) (genitive singular)
ოხვამეფეშ (genitive plural)
ოხვამეფეშ (genitive plural)
ოხვამეფეშიş) (genitive plural)
ოხვამეფეშიşi) (genitive plural)
ოხვამეშე (directive singular)
ოხვამეფეშე (directive plural)
ოხვამეშენ (ablative singular)
ოხვამეფეშენ (ablative plural)
ოხვამეს (locative singular)
ოხვამეფეს (locative plural)
ოხვამეთენ (instrumental singular)
ოხვამეფეთენ (instrumental plural)
ოხვამბე (alternative)
ოხვამულე (alternative)

From ხვამ- (xvam-, “to pray; to bless”) + ო- -ე (o- -e).

af

პაპული-ჩქიმი აღნე თუთაზ ოხვამეშა იტუ დო იხვამამტუ.

p̌ap̌uli-çkimi ağne tutaz oxvameşa iťu do ixvamamťu.

My grandfather used to go to the place of worship and pray on the new moon.


ლაზუტი

head

ლაზუტი • (lazuťi)

lazuťi (romanization)
ლაუსთი (alternative)
ლაუსტი (alternative)
ლაუზი (alternative)
ლაზუდი (alternative)
ლაუზტი (alternative)

According to Aleksiva from ლაზუტი < *ლასუტი < ლაუსტი < *ლაუს- < *ნაუს- < *მაის- (lazuťi < *lasuťi < lausťi < *laus- < *naus- < *mais-), from Spanish maiz. But he himself is not sure whether it is possible to shift from მ (m) to ლ (l). Compare Turkish lazut.

ჶადიმექ ჶელი დო ლაზუტიში არას ნთხირი ეშობღამს

fadimek feli do lazuťişi aras ntxiri eşobğams

Fadime pours nuts between zucchini and corn


ლაზუდი

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ლაუზტი

ლაუზტი • (lauzťi)

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ღნოსი

ნოსი ნოსი#Laz


მოთა

მოთა • (mota) (plural მოთალეფე, plural მოთაფე, Latin spelling mota)

mota (romanization)
მოთალეფე (plural)
მოთაფე (plural)
მონთა (alternative)

მოთაჩქიმიზ შალვარი ქამაბოქუნი


პროღონი

პროღონი • (p̌roğoni) (Latin spelling p̌roğoni)


სტოლი

sťoli (romanization)
ოსტოლი (alternative)
სთოლი (alternative)

სტოლი ოხორი ქომოლაბდვი


სთოლი

სტოლი სტოლი#Laz


საბატონი

საბატონი • (sabaťoni) (Latin spelling Sabaťoni)

sabaťoni (romanization)
Sabaťoni (romanization)
საბატონი (absolutive singular)
საბატონეფე (absolutive plural)
საბატონიქ (ergative singular)
საბატონეფექ (ergative plural)
საბატონის (dative singular)
საბატონეფეს (dative plural)
საბატონიშ (genitive singular)
საბატონიშ (genitive singular)
საბატონიშიş) (genitive singular)
საბატონიშიşi) (genitive singular)
საბატონეფეშ (genitive plural)
საბატონეფეშ (genitive plural)
საბატონეფეშიş) (genitive plural)
საბატონეფეშიşi) (genitive plural)
საბატონიშე (directive singular)
საბატონეფეშე (directive plural)
საბატონიშენ (ablative singular)
საბატონეფეშენ (ablative plural)
საბატონის (locative singular)
საბატონეფეს (locative plural)
საბატონითენ (instrumental singular)
საბატონეფეთენ (instrumental plural)
საპატონი (alternative)

Borrowed from Ancient Greek σάββατον (sábbaton).


ჩხომი

tlb

(Apso, Vizha, Artasheni, Khopa, Chkhala)

çxomi (romanization)
ჩხომი (absolutive singular)
ჩხომეფე (absolutive plural)
ჩხომიქ (ergative singular)
ჩხომეფექ (ergative plural)
ჩხომის (dative singular)
ჩხომეფეს (dative plural)
ჩხომიშ (genitive singular)
ჩხომიშ (genitive singular)
ჩხომიშიş) (genitive singular)
ჩხომიშიşi) (genitive singular)
ჩხომეფეშ (genitive plural)
ჩხომეფეშ (genitive plural)
ჩხომეფეშიş) (genitive plural)
ჩხომეფეშიşi) (genitive plural)
ჩხომიშე (directive singular)
ჩხომეფეშე (directive plural)
ჩხომიშენ (ablative singular)
ჩხომეფეშენ (ablative plural)
ჩხომის (locative singular)
ჩხომეფეს (locative plural)
ჩხომითენ (instrumental singular)
ჩხომეფეთენ (instrumental plural)
ჩხომბი (alternative)
მჩხომი (alternative)
ნჩხომი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *čxam- (“fish”). Cognate with Mingrelian ჩხომი (čxomi) and dialectal Georgian ჩხამა (čxama).

inh+

ბერეშკიმი ჩხომიში ილი წუწონუჲ. ხაზი აენ.

bereşǩimi çxomişi ili ǯuǯonuy. xazi aen.

My child sucks the bone of the fish. He's happy.


ნოღა

head

ნოღა • (noğa) (plural ნოღაფე, Latin spelling noğa)

From Proto-Georgian-Zan *noɣa- (“lowland”).

პაპულიქ მოთამუში “ქოვალი ეჭოფაზ” ჲა დო ნოღაშე გჲოშქუმერს

p̌ap̌ulik motamuşi “kovali eç̌opaz” ya do noğaşe gyoşkumers

The grandfather sends his grandson to the bazaar to buy bread

ალი ბერე ნოღაშა ჯოშკუჲ

Ali sends the boy to the beach (or town)

აჲშე ნოღაშა იტაშა ალთუნეფე დოლიწაჲ

Aisha takes out her gold on the way to town


ჯოხო

coxo (romanization)
ჯოხო (absolutive singular)
ჯოხოფე (absolutive plural)
ჯოხოქ (ergative singular)
ჯოხოფექ (ergative plural)
ჯოხოს (dative singular)
ჯოხოფეს (dative plural)
ჯოხოშ (genitive singular)
ჯოხოშ (genitive singular)
ჯოხოშიş) (genitive singular)
ჯოხოშიşi) (genitive singular)
ჯოხოფეშ (genitive plural)
ჯოხოფეშ (genitive plural)
ჯოხოფეშიş) (genitive plural)
ჯოხოფეშიşi) (genitive plural)
ჯოხოშე (directive singular)
ჯოხოფეშე (directive plural)
ჯოხოშენ (ablative singular)
ჯოხოფეშენ (ablative plural)
ჯოხოს (locative singular)
ჯოხოფეს (locative plural)
ჯოხოთენ (instrumental singular)
ჯოხოფეთენ (instrumental plural)
ჲოხო (alternative)
ნჯოხო (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ʒ₁ax-e-; see Georgian სახელი (saxeli) for more.

inh+

ჯოხოქ კოჩი ვარომსქვანამს; კოჩიქ ჯოხო ომსქვანამს.

coxok ǩoçi varomskvanams; ǩoçik coxo omskvanams.

The name does not beautify the person. The person makes the name beautiful. (proverb)


ჭვიმა

head

ჭვიმა • (ç̌vima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


ოტრიკე

ოტრიკე • (oťriǩe) (Latin spelling oťriǩe)

oťriǩe (romanization)
ორტიკი (alternative)
ოტრიჭი (alternative)


ჲორღანი

ჲორღანი • (yorğani)


ხამი

xami (romanization)
ხამი (absolutive singular)
ხამეფე (absolutive plural)
ხამიქ (ergative singular)
ხამეფექ (ergative plural)
ხამის (dative singular)
ხამეფეს (dative plural)
ხამიშ (genitive singular)
ხამიშ (genitive singular)
ხამიშიş) (genitive singular)
ხამიშიşi) (genitive singular)
ხამეფეშ (genitive plural)
ხამეფეშ (genitive plural)
ხამეფეშიş) (genitive plural)
ხამეფეშიşi) (genitive plural)
ხამიშე (directive singular)
ხამეფეშე (directive plural)
ხამიშენ (ablative singular)
ხამეფეშენ (ablative plural)
ხამის (locative singular)
ხამეფეს (locative plural)
ხამითენ (instrumental singular)
ხამეფეთენ (instrumental plural)

ხამი ოჩხემუშიზ ქოდოლოცონი


ლაზი

The word Laz as an ethnic term is first mentioned in the Latin form of Lazi and Ancient Greek Λαζοί (Lazoí) and Λᾶζαι (Lâzai) in Pliny's Naturalis Historia. "Laz" must have been a name adopted over time by more than one Colchian tribe, as Procopius also stated. The origin is uncertain.
* Kiria et al. reconstruct Proto-Georgian-Zan *laž- deriving the ethnonym from Georgian and saying the Zan equivalent is preserved in Urartian 𒁹𒇻𒌑𒃻𒀀 (ᵐlu-ú-šá-a /Luša/). Note that the ethnonyms Laz or Chan did not exist in Old Georgian: the Laz were referred to as Mingrelians. Georgian ლაზი (lazi) and Georgian ჭანი (č̣ani) must have entered the Language recently, probably after the Russo-Turkish War (1877–1878) when some parts of Lazona were taken by Russia.
* According to Nikolai Marr from Svan ლა- (la-) + ზან (zan).

ლაზიში კულტური ლაზებურაშ დოლოხე რენ

Laz culture is expressed through the Laz language

An ethnic group native to the South Caucasus and Northeastern Anatolia: Laz


Okortura

ოქორთურა ოქორთურა#Laz


Lazuri

ლაზური ლაზური#Laz

Latin spelling of ლაზური (lazuri, “the Laz language”)


ქუი

ქური ქური#Laz

კუჲი კუჲი#Laz


ქუსი

ქური ქური#Laz


დიკა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *diḳ(a)-.

inh+

მამულიქ დიკაფე დოჩოდინუშქულე ჰე არ დიკა-თ ჰემსატის მკიაფუ დივუ' დო მამულ ოჭკომუ.

When the rooster had finished the (other) grains, this last grain became a jackal and ate the rooster.

mamulik diǩape doçodinuşkule he ar diǩa-t hemsaťis mǩiapu divu' do mamul oç̌ǩomu.


თოფური

head

თოფური • (topuri) (Latin spelling topuri)

topuri (romanization)
თოფური (absolutive singular)
თოფურეფე (absolutive plural)
თოფურიქ (ergative singular)
თოფურეფექ (ergative plural)
თოფურის (dative singular)
თოფურეფეს (dative plural)
თოფურიშ (genitive singular)
თოფურიშ (genitive singular)
თოფურიშიş) (genitive singular)
თოფურიშიşi) (genitive singular)
თოფურეფეშ (genitive plural)
თოფურეფეშ (genitive plural)
თოფურეფეშიş) (genitive plural)
თოფურეფეშიşi) (genitive plural)
თოფურიშე (directive singular)
თოფურეფეშე (directive plural)
თოფურიშენ (ablative singular)
თოფურეფეშენ (ablative plural)
თოფურის (locative singular)
თოფურეფეს (locative plural)
თოფურითენ (instrumental singular)
თოფურეფეთენ (instrumental plural)
თორფი (alternative)
თოფრ (alternative)
თოფრი (alternative)
თოფუი (alternative)
თოფუჲი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *tapl- (“honey”).

inh+

მთუთიქ კარვანეფეს თოფური იხირამს


ქორთუ

head

ქორთუ • (kortu) (Latin spelling Kortu, plural ქორთუფი)

kortu (romanization)
Kortu (romanization)
ქორთუფი (plural)
ქორთო (alternative)

From Proto-Kartvelian *kart-; see Old Georgian ქართველი (kartveli) for more.

ქორთუფე მულუნან დო მწიქა გეჭარერითენ დულჲაფე იქუმან

kortupe mulunan do mǯika geç̌areriten dulyape ikuman

An ethnic group native to the South Caucasus: Georgian


მუნდი

მუნდი • (mundi) (plural მუნდეფე, Latin spelling mundi)

ორძო მთელლი დოქცუდორენ. მუნდი გედვაში გეტროხუნ.

orżo mtelli dokʒudoren. mundi gedvaşi geťroxun.

The chair is completely rotten. It breaks when you put your ass down.

ჰემუქ მა მუნდი მემიჭკომაზ

Let her/him eat my ass (I don't care about her/him at all)

აშექ წუკალიშ მუნდი შლიჭუმს

Aisha is rubbing the bottom of the cauldron

ნურიჲექ ფონთოლონიშ მუნდი გჲობურამს

Nuriye is patching the back of her pants

ჯავიდიქ “დულჲაზ ამაფთარე” ჲა დო კატა ნდღაზ რეისიზ მუნდიზ ჭიშუნ

cavidik “dulyaz amaptare” ya do ǩaťa ndğaz reisiz mundiz ç̌işun

Cavid runs after the chief ('s back) every day to get a job

დიდო მგვანერი ფუჯი დო კოჩი ჟურითი აჲნი რენ. ჟურისთი მუნდი ვარგაღენ.

dido mgvaneri puci do ǩoçi juriti ayni ren. juristi mundi vargağen.

A very fat cow and a human are the same. Neither of them can move their asses (they can't carry themselves).


ონტულე

ონტულე • (onťule)

From *ნტულ- (*nťul-) + ო- -ე (o- -e), literally meaning "a place for fruits", where *ნტულ- (*nťul-) was borrowed from Old Armenian պտուղ (ptuł).


თურქი

turki (romanization)
Turki (romanization)
თურკი (alternative)

Either from Ottoman Turkish ترك (türk) or Ancient Greek Τοῦρκος (Toûrkos).

ქიბრისის თურქი დო რუმეფე სქიდუნ

An ethnic group that migrated to Anatolia in the 11th century: Turk

გჲურჯისთანიქ თურქეფეს ვიზე ვარ-უგორამს-დორენ

gyurcistanik turkepes vize var-ugorams-doren

Someone bound to Turkey by citizenship regardless of ethnicity: Turk


მშირიდონი

მშირიდონი • (mşiridoni) (plural მშირიდონეფე)

mşiridoni (romanization)
მშირიდონეფე (plural)
შკელიდონი (alternative)
შილიდონი (alternative)
შკირდონი (alternative)

From Pontic Greek χ̌ελιδόνιν (šelidónin).


ტული

ტული • (ťuli)

From Ottoman Turkish طول (dul) (Turkish dul).


ოჶრიდი

ოჶრიდი • (ofridi) (Latin spelling ofridi)

ოჶიდი ოჶიდი#Laz


ავლია

ავლა ავლა#Laz


პაპუწი

პაპუწი • (p̌ap̌uǯi)

From Pontic Greek παπούτζι (papoútzi), from Ottoman Turkish پاپوج (papuç), پاپوش (papuş).


თხირი

ნთხირი ნთხირი#Laz


ღეჯი

tlb

(Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ɣor-.

ჰასან ჰიკკუ მშკურინაჯე ორტტუ ჩი ხოსკინა ღეჯიშეთი აშკურინერტტუ

hasan hiǩǩu mşǩurinace orťťu çi xosǩina ğecişeti aşǩurinerťťu

Hasan was so cowardly that he was even afraid of a dead pig


უშქური

head

უშქური • (uşkuri)

ოშქური ოშქური#Laz


ბორჯი

tlb

(Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

borci (romanization)
ბორჯი (absolutive singular)
ბორჯეფე (absolutive plural)
ბორჯიქ (ergative singular)
ბორჯეფექ (ergative plural)
ბორჯის (dative singular)
ბორჯეფეს (dative plural)
ბორჯიშ (genitive singular)
ბორჯიშ (genitive singular)
ბორჯიშიş) (genitive singular)
ბორჯიშიşi) (genitive singular)
ბორჯეფეშ (genitive plural)
ბორჯეფეშ (genitive plural)
ბორჯეფეშიş) (genitive plural)
ბორჯეფეშიşi) (genitive plural)
ბორჯიშე (directive singular)
ბორჯეფეშე (directive plural)
ბორჯიშენ (ablative singular)
ბორჯეფეშენ (ablative plural)
ბორჯის (locative singular)
ბორჯეფეს (locative plural)
ბორჯითენ (instrumental singular)
ბორჯეფეთენ (instrumental plural)
ბორჟი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بورج (borc).

bor+

თოჶიკიში მითიზ ჶეჲდა ვარუღუნ. ჰემუქ ბორჯიმუში ფაღუმს.

tofiǩişi mitiz feyda varuğun. hemuk borcimuşi pağums.

Tofik is of no use to anyone. He is clearing his own debt.


კათა

head

კათა • (ǩata) (plural კათაფე, Latin spelling ǩata)

კათ- (ǩat-, “to include”) + -ა (-a). Cognate with Mingrelian კათა (ḳata, “folk”).

(dialectal, Atina) another animal that is an animal's friend

აჲშეში ფუჯი ხვალა ნაოტუ შენი ოფშა ბეჯღამტუ. არ კათა ქელუმჭეშუ. დირახატუ. ჰუს ვარბეჯღამს.

ayşeşi puci xvala naoťu şeni opşa becğamťu. ar ǩata kelumç̌eşu. diraxaťu. hus varbecğams.

Aisha's cow was screaming a lot because she was alone. (Aisha) brought an animal friend (a cow) to her. (Cow) relaxed. She doesn't shout anymore.

(dialectal, Atina) another animal mating with one animal

კათა ნაგუნდუნასენ შურონი მითიში კათა ნაგასენ ნამბინენ

ǩata nagundunasen şuroni mitişi ǩata nagasen nambinen

The goat that lost its herd is tied to whose herd it comes across (becomes one of the herd)


კირცხი

კირცხი • (ǩirʒxi) (plural კირცხეფე)

ǩirʒxi (romanization)
კირცხეფე (plural)
კიცხი (alternative)


ლეტა

Akin to Mingrelian ლეტა (leṭa, “mud, clay”).

მუხუხიქ ლეტა ხუმს

soil, earth, ground, land
the substance on which plants grow

ნანაჩქიმი ბაბამუშიშ ლეტაზ ნუნჭუნ

My mother has a share in her father's land

მამუტი ჩქარ მუთუ უხენუ ოხორჯაში ლეტაზ გეშახენ

mamuťi çkar mutu uxenu oxorcaşi leťaz geşaxen

Mahmut lives happily on his wife's inheritance, effortlessly

(figurative) legacy, heritage, inheritance


მოსა

From Proto-Georgian-Zan *mas- (“fishing-net”). Cognate with Mingrelian მოსა (mosa, “net”) and Georgian მასე (mase, “(sea-going) fishing net”).


რახნა

From Pontic Greek ’ράχνα (’ráchna), αράχνα (aráchna).


მინჯი

minci (romanization)
მინჯეფე (plural)
მინძი (alternative)

A kind of unsalted cheese made by boiling the whey


მინძი

head

მინძი • (minżi)

მინჯი მინჯი#Laz


ტარონი

ტარონი • (ťaroni) (plural ტარონეფე, Latin spelling ťaroni)

ťaroni (romanization)
ტარონეფე (plural)
ტაონი (alternative alternative)

Compare Mingrelian ტაროზი (ṭarozi, “good weather”), Old Georgian ტაროსი (ṭarosi, “(good) weather”), Svan ტარუ̂ეს (ṭarûes, “(good) weather; mood, disposition”).

cog

ტარონი ორტაშა ფავრეფე ჯეფურჟუნ

(dialectal, Vizha) The unpleasantly hot weather

ბერეფეზ მჭიმონი ტარონიზ გალე ვარ გამალენანში ოხორიზ ნიქაჩენან

berepez mç̌imoni ťaroniz gale var gamalenanşi oxoriz nikaçenan

Children get bored at home because they can't go outside in rainy weather

(dialectal, Kontiva, Motskhora, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) weather

ტაონი ვარენ

(dialectal, Kontiva, Motskhora, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) air


გჲარი

tlb

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

gyari (romanization)
გჲარი (absolutive singular)
გჲარეფე (absolutive plural)
გჲარიქ (ergative singular)
გჲარეფექ (ergative plural)
გჲარის (dative singular)
გჲარეფეს (dative plural)
გჲარიშ (genitive singular)
გჲარიშ (genitive singular)
გჲარიშიş) (genitive singular)
გჲარიშიşi) (genitive singular)
გჲარეფეშ (genitive plural)
გჲარეფეშ (genitive plural)
გჲარეფეშიş) (genitive plural)
გჲარეფეშიşi) (genitive plural)
გჲარიშე (directive singular)
გჲარეფეშე (directive plural)
გჲარიშენ (ablative singular)
გჲარეფეშენ (ablative plural)
გჲარის (locative singular)
გჲარეფეს (locative plural)
გჲარითენ (instrumental singular)
გჲარეფეთენ (instrumental plural)
ჯარი (alternative)
ჯაი (alternative)
გჲაჲი (alternative)
გჲაი (alternative)
დჲარი (alternative)

From Byzantine Greek διάριον (diárion), from Latin diarium.

ჰანდღა ონდღენერი გჲარი შენი ხაჯი მებოკიდი.

handğa ondğeneri gyari şeni xaci meboǩidi.

გჲარი ფშველუმტიშა კვარი ეშალუ დო ლეტას მელუ.

gyari pşvelumťişa ǩvari eşalu do leťas melu.

While kneading bread, a piece of dough bounced and fell on the floor.

ნანაქ ხომბულა გჲარი ფუნჩხოლუმზ დო ქოთუმეფეზ დუბღამზ.

nanak xombula gyari punçxolumz do kotumepez dubğamz.

My mother crumbles dry bread and feeds the chickens (pours it in front of the chickens).

კვათერი ჩაჲიზ თიფი მოილუდორენ. ბედრიჲექ, ჰემ ფუჯიში გჲარი იქომს, ჰემ ჩაჲიზ გუფაღამს.

ǩvateri çayiz tipi moiludoren. bedriyek, hem pucişi gyari ikoms, hem çayiz gupağams.

Grass covers the chopped tea. Bedriye both feeds the cow and cleans around the stream.


გუდა

der

Aramaic גּוֹדָא (gōḏā)

აჲშე კაპულა ნამვობუნ წარი გუდაშა ეკიჲორაჲულუნ

ayşe ǩap̌ula namvobun ǯari gudaşa eǩiyorayulun

Aisha is (unwittingl) leaking water from the water bag behind her

გუდა ა ფიჩორაშა ომბარინაჲ

ჯორდანიქ დიდო მსქვა გუდა ოჭანდინამზ

(an inflated air chamber used to play the bagpipe instrument)


ოჩხე

head

ოჩხე • (oçxe)


კარმახა

კარმახა • (ǩarmaxa) (Latin spelling ǩarmaxa)

ǩarmaxa (romanization)
კარმახა (absolutive singular)
კარმახაფე (absolutive plural)
კარმახაქ (ergative singular)
კარმახაფექ (ergative plural)
კარმახას (dative singular)
კარმახაფეს (dative plural)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშიş) (genitive singular)
კარმახაშიşi) (genitive singular)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშიş) (genitive plural)
კარმახაფეშიşi) (genitive plural)
კარმახაშე (directive singular)
კარმახაფეშე (directive plural)
კარმახაშენ (ablative singular)
კარმახაფეშენ (ablative plural)
კარმახას (locative singular)
კარმახაფეს (locative plural)
კარმახათენ (instrumental singular)
კარმახაფეთენ (instrumental plural)
კალმახა (alternative)
კალმახი (alternative)

Borrowed from Georgian კალმახი (ḳalmaxi), კალმახა (ḳalmaxa), Derived from Old Armenian կարմրախայտ (karmraxayt).

der+

კარმახა გეჩაჩხალონისთი ჲულუნ


კერფი

head

კერფი • (ǩerpi) (plural კერფეფე)

ǩerpi (romanization)
კერფეფე (plural)
კაჶრი (alternative)
კერჶი (alternative)
კეფრი (alternative)
მჭეფრი (alternative)
ჭეფრი (alternative)
კეფი (alternative)
კეჶი (alternative)

Akin to Mingrelian კიფი (ḳipi), Adyghe кӏэп (kʼɛp), Kabardian щӏэп (śʼɛp). See also Ancient Greek κάνναβις (kánnabis).


დაჩხირი

დაჩხირი • (daçxiri) (Latin spelling daçxiri)

დაჩხური დაჩხური#Laz

Khopa and Chkhala spelling of დაჩხური (daçxuri)


გირინი

გურუნი გურუნი#Laz


გურუნი

გურუნი • (guruni) (plural გურუნეფე, Latin spelling guruni)

guruni (romanization)
გურუნეფე (plural)
გირინი (alternative)
გიინი (alternative)

The ultimate origin is unknown. Cognate with Mingrelian გირინი (girini); see there for more.

გურუნითე ნცხენიზ ვარიჭიშინენ

You can't chase a horse with a donkey (proverb)

გურუნი დო მსქვეჲი ნავარიჩინომს მუ გურუნი რენ

guruni do mskveyi navariçinoms mu guruni ren

S/he who cannot distinguish a donkey from a deer is herself/himself a donkey (proverb)

(figurative) rude and incompetent person


ბურჭული

ბურჭული • (burç̌uli) (plural ბურჭულეფე)

burç̌uli (romanization)
ბურჭულეფე (plural)

Cognate with Mingrelian ბურჭული (burč̣uli).


ლაჯი

From Ottoman Turkish علاج (ilac), For the deletion of the word-initial ი- (i-) see მედი (medi).


ორა

Borrowed from Pontic Greek ώρα (óra), from Ancient Greek ὥρα (hṓra).

ნანდიდი ხარკიში ოხორიზ დიდო ორაზ ვარ-დადგინენ

nandidi xarǩişi oxoriz dido oraz var-dadginen

Grandma can't stay for a long period of time in someone else's house

ორა-მუში მოხთაში ბოზოფე ოხორიშენ გეფუთხუნან

ora-muşi moxtaşi bozope oxorişen geputxunan

The females go off from home when the moment is right

შუკაში ორა გოლილამზ დო მა ჭეხნი ვა-მიხენუნ

şuǩaşi ora golilamz do ma ç̌exni va-mixenun

Cucumber is out of season, and I couldn't taste it

date, time
season (of fruit or vegetable)

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფე-ჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

mcveşi orapez p̌ap̌ulepe-çkuni mǯuş oncirez incirťez

In old ages, our ancestors slept on beds made of grain straw

ამეტიქ კატა ნდღა-თანურიზ ეჲისელაჲიზ ჲექთენ “მუ ორა რენ?” ჲა დო იკითხამზ

ameťik ǩaťa ndğa-tanuriz eyiselayiz yekten “mu ora ren?” ya do iǩitxamz

As soon as Amet gets up every morning, "What time is it?"(literally "What hour is it?) he asks.

მურეჯი ორა


კული

From *კვილ-ი (*ǩvil-i), from Proto-Kartvelian *ḳwil-. Cognate with Mingrelian კველა (ḳvela, “stool, seat”), Svan კუ̂ილ (ḳûil, “block of wood, tree stump; stool”), and possibly dialectal Georgian კვილო (ḳvilo, “small block of wood, tree stump”).
According to Klimov, from a Proto-Northeast Caucasian source. Compare Tsez къуӏри (q’uʿri, “bench”), Hinukh къуре (q’ure), Dargwa уркьули (urq̇uli, “board”), for which Starostin reconstructs Proto-Northeast Caucasian *q̇wǝ̆lʔă.


ბურბუ

burbu (romanization)
ბურბუეფე (plural)
ბურბუ (absolutive singular)
ბურბუფე (absolutive plural)
ბურბუქ (ergative singular)
ბურბუფექ (ergative plural)
ბურბუს (dative singular)
ბურბუფეს (dative plural)
ბურბუშ (genitive singular)
ბურბუშ (genitive singular)
ბურბუშიş) (genitive singular)
ბურბუშიşi) (genitive singular)
ბურბუფეშ (genitive plural)
ბურბუფეშ (genitive plural)
ბურბუფეშიş) (genitive plural)
ბურბუფეშიşi) (genitive plural)
ბურბუშე (directive singular)
ბურბუფეშე (directive plural)
ბურბუშენ (ablative singular)
ბურბუფეშენ (ablative plural)
ბურბუს (locative singular)
ბურბუფეს (locative plural)
ბურბუთენ (instrumental singular)
ბურბუფეთენ (instrumental plural)

From *ბორბ-უ (*borb-u), from Proto-Georgian-Zan *barb-. Cognate with Mingrelian ბურბუ (burbu, “bat”) and obsolete Georgian ბრბუნვა (brbunva, “blind groping”).

ბურბუ სერი ფუთხუნ დო ქორბა ოძღამს.


პრასკჲა

head

პრასკჲა • (p̌rasǩya)

p̌rasǩya (romanization)
პროსკჲა (alternative)
პრასა (alternative)
პრასკა (alternative)
პოსკჲა (alternative)
პროსკა (alternative)
პასქია (alternative)

Closely related to Mingrelian პურასკია (ṗurasḳia) and its alternative forms. Ultimately from Ancient Greek πράσον (práson).


ჭუბური

ჭუბური • (ç̌uburi) (Latin spelling ç̌uburi)

ç̌uburi (romanization)
ჭუბური (absolutive singular)
ჭუბურეფე (absolutive plural)
ჭუბურიქ (ergative singular)
ჭუბურეფექ (ergative plural)
ჭუბურის (dative singular)
ჭუბურეფეს (dative plural)
ჭუბურიშ (genitive singular)
ჭუბურიშ (genitive singular)
ჭუბურიშიş) (genitive singular)
ჭუბურიშიşi) (genitive singular)
ჭუბურეფეშ (genitive plural)
ჭუბურეფეშ (genitive plural)
ჭუბურეფეშიş) (genitive plural)
ჭუბურეფეშიşi) (genitive plural)
ჭუბურიშე (directive singular)
ჭუბურეფეშე (directive plural)
ჭუბურიშენ (ablative singular)
ჭუბურეფეშენ (ablative plural)
ჭუბურის (locative singular)
ჭუბურეფეს (locative plural)
ჭუბურითენ (instrumental singular)
ჭუბურეფეთენ (instrumental plural)
ჭურბი (alternative)
ჭუბრი (alternative)
ჭუვრი (alternative)
ჭუბუჲი (alternative)
ჭუბუი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣₁ab- (“chestnut”). See Georgian წაბლი (c̣abli) for more.

მწკო ჭუბური

cherry laurel (Prunus laurocerasus) with especially big fruits

ჭუბურიში კაბუღი ჩიჩქუ ივენ. კოლაჲი გოიწკენ. წიფურიზ პეჯი დო კაპეტი კაბუღი გოძინ. ვარგოიწკენ.

ç̌uburişi ǩabuği çiçku iven. ǩolayi goiǯǩen. ǯipuriz p̌eci do ǩap̌eťi ǩabuği gożin. vargoiǯǩen.

Chestnuts have a soft bark. It peels easily. Hornbeam is covered with thick and hard bark. It cannot be peeled.

ჭუბური ფენცქვაშენ გამახთუში “სო მეშაფხეტი” ჲა თქუდორენ

ç̌uburi penʒkvaşen gamaxtuşi “so meşapxeťi” ya tkudoren

When the chestnut came out of its shell, it said, "Where have I been?" (ie. when the chestnut came out, it did not like the shell it lived in. ,ie. People should know and respect their past and where they come from)


ბილონცა

head

ბილონცა • (bilonʒa) (Latin spelling bilonʒa)

bilonʒa (romanization)
ლიმბოცა (alternative)
ლიმბროცა (alternative)

Uncertain. Fähnrich-Sarǯvelaʒe reconstruct Proto-Georgian-Zan *blanc-.See Georgian ბილენცრა (bilencra) for more.

ფუჯეფეზ ბილონცა მოთჩამთ. იჩხანენ.

Don't feed bilonʒa to the cows. They'll get diarrhea.


ლიმბოცა

ლიმბოცა • (limboʒa)

ბილონცა ბილონცა#Laz


ჭიჭამი

ჭიჭამი • (ç̌iç̌ami)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁ic̣₁-. Cognate with Georgian წიწმატი (c̣ic̣maṭi, “garden cress”), Mingrelian ჭიჭამურე (č̣ič̣amure, toponym, a forest in Senaki).


შქერი

head

შქერი • (şkeri)

მშქერი მშქერი#Laz


ხაჯი

Cognate with Mingrelian ხაჯი (xaǯi); see there for more.


ოცხონე

ოცხონე • (oʒxone)

oʒxone (romanization)
ონცხონე (alternative)
ონცხენი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *sxwan-. See Georgian სხვენი (sxveni) for more.


ონცხონე

ონცხონე • (onʒxone)

ოცხონე ოცხონე#Laz


ონცხენი

ონცხენი • (onʒxeni)

ოცხონე ოცხონე#Laz


წვინარი

წვინარი • (ǯvinari) (plural წვინარეფე)

ǯvinari (romanization)
წვინარეფე (plural)
წონარი (alternative)
წინარი (alternative)

From წვ-ინ-არ- < *წოვ-ინ-არ- < *წავ-ინ-არ- (ǯv-in-ar- < *ǯov-in-ar- < *ǯav-in-ar-), from Proto-Kartvelian *c̣aw-.


ინჭირი

ინჭირი • (inç̌iri) (plural ინჭირეფე)

inç̌iri (romanization)
ინჭირეფე (plural)
ინჭიი (alternative)
ინჭიჲ (alternative)
ინჭირა (alternative)

From Proto-Kartvelian *anc̣₁l-. Doublet of ანწკლი (anǯǩli).

Sambucus ebulus
Sambucus ebulus#Translingual


კილა

ნკოლა ნკოლა#Laz


მსქვერი

mskveri (romanization)
სქვერეფე (plural)
მსკვერი (alternative)
ფსქვერი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *šwel-. Cognate with Mingrelian სქვერი (skveri, “roe deer”) and Georgian შველი (šveli, “roe deer”).


ფუქირი

pukiri (romanization)
ფუქრი (alternative)
ფუქური (alternative)
ფურქი (alternative)
ფურქირი (alternative)

From Proto-Kartvelian *pakl-. Cognate with Old Georgian ფა(ნ)ქლი (pa(n)kli, “mange, boil”) and Svan ფაქა̈რ (pakär, “pus, sore, ulcer”). Typologically, compare Old Armenian ծաղիկ (całik), Proto-Turkic *čeček, Mandarin 天花 (tiānhuā) and Latin variola for the sense development.

cog

Georgian ფანქალი (pankali, “mange, boil”)


mşǩerikçe

მშკერიქჩე მშკერიქჩე#Laz


მშქერი

head

მშქერი • (mşkeri) (plural მშქერეფე)

mşkeri (romanization)
მშქერეფე (plural)
მშკერი (alternative)
შქერი (alternative)
შკერი (alternative)

Rhododendron ponticum
Rhododendron ponticum#Translingual

(Arkabi) rhododendron, common rhododendron, pontic rhododendron (Rhododendron ponticum)


მშკერიქჩე

მშკერიქჩე • (mşǩerikçe)

მშკერი (mşǩeri, “rhododendron”) + ქჩე (kçe, “white”)

compound

Caucasian rhododendron (Rhododendron caucasicum)


ხჩე

(Khopa–Batumi) Alternative form of ჩე (çe)


მშკერი

head

მშკერი • (mşǩeri)

მშქერი მშქერი#Laz

(Atina) Alternative form of მშქერი (mşkeri)


მტოტი

მტოტი • (mťoťi) (plural მტოტეფე)


ფიმფილი

ფიმფილი • (pimpili) (Latin spelling pimpili)

tlb

(Okordule, Sumla, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

pimpili (romanization)
ფინბილი (alternative)
ფიმბილი (alternative)

Borrowed from Georgian ფიმფილი (pimpili, “corn hair; earlobe”), itself from Proto-Georgian-Zan *pimp-, whence also Mingrelian ფიმფი (pimpi, “corn hair”).

bor+

ბიჭეფეზ ფიმფილი ჲუხთამტაშა ოღუნე ფუზური აჩანენ

biç̌epez pimpili yuxtamťaşa oğune puzuri açanen

Men grow fine hairs before they grow a beard


მტი

mťi (romanization)
მტიეფე (plural)
მტირი (alternative)
მტიი (alternative)
მტიჲი (alternative)
ტი (alternative)

მტი მემოხენ


მჭვიმა

head

მჭვიმა • (mç̌vima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


ღურა

From ღურ- (ğur-, “to die”) + -ა (-a, “suffix that creates nouns from verbs”).


ყომური

qomuri (romanization)
ყომურეფე (plural)
ყომუი (alternative)
ომური (alternative)
ომბრი (alternative)

Prunus cerasifera
Prunus cerasifera#Translingual


ყომუი

ყომური ყომური#Laz


ომბრი

ყომური ყომური#Laz


ფოლო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *pol-. See more on Mingrelian ფოლო (polo, “hoof”).

ალი ფოლო ნოტროხუ

(dialectal, Atina, Vizha) legs of living things

(dialectal, Vizha) each of the supports that enable things such as tables, chairs, etc. to stand high off the ground

(dialectal, Sumla) calf, leg between knee and ankle


ნძელი

nżeli (romanization)
ნძელი (absolutive singular)
ნძელეფე (absolutive plural)
ნძელიქ (ergative singular)
ნძელეფექ (ergative plural)
ნძელის (dative singular)
ნძელეფეს (dative plural)
ნძელიშ (genitive singular)
ნძელიშ (genitive singular)
ნძელიშიş) (genitive singular)
ნძელიშიşi) (genitive singular)
ნძელეფეშ (genitive plural)
ნძელეფეშ (genitive plural)
ნძელეფეშიş) (genitive plural)
ნძელეფეშიşi) (genitive plural)
ნძელიშე (directive singular)
ნძელეფეშე (directive plural)
ნძელიშენ (ablative singular)
ნძელეფეშენ (ablative plural)
ნძელის (locative singular)
ნძელეფეს (locative plural)
ნძელითენ (instrumental singular)
ნძელეფეთენ (instrumental plural)

Together with Mingrelian ძელი (ʒeli), borrowed from Old Georgian მძორი (mʒori).

bor+

ნძელი ხორცი

ნძელი ლეტა

ნძელი ნძელი


კუჩხე

ǩuçxe (romanization)
კუჩხე (absolutive singular)
კუჩხეფე (absolutive plural)
კუჩხექ (ergative singular)
კუჩხეფექ (ergative plural)
კუჩხეს (dative singular)
კუჩხეფეს (dative plural)
კუჩხეშ (genitive singular)
კუჩხეშ (genitive singular)
კუჩხეშიş) (genitive singular)
კუჩხეშიşi) (genitive singular)
კუჩხეფეშ (genitive plural)
კუჩხეფეშ (genitive plural)
კუჩხეფეშიş) (genitive plural)
კუჩხეფეშიşi) (genitive plural)
კუჩხეშე (directive singular)
კუჩხეფეშე (directive plural)
კუჩხეშენ (ablative singular)
კუჩხეფეშენ (ablative plural)
კუჩხეს (locative singular)
კუჩხეფეს (locative plural)
კუჩხეთენ (instrumental singular)
კუჩხეფეთენ (instrumental plural)
კუშხე (alternative)

ემოგი კუჩხე ნუსტუნ, ოკაჩხე ირგინენ

the area covering the ankle and fingers of living things

ანაჭი კინჩი ჟურ კუჩხეთენ ნიკიდენ

The wakeful bird is caught (in the trap) with two feet

foot
foot of living things
foot and leg of living things

ელაქთერი მოთდოხედუ! ორძოში კუჩხე მეტროხასენ.

elakteri motdoxedu! orżoşi ǩuçxe meťroxasen.

Don't sit sideways! The leg of the chair will break.

each of the supports that enable things such as tables, chairs, bridges, etc. to stand high off the ground