აფხაზი

head

აფხაზი • (apxazi) (Latin spelling Apxazi)

apxazi (romanization)
Apxazi (romanization)

Borrowed from Georgian აფხაზი (apxazi). Derived from Abkhaz *абазӷа (*abazğa).

აფხაზი გჲუმრუღიში ფოლისიქ ტუა, ნეკნაში ჶოტოღრაჶი ნაგამაბიღი შენი, ჶოტოღრაჶიში მაქინე გოწომიღუ.

apxazi gyumruğişi polisik ťua, neǩnaşi foťoğrafi nagamabiği şeni, foťoğrafişi makine goǯomiğu.

The Abkhaz customs police almost took my camera away from me for taking pictures of the gate.


არაბი

arabi (romanization)
Arabi (romanization)
არაპი (alternative)
ააბი (alternative)

From Ottoman Turkish عرب (arab, arap) from Arabic عَرَب (ʕarab).

Of or pertaining to Arabs and their nations; Arab


გვერდი

გვერდი • (gverdi) (Latin spelling gverdi)

From Proto-Georgian-Zan *gwerd- (“side, flank”), compare Georgian გვერდი (gverdi) and Mingrelian გვერდი (gverdi).

inh

ბერექ გჲარი იმხორტაშა გვერდი ნანი თუდე ნახვენ

berek gyari imxorťaşa gverdi nani tude naxven

While the child is eating, half of the food is spilled on the floor


დიდი

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

მელენ რაკანიზ არ დიდი ჭუბრი გედგინ

There is a big chestnut tree on the opposite slope

big, large, great
(in volume) big, large

დიდი ჯუმაჩქიმიში მასუმანი ბიჭი მა დიდო მემინგამს

didi cumaçkimişi masumani biç̌i ma dido memingams

My older brother's third son looks a lot like me

big, large, great
(age in humans and animals) older

ემ დიდი რაკანიშა მოვიღი, დოვორგი დო ვომორდინი

em didi raǩanişa moviği, dovorgi do vomordini

I brought it from the highest hill, planted it, and it grew

(dialectal, Ghvant) (about the hills) high

ჲაზიში ნდღალეფე დიდი იჲენ

(dialectal, Chanapeti) (about day and month) long


ბიჭი

ბაზი ბიჭჭი ბერეფე ნანაფენიშიშე დოზდუმან.

bazi biç̌ç̌i berepe nanapenişişe dozduman.

Some boys (male kids) take after their mothers.


ბაზი

Borrowed from Ottoman Turkish بعضی (ba'zı), Derived from Arabic بَعْض (baʕḍ).


ლებიარი

head

ლებიარი • (lebiari) (Latin spelling lebiari)


ლებონი

ლებონი • (leboni) (Latin spelling leboni)

From ლები (lebi, “dirt”) + -ონი (-oni, -y, with).

af

დოლოქუნუ დიდო ლებონი ტუ. წკაჲის გობოლიბით. ფჩვით. დაჰა ვარ-ლიბუ.

dolokunu dido leboni ťu. ǯǩayis gobolibit. pçvit. daha var-libu.

The clothes were very dirty. We pressed the clothes into the water to loosen the dirt. We waited. It didn't dissolve (the dirt) yet.


ანდერი

head

ანდერი • (anderi) (Latin spelling anderi)


ჭაჭა

ç̌aç̌a (romanization)
ჭეჭა (alternative)

Akin to Georgian ჭაჭა (č̣ač̣a). See it for more.

(Sarpi, of grapes and plums) sour, unripe


წულუ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *c̣wl-il- (“little, small”). Cognate with Georgian წვრილი (c̣vrili).

inh+

მჭიმა მჭიმასი წულუ წარინაფეთი ჩაჩხალამან

mç̌ima mç̌imasi ǯulu ǯarinapeti çaçxalaman

ომწელიში წულუ ჯუმატკვანი მოჯოკუცხინამთ. გალე იბირით.

omǯelişi ǯulu cumaťǩvani mocoǩuʒxinamt. gale ibirit.

Don't wake your little brother in the crib. Play outside.

small, little, petty
minor in age (in humans and animals)

კიში ნდღალეფე წულუ იჲენ. ჲაზი მოხტასი ნდღალეფე ირდენ.

ǩişi ndğalepe ǯulu iyen. yazi moxťasi ndğalepe irden.

Winter days are short. When summer comes, the days get longer.


ხოლო

From earlier *ოხოლო (*oxolo), from Proto-Georgian-Zan *axlo- (“near”).

თქვანი ოხორი დიდო მენდრა დოსქიდუნ. მექთები მციქა ჩქვა ხოლო რენ.

tkvani oxori dido mendra doskidun. mektebi mʒika çkva xolo ren.

Your house is far away. The school is a little closer.


მამული

head

მამული • (mamuli) (Latin spelling mamuli)

mamuli (romanization)
მუმული (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *mama-l- (“male”). Derived from Proto-Kartvelian *mam- (“father”).

der+

მამული ური

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi) (poultry) male

მამული კივი

(Sumla, Lome) (fish, insects and plants) male


კაი

კაჲი კაჲი#Laz


პანდა

head

პანდა • (p̌anda) (Latin spelling p̌anda)

p̌anda (romanization)
პანტა (alternative)

პანდა ბიჭი ბერეფე ნანანიშიშა დოზდუნ


არაბული

არაბული • (arabuli) (Latin spelling Arabuli)

arabuli (romanization)
Arabuli (romanization)

სურიჲეზ არაბული იპარამითამან.


ღული

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ɣwl- (“bent, curved”).


ხილი

Akin to Arkabi Laz ხილლი (xilli, “right”) and Atina Laz ხილობა (xiloba, “goodness”).

ენთეფეზ ხილი ბიჲაფა უჩქინან


მთელი

mteli (romanization)
თელლი (alternative)
მთელ (alternative)
მთელლი (alternative)

წკაი მთელი გზაზ ქოგეხედუ


ართი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ert-.

არ მუთხა ართი არ მუთხაფე შკალა ოკონტალერი ონ.

ar mutxa arti ar mutxape şǩala oǩonťaleri on.


მქვერი

head

მქვერი • (mkveri) (Latin spelling mkveri)

mkveri (romanization)
მჩვერი (alternative)
მქირი (alternative)
მქიი (alternative)
მქიჲი (alternative)
მქვირი (alternative)
ქირი (alternative)

By surface analysis, მქვ- (mkv-) + -ერი (-eri). Inherited from Proto-Georgian-Zan *pkw-il-, Derived from Proto-Kartvelian *pek(w)- *pk(w)-.

der+

მქუმს მქუმს#Laz


ჩხუ

From Proto-Georgian-Zan *s₁xu-; see there for more.


მჩხუ

head

მჩხუ • (mçxu)


გზამშინე

გზამშინე • (gzamşine)


ჯვეში

ჯვეში • (cveşi)

მჯვეში მჯვეში#Laz


ağani

აღანი აღანი#Laz


Arkaburi

არქაბური არქაბური#Laz


არტაშენური

არტაშენური • (arťaşenuri) (Latin spelling Arťaşenuri)

arťaşenuri (romanization)
Arťaşenuri (romanization)


aranża

არანძა არანძა#Laz

Latin spelling of არანძა (aranża, “orange (colour)”)


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


derini

დერინი დერინი#Laz


galeni

გალენი გალენი#Laz


Korturi

(of inanimate objects) Of, from, or pertaining to the country of Georgia or its culture and traditions; Georgian.


Lazuri

ლაზური ლაზური#Laz


უჩა

Akin to Mingrelian უჩა (uča, “black”). Compare also ჩე (çe, “white”).

black:


ტარონი

ტარონი • (ťaroni) (Latin spelling ťaroni)

ťaroni (romanization)
ტაონი (alternative alternative)

Compare Mingrelian ტაროზი (ṭarozi, “good weather”), Old Georgian ტაროსი (ṭarosi, “(good) weather”), Svan ტარუ̂ეს (ṭarûes, “(good) weather; mood, disposition”).

cog

პეტმეზი ოჯიბუ შენი ტარონი დაჩხური ოგზარ

p̌eťmezi ocibu şeni ťaroni daçxuri ogzar


ქჩე

kçe (romanization)
speeling kçe (Latin)
ხჩე (alternative)
ჩე (alternative)
ჩქე (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *qc₁-. Cognate with Mingrelian ჩე (če, “white”), Old Georgian მჴცჱ (mqcē, “grey hair”).

white:

milk:

ტოქსერი დოლონი ოხორიშ დოლოხე ქჩე ღაპითე დობღაპი

ťokseri doloni oxoriş doloxe kçe ğap̌ite dobğap̌i

Last week, I painted the inside of the house white

ქჩე ურზენი ხაზი გაჲენნა ნაკუ-თი გორუმ, ეჭოფი

kçe urzeni xazi gayenna naǩu-ti gorum, eç̌opi

If you like white grapes, take as much as you want


ზურა

From Proto-Kartvelian *zur(a)- (“female”). For the second meaning see English bitch.

ზურა ჯოღორი

ზურა ხორძა

ზურა კოჩი

(slang, offensive) someone having sexual intercourse with many men


ლარდე

ლადრე ლადრე#Laz


ლადრე

ladre (romanization)
ლარდე (alternative)


ხანჭელი

head

ხანჭელი • (xanç̌eli)

xanç̌eli (romanization)
ხანჭენი (alternative)

From Georgian *ხანჭელი (*xanč̣eli). Doublet of ხონჭკალი (xonç̌ǩali).

green:


ხანჭენი

ხანჭენი • (xanç̌eni)

ხანჭელი ხანჭელი#Laz


ხონჭკალი

ხონჭკალი • (xonç̌ǩali)

From Proto-Georgian-Zan *xanč̣-el-. Doublet of ხანჭელი (xanç̌eli).


ჭითა

ჭითა • (ç̌ita)

მჭითა მჭითა#Laz


მჭითა

მჭითა • (mç̌ita)

mç̌ita (romanization)
ჭითა (alternative)

/m̥t͡ʃʼitʰɑ/

red:


ქორთული

kortuli (romanization)
ქორთური (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kart-ul-, from Proto-Kartvelian *kart-.


გინძე

გინძე • (ginże)

გუნძე გუნძე#Laz

Khopa–Batumi and Chkhala form of გუნძე (gunże)


გუნძე

gunże (romanization)
გუნზე (alternative)
გინძე (alternative)
გინზე (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *grʒ-el-, from Proto-Kartvelian *grʒ-.

სელიმიქ “ნთხირიზ ღარი მოთაეტაზ” დეჲი ჟინდოლემუში გუნძე ნთხომბუში ტატეფე მოუკვათამს

selimik “ntxiriz ğari motaeťaz” deyi jindolemuşi gunże ntxombuşi ťaťepe mouǩvatams

Selim cuts the long branches of the redwood tree above him so that it doesn't shade the hazelnuts

ჰეკო გუნძე კოჩი მუჭო ივენ? თი ნჭერიზ ნანწენ.

heǩo gunże ǩoçi muç̌o iven? ti nç̌eriz nanǯen.

How can he be so tall? His head touches the ceiling.

ჲაზიში ნდღალეფე გუნძე იჲენ. კიში მოხტასი ნდღალეფე დიმკულანენ.

yazişi ndğalepe gunże iyen. ǩişi moxťasi ndğalepe dimǩulanen.

Summer days are long. In winter the days get shorter.

long, tall
(about time of day, night, year etc.)

about time of day; night; year etc.; about time of day; night; year etc.


წონერი

წონერი • (ǯoneri) (Latin spelling ǯoneri)


ǯoneri

წონერი წონერი#Laz


აღანი

აღანი ნოღამისაზ ხეზ ვიტოხუთ ბელეძძუღი დოლობუნ

ağani noğamisaz xez viťoxut beleżżuği dolobun

The new bride wears fifteen bracelets on her wrist


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi,Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


ağne

აღნე აღნე#Laz


ჲენგი

ჯუმა-შკიმი ჲენგი არაბა-მუში მოჩინაფაჲ


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


აჲა

Khopa–Batumi and Chkhala form of ჰამ (ham)


მკულე

→ Mingrelian: კულე (ḳule) — Abzhua

From Proto-Georgian-Zan *m-ḳl-e- (“deprived, lacking, short”), from Proto-Kartvelian *ḳel- : *ḳl- (“to lack”).


თითხუ

titxu (romanization)
თუთხუ (alternative)

ნუსა-ჩქუნიქ თითხუ ნა-დოსქიდუ ლაზუტეფეში არაზ მთელლი ლუ გოშორგამს

nusa-çkunik titxu na-doskidu lazuťepeşi araz mtelli lu goşorgams

Our bride is always planting cabbage among the sparse corn

ფაფა დიდო თითხუ დივუ-დორენ


ბრესთი

head

ბრესთი • (bresti) (Latin spelling bresti)

gray:

ash-colored:

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling aranża)

orange:


ლეტაშფერი

ლეტაშფერი • (leťaşperi) (Latin spelling leťaşperi)

From ლეტა (leťa, “earth, ground, mud”) + -შ (-ş, genitive case marker) + ფერი (peri, “color”), literally “color of ground”.

compound

brown:


სკითა

yellow:


ჯღატა

cğaťa (romanization)
ჩხატა (alternative)
ნჯღატა (alternative)
ნჯღიტი (alternative)

Probably from the verb root ჩხატ- (çxať-, “to shine”).

blue:


ჩქვა

Inherited from Proto-Kartvelian *s₁xwa- (“one; other”). Cognate with Georgian სხვა (sxva), Mingrelian შხვა (šxva) and Svan ეშხუ (ešxu).

inh+

ალიქ დულჲა იქომტაში ნაიხმარასენ ირი მუთუ ეკიხვამს დო ნულუნ. კაპულაზ ნაკორობასენ ა ჩქვა კოჩი უნონ.

alik dulya ikomťaşi naixmarasen iri mutu eǩixvams do nulun. ǩap̌ulaz naǩorobasen a çkva ǩoçi unon.

Ali leaves everything he's need to use while he's working. It takes one more person to pick up after him.


მბურა

gray:


Arťaşenuri

არტაშენური არტაშენური#Laz

Latin spelling of არტაშენური (arťaşenuri)


ზაბუნი

head

ზაბუნი • (zabuni) (Latin spelling zabuni)

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Azlagha)

zabuni (romanization)
ძაბუნი (alternative)

From Persian زبون (zabun, “humbled, vanquished, weak, helpless, abject”).

der

ჯუმადი-ჩქიმი ზაბუნი რენ


ისა

ნა-პჭარუმფეს ისა ნა-ვარ-ივუფე ხოლო-თი გებოწკერ დო ბოისანამ

na-p̌ç̌arumpes isa na-var-ivupe xolo-ti geboǯǩer do boisanam

I look over what I wrote, and I rewrite the ones that are not right


ფემბელი

head

ფემბელი • (pembeli) (Latin spelling pembeli)

From Ottoman Turkish پنبه (pembe, “pink”), from Persian پنبه (panbe, “cotton”).

pink:


კიტიპიროზი

კიტიპიროზი • (ǩiťip̌irozi) (Latin spelling ǩiťip̌irozi)

ǩiťip̌irozi (romanization)
კიტიპიჲოზი (alternative alternative)

From Turkish kıtıpiyoz, kıtıpiyos, from Greek.

ოკო კიტიპიროზი კოჩი რენ ქი მითის წკარი ბილე ვარ-მეჩაფს

oǩo ǩiťip̌irozi ǩoçi ren ki mitis ǯǩari bile var-meçaps

He is such a stingy man that he does not even give water to anyone


ჩორფა

ალი ნაკუ ჩორფა ონ

clumsy, unskilful (a person who always has minor accidents)


ხალატალი

ხალატალი • (xalaťali) (Latin spelling xalaťali)

ხალატალ ორ-ი?


წიმინდე

წიმინდე • (ǯiminde) (Latin spelling ǯiminde)

ბერეჩქიმიქ იზმირიშენ წიმინდე ზეჲთინჲაღი მომინჯღონუ

bereçkimik izmirişen ǯiminde zeytinyaği momincğonu

My child sent me pure olive oil from Izmir

actual, authentic, genuine, pristine, pure, real, true

ხასანი წიმინდე კოჩი რენ


ბონძოლა

ბონძოლა • (bonżola) (Latin spelling bonžola)

bonżola (romanization)
bonžola (romanization)
ბონძოა (alternative)
ბონძოლჲაჲი (alternative)

ბუჲუღი ბონძოლჲაჲი

(about men's hair, beard, mustache, chest hair, etc) irregularly long

about men's hair; beard; mustache; chest hair; etc; about men's hair; beard; mustache; chest hair; etc

კეფრიშ ქჲოღეფე ბონძოლჲაჲი ივენ

(about plant roots, balls of string, etc.) knotty, fringed

about plant roots; balls of string; about plant roots; balls of string


გურონი

გურონი • (guroni) (Latin spelling guroni)

From გურ- (gur-, “heart”) + -ონი (-oni, with, -y, -ly), literally “with heart, heartly”. Compare Georgian გულოვანი (gulovani), Old Georgian გულოანი (guloani), Mingrelian გურამი (gurami), Ottoman Turkish یوركلی (yürekli).

suf

ხასანი გურონი კოჩი ონ


მტკორი

head

მტკორი • (mťǩori) (Latin spelling mťǩori)

mťǩori (romanization)
მტური (alternative)

Ultimately from Proto-Kartvelian *ṭq̇e-. Akin to Mingrelian ტყარი (ṭq̇ari).

ავლიზ ნაგედგინ მბული ოხიჲალე რენ. ონტულეში კუდელიზ ნარენ მტკორი რენ

avliz nagedgin mbuli oxiyale ren. onťuleşi ǩudeliz naren mťǩori ren

The cherry in the courtyard is grafted. The cherry on the edge of the field is wild


მერემტისუზი

მერემტისუზი • (meremťisuzi) (Latin spelling meremťisuzi)

მე‧რემ‧ტი‧სუ‧ზი

From Ottoman Turkish مرحمتسز (merhametsiz, “merciless, pitiless”), ultimately from Arabic مَرْحَمَة (marḥama, “mercy”).

der

მუთებერი დიდო მერემტისუზი არ ოხორჯა რენ. ქომოჯიმუშიქ ნაასერენ მუთუ ვარუშინამს

muteberi dido meremťisuzi ar oxorca ren. komocimuşik naaseren mutu varuşinams

Muteber is a very ruthless woman. She doesn't take anything her husband does seriously.

merciless, cruel, unmerciful, brutal, ruthless


ნოსტონჲაჲი

head

ნოსტონჲაჲი • (nosťonyayi) (Latin spelling nosťonyayi)

nosťonyayi (romanization)
ნოსტონჲარი (alternative)
ნოსთონჲარი (alternative)
ნოსთონჲაჲი (alternative)

ნოს‧ტონ‧ჲა‧ჲი

From ნოსტონი (nosťoni, “taste, flavour”) + -ჲაჲი (-yayi, -ful, -y).

suf

ლუს პატილა ვარეკუბღასი ნოსტონჲაჲი ვარიჲენ

lus p̌aťila vareǩubğasi nosťonyayi variyen

It is not delicious when you do not add tallow to the cabbage.


თამო

ბედრიჲე დიდო თამო რენ. ლიმხანა თითო თითო ეჭკორუმს. აშექ ა ხუთ-აში ართე ოკუქაჩამს დო ეჭკორუმს.

bedriye dido tamo ren. limxana tito tito eç̌ǩorums. aşek a xut-aşi arte oǩukaçams do eç̌ǩorums.

Bedriye is very slow. She mows the ferns one by one. Aisha grabs five or six of them and cuts them down.


უნახუ

From უ- (u-, un-) + ონახუ (onaxu, “washing, wash”).

pre

უფითე შუვეჲი შეჲი უნახუ დოდვაჲიზ ჟურ ნდღაზ დოლოხე ჲექთენ იმტკორენ

upite şuveyi şeyi unaxu dodvayiz jur ndğaz doloxe yekten imťǩoren

If you leave the sweat-soaked item unwashed, it will go moldy within two days.


ხილაჶი

head

ხილაჶი • (xilafi) (Latin spelling xilafi)

From Ottoman Turkish خلاف (hilaf), from Arabic خلاف (ḵilāf, “controversy, disagreement”).

der

ხასანიქ ოფშა ხილაჶ იხაფარს

(dialectal, Jigetore) obscene, racy, impudent, shameless, unembarrassed, abusive

აჲშე ამეტტი ნანაჲონუ ხილაჶი ონ

Aisha ran away with Ahmet, is rumored (a lie)

(dialectal, Ortaalan) rumored, unverified

კოჩიშე კაპულა ვარმემადვენ. ხილაჶი პარამითი დიდო უღუნ.

ǩoçişe ǩap̌ula varmemadven. xilafi p̌aramiti dido uğun.

I can't trust the man. He has a lot of incorrect speech.

(dialectal, Vitse–Arkabi) incorrect, false, wrong


ჰაწინერი

head

ჰაწინერი • (haǯineri) (Latin spelling haǯineri)

haǯineri (romanization)
ჰუსუნერი (alternative)
ჰუსტინერი (alternative)
აწინერი (alternative)

ჰაწინერი საპონეფეკ ჩქარ ფოფოჯი ვარიქომს

haǯineri sap̌onepeǩ çkar popoci varikoms


ქელეჶური

ქელეჶური • (kelefuri) (Latin spelling kelefuri)

From Ottoman Turkish كلاپیر (kelepir). See there for more.

მუსაქ გჲუმრუღიზ იჩალიშამს. ქელეჶური მალი პანდა ხეზ დოლულამს.

musak gyumruğiz içalişams. kelefuri mali p̌anda xez dolulams.

Moses works at Customs. Bargain goods always fall into your hands.

Something that is bought or can be bought at a price far below its value: bargain


კაჲი

ǩayi (romanization)
კაჲ (alternative)
კაი (alternative)

Borrowed from Georgian კარგი (ḳargi), from Old Armenian կարգ (karg).

ჶუნდაქ პატი ჩაჲის კაჲი ჩაჲი ეშობღამს დო ექისფერის მოღერდინამს

fundak p̌aťi çayis ǩayi çayi eşobğams do ekisperis moğerdinams

Funda pours good tea leaves on bad tea leaves and tricks the expert

of good quality, quality, of high quality

წინეჲი ტაონეფე კაჲი ჲენ

pretty, lovely, pleasant, nice, beautiful

კაი ბორე


მეგზა

By surface analysis, მე- (me-) + გზა (gza).

surf

ალი ოხორი მეგზა წოდერი ელახუჲ. მეჲოწოდ აფასენ.

ali oxori megza ǯoderi elaxuy. meyoǯod apasen.

Ali is tearing down the wall near the house. He will make someone rebuild it.

ჰაშო მეგზა ჲერი დიშკა ქელებიღამ

I'll take the wood close to the road like this

(dialectal, Atina, Okordule) near, close (to the road)


თანურა

head

თანურა • (tanura) (Latin spelling tanura)

tanura (romanization)
თანური (alternative)

From თანი (tani, “dawn”) + -ური (-uri) + -ა (-a).


ურუმი

urumi (romanization)
Urumi (romanization)
რუმი (alternative)

From Ottoman Turkish روم (Rum), ultimately from Latin Rōma.

Of or relating to Greece, its people, its language, or its culture; Greek


მჯუმერი

head

მჯუმერი • (mcumeri) (Latin spelling mcumeri)

From მჯუმუ (mcumu, “salt”) + -ერი (-eri)

აჲშე ნაჭუ კაფჩა მჯუმერონ


ნჯუმონი

ნჯუმონი • (ncumoni) (Latin spelling ncumoni)

From ნჯუმუ (ncumu, “salt”) + -ონი (-oni).


Urumi

ურუმი ურუმი#Laz


Arabi

არაბი არაბი#Laz


mcumeri

მჯუმერი მჯუმერი#Laz


ncumoni

ნჯუმონი ნჯუმონი#Laz


ტუაჶი

ťuafi (romanization)
ტევაჶჶი (alternative)

From Ottoman Turkish تحاف (tuhaf), from Arabic تُحَف (tuḥaf), plural of تُحْفة (tuḥfa, “something precious, treasure”).

ხასანიქ მდღორა ნამიწუფე ა მციქა ტუაჶი მომიხთუ. - ჩქვა აღნე ტუაჶი მოგიხთამს-ი? ჰეჲაქ ნაზოპონსფე მა პანდა ტუაჶი მომიხთამს.

xasanik mdğora namiǯupe a mʒika ťuafi momixtu. - çkva ağne ťuafi mogixtams-i? heyak nazop̌onspe ma p̌anda ťuafi momixtams.

What Khasan just said to me seemed a little strange. - Is this the first time something has struck you as odd? What he says always sounds weird to me


სეჶალი

სეჶალი • (sefali) (Latin spelling sefali)

Borrowed from Ottoman Turkish صفالو (safalı, sefalı).

bor+

ჩიჩქუბერეფექ ოფოხუზ გჲოჩკამტაში დიდო სეჶალი ივენ

çiçkuberepek opoxuz gyoçǩamťaşi dido sefali iven

Little kids are so cute when they start to crawl

მუ სეჶალი ბერე რენ! ქუჲი სთეი ჲერეფეს დოლოჯანს.

mu sefali bere ren! kuyi stei yerepes dolocans.

What a strange boy! He lies in places like wells

(dialectal, Batumi) bizarre, odd, weird, strange


უცხუ

ხასანიქ ნდღურა ნამიწუფე მა არ მციქა უცხუ მომალუ. - სიჶტე სი უცხუ მოგალუ-ი? ჰიმუქ ნაიტურსფე მა პანდა ოფშა უცხუ მომალენ.

xasanik ndğura namiǯupe ma ar mʒika uʒxu momalu. - sifťe si uʒxu mogalu-i? himuk naiťurspe ma p̌anda opşa uʒxu momalen.

What Khasan just said seemed a little strange to me. - Is this the first time something seems strange to you? What he says always seems very strange to me.


გარიბი

head

გარიბი • (garibi) (Latin spelling garibi)

From Ottoman Turkish غریب (garib), from Arabic غَرِيب (ḡarīb).

ხასანიქ მდღორა ნათქუ ნენაფე ა მციქა გარიბი მომიხთუ. - სი იფთი გარიბი მოგიხთამს-ი ? ჰეჲაქ ნაზოპონს ნენაფე მა პანდა გარიბი მომიხთამს.

xasanik mdğora natku nenape a mʒika garibi momixtu. - si ipti garibi mogixtams-i ? heyak nazop̌ons nenape ma p̌anda garibi momixtams.


მუანატი

მუანატი • (muanaťi) (Latin spelling muanaťi)

Borrowed from Ottoman Turkish مخنث (muhanat, muhannat, muhannes), from Arabic مُخَنَّث (muḵannaṯ).


თემბელი

head

თემბელი • (tembeli) (Latin spelling tembeli)

Borrowed from Ottoman Turkish تنبل (tembel), from Persian تنبل (tanbal).

bor+

დურსუნიქ ოკო თემბელი კოჩი რენ ქი ყონაშა იდუნა ჩქარ ვარიჩალიშეფს დო ბოჲინე იკალანდეფს

dursunik oǩo tembeli ǩoçi ren ki qonaşa iduna çkar variçalişeps do boyine iǩalandeps

Dursun is so lazy that if he goes to the field, he doesn't work at all and always lingers


თითიზი

head

თითიზი • (titizi) (Latin spelling titizi)

Borrowed from Ottoman Turkish تتیز (titiz, “cross, irritable, fastidious”).

bor+

ჰიკკუ თითიზი ონ ჩი ა მუთუ ელანქთერი ორტტუკო ქიჲამეტტი ჯიჲონაჲ

hiǩǩu titizi on çi a mutu elankteri orťťuǩo kiyameťťi ciyonay

S/he's so meticulous that if anything is a little crooked, s/he's raising hell


ჯეტერი

head

ჯეტერი • (ceťeri) (Latin spelling ceťeri)

ceťeri (romanization)
გურიჯეტინერი (alternative)
გური ჯეტერი (alternative)

/d͡ʒɛˈtʼɛɾi/

ჰიქოლე მოჲსელი შაფხუ დოხედი / იდი დო ემ ჟილე ქოჯელახედი / მუ გაღოდუ? ჯეტერი მოჲ დოხედი? / სი-თი ქოგიღუნ-ი, დერდეფეშკიმი?

hikole moyseli şapxu doxedi / idi do em jile kocelaxedi / mu gağodu? ceťeri moy doxedi? / si-ti kogiğun-i, derdepeşǩimi?

Get out of there and sit in Şapxu / Go sit on the top / What happened to you? Why did you sit so sad? / Do you have my problems too?


ონჯღორე

ონჯღორე • (oncğore) (Latin spelling oncğore)

oncğore (romanization)
ონჯღორ (alternative)
ონჯღორო (alternative)

/ɔnˈd͡ʒɣoɾɛ/

/ɔnˈd͡ʒɣo(ɹ)ɛ/

From *ნჯღორ- (*ncğor-, “to be embarrassed, be ashamed”) + ო- -ე (o- -e). Akin to Mingrelian ონჯღორე (onǯɣore).

af

გენჯი კოჩიქ ჩქარ ონჯღორე ვარავენ დო იკვანს

genci ǩoçik çkar oncğore varaven do iǩvans

The young man isn't ashamed at all and begs

ჰემ ბერეზ დიდო ონჯღორე ავენ. მითი მოხთაში იგზალანტაშა არ სოთი ქელოჭაბუნ დო ტკობუნ.

hem berez dido oncğore aven. miti moxtaşi igzalanťaşa ar soti keloç̌abun do ťǩobun.

That boy is very shy. When someone comes home, he sticks and hides in a place until they leave.


აბღალ დო ჩაბღალი

head

აბღალ დო ჩაბღალი

აბღალ დო ჩაბღალი • (abğal do çabğali) (Latin spelling abğal do çabğali)

abğal do çabğali (romanization)
აბღალ-ჩაბღალი (alternative)
აბღალჩაბღალი (alternative)

Reduplication of აბღალ (abğal). Which has no meaning on its own.

სი ხე ქელაჭიში. დულჲა-ჩქიმი ჩქარ აბღალ დო ჩაბღალი ვარდოსქიდუნ.

si xe kelaç̌işi. dulya-çkimi çkar abğal do çabğali vardoskidun.

Since you've given me a hand, my job will never be messy (complicated).


ვროსი

vrosi (romanization)
ვორსი (alternative)
ვროსსი (alternative)
ვროს (alternative)
როსი (alternative)
როსსი (alternative)

ვროსსი ვორ


ტუბი

ťubi (romanization)
ტკუბიში (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ṭq̇ub- (“twins”).


ნოსონი

head

ნოსონი • (nosoni) (Latin spelling nosoni)

From ნოსი (nosi, “mind”) + -ონი (-oni, -y, -ly)

suf

ხასანიში წულუ ბერემუში ოფშა ნოსონი ონ


გამამკასერი

head

გამამკასერი • (gamamǩaseri) (Latin spelling gamamǩaseri)

გამამკასუმს გამამკასუმს#Laz

ოსმანი დიდო გამამკასერი კოჩი ვარენ


მაფხა

mapxa (romanization)
მაფხაში (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *me-px-e- (“clear sky, fine weather”).

inh+

სუმელაშა მაფხა ორა იდიკკო ვროსსი იჲასერტტუ

sumelaşa mapxa ora idiǩǩo vrossi iyaserťťu

It would be better if you went to Sumela in sunny weather

მაფხალა

the period when the weather is sunny and warm


ლულუ

ლუბუ ლუბუ#Laz


ლუბუ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *lb-il-. Cognate with Georgian რბილი (rbili) and Mingrelian ლიბუ (libu).

ფუჯიჩქუნიში ჲოღუტი პანდა ლუბუ ივენ

Our cow's yogurt is always soft and juicy

soft because it's watery, soft because it's absorbed water

ნანაზ, ჰანდღა ნაგუბუ თერმონი დიდო ლუბუ დახენუ

nanaz, handğa nagubu termoni dido lubu daxenu

My mom accidentally made the termoni that she made today too watery

(food with more than usual) juicy, watery


მეშაღერმოშაღერი

head

მეშაღერმოშაღერი • (meşağermoşağeri) (Latin spelling meşağermoşağeri)

meşağermoşağeri (romanization)
მეშაღერიმოშაღერი (alternative)
მეშაღერი-მოშაღერი (alternative)
მეშაღერ-მოშაღერი (alternative)

მეშაღერი (meşağeri, “taken in”) + მოშაღერი (moşağeri, “taken out”).

af

ჲაკუპიში წუტელი ბიჭი დიდო მეშაღერ-მოშაღერი კოჩი რენ

yaǩup̌işi ǯuťeli biç̌i dido meşağer-moşağeri ǩoçi ren

Jacob's younger son is a very deceitful man

(dialectal, Chanapeti) trickish, deceitful

მეშაღერი-მოშაღერი დულჲაფე უღუნან

(dialectal, Sumla) complex, mixed, complicated


მოჭკა

head

მოჭკა • (moç̌ǩa) (Latin spelling moç̌ǩa)

მო- (mo-, to the speaker) + ჭკ- (ç̌ǩ-, “to start”) + -ა (-a).

af

მოჭკა კოჩეფექ უგუბუ ხორცი იმხორტეზ


ტუცა

ťuʒa (romanization)
ტუწა (alternative)
ტუსა (alternative)

From ტუც- (ťuʒ-, “to heat”) + -ა (-a). Ultimately from Proto-Kartvelian *ṭus-.

ნანაქ ტუცა წკაჲითე ნა-ნახუ კაზაღი დოთხუ

The sweater that my mother washed in hot water shrank

(usually about liquids, solids, and vapors)

usually about liquids; solids; and vapors; usually about liquids; solids; and vapors

დიდო ტუცა რენ


ფაღი

Borrowed from Ottoman Turkish پاك (pak), derived from Persian پاک (pâk, “clean, pure”).

der+

ალი გური ფაღი უღუნ. ა მითი შკალა ოკიშირასი იზადენ.

ali guri paği uğun. a miti şǩala oǩişirasi izaden.

Ali has a pure(clean) heart. If he fights with someone, he makes up.


უგჲარელი

head

უგჲარელი • (ugyareli) (Latin spelling ugyareli)

ugyareli (romanization)
უჯარე (alternative)
უგჲაჲელი (alternative)
უგჲაელი (alternative)
უგჲარალი (alternative)

გჲარი (gyari, “food”) + უ- -ელი (u- -eli).

af

დიდო უგჲარელი ვორტაში ნანა-ჩქიმიქ მანიშა ჩორბა ხოგემიგიბუფს

dido ugyareli vorťaşi nana-çkimik manişa çorba xogemigibups

When I am very hungry, my mother cooks soup in a hurry


გალენი

head

გალენი • (galeni) (Latin spelling galeni)

galeni (romanization)
გალენ (alternative alternative)

Derived from გალე (gale, “out”). Akin to Mingrelian გალენი (galeni) and Georgian გარეთა (gareta).

ჰამსერი კაი თუთასთე რენ. გალენი ქვაფე იკოროცხენ.

hamseri ǩai tutaste ren. galeni kvape iǩoroʒxen.

There is good moonlight tonight. The stones outside can be counted.

გალენი კოჩი

(in folk beliefs) related to genie or fairy


ქომოჯერი

ქომოჯერი • (komoceri) (Latin spelling komoceri)

komoceri (romanization)
ქომოჟერი (alternative)

From ქომოჯ- (komoc-, “to marry”) + -ერი (-eri).


ნოსერი

head

ნოსერი • (noseri) (Latin spelling noseri)

noseri (romanization)
ღნოსერი (alternative)

ხოჯიქ, დიდო ნოსერი რენ შენი მუთუ ფთქვაში კოჩი სთეჲი იწკენ

xocik, dido noseri ren şeni mutu ptkvaşi ǩoçi steyi iǯǩen

Because the ox is very smart, it looks at me like a human when I say something


ნოსიჲარი

ნოსიჲარი • (nosiyari) (Latin spelling nosiyari)

ჰეჲა დიდო ნოსიჲარი კოჩი-რენ. კოჩეფე მოღერდინამს დო ა შვაჯის კაპულას ეკიფინამს.

heya dido nosiyari ǩoçi-ren. ǩoçepe moğerdinams do a şvacis ǩap̌ulas eǩipinams.

He is a very smart man. He deceives people and pulls them along with him all of a sudden.


ზიტერი

ზიტერი • (ziťeri) (Latin spelling ziťeri)

ზიტ- (ziť-, “to say; to read; to study”) + -ერი (-eri).

suf

იტურს იტურს#Laz

ზიტერი კოჩი

იტურს იტურს#Laz


მჭიფაშა

head

მჭიფაშა • (mç̌ipaşa) (Latin spelling mç̌ipaşa)

დიდო მჭიფაშაში კოჩი რე


ხაშარი

ხაშარი • (xaşari) (Latin spelling xaşari)

xaşari (romanization)
ხაშაჲი (alternative)
ხაშალი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish حشری (haşarı, “of the class of professional vagrants, vagabonds; hence, a wild, dissolute, lascivious man or beast”) (Turkish haşarı), derived from Arabic حَشَرة (ḥašara, “insect, small creeping animal”).

der+

ე, სქირი! სი პანდა მოხთი! ალა ბერეფე დიდო ხაშარი გიჲონუნ

e, skiri! si p̌anda moxti! ala berepe dido xaşari giyonun

Baby! You can always come, but your children are so naughty

მამუტიში ბერეფე დიდო ხაშარი რენან


ხიზანი

head

ხიზანი • (xizani) (Latin spelling xizani)

Borrowed from Ottoman Turkish خیزان (hızan), خزان (hızan, “poor, miserable”) (dialectal Turkish hızan), which is related to the synonymous Armenian խզան (xzan), Northern Kurdish xizan.


ჲანგაზი

head

ჲანგაზი • (yangazi) (Latin spelling yangazi)

Borrowed from Turkish yanaz (“mean, moody (person)”), dialectal yangaz.

bor+

ჰაკკი დიდო ჲანგაზი ბერე რენ. კოლთუღიზ გამაშირეჲი ჲეეფეზ კითი ამუმერს დო გეხარუმს.

haǩǩi dido yangazi bere ren. ǩoltuğiz gamaşireyi yeepez ǩiti amumers do gexarums.

Hakki is a very naughty boy. He puts his finger on the worn parts of the chair and tears it.


ხომულა

head

ხომულა • (xomula) (Latin spelling xomula)

xomula (romanization)
ხომბულა (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *qm-el- (“dry; dry land”), Derived from Proto-Georgian-Zan *qem- ~ *qm- (“to dry, to wither”).

der+

პაპულიზ ხომულა მჭკუდი მოთმეჩამ. ქენქვე ნუკუთე მუჭო ჭკომას?

p̌ap̌uliz xomula mç̌ǩudi motmeçam. kenkve nuǩute muç̌o ç̌ǩomas?

Don't give Grandpa dry bread. How can he eat with a toothless mouth?


ხასტა

Borrowed from Ottoman Turkish خسته (hasta), Derived from Persian خسته (xaste).

bor+

ბერე ხასტა ოტუ. ლემში ჯევოჩამაფი დო ჰუს ჯიქთენ.

bere xasťa oťu. lemşi cevoçamapi do hus cikten.

The child was sick. I gave him a shot and now he's getting better.


გოლამთუმანი

head

გოლამთუმანი • (golamtumani) (Latin spelling golamtumani)

golamtumani (romanization)
გომთუმანი (alternative)

ოხორიშ გოლამთუმანი მანდალინა ქოდობდგი


გომთე

gomte (romanization)
გომთი (alternative)

ბაბაქ ჩაჲიში გომთე მტკალეფუნა გუჭვამს

My father burns the thorns around the tea plant


სეჶი

Borrowed from Turkish sef, a dialectal variant of sehiv, from Ottoman Turkish سهو (sehv), from Arabic سَهْو (sahw).


ელაქთერი

ელაქთერი • (elakteri) (Latin spelling elakteri)

From ელა- (ela-, on the side) + ქთ- (kt-, “to turn”) + -ერი (-eri, participle suffix).

af

ელანქთერი ელანქთერი#Laz

Alternative form of ელანქთერი (elankteri)

ელაქთეჲი ნენაზ ვამაუჯინენ

ელაქთერი ჯოხო

More or less modified form of names, like ხაჯულა (xacula, from Turkish Hatice), მემეტინა (memeťina, from Turkish Mehmet), ქუცე (kuʒe, from Turkish Hüseyin), ჶადინა (fadina, from Turkish Fatma), ალიკა (aliǩa, from Turkish Ali) etc.

(figurative) more or less altered from the original


კაჲბანა

head

კაჲბანა • (ǩaybana) (Latin spelling ǩaybana)

Borrowed from Turkish kaybana, a dialectal descendant of Ottoman Turkish غایبانه (gayibane).

ბერეჩქიმი ნამეჲოლუ კაჲბანა ჲეჲიზ ვაგოლომალენ

bereçkimi nameyolu ǩaybana yeyiz vagolomalen

I can't pass that cursed place where my child fell

cursed, damned, haunted, wicked, evil, bad


ჲანოში

ჲანოში • (yanoşi) (Latin spelling yanoşi)

From ჲანო (yano, “late (adverb)”) + -ში (-şi, of)

suf

ჭუმანიშე ჲანოში გჲაობაზ ქჩუმერ

I'm waiting for you late tomorrow at dawn


ჯენდრაწერი

From ჯე- (ce-) + ნდრაწ- (ndraǯ-, “to collapse”) + -ერი (-eri).

af

ალიში ოთვა ჯენდრაწერი ონ. წარი დოლოგუთუნ.

alişi otva cendraǯeri on. ǯari dologutun.

Ali's roof is hollow (leaning inwards). Water is accumulating.


დოლონტროცერი

head

დოლონტროცერი • (dolonťroʒeri) (Latin spelling dolonťroʒeri)

dolonťroʒeri (romanization)
დოლონდრაწერი (alternative)
დოლონტრაწერი (alternative)
დოლონტრასერი (alternative)

From დოლო- (dolo-) + ნტროც- (nťroʒ-, “to collapse”) + -ერი (-eri).

af

დოლონტროცუნ დოლონტროცუნ#Laz

ონტულეზ დოლონტროცერი სოთიზ მუთუ ვარდირგენ

onťulez dolonťroʒeri sotiz mutu vardirgen

დოლონტროცუნ დოლონტროცუნ#Laz

participle of დოლონტროცუნ (dolonťroʒun)
collapsed in the field


დოლოკუტალა

head

დოლოკუტალა • (doloǩuťala) (Latin spelling doloǩuťala)

From დოლო- (dolo-, inwards) + კუტალა (ǩuťala, “pit”).

prefix

გზას დოლოკუტალა ჲეეფეზ მჭიმაწკარი დოლოდგითუნ

gzas doloǩuťala yeepez mç̌imaǯǩari dolodgitun

Rainwater accumulates in potholes on the road


ორდო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *adr- (“early, fast”). Cognate with Georgian ადრე (adre) and Mingrelian ორდო (ordo, “morning”).

inh+

ორდო ნდღალეფეს მტუტას დო ლეტას ნა ანტალარე!

ordo ndğalepes mťuťas do leťas na anťalare!

May you melt into ashes and dust in the coming days! (curse)


დადული

head

დადული • (daduli) (Latin spelling daduli)

Inherited from Proto-Kartvelian *deda-l- (“female”).

inh+

დადული ოშირიდონი

დადული ქივი

(Sumla, Lome) female (of fish, insects, plants)


ჟინ

tlb

(Atina, Vizha, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

jin (romanization)
ჯინ (alternative)
ჯინი (alternative)
ჟინი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *z₁e (“up(wards), upon”). Cognate with Georgian ზე (ze), Mingrelian ჟი (ži) and Svan ჟი (ži).

inh+

ჟინ კატიზ გჲურულთი ვანში ბაბაქ თუდელენ ბიგათე ეწონთხამს

jin ǩaťiz gyurulti vanşi babak tudelen bigate eǯontxams

When they make noise upstairs, my father pokes ceiling with a stick from below


კოპა

ǩop̌a (romanization)
კოპალი (alternative)
კოპპალი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ḳop-.

ხასანიში დუდის თომა ვარდუსკუდუ. დუდი კოპა დვაჲუ.

xasanişi dudis toma vardusǩudu. dudi ǩop̌a dvayu.

Xasan has no hair on his head. His head became bald.


ლოჲა

loya (romanization)
ლოა (alternative alternative)
ლოყა (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *laq̇e- (“rotten”).

ალიში მცხული ლოჲა ონ

ლოჲა წარი

(Atina, Artasheni) ((about water) not salty)


ლიბუ

Inherited from Proto-Georgian-Zan *lb-il- (“softened, soft”).

inh+

დოლოქუნუ დაჰა ლიბუ რენ

The dirt on the garment (which we soaked in water) has not yet dissolved (loosened)

(dirt from very dirty laundry) has not yet dissolved or loosened despite soaking in water


მონკა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *maḳe- (“heavy”).

მობალე მონკა აჲუ. არ ფიჩი მოჲოღაჲ.

It's a heavy load. He's taking it off a bit.

მონკა დულჲაზ ოჩალიშუთე კოჩი დიდო იჟლიპენ

monǩa dulyaz oçalişute ǩoçi dido ijlip̌en

ბერეჩქიმი დიდო მონკა ზაბუნობაფეზ დოლოლუ. აში თუთაზ გეჯანტუ. ჰაწი მციქა ქელიკარუ დო თამო თამო სქიდუნ.

bereçkimi dido monǩa zabunobapez dololu. aşi tutaz gecanťu. haǯi mʒika keliǩaru do tamo tamo skidun.

My child was very seriously ill. He was bedridden for six months. Now he has recovered a little and is slowly getting back to his old self.

მონკა ნენა მოთ ზოპონ


მანჭვალე

head

მანჭვალე • (manç̌vale) (Latin spelling manç̌vale)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *me-c̣₁wel- (“milked”).

inh+

ნანაქ ჟურ მანჭვალე ფუჯი ახირიზ ოსქედინამზ

nanak jur manç̌vale puci axiriz oskedinamz

My mom feeds two milking cows in the barn


მუგვალა

head

მუგვალა • (mugvala) (Latin spelling mugvala)

mugvala (romanization)
მუმგვარლაღი (alternative)
მურგვალა (alternative)
მუნგვალა (alternative)
მოგვალა (alternative alternative)
მორგვალი (alternative)
მოგვალი (alternative)
მურგვალი (alternative)
მუგვალი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mo-rgw- (“ball, skein”). Cognate with Georgian მორგვი (morgvi) and Mingrelian მურგვა (murgva).

inh+

ხოპეში დოქაჩალე “მოგვალა ივას” მა დო გოპაზუმ

xop̌eşi dokaçale “mogvala ivas” ma do gop̌azum

I carve around the handle of the shovel to make it round


მწული

mǯuli (romanization)
მწკული (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *m-(s)č̣w-al- (“point, thorn”).

inh+

ჰიმ მწული ნაონ ჲერი ჯუტახაჲ


პეჯი

tlb

(Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

p̌eci (romanization)
მპეჟი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mq̇ar- (“strong, sound, solid”). Cognate with Georgian მყარი (mq̇ari).

inh+

ლაზუტი დიდო პეჯი ქოდუტალიდორენ. მციქა ქოგოშუწკი დო ითუთხანაზ.

lazuťi dido p̌eci koduťalidoren. mʒika kogoşuǯǩi do itutxanaz.

You've left the corn too tight. Pull it out a little more so it's sparse.

ეჩი წანა ოღინე პეჯი ნამიღუტუ თომა გომახუ

eçi ǯana oğine p̌eci namiğuťu toma gomaxu

Twenty years ago my hair was thick and now it has fallen out

(about hair, beard, mustache etc.) bushy

about hair; beard; mustache etc.; about hair; beard; mustache etc.

ნანაზ ურძენიში პეტმეზი დიდო დაგუბუ. ჰეჲაშენი პეჯი რენ.

nanaz urżenişi p̌eťmezi dido dagubu. heyaşeni p̌eci ren.

My mother boiled the grape molasses too much by mistake. That's why it (the molasses) became solid.

(about molasses, custard, etc.) undiluted, solid

about molasses; custard; about molasses; custard

გალე დიდო ინი რენ. პეჯი მუთუ უდოლოქუნუ ვარგოილენ.

gale dido ini ren. p̌eci mutu udolokunu vargoilen.

It's very cold outside. You can't go out without wearing something thick.

(about fabric, tree bark, etc.) coarse, thick

about fabric; tree bark; about fabric; tree bark


მსქვა

mskva (romanization)
მსკვა (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *m-šwen- (“beautiful, beauty”).

inh+

ჰამ წანაში ლაზი ბირაფაში ჶესთივალი გოწოშენთი მსქვა ივუ

ham ǯanaşi lazi birapaşi festivali goǯoşenti mskva ivu

This year's Laz song festival was even better than last year

good, lovely, pleasant, pretty, nice, beautiful


მჭოხა

head

მჭოხა • (mç̌oxa) (Latin spelling mç̌oxa)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mč̣axe- (“sour”).

inh+

მჭოხა ომური დო უშქური უხვენე ოხორჯალეფეს კაჲი უწონან

mç̌oxa omuri do uşkuri uxvene oxorcalepes ǩayi uǯonan

Sour plums and apples pleasant for pregnant women


ქჩინი

kçini (romanization)
ხჩინი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mqc₁-oan- (“hoary with age”). Cognate with Georgian მხცოვანი (mxcovani) and Mingrelian რჩინუ (rčinu).

inh+

(Atina, Vizha, Artasheni) white-haired (man or woman)

არ ქჩინი ბადი მულუნ

An old man with white hair and a white beard is coming

(Atina, Vizha, Artasheni) white-haired and white bearded (man)

ქჩინი ოხორჯა ხვალა მულუტუ. ვაშა გზას მუთუ დაღოდუ?

kçini oxorca xvala muluťu. vaşa gzas mutu dağodu?

The old woman was coming alone. I wonder if something happened to her on the way.

(Vitse–Arkabi) elderly, aged, old (woman)


ოფშა

By surface analysis, ო- (o-) + ფშ- (pş-) + -ა (-a). Inherited from Proto-Georgian-Zan *(s)a-ws₁-e- (“full, complete”). Cognate with Georgian სავსე (savse) and Mingrelian ოფშა (opša).

inh+

ლაზებური ოშკომალეფეს ოფშა ლილვე იხმარენ. ვორსი იჲენ.

lazeburi oşǩomalepes opşa lilve ixmaren. vorsi iyen.

Laz dishes use lots of vegetables. It's good.

კალათი ლაზუტითე თი შაქიზ ოფშა რენ

The basket is filled to the top with corn

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) full


შუვი

şuvi (romanization)
შუვერი (alternative)
შუ (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *s₁ow-el- (“wet, soaked”).

inh+

თოკი შუვი ჲენ. გელოკიდი დო ა ჭიტა დოწოროდას.

toǩi şuvi yen. geloǩidi do a ç̌iťa doǯorodas.

The rope is wet. Hang it so it floats a little.


ფუნტურა

head

ფუნტურა • (punťura) (Latin spelling punťura)

punťura (romanization)
ფუტრი (alternative)
ფუნტა (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *puṭuro- (“rotten (about fruit,trees)”). See more in Old Georgian ფუტურო (puṭuro).

inh+

ნამომჩი ნეძიშ კაკალი ფუნტურა გამახთუ

The walnut kernel you gave me turned out to have a hollow (rotten)

(about walnuts, hazelnuts, etc.) hollow, rotten

about walnuts; hazelnuts; about walnuts; hazelnuts


ინი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇in- (“to cool, freeze”).

inh+

აჲშე ინი მჯავლა მოლა იქუჲ


ირი

iri (romanization)
ირ (alternative)
alternative spelling (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇owl- (“all, every”). Cognate with Georgian ყოველი (q̇oveli) and Mingrelian ირი (iri).

inh+

ირ ოჭკომალე


ჩიჩხუ

çiçxu (romanization)
ჩუჩქუ (alternative)
ჩიჩქუ (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ččw-il- (“soft (of animate objects)”). Cognate with Georgian ჩვილი (čvili).

inh+

ონტულეს ჩიჩხუ ჩიჩხუ ლუყუ მიღუნ

ჩიჩხუ ბეე უყოუნ

ყუჯიში პიპილი ჩიჩხუ იყვენ


ჭიტა

ç̌iťa (romanization)
წუტა (alternative)
ჭუტა (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *c₁oṭa- (“few, little”). Cognate with Georgian ცოტა (coṭa) and Mingrelian ჭიჭა (č̣ič̣a).

inh+

დაძეფუნას არ ჭიტა გზა გონწკუ დო ბერემუში მიშოლაფაფს

dażepunas ar ç̌iťa gza gonǯǩu do beremuşi mişolapaps

S/he made a small path through the thorns and let her/his child through

small, little
(volume) small, small amount

კულანიქ “ხვალა ვარვიდა” ჲა დო ჭიტა ჯუმამუში ილიკათეფს დო ნოღაშა ეშო ნულუნ

ǩulanik “xvala varvida” ya do ç̌iťa cumamuşi iliǩateps do noğaşa eşo nulun

The girl takes her little brother with her so that she doesn't have to go alone and goes to the city

small, little
(humans and animals) young in age

small, little
(among brides) younger son's wife


მწუთხე

head

მწუთხე • (mǯutxe) (Latin spelling mǯutxe)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣atx- (“salted, pickled”). Cognate with Georgian წათხი (c̣atxi), Mingrelian წუთხე (c̣utxe) and Svan წა̈თხ (c̣ätx).

inh+

ვანტობაში წკარი მწუთხე რენ


დერინი

head

დერინი • (derini) (Latin spelling derini)

Borrowed from Ottoman Turkish دریڭ (deriñ).

bor+

კაზუღი დერინი დოლვოცონარე ჩი მოეიწაჲ

You have to drive the stake in deep so it won't come out


მაღალა

head

მაღალა • (mağala) (Latin spelling mağala)

ფეშქიჲი ჰეკო მაღალა მოთ გელოკიდამ. ბერეფე ვარ ჲანჭუშინენ.

peşkiyi heǩo mağala mot geloǩidam. berepe var yanç̌uşinen.

Don't hang the towel so high. The kids can't reach it.


მედუზანერი

მედუზანერი • (meduzaneri) (Latin spelling meduzaneri)

meduzaneri (romanization)
მედუზანეი (alternative)
მედუზანეჲი (alternative)

From მე- (me-) + დუზან- (duzan-, “to fix”) + -ერი (-eri, participle suffix).

af

ნანაზ მედუზანეჲი ნაუღურტუ ოხორი მოთალეფემუშიქ დოშიშოლეზ

nanaz meduzaneyi nauğurťu oxori motalepemuşik doşişolez

My mum's tidy house has been turned into a mess by her grandchildren


დოხმელი

head

დოხმელი • (doxmeli) (Latin spelling doxmeli)

ოხორიში ონტულეზ გეთასულე შენი დოხმელი ჲერი დოგიტალი

oxorişi onťulez getasule şeni doxmeli yeri dogiťali

I've left you a separate place for a vegetable patch in the house field


ჩურუღი

ჩურუღი • (çuruği) (Latin spelling çuruği)

çuruği (romanization)
ჭურუღი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish چوروك (çürük, “rotten, spoilt”).

bor+

ისმაილიქ ლერეფე ცხუნუფს. ჩურუღეფე ოსთოლაფს.

ismailik lerepe ʒxunups. çuruğepe ostolaps.

Ishmael selects the good garlic and throws away the rotten ones.


თათლი

tatli (romanization)
თათლი (absolutive singular)
თათლეფე (absolutive plural)
თათლიქ (ergative singular)
თათლეფექ (ergative plural)
თათლის (dative singular)
თათლეფეს (dative plural)
თათლიშ (genitive singular)
თათლიშ (genitive singular)
თათლიშიş) (genitive singular)
თათლიშიşi) (genitive singular)
თათლეფეშ (genitive plural)
თათლეფეშ (genitive plural)
თათლეფეშიş) (genitive plural)
თათლეფეშიşi) (genitive plural)
თათლიშე (directive singular)
თათლეფეშე (directive plural)
თათლიშენ (ablative singular)
თათლეფეშენ (ablative plural)
თათლის (locative singular)
თათლეფეს (locative plural)
თათლითენ (instrumental singular)
თათლეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish طاتلو (tatlı, datlı).

ჰამწონერი ოშკური თათლი ვარიჲუ


ოროფერი

head

ოროფერი • (oroperi) (Latin spelling oroperi)

oroperi (romanization)
ყოროფერი (alternative)
ყოროფელი (alternative)


ჩქინერი

ჩქინერი • (çkineri) (Latin spelling çkineri)

From ჩქინ- (çkin-, “to know”) + -ერი (-eri).

უჩქინ უჩქინ#Laz

ალი ჯუმადი დიდო ჩქინერი კოჩი ტუ

უჩქინ უჩქინ#Laz

knowledgeable, informed, learned, knowing, well-informed, wise


ფამფა

pampa (romanization)
ფომფა (alternative)

ჰამ ნაეკემობუნ ჲუკი ფამფა მაუ


ლაჶრონი

ლაჶრონი • (lafroni) (Latin spelling lafroni)

lafroni (romanization)
ელაჶრონი (alternative)

From Pontic Greek ’λαφρός (’lafrós) + -ონი (-oni).

af

ეშკამთუმანი ლაჶრონი მობალაშეთე ეშკვალენ


მაარანი

head

მაარანი • (maarani) (Latin spelling maarani)

maarani (romanization)
მაარონი (alternative)
მარონი (alternative)
მაართანი (alternative)

From არ (ar, “one”) + მა- -ანი (ma- -ani, ordinal circumfix).

af

დორჩინუში ჭიშინას მემეტი მაარანი ივუ


ბიტტუმი

head

ბიტტუმი • (biťťumi) (Latin spelling biťťumi)

biťťumi (romanization)
ბიტუმი (alternative)
ბიტუმ (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بوتون (bütün).

bor+

ქონსერიშკუნიშა ნამოხტეფეში ბიტტუმიშა დოხუნონი ჲერი ვარმემაჩეს. წანაშე დაჰა დიდი ჲერი ქონსერი პათენ.

konserişǩunişa namoxťepeşi biťťumişa doxunoni yeri varmemaçes. ǯanaşe daha didi yeri konseri p̌aten.

We couldn't give seats to all the people who came to our concert. Next year we will have a concert in a bigger place.


აბოი

aboi (romanization)
Aboi (romanization)
აბოჲი (alternative alternative)

აბოჲი ბოზოფე დიდო მსქვა რენან


აჯი

აჯი ვიჲი


ჩილამრერი

head

ჩილამრერი • (çilamreri) (Latin spelling çilamreri)

თოლეფე ჩილამრერი აჲენ

აჩილამრენ აჩილამრენ#Laz

participle of აჩილამრენ (açilamren); filled with tears, teary


ადი

Borrowed from Ottoman Turkish عادی (adi), Derived from Arabic عَادِيّ (ʕādiyy).

bor+

იფთი ნაეჭოფი ოცხოჯი დიდო კაჲი ტუ. ალა ჰაჲა მციქა ადი რენ.

ipti naeç̌opi oʒxoci dido ǩayi ťu. ala haya mʒika adi ren.

The first comb you bought was very good. But this one's a bit tacky.


აჶრატი

head

აჶრატი • (afraťi) (Latin spelling afraťi)

ალი აჶრატი იქთენ

malicious, taking pleasure in doing evil


აჶრიქალი

აჶრიქალი • (afrikali) (Latin spelling Afrikali)

afrikali (romanization)
Afrikali (romanization)

აჶრიქალეფე დიდო უჩა იყვენან


აჶრიკანური

აჶრიკანური • (afriǩanuri) (Latin spelling Afriǩanuri)

afriǩanuri (romanization)
Afriǩanuri (romanization)
აჶრიკანული (alternative)

აჶრიკანურეფე ოფშა უჩა იჲერან


აღანიში

აღანიში • (ağanişi) (Latin spelling ağanişi)

From აღანი (ağani, “new”) + -შ (-ş, of).

ცხოტერი აღანიში ქაფჩაფე მშქერიში ბუტკაზ გეისვარენ დო ხურმალიზ იმჭითანენ

ʒxoťeri ağanişi kapçape mşkerişi buťǩaz geisvaren do xurmaliz imç̌itanen

Cleaned fresh anchovies are arranged on rhododendron leaves and fried in embers


აღანმორდალე

აღანმორდალე • (ağanmordale) (Latin spelling ağanmordale)

ağanmordale (romanization)
აღან-მორდალე (alternative)
აღან მორდალე (alternative)

From აღანი (ağani, “new”) + მორდალე (mordale, “grown”).

af

აღანმორდალე ლაზეფექ ნენაჩქუნიზ დიდო ვარჲოდგირნან

ağanmordale lazepek nenaçkuniz dido varyodgirnan

Very young Laz people don't pay much attention to our language


აღანმორდერი

head

აღანმორდერი • (ağanmorderi) (Latin spelling ağanmorderi)

ağanmorderi (romanization)
აღან-მორდერი (alternative)
აღან მორდერი (alternative)

From აღანი (ağani, “new”) + მორდერი (morderi, “grown”).


აჰიმ

აჰიმ ხორძა გიშკურან სტერი ვარ ონ.


აჟალლი

head

აჟალლი • (ajalli) (Latin spelling ajalli)

ალიში დიდი ბერე აჟალლი ონ


აქრონი

აქრონი • (akroni) (Latin spelling akroni)

From აქრა (akra, “horn”) + -ონი (-oni, with). Noun sense evolved from "bus with horns".

ალიში შურონეფე ალაჲი აქრონი ორან. ალი ქოლიგი შურონი ვარუჲონუნ.

alişi şuronepe alayi akroni oran. ali koligi şuroni varuyonun.

Ali's goats all have horns. Ali has no goats without horns.


ალეფეში

ალეფეში • (alepeşi) (Latin spelling Alepeşi)

alepeşi (romanization)
Alepeşi (romanization)

ალეფეში კოჩეფე ოტრაღუდუთე იხვამამან


ალევი

ალევი • (alevi) (Latin spelling Alevi, plural ალევიფე)

alevi (romanization)
Alevi (romanization)
ალევიფე (plural)

Borrowed from Turkish Alevi. Derived from Arabic عَلَوِيّ (ʕalawiyy).

“თურქიჲას 20 (ეჩი) მილჲონი ალევი რენ” ჲა დო ითქვინენ

“turkiyas 20 (eçi) milyoni alevi ren” ya do itkvinen

It is said that there are 20 million Alevites in Turkey


ალიმონი

ალიმონი • (alimoni) (Latin spelling alimoni)

From ალიმა (alima, “lard”) + -ონი (-oni, -y, -ly).

af

ალიმონი ლუყუ ხილი იყვენ


ამერიკალი

head

ამერიკალი • (ameriǩali) (Latin spelling Ameriǩali)

ameriǩali (romanization)
Ameriǩali (romanization)

ამერიკალი კოჩეფე ოფშა ხავი კოჩეფე რან.


ამსენეჲი

ამსენეჲი • (amseneyi) (Latin spelling amseneyi)

ამსერინერი ამსერინერი#Laz


ამსერინერი

ამსერინერი • (amserineri) (Latin spelling amserineri)

amserineri (romanization)
ჰამსერეი (alternative)
ჰამსენერი (alternative)
ჰამსენეი (alternative)
ჰამსენეჲი (alternative)
ამსენეჲი (alternative)

From ამსერი (amseri, “tonight”) + -ერი (-eri).

af

ამსერინერი ომჭეშუ ალიში ონ.


ანაჭი

head

ანაჭი • (anaç̌i) (Latin spelling anaç̌i)

ანაჭი კინჩი ჟურ კუჩხეთე ნიჭოფენ.

The cunning bird is caught with both feet (too much cunning can also lead to stupidity).

maternal, crafty, shrewd, cunning, experienced


ანქსი

Borrowed from Ottoman Turkish عكس (aks, akis), Derived from Arabic عَكْس (ʕaks, “opposite”).

der+

ბაბა მციქა ანქსი კოჩი რენ. ბერეფეზ ისა ნენა ვარმეჩამს. მოკაჯოხინერი იპარამითამს.

baba mʒika anksi ǩoçi ren. berepez isa nena varmeçams. moǩacoxineri ip̌aramitams.

My father is a bit of a curmudgeon. He doesn't talk to the children properly. He scolds them.


ანწინერი

head

ანწინერი • (anǯineri) (Latin spelling anǯineri)

ჰანწონერი ჰანწონერი#Laz


ანწონერი

ანწონერი • (anǯoneri) (Latin spelling anǯoneri)

ჰანწონერი ჰანწონერი#Laz


აპიკო

აპიკო • (ap̌iǩo) (Latin spelling ap̌iǩo)

Borrowed from Turkish apiko, ultimately from Italian a picco.

მა ჰანწო ჶიტრე ნერმანის მეფჩარე. ალა “ქემიჭოფასენ-ი, პეჲა ?” მა დო ბიდუშუნამ. - ჭე, მუ ვარ-ეგიჭოფასენ ? “მიქ მუ მომჩასენ ?” ჲა დო აპიკო დგინ.

ma hanǯo fiťre nermanis mepçare. ala “kemiç̌opasen-i, p̌eya ?” ma do biduşunam. - ç̌e, mu var-egiç̌opasen ? “mik mu momçasen ?” ya do ap̌iǩo dgin.

This year I will give the fitrah to Neriman. But I wonder if she will take it from me. - Why won't she take it from you? "Who will give what to me?" she waits.

who is ready to take something from someone, looking for an opportunity for something expected or desired


არაფჩა

არაფჩა • (arapça) (Latin spelling Arapça)

arapça (romanization)
Arapça (romanization)

არაპისთანის ჩქარ არაფჩა ვარდოგაგურუი?


არქაბური

არქაბური • (arkaburi) (Latin spelling Arkaburi)

arkaburi (romanization)
Arkaburi (romanization)
არქაბოჲი (alternative alternative)

From არქაბი (arkabi, “Arkabi”) + -ური (-uri, -ian).


არმონური

head

არმონური • (armonuri) (Latin spelling Armonuri)

armonuri (romanization)
Armonuri (romanization)
არმონუი (alternative)
არმონუჲი (alternative)

From არმონი (armoni, “Armoni”) + -ური (-uri, -ian).

af

ქუთულაში ღალი იფთი არმონუჲი ღალი კალა ოკანტალენ.

Kutulaşi ğali ipti Armonuyi ğali ǩala oǩanťalen.

Kutula stream first merges with the Armoni stream.

of/from/belonging to/originated from Armoni


არონი

From არ (ar, “one”) + -ონი (-oni, -y, -ly).


სენერი

head

სენერი • (seneri) (Latin spelling seneri)

ალი ირითურლი ნაშკუ. სენერი იქთენ.

Ali left everything (let everything go). He wanders aimlessly.

ასენენ ასენენ#Laz

participle of ასენენ (asenen); dizzy, bum, vagrant


ასტენარი

ასტენარი • (asťenari) (Latin spelling asťenari)

asťenari (romanization)
ოსტენარი (alternative)
ასთენაჲი (alternative)
ასთენჲაი (alternative)

Borrowed from Pontic Greek αστενάρις (astenáris), from Ancient Greek ἀσθενής (asthenḗs).

bor+

ასტენარი დიჲუ. ორდო ღურასენ.


ასჲანური

head

ასჲანური • (asyanuri) (Latin spelling Asyanuri)

asyanuri (romanization)
Asyanuri (romanization)

From ასჲა (asya, “Asia”) + -ური (-uri, -ian).

ასჲანურეფე შკუნი კომში ორან.


აშინერი

აშინერი • (aşineri) (Latin spelling aşineri)

ხასანიში აშინერი ბერემუში დოღურუ.


აშითანი

აშითანი • (aşitani) (Latin spelling aşitani)

დაჩქიმი ხინჯი შქულე აშითანი ოხორიზ ხენ.

My sister lives in the sixth house after the bridge.


აშითი

aşiti (romanization)
აში-თი (alternative)
აში თი (alternative)

every six, every six of them, every sixth, every sixth one


აშონი

დაჩქიმი ხინჯი შქულე აშონი ოხორიზ ხენ.


ათინური

ათინური • (atinuri) (Latin spelling Atinuri)

atinuri (romanization)
Atinuri (romanization)

From ათინა (atina, “Atina”) + -ური (-uri, -ian)

af

of/ from/ belonging/ originated from Atina


ნანა ტაიკერი

head

ნანა ტაიკერი • (nana ťaiǩeri) (Latin spelling nana ťaiǩeri)

ნანა ტაიკერი ჰაქშა სო რტი?

(joking) Your mother ran (you suffered a lot), where were you until now?

ნანა ატაიკენ
ნანა ატაიკენ#Laz

participle of ნანა ატაიკენ (nana aťaiǩen)


ატატური

ატატური • (aťaťuri) (Latin spelling aťaťuri)

aťaťuri (romanization)
ატატუი (alternative)
ატატუჲი (alternative)

ოსმანიში ბერე დიდო ატატური რენ. სუნთხა იდასენ ოწუდეფე დო ნთაო პრედუმს.

osmanişi bere dido aťaťuri ren. suntxa idasen oǯudepe do ntao p̌redums.

Osman's child is very vulgar. Wherever he goes, he goes through the shelves and cupboards.


ავარა

Borrowed from Ottoman Turkish آواره (“exiled; vagrant; homeless; wretched; idle”), Derived from Persian آواره (âvâre).

bor+

ოხორიში მერთერიზეფე დოქცეს. არ ავარა ნდღას ქეწევუჭადათ.

oxorişi merterizepe dokʒes. ar avara ndğas keǯevuç̌adat.

The eaves of the house are rotten. Let's hammer them up from the bottom at our leisure.


ავროფალი

head

ავროფალი • (avropali) (Latin spelling Avropali)

avropali (romanization)
Avropali (romanization)
ავრუფალი (alternative)

ბაბაჩქიმი გალე გალე დიდო ნაგოხთუ შენი “ავროფალი მემეტი” ჲა დო უწუმერტეს.

babaçkimi gale gale dido nagoxtu şeni “avropali memeťi” ya do uǯumerťes.

My father was called "European Memet" because he traveled a lot abroad (in foreign countries).


აზერი

azeri (romanization)
Azeri (romanization)


ბადი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ber-.

ბადი ნცხენიქ ვარიხორონს.


ბანგა

ბანგა კოჩი კოჩეფექ მთელი ბანგა წოფხუმან.

banga ǩoçi ǩoçepek mteli banga ǯopxuman.

Stupid people are made stupid by people.

(derogatory) stupid, foolish, silly, dumb, fool, idiot


ბარერი

ბარერი • (bareri) (Latin spelling bareri)

bareri (romanization)
ბარელი (alternative)
ბაელი (alternative)
ბარეჲი (alternative)
ბაერი (alternative)

ბერეზ ხურხი ბარეჲი უღუნ. ლუბუ გჲარეფე ხვალა გჲაშქვენ.

berez xurxi bareyi uğun. lubu gyarepe xvala gyaşkven.

The child has a swollen throat. He can only swallow soft food.

იბარენ იბარენ#Laz


ბაშქა

başka (romanization)
ბაშკა (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish باشقه (başka).

bor+

ემინეს გზას ქომოლიმუში ელუკათუნ. ბაშქა მითი ვარენ.

emines gzas komolimuşi eluǩatun. başka miti varen.

Emine is on the road with her husband. There is no one else.


ბაჲატი

head

ბაჲატი • (bayaťi) (Latin spelling bayaťi)

bayaťi (romanization)
ბაჲათი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بایات (bayat), derived from Arabic بَائِت (bāʔit).

bor+

ზადე ბაჲატი ჯარი მაშკომუ. ჯიჯილი მაჭუ.

I reluctantly ate very stale bread. My gums hurt.


ბაჲრამლუღი

head

ბაჲრამლუღი • (bayramluği) (Latin spelling bayramluği)

Borrowed from Ottoman Turkish بیراملق (bayramlık).

bor+

ბერეფეზ ბაჲრამლუღი დოლოქუნუფე დუჭუ.


ბელლი

Borrowed from Ottoman Turkish بللی (belli).

ვით ნდღა მუ რენ ქი! სოლენ გამასთუნ ბელლი ვარიყვენ.

vit ndğa mu ren ki! solen gamastun belli variqven.

What is ten days! You never know when it will pass.

apparent, obvious, certain, definite, evident


ბერონი

head

ბერონი • (beroni) (Latin spelling beroni)

From ბერე (bere, “child”) + -ონი (-oni, with).

af

ბერონი ოხოჲიზ ბერექეთი ივენ.

There is abundance in a home with children.


ბეთი

Borrowed from Ottoman Turkish بد (bed), derived from Persian بد (bad).

იჲა კულანის ოკო ბეთი ნუნკუ უღუნ ქი ვარმაწკომილენ.

iya ǩulanis oǩo beti nunǩu uğun ki varmaǯǩomilen.

That girl has such an ugly face I can't look at her.


ბეტი

For alternative form see the lemma. For other sense unknown.

ბეთი ბეთი#Laz

ბეტი კოჩი ბერე სტერი ისინაფაჲ.

(Vizha, Artasheni) large in volume or quantity, wide

ჯეჩანერი მეჩანერი ქუღუნნა ჯეჩანერიშა ბეტი კოჩ ონ.

ceçaneri meçaneri kuğunna ceçanerişa beťi ǩoç on.

If the one with a rank on his shoulder has a medal, he is a more senior man than the one without a medal.


ბეუტი

beuťi (romanization)
მეუტი (alternative)

ნჯაშენ მელუ დო ბეუტი ქოგოინთხუ.

He fell from the tree and fell into a coma.

დიდო ტუცა ივუ დო ბალუჯაღიშ ჶიდეფე ბეუტი მელეზ.

dido ťuʒa ivu do balucağiş fidepe beuťi melez.

It was very hot and the tomato seedlings withered.


ბითევი

head

ბითევი • (bitevi) (Latin spelling bitevi)

Borrowed from Ottoman Turkish بیتوی (bitevi).

bor+

ალი ღომა დულჲაშა არ საატი ლება მოხთუ. ხოლოთი შეჶიქ არ ბითევი დულჲაში ნდღა სთერი დუშინუ.

ali ğoma dulyaşa ar saaťi leba moxtu. xoloti şefik ar bitevi dulyaşi ndğa steri duşinu.

Ali came to work an hour late yesterday. Even so, the chief counted it as a full day's work.


ბორბოლა

head

ბორბოლა • (borbola) (Latin spelling borbola)

ბერე დიდო კაი რენ. ალა ბაბამუში ბორბოლა რენ.

bere dido ǩai ren. ala babamuşi borbola ren.

The boy is very good. But his father is a man who talks a lot of rubbish.


ბორღოლარი

ბორღოლარი • (borğolari) (Latin spelling Borğolari)

borğolari (romanization)
Borğolari (romanization)
ბორღოლაი (alternative alternative)
ბორღოლაჲი (alternative alternative)

From ბორღოლა (borğola, “Borghola”) + -ური (-uri, -ian).

af

მა ბორღოლარი ბორე.


ბუდალა

head

ბუდალა • (budala) (Latin spelling budala)

Borrowed from Turkish budala, derived from Arabic اَبْدَال pl (abdāl).

ბუდალა კოჩეფე კალა მუთუ დულჲა ვარიხენენ.

budala ǩoçepe ǩala mutu dulya varixenen.


ბუღი

მჭკუდიში ქერენჭი მთელლი ბუღი რენ.


ბზიტა

ტკვაწინეჲი ფურენგიშენ ნაგამულუნ ბზიტა წკარიქ გზა ჟილე გელანთხორუ.

ťǩvaǯineyi purengişen nagamulun bziťa ǯǩarik gza jile gelantxoru.

Pressurized water from the cracked pipe dug up the road.


ჯეჩანერი

ჯეჩანერი • (ceçaneri) (Latin spelling ceçaneri)

From ჯე- (ce-) + ჩან- (çan-) + -ერი (-eri).

ხასანი ფორჩა აში ილი ჯეჩანერ-ონ.

ჯეჩანერი კოჩი

(reduced expression) one with epaulettes sewn on one's shoulder


ჯექარჩალერი

ჯექარჩალერი • (cekarçaleri) (Latin spelling cekarçaleri)

From ჯე- (ce-) + ქარჩალ- (karçal-) + -ერი (-eri). Etymology of the root if unknown.

af

არ მშკველა ქოდოვორგი. ნაკუ წანა ნაიჲუ ვარმიშკუნ. ჯექარჩალერი ქოდოსკუდუ.

ar mşǩvela kodovorgi. naǩu ǯana naiyu varmişǩun. cekarçaleri kodosǩudu.

I planted a sapling. I don't know how many years it has been. It remained stunted (could not develop; could not grow).


ჯექთაფერი

head

ჯექთაფერი • (cektaperi) (Latin spelling cektaperi)

From ჯე- (ce-) + ქთ- (kt-) + -აფ- (-ap-) + -ერი (-eri).


ჯეკვათონი

ჯეკვათონი • (ceǩvatoni) (Latin spelling ceǩvatoni)

From ჯე- (ce-) + კვათ- (ǩvat-) + -ონი (-oni).

მულა აშკვა ჯეკვათონი დიჲუ.


ჯელაბერი

ჯელაბერი • (celaberi) (Latin spelling celaberi)

ხამი ჯელაბერი მო-იქთერ. დიმფული.

Don't walk around with the knife hanging by your side. Hide it.

ჯელვობაჲ ჯელვობაჲ#Laz

ჯელაბამს ჯელაბამს#Laz

participle of ჯელვობაჲ (celvobay), participle of ჯელაბამს (celabams)


ღამფერი

ღამფერი • (ğamperi) (Latin spelling ğamperi)

ğamperi (romanization)
ღამფეი (alternative)
ღამფეჲი (alternative)
ღაფერი (alternative)

From ღამფ- (ğamp-, “to paint, dye”) + -ერი (-eri, verbal adjective suffix, -ed), inherited from Proto-Georgian-Zan *ɣeb-. Likely related to Laz ღამფო (ğampo).

af

ღამფეჲი დოლოქუნეფე მაჟურანი დოლოქუნეფე კალა მოთნახუმ. ბოჲა ქონაქთენ.

ğampeyi dolokunepe majurani dolokunepe ǩala motnaxum. boya konakten.

Do not wash coloured clothes with other clothes. The dye will run.


მჯვეში

head

მჯვეში • (mcveşi) (Latin spelling mcveşi)

mcveşi (romanization)
მჩეში (alternative)
მჯვე (alternative)
მჟვე (alternative)
ჯვე (alternative)
ჯვეში (alternative)
ნჯვეში (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒ₁w-el- (“old”), derived from Proto-Kartvelian *ʒ₁w- (“to be old”).

der+

ხასანიქ მჯვეში ლაზი ოხორეფეში ჶოტოღრაჶი (სურეთი) გამუმერს.

xasanik mcveşi lazi oxorepeşi foťoğrafi (sureti) gamumers.

Khasan is taking photographs of old Laz houses.


ჩქუნებურა

head

ჩქუნებურა • (çkunebura) (Latin spelling çkunebura)

çkunebura (romanization)
შკუნებურა (alternative)
შკუნებური (alternative)
ჩქინებურა (alternative)

From ჩქუნი (çkuni, “our”) + -ებურა (-ebura, in the style of, like). Compare similary formed Georgian ჩვენებური (čveneburi).

af

ჶოტა ჩქუნებურა გოწაკორა რენ.

Foťa is a loincloth from the Laz tradition.

belonging to our tradition, Laz traditions


ჟურშურონი

head

ჟურშურონი • (jurşuroni) (Latin spelling jurşuroni)

jurşuroni (romanization)
ჟურ-შურონი (alternative)
ჟურ შურონი (alternative)

From ჟურ (jur, “two”) + შური (şuri, “soul”) + -ონი (-oni, with), literally “with two souls”. Compare the identically formed Armenian երկուհոգիս (erkuhogis), Azerbaijani ikicanlı (“pregnant”), Georgian ორსული (orsuli).

af

სი დიდო ჭკომი. ჟურშურონი რე.