და

head

და • (da) (plural დალეფე, Latin spelling da)

da (romanization)
დალეფე (plural)
და (absolutive singular)
დალეფე (absolutive plural)
დაქ (ergative singular)
დალეფექ (ergative plural)
დას (dative singular)
დალეფეს (dative plural)
დაშ (genitive singular)
დაშ (genitive singular)
დაშიş) (genitive singular)
დაშიşi) (genitive singular)
დალეფეშ (genitive plural)
დალეფეშ (genitive plural)
დალეფეშიş) (genitive plural)
დალეფეშიşi) (genitive plural)
დაშე (directive singular)
დალეფეშე (directive plural)
დაშენ (ablative singular)
დალეფეშენ (ablative plural)
დას (locative singular)
დალეფეს (locative plural)
დათენ (instrumental singular)
დალეფეთენ (instrumental plural)

ბაბაში ლეტაზ დო დოსქიდინერეფეზ დალეფეთი ნუნჭუნან

Not only the sons, but also their sisters have a share in their father's land and his inheritance

babaşi leťaz do doskidinerepez dalepeti nunç̌unan


ოსური

ოსური • (osuri) (plural ოსურეფე, Latin spelling osuri)


ბედი

ბედიშკიმი დიდო ვროსი ჯარი იქუმტუ. არ სოთი დუგუნი იჲუკონი ალაჲიცო ჰიმუ ჯარი ოხაზირუ გური აჲერტეჲ.

My grandmother was a very good at cooking. When there was a wedding somewhere, everyone wanted her to cook (wanted her to prepare food).

bedişǩimi dido vrosi cari ikumťu. ar soti duguni iyuǩoni alayiʒo himu cari oxaziru guri ayerťey.


პაპული

პაპული • (p̌ap̌uli) (Latin spelling p̌ap̌uli)

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფეჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

Our ancestors used to sleep on beds made of grain stalks

mcveşi orapez p̌ap̌ulepeçkuni mǯuş oncirez incirťez


კოჩი

ǩoçi (romanization)
კოჩი (absolutive singular)
კოჩეფე (absolutive plural)
კოჩიქ (ergative singular)
კოჩეფექ (ergative plural)
კოჩის (dative singular)
კოჩეფეს (dative plural)
კოჩიშ (genitive singular)
კოჩიშ (genitive singular)
კოჩიშიş) (genitive singular)
კოჩიშიşi) (genitive singular)
კოჩეფეშ (genitive plural)
კოჩეფეშ (genitive plural)
კოჩეფეშიş) (genitive plural)
კოჩეფეშიşi) (genitive plural)
კოჩიშე (directive singular)
კოჩეფეშე (directive plural)
კოჩიშენ (ablative singular)
კოჩეფეშენ (ablative plural)
კოჩის (locative singular)
კოჩეფეს (locative plural)
კოჩითენ (instrumental singular)
კოჩეფეთენ (instrumental plural)

კოჩი დოღურაჲის შური-მუში ნცაშა ჲულუნ

When a human dies, her/his soul ascends to heaven


ჩილი

tlb

(Dutkhe, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

მა ოხორიშე გობიქთიში ჩილიჩქიმიქ ოჭონეფე ჭუმტუ

When I came home, my wife was sewing what was to be sewn

ma oxorişe gobiktişi çiliçkimik oç̌onepe ç̌umťu


ბაბა

head

ბაბა • (baba) (plural ბაბაფე, Latin spelling baba)

ალთუნეფეჩქიმი ბაბაში კასაზ გემიძინ


ჯუმა

ჯუმა • (cuma) (plural ჯუმალეფე, Latin spelling cuma)

cuma (romanization)
ჯუმალეფე (plural)
ჯუმა (absolutive singular)
ჯუმალეფე (absolutive plural)
ჯუმაქ (ergative singular)
ჯუმალეფექ (ergative plural)
ჯუმას (dative singular)
ჯუმალეფეს (dative plural)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშიş) (genitive singular)
ჯუმაშიşi) (genitive singular)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშიş) (genitive plural)
ჯუმალეფეშიşi) (genitive plural)
ჯუმაშე (directive singular)
ჯუმალეფეშე (directive plural)
ჯუმაშენ (ablative singular)
ჯუმალეფეშემ (ablative plural)
ჯუმას (locative singular)
ჯუმალეფეს (locative plural)
ჯუმათენ (instrumental singular)
ჯუმალეფეთენ (instrumental plural)

ჯუმალეფეჩქიმი მექთებიში გომთეზ ხენან


პროღონი

პროღონი • (p̌roğoni) (Latin spelling p̌roğoni)


მოთა

მოთამემისიმინ?


სიჯა

ალი მა მავენ. - მუ გავენ? - სიჯა მავენ.

Ali will be related to me. - What will you have? - A son-in-law.


ბულა

ბულაშკიმიში ლივადიში მდუთი მჯაში თუდე არაბაშკიმი მემიშკვაფუტუ. არ საატი ოკაჲი ჰიშოშა გოლავიქთი ჭი არაბაშკიმიში ჟინ ოფშა მდუთი დობღუტუ.

I had left my car under a mulberry tree in my aunt's garden. I returned there an hour later. A lot of mulberries had fallen on my car.

bulaşǩimişi livadişi mduti mcaşi tude arabaşǩimi memişǩvapuťu. ar saaťi oǩayi hişoşa golavikti ç̌i arabaşǩimişi jin opşa mduti dobğuťu.


ოხრასქირი

ოხრასქირი • (oxraskiri) (Latin spelling oxraskiri)

From ოხორი (oxori, “house”) + სქირი (skiri, “son”), literally “son of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status", compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ნუსაქ ოხრასქირი-მუში მალთეში ბოზოს ნუმსქვანამს

The bride suits her brother-in-law to the girl next door

nusak oxraskiri-muşi malteşi bozos numskvanams


დიდინანა

head

დიდინანა • (didinana) (Latin spelling didinana)

From დიდი (didi, “big, great”) + ნანა (nana, “mother”)

af

დიდინანაზ ბერეფეში ნჯოხო ანტალენ


ბერე

Akin to Mingrelian თუთა-ბერ-ი (tuta-ber-i, “a surname; son of moon”).

cog

სი ბერე გიწუმენან

a person who, despite being old, behaves imprudently; someone who is clueless about something


დადი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *da-did- (“elder sister”).

inh+

დადის არ მითიქ ნუშველაში ჰეჲა დიდო ხვამუმს

When someone helps grandma, (grandma) prays a lot for her/him

dadis ar mitik nuşvelaşi heya dido xvamums

(Arkabi, Batumi) old woman, grandma, granny


დამთირე

head

დამთირე • (damtire) (Latin spelling damtire)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *deda-mtil- (“wife's/husband's mother”). Cognate with Georgian დედამთილი (dedamtili) and Mingrelian დიამთირი (diamtiri).

inh+

დამთირექ ბერეფეზ ნუსა გოწუთხოზინამს დო დულჲაზ ნუტალამს

Mother-in-law sends her daughter-in-law to work in front of the children

damtirek berepez nusa goǯutxozinams do dulyaz nuťalams


მთირი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *mama-m-til- (“father-in-law”).

ნუსა მთირიმუშიშა ვარჯეწვაზდეტუკო ალაჲიცო ოხორიშა მემხვანერტუ

If the bride was not afraid of her father-in-law, she would have thrown us all out of the house

nusa mtirimuşişa varceǯvazdeťuǩo alayiʒo oxorişa memxvanerťu


ქომოჯი

head

ქომოჯი • (komoci) (Latin spelling komoci)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *kmar-.

inh+

ჶადიმეში ქომოჯი დიდო ხესისი რენ


სქირი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *šw-il-.

მუ ივუ, სქირი? სუჶჶა დიდგასენ. მუდა ჩუმერთ? ლიშაჲი ამაგაგზეს-ი?

What's wrong, baby? The table will be set. Why don't you wait? Are you mad?

mu ivu, skiri? suffa didgasen. muda çumert? lişayi amagagzes-i?

baby (how adults address the little ones)


ჯუმადი

head

ჯუმადი • (cumadi) (Latin spelling cumadi)

cumadi (romanization)
ჯუმადი (absolutive singular)
ჯუმადეფე (absolutive plural)
ჯუმადიქ (ergative singular)
ჯუმადეფექ (ergative plural)
ჯუმადის (dative singular)
ჯუმადეფეს (dative plural)
ჯუმადიშ (genitive singular)
ჯუმადიშ (genitive singular)
ჯუმადიშიş) (genitive singular)
ჯუმადიშიşi) (genitive singular)
ჯუმადეფეშ (genitive plural)
ჯუმადეფეშ (genitive plural)
ჯუმადეფეშიş) (genitive plural)
ჯუმადეფეშიşi) (genitive plural)
ჯუმადიშე (directive singular)
ჯუმადეფეშე (directive plural)
ჯუმადიშენ (ablative singular)
ჯუმადეფეშენ (ablative plural)
ჯუმადის (locative singular)
ჯუმადეფეს (locative plural)
ჯუმადითენ (instrumental singular)
ჯუმადეფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒ₁am-did- (“big brother”).

inh+

ჯუმადიქ ონტულეზ მეშატკობუნ დო ნთხირიშ ოკორობუშე ნამოხთასენ ბერეფე მეჭოფუმს

Uncle hides in the field and catches children who come to collect hazelnuts red-handed

cumadik onťulez meşaťǩobun do ntxiriş oǩorobuşe namoxtasen berepe meç̌opums


ანიმსე

head

ანიმსე • (animse) (Latin spelling animse)

animse (romanization)
ანიმსე (absolutive singular)
ანიმსეფე (absolutive plural)
ანიმსექ (ergative singular)
ანიმსეფექ (ergative plural)
ანიმსეს (dative singular)
ანიმსეფეს (dative plural)
ანიმსეშ (genitive singular)
ანიმსეშ (genitive singular)
ანიმსეშიş) (genitive singular)
ანიმსეშიşi) (genitive singular)
ანიმსეფეშ (genitive plural)
ანიმსეფეშ (genitive plural)
ანიმსეფეშიş) (genitive plural)
ანიმსეფეშიşi) (genitive plural)
ანიმსეშე (directive singular)
ანიმსეფეშე (directive plural)
ანიმსეშენ (ablative singular)
ანიმსეფეშენ (ablative plural)
ანიმსეს (locative singular)
ანიმსეფეს (locative plural)
ანიმსეთენ (instrumental singular)
ანიმსეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Pontic Greek ανέψι (anépsi), ανέψ̌ι (anépši), ultimately from Ancient Greek ἀνεψιός (anepsiós).

bor+

ანიმსეჩქიმიქ დიდო კაი იმჩვირს.


ბენა

ბენა: “ვარორტათენ! ჰექო მჩველატკვანი ვარონ ჩი! მუთ ორტასენ დოლვობღამთ!

An old woman (when she saw someone throwing garbage on their land) said: "You bastards! That is not your garbage dump! You throw everything there."

bena: “varorťaten! heko mçvelaťǩvani varon çi! mut orťasen dolvobğamt!


ბიბიჲა

head

ბიბიჲა • (bibiya) (Latin spelling bibiya)

ბიბიჲაჩქიმიზ დიდო პყოროფ.


ბოზომოთა

ბოზომოთა • (bozomota) (Latin spelling bozomota)

From ბოზო (bozo, “girl”) + მოთა (mota, “grandchild”).

af

მემეტიში ბოზომოთა მოღერდინეჲ დო ომტინეჲ.

They tricked Memet's daughter and kidnapped her.

memeťişi bozomota moğerdiney do omťiney.


ბუდა

head

ბუდა • (buda) (Latin spelling buda, plural ბუდალეფე)

ბუდალეფეშკიმი ვამომორდინეჲკო ბღურარტუ.

I would have died if my aunts hadn't raised me.


ჯელინლუღი

ჯელინლუღი • (celinluği) (Latin spelling celinluği)

celinluği (romanization)
ჯელინლუღი (absolutive singular)
ჯელინლუღეფე (absolutive plural)
ჯელინლუღიქ (ergative singular)
ჯელინლუღეფექ (ergative plural)
ჯელინლუღის (dative singular)
ჯელინლუღეფეს (dative plural)
ჯელინლუღიშ (genitive singular)
ჯელინლუღიშ (genitive singular)
ჯელინლუღიშიş) (genitive singular)
ჯელინლუღიშიşi) (genitive singular)
ჯელინლუღეფეშ (genitive plural)
ჯელინლუღეფეშ (genitive plural)
ჯელინლუღეფეშიş) (genitive plural)
ჯელინლუღეფეშიşi) (genitive plural)
ჯელინლუღიშე (directive singular)
ჯელინლუღეფეშე (directive plural)
ჯელინლუღიშენ (ablative singular)
ჯელინლუღეფეშენ (ablative plural)
ჯელინლუღის (locative singular)
ჯელინლუღეფეს (locative plural)
ჯელინლუღითენ (instrumental singular)
ჯელინლუღეფეთენ (instrumental plural)

ჯელინლუღი-სკანი ლეტტა დვანწენ. ა მითი ქოდვოკკაჩაფი.

Your wedding dress is touching the ground. Let someone hold it.

celinluği-sǩani leťťa dvanǯen. a miti kodvoǩǩaçapi.