ampuli

ამფული ამფული#Laz

Latin spelling of ამფული (ampuli, “lamp, bulb”)


aranżi

არანძი არანძი#Laz


ananǩeni

ანანკენი ანანკენი#Laz


ağani

აღანი აღანი#Laz


ağani

აღანი აღანი#Laz


alimse

ალიმსე ალიმსე#Laz


Arkaburi

არქაბური არქაბური#Laz


Atinuri

ათინური ათინური#Laz


არტაშენური

head

არტაშენური • (arťaşenuri) (Latin spelling Arťaşenuri)

arťaşenuri (romanization)
Arťaşenuri (romanization)


aranża

არანძა არანძა#Laz

Latin spelling of არანძა (aranża, “orange (colour)”)


anťama

ანტამა ანტამა#Laz

Latin spelling of ანტამა (anťama, “peach”)


agure

აგურე აგურე#Laz


aǩrep̌i

აკრეპი აკრეპი#Laz


alioni

ალიონი ალიონი#Laz


asǩeri

ასკერი ასკერი#Laz


abca

აბჯა აბჯა#Laz


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


amolva

ამოლვა ამოლვა#Laz


axişeli

to worry, to be concerned with something


ariza

არიზა არიზა#Laz


aşi

From a Turkic language. Compare Turkish aşı.


აკოშქა

აკოშქა • (aǩoşka) (plural აკოშქაფე, Latin spelling aǩoşka)

aǩoşka (romanization)
აკოშქაფე (plural)
აკოშკა (alternative)

აკოშქაზ ჯამი გედგუმს

S/he is installing glass in the window frame


anǩra

ანკრა ანკრა#Laz


bayami

festivity (holy or national celebrations)


baǩlava

ბაკლავა ბაკლავა#Laz


baǩi

ბაკი ბაკი#Laz


burbu

ბურბუ ბურბუ#Laz


buťǩuci

ბუტკუჯი ბუტკუჯი#Laz


bogina

ბოგინა ბოგინა#Laz


potliǩa

ფოთლიკა ფოთლიკა#Laz


beroba

ბერობა ბერობა#Laz


bereburi

ბერებური ბერებური#Laz


boboç̌a

ბობოჭა ბობოჭა#Laz

Latin spelling of ბობოჭა (boboç̌a, “cockroach”)


bilgisayari

ბილგისაჲარი ბილგისაჲარი#Laz

Latin spelling of ბილგისაჲარი (bilgisayari, “computer”)


borci

ბორჯი ბორჯი#Laz


biǩiç̌i

ბიკიჭი ბიკიჭი#Laz


boşi

ბოში ბოში#Laz

Latin spelling of ბოში (boşi, “empty, free”)


buʒxa

ბუცხა ბუცხა#Laz


bayraği

From a Turkic language. Compare Ottoman Turkish بیراق (bayrak).


bardaği

ბარდაღი ბარდაღი#Laz


binexi

ბინეხი ბინეხი#Laz


bobola

ბობოლა ბობოლა#Laz


burguli

ბურგული ბურგული#Laz


batmani

ბათმანი ბათმანი#Laz


bgara

ბგარა ბგარა#Laz


bużi

ბუძი ბუძი#Laz


bencela

ბენჯელა ბენჯელა#Laz

Latin spelling of ბენჯელა (bencela, “blunt, dull, stupid”)


buťǩa

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ(a)-. Cognate with Georgian ბუტკო (buṭḳo, “pistil”).

ბუტკა ბუტკა#Laz


benzini

ბენზინი ბენზინი#Laz


başbakani

ბაშბაქანი ბაშბაქანი#Laz


boçi

ბოჩი ბოჩი#Laz


brinci

ბრინჯი ბრინჯი#Laz

Latin spelling of ბრინჯი (brinci, “rice”)


birapa

ბირაფა ბირაფა#Laz


bağulya

ბაღულჲა ბაღულჲა#Laz


buleǩi

ბულეკი ბულეკი#Laz


balucaği

ბალუჯაღი ბალუჯაღი#Laz


beťi

ბეტი ბეტი#Laz


bajgi

ბაჟგი ბაჟგი#Laz


bağu

ბაღუ ბაღუ#Laz


biç̌i

ბიჭი ბიჭი#Laz


biç̌i

ბიჭი ბიჭი#Laz


bureği

ბურეღი ბურეღი#Laz


Boçxa

ბოჩხა ბოჩხა#Laz


cğaťa

ჯღატა ჯღატა#Laz


cixa

ჯიხა ჯიხა#Laz


cumuriyeťi

From Arabic جُمْهُور (jumhūr), probably through Ottoman Turkish جمهوریت (cumhûriyet).


cuğap̌i

ჯუღაპი ჯუღაპი#Laz


coxons

ჯოხონს ჯოხონს#Laz


cumadi

ჯუმადი ჯუმადი#Laz

Latin spelling of ჯუმადი (cumadi, “uncle”)


dumç̌ǩu

დუმჭკუ დუმჭკუ#Laz

Latin spelling of დუმჭკუ (dumç̌ǩu, “ant”)


diʒxiri

დიცხირი დიცხირი#Laz

Latin spelling of დიცხირი (diʒxiri, “blood”)


dubara

დუბარა დუბარა#Laz


derini

დერინი დერინი#Laz


doxtori

დოხთორი დოხთორი#Laz


daçxuri

დაჩხური დაჩხური#Laz


dişka

დიშქა დიშქა#Laz


didinana

დიდინანა დიდინანა#Laz

Latin spelling of დიდინანა (didinana, “grandmother, grandma”)


dudi

დუდი დუდი#Laz


dirǩu

დირკუ დირკუ#Laz


dixa

დიხა დიხა#Laz


duʒxu

დუცხუ დუცხუ#Laz


damtire

დამთირე დამთირე#Laz

Latin spelling of დამთირე (damtire, “mother-in-law”)


დიხამაქვალი

დიხამაქვალი • (dixamakvali) (Latin spelling dixamakvali)


doxmeli

დოხმელი დოხმელი#Laz


drep̌ani

დრეპანი დრეპანი#Laz

Latin spelling of დრეპანი (drep̌ani, “sickle”)


diç̌ǩici

დიჭკიჯი დიჭკიჯი#Laz


doxvalu

to be buried (describes the act of being buried)

to be buried (describes the state of being in the ground)


damari

დამარი დამარი#Laz


doloni

დოლონი დოლონი#Laz


diǩa

დიკა დიკა#Laz


doloxe

დოლოხე დოლოხე#Laz

Latin spelling of დოლოხე (doloxe, “in, inside, inwards”)


doloxe

დოლოხე დოლოხე#Laz


dulya

დულჲა დულჲა#Laz

a mildly obscene gesture which uses a thumb separating two fingers.


eşǩiya

From Arabic أَشْقِيَاء (ʔašqiyāʔ), plural of شَقِيّ (šaqiyy), probably through Ottoman Turkish or Persian.

der

Arabic أَشْقِيَاء (ʔašqiyāʔ)


ezmoce

ეზმოჯე ეზმოჯე#Laz

Latin spelling of ეზმოჯე (ezmoce, “dream”)


faliyeťi

Probably from Ottoman Turkish فعالیت (fa'aliyet), from Arabic فَعَّال (faʕʕāl).


furç̌a

ჶურჭა ჶურჭა#Laz

Latin spelling of ჶურჭა (furç̌a, “brush”)


fiǩiri

ჶიკირი ჶიკირი#Laz


felakeťi

Probably from Ottoman Turkish فلاكت (felaket), a derivation from Arabic فَلَك (falak).


farzi

ჶარზი ჶარზი#Laz


faizi

From Arabic ف ي ض (f y ḍ). Compare Turkish faiz.


feluǩa

ჶელუკა ჶელუკა#Laz


foťa

ჶოტა ჶოტა#Laz


geç̌ǩapa

გეჭკაფა გეჭკაფა#Laz


gurp̌ici

გურპიჯი გურპიჯი#Laz

Latin spelling of გურპიჯი (gurp̌ici, “breast, bosom, chest”)


guruni

გურუნი გურუნი#Laz


gyari

გჲარი გჲარი#Laz


gverdi

გვერდი გვერდი#Laz

Latin spelling of გვერდი (gverdi, “half”)


gunże

გუნძე გუნძე#Laz


galeni

გალენი გალენი#Laz


geginu

to get (something/somebody) used to, to make familiar with


gamağmalu

to take out, send out, to publish (objects)


gamayonu

to take out, send out, expel (person/animal)


gonç̌elu

to yearn for, to long for, to miss (something/somebody)


goyonu

to take around (animate); to walk (a dog)


hayde

ჰაჲდე ჰაჲდე#Laz


heyecani

From Arabic هَيَجَان (hayajān) (Persian هیجان (hayajân)), likely through Ottoman Turkish هیجان.


haşo

ჰაშო ჰაშო#Laz


ფარა

head

ფარა • (para) (plural ფარაფე, Latin spelling para)

para (romanization)
ფარაფე (plural)
ფერე (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish پاره (pare, para), Derived from Persian پاره (pâre).

bor+

აშეში ქომოჯიქ კურბეთის ფარა ჭკინდუმს


მო-

მო- (mo-) + ლვ- (lv-, “to go”) → მულუნ (mulun, “S/he comes”)


ყვერი

qveri (romanization)
კვერი (alternative)
კვეი (alternative)
კვეჲი (alternative)
მტვერი (alternative)
მკვერი (alternative)
მკვეი (alternative)
მკვეჲი (alternative)
ყვეი (alternative)
ყვეჲი (alternative)
მგვერი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *gwel-


ქორთო

korto (romanization)
Korto (romanization)

ქორთუ ქორთუ#Laz


ჯუმა

head

ჯუმა • (cuma) (plural ჯუმალეფე, Latin spelling cuma)

cuma (romanization)
ჯუმალეფე (plural)
ჯუმა (absolutive singular)
ჯუმალეფე (absolutive plural)
ჯუმაქ (ergative singular)
ჯუმალეფექ (ergative plural)
ჯუმას (dative singular)
ჯუმალეფეს (dative plural)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშიş) (genitive singular)
ჯუმაშიşi) (genitive singular)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშიş) (genitive plural)
ჯუმალეფეშიşi) (genitive plural)
ჯუმაშე (directive singular)
ჯუმალეფეშე (directive plural)
ჯუმაშენ (ablative singular)
ჯუმალეფეშემ (ablative plural)
ჯუმას (locative singular)
ჯუმალეფეს (locative plural)
ჯუმათენ (instrumental singular)
ჯუმალეფეთენ (instrumental plural)
ჟუმა (alternative)

ჯუმალეფეჩქიმი მექთებიში გომთეზ ხენან


ინსანი

ინსანი • (insani) (Latin spelling insani)


ჯუმალეფე

ჯუმა ჯუმა#Laz


ჰაჲდე

Borrowed from Ottoman Turkish هایده (hayde). Compare Georgian ჰაიდე (haide), ჰაიდა (haida).

come on, c'mon (An expression of encouragement)

faster, c'mon (An expression used to hasten someone)


აქრემი

აქრემი • (akremi) (Latin spelling akremi)

akremi (romanization)
აქლემი (alternative)

Probably borrowed from Georgian აქლემი (aklemi). Compare Mingrelian არქემი (arkemi), აქლემი (aklemi).

სინ ჩქარ აქლემი გიძირამუნ-ი?


ბუძი

tlb

(Atina, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

bużi (romanization)
ბუზი (alternative)
ბუძუ (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *buʒ-.

ციცი ქატა კოჩიზ ქუღუნ. ბუძი ხვალა ოხორჯალეფეზ ავენ.

ʒiʒi kaťa ǩoçiz kuğun. bużi xvala oxorcalepez aven.

The breast is present in every human being. The breast (that gives milk) is present only in women.

(in adult females and adult female mammals) breast


ოხვამე

head

ოხვამე • (oxvame) (Latin spelling oxvama)

oxvame (romanization)
oxvama (romanization)
ოხვამე (absolutive singular)
ოხვამეფე (absolutive plural)
ოხვამექ (ergative singular)
ოხვამეფექ (ergative plural)
ოხვამეს (dative singular)
ოხვამეფეს (dative plural)
ოხვამეშ (genitive singular)
ოხვამეშ (genitive singular)
ოხვამეშიş) (genitive singular)
ოხვამეშიşi) (genitive singular)
ოხვამეფეშ (genitive plural)
ოხვამეფეშ (genitive plural)
ოხვამეფეშიş) (genitive plural)
ოხვამეფეშიşi) (genitive plural)
ოხვამეშე (directive singular)
ოხვამეფეშე (directive plural)
ოხვამეშენ (ablative singular)
ოხვამეფეშენ (ablative plural)
ოხვამეს (locative singular)
ოხვამეფეს (locative plural)
ოხვამეთენ (instrumental singular)
ოხვამეფეთენ (instrumental plural)
ოხვამბე (alternative)
ოხვამულე (alternative)

From ხვამ- (xvam-, “to pray; to bless”) + ო- -ე (o- -e).

af

პაპული-ჩქიმი აღნე თუთაზ ოხვამეშა იტუ დო იხვამამტუ.

p̌ap̌uli-çkimi ağne tutaz oxvameşa iťu do ixvamamťu.

My grandfather used to go to the place of worship and pray on the new moon.


ლაზუტი

head

ლაზუტი • (lazuťi) (Latin spelling lazuťi)

lazuťi (romanization)
ლაუსთი (alternative)
ლაუსტი (alternative)
ლაუზი (alternative)
ლაზუდი (alternative)
ლაუზტი (alternative)

According to Aleksiva from ლაზუტი < *ლასუტი < ლაუსტი < *ლაუს- < *ნაუს- < *მაის- (lazuťi < *lasuťi < lausťi < *laus- < *naus- < *mais-), from Spanish maiz. But he himself is not sure whether it is possible to shift from მ (m) to ლ (l). Compare Turkish lazut.

ჶადიმექ ჶელი დო ლაზუტიში არას ნთხირი ეშობღამს

fadimek feli do lazuťişi aras ntxiri eşobğams

Fadime pours nuts between zucchini and corn


ლაზუდი

ლაზუდი • (lazudi) (Latin spelling lazudi)

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ლაუზტი

ლაუზტი • (lauzťi) (Latin spelling lauzťi)

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ღნოსი

ნოსი ნოსი#Laz


მოთა

მოთა • (mota) (plural მოთალეფე, plural მოთაფე, Latin spelling mota)

mota (romanization)
მოთალეფე (plural)
მოთაფე (plural)
მონთა (alternative)

მოთაჩქიმიზ შალვარი ქამაბოქუნი


მოთა

მოთამემისიმინ?


პროღონი

პროღონი • (p̌roğoni) (Latin spelling p̌roğoni)


სტოლი

sťoli (romanization)
ოსტოლი (alternative)
სთოლი (alternative)

სტოლი ოხორი ქომოლაბდვი


სთოლი

სტოლი სტოლი#Laz


საბატონი

საბატონი • (sabaťoni) (Latin spelling Sabaťoni)

sabaťoni (romanization)
Sabaťoni (romanization)
საბატონი (absolutive singular)
საბატონეფე (absolutive plural)
საბატონიქ (ergative singular)
საბატონეფექ (ergative plural)
საბატონის (dative singular)
საბატონეფეს (dative plural)
საბატონიშ (genitive singular)
საბატონიშ (genitive singular)
საბატონიშიş) (genitive singular)
საბატონიშიşi) (genitive singular)
საბატონეფეშ (genitive plural)
საბატონეფეშ (genitive plural)
საბატონეფეშიş) (genitive plural)
საბატონეფეშიşi) (genitive plural)
საბატონიშე (directive singular)
საბატონეფეშე (directive plural)
საბატონიშენ (ablative singular)
საბატონეფეშენ (ablative plural)
საბატონის (locative singular)
საბატონეფეს (locative plural)
საბატონითენ (instrumental singular)
საბატონეფეთენ (instrumental plural)
საპატონი (alternative)

Borrowed from Ancient Greek σάββατον (sábbaton).


ჩხომი

tlb

(Apso, Vizha, Artasheni, Khopa, Chkhala)

çxomi (romanization)
ჩხომი (absolutive singular)
ჩხომეფე (absolutive plural)
ჩხომიქ (ergative singular)
ჩხომეფექ (ergative plural)
ჩხომის (dative singular)
ჩხომეფეს (dative plural)
ჩხომიშ (genitive singular)
ჩხომიშ (genitive singular)
ჩხომიშიş) (genitive singular)
ჩხომიშიşi) (genitive singular)
ჩხომეფეშ (genitive plural)
ჩხომეფეშ (genitive plural)
ჩხომეფეშიş) (genitive plural)
ჩხომეფეშიşi) (genitive plural)
ჩხომიშე (directive singular)
ჩხომეფეშე (directive plural)
ჩხომიშენ (ablative singular)
ჩხომეფეშენ (ablative plural)
ჩხომის (locative singular)
ჩხომეფეს (locative plural)
ჩხომითენ (instrumental singular)
ჩხომეფეთენ (instrumental plural)
ჩხომბი (alternative)
მჩხომი (alternative)
ნჩხომი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *čxam- (“fish”). Cognate with Mingrelian ჩხომი (čxomi) and dialectal Georgian ჩხამა (čxama).

inh+

ბერეშკიმი ჩხომიში ილი წუწონუჲ. ხაზი აენ.

bereşǩimi çxomişi ili ǯuǯonuy. xazi aen.

My child sucks the bone of the fish. He's happy.


ნოღა

head

ნოღა • (noğa) (plural ნოღაფე, Latin spelling noğa)

From Proto-Georgian-Zan *noɣa- (“lowland”).

პაპულიქ მოთამუში “ქოვალი ეჭოფაზ” ჲა დო ნოღაშე გჲოშქუმერს

p̌ap̌ulik motamuşi “kovali eç̌opaz” ya do noğaşe gyoşkumers

The grandfather sends his grandson to the bazaar to buy bread

ალი ბერე ნოღაშა ჯოშკუჲ

Ali sends the boy to the beach (or town)

აჲშე ნოღაშა იტაშა ალთუნეფე დოლიწაჲ

Aisha takes out her gold on the way to town


ჯოხო

coxo (romanization)
ჯოხო (absolutive singular)
ჯოხოფე (absolutive plural)
ჯოხოქ (ergative singular)
ჯოხოფექ (ergative plural)
ჯოხოს (dative singular)
ჯოხოფეს (dative plural)
ჯოხოშ (genitive singular)
ჯოხოშ (genitive singular)
ჯოხოშიş) (genitive singular)
ჯოხოშიşi) (genitive singular)
ჯოხოფეშ (genitive plural)
ჯოხოფეშ (genitive plural)
ჯოხოფეშიş) (genitive plural)
ჯოხოფეშიşi) (genitive plural)
ჯოხოშე (directive singular)
ჯოხოფეშე (directive plural)
ჯოხოშენ (ablative singular)
ჯოხოფეშენ (ablative plural)
ჯოხოს (locative singular)
ჯოხოფეს (locative plural)
ჯოხოთენ (instrumental singular)
ჯოხოფეთენ (instrumental plural)
ჲოხო (alternative)
ნჯოხო (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ʒ₁ax-e-; see Georgian სახელი (saxeli) for more.

inh+

ჯოხოქ კოჩი ვარომსქვანამს; კოჩიქ ჯოხო ომსქვანამს.

coxok ǩoçi varomskvanams; ǩoçik coxo omskvanams.

The name does not beautify the person. The person makes the name beautiful. (proverb)


ჭვიმა

head

ჭვიმა • (ç̌vima) (Latin spelling ç̌vima)

ჭიმა ჭიმა#Laz

Alternative form of ჭიმა (ç̌ima, “rain”)


ოტრიკე

ოტრიკე • (oťriǩe) (Latin spelling oťriǩe)

oťriǩe (romanization)
ორტიკი (alternative)
ოტრიჭი (alternative)


ჲორღანი

ჲორღანი • (yorğani) (Latin spelling yorğani)


ხამი

xami (romanization)
ხამი (absolutive singular)
ხამეფე (absolutive plural)
ხამიქ (ergative singular)
ხამეფექ (ergative plural)
ხამის (dative singular)
ხამეფეს (dative plural)
ხამიშ (genitive singular)
ხამიშ (genitive singular)
ხამიშიş) (genitive singular)
ხამიშიşi) (genitive singular)
ხამეფეშ (genitive plural)
ხამეფეშ (genitive plural)
ხამეფეშიş) (genitive plural)
ხამეფეშიşi) (genitive plural)
ხამიშე (directive singular)
ხამეფეშე (directive plural)
ხამიშენ (ablative singular)
ხამეფეშენ (ablative plural)
ხამის (locative singular)
ხამეფეს (locative plural)
ხამითენ (instrumental singular)
ხამეფეთენ (instrumental plural)

ხამი ოჩხემუშიზ ქოდოლოცონი


ლაზი

The word Laz as an ethnic term is first mentioned in the Latin form of Lazi and Ancient Greek Λαζοί (Lazoí) and Λᾶζαι (Lâzai) in Pliny's Naturalis Historia. "Laz" must have been a name adopted over time by more than one Colchian tribe, as Procopius also stated. The origin is uncertain.
* Kiria et al. reconstruct Proto-Georgian-Zan *laž- deriving the ethnonym from Georgian and saying the Zan equivalent is preserved in Urartian 𒁹𒇻𒌑𒃻𒀀 (ᵐlu-ú-šá-a /Luša/). Note that the ethnonyms Laz or Chan did not exist in Old Georgian: the Laz were referred to as Mingrelians. Georgian ლაზი (lazi) and Georgian ჭანი (č̣ani) must have entered the Language recently, probably after the Russo-Turkish War (1877–1878) when some parts of Lazona were taken by Russia.
* According to Nikolai Marr from Svan ლა- (la-) + ზან (zan).

ლაზიში კულტური ლაზებურაშ დოლოხე რენ

Laz culture is expressed through the Laz language

An ethnic group native to the South Caucasus and Northeastern Anatolia: Laz


Lazona

ლაზონა ლაზონა#Laz


Okortura

ოქორთურა ოქორთურა#Laz

Latin spelling of ოქორთურა (okortura, “Georgia (country)”)


Korturi

(of inanimate objects) Of, from, or pertaining to the country of Georgia or its culture and traditions; Georgian.


Lazuri

ლაზური ლაზური#Laz

Latin spelling of ლაზური (lazuri, “the Laz language”)


Lazuri

ლაზური ლაზური#Laz


ქუი

ქური ქური#Laz

კუჲი კუჲი#Laz


ქუსი

ქური ქური#Laz


დიკა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *diḳ(a)-.

inh+

მამულიქ დიკაფე დოჩოდინუშქულე ჰე არ დიკა-თ ჰემსატის მკიაფუ დივუ' დო მამულ ოჭკომუ.

1930 – 1931, Niyazi Ahmet Banoğlu, Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul Of

When the rooster had finished the (other) grains, this last grain became a jackal and ate the rooster.

mamulik diǩape doçodinuşkule he ar diǩa-t hemsaťis mǩiapu divu' do mamul oç̌ǩomu.


თოფური

head

თოფური • (topuri) (Latin spelling topuri)

topuri (romanization)
თოფური (absolutive singular)
თოფურეფე (absolutive plural)
თოფურიქ (ergative singular)
თოფურეფექ (ergative plural)
თოფურის (dative singular)
თოფურეფეს (dative plural)
თოფურიშ (genitive singular)
თოფურიშ (genitive singular)
თოფურიშიş) (genitive singular)
თოფურიშიşi) (genitive singular)
თოფურეფეშ (genitive plural)
თოფურეფეშ (genitive plural)
თოფურეფეშიş) (genitive plural)
თოფურეფეშიşi) (genitive plural)
თოფურიშე (directive singular)
თოფურეფეშე (directive plural)
თოფურიშენ (ablative singular)
თოფურეფეშენ (ablative plural)
თოფურის (locative singular)
თოფურეფეს (locative plural)
თოფურითენ (instrumental singular)
თოფურეფეთენ (instrumental plural)
თორფი (alternative)
თოფრ (alternative)
თოფრი (alternative)
თოფუი (alternative)
თოფუჲი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *tapl- (“honey”).

inh+

მთუთიქ კარვანეფეს თოფური იხირამს


bilanço

ბილანჩო ბილანჩო#Laz

Latin spelling of ბილანჩო (bilanço, “balance sheet”)


ქორთუ

head

ქორთუ • (kortu) (Latin spelling Kortu, plural ქორთუფი)

kortu (romanization)
Kortu (romanization)
ქორთუფი (plural)
ქორთო (alternative)

From Proto-Kartvelian *kart-; see Old Georgian ქართველი (kartveli) for more.

ქორთუფე მულუნან დო მწიქა გეჭარერითენ დულჲაფე იქუმან

kortupe mulunan do mǯika geç̌areriten dulyape ikuman

An ethnic group native to the South Caucasus: Georgian


მუნდი

მუნდი • (mundi) (plural მუნდეფე, Latin spelling mundi)

ორძო მთელლი დოქცუდორენ. მუნდი გედვაში გეტროხუნ.

orżo mtelli dokʒudoren. mundi gedvaşi geťroxun.

The chair is completely rotten. It breaks when you put your ass down.

ჰემუქ მა მუნდი მემიჭკომაზ

Let her/him eat my ass (I don't care about her/him at all)

აშექ წუკალიშ მუნდი შლიჭუმს

Aisha is rubbing the bottom of the cauldron

ნურიჲექ ფონთოლონიშ მუნდი გჲობურამს

Nuriye is patching the back of her pants

ჯავიდიქ “დულჲაზ ამაფთარე” ჲა დო კატა ნდღაზ რეისიზ მუნდიზ ჭიშუნ

cavidik “dulyaz amaptare” ya do ǩaťa ndğaz reisiz mundiz ç̌işun

Cavid runs after the chief ('s back) every day to get a job

დიდო მგვანერი ფუჯი დო კოჩი ჟურითი აჲნი რენ. ჟურისთი მუნდი ვარგაღენ.

dido mgvaneri puci do ǩoçi juriti ayni ren. juristi mundi vargağen.

A very fat cow and a human are the same. Neither of them can move their asses (they can't carry themselves).


ონტულე

ონტულე • (onťule) (Latin spelling onťule)

From *ნტულ- (*nťul-) + ო- -ე (o- -e), literally meaning "a place for fruits", where *ნტულ- (*nťul-) was borrowed from Old Armenian պտուղ (ptuł).


თურქი

turki (romanization)
Turki (romanization)
თურკი (alternative)

Either from Ottoman Turkish ترك (türk) or Ancient Greek Τοῦρκος (Toûrkos).

ქიბრისის თურქი დო რუმეფე სქიდუნ

An ethnic group that migrated to Anatolia in the 11th century: Turk

გჲურჯისთანიქ თურქეფეს ვიზე ვარ-უგორამს-დორენ

gyurcistanik turkepes vize var-ugorams-doren

Someone bound to Turkey by citizenship regardless of ethnicity: Turk


შილია

შილია • (şilia)

şilia (romanization)
შილჲა (alternative)

From Pontic Greek χ̌ίλι̮α (šíli̮a), from Ancient Greek χίλιοι (khílioi).


შილჲა

შილჲა • (şilya)

შილია შილია#Laz


მშირიდონი

მშირიდონი • (mşiridoni) (Latin spelling mşiridoni, plural მშირიდონეფე)

mşiridoni (romanization)
მშირიდონეფე (plural)
შკელიდონი (alternative)
შილიდონი (alternative)
შკირდონი (alternative)

From Pontic Greek χ̌ελιδόνιν (šelidónin).


ტული

From Ottoman Turkish طول (dul) (Turkish dul).


ოჶრიდი

ოჶრიდი • (ofridi) (Latin spelling ofridi)

ოჶიდი ოჶიდი#Laz


ავლია

ავლა ავლა#Laz


პაპუწი

პაპუწი • (p̌ap̌uǯi) (Latin spelling p̌ap̌uǯi)

From Pontic Greek παπούτζι (papoútzi), from Ottoman Turkish پاپوج (papuç), پاپوش (papuş).


თხირი

ნთხირი ნთხირი#Laz


ღეჯი

tlb

(Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ɣor-.

ჰასან ჰიკკუ მშკურინაჯე ორტტუ ჩი ხოსკინა ღეჯიშეთი აშკურინერტტუ

hasan hiǩǩu mşǩurinace orťťu çi xosǩina ğecişeti aşǩurinerťťu

Hasan was so cowardly that he was even afraid of a dead pig


უჩა

Akin to Mingrelian უჩა (uča, “black”). Compare also ჩე (çe, “white”).

black:


უშქური

head

უშქური • (uşkuri) (Latin spelling uşkuri)

ოშქური ოშქური#Laz


ბორჯი

tlb

(Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

borci (romanization)
ბორჯი (absolutive singular)
ბორჯეფე (absolutive plural)
ბორჯიქ (ergative singular)
ბორჯეფექ (ergative plural)
ბორჯის (dative singular)
ბორჯეფეს (dative plural)
ბორჯიშ (genitive singular)
ბორჯიშ (genitive singular)
ბორჯიშიş) (genitive singular)
ბორჯიშიşi) (genitive singular)
ბორჯეფეშ (genitive plural)
ბორჯეფეშ (genitive plural)
ბორჯეფეშიş) (genitive plural)
ბორჯეფეშიşi) (genitive plural)
ბორჯიშე (directive singular)
ბორჯეფეშე (directive plural)
ბორჯიშენ (ablative singular)
ბორჯეფეშენ (ablative plural)
ბორჯის (locative singular)
ბორჯეფეს (locative plural)
ბორჯითენ (instrumental singular)
ბორჯეფეთენ (instrumental plural)
ბორჟი (alternative)

Borrowed from Ottoman Turkish بورج (borc).

bor+

თოჶიკიში მითიზ ჶეჲდა ვარუღუნ. ჰემუქ ბორჯიმუში ფაღუმს.

tofiǩişi mitiz feyda varuğun. hemuk borcimuşi pağums.

Tofik is of no use to anyone. He is clearing his own debt.


ეკენია

head

ეკენია • (eǩenia)

From Old Georgian ე(ნ)კენისთვე (e(n)ḳenistve), from Ancient Greek ἐγκαίνια (enkaínia, “feast of renovation or consecration”).

bor

ე(ნ)კენისთვე


კათა

head

კათა • (ǩata) (plural კათაფე, Latin spelling ǩata)

კათ- (ǩat-, “to include”) + -ა (-a). Cognate with Mingrelian კათა (ḳata, “folk”).

(dialectal, Atina) another animal that is an animal's friend

აჲშეში ფუჯი ხვალა ნაოტუ შენი ოფშა ბეჯღამტუ. არ კათა ქელუმჭეშუ. დირახატუ. ჰუს ვარბეჯღამს.

ayşeşi puci xvala naoťu şeni opşa becğamťu. ar ǩata kelumç̌eşu. diraxaťu. hus varbecğams.

Aisha's cow was screaming a lot because she was alone. (Aisha) brought an animal friend (a cow) to her. (Cow) relaxed. She doesn't shout anymore.

(dialectal, Atina) another animal mating with one animal

კათა ნაგუნდუნასენ შურონი მითიში კათა ნაგასენ ნამბინენ

ǩata nagundunasen şuroni mitişi ǩata nagasen nambinen

The goat that lost its herd is tied to whose herd it comes across (becomes one of the herd)


კირცხი

კირცხი • (ǩirʒxi) (Latin spelling ǩirʒxi, plural კირცხეფე)

ǩirʒxi (romanization)
კირცხეფე (plural)
კიცხი (alternative)


ლეტა

Akin to Mingrelian ლეტა (leṭa, “mud, clay”).

მუხუხიქ ლეტა ხუმს

soil, earth, ground, land
the substance on which plants grow

ნანაჩქიმი ბაბამუშიშ ლეტაზ ნუნჭუნ

My mother has a share in her father's land

მამუტი ჩქარ მუთუ უხენუ ოხორჯაში ლეტაზ გეშახენ

mamuťi çkar mutu uxenu oxorcaşi leťaz geşaxen

Mahmut lives happily on his wife's inheritance, effortlessly

(figurative) legacy, heritage, inheritance


მოსა

From Proto-Georgian-Zan *mas- (“fishing-net”). Cognate with Mingrelian მოსა (mosa, “net”) and Georgian მასე (mase, “(sea-going) fishing net”).


რახნა

From Pontic Greek ’ράχνα (’ráchna), αράχνα (aráchna).


მინჯი

head

მინჯი • (minci) (Latin spelling minci, plural მინჯეფე)

minci (romanization)
მინჯეფე (plural)
მინძი (alternative)

A kind of unsalted cheese made by boiling the whey


მინძი

მინჯი მინჯი#Laz


ტარონი

ტარონი • (ťaroni) (Latin spelling ťaroni)

ťaroni (romanization)
ტაონი (alternative alternative)

Compare Mingrelian ტაროზი (ṭarozi, “good weather”), Old Georgian ტაროსი (ṭarosi, “(good) weather”), Svan ტარუ̂ეს (ṭarûes, “(good) weather; mood, disposition”).

cog

პეტმეზი ოჯიბუ შენი ტარონი დაჩხური ოგზარ

p̌eťmezi ocibu şeni ťaroni daçxuri ogzar


ტარონი

head

ტარონი • (ťaroni) (plural ტარონეფე, Latin spelling ťaroni)

ťaroni (romanization)
ტარონეფე (plural)
ტაონი (alternative alternative)

ტარონი ორტაშა ფავრეფე ჯეფურჟუნ

(dialectal, Vizha) The unpleasantly hot weather

ბერეფეზ მჭიმონი ტარონიზ გალე ვარ გამალენანში ოხორიზ ნიქაჩენან

berepez mç̌imoni ťaroniz gale var gamalenanşi oxoriz nikaçenan

Children get bored at home because they can't go outside in rainy weather

(dialectal, Kontiva, Motskhora, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) weather

ტაონი ვარენ

(dialectal, Kontiva, Motskhora, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala) air


გჲარი

tlb

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

gyari (romanization)
გჲარი (absolutive singular)
გჲარეფე (absolutive plural)
გჲარიქ (ergative singular)
გჲარეფექ (ergative plural)
გჲარის (dative singular)
გჲარეფეს (dative plural)
გჲარიშ (genitive singular)
გჲარიშ (genitive singular)
გჲარიშიş) (genitive singular)
გჲარიშიşi) (genitive singular)
გჲარეფეშ (genitive plural)
გჲარეფეშ (genitive plural)
გჲარეფეშიş) (genitive plural)
გჲარეფეშიşi) (genitive plural)
გჲარიშე (directive singular)
გჲარეფეშე (directive plural)
გჲარიშენ (ablative singular)
გჲარეფეშენ (ablative plural)
გჲარის (locative singular)
გჲარეფეს (locative plural)
გჲარითენ (instrumental singular)
გჲარეფეთენ (instrumental plural)
ჯარი (alternative)
ჯაი (alternative)
გჲაჲი (alternative)
გჲაი (alternative)
დჲარი (alternative)

From Byzantine Greek διάριον (diárion), from Latin diarium.

ჰანდღა ონდღენერი გჲარი შენი ხაჯი მებოკიდი.

handğa ondğeneri gyari şeni xaci meboǩidi.

გჲარი ფშველუმტიშა კვარი ეშალუ დო ლეტას მელუ.

gyari pşvelumťişa ǩvari eşalu do leťas melu.

While kneading bread, a piece of dough bounced and fell on the floor.

ნანაქ ხომბულა გჲარი ფუნჩხოლუმზ დო ქოთუმეფეზ დუბღამზ.

nanak xombula gyari punçxolumz do kotumepez dubğamz.

My mother crumbles dry bread and feeds the chickens (pours it in front of the chickens).

კვათერი ჩაჲიზ თიფი მოილუდორენ. ბედრიჲექ, ჰემ ფუჯიში გჲარი იქომს, ჰემ ჩაჲიზ გუფაღამს.

ǩvateri çayiz tipi moiludoren. bedriyek, hem pucişi gyari ikoms, hem çayiz gupağams.

Grass covers the chopped tea. Bedriye both feeds the cow and cleans around the stream.


გუდა

der

Aramaic גּוֹדָא (gōḏā)

აჲშე კაპულა ნამვობუნ წარი გუდაშა ეკიჲორაჲულუნ

ayşe ǩap̌ula namvobun ǯari gudaşa eǩiyorayulun

Aisha is (unwittingl) leaking water from the water bag behind her

გუდა ა ფიჩორაშა ომბარინაჲ

ჯორდანიქ დიდო მსქვა გუდა ოჭანდინამზ

(an inflated air chamber used to play the bagpipe instrument)


კარმახა

head

კარმახა • (ǩarmaxa) (Latin spelling ǩarmaxa)

ǩarmaxa (romanization)
კარმახა (absolutive singular)
კარმახაფე (absolutive plural)
კარმახაქ (ergative singular)
კარმახაფექ (ergative plural)
კარმახას (dative singular)
კარმახაფეს (dative plural)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშიş) (genitive singular)
კარმახაშიşi) (genitive singular)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშიş) (genitive plural)
კარმახაფეშიşi) (genitive plural)
კარმახაშე (directive singular)
კარმახაფეშე (directive plural)
კარმახაშენ (ablative singular)
კარმახაფეშენ (ablative plural)
კარმახას (locative singular)
კარმახაფეს (locative plural)
კარმახათენ (instrumental singular)
კარმახაფეთენ (instrumental plural)
კალმახა (alternative)
კალმახი (alternative)

Borrowed from Georgian კალმახი (ḳalmaxi), კალმახა (ḳalmaxa), Derived from Old Armenian կարմրախայտ (karmraxayt).

der+

კარმახა გეჩაჩხალონისთი ჲულუნ


კერფი

head

კერფი • (ǩerpi) (plural კერფეფე, Latin spelling ǩerpi)

ǩerpi (romanization)
კერფეფე (plural)
კაჶრი (alternative)
კერჶი (alternative)
კეფრი (alternative)
მჭეფრი (alternative)
ჭეფრი (alternative)
კეფი (alternative)
კეჶი (alternative)

Akin to Mingrelian კიფი (ḳipi), Adyghe кӏэп (kʼɛp), Kabardian щӏэп (śʼɛp). See also Ancient Greek κάνναβις (kánnabis).


დაჩხირი

დაჩხირი • (daçxiri) (Latin spelling daçxiri)

დაჩხური დაჩხური#Laz

Khopa and Chkhala spelling of დაჩხური (daçxuri)


გირინი

გურუნი გურუნი#Laz


გურუნი

გურუნი • (guruni) (plural გურუნეფე, Latin spelling guruni)

guruni (romanization)
გურუნეფე (plural)
გირინი (alternative)
გიინი (alternative)

→ Turkish: gurun — Bolu

The ultimate origin is unknown. Cognate with Mingrelian გირინი (girini); see there for more.

გურუნითე ნცხენიზ ვარიჭიშინენ

You can't chase a horse with a donkey (proverb)

გურუნი დო მსქვეჲი ნავარიჩინომს მუ გურუნი რენ

guruni do mskveyi navariçinoms mu guruni ren

S/he who cannot distinguish a donkey from a deer is herself/himself a donkey (proverb)

(figurative) rude and incompetent person


ბურჭული

ბურჭული • (burç̌uli) (Latin spelling burç̌uli, plural ბურჭულეფე)

burç̌uli (romanization)
ბურჭულეფე (plural)

Cognate with Mingrelian ბურჭული (burč̣uli).


აღუსტოზი

აღუსტოზი • (ağusťozi) (Latin spelling Ağusťozi)

ağusťozi (romanization)
Ağusťozi (romanization)

აღუსთოზი აღუსთოზი#Laz

Atina and Artasheni form of აღუსთოზი (ağustozi)


ლაჯი

From Ottoman Turkish علاج (ilac), For the deletion of the word-initial ი- (i-) see მედი (medi).


ორა

Borrowed from Pontic Greek ώρα (óra), from Ancient Greek ὥρα (hṓra).

ნანდიდი ხარკიში ოხორიზ დიდო ორაზ ვარ-დადგინენ

nandidi xarǩişi oxoriz dido oraz var-dadginen

Grandma can't stay for a long period of time in someone else's house

ორა-მუში მოხთაში ბოზოფე ოხორიშენ გეფუთხუნან

ora-muşi moxtaşi bozope oxorişen geputxunan

The females go off from home when the moment is right

შუკაში ორა გოლილამზ დო მა ჭეხნი ვა-მიხენუნ

şuǩaşi ora golilamz do ma ç̌exni va-mixenun

Cucumber is out of season, and I couldn't taste it

date, time
season (of fruit or vegetable)

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფე-ჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

mcveşi orapez p̌ap̌ulepe-çkuni mǯuş oncirez incirťez

In old ages, our ancestors slept on beds made of grain straw

ამეტიქ კატა ნდღა-თანურიზ ეჲისელაჲიზ ჲექთენ “მუ ორა რენ?” ჲა დო იკითხამზ

ameťik ǩaťa ndğa-tanuriz eyiselayiz yekten “mu ora ren?” ya do iǩitxamz

As soon as Amet gets up every morning, "What time is it?"(literally "What hour is it?) he asks.

მურეჯი ორა


კული

კული • (ǩuli) (Latin spelling ǩuli, plural კულეფე)

From *კვილ-ი (*ǩvil-i), from Proto-Kartvelian *ḳwil-. Cognate with Mingrelian კველა (ḳvela, “stool, seat”), Svan კუ̂ილ (ḳûil, “block of wood, tree stump; stool”), and possibly dialectal Georgian კვილო (ḳvilo, “small block of wood, tree stump”).
According to Klimov, from a Proto-Northeast Caucasian source. Compare Tsez къуӏри (q’uʿri, “bench”), Hinukh къуре (q’ure), Dargwa уркьули (urq̇uli, “board”), for which Starostin reconstructs Proto-Northeast Caucasian *q̇wǝ̆lʔă.


ბურბუ

head

ბურბუ • (burbu) (Latin spelling burbu, plural ბურბუეფე)

burbu (romanization)
ბურბუეფე (plural)
ბურბუ (absolutive singular)
ბურბუფე (absolutive plural)
ბურბუქ (ergative singular)
ბურბუფექ (ergative plural)
ბურბუს (dative singular)
ბურბუფეს (dative plural)
ბურბუშ (genitive singular)
ბურბუშ (genitive singular)
ბურბუშიş) (genitive singular)
ბურბუშიşi) (genitive singular)
ბურბუფეშ (genitive plural)
ბურბუფეშ (genitive plural)
ბურბუფეშიş) (genitive plural)
ბურბუფეშიşi) (genitive plural)
ბურბუშე (directive singular)
ბურბუფეშე (directive plural)
ბურბუშენ (ablative singular)
ბურბუფეშენ (ablative plural)
ბურბუს (locative singular)
ბურბუფეს (locative plural)
ბურბუთენ (instrumental singular)
ბურბუფეთენ (instrumental plural)

From *ბორბ-უ (*borb-u), from Proto-Georgian-Zan *barb-. Cognate with Mingrelian ბურბუ (burbu, “bat”) and obsolete Georgian ბრბუნვა (brbunva, “blind groping”).

cog

ბურბუ სერი ფუთხუნ დო ქორბა ოძღამს.


პრასკჲა

head

პრასკჲა • (p̌rasǩya) (Latin spelling p̌rasǩya)

p̌rasǩya (romanization)
პროსკჲა (alternative)
პრასა (alternative)
პრასკა (alternative)
პოსკჲა (alternative)
პროსკა (alternative)
პასქია (alternative)

Closely related to Mingrelian პურასკია (ṗurasḳia) and its alternative forms. Ultimately from Ancient Greek πράσον (práson).


ჭუბური

ჭუბური • (ç̌uburi) (Latin spelling ç̌uburi)

ç̌uburi (romanization)
ჭუბური (absolutive singular)
ჭუბურეფე (absolutive plural)
ჭუბურიქ (ergative singular)
ჭუბურეფექ (ergative plural)
ჭუბურის (dative singular)
ჭუბურეფეს (dative plural)
ჭუბურიშ (genitive singular)
ჭუბურიშ (genitive singular)
ჭუბურიშიş) (genitive singular)
ჭუბურიშიşi) (genitive singular)
ჭუბურეფეშ (genitive plural)
ჭუბურეფეშ (genitive plural)
ჭუბურეფეშიş) (genitive plural)
ჭუბურეფეშიşi) (genitive plural)
ჭუბურიშე (directive singular)
ჭუბურეფეშე (directive plural)
ჭუბურიშენ (ablative singular)
ჭუბურეფეშენ (ablative plural)
ჭუბურის (locative singular)
ჭუბურეფეს (locative plural)
ჭუბურითენ (instrumental singular)
ჭუბურეფეთენ (instrumental plural)
ჭურბი (alternative)
ჭუბრი (alternative)
ჭუვრი (alternative)
ჭუბუჲი (alternative)
ჭუბუი (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣₁ab- (“chestnut”). See Georgian წაბლი (c̣abli) for more.

მწკო ჭუბური

cherry laurel (Prunus laurocerasus) with especially big fruits

ჭუბურიში კაბუღი ჩიჩქუ ივენ. კოლაჲი გოიწკენ. წიფურიზ პეჯი დო კაპეტი კაბუღი გოძინ. ვარგოიწკენ.

ç̌uburişi ǩabuği çiçku iven. ǩolayi goiǯǩen. ǯipuriz p̌eci do ǩap̌eťi ǩabuği gożin. vargoiǯǩen.

Chestnuts have a soft bark. It peels easily. Hornbeam is covered with thick and hard bark. It cannot be peeled.

ჭუბური ფენცქვაშენ გამახთუში “სო მეშაფხეტი” ჲა თქუდორენ

ç̌uburi penʒkvaşen gamaxtuşi “so meşapxeťi” ya tkudoren

When the chestnut came out of its shell, it said, "Where have I been?" (ie. when the chestnut came out, it did not like the shell it lived in. ,ie. People should know and respect their past and where they come from)


ბილონცა

head

ბილონცა • (bilonʒa) (Latin spelling bilonʒa)

bilonʒa (romanization)
ლიმბოცა (alternative)
ლიმბროცა (alternative)

Uncertain. Fähnrich-Sarǯvelaʒe reconstruct Proto-Georgian-Zan *blanc-.See Georgian ბილენცრა (bilencra) for more.

ფუჯეფეზ ბილონცა მოთჩამთ. იჩხანენ.

Don't feed bilonʒa to the cows. They'll get diarrhea.


ლიმბოცა

ლიმბოცა • (limboʒa) (Latin spelling limboʒa)

ბილონცა ბილონცა#Laz


ჭიჭამი

ჭიჭამი • (ç̌iç̌ami) (Latin spelling ç̌iç̌ami)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁ic̣₁-. Cognate with Georgian წიწმატი (c̣ic̣maṭi, “garden cress”), Mingrelian ჭიჭამურე (č̣ič̣amure, toponym, a forest in Senaki).


შქერი

მშქერი მშქერი#Laz


ხაჯი

xaci (romanization)
ხაჯი (absolutive singular)
ხაჯეფე (absolutive plural)
ხაჯიქ (ergative singular)
ხაჯეფექ (ergative plural)
ხაჯის (dative singular)
ხაჯეფეს (dative plural)
ხაჯიშ (genitive singular)
ხაჯიშ (genitive singular)
ხაჯიშიş) (genitive singular)
ხაჯიშიşi) (genitive singular)
ხაჯეფეშ (genitive plural)
ხაჯეფეშ (genitive plural)
ხაჯეფეშიş) (genitive plural)
ხაჯეფეშიşi) (genitive plural)
ხაჯიშე (directive singular)
ხაჯეფეშე (directive plural)
ხაჯიშენ (ablative singular)
ხაჯეფეშენ (ablative plural)
ხაჯის (locative singular)
ხაჯეფეს (locative plural)
ხაჯითენ (instrumental singular)
ხაჯეფეთენ (instrumental plural)

Cognate with Mingrelian ხაჯი (xaǯi); see there for more.

ხაჯიზ გჲუბრე ვარ-ეკიბღენ.

Do not apply nitrogen fertilizer to beans.


ოცხონე

head

ოცხონე • (oʒxone) (Latin spelling oʒxone)

oʒxone (romanization)
ონცხონე (alternative)
ონცხენი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *sxwan-. See Georgian სხვენი (sxveni) for more.


ონცხონე

ონცხონე • (onʒxone) (Latin spelling onʒxone)

ოცხონე ოცხონე#Laz


ონცხენი

ონცხენი • (onʒxeni) (Latin spelling onʒxeni)

ოცხონე ოცხონე#Laz


წვინარი

წვინარი • (ǯvinari) (Latin spelling ǯvinari, plural წვინარეფე)

ǯvinari (romanization)
წვინარეფე (plural)
წონარი (alternative)
წინარი (alternative)

From წვ-ინ-არ- < *წოვ-ინ-არ- < *წავ-ინ-არ- (ǯv-in-ar- < *ǯov-in-ar- < *ǯav-in-ar-), from Proto-Kartvelian *c̣aw-.


ინჭირი

ინჭირი • (inç̌iri) (plural ინჭირეფე, Latin spelling inç̌iri)

inç̌iri (romanization)
ინჭირეფე (plural)
ინჭიი (alternative)
ინჭიჲ (alternative)
ინჭირა (alternative)

From Proto-Kartvelian *anc̣₁l-. Doublet of ანწკლი (anǯǩli).

Sambucus ebulus
Sambucus ebulus#Translingual


კილა

კილა • (ǩila) (Latin spelling ǩila, plural კილაფე)

ნკოლა ნკოლა#Laz


მსქვერი

მსქვერი • (mskveri) (Latin spelling mskveri, plural სქვერეფე)

mskveri (romanization)
სქვერეფე (plural)
მსკვერი (alternative)
ფსქვერი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *šwel-. Cognate with Mingrelian სქვერი (skveri, “roe deer”) and Georgian შველი (šveli, “roe deer”).


ფუქირი

ფუქირი • (pukiri) (Latin spelling pukiri)

pukiri (romanization)
ფუქრი (alternative)
ფუქური (alternative)
ფურქი (alternative)
ფურქირი (alternative)

From Proto-Kartvelian *pakl-. Cognate with Old Georgian ფა(ნ)ქლი (pa(n)kli, “mange, boil”) and Svan ფაქა̈რ (pakär, “pus, sore, ulcer”). Typologically, compare Old Armenian ծաղիկ (całik), Proto-Turkic *čeček, Mandarin 天花 (tiānhuā) and Latin variola for the sense development.

cog

Georgian ფანქალი (pankali, “mange, boil”)


mşǩerikçe

მშკერიქჩე მშკერიქჩე#Laz


მშქერი

head

მშქერი • (mşkeri) (Latin spelling mşkeri, plural მშქერეფე)

mşkeri (romanization)
მშქერეფე (plural)
მშკერი (alternative)
შქერი (alternative)
შკერი (alternative)

Rhododendron ponticum
Rhododendron ponticum#Translingual

(Arkabi) rhododendron, common rhododendron, pontic rhododendron (Rhododendron ponticum)


მშკერიქჩე

მშკერიქჩე • (mşǩerikçe) (Latin spelling mşǩerikçe)

მშკერი (mşǩeri, “rhododendron”) + ქჩე (kçe, “white”)

af

Caucasian rhododendron (Rhododendron caucasicum)


ქჩე

kçe (romanization)
speeling kçe (Latin)
ხჩე (alternative)
ჩე (alternative)
ჩქე (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *qc₁-. Cognate with Mingrelian ჩე (če, “white”), Old Georgian მჴცჱ (mqcē, “grey hair”).

white:

milk:

ტოქსერი დოლონი ოხორიშ დოლოხე ქჩე ღაპითე დობღაპი

ťokseri doloni oxoriş doloxe kçe ğap̌ite dobğap̌i

Last week, I painted the inside of the house white

ქჩე ურზენი ხაზი გაჲენნა ნაკუ-თი გორუმ, ეჭოფი

kçe urzeni xazi gayenna naǩu-ti gorum, eç̌opi

If you like white grapes, take as much as you want


ხჩე

(Khopa–Batumi) Alternative form of ჩე (çe)


მშკერი

head

მშკერი • (mşǩeri) (Latin spelling mşǩeri)

მშქერი მშქერი#Laz

(Atina) Alternative form of მშქერი (mşkeri)


მტოტი

მტოტი • (mťoťi) (Latin spelling mťoťi, plural მტოტეფე)


ყა

qa (romanization)
ყა (absolutive singular)
ყალეფე (absolutive plural)
ყაქ (ergative singular)
ყალეფეკ (ergative plural)
ყას (dative singular)
ყალეფეს (dative plural)
ყაშ (genitive singular)
ყაშ (genitive singular)
ყაშიş) (genitive singular)
ყაშიşi) (genitive singular)
ყალეფეში (genitive plural)
ყაშა (directive singular)
ყალეფეშა (directive plural)
ყაშენ (ablative singular)
ყალეფეშენ (ablative plural)
ყას (locative singular)
ყალეფეს (locative plural)
ყათენ (instrumental singular)
ყალეფეთენ (instrumental plural)

ნჯაში ყა გუშაპჭკირი დო ხოლო ილიმერს.

I pruned the tree branch, but it is sprouting again.


ხამნელა

ხამნელა • (xamnela) (Latin spelling xamnela)


ფიმფილი

ფიმფილი • (pimpili) (Latin spelling pimpili)

tlb

(Okordule, Sumla, Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

pimpili (romanization)
ფინბილი (alternative)
ფიმბილი (alternative)

Borrowed from Georgian ფიმფილი (pimpili, “corn hair; earlobe”), itself from Proto-Georgian-Zan *pimp-, whence also Mingrelian ფიმფი (pimpi, “corn hair”).

bor+

ბიჭეფეზ ფიმფილი ჲუხთამტაშა ოღუნე ფუზური აჩანენ

biç̌epez pimpili yuxtamťaşa oğune puzuri açanen

Men grow fine hairs before they grow a beard


მტი

head

მტი • (mťi) (Latin spelling mťi, plural მტიეფე)

mťi (romanization)
მტიეფე (plural)
მტირი (alternative)
მტიი (alternative)
მტიჲი (alternative)
ტი (alternative)

მტი მემოხენ


მჭვიმა

მჭვიმა • (mç̌vima) (Latin spelling mç̌vima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


ღურა

ğura (romanization)
ღურა (absolutive singular)
ღურაფე (absolutive plural)
ღურაქ (ergative singular)
ღურაფექ (ergative plural)
ღურას (dative singular)
ღურაფეს (dative plural)
ღურაშ (genitive singular)
ღურაშ (genitive singular)
ღურაშიş) (genitive singular)
ღურაშიşi) (genitive singular)
ღურაფეშ (genitive plural)
ღურაფეშ (genitive plural)
ღურაფეშიş) (genitive plural)
ღურაფეშიşi) (genitive plural)
ღურაშე (directive singular)
ღურაფეშე (directive plural)
ღურაშენ (ablative singular)
ღურაფეშენ (ablative plural)
ღურას (locative singular)
ღურაფეს (locative plural)
ღურათენ (instrumental singular)
ღურაფეთენ (instrumental plural)

From ღურ- (ğur-, “to die”) + -ა (-a, “suffix that creates nouns from verbs”).

af

კაჲ კაჲი კოჩიში ღურა ჩუმენან.


ყომური

head

ყომური • (qomuri) (Latin spelling qomuri)

qomuri (romanization)
ყომური (absolutive singular)
ყომურეფე (absolutive plural)
ყომურიქ (ergative singular)
ყომურეფექ (ergative plural)
ყომურის (dative singular)
ყომურეფეს (dative plural)
ყომურიშ (genitive singular)
ყომურიშ (genitive singular)
ყომურიშიş) (genitive singular)
ყომურიშიşi) (genitive singular)
ყომურეფეშ (genitive plural)
ყომურეფეშ (genitive plural)
ყომურეფეშიş) (genitive plural)
ყომურეფეშიşi) (genitive plural)
ყომურიშე (directive singular)
ყომურეფეშე (directive plural)
ყომურიშენ (ablative singular)
ყომურეფეშენ (ablative plural)
ყომურის (locative singular)
ყომურეფეს (locative plural)
ყომურითენ (instrumental singular)
ყომურეფეთენ (instrumental plural)
ომრი (alternative)
ომბრი (alternative)
ომური (alternative)
ყომუი (alternative alternative)

ყომურიქ ფუქირი-მუში ორდო მუშიმერს.

Prunus cerasifera
Prunus cerasifera#Translingual


ყომუი

ყომური ყომური#Laz


ომბრი

ყომური ყომური#Laz


ფოლო

Inherited from Proto-Georgian-Zan *pol-. See more on Mingrelian ფოლო (polo, “hoof”).

ალი ფოლო ნოტროხუ

(dialectal, Atina, Vizha) legs of living things

(dialectal, Vizha) each of the supports that enable things such as tables, chairs, etc. to stand high off the ground

(dialectal, Sumla) calf, leg between knee and ankle


ნძელი

nżeli (romanization)
ნძელი (absolutive singular)
ნძელეფე (absolutive plural)
ნძელიქ (ergative singular)
ნძელეფექ (ergative plural)
ნძელის (dative singular)
ნძელეფეს (dative plural)
ნძელიშ (genitive singular)
ნძელიშ (genitive singular)
ნძელიშიş) (genitive singular)
ნძელიშიşi) (genitive singular)
ნძელეფეშ (genitive plural)
ნძელეფეშ (genitive plural)
ნძელეფეშიş) (genitive plural)
ნძელეფეშიşi) (genitive plural)
ნძელიშე (directive singular)
ნძელეფეშე (directive plural)
ნძელიშენ (ablative singular)
ნძელეფეშენ (ablative plural)
ნძელის (locative singular)
ნძელეფეს (locative plural)
ნძელითენ (instrumental singular)
ნძელეფეთენ (instrumental plural)

Together with Mingrelian ძელი (ʒeli), borrowed from Old Georgian მძორი (mʒori).

bor+

ნძელი ხორცი

ნძელი ლეტა

ნძელი ნძელი


კუჩხე

ǩuçxe (romanization)
კუჩხე (absolutive singular)
კუჩხეფე (absolutive plural)
კუჩხექ (ergative singular)
კუჩხეფექ (ergative plural)
კუჩხეს (dative singular)
კუჩხეფეს (dative plural)
კუჩხეშ (genitive singular)
კუჩხეშ (genitive singular)
კუჩხეშიş) (genitive singular)
კუჩხეშიşi) (genitive singular)
კუჩხეფეშ (genitive plural)
კუჩხეფეშ (genitive plural)
კუჩხეფეშიş) (genitive plural)
კუჩხეფეშიşi) (genitive plural)
კუჩხეშე (directive singular)
კუჩხეფეშე (directive plural)
კუჩხეშენ (ablative singular)
კუჩხეფეშენ (ablative plural)
კუჩხეს (locative singular)
კუჩხეფეს (locative plural)
კუჩხეთენ (instrumental singular)
კუჩხეფეთენ (instrumental plural)
კუშხე (alternative)

ემოგი კუჩხე ნუსტუნ, ოკაჩხე ირგინენ

the area covering the ankle and fingers of living things

ანაჭი კინჩი ჟურ კუჩხეთენ ნიკიდენ

The wakeful bird is caught (in the trap) with two feet

foot
foot of living things
foot and leg of living things

ელაქთერი მოთდოხედუ! ორძოში კუჩხე მეტროხასენ.

elakteri motdoxedu! orżoşi ǩuçxe meťroxasen.

Don't sit sideways! The leg of the chair will break.

each of the supports that enable things such as tables, chairs, bridges, etc. to stand high off the ground


წუ

Alternative form of მწუ (mǯu, “cherry laurel”)


მწუ

head

მწუ • (mǯu) (Latin spelling mǯu, plural მწუეფე)

mǯu (romanization)
მწუეფე (plural)
წუ (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *c̣q̇a(w)- or possibly Proto-Kartvelian *mc̣q̇aw-.

Prunus laurocerasus
Prunus laurocerasus#Translingual

cherry laurel (Prunus laurocerasus) (the cultivated form)


მწუ

mǯu (romanization)
მწუ (absolutive singular)
მწუფე (absolutive plural)
მწუქ (ergative singular)
მწუფექ (ergative plural)
მწუს (dative singular)
მწუფეს (dative plural)
მწუშ (genitive singular)
მწუშ (genitive singular)
მწუშიş) (genitive singular)
მწუშიşi) (genitive singular)
მწუფეშ (genitive plural)
მწუფეშ (genitive plural)
მწუფეშიş) (genitive plural)
მწუფეშიşi) (genitive plural)
მწუშე (directive singular)
მწუფეშე (directive plural)
მწუშენ (ablative singular)
მწუფეშენ (ablative plural)
მწუს (locative singular)
მწუფეს (locative plural)
მწუთენ (instrumental singular)
მწუფეთენ (instrumental plural)
წუ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣wel-.

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფეჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

mcveşi orapez p̌ap̌ulepeçkuni mǯuş oncirez incirťez

Our ancestors used to sleep on beds made of grain stalks

the stalk left after harvesting the tops of wheat, barley, rice, etc.


მწკო

მწკოლი მწკოლი#Laz


მწკოლი

მწკოლი • (mǯǩoli) (Latin spelling mǯǩoli, plural მწკოლეფე)

mǯǩoli (romanization)
მწკოლეფე (plural)
მწკო (alternative)


წინარი

წინარი • (ǯinari) (Latin spelling ǯinari)

წვინარი წვინარი#Laz


ძემური

ძემური • (żemuri) (plural ძუმერეფე, Latin spelling żemuri)

żemuri (romanization)
ძუმერეფე (plural)
ძემბრი (alternative)
ნძემური (alternative)
ნძემუი (alternative)
ნძემუჲი (alternative)
მძვენური (alternative)
ძემუი (alternative)
ძემუჲი (alternative)
ძენური (alternative)

From ძემურ- < *ძემრ- < *ძომრ- (żemur- < *żemr- < *żomr-), from Proto-Georgian-Zan *ʒaml-.


მაჯაჯღა

მაჯაჯღა • (macacğa) (Latin spelling macacğa, plural მაჯაჯღაეფე)

macacğa (romanization)
მაჯაჯღაეფე (plural)
მაჯაჯღე (alternative)
მაჯაჯი (alternative)

Turdus viscivorus
Turdus viscivorus#Translingual


მაჯაჯღე

მაჯაჯღე • (macacğe) (Latin spelling macacğe)

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


მაჯაჯი

მაჯაჯი • (macaci) (Latin spelling macaci)

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


ანწკლი

ანწკლი • (anǯǩli) (Latin spelling anǯǩli)

From Georgian ანწლიკა (anc̣liḳa). Doublet of ინჭირი (inç̌iri).


თუთი

მთუთი მთუთი#Laz

Alternative form of მთუთი (mtuti, “bear”)


მთუთი

მთუთი • (mtuti) (Latin spelling mtuti, plural მთუთეფე)

mtuti (romanization)
მთუთეფე (plural)
თუთი (alternative)


კამპარა

კამპარა • (ǩamp̌ara) (plural კამპარაეფე, Latin spelling ǩamp̌ara)

ǩamp̌ara (romanization)
კამპარაეფე (plural)

Compare Georgian კამპარა (ḳamṗara, “adlay millet (Coix lacryma-jobi)”), კა(მ)პარი (ḳa(m)ṗari, “bladdernuts (Staphylea)”), კაპარი (ḳaṗari, “caper (Capparis spinosa)”), Mingrelian კამპარი (ḳamṗari, “bladdernuts (Staphylea”), Abkhaz а-қампыр (a-kampʼər, “Staphylea colchica”), Pontic Greek κάπαρο (káparo), κάππαρο (kápparo, “Staphylea pinnata”), καπαροτζούφιν (kaparotzoúfin, “a kind of shrub”) (the latter apparently with τζούφος (tzoúfos, “hollow”)).

cog

Sambucus nigra
Sambucus nigra#Translingual


ოშქური

head

ოშქური • (oşkuri) (plural ოშქურეფე, Latin spelling oşkuri)

oşkuri (romanization)
ოშქურეფე (plural)
უშქური (alternative)


თოფუი

თოფური თოფური#Laz


თოფრი

თოფური თოფური#Laz

Vizha, Artasheni, and Vitse form of თოფური (topuri)


უჯი

tlb

(Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi, Peroniti)

uci (romanization)
უჟი (alternative)
ყუჯი (alternative)
ჲუჯი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇ur-.

inh+

ფუჯიში უჯიზ ნიშანი გეჩამერი რენ


უჯი

ნუსაში ჶოტა უჯი კულის ჯელვანწენ

The tip of the bride's loincloth touches the chair


ჲუჯი

ყუჯი ყუჯი#Laz


ყუჯი

head

ყუჯი • (quci) (plural ყუჯეფე, Latin spelling quci)

Khopa–Batumi and Chkhala form of უჯი (uci)


კამპარუჯი

კამპარუჯი • (ǩamp̌aruci) (plural კამპარუჯეფე, Latin spelling ǩamp̌aruci)

ǩamp̌aruci (romanization)
კამპარუჯეფე (plural)

From კამპარა (ǩamp̌ara, “black elder”) + უჯი (uci, “ear”).

af

Auricularia auricula-judae
Auricularia auricula-judae#Translingual


კანდღო

head

კანდღო • (ǩandğo) (Latin spelling ǩandğo)

კანდღუ კანდღუ#Laz


კანდღუ

კანდღუ • (ǩandğu) (plural კანდღუეფე, Latin spelling ǩandğu)

ǩandğu (romanization)
კანდღუეფე (plural)
კანდღო (alternative)

Compare Mingrelian კინდღუ (ḳindɣu, “Smilax excelsa”), Hamshen Turkish ǩanduğ, ǩanduğa, ǩandoğa (“Fragaria vesca”), dialectal Armenian կանդող (kandoġ).

cog

Fragaria vesca
Fragaria vesca#Translingual

strawberry (Fragaria)
wild strawberry (Fragaria vesca)


ზურა

From Proto-Kartvelian *zur(a)- (“female”). For the second meaning see English bitch.

ზურა ჯოღორი

ზურა ხორძა

ზურა კოჩი

(slang, offensive) someone having sexual intercourse with many men


ზურა

head

ზურა • (zura) (Latin spelling zura, plural ზურაფე)

დადული

female (of fish, insects, plants and animals with wings)

ზურა სტერი იქთენ

(slang, offensive) whore, prostitute, bitch


მზესკუ

მზესკუ • (mzesǩu) (Latin spelling mzesǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


მზესქუ

მზესქუ • (mzesku) (Latin spelling mzesku)

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსკუ

ზემსკუ • (zemsǩu) (Latin spelling zemsǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსქუ

ზემსქუ • (zemsku) (Latin spelling zemsku)

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზესკუ

ზესკუ • (zesǩu) (Latin spelling zesǩu, plural ზესკუეფე)

zesǩu (romanization)
ზესკუეფე (plural)
მზესკუ (alternative)
მზესქუ (alternative)
ზემსკუ (alternative)
ზემსქუ (alternative)


ბინეხი

ბინეხი • (binexi) (Latin spelling binexi)

binexi (romanization)
ბინეხი (absolutive singular)
ბინეხეფე (absolutive plural)
ბინეხიქ (ergative singular)
ბინეხეფექ (ergative plural)
ბინეხის (dative singular)
ბინეხეფეს (dative plural)
ბინეხიშ (genitive singular)
ბინეხიშ (genitive singular)
ბინეხიშიş) (genitive singular)
ბინეხიშიşi) (genitive singular)
ბინეხეფეშ (genitive plural)
ბინეხეფეშ (genitive plural)
ბინეხეფეშიş) (genitive plural)
ბინეხეფეშიşi) (genitive plural)
ბინეხიშე (directive singular)
ბინეხეფეშე (directive plural)
ბინეხიშენ (ablative singular)
ბინეხეფეშენ (ablative plural)
ბინეხის (locative singular)
ბინეხეფეს (locative plural)
ბინეხითენ (instrumental singular)
ბინეხეფეთენ (instrumental plural)

უშქურიში ნჯაზ ნაგოძირტუ ურძენიში ბინეხი ჰამსენეჲი იხითე გოლუ.

uşkurişi ncaz nagożirťu urżenişi binexi hamseneyi ixite golu.

The grape vine on the apple tree was stripped (down) by tonight's wind.


მონტკორი

მონტკორი • (monťǩori) (Latin spelling monťǩori, plural მონტკორეფე)

monťǩori (romanization)
მონტკორეფე (plural)
მონტკოი (alternative)


მონტკოი

მონტკოი • (monťǩoi) (Latin spelling monťǩoi)

მონტკორი მონტკორი#Laz

Alternative form of მონტკორი (monťǩori, “fleece, wool”)


პატულჲა

პატულჲა • (p̌aťulya) (Latin spelling p̌aťulya)

p̌aťulya (romanization)
პატული (alternative)

From Pontic Greek πατούλα̤ (patoúlä), the plural of πατούλ’ (patoúl’), πατούλιν (patoúlin). The form პატული (p̌aťuli) is from the singular.


პატული

პატული • (p̌aťuli) (Latin spelling p̌aťuli)

პატულჲა პატულჲა#Laz


ისინჯი

ისინჯი • (isinci) (Latin spelling isinci)

ისიჯი ისიჯი#Laz


ისიჯი

ისიჯი • (isici) (plural ისიჯეფე, Latin spelling isici)

isici (romanization)
ისიჯეფე (plural)
ისინჯი (alternative)


ნანა

ნანა • (nana) (plural ნანეფე, Latin spelling nana)


კოპალი

კოპალი • (ǩop̌ali) (Latin spelling ǩop̌ali, plural კოპალეფე)

ǩop̌ali (romanization)
კოპალეფე (plural)

Uncertain. Possibly from Proto-Kartvelian *ḳaṗ- (“stick; pole”).


მჯა

Jigetore, Vizha, and Ortaalan form of ნჯა (nca, “tree, timber”)

Vizha and Artasheni form of ბჯა (bca, “milk”)


ბჯა

bca (romanization)
ბჯა (absolutive singular)
ბჯაფე (absolutive plural)
ბჯაქ (ergative singular)
ბჯაფექ (ergative plural)
ბჯას (dative singular)
ბჯაფეს (dative plural)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშიş) (genitive singular)
ბჯაშიşi) (genitive singular)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშიş) (genitive plural)
ბჯაფეშიşi) (genitive plural)
ბჯაშე (directive singular)
ბჯაფეშე (directive plural)
ბჯაშენ (ablative singular)
ბჯაფეშენ (ablative plural)
ბჯას (locative singular)
ბჯაფეს (locative plural)
ბჯათენ (instrumental singular)
ბჯაფეთენ (instrumental plural)
მჯა (alternative)
მჟა (alternative)
ბჟა (alternative)


მჟაჩხა

მჟაჩხა • (mjaçxa)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ჟაჩხა

jaçxa (romanization)
Jaçxa (romanization)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ბჟაჩხა

ბჟაჩხა • (bjaçxa) (Latin spelling Bjaçxa)

bjaçxa (romanization)
Bjaçxa (romanization)
მჟაჩხა (alternative)
ჟაჩხა (alternative)

From *ბჟა (*bja, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). *ბჟა (*bja) ultimately goes back to Proto-Kartvelian *mz₁e-.
Cognate with Mingrelian ჟაშხა (žašxa).


მჟორაჩხა

head

მჟორაჩხა • (mjoraçxa) (Latin spelling mjoraçxa)

From მჟორა (mjora, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”).


ლარდე

ლადრე ლადრე#Laz


ლადრე

ladre (romanization)
ლარდე (alternative)


ცქიმუნტური

head

ცქიმუნტური • (ʒkimunťuri) (Latin spelling ʒkimunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Alternative form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხემუნტური

ცხემუნტური • (ʒxemunťuri) (Latin spelling ʒxemunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქირმუნტური

ცქირმუნტური • (ʒkirmunťuri) (Latin spelling ʒkirmunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქირმუტური

ცქირმუტური • (ʒkirmuťuri) (Latin spelling ʒkirmuťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქიმუტი

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


სკილიმუნტრი

სკილიმუნტრი • (sǩilimunťri) (Latin spelling sǩilimunťri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Atina and Ortaalan form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხიმუნტური

ცხიმუნტურეფი

ცხიმუნტური • (ʒximunťuri) (Latin spelling ʒximunťuri, plural ცხიმუნტურეფი)

ʒximunťuri (romanization)
ცხიმუნტურეფი (plural)
ცხილიმუნტრი (alternative)
სკილიმუნტრი (alternative)
წილიმუნტრი (alternative)
წკიმუნტი (alternative)
ცხიმუნტი (alternative)
ცხემუნტური (alternative)
ცქიმუნტური (alternative)
ცქირმუნტური (alternative)
ცქირმუტური (alternative)
ცქიმუტი (alternative)
ცხიმუტი (alternative)
ნცხილიმუნტი (alternative)

ცხი‧მუნ‧ტუ‧რი


სქური

სქური • (skuri) (Latin spelling skuri, plural სქურეფე)


მცხემბრი

მცხემბრი • (mʒxembri) (Latin spelling mʒxembri)

ცხემური ცხემური#Laz

Alternative form of ცხემური (ʒxemuri, “hornbeam”)


ცხემბი

ცხემბი • (ʒxembi) (Latin spelling ʒxembi)

ცხემური ცხემური#Laz


ცხემური

ცხემური • (ʒxemuri) (Latin spelling ʒxemuri, plural ცხემურეფე)

ʒxemuri (romanization)
ცხემურეფე (plural)
მცხემბრი (alternative)
ცხემბი (alternative)
ცხრემბი (alternative)
ცხემრი (alternative)


ადა

ada (romanization)
ადა (absolutive singular)
ადაფე (absolutive plural)
ადაქ (ergative singular)
ადაფექ (ergative plural)
ადას (dative singular)
ადაფეს (dative plural)
ადაშ (genitive singular)
ადაშ (genitive singular)
ადაშიş) (genitive singular)
ადაშიşi) (genitive singular)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშიş) (genitive plural)
ადაფეშიşi) (genitive plural)
ადაშე (directive singular)
ადაფეშე (directive plural)
ადაშენ (ablative singular)
ადაფეშენ (ablative plural)
ადას (locative singular)
ადაფეს (locative plural)
ადათენ (instrumental singular)
ადაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آطه (ada).


სიჯა

სიჯა • (sica) (Latin spelling sica, plural სიჯალეფე)

ალი მა მავენ. - მუ გავენ? - სიჯა მავენ.

Ali will be related to me. - What will you have? - A son-in-law.


ფენწო

ფენწე ფენწე#Laz


ფენწე

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Arkabi, Khopa, Chkhala)

penǯe (romanization)
ფენწე (absolutive singular)
ფენწეფე (absolutive plural)
ფენწექ (ergative singular)
ფენწეფექ (ergative plural)
ფენწეს (dative singular)
ფენწეფეს (dative plural)
ფენწეშ (genitive singular)
ფენწეშ (genitive singular)
ფენწეშიş) (genitive singular)
ფენწეშიşi) (genitive singular)
ფენწეფეშ (genitive plural)
ფენწეფეშ (genitive plural)
ფენწეფეშიş) (genitive plural)
ფენწეფეშიşi) (genitive plural)
ფენწეშე (directive singular)
ფენწეფეშე (directive plural)
ფენწეშენ (ablative singular)
ფენწეფეშენ (ablative plural)
ფენწეს (locative singular)
ფენწეფეს (locative plural)
ფენწეთენ (instrumental singular)
ფენწეფეთენ (instrumental plural)
ფენწო (alternative)
ფეწო (alternative)
ფეწე (alternative)

Cognate with Mingrelian ფერწო (perc̣o), see there for more.

მჭიმა შქულე გალე ფენწეფე ბუზუნან.

After the rain, slugs crawl around outside.

(Atina, Artasheni, Arkabi, Khopa, Chkhala) general name for shelled and shell-less snails

snail, slug
(Vizha) snail without a shell


ფეწო

ფენწო ფენწო#Laz

Alternative form of ფენწო (penǯo, “snail”)


ფეწე

ფენწო ფენწო#Laz


მჯაჯე

მჯაჯი მჯაჯი#Laz


მჯაჯი

მჭაჯი მჭაჯი#Laz


მჯაჯი

Taxus baccata
Taxus baccata#Translingual


მჯაჯი

mcaci (romanization)
მჯაჯეფე (plural)
მჯაჯე (alternative)
მჭაჭი (alternative)


მთუთა

თუთა თუთა#Laz


მუნჩქვი

head

მუნჩქვი • (munçkvi) (Latin spelling munçkvi)

მუმჩქვი მუმჩქვი#Laz

Alternative form of მუმჩქვი (mumçkvi, “badger”)


მუმჩქვი

მუმჩქვი • (mumçkvi) (Latin spelling mumçkvi)

mumçkvi (romanization)
მუმჩქვი (absolutive singular)
მუმჩქვეფე (absolutive plural)
მუმჩქვიქ (ergative singular)
მუმჩქვეფექ (ergative plural)
მუმჩქვის (dative singular)
მუმჩქვეფეს (dative plural)
მუმჩქვიშ (genitive singular)
მუმჩქვიშ (genitive singular)
მუმჩქვიშიş) (genitive singular)
მუმჩქვიშიşi) (genitive singular)
მუმჩქვეფეშ (genitive plural)
მუმჩქვეფეშ (genitive plural)
მუმჩქვეფეშიş) (genitive plural)
მუმჩქვეფეშიşi) (genitive plural)
მუმჩქვიშე (directive singular)
მუმჩქვეფეშე (directive plural)
მუმჩქვიშენ (ablative singular)
მუმჩქვეფეშენ (ablative plural)
მუმჩქვის (locative singular)
მუმჩქვეფეს (locative plural)
მუმჩქვითენ (instrumental singular)
მუმჩქვეფეთენ (instrumental plural)
მუნჯღი (alternative)
მუნჩქი (alternative)
მუნჩქვი (alternative)
მუნჩხი (alternative)
მუნჭყი (alternative)

მუსა! ონტულეშენ ოფუშონუში სერსი რენ. მენდოწკედი! ვაშა მუმჩქვი მოთ ტაზ!

musa! onťuleşen opuşonuşi sersi ren. mendoǯǩedi! vaşa mumçkvi mot ťaz!

Musa! I can hear the sound of digging in the field. Have a look. Don't let it be a badger.


მწკიი

მწკირი მწკირი#Laz


მწკირი

მწკირი • (mǯǩiri) (Latin spelling mǯǩiri, plural მწკირეფე)

mǯǩiri (romanization)
მწკირეფე (plural)
მწკიი (alternative)
მწირი (alternative)

From Proto-Kartvelian *g(r)c̣q̇il- / *grc̣q̇-il-.


ხანჭელი

head

ხანჭელი • (xanç̌eli) (Latin spelling xanç̌eli)

xanç̌eli (romanization)
ხანჭენი (alternative)

From Georgian *ხანჭელი (*xanč̣eli). Doublet of ხონჭკალი (xonç̌ǩali).

green:


დუცხუ

duʒxu (romanization)
დუცხუ (absolutive singular)
დუცხუფე (absolutive plural)
დუცხუქ (ergative singular)
დუცხუფექ (ergative plural)
დუცხუს (dative singular)
დუცხუფეს (dative plural)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშიş) (genitive singular)
დუცხუშიşi) (genitive singular)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშიş) (genitive plural)
დუცხუფეშიşi) (genitive plural)
დუცხუშე (directive singular)
დუცხუფეშე (directive plural)
დუცხუშენ (ablative singular)
დუცხუფეშენ (ablative plural)
დუცხუს (locative singular)
დუცხუფეს (locative plural)
დუცხუთენ (instrumental singular)
დუცხუფეთენ (instrumental plural)
მდუცხუ (alternative)
დიცხუ (alternative)

Inherited from Proto-Kartvelian *ʒacxw-.

ავლაფე დუცხუფე ომორდინაჲ. იმორდასი ფუჟეფე უწოფხასენ.

avlape duʒxupe omordinay. imordasi pujepe uǯopxasen.

S/he grows linden trees on the doorsteps. When it grows, he will prune it for the cows.

hot beverage made from dried linden flowers


ჩაჩხა

çaçxa (romanization)
Çaçxa (romanization)
ჩაჩხა (absolutive singular)
ჩაჩხაფე (absolutive plural)
ჩაჩხაქ (ergative singular)
ჩაჩხაფექ (ergative plural)
ჩაჩხას (dative singular)
ჩაჩხაფეს (dative plural)
ჩაჩხაშ (genitive singular)
ჩაჩხაშ (genitive singular)
ჩაჩხაშიş) (genitive singular)
ჩაჩხაშიşi) (genitive singular)
ჩაჩხაფეშ (genitive plural)
ჩაჩხაფეშ (genitive plural)
ჩაჩხაფეშიş) (genitive plural)
ჩაჩხაფეშიşi) (genitive plural)
ჩაჩხაშე (directive singular)
ჩაჩხაფეშე (directive plural)
ჩაჩხაშენ (ablative singular)
ჩაჩხაფეშენ (ablative plural)
ჩაჩხას (locative singular)
ჩაჩხაფეს (locative plural)
ჩაჩხათენ (instrumental singular)
ჩაჩხაფეთენ (instrumental plural)
ცაჩხა (alternative)
ნცაჩხა (alternative)

By regressive assimilation from ცაჩხა (ʒaçxa), from ცა (ʒa, “sky”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). Compare Mingrelian ცაშხა (cašxa), Svan ცა̈̄შ (cǟš).

cog

Svan ცა̈̄შ (cǟš)


ჩაჩხა

From ჩაჩხ- (çaçx-, “to babble”) + -ა (-a).

რაკანიშა მეჲოწედასი ჩაჩხა იზინ


თუთაჩხა

head

თუთაჩხა • (tutaçxa) (Latin spelling Tutaçxa)

tutaçxa (romanization)
Tutaçxa (romanization)

From თუთა (tuta, “moon”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). Cognate with Mingrelian თუთაშხა (tutašxa).


ხოლი

unit of length
length of body from shoulder to elbow


ღანჯი

head

ღანჯი • (ğanci) (Latin spelling ğanci, plural ღანჯეფე)


ხანჭენი

ხანჭენი • (xanç̌eni) (Latin spelling xanç̌eni)

ხანჭელი ხანჭელი#Laz


ხონჭკალი

ხონჭკალი • (xonç̌ǩali) (Latin spelling xonç̌ǩali)

From Proto-Georgian-Zan *xanč̣-el-. Doublet of ხანჭელი (xanç̌eli).


ჩონჩი

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala, Akçakoca)

çonçi (romanization)
ჩონჩი (absolutive singular)
ჩონჩეფე (absolutive plural)
ჩონჩიქ (ergative singular)
ჩონჩეფექ (ergative plural)
ჩონჩის (dative singular)
ჩონჩეფეს (dative plural)
ჩონჩიშ (genitive singular)
ჩონჩიშ (genitive singular)
ჩონჩიშიş) (genitive singular)
ჩონჩიშიşi) (genitive singular)
ჩონჩეფეშ (genitive plural)
ჩონჩეფეშ (genitive plural)
ჩონჩეფეშიş) (genitive plural)
ჩონჩეფეშიşi) (genitive plural)
ჩონჩიშე (directive singular)
ჩონჩეფეშე (directive plural)
ჩონჩიშენ (ablative singular)
ჩონჩეფეშენ (ablative plural)
ჩონჩის (locative singular)
ჩონჩეფეს (locative plural)
ჩონჩითენ (instrumental singular)
ჩონჩეფეთენ (instrumental plural)
ჩაჩა (alternative)
ჩაჩი (alternative)
ჭონჭო (alternative)
ჩონჩო (alternative)
ჩონჩოლი (alternative)
ჩონჩოლა (alternative)
ჩაჩი (alternative)

From Georgian *ჩონჩი (*čonči), see Proto-Georgian-Zan *čečw- for more.

ოშკური “ინერი მოჲ-იქუმტაჲ” დეჲი ჩონჩეფე ოშკენდა შინახუჲ.

oşǩuri “ineri moy-ikumťay” deyi çonçepe oşǩenda şinaxuy.

He keeps the apples between corn husks to prevent them from freezing.

ქარმატეში სთვინას ჩონჩი ნირჩაკენ.

Dry leaves are stuck in the mill's water channel.

(Okordule, Vitse–Arkabi, Chkhala, Akçakoca) dry leaf


მაკათი

head

მაკათი • (maǩati) (Latin spelling maǩati)

maǩati (romanization)
მარკათი (alternative)
მაკატი (alternative)
მარკატი (alternative)


ჭითა

ჭითა • (ç̌ita)

მჭითა მჭითა#Laz


მჭითა

მჭითა • (mç̌ita) (Latin spelling mç̌ita)

mç̌ita (romanization)
ჭითა (alternative)

/m̥t͡ʃʼitʰɑ/

red:


ლუღი

ლუღი • (luği) (plural ლუღეფე, Latin spelling luği)


ბერჯი

ველიქ ალიში ბერჯეფე ამადუმს


ბერგი

ბერგი • (bergi) (plural ბერგეფე, Latin spelling bergi)

→ Armenian: փերգ (pʻerg)

From Proto-Kartvelian *berg- (“to hoe, hack”).

inh

ბერგი მჭკადუ დიშქაში ბერგითე დიხვენ

The pickaxe maker is buried with a pickaxe made of wood (proverb)


თორხი

head

თორხი • (torxi) (Latin spelling torxi, plural თოხეფე)

თოხი თოხი#Laz


დულჲა

დულჲა • (dulya) (plural დულჲაფე, Latin spelling dulya)

Borrowed from Pontic Greek δουλεία (douleía).

bor+

ბაბაქ ნოღაშე გეხთიმუ პანდა მა დულჲაშე ბულუტაში მუხვალამინამს

babak noğaşe gextimu p̌anda ma dulyaşe buluťaşi muxvalaminams

My father always goes to the market when I go to work

დულჲა ბიკიმტაში ბერე მემაღენ. მო-მოშქუმერ.

dulya biǩimťaşi bere memağen. mo-moşkumer.

The child interferes with me while I am working(I do work). Don't send her/him to me

პოტენური დულჲაფე თამო თამო გამონჭამს

S/he slowly began to open up about old issues


ზიმარი

head

ზიმარი • (zimari) (Latin spelling zimari)


კრომი

კრომი • (ǩromi) (plural კრომეფე, Latin spelling ǩromi)

Ultimately from Ancient Greek κρόμμυον (krómmuon).


სიჶთერი

სიჶთერი • (sifteri) (plural სიჶთერეფე, Latin spelling sifteri)

sifteri (romanization)
სიჶთერეფე (plural)
სიჶტერი (alternative)
სიფთერი (alternative)

Eurasian sparrowhawk
Eurasian sparrowhawk

Accipiter nisus
Accipiter nisus#Translingual

Astur gentilis
Astur gentilis#Translingual


მუსტაკი

მუსტაკი • (musťaǩi) (Latin spelling musťaǩi)

musťaǩi (romanization)
მუსტაჭი (alternative)

From Pontic Greek μουστάκι (moustáki), μουστάκ’ (mousták’), μουστάκιν (moustákin).


კარჶი

კარჶი • (ǩarfi) (plural კარჶეფე, Latin spelling ǩarfi)

ǩarfi (romanization)
კარჶეფე (plural)
კაჶი (alternative)
კაფი (alternative)


კჲურა

კჲურა • (ǩyura) (plural კჲურეფე, Latin spelling ǩyura)

ǩyura (romanization)
კჲურეფე (plural)
კურა (alternative)


ტრაღოდა

ტრაღოდა • (ťrağoda) (Latin spelling ťrağoda)

ťrağoda (romanization)
ტრაღუდა (alternative)
ტრაღოდუ (alternative)
ტრაღუდი (alternative)

From Pontic Greek τραγωδία (tragodía) and τραγώδιν (tragódin).


სკურაჶი

სკურაჶი • (sǩurafi) (plural სკურაჶეფე, Latin spelling sǩurafi)

sǩurafi (romanization)
სკურაჶეფე (plural)
სკურაფი (alternative)
სირაჶი (alternative)
სქიაჶი (alternative)
სკიაფი (alternative)


ლოდოზი

ლოდოზი • (lodozi) (Latin spelling lodozi)

lodozi (romanization)
ლოდოსი (alternative)

From Ottoman Turkish لودز (lodoz), لودوس (lodos), from Byzantine Greek νότος (nótos).


მსორა

msora (romanization)
მწორა (alternative)
მსურა (alternative)
მსუა (alternative)
სორა (alternative)

Borrowed from Pontic Greek ψώρα (psóra).

მსორა მაკნუ


მიკნატისი

მიკნატისი • (miǩnaťisi) (Latin spelling miǩnaťisi, plural მიკნატისეფე)

miǩnaťisi (romanization)
მიკნატისეფე (plural)

From Ottoman Turkish مقناطس, مقناطیس (mıknatıs), from Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs). Doublet of მუხლადისი (muxladisi).

der

Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs)


torxi

თორხი თორხი#Laz


toxi

თოხი თოხი#Laz


toşi

თოში თოში#Laz


ჯიხა

head

ჯიხა • (cixa) (plural ჯიხეფე, Latin spelling cixa)


ლიჯი

Cognate with Mingrelian ლინჯი (linǯi). Further etymology is unknown.


პრინჯი

პრინჯი • (p̌rinci) (Latin spelling p̌rinci)

Of Iranian origin. See Persian برنج (berenj) for more.


ისირი

isiri (romanization)
ისირ (alternative)
ისიი (alternative)
ისიჲი (alternative)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *isl-.

ნანაქ აღნე ისირიში შირთე გელახუნონიზ ქოგელორჩუ

nanak ağne isirişi şirte gelaxunoniz kogelorçu

My mother spread the new straw mattress on the ottoman


ტობა

ტობა • (ťoba) (plural ტობაფე, Latin spelling ťoba)

ťoba (romanization)
ტობაფე (plural)
ტიბა (alternative)

ხასანიქ ტობას დოლობაზგამს

(Jigetore, Okordule, Borghola) small potholes where water has accumulated due to rain; puddle

ამეტი ტობაზ დოლოდგითუნ დო მჩხომიზ ანკესი უტკომერზ

ameťi ťobaz dolodgitun do mçxomiz anǩesi uťǩomerz

Amet stands inside the ťoba and casts a fishing rod

(Vizha, Ortaalan, Vitse–Arkabi, Peroniti, Batumi) the point where flowing waters such as streams and rivers become stagnant and deep

ისტანბოლიშა იტაშა არ დიდი ტობა ქონ. საფანჯა ჯოზუნ.

isťanbolişa iťaşa ar didi ťoba kon. sapanca cozun.

On the way to Istanbul there is a big lake called Sapanca.


სკინდი

სკინდი • (sǩindi) (Latin spelling sǩindi)

sǩindi (romanization)
სქინდი (alternative)


sǩindi

სკინდი სკინდი#Laz


skindi

სქინდი სქინდი#Laz


სქინდი

სქინდი • (skindi) (Latin spelling skindi)

სკინდი სკინდი#Laz


მინთა

მინთა • (minta) (Latin spelling minta, plural მინთეფე)

From Ancient Greek μίνθη (mínthē), μίνθᾰ (mínthă).


ცანაყო

ცანაყო • (ʒanaqo) (Latin spelling ʒanaqo)

ʒanaqo (romanization)
ცანაკო (alternative)
ცხანაკო (alternative)

Akin to Mingrelian ცინყა (cinq̇a), Svan ცი̄ნყა (cīnq̇a). Compare also Mingrelian ციმუა (cimua).
The alternative form ცხანაკო (ʒxanaǩo) is seemingly contaminated with კაცხა (ǩaʒxa, “billberry (Vaccinium myrtillus)”).

Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos)


წიფრა

წიფური წიფური#Laz


წიფური

წიფური • (ǯipuri) (Latin spelling ǯipuri, plural წიფურეფე)

ǯipuri (romanization)
წიფურეფე (plural)
წიფრი (alternative)
წიფრა (alternative)
ციფრი (alternative)


წიფრი

წიფური წიფური#Laz


არგუნი

არგუნი • (arguni) (Latin spelling arguni)

arguni (romanization)
არგუნი (absolutive singular)
არგუნეფე (absolutive plural)
არგუნიქ (ergative singular)
არგუნეფექ (ergative plural)
არგუნის (dative singular)
არგუნეფეს (dative plural)
არგუნიშ (genitive singular)
არგუნიშ (genitive singular)
არგუნიშიş) (genitive singular)
არგუნიშიşi) (genitive singular)
არგუნეფეშ (genitive plural)
არგუნეფეშ (genitive plural)
არგუნეფეშიş) (genitive plural)
არგუნეფეშიşi) (genitive plural)
არგუნიშე (directive singular)
არგუნეფეშე (directive plural)
არგუნიშენ (ablative singular)
არგუნეფეშენ (ablative plural)
არგუნის (locative singular)
არგუნეფეს (locative plural)
არგუნითენ (instrumental singular)
არგუნეფეთენ (instrumental plural)

ჯემალიქ ეღეთე არგუნიშ ხიტი შირუმს

Cemal wears down the handle of the axe with a file.

large axe with a gap between the cutting body and the handle grip and weighing more than 5 kg, axe, hatchet


ოქორთურა

ოქორთურა • (okortura) (Latin spelling Okortura)

okortura (romanization)
Okortura (romanization)

Related to ქორთურა (kortura, “Georgia”). Compare to Georgian საქართველო (sakartvelo, “Georgia”) and Megrelian საქორთუო (sakortuo, “Georgia”). Ultimately from Proto-Kartvelian *kart-.

Georgia (a transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)


ქორთოლონა

ქორთოლონა • (kortolona) (Latin spelling Kortolona)

kortolona (romanization)
Kortolona (romanization)

From ქორთო (korto) + -ონა (-ona), the -ლ- (-l-) appears in intervocalic positions.


ოქორთუე

ოქორთუე • (okortue) (Latin spelling Okortue)

okortue (romanization)
Okortue (romanization)


ქორთული

ქორთული • (kortuli) (Latin spelling kortuli)

kortuli (romanization)
ქორთური (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *kart-ul-, from Proto-Kartvelian *kart-.


ქორთული

ქორთული • (kortuli) (Latin spelling Kortuli)

kortuli (romanization)
Kortuli (romanization)
ქორთური (alternative)


ქორთული

ქორთული • (kortuli) (plural ქორთულეფე, Latin spelling kortuli)

kortuli (romanization)
ქორთულეფე (plural)
ქორთური (alternative)

a cultivar of cherry plum native to Georgia


დიხა

dixa (romanization)
დიხა (absolutive singular)
დიხაფე (absolutive plural)
დიხაქ (ergative singular)
დიხაფექ (ergative plural)
დიხას (dative singular)
დიხაფეს (dative plural)
დიხაშ (genitive singular)
დიხაშ (genitive singular)
დიხაშიş) (genitive singular)
დიხაშიşi) (genitive singular)
დიხაფეშ (genitive plural)
დიხაფეშ (genitive plural)
დიხაფეშიş) (genitive plural)
დიხაფეშიşi) (genitive plural)
დიხაშე (directive singular)
დიხაფეშე (directive plural)
დიხაშენ (ablative singular)
დიხაფეშენ (ablative plural)
დიხას (locative singular)
დიხაფეს (locative plural)
დიხათენ (instrumental singular)
დიხაფეთენ (instrumental plural)
ნდიხა (alternative)

აშექ ნჯა დიხაშენ ჲეჭკირუფს

Ayşe has been mowing the tree from the ground


გინძე

გინძე • (ginże)

გუნძე გუნძე#Laz

Khopa–Batumi and Chkhala form of გუნძე (gunże)


გუნძე

gunże (romanization)
გუნზე (alternative)
გინძე (alternative)
გინზე (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *grʒ-el-, from Proto-Kartvelian *grʒ-.

სელიმიქ “ნთხირიზ ღარი მოთაეტაზ” დეჲი ჟინდოლემუში გუნძე ნთხომბუში ტატეფე მოუკვათამს

selimik “ntxiriz ğari motaeťaz” deyi jindolemuşi gunże ntxombuşi ťaťepe mouǩvatams

Selim cuts the long branches of the redwood tree above him so that it doesn't shade the hazelnuts

ჰეკო გუნძე კოჩი მუჭო ივენ? თი ნჭერიზ ნანწენ.

heǩo gunże ǩoçi muç̌o iven? ti nç̌eriz nanǯen.

How can he be so tall? His head touches the ceiling.

ჲაზიში ნდღალეფე გუნძე იჲენ. კიში მოხტასი ნდღალეფე დიმკულანენ.

yazişi ndğalepe gunże iyen. ǩişi moxťasi ndğalepe dimǩulanen.

Summer days are long. In winter the days get shorter.

long, tall
(about time of day, night, year etc.)

about time of day; night; year etc.; about time of day; night; year etc.


თხომური

თხომური • (txomuri) (Latin spelling txomuri)

txomuri (romanization)
თხომბი (alternative)
თხომრი (alternative)
თხომბრი (alternative)
თხომბური (alternative)
ნთხომური (alternative)

ზერაქ მოთამუშიში ფუფული ჲუმჭკაფს დო თხომური გამოჩქუმერს

zerak motamuşişi pupuli yumç̌ǩaps do txomuri gamoçkumers

Zera digs into her grandson's wound and extracts pus


თუმა

თომა თომა#Laz


თომა

toma (romanization)
თომა (absolutive singular)
თომალეფე (absolutive plural)
თომაქ (ergative singular)
თომალეფექ (ergative plural)
თომას (dative singular)
თომალეფეს (dative plural)
თომაშ (genitive singular)
თომაშ (genitive singular)
თომაშიş) (genitive singular)
თომაშიşi) (genitive singular)
თომალეფეშ (genitive plural)
თომალეფეშ (genitive plural)
თომალეფეშიş) (genitive plural)
თომალეფეშიşi) (genitive plural)
თომაშე (directive singular)
თომალეფეშე (directive plural)
თომაშენ (ablative singular)
თომალეფეშენ (ablative plural)
თომას (locative singular)
თომალეფეს (locative plural)
თომათენ (instrumental singular)
თომალეფეთენ (instrumental plural)
ნთომა (alternative)
თუმა (alternative)

ნანაქ წუტელი ბოზოზ თომალეფე დუცხონუ დო დუნთხოზუ შქულე ოგინე კელე ართი წუთა ჩოჩოკა დუხენუ

nanak ǯuťeli bozoz tomalepe duʒxonu do duntxozu şkule ogine ǩele arti ǯuta çoçoǩa duxenu

After combing and braiding my little girl's hair, my mother made small bangs in the front

თომალეფე ჭუხნუჲ

hair, feather, bristle (used both for humans and animals)

თომა ტანჯიჲარი ორტუ დო ხოლოთი დითხინუ

The wool was dirty, but it could still be spun


თხომუ

txomu (romanization)
თხომბუ (alternative)
ნთხომბუ (alternative)
ნთხომუ (alternative)
თხომრი (alternative)
თხომბრი (alternative)

Alnus glutinosa
Alnus glutinosa#Translingual


txomu

თხომუ თხომუ#Laz


ფშქველა

ფშქველა • (pşkvela) (Latin spelling pşkvela, plural ფშქველეფე)

pşkvela (romanization)
ფშქველეფე (plural)
მშქველა (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *pšal-. Doublet of ფშალი (pşali).


პულა

პულა • (p̌ula) (plural პულაფე, Latin spelling p̌ula)

p̌ula (romanization)
პულაფე (plural)
მპულა (alternative)
ბულა (alternative)
მფულა (alternative)

Akin to Mingrelian პულა (ṗula, “steam, vapor”).


p̌ula

პულა პულა#Laz


ბულა

პულა პულა#Laz

ბულაშკიმიში ლივადიში მდუთი მჯაში თუდე არაბაშკიმი მემიშკვაფუტუ. არ საატი ოკაჲი ჰიშოშა გოლავიქთი ჭი არაბაშკიმიში ჟინ ოფშა მდუთი დობღუტუ.

bulaşǩimişi livadişi mduti mcaşi tude arabaşǩimi memişǩvapuťu. ar saaťi oǩayi hişoşa golavikti ç̌i arabaşǩimişi jin opşa mduti dobğuťu.

I had left my car under a mulberry tree in my aunt's garden. I returned there an hour later. A lot of mulberries had fallen on my car.


მპულა

მპულა • (mp̌ula) (Latin spelling mp̌ula)

პულა პულა#Laz


mp̌ula

მპულა მპულა#Laz


mpula

მფულა მფულა#Laz


მფულა

პულა პულა#Laz


zimari

ზიმარი ზიმარი#Laz


აბჯა

ჰაჲ ნა-ჯელულუნ წარი თუდე აბჯა ელვაკათენ

The water coming down from here mixes with the river below


რუბა

ruba (romanization)
რუბა (absolutive singular)
რუბაფე (absolutive plural)
რუბაქ (ergative singular)
რუბაფექ (ergative plural)
რუბას (dative singular)
რუბაფეს (dative plural)
რუბაშ (genitive singular)
რუბაშ (genitive singular)
რუბაშიş) (genitive singular)
რუბაშიşi) (genitive singular)
რუბაფეშ (genitive plural)
რუბაფეშ (genitive plural)
რუბაფეშიş) (genitive plural)
რუბაფეშიşi) (genitive plural)
რუბაშე (directive singular)
რუბაფეშე (directive plural)
რუბაშენ (ablative singular)
რუბაფეშენ (ablative plural)
რუბას (locative singular)
რუბაფეს (locative plural)
რუბათენ (instrumental singular)
რუბაფეთენ (instrumental plural)

From Proto-Georgian-Zan *rabo- (“ditch”).

მთუთი არ მითი აზირასი არ ფირჩი ორაში რუბა დოლილაჲ

mtuti ar miti azirasi ar pirçi oraşi ruba dolilay

When the bear sees someone, he suddenly goes to the creek

(dialectal, Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi) river, creek, stream

რუბაზ ნა-გოლიჯინუ ზაპიში ჟინდოლე გოლობულურ

rubaz na-golicinu zap̌işi jindole golobulur

I'm walking over the snowdrift that stretches sideways in the valley

(dialectal, Artasheni, Vitse–Arkabi) valley


აფხა

apxa (romanization)
აფხა (absolutive singular)
აფხაფე (absolutive plural)
აფხაქ (ergative singular)
აფხაფექ (ergative plural)
აფხას (dative singular)
აფხაფეს (dative plural)
აფხაშ (genitive singular)
აფხაშ (genitive singular)
აფხაშიş) (genitive singular)
აფხაშიşi) (genitive singular)
აფხაფეშ (genitive plural)
აფხაფეშ (genitive plural)
აფხაფეშიş) (genitive plural)
აფხაფეშიşi) (genitive plural)
აფხაშე (directive singular)
აფხაფეშე (directive plural)
აფხაშენ (ablative singular)
აფხაფეშენ (ablative plural)
აფხას (locative singular)
აფხაფეს (locative plural)
აფხათენ (instrumental singular)
აფხაფეთენ (instrumental plural)

აფხა გოლატოჩი დომიშვი ფორჩა / მოხტი ჯეგიდვარე თოფრიში ჩაჩა.

apxa golaťoçi domişvi porça / moxťi cegidvare toprişi çaça.

Shuttle (back and forth) and weave me a shirt / Come and I will give you honeycomb (in a plate or a bowl).


ღალი

From Proto-Kartvelian *ɣel- (“ravine, gully”). Compare Georgian ღელე (ɣele, “stream, fleet, creek, ford”).

cog

ღალეფე დოსქურეზ


აბჟა

აბჯა აბჯა#Laz


abja

აბჟა აბჟა#Laz


ğali

ღალი ღალი#Laz


უმპა

head

უმპა • (ump̌a) (plural უმპაფე, Latin spelling ump̌a)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

ump̌a (romanization)
უმპაფე (plural)
ომპა (alternative)
უმპპა (alternative)
კუმპა (alternative)

ბერე დირინასი ემოგი უმპა ნუკვათამან

When a child is born, they first cut the umbilical cord


ump̌a

უმპა უმპა#Laz


დიჭკიჯი

head

დიჭკიჯი • (diç̌ǩici) (plural დიჭკიჯეფე, Latin spelling diç̌ǩici)

diç̌ǩici (romanization)
დიჭკიჯეფე (plural)
დინჭკიჯი (alternative)
დიმჭკიჯი (alternative)
დიჭყიჯი (alternative)
დიშხიპი (alternative)

Urtica dioica
Urtica dioica#Translingual


მოშვაჯინუ

მოშვაჯინუ • (moşvacinu) (Latin spelling moşvacinu)

moşvacinu (romanization)
მოშვაჯინა (alternative)

მოიშვაჯამს მოიშვაჯამს#Laz


მოიშვაჯამს

მოიშვაჯამს • (moişvacams) (Latin spelling moişvacams)

to breathe, to inhale, to relax, to rest, to take a break


მოშვაჯინა

მოშვაჯინა • (moşvacina) (Latin spelling moşvacina)

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz

Alternative form of მოშვაჯინუ (moşvacinu)


moşvacinu

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz


moşvacina

მოშვაჯინა მოშვაჯინა#Laz


თათილი

თათილი • (tatili) (Latin spelling tatili)

tatili (romanization)
თედილი (alternative)
თადილი (alternative)


tatili

თათილი თათილი#Laz


თედილი

თედილი • (tedili) (Latin spelling tedili)

თათილი თათილი#Laz


tedili

თედილი თედილი#Laz


თადილი

თადილი • (tadili) (Latin spelling tadili)

თათილი თათილი#Laz


tadili

თადილი თადილი#Laz


კონჭი

კონჭი • (ǩonç̌i) (Latin spelling ǩonç̌i)

ǩonç̌i (romanization)
კოჭი (alternative)

Akin to Georgian კოჭი (ḳoč̣i), Mingrelian კონჭი (ḳonč̣i), Old Armenian կոճ- (koč-).

ჯუმა-ჩქიმიქ კონჭი ქვაზ ელონთხუ დო მციქა დამბარუ

cuma-çkimik ǩonç̌i kvaz elontxu do mʒika dambaru

My brother hit his ankle with a stone, and it's a little swollen


ǩonç̌i

კონჭი კონჭი#Laz


ǩoç̌i

კოჭი კოჭი#Laz


კუჩხე-მენცხული

კუჩხე-მენცხული • (ǩuçxe-menʒxuli) (Latin spelling ǩuçxe-menʒxuli)

From კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli).

af

კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli)


ǩuçxe-menʒxuli

კუჩხე-მენცხული კუჩხე-მენცხული#Laz

Latin spelling of კუჩხე-მენცხული (ǩuçxe-menʒxuli)


მენცხული

head

მენცხული • (menʒxuli) (Latin spelling menʒxuli)


დუდი

მჯორათე დუდი ჯეჭვერი იქთენ

S/he walks around with her/his head burnt from the sun

(dialectal, Atina, Vizha, Artasheni) head

დუდის ნა-მომალუ დულჲაფე მომხვადუ

ჲაშარიქ კაზუღეფეს დუდი ნუჭუმს

Yashar is burning the tips of the stakes


ნჭამი

ნჭამი • (nç̌ami) (Latin spelling nç̌ami)

nç̌ami (romanization)
ნჭამი (absolutive singular)
ნჭამეფე (absolutive plural)
ნჭამიქ (ergative singular)
ნჭამეფექ (ergative plural)
ნჭამის (dative singular)
ნჭამეფეს (dative plural)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშიş) (genitive singular)
ნჭამიშიşi) (genitive singular)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშიş) (genitive plural)
ნჭამეფეშიşi) (genitive plural)
ნჭამიშე (directive singular)
ნჭამეფეშე (directive plural)
ნჭამიშენ (ablative singular)
ნჭამეფეშენ (ablative plural)
ნჭამის (locative singular)
ნჭამეფეს (locative plural)
ნჭამითენ (instrumental singular)
ნჭამეფეთენ (instrumental plural)
ჭამი (alternative)


მედი

From Georgian იმედი (imedi), For the deletion of the word initial ი- see ლაჯი (laci). Doublet of უმუტტი (umuťťi) and ომუდი (omudi).


nç̌ami

ნჭამი ნჭამი#Laz


ჭამი

ნჭამი ნჭამი#Laz


ç̌ami

ჭამი ჭამი#Laz


ilaci

ილაჯი ილაჯი#Laz


ჰანთეფე

head

ჰანთეფე • (hantepe) (Latin spelling hantepe)

hantepe (romanization)
ჰანთერე (alternative)
ჰამთეფე (alternative)
ანთეფე (alternative)


ჰანთერე

ჰანთერე • (hantere) (Latin spelling hantere)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ჰამთეფე

ჰამთეფე • (hamtepe) (Latin spelling hamtepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ანთეფე

ანთეფე • (antepe) (Latin spelling antepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


hantepe

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


hamtepe

ჰამთეფე ჰამთეფე#Laz


antepe

ანთეფე ანთეფე#Laz


ǯonums

წონუმს წონუმს#Laz


წინუფს

წინუფს • (ǯinups) (Latin spelling ǯinups)

წონუმს წონუმს#Laz


ǯinups

წინუფს წინუფს#Laz


წონუჲ

წონუმს წონუმს#Laz


ǯonuy

წონუჲ წონუჲ#Laz


წონერი

წონერი • (ǯoneri) (Latin spelling ǯoneri)


ǯoneri

წონერი წონერი#Laz


ჭაუმს

ჭაუმს • (ç̌aums) (Latin spelling ç̌aums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz

Alternative spelling of ჭარუმს (ç̌arums)


ჭარუფს

ჭარუფს • (ç̌arups) (Latin spelling ç̌arups)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ნჭარუმს

ნჭარუმს • (nç̌arums) (Latin spelling nç̌arums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz

Atina and Vitse form of ჭარუმს (ç̌arums)


ნჭარუჲ

ნჭარუჲ • (nç̌aruy) (Latin spelling nç̌aruy)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌arums

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌aums

ჭაუმს ჭაუმს#Laz


ç̌arups

ჭარუფს ჭარუფს#Laz


nç̌arums

ნჭარუმს ნჭარუმს#Laz


nç̌aruy

ნჭარუჲ ნჭარუჲ#Laz


ამა

From Ottoman Turkish اما (ammâ), from Arabic أَمَّا (ʔammā).


aǩoşka

აკოშქა აკოშქა#Laz


აგურე

From გური (guri, “heart”) + ა- -ე (a- -e), literally “without heart”.

af

ქჲაზიმიქ ნა-ვასენ დულჲა აგურე იქომს

Kazım does everything he does reluctantly


şerep̌i

შერეპი შერეპი#Laz


შერეპი

head

შერეპი • (şerep̌i) (Latin spelling şerep̌i)


ა- -ე

From Pontic Greek α- (a-), from Ancient Greek ἀ- (a-).

ღნოსი (ğnosi, “mind”) → აღნოსე (ağnose, “stupid”)

მეშვენს (meşvens, “to wait”) → ამეშვენე (ameşvene, “sudden”)

გური (guri, “heart”) → აგურე (agure, “involuntarily”)

Circumfixed to nouns or verbs to form adjectives and adverbs meaning 'without (noun affixed)'


შორთი

Probably ultimately from Old Georgian შოლტი (šolṭi).

შორთეფე ვიქუმტიტ დო ნჩაი დობდუმტით.

We would make strips on the land and plant tea there.

ნჯონი შორთი შორთი შკორუმტეს.


şorti

შორთი შორთი#Laz


აღანი

აღანი ნოღამისაზ ხეზ ვიტოხუთ ბელეძძუღი დოლობუნ

ağani noğamisaz xez viťoxut beleżżuği dolobun

The new bride wears fifteen bracelets on her wrist


აღანი

კოდა ღაპი აღანი დობუსვით


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse–Arkabi and Khopa–Batumi form of აღანი (ağani)


აღნე

აღანი აღანი#Laz


ağne

აღნე აღნე#Laz


ağne

აღნე აღნე#Laz


ჲენგი

ჯუმა-შკიმი ჲენგი არაბა-მუში მოჩინაფაჲ


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


ჰაჲა

haya (romanization)
ჰამ (alternative)
აჲა (alternative)


აჲა

ჭე, ბიჭი! ლუუ მჯუმუ კათინერი ნ-ი? აჲა, ნოცადი.

ç̌e, biç̌i! luu mcumu ǩatineri n-i? aya, noʒadi.

Hey, kid! Is the cabbage salted? Taste it.

(Vizha, Artasheni) (interjection used for requesting)

ბერესქანიქ ხოლო ძიგარა შუმს. - აჲა! ოწკედი!

bereskanik xolo żigara şums. - aya! oǯǩedi!

Your kid is smoking again. - Look at him!

(Vitse) (interjection expressing surprise and helplessness)


აჲა

ჰაჲა ჰაჲა#Laz


აჲა

Khopa–Batumi and Chkhala form of ჰამ (ham)


ქი

ki (romanization)
ჭი (alternative)
ჩი (alternative)

From Ottoman Turkish كه, from Classical Persian که.

კოჩიქ ოკო გჲარი ჭკომუ ქი აწი იშიბლოქუფს

ǩoçik oǩo gyari ç̌ǩomu ki aǯi işiblokups

The man ate so much that he is now burping


p̌roğoni

პროღონი პროღონი#Laz


აჲინა

İrfan Çağatay Aleksiva suggests that this word is probably related to Greek δεν είναι (den eínai, “it isn't, it doesn't exist”).

cog

ეველის შკუნი ჰანინეფეშა ავრუფალეფე მულუტეს; ჰუს აჲინა ვარ-მულუნ

evelis şǩuni haninepeşa avrupalepe muluťes; hus ayina var-mulun

In the old days, Europeans used to come here; now they never come


აინა

აჲინა აჲინა#Laz


ფაცხა

head

ფაცხა • (paʒxa) (plural ფაცხაფე, Latin spelling paʒxa)

paʒxa (romanization)
ფაცხაფე (plural)
ფასხა (alternative)
ფრაცხა (alternative)

→ Armenian: փացխա (pʻacʻxa) — Hamshen

desc

→ Turkish: paska, pasha, pasḫa, paçğa, paḉḫa, paçḫa (Hemşin)

Borrowed from Abkhaz абыцаҟьа (abəcaqʲʼa).

bor+

დოღანის ვასილითის ჟურ კორეცხალა ფაცხა უღუნ

doğanis vasilitis jur ǩoreʒxala paʒxa uğun

Doghan has two one-floor, one-room huts in Vasiliti. (Vasiliti, the name of the place given to the highest neighborhood away from the residential area)

(dialectal, Atina) Wooden hut for temporary storage of grass on mown areas

მუ გომსქიმეჲი გულუნ დო ოხორი ფაცხა უღუნ

S/he dresses very stylishly herself/himself, but her/his house is a like hut

(dialectal, Vizha, Vitse–Arkabi) makeshift wooden hut

ნთხირეფუნას ნა-ფქოსუმტით ჩაჩი ფაცხათე ბზდიმტით

ntxirepunas na-pkosumťit çaçi paʒxate bzdimťit

We used to carry the dry leaves that we swept in the hazelnut grove with a basket

(Vitse–Arkabi) multi spaced basket, leaf basket


ხუჯი

მხუჯი მხუჯი#Laz


მხუჯი

head

მხუჯი • (mxuci) (plural მხუჯეფე, Latin spelling mxuci)

mxuci (romanization)
მხუჯეფე (plural)
მხუჟი (alternative)
ფხუჯი (alternative)
ხუჯი (alternative)

მჭიმა მხუჯიზ ეგომჭიმს


ჰიჩი

From Ottoman Turkish هیچ (hiç), ultimately from Persian هیچ (hič).

ნა-მალიმბეტუ ბოზომოთას ჩხორონერი ჶორი ჩაღეტი დევუნჭარი დო ჰიჩი ნენა ვარ-მომჩუ

na-malimbeťu bozomotas çxoroneri fori çağeťi devunç̌ari do hiçi nena var-momçu

I wrote a letter to the girl that I love for the ninth time and she never responded


ჰიჩ

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


hiçi

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


ჩქარ

çkar (romanization)
ჩქართე (alternative)

According to Aleksiva, from Armenian չկար (čʻkar, “didn't exist, was not”), from կամ (kam).

bor

ბიჭი-ჩქიმი, არაბა-ჩქიმი ოხმარინუ შენი დიდო იხვეწენ, ჩქვა მა ჩქარ იზინი ვარ-მეფჩამ

biç̌i-çkimi, araba-çkimi oxmarinu şeni dido ixveǯen, çkva ma çkar izini var-mepçam

My son begs a lot to use my car, but I never let him


ჩქართე

head

ჩქართე • (çkarte) (Latin spelling çkarte)

ჩქარ ჩქარ#Laz


çkarte

ჩქართე ჩქართე#Laz


çkar

ჩქარ ჩქარ#Laz


otxo

ოთხო ოთხო#Laz


ჩქუნ

çkun (romanization)
შკუ (alternative)
ჩქუ (alternative)
ჩქინ (alternative)


შკუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქინ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


çkun

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


çkin

ჩქინ ჩქინ#Laz


სიჶტერი

სიჶტერი • (sifťeri) (Latin spelling sifťeri)

სიჶთერი სიჶთერი#Laz


სირაჶი

სირაჶი • (sirafi) (Latin spelling sirafi)

სკურაჶი სკურაჶი#Laz


sirafi

სირაჶი სირაჶი#Laz


მკულე

→ Mingrelian: კულე (ḳule) — Abzhua

From Proto-Georgian-Zan *m-ḳl-e- (“deprived, lacking, short”), from Proto-Kartvelian *ḳel- : *ḳl- (“to lack”).


მბული

→ Turkish: buli, bülü

From Proto-Georgian-Zan *bal- (“sweet cherry”), see there for more.

inh

ჰანწო მბულიზ ჰეშშო ჩანს ქი ტოტეფეზ ქონძოლ ქონძოლი გჲობუნ

hanǯo mbuliz heşşo çans ki ťoťepez konżol konżoli gyobun

This year, cherry trees have such fruit that they hang on the branches in bunches

გჲაი ვარ-იფხორნა-თი მბული ოჭკომი

If you're not eating, at least eat cherries

sweet cherry, wild cherry (Prunus avium) (tree and fruit)


ბული

მბული მბული#Laz

Khopa–Batumi and Arkabi form of მბული (mbuli)


ტრაღუდა

head

ტრაღუდა • (ťrağuda) (Latin spelling ťrağuda)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ტრაღოდუ

ტრაღოდუ • (ťrağodu) (Latin spelling ťrağodu)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ტრაღუდი

ტრაღუდი • (ťrağudi) (Latin spelling ťrağudi)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ğnosi

ღნოსი ღნოსი#Laz


ვანა

ფარა-ჩქუნი ჰაქო გოლულუნ. ვანა გალე მუთუზ ვარ-ღირს

para-çkuni hako golulun. vana gale mutuz var-ğirs

Our money is valid here. Otherwise, it has no value abroad


ვანა

ვანაზ კაჲი ვარ-გოლუღანა წკარი მუშებურა გამიჩოდენ

vanaz ǩayi var-goluğana ǯǩari muşebura gamiçoden

If you do not turn the valve well and close it, the water will drain on its own


-ნა

Suffix used to form diminutive nouns from other nouns


ოხორჯა

ოხორჯა • (oxorca) (Latin spelling oxorca)

oxorca (romanization)
ოხოჯჯა (alternative)
ხორძა (alternative)
ოხორზა (alternative)

Usually explained as ოხორი (oxori, “house”) + ჯა (ca, “tree”), literally “tree of house”, but it's considered as a folk etymology by Arnold Chikobava. Instead he derives it from Laz ოხორი (oxori, “house”) and Georgian რძალი (rʒali, “bride”). He supports his theory with plural of ოხორჯა (oxorca) is ოხორჯალეფე (oxorcalepe) rather than *ოხორჯაფე (*oxorcape). Also having -ძ- (-ż-) explains the dialectal variations of the word. Chikobava also substantiates his thesis with other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხრასქირი (oxraskiri), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura). Note that Georgian რძალი (rʒali, “bride”) is not used in Laz.

af

მესქურინერი ოჯაღი უმჩანე არ ოხორჯაქ ქოგამოგზამს

meskurineri ocaği umçane ar oxorcak kogamogzams

An ingenious and resourceful woman rekindles an extinct family

ოხორჯა-ჩქიმი აწი ვა-რენ


ოხრასქირი

head

ოხრასქირი • (oxraskiri) (Latin spelling oxraskiri)

oxraskiri (romanization)
ოხასკირი (alternative)
ოხრასკირი (alternative)
ოხრასკურე (alternative)

From ოხორი (oxori, “house”) + სქირი (skiri, “son”), literally “son of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status", compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ნუსაქ ოხრასქირი-მუში მალთეში ბოზოს ნუმსქვანამს

nusak oxraskiri-muşi malteşi bozos numskvanams

The bride suits her brother-in-law to the girl next door


ოხრასურე

head

ოხრასურე • (oxrasure) (Latin spelling oxrasure)

oxrasure (romanization)
ოხასურე (alternative)

From ოხორი (oxori, “house”) + ოსური (osuri, “daughter”), literally “daughter of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასქირი (oxraskiri) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ოხრასურე-შკიმი ოხორზა-შკიმიშე მსკვა ონ

My sister-in-law is more beautiful than my wife


მორო

Akin to Georgian მარა (mara), Mingrelian მორო (moro), Svan მარ (mar).

მთუთიქ თქუ-ქი: "სი ვარ გიჩქინშია, მორო მუკ ჭკომუჲა?"

mtutik tku-ki: "si var giçkinşia, moro muǩ ç̌ǩomuya?"

The bear said, "If you don't know, then who ate?"

Used for attention, threat, amazement and question


თითხუ

titxu (romanization)
თუთხუ (alternative)

ნუსა-ჩქუნიქ თითხუ ნა-დოსქიდუ ლაზუტეფეში არაზ მთელლი ლუ გოშორგამს

nusa-çkunik titxu na-doskidu lazuťepeşi araz mtelli lu goşorgams

Our bride is always planting cabbage among the sparse corn

ფაფა დიდო თითხუ დივუ-დორენ


ჩორბა

From Ottoman Turkish چوربا (çorba), from Persian شوربا (šurbâ).

გჲარი ოჭკომუშე დიდოთენ იფთი ჩორბაში ოშუმუთენ გეიჭქენ

gyari oç̌ǩomuşe didoten ipti çorbaşi oşumuten geiç̌ken


ტოროჯი

head

ტოროჯი • (ťoroci) (Latin spelling ťoroci)

ťoroci (romanization)
ტოროჭი (alternative)

ტოროჯიქ ნჯაში დუდიზ ჲუვა ვუ-დორენ

A pigeon made a nest at the top of the tree


ბობონჭვა

ბობონჭვა • (bobonç̌va) (Latin spelling bobonç̌va)

From Proto-Georgian-Zan *oboba- (“spider”).

ფიცარის თუდე მთელლი ბობონჭვა მეშობღუნ


ბოჯეღი

ბოჯეღი • (boceği) (Latin spelling boceği)

ბოჯეღეფე იმჩინოჯენ


ბუზულა

ბუზულა • (buzula) (Latin spelling buzula)

ბეეში ჟინ ბუზულა გვობუზულაფს


ფარფალი

ფარფალი • (parpali) (Latin spelling parpali)

Possibly from Proto-Kartvelian *ṗerṗer-.

ლიმსაზ ნა-ნიკიდენ ფარფალეფე ჰექო ნოხროცქუნან

limsaz na-niǩiden parpalepe heko noxroʒkunan

The butterflies caught in the spider web die by sticking there


ბუტკუჯი

ბუტკუჯი • (buťǩuci) (Latin spelling buťǩuci)

buťǩuci (romanization)
პუტუჯი (alternative)
პუტტუჯი (alternative)
პუტუჟი (alternative)
ბუტუჯი (alternative)
ბუტტუჯი (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ-ar- (“bee”), from *buṭḳ(a)- (“leaf”).

კარვანიზ თოფური უმცქამტაში “ბუტკუჯი იგზალაზ” ჲა დო კომა ნუფურინამან

ǩarvaniz topuri umʒkamťaşi “buťǩuci igzalaz” ya do ǩoma nupurinaman

While taking honey from the comb, they spray smoke so that the bee goes away


მჭაჯი

მჭაჯი • (mç̌aci) (Latin spelling mç̌aci)

mç̌aci (romanization)
მჯაჯი (alternative)

From Proto-Kartvelian *mc̣₁er-. Cognate with Georgian მწერი (mc̣eri, “insect”), Mingrelian ჭანჯი (č̣anǯi, “fly”) and Svan მე̄რ (mēr, “fly”).

ფუჯიზ კუჩხეზ დდთ გობუფურინი დო მჭაჯი ნოხედაში ჰექ ნოხროცქუნ

puciz ǩuçxez ddt gobupurini do mç̌aci noxedaşi hek noxroʒkun

I sprayed DDT on the cow's foot, and the fly dies as soon as it lands


კარკალამტახუ

კარკალამტახუ • (ǩarǩalamťaxu) (Latin spelling ǩarǩalamťaxu)


დუმჭკუ

დუმჭკუ • (dumç̌ǩu) (Latin spelling dumç̌ǩu)

dumç̌ǩu (romanization)
დუნჭუ (alternative)
დიმჭკუ (alternative)

From Proto-Georgian-Zan *ǯinč̣wel- (“ant”).

ბერეში ქორბაზ დუმჭკუ ბუზალამს

An ant is crawling in the child's stomach


ბრესთი

ბრესთი • (bresti) (Latin spelling bresti)

gray:

ash-colored:

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling Aranża)

aranża (romanization)
Aranża (romanization)


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling aranża)

orange:


ლეტაშფერი

ლეტაშფერი • (leťaşperi) (Latin spelling leťaşperi)

From ლეტა (leťa, “earth, ground, mud”) + -შ (-ş, genitive case marker) + ფერი (peri, “color”), literally “color of ground”.

compound

brown:


სკითა

yellow:


ჯღატა

cğaťa (romanization)
ჩხატა (alternative)
ნჯღატა (alternative)
ნჯღიტი (alternative)

Probably from the verb root ჩხატ- (çxať-, “to shine”).

blue:


ჩქვა

Inherited from Proto-Kartvelian *s₁xwa- (“one; other”). Cognate with Georgian სხვა (sxva), Mingrelian შხვა (šxva) and Svan ეშხუ (ešxu).

inh+

ალიქ დულჲა იქომტაში ნაიხმარასენ ირი მუთუ ეკიხვამს დო ნულუნ. კაპულაზ ნაკორობასენ ა ჩქვა კოჩი უნონ.

alik dulya ikomťaşi naixmarasen iri mutu eǩixvams do nulun. ǩap̌ulaz naǩorobasen a çkva ǩoçi unon.

Ali leaves everything he's need to use while he's working. It takes one more person to pick up after him.


ჩქვა

ჩქვა მუთუ მოთჲოფხორ

(Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) again, more

ალი დო ამეტიქ ნაჲლაფენიში გამაჩამან. ამეტიში ნანიქ ჩქვა გჲონწონამ.

ali do ameťik naylapenişi gamaçaman. ameťişi nanik çkva gyonǯonam.

Ali and Amet are selling their naylas. Amet's has more weight.

ჰაწინეჲი საატეფე არ ოკიხუი ჩქვა ჩქარ ვაგეიდგენ

haǯineyi saaťepe ar oǩixui çkva çkar vageidgen

Nowadays, once the clocks are broken, they are never set anymore.

again, more
ჩქვა (çkva)
no longer, anymore

არზუ დო ჶერიდე დალეფეში ბოზოფე რენან. ჰეკო ოკუნგამან ქი ჩქვა ნავარუჩქინანფეზ “ექიზი დალეფე რენ” დაწონენან.

arzu do feride dalepeşi bozope renan. heǩo oǩungaman ki çkva navaruçkinanpez “ekizi dalepe ren” daǯonenan.

Arzu and Feride are each other's cousins. They look so much alike that those who don't know yet think they are twin sisters.

ქჩე დოლოქუნუფე ბოზოს კაჲი ვარანახუდორენ. ნანამუშიქ ა ჩქვა მეჲანახუმს.

kçe dolokunupe bozos ǩayi varanaxudoren. nanamuşik a çkva meyanaxums.

The girl didn't wash the white clothes well. Her mother washes them once more.

again, more
ა(რ) ჩქვა (a(r) çkva)
again, once more, once again

ბოჲა უსუმერტაში ჶურჭა მოთდოვალამ. ოწუდეზ ნანაწაპენ ბოჲა ა ჩქვა ვარგამულუნ.

boya usumerťaşi furç̌a motdovalam. oǯudez nanaǯap̌en boya a çkva vargamulun.

Don't shake your brush when you paint. Paint that drips and sticks to the shelf will never come off.

(negative) no longer, anymore, again, once more, once again

ხასანიში ოხორიზ ნკომა ედგითუნ. ჩქვა ნოღალე ქომოხთესი?

xasanişi oxoriz nǩoma edgitun. çkva noğale komoxtesi?

There's smoke rising from Khasan's house. I wonder if they've come from the city.

ჯევერიზ ჩქვა თოლიზ ა მუთხა ქოდოლოლუ. ბოჲნე აჩილამბრენ ედო თოლი ფათხუმს.

ceveriz çkva toliz a mutxa kodololu. boyne açilambren edo toli patxums.

Cever seems to have something in his eye. He is constantly tearing and blinking.

“სი ნოღაშა იგზალიი?” - “ვიგზალი ჩქვა.”

"Did you go to the city?" - "Of course I did."

(Batumi) of course, for sure, for certain, certainly, surely (used at the end of the sentence)


ჩქვა

ჰანდღა მჩხომი ოჭოფუშა ბიდით. ჩქვა დიდი მჩხომი ვარმაჭოფეზ. ბოჲნე წუტა მჩხომეფე ქომობიღით.

handğa mçxomi oç̌opuşa bidit. çkva didi mçxomi varmaç̌opez. boyne ǯuťa mçxomepe komobiğit.

Today we went fishing, but we didn't get any big fish. We always brought back small fish.

ალიზ კაი აღოდუ, ჩქვა დიდოთი მოიღუდორტუ

Ali deserved it, because he gone too far


ჩქვა

ჩქვა, არ კოჩიზ მოთნაღერ დო დულჲამუში დოაზ

çkva, ar ǩoçiz motnağer do dulyamuşi doaz

Man, stop distracting the man and let him do his job!


ჩქვა

ჰემუშენ ჩქვა გჲარი ნავარჭკომუ მითი ვარდოსქიდუ

hemuşen çkva gyari navarç̌ǩomu miti vardoskidu

There's no one left who hasn't eaten except him

(Borghola) other than something, something else, something other than, other than

“ჰომოხთი” ჩქვა მიწვას


არანძი

head

არანძი • (aranżi) (Latin spelling aranżi)

aranżi (romanization)
არარანცი (alternative)
ანძი (alternative)

Borrowed from an alternative form of Pontic Greek νεράντζιν (nerántzin).

Citrus × aurantium
Citrus × aurantium#Translingual

bitter orange, Seville orange (Citrus × aurantium) (fruit and tree)


ფოტუკალი

ფოტუკალი • (poťuǩali) (Latin spelling poťuǩali)

poťuǩali (romanization)
ფორთაქალი (alternative)
ფორტოკალი (alternative)
ფორტიკალი (alternative)
ფორტუკალი (alternative)
ფორთოკალი (alternative)
ფორთუკალი (alternative)

From Ottoman Turkish پورتقال (portokal, “orange”).

bor

მთუგიქ ფოტუკალი გოხორუმს დო მეშიფხორს

The mouse gnaws around the orange and eats the inside

Citrus sinensis
Citrus sinensis#Translingual

orange (Citrus sinensis) (fruit and tree)


გერმა

germa (romanization)
გემმა (alternative)
გემა (alternative)
ჯერმა (alternative)

desc

from Laz <i class="Geor mention" lang="lzz">გერმაკოჩი</i> (germaǩoçi)

→ Mingrelian: გერმაკოჩი (germaḳoči) (from Laz გერმაკოჩი (germaǩoçi)) — Abzhua

According to Aleksiva from *გირმა < *დირმა < *დრიმა (*girma < *dirma < *drima), from Ancient Greek δρυμά (drumá), neutral collective to δρυμός (drumós, “forest”).

მაღალა გერმაფეშენ გელამთე გამიწკედაში ზუღა იძირენ

mağala germapeşen gelamte gamiǯǩedaşi zuğa iżiren

Looking downhill from high mountains, the sea is visible

გერმაკოჩი

a mythological figure who lives in the forests, whose whole body is covered with hair, and who imitates everything that man does, a kind of forest man


ავროფა

head

ავროფა • (avropa) (Latin spelling avropa)

avropa (romanization)
ევროფა (alternative)

From Ottoman Turkish آوروپا (Avrupa), from Ancient Greek Εὐρώπη (Eurṓpē).


ავროფა

ავროფა • (avropa) (Latin spelling Avropa)

avropa (romanization)
Avropa (romanization)
ევროფა (alternative)


ინგილთერე

ინგილთერე • (ingiltere) (Latin spelling İngiltere)

ingiltere (romanization)
İngiltere (romanization)

From Ottoman Turkish انكلتره (ingiltere), from French Angleterre.

ინგილთერე დო ალამანიში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

ingiltere do alamanişi oşǩendas naǩu verǯi on?

How many kilometers are between England and Germany?


ჶრანსა

ჶრანსა • (fransa) (Latin spelling Fransa)

fransa (romanization)
Fransa (romanization)

ჶრანსა დო ჰოლლანდაში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

fransa do hollandaşi oşǩendas naǩu verǯi on?

How many kilometers are between France and Netherlands?


ჰოლლანდა

ჰოლლანდა • (hollanda) (Latin spelling Hollanda)

hollanda (romanization)
Hollanda (romanization)

From Turkish Hollanda, ultimately from Old Dutch holt lant (“wood land”).


ალამანჲა

ალამანჲა • (alamanya) (Latin spelling Alamanya)

alamanya (romanization)
Alamanya (romanization)
ალამანი (alternative)
ალმანჲა (alternative)

ნოღამე-ჩქიმიქ ჟურ წანაზ ალამანჲაზ იჩალიშუ დო ჰეშოთე ოხორი პკოდით

noğame-çkimik jur ǯanaz alamanyaz içalişu do heşote oxori p̌ǩodit

My husband worked in Germany for two years, and that's how we built a house


რუსჲა

rusya (romanization)
Rusya (romanization)
რუსიჲე (alternative)

ქიმი-თი რუსიჲე ულვან


-მსვა

ერმენი (ermeni, “Armenian”) + -მსვა (-msva) → ერმენიმსვა (ermenimsva, “Armenia”)

გურჯი (gurci, “Georgian”) + -მსვა (-msva) → გურჯიმსვა (gurcimsva, “Georgia”)

თურკი (turǩi, “Turk”) + -მსვა (-msva) → თურკიმსვა (turǩimsva, “Turkey”)

ჲონანი (yonani, “Greek”) + -მსვა (-msva) → ჲონანიმსვა (yonanimsva, “Greece”)

Added to nationalities in order to form names of countries: -land


უკრანიმსვა

უკრანიმსვა • (uǩranimsva) (Latin spelling Uǩrani)

uǩranimsva (romanization)
Uǩrani (romanization)

From უკრანი (uǩrani, “Ukrainian”) + -მსვა (-msva, “-land”), literally “land of Ukrainians”.

suf

უკრანიმსვა რუსეფე ქეჭოფეჲ


-ათი

From Proto-Georgian-Zan *-et. Doublet of -ეთი (-eti), which is from Old Georgian -ეთი (-eti).

პაპილი (p̌ap̌ili, “Pope”) + -ათი (-ati) → პაპილათი (p̌ap̌ilati, “Arılı, Arhavi”, literally “Land of Pope”)

ფერონი (peroni, “with colour”) + -ათი (-ati) → ფერონითი (peroniti, “Çamlıköy, Hopa”, literally “Land with colours”)

კვარია (ǩvaria, “crow”) + -ათი (-ati) → კვარიათი (ǩvariati, “Kvariati”, literally “Land of crows”)

Added to nouns or adjectives in order to form names of places


ფელერგივათი

head

ფელერგივათი • (pelergivati) (Latin spelling Pelergivati)

pelergivati (romanization)
Pelergivati (romanization)
ფელეგვათი (alternative)
ფელერგევათი (alternative)

desc

→ Ottoman Turkish: پیلرگوات (Pilargivat)

From Byzantine Greek Φιλάγρης (Philágrēs, a male given name) + -ივა (-iva, surname-forming suffix) + -ათი (-ati, toponym-forming suffix). The dynasty name is recorded in a 15th century Ottoman register as Ottoman Turkish [script needed] (Filāġriva).

cog

Akkaya (a village in Ardeşen district, Rize Province, Turkey).


-წა

Suffix used to form diminutive nouns from proper nouns


-ს

-s (alternative)
-s (romanization)
-ზ (alternative)
-სო (alternative)


-ქ

-k (alternative)
-k (romanization)
-ქო (alternative)
-ქუ (alternative)