aina

აინა აინა#Laz


გვერდი

head

გვერდი • (gverdi) (Latin spelling gverdi)

From Proto-Georgian-Zan *gwerd- (“side, flank”), compare Georgian გვერდი (gverdi) and Mingrelian გვერდი (gverdi).

inh

ნეკნა გონწუმტაშა ნკოლა გვერდი გვოქთაჲ

Turning the key halfway while opening the door

ოხორჯაქ ჭანჭახიზ ნა-ეზდიმს მცხულიზ გვერდი ნოჩხამს დო ჰეშშო გოწომიდგამან

oxorcak ç̌anç̌axiz na-ezdims mʒxuliz gverdi noçxams do heşşo goǯomidgaman

The woman insufficiently washes the pear she took from the mud and puts it in front of us


არ

ar (romanization)
ა (alternative)
არი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ert-. See Georgian ერთი (erti) for more.

ა ბიგზალათ დო მუთუ იჲასენ იჲაზ


ბაზი

Borrowed from Ottoman Turkish بعضی (ba'zı), Derived from Arabic بَعْض (baʕḍ).

bor+

ქალამანი პჭიმტაში ბაზი ლემში ვარგოშულუნ დო ბიზი ელებიჲონამ.

kalamani p̌ç̌imťaşi bazi lemşi vargoşulun do bizi elebiyonam.

Sometimes the needle doesn't go through when I sew the sandals. I use something sharp for that.


წულუ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *c̣wl-il- (“little, small”). Cognate with Georgian წვრილი (c̣vrili).

inh+

ბიტუმ გამაჩაჲ. არ წულუ ჩენდი შენი გამიკათაჲ.

biťum gamaçay. ar ǯulu çendi şeni gamiǩatay.

S/he sells it all. S/he keeps some for her/himself.


ხოლო

From earlier *ოხოლო (*oxolo), from Proto-Georgian-Zan *axl-a(d) (“now, recently”).

inh

ნანაქ მოთამუში ნოღაშა ოშქუმერტაშა მუ ეჭოფასენ ხოლო არ ჶარა გოშინამს

nanak motamuşi noğaşa oşkumerťaşa mu eç̌opasen xolo ar fara goşinams

My mother reminds her/him once again what to buy when she sends her grandson to the market.


პანდა

head

პანდა • (p̌anda) (Latin spelling p̌anda)

p̌anda (romanization)
პანტა (alternative)

ჰიმ პანდა ჯორუმჯიშკიმონ


ხილი

Akin to Arkabi Laz ხილლი (xilli, “right”) and Atina Laz ხილობა (xiloba, “goodness”).

ემუში ბეე მუ ხილი არდენ


მთელი

mteli (romanization)
თელლი (alternative)
მთელ (alternative)
მთელლი (alternative)

ჰაქშენ თუდე მუჭო გეილენ? კოჩი მეჲოლაზნა მთელლი გოირაგადენ.

hakşen tude muç̌o geilen? ǩoçi meyolazna mtelli goiragaden.

How do you get down from here? If he falls, he'll be all bruised up.

as a whole, always, all the time, all, alltogether


პანტა

პანტა • (p̌anťa)

პანდა პანდა#Laz


არადა

ომერიქ იპარამითამტაში არადა თავანიზ ნა-ამობუნ ქჲუმეფეზ ეწოწკერს.

omerik ip̌aramitamťaşi arada tavaniz na-amobun kyumepez eǯoǯǩers.

While Omar is talking, he occasionally glances at the kyume hanging from the ceiling.


ჭუმანი

ჭუმანი • (ç̌umani) (Latin spelling ç̌umani)

ç̌umani (romanization)
ოჭუმე (alternative)
ჭუმე (alternative)
ჭუმანიშე (alternative)
ჭუმენ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *Lam-. Cognate with Mingrelian ჭუმე (č̣ume) and Svan ჰამ (ham).

ჭუმანი ვარ დო ჯენდღანი მეჶტარე.

Not tomorrow. I'll come the day after tomorrow.

(Atina, Viza, Artasheni, Sumla, Khopa) tomorrow

ხასანი ბერე კატა ჭუმანი მანი ჲედგითუნ

Khasan's son gets up early every morning

(Chkhala, Batumi) morning, in the morning


ოჭუმე

ოჭუმე • (oç̌ume) (Latin spelling oç̌ume)

ჭუმანი ჭუმანი#Laz

Atina and Vizha form of ჭუმანი (ç̌umani)


ღომა

ენვერიზ მუ აღოდუ, ვარმიჩქინ. ღომა ჭუმანი ღვინი შვერი სთერი იქთერტუ.

enveriz mu ağodu, varmiçkin. ğoma ç̌umani ğvini şveri steri ikterťu.

I don't know what happened to Enver. He was spinning as if he had drunk wine yesterday morning.


ანდღა

andğa (romanization)
ჰამდღა (alternative)
ჰანდღა (alternative)

From ამ (am, “this”) + ნდღა (ndğa, “day”).

ანდღა მენცხულეფე მაწუნენ.


ayina

აჲინა აჲინა#Laz


ağani

აღანი აღანი#Laz


agure

აგურე აგურე#Laz


haşo

ჰაშო ჰაშო#Laz


აგურე

From გური (guri, “heart”) + ა- -ე (a- -e), literally “without heart”.

af

ქჲაზიმიქ ნა-ვასენ დულჲა აგურე იქომს

Kazım does everything he does reluctantly


აღანი

კოდა ღაპი აღანი დობუსვით


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi, Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


ağne

აღნე აღნე#Laz


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


აჲინა

İrfan Çağatay Aleksiva suggests that this word is probably related to Greek δεν είναι (den eínai, “it isn't, it doesn't exist”).

cog

ეველის შკუნი ჰანინეფეშა ავრუფალეფე მულუტეს; ჰუს აჲინა ვარ-მულუნ

evelis şǩuni haninepeşa avrupalepe muluťes; hus ayina var-mulun

In the old days, Europeans used to come here; now they never come


აინა

აჲინა აჲინა#Laz


ჰიჩი

From Ottoman Turkish هیچ (hiç), ultimately from Persian هیچ (hič).

ნა-მალიმბეტუ ბოზომოთას ჩხორონერი ჶორი ჩაღეტი დევუნჭარი დო ჰიჩი ნენა ვარ-მომჩუ

na-malimbeťu bozomotas çxoroneri fori çağeťi devunç̌ari do hiçi nena var-momçu

I wrote a letter to the girl that I love for the ninth time and she never responded


ჰიჩ

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


hiçi

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


ჩქარ

çkar (romanization)
ჩქართე (alternative)

According to Aleksiva, from Armenian չկար (čʻkar, “didn't exist, was not”), from կամ (kam).

bor

ბიჭი-ჩქიმი, არაბა-ჩქიმი ოხმარინუ შენი დიდო იხვეწენ, ჩქვა მა ჩქარ იზინი ვარ-მეფჩამ

biç̌i-çkimi, araba-çkimi oxmarinu şeni dido ixveǯen, çkva ma çkar izini var-mepçam

My son begs a lot to use my car, but I never let him


ჩქართე

head

ჩქართე • (çkarte) (Latin spelling çkarte)

ჩქარ ჩქარ#Laz


çkarte

ჩქართე ჩქართე#Laz


çkar

ჩქარ ჩქარ#Laz


ჩქვა

Inherited from Proto-Kartvelian *s₁xwa- (“one; other”). Cognate with Georgian სხვა (sxva), Mingrelian შხვა (šxva) and Svan ეშხუ (ešxu).

inh+

ჩქვა მუთუ მოთჲოფხორ

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) again, more

ალი დო ამეტიქ ნაჲლაფენიში გამაჩამან. ამეტიში ნანიქ ჩქვა გჲონწონამ.

ali do ameťik naylapenişi gamaçaman. ameťişi nanik çkva gyonǯonam.

Ali and Amet are selling their naylas. Amet's has more weight.

ჰაწინეჲი საატეფე არ ოკიხუი ჩქვა ჩქარ ვაგეიდგენ

haǯineyi saaťepe ar oǩixui çkva çkar vageidgen

Nowadays, once the clocks are broken, they are never set anymore.

again, more
ჩქვა (çkva)
no longer, anymore

არზუ დო ჶერიდე დალეფეში ბოზოფე რენან. ჰეკო ოკუნგამან ქი ჩქვა ნავარუჩქინანფეზ “ექიზი დალეფე რენ” დაწონენან.

arzu do feride dalepeşi bozope renan. heǩo oǩungaman ki çkva navaruçkinanpez “ekizi dalepe ren” daǯonenan.

Arzu and Feride are each other's cousins. They look so much alike that those who don't know yet think they are twin sisters.

ქჩე დოლოქუნუფე ბოზოს კაჲი ვარანახუდორენ. ნანამუშიქ ა ჩქვა მეჲანახუმს.

kçe dolokunupe bozos ǩayi varanaxudoren. nanamuşik a çkva meyanaxums.

The girl didn't wash the white clothes well. Her mother washes them once more.

again, more
ა(რ) ჩქვა (a(r) çkva)
again, once more, once again

ბოჲა უსუმერტაში ჶურჭა მოთდოვალამ. ოწუდეზ ნანაწაპენ ბოჲა ა ჩქვა ვარგამულუნ.

boya usumerťaşi furç̌a motdovalam. oǯudez nanaǯap̌en boya a çkva vargamulun.

Don't shake your brush when you paint. Paint that drips and sticks to the shelf will never come off.

(negative) no longer, anymore, again, once more, once again

ხასანიში ოხორიზ ნკომა ედგითუნ. ჩქვა ნოღალე ქომოხთესი?

xasanişi oxoriz nǩoma edgitun. çkva noğale komoxtesi?

There's smoke rising from Khasan's house. I wonder if they've come from the city.

ჯევერიზ ჩქვა თოლიზ ა მუთხა ქოდოლოლუ. ბოჲნე აჩილამბრენ ედო თოლი ფათხუმს.

ceveriz çkva toliz a mutxa kodololu. boyne açilambren edo toli patxums.

Cever seems to have something in his eye. He is constantly tearing and blinking.

“სი ნოღაშა იგზალიი?” - “ვიგზალი ჩქვა.”

"Did you go to the city?" - "Of course I did."

(Batumi) of course, for sure, for certain, certainly, surely (used at the end of the sentence)


ისა

ბერეფეზ ისა ნენა ვარ-მეჩამს


დიდო

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

From დიდ- (did-, “big”) + -ო (-o, adverbial case marker).

suf

შკიმი შენი დიდო იხვამი


დიდოთენ

head

დიდოთენ • (didoten) (Latin spelling didoten)

didoten (romanization)
დიდოთე (alternative)

From დიდო (dido, “a lot”) + -თენ (-ten, instrumental case marker).

suf

გჲარი ოჭკომუშე დიდოთენ იფთი ჩორბაში ოშუმუთენ გეიჭქენ

gyari oç̌ǩomuşe didoten ipti çorbaşi oşumuten geiç̌ken

Eating usually begins with a bowl of soup


მოთ

mot (romanization)
მო (alternative)
მოჲ (alternative)
მოდ (alternative)

From მუ (mu, “what”) + -ო(თ) (-o(t), adverbial case marker).

ჰემ ბერე მოთ ომკუცუნ ? ვაშა ქორბა აწკუნენ.

hem bere mot omǩuʒun ? vaşa korba aǯǩunen.

Why is that boy down? Does his stomach hurt?


თამო

Ქოთუმეფეს თამო ნანჭი! Ემკუთუნან.

Approach the chickens slowly! They're scared.


კაჲი

ǩayi (romanization)
კაჲ (alternative)
კაი (alternative)

Borrowed from Georgian კარგი (ḳargi), from Old Armenian կարգ (karg).

მურადიქ ნავუ ბაგენიზ “იხი მოთამულუტაზ” ჲა დო კაი დოთრაგუ

muradik navu bageniz “ixi motamuluťaz” ya do ǩai dotragu

Murad closed the chalet he built well so that the wind wouldn't come in


ღომან

ღომა ღომა#Laz


ღომამჯი

head

ღომამჯი • (ğomamci) (Latin spelling ğomamci)

/ɣɔˈmɑmd͡ʒi/

ღომამჯი დოთანუშა ხოჭკაკალი დოჭკოდუ

(dialectal, Vitse, Khopa, Chkhala) last night

ღომამჯი გებუსთვი დო დიჲო ნაგეფჩი, ჰანდღა დიდო მაჭვენ

ğomamci gebustvi do diyo nagepçi, handğa dido maç̌ven

I fell and hit my elbow yesterday, and it hurts so bad today


ღომა ლუმჯი

ღომა ლუმჯი • (ğoma lumci) (Latin spelling ğoma lumci)

ğoma lumci (romanization)
ღომალიმჯი (alternative)
ღომა ლიმჯი (alternative)


ლუმჯი

lumci (romanization)
ლიმჯი (alternative)

From the root ლუმჯ- (lumc-, “to get dark, become evening”). Akin to Mingrelian ონჯუა (onǯua, “evening”), მა-ლიმჯ-ე-თ, მა-ინჯ-ე-თ (ma-limǯ-e-t, ma-inǯ-e-t, “evening, black out”).

ლუმჯი დუდეჲი მებოკიდამ. გჲაჲი მოთიფხორთ

I'm cooking dudeyi for the evening. Don't eat.


ვროსი

vrosi (romanization)
ვორსი (alternative)
ვროსსი (alternative)
ვროს (alternative)
როსი (alternative)
როსსი (alternative)

ხასანი ხოშკა ვროსი ვარდვოცონუ. ანკაჲ.

Khasan could not pierce the pole very well. The pole is swinging.


სო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *sa-d (“where”). Cognate with Georgian სად (sad), Mingrelian სო (so).

inh+

მამუტიში ოხორიზ მითი ვარენ. ნინთერე (ნინთეფე) სო იდეზ?

mamuťişi oxoriz miti varen. nintere (nintepe) so idez?

There's no one at Mamuti's house. Where did they go on their own?


სინიჶი

head

სინიჶი • (sinifi) (Latin spelling sinifi)

Borrowed from Ottoman Turkish صنف (sınıf, sınf), from Arabic صِنْف (ṣinf).

bor+

ალიში ბერე სინიჶი ვარმეჲალენ

(to pass) from one class to another class


სერინდღალერი

head

სერინდღალერი • (serindğaleri) (Latin spelling serindğaleri)

serindğaleri (romanization)
სერნდღალერიზ (alternative)
სერ-ნდღალერიზ (alternative)
სერი ნდღალერი (alternative)
სერი-ნდღალერი (alternative)
სერინდღლაერი (alternative)
სეჲი ნდღალეჲი (alternative)
სეჲი-ნდღალეჲი (alternative)
სეჲინდღლაეჲი (alternative)

სერი (seri, “night”) + ნდღალერი (ndğaleri, “of the daytime”).

af

ქჩინიქ “მოთბღურუტა” ჲა დო სეჲინდღალეჲი თანგრიზ ახვამენ

kçinik “motbğuruťa” ya do seyindğaleyi tangriz axvamen

The old woman prays to God day and night that she may not die


საბაახჩამ

head

საბაახჩამ • (sabaaxçam) (Latin spelling sabaaxçam)

sabaaxçam (romanization)
საბა-ახჩამ (alternative alternative)


სონი

Borrowed from Ottoman Turkish صوڭ (soñ, “final”).

bor+

ნდღაზ ლუმჯიშა უგჲარელი უწკარელი ფოუში იქომს. სონი ჰექ ნოხროცქასენ.

ndğaz lumcişa ugyareli uǯǩareli pouşi ikoms. soni hek noxroʒkasen.

S/he ends the day without eating or drinking water until the evening. In the end, s/he will die for her/his sake.


გზალინერი

head

გზალინერი • (gzalineri) (Latin spelling gzalineri)

gzalineri (romanization)
გზალერი (alternative)

ჰიკუ მენდრალე გზალინერი ვარმოილენ


ჟილე

tlb

(Atina, Vizha, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

From ჟინ (jin, “over, above”) + -ლე (-le, “enclitic suffix”).

suf

ჟილე დოზერიქ ნაიჩალიშამზ შენი ჰანდღა ღალი მღირი გულუნ

jile dozerik naiçalişamz şeni handğa ğali mğiri gulun

Today the stream flows muddy because a bulldozer is working upstream


გოლამთუმანი

head

გოლამთუმანი • (golamtumani) (Latin spelling golamtumani)

golamtumani (romanization)
გომთუმანი (alternative)

(dialectal, Vizha) (about the ground) straight ahead, lengthwise

(dialectal, Okordule) from a horizontal or slightly sloping distance on the slope

ფუჯეფე ქვატახერიშ გოლამთუმანი გოლულუნან

Cows crossing upwards from the Kvaťaxeri region

(dialectal, Sumla) upwards from the person speaking on a slope

“სი ჰაწი ბადი დივი. ვარგალენ ემთუმანი. - ხოლოთი ქოგობომჯვამ, უმპა გოლამთუმანი.”

“si haǯi badi divi. vargalen emtumani. - xoloti kogobomcvam, ump̌a golamtumani.”

"You're old now. You can't even go uphill. - I still graze upwards around your belly (I have sexual force)."

გჲული, გოლოგამგვანუ / უბა გოლამთუმანი

Darling, yours has swollen beyond / Your chest has swollen beyond

(dialectal, Borghola) on a horizontal place in the middle of the slope towards the beyond, on the ground

(dialectal, Borghola) the horizontal direction upwards from the person speaking on the slope, from the direction


ელაქთერი

ელაქთერი • (elakteri) (Latin spelling elakteri)

From ელა- (ela-, on the side) + ქთ- (kt-, “to turn”) + -ერი (-eri, participle suffix).

af

ელანქთერი ელანქთერი#Laz

Alternative form of ელანქთერი (elankteri)

ელაქთეჲი ზოპონს

ელაქთეჲი ზოპონს


ჲანო

დოთანუ თინა ჲანო ვარ ივუ. დულჲაშე ბიგზალათ!

dotanu tina yano var ivu. dulyaşe bigzalat!

Even if it's dawn, it's not too late. Let's go to work!


ორდო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *adr- (“early, fast”). Cognate with Georgian ადრე (adre) and Mingrelian ორდო (ordo, “morning”).

inh+

ხასანი ორდო ღურუ. ჰიშო ჯოზურტტუ.


ჰაშო

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Peroniti)

haşo (romanization)
ჰაშშო (alternative)
აშო (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *a-s₁-. Cognate with Georgian ასე (ase, “so”), Mingrelian აშო (ašo, “here”) and Svan აშ (aš, “so”).

ჰამ ბერექ ჰაშო მუშენი ჭირინამს?


ჰაქო

hako (romanization)
ჰაქ (alternative)
ჰაჲ (alternative)
აქ (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *a-k- (“here”). Cognate with Georgian აქ (ak) and Mingrelian აქ (ak).

inh+

ჰაქო ჩქუნებურა ბისინაფათ დო მითიქ მოთოხოწონამტას

hako çkunebura bisinapat do mitik motoxoǯonamťas

Let's speak Laz here and no one will understand


ჰიშო

hişo (romanization)
ჰიშშო (alternative alternative)
ჰეშო (alternative)
ჰეშშო (alternative)
ეშო (alternative)

ჰიშო მუდარა დოანა ოკიხვენ

If you make it weak like that, it'll break.

ნთხირონა მსკალა გომოჭონდრუ დო ჭუმანიში ჰიშო გოვიქთარე

ntxirona msǩala gomoç̌ondru do ç̌umanişi hişo goviktare

I forgot a ladder in the hazelnut grove. I'll go back there tomorrow morning.


ჟინ

tlb

(Atina, Vizha, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

jin (romanization)
ჯინ (alternative)
ჯინი (alternative)
ჟინი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *z₁e (“up(wards), upon”). Cognate with Georgian ზე (ze), Mingrelian ჟი (ži) and Svan ჟი (ži).

inh+

კოჩიზ ჩქარ ნოსი ვარ უღუნ. დიშქათე ოფშა არაბაზ ჟინ ბერე ჲოხუნამს.

ǩoçiz çkar nosi var uğun. dişkate opşa arabaz jin bere yoxunams.

That man has no brains. He sits the kid on a car full of wood.

პაპულიზ ჟინ თი გაქთენ. ტიჲაჲეზ პოტე ვაგეხედუნ.

p̌ap̌uliz jin ti gakten. ťiyayez p̌oťe vagexedun.

My grandfather gets dizzy from heights. He'd never get on an airplane.

ნოღაჲი კოჩეფეზ ჩხინდი ჟინ ოქაჩუნან

კატა გჲაჲიზ ჟინ ლოცა ებოფხორ


ჟინდო

jindo (romanization)
ჯინდო (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *z₁e-da- (“upper”). Cognate with Georgian ზედა (zeda) and Mingrelian ჟინდო (žindo).

from top to bottom in the vertical direction

ჟინდო ჩემანე ჯელაბუტუ. ალიში ბიჭიქ ჯიღუ დო ოჭანდინამს.

jindo çemane celabuťu. alişi biç̌ik ciğu do oç̌andinams.

There was a kemencha hanging upstairs. Ali's kid takes it down and plays it.


თუდე

Inherited from Proto-Georgian-Zan *taw-da- (“head over heels”).

inh+

ნუკუ ნაგამიჩხუ წკარი ვარგეიშქუმერს დო თუდე დობამს

nuǩu nagamiçxu ǯǩari vargeişkumers do tude dobams

He does not swallow the water he rinses his mouth with but spills it on the floor


უკულე

uǩule (romanization)
უკაი (alternative)
უკაჲი (alternative)
ოკაე (alternative)
ოკაჲე (alternative)
ოკაი (alternative)
ოკაჲი (alternative)
ოკულე (alternative)
ეკულე (alternative)

Resulted from dissimilation of ო- -ე (o- -e) + *კულ- (*ǩul-). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳwal- (“track, footprint”).

inh+

ჰაწი ა მციქა ემთი ეშაფთათენ დო უკულე გემთი გეფთათენ

haǯi a mʒika emti eşaptaten do uǩule gemti geptaten

Now we will go a little uphill and then we will go downhill


მონკა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *maḳe- (“heavy”).

მემეტი მონკა ზაბუნი რენ. აშექ ბერეფეზ ამბაჲი ნუმჩინამს.

memeťi monǩa zabuni ren. aşek berepez ambayi numçinams.

Memet is seriously ill. Aisha sends a message for the children.


მსქვა

mskva (romanization)
მსკვა (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *m-šwen- (“beautiful, beauty”).

inh+

ნთხიონაში წალენდო ნაგელულუნ ღალიქ დიდო მსქვა შიჲამს

ntxionaşi ǯalendo nagelulun ğalik dido mskva şiyams

The stream rustles beautifully in front of the hazelnut grove


ოფშა

By surface analysis, ო- (o-) + ფშ- (pş-) + -ა (-a). Inherited from Proto-Georgian-Zan *(s)a-ws₁-e- (“full, complete”). Cognate with Georgian სავსე (savse) and Mingrelian ოფშა (opša).

inh+

ოხორძაშკიმი დიზაბუნუ დო ოფშა მოშკურინუ


ირი

iri (romanization)
ირ (alternative)
alternative spelling (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇owl- (“all, every”). Cognate with Georgian ყოველი (q̇oveli) and Mingrelian ირი (iri).

inh+

“კოჩი ოილუშე ბიდა” ჲაში ირი ჯუმამუშიქ დოდგითინამს

“ǩoçi oiluşe bida” yaşi iri cumamuşik dodgitinams

"I'm going to go shoot the guy," but his brother always stops him


ჭიტა

ç̌iťa (romanization)
წუტა (alternative)
ჭუტა (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *c₁oṭa- (“few, little”). Cognate with Georgian ცოტა (coṭa) and Mingrelian ჭიჭა (č̣ič̣a).

inh+

კულანიში კუჩხე არ ჭიტა გჲაქთაში ნანჯღიმენ

ǩulanişi ǩuçxe ar ç̌iťa gyaktaşi nancğimen

The girl's foot sprains when she turns a little sideways

არ ჭიტა
არ ჭიტა#Laz

a bit
არ ჭიტა (ar ç̌iťa): a little, little

ნანდიდიჩქიმი მციქა ძაბუნი ტუ. ამა ანდღალეფეს შური მუშიმერს დო ჭიტა ჭიტა ბუზულაფს.

nandidiçkimi mʒika żabuni ťu. ama andğalepes şuri muşimers do ç̌iťa ç̌iťa buzulaps.

My grandmother was a bit sick. But nowadays she is recovering and walking slowly.

ჭიტა ჭიტა
ჭიტა ჭიტა#Laz

ჭიტა ჭიტა (ç̌iťa ç̌iťa): little by little, gradually, slowly


ქევვი

ბაული ქევვი ჯენკორი


აღნოსე

head

აღნოსე • (ağnose) (Latin spelling ağnose)

From ნოსი (nosi, “mind”) + ა- -ე (a- -e), literally “without mind”.

af

ოხორჯა მთელლი აღნოსე რენ. ბერეში მსელი მასაზ თუდე ეწობამს.

oxorca mtelli ağnose ren. bereşi mseli masaz tude eǯobams.

She's completely unintelligent. She spills the kid's pee under the table.


აქოლენ

head

აქოლენ • (akolen) (Latin spelling akolen)

ჰაქოლენ ჰაქოლენ#Laz


აქოლენდო

აქოლენდო • (akolendo) (Latin spelling akolendo)

ჰაქოლენ ჰაქოლენ#Laz


აქოლენდონ

აქოლენდონ • (akolendon) (Latin spelling akolendon)

ჰაქოლენ ჰაქოლენ#Laz


აქშა

ჰაქშა ჰაქშა#Laz


აქშამა

აქშამა • (akşama) (Latin spelling akşama)

Borrowed from Ottoman Turkish آخشام (akşam).

bor+

ხასანიში უნივერსიტეზ ნა რენ დიდი ბიჭიქ “ა მუთხა პარე” დეჲი აქშამა ქვა შირუმს

xasanişi universiťez na ren didi biç̌ik “a mutxa p̌are” deyi akşama kva şirums

Khasan's eldest son, who is at university, has been scouring stones all day long, saying, "I'm going to do something."


აქშაჲა

head

აქშაჲა • (akşaya) (Latin spelling akşaya)

ჰაქშა ჰაქშა#Laz


აქულე

ჰაქოლენ ჰაქოლენ#Laz


აქულენ

აქულენ • (akulen) (Latin spelling akulen)

ჰაქოლენ ჰაქოლენ#Laz


აკო

ჰაკუ ჰაკუ#Laz


ამამთუმანი

ამამთუმანი • (amamtumani) (Latin spelling amamtumani)

ჰაქშენ ჟინ ნაიძირენ ნჯალეფუნა შაქიზ ამამთუმანი მთელლი აბდუამანიში რენ

hakşen jin naiżiren ncalepuna şakiz amamtumani mtelli abduamanişi ren

Abduaman own the whole area from here to the forest above


ამამთუმანის

ამამთუმანის • (amamtumanis) (Latin spelling amamtumanis)

ამამთუმანის მითიშენ ოგნი ი? ჩქიმი შენი “მცუდი ზოფონს” ჲა დო.

amamtumanis mitişen ogni i? çkimi şeni “mʒudi zopons” ya do.

Have you heard anyone up there (in this neighborhood) say of me, "He speaks lies"?


ამანი

Borrowed from Ottoman Turkish امان (emân), Derived from Arabic أَمَان (ʔamān).

bor+

ამიფინუ ხოლო მარტი დუმანი / გიტრაღუდარ მოიბგარ ე ამანი

amipinu xolo marťi dumani / giťrağudar moibgar e amani

The fog of March is coming (this way) again / (I will sing a lament) don't cry


ამერის

head

ამერის • (ameris) (Latin spelling ameris)

ameris (romanization)
ამჲერის (alternative)

From ამ (am, “this”) + ჲერის (yeris, “in place”).

af

ამერის კატტა შეი მულისვარენ.


ამეშვენე

head

ამეშვენე • (ameşvene) (Latin spelling ameşvene)

ameşvene (romanization)
ამეშვენუ (alternative alternative)

From ა- -ე (a- -e, “without”) + მეშვენს (meşvens, “waits”).

af

ამეშვენე გალე გამუკაპიში ბირდენ ემკუთი.

ameşvene gale gamuǩap̌işi birden emǩuti.

I was startled when you suddenly jumped out.


ამსერი

head

ამსერი • (amseri) (Latin spelling amseri)

amseri (romanization)
ჰამსერი (alternative)
ჰამსეი (alternative)
ჰამსეჲი (alternative)
ამსეი (alternative)
ამსეჲი (alternative)

From ამ (am, “this”) + სერი (seri, “night”).

ამსერითი დიდო ყინი რენ.


ანჯახი

ანჯახი • (ancaxi) (Latin spelling ancaxi)

Borrowed from Ottoman Turkish آنجق (ancak).

bor+

ხოჯაჩქუნიქ ანჯახი თიმუში შენი იხვამენ.


ანწი

ჰანწო ჰანწო#Laz


ანწო

ჰანწო ჰანწო#Laz


არ დო არ

head

არ დო არ • (ar do ar) (Latin spelling ar do ar)

ინკილეფე არ დო არ ჲოსვარით.


არ არ

ქუზინას არ არ თეღი დიშქა ვისთოლი დო მჭკიდი ხოგამიჭვენ.

kuzinas ar ar teği dişka vistoli do mç̌ǩidi xogamiç̌ven.

I put a piece of wood in the stove and the bread is baked from it.


არგიბარგი

არგიბარგი • (argibargi) (Latin spelling argibargi)

argibargi (romanization)
არგიბურგი (alternative)
არგი-ბურგი (alternative)
არგი ბურგი (alternative)
არგი-ბარგი (alternative)
არგი ბარგი (alternative)

მთუთი არგიბარგი ირგინუ.


აროღვერდა

აროღვერდა • (aroğverda) (Latin spelling aroğverda)

aroğverda (romanization)
აროღორდა (alternative)

აჲშე ლუჲუ დო შვენი აროღვერდა ოკოჯიბუჲ.

Ayse boils (cooks) the cabbage and grease together.


არ ფიჩიზ

არ ფიჩიზ • (ar piçiz) (Latin spelling ar piçiz)

ar piçiz (romanization)
აფიჩიზ (alternative)
არფიჩიზ (alternative)
არ ფიჩის (alternative)
აფიჩის (alternative)
არფიჩის (alternative)

ნცხენი იტუშა არ ფიჩიზ მოიჯგიჲალუ.

The horse suddenly lunged as he was going.


ართე

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ert-.

ჟურ ბიგა ართე ვარგეიჩენ.

Two sticks do not hit together (proverb)


ართუღი

ართუღი • (artuği) (Latin spelling artuği)

Borrowed from Ottoman Turkish آرتق (artık).

bor+

ოგინე ჰანთეფე ბიტტუმი ბათაქლუღი ორტტუ. ბრინძი დვორგამტეჲ. ჰანდღა ირი კალე ოფშეჲ. ართუღი ბრინძიში თარლა ვადოსკუდუ.

ogine hantepe biťťumi batakluği orťťu. brinżi dvorgamťey. handğa iri ǩale opşey. artuği brinżişi tarla vadosǩudu.

It used to be a swamp. They used to plant rice. Today they have filled it all up. There are no more rice fields.


ასვა

ასვა ორტეჲშა ნაიჲინდრეჲ ლივადეფე ნინჭინაჲ.

asva orťeyşa naiyindrey livadepe ninç̌inay.

He gives them a share of the gardens they bought together.


აჲი

Borrowed from Ottoman Turkish آیری (ayrı).

სი ნთხირიზ ჩეფლა მოჲოღამ დო აჲი ოხომინამ-ი?

si ntxiriz çepla moyoğam do ayi oxominam-i?

Do you take the shells off the hazelnuts and dry them separately?


აჲქირი

head

აჲქირი • (aykiri) (Latin spelling aykiri)

Borrowed from Ottoman Turkish آیقری (aykırı).

bor+

ჯივეთაზ კაჲი ვარუზდაში დიშლი აჲქირი გოლასთუნ.

civetaz ǩayi varuzdaşi dişli aykiri golastun.

If you don't tighten the bolt well, the gear slides sideways.


აჲკირი

head

აჲკირი • (ayǩiri) (Latin spelling ayǩiri)

აჲკირი მოგოლადუმ.

ჰამ დულჲა შენი აჲკირი მოდოგუთურ.


ბააბეჲი

ბააბეჲი • (baabeyi) (Latin spelling baabeyi)

Borrowed from Ottoman Turkish برابر (beraber, barabar), derived from Classical Persian برابر (barābar).

der+

ა ბააბეჲი გენტონა დოპათ.


ბექითა

head

ბექითა • (bekita) (Latin spelling bekita)

bekita (romanization)
ბეჩი (alternative)
ბექი (alternative)
ბელქი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بلكه (belki), derived from Persian بلکه (balke).

bor+

ქარმატექ ლაზუტი გემქუ ბექითა. ნანაქ “ლაზუთ მოთ გესქიდუტაზ” ჲა დო ხაროზ ნაგურაგადამს სერსი მულუნ.

karmaťek lazuťi gemku bekita. nanak “lazut mot geskiduťaz” ya do xaroz naguragadams sersi mulun.

I think the mill has ground the corn. I can hear my mother tapping around the xaro to make sure there is no corn left.


ბერებური

head

ბერებური • (bereburi) (Latin spelling bereburi)

bereburi (romanization)
ბერებურა (alternative)
ბერებული (alternative)

From ბერე (bere, “child”) + -ებური (-eburi, -ic, -ish).

af

ბერებური დულჲაფე მოიქუმ.


ბილე

Borrowed from Ottoman Turkish بیله (bile).

bor+

მან დო ხასანი ნოღაშა ბილე ვიდით.

მემეთიქ არ კიზი გჲარი ბილე უშლეფს.


ბირდენ

head

ბირდენ • (birden) (Latin spelling birden)

Borrowed from Ottoman Turkish بردن (birden).

bor+

ალი ბირდენ ღენი ონ.

ამეშვენე გალე გამუკაპიში ბირდენ ემკუთი.

I was startled (suddenly got scared) when you suddenly jumped out.


ბოჲნე

tlb

(Chanapeti, Vitse, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

boyne (romanization)
ბოჲინე (alternative)
ბოინე (alternative)

ბოჲნე მცუდი მოთზოპონ.

continuously, always, all the time, regularly

ხაჲი მჭიმა შქულე ოხოჲიში ოგინე ბოჲნე ტოტოლოცი დიჲუ.

xayi mç̌ima şkule oxoyişi ogine boyne ťoťoloʒi diyu.

After the bad rain, there is always mud in front of the house.

ამეტი ბოჲნე ალი კალა ნოღაშა ულუნ.


ჯეჩენდეფე

head

ჯეჩენდეფე • (ceçendepe) (Latin spelling ceçendepe)

Borrowed from Ottoman Turkish كچنلرده (geçenlerde). Plural suffix of Ottoman Turkish ـلر (ler) is replaced with Laz equivalent.

bor+

ჯეჩენდეფე ნაკუ ვორსი ხავაფე ორტუ. ჰუსტი მჭიმათე ვარგოლილვენ.

ceçendepe naǩu vorsi xavape orťu. husťi mç̌imate vargolilven.

What beautiful weather we had recently. Now it's pouring with rain.


ჩქუნებურა

head

ჩქუნებურა • (çkunebura) (Latin spelling çkunebura)

çkunebura (romanization)
შკუნებურა (alternative)
შკუნებური (alternative)
ჩქინებურა (alternative)

From ჩქუნი (çkuni, “our”) + -ებურა (-ebura, in the style of, like). Compare similary formed Georgian ჩვენებური (čveneburi).

af

ხასანიქ ჩქუნებურა დუღუნი ვასენ.

Khasan will be making a wedding according to Laz customs.

according to our tradition, according to Laz traditions

ჩქუნებურა ოკობითქვით.

ჰაქო ჩქუნებურა ბისინაფათ დო მითიქ მოთ-ოხოწონამტას.

hako çkunebura bisinapat do mitik mot-oxoǯonamťas.

Let's speak Laz here and nobody will understand (only us).