ბენზინი

head

ბენზინი • (benzini) (Latin spelling benzini)

Borrowed from Ottoman Turkish بنزین (benzin), derived from German Benzin.

bor+

შუშე ვამუთვასი ბენზინი გამიჩოდინენ.

If you don't close the bottle, the gasoline runs out.


თე

Akin to Mingrelian ვე-თე (ve-te, “bright meadow in dense forest”, literally “field-light”), თეული (teuli, “white spot on forehead”). Klimov uncertainly derives from Proto-Kartvelian *te- (“light”), from which, according to him, Proto-Kartvelian *ten- : *tn- (“to become visible, be getting light”) is derived.

m+

ქემალიქ მწკუფი ივაში თეზ ნუნწამს


daçxuri

დაჩხური დაჩხური#Laz


dişka

დიშქა დიშქა#Laz


უჩა

Akin to Mingrelian უჩა (uča, “black”). Compare also ჩე (çe, “white”).

black:


გუდა

der

Aramaic גּוֹדָא (gōḏā)

გუდა ა ფიჩორაშა ომბარინაჲ

ჯორდანიქ დიდო მსქვა გუდა ოჭანდინამზ

(an inflated air chamber used to play the bagpipe instrument)


დაჩხირი

head

დაჩხირი • (daçxiri) (Latin spelling daçxiri)

დაჩხური დაჩხური#Laz

Khopa and Chkhala spelling of დაჩხური (daçxuri)


ქჩე

Inherited from Proto-Georgian-Zan *qc₁-. Cognate with Mingrelian ჩე (če, “white”), Old Georgian მჴცჱ (mqcē, “grey hair”).

ქჩე ურზენი ხაზი გაჲენნა ნაკუ-თი გორუმ, ეჭოფი

If you like white grapes, take as much as you want

kçe urzeni xazi gayenna naǩu-ti gorum, eç̌opi


ტრაღოდა

ტრაღოდა • (ťrağoda) (Latin spelling ťrağoda)

From Pontic Greek τραγωδία (tragodía) and τραγώδιν (tragódin).


ბრესთი

ბრესთი • (bresti) (Latin spelling bresti)

gray:

ash-colored:

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling aranża)

orange:


ლეტაშფერი

ლეტაშფერი • (leťaşperi) (Latin spelling leťaşperi)

From ლეტა (leťa, “earth, ground, mud”) + -შ (-ş, genitive case marker) + ფერი (peri, “color”), literally “color of ground”.

compound

brown:


სკითა

yellow:


ჯღატა

Probably from the verb root ჩხატ- (çxať-, “to shine”).

blue:


მბურა

gray:


ფემბელი

head

ფემბელი • (pembeli) (Latin spelling pembeli)

From Ottoman Turkish پنبه (pembe, “pink”), from Persian پنبه (panbe, “cotton”).

pink:


ელექთრიღი

ელექთრიღი • (elektriği) (Latin spelling elektriği)

ე‧ლექ‧თრი‧ღი

From Ottoman Turkish الكتریق (elektrik), from French électrique.

ელექთრიღის მეუნჭხაქი დო მელე ნათანენ

I turned on the flashlight, and the other side was illuminated


ღომამჯი

ღომამჯი • (ğomamci) (Latin spelling ğomamci)

/ɣɔˈmɑmd͡ʒi/

ღომამჯი დოთანუშა ხოჭკაკალი დოჭკოდუ

(dialectal, Vitse, Khopa, Chkhala) last night


თუთასტე

თუთასტე • (tutasťe) (Latin spelling tutasťe)

From თუთასთე (tutaste), from თუთაშთე (tutaşte), from თუთა (tuta, “moon”) + -შ (-ş, “of”) + თე (te, “light”), literally “light of moon”.

af

თუთასტე ორა სი მეგანჯუდარე


სერინდღალერი

head

სერინდღალერი • (serindğaleri) (Latin spelling serindğaleri)

სერი (seri, “night”) + ნდღალერი (ndğaleri, “of the daytime”).

af

ქჩინიქ “მოთბღურუტა” ჲა დო სეჲინდღალეჲი თანგრიზ ახვამენ

The old woman prays to God day and night that she may not die

kçinik “motbğuruťa” ya do seyindğaleyi tangriz axvamen


საბაახჩამ

head

საბაახჩამ • (sabaaxçam) (Latin spelling sabaaxçam)


ქიფრიტი

ქიფრიტი • (kipriťi) (Latin spelling kipriťi)

Borrowed from Ottoman Turkish كبریت (kibrit), Ultimately from Akkadian 𒆠𒀀𒀭𒀀𒇉 (kibrītu, “sulfur, firebrand”).

der

ქემალიქ ქიფრიტი გელონჩახამს


დვინა

From Proto-Kartvelian *bdw-in- (“to set fire”) + -ა (-a).

af

დიდი დვინა შენი არ ნწინი უბაღუნ

fire (the often accidental occurrence of fire in a certain place leading to its full or partial destruction)


კუკუ

Probably Inherited from Proto-Kartvelian *gugul- (“cuckoo”). Whatever the case is Onomatopoeic origin.

inh+

კუკუფეში სერსი ვოგნათში მეაგნეპტით ქი ხ’ონაშა ჭკემი მეჩამუში ორა მოხთუ

When we hear the cuckoos, we know it's time to sow the seeds in the field

ǩuǩupeşi sersi vognatşi meagnep̌ťit ki x’onaşa ç̌ǩemi meçamuşi ora moxtu


მჟორა

Inherited from Proto-Kartvelian *mz₁ware- (“sunny side”).

inh+

უჩა დოლოქუნუ მჟორაზ დიდო დოსქიდაში ორდო დიქჩანენ

If a black dress stays in the sun too long, it will fade (turn white) early.

uça dolokunu mjoraz dido doskidaşi ordo dikçanen


ნენა

head

ნენა • (nena) (plural ნენაფე, Latin spelling nena)

Inherited from Proto-Kartvelian *nen(a)- (“tongue, word”).

inh+

ნენა მებიჭკომი

tongue, language, noise, sound, voice, word

the organ in the mouth of humans and animals that has various functions such as taste, etc.; tongue

ბერეფე ლიპადრე ნენა დვაგურან-ი, აშკურინერან

Children are scared when they hear the jackal's voice

berepe lip̌adre nena dvaguran-i, aşǩurineran

sound from the throat of people and animals

სერი გუგულიში ნენა ბიჲუჯამ

I listen to the cuckoo('s voice) at night

ღორმოთიზ ნამექჩუ ნენათე უპარამითი

Speak to Allah/God with the language He has given you

მა ჩქვა სქანდე მუთუ ვარმათქვენ. სი ნენაში ომფულუ ვარგიჩქინ.

I can't tell you anything anymore. You don't know how to keep secrets.

ma çkva skande mutu varmatkven. si nenaşi ompulu vargiçkin.


მწკა

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ṗrc̣ḳa- (“fragment, splinter; stone”).

inh+

ნჩალაში ბარდი იჭვერტუშა მწკა იტკოჩერტუ

A ball of corn stalks sparked as it burned


მურუნცხი

head

მურუნცხი • (murunʒxi) (Latin spelling murunʒxi)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *racx- (“to count”).

inh+

სერი ნცას ნანოჭაბუნ მურუნცხეფე ნაკო მსქვა იძირენ

How beautiful the stars look (as if they are) glued to the night sky

seri nʒas nanoç̌abun murunʒxepe naǩo mskva iżiren

each of the celestial bodies except the sun and the moon

ხასანიზ პათარაზ ნანუჩანს მურუნწხი წიმინდი ორქო რენ

The star on Khasan's hat is genuine gold

xasaniz p̌ataraz nanuçans murunǯxi ǯimindi orko ren

a shape consisting of many short lines or triangles drawn from a point to the periphery, and what is in this shape


დიშქა

head

დიშქა • (dişka) (Latin spelling dişka, plural დიშქაფე)

dişka (romanization)
დიშქაფე (plural)
დიშქა (absolutive singular)
დიშქაფე (absolutive plural)
დიშქაქ (ergative singular)
დიშქაფექ (ergative plural)
დიშქას (dative singular)
დიშქაფეს (dative plural)
დიშქაშ (genitive singular)
დიშქაშ (genitive singular)
დიშქაშიş) (genitive singular)
დიშქაშიşi) (genitive singular)
დიშქაფეშ (genitive plural)
დიშქაფეშ (genitive plural)
დიშქაფეშიş) (genitive plural)
დიშქაფეშიşi) (genitive plural)
დიშქაშე (directive singular)
დიშქაფეშე (directive plural)
დიშქაშენ (ablative singular)
დიშქაფეშენ (ablative plural)
დიშქას (locative singular)
დიშქაფეს (locative plural)
დიშქათენ (instrumental singular)
დიშქაფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒeša- (“firewood”). Cognate with Georgian შეშა (šeša) and Mingrelian დიშქა (diška).

inh+

ბაბაქ დიშქა სვარუმტაში შუ დიშქაფეში ჟინ ხომულა დიშქაფე ჲოდუმერს

When my father stacks firewood, he puts dry firewood on top of the wet firewood

babak dişka svarumťaşi şu dişkapeşi jin xomula dişkape yodumers


დაჩხური

head

დაჩხური • (daçxuri) (Latin spelling daçxuri)

daçxuri (romanization)
დაჩხური (absolutive singular)
დაჩხურეფე (absolutive plural)
დაჩხურიქ (ergative singular)
დაჩხურეფექ (ergative plural)
დაჩხურის (dative singular)
დაჩხურეფეს (dative plural)
დაჩხურიშ (genitive singular)
დაჩხურიშ (genitive singular)
დაჩხურიშიş) (genitive singular)
დაჩხურიშიşi) (genitive singular)
დაჩხურეფეშ (genitive plural)
დაჩხურეფეშ (genitive plural)
დაჩხურეფეშიş) (genitive plural)
დაჩხურეფეშიşi) (genitive plural)
დაჩხურიშე (directive singular)
დაჩხურეფეშე (directive plural)
დაჩხურიშენ (ablative singular)
დაჩხურეფეშენ (ablative plural)
დაჩხურის (locative singular)
დაჩხურეფეს (locative plural)
დაჩხურითენ (instrumental singular)
დაჩხურეფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *ʒec₁xl-. Cognate with Mingrelian დაჩხირი (dačxiri) and Georgian ცეცხლი (cecxli).

inh+

წინეკი დაჩხურის ბოსქურინამ


ლაკირდე

head

ლაკირდე • (laǩirde) (Latin spelling laǩirde)

laǩirde (romanization)
ლაკირდე (absolutive singular)
ლაკირდეფე (absolutive plural)
ლაკირდექ (ergative singular)
ლაკირდეფექ (ergative plural)
ლაკირდეს (dative singular)
ლაკირდეფეს (dative plural)
ლაკირდეშ (genitive singular)
ლაკირდეშ (genitive singular)
ლაკირდეშიş) (genitive singular)
ლაკირდეშიşi) (genitive singular)
ლაკირდეფეშ (genitive plural)
ლაკირდეფეშ (genitive plural)
ლაკირდეფეშიş) (genitive plural)
ლაკირდეფეშიşi) (genitive plural)
ლაკირდეშე (directive singular)
ლაკირდეფეშე (directive plural)
ლაკირდეშენ (ablative singular)
ლაკირდეფეშენ (ablative plural)
ლაკირდეს (locative singular)
ლაკირდეფეს (locative plural)
ლაკირდეთენ (instrumental singular)
ლაკირდეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish لقردی (lakırdı).

bor+

არ ოტრაღოდუ ლაკირდეფე ლაზებური დომჭარი


ჩაქმაღი

head

ჩაქმაღი • (çakmaği) (Latin spelling çakmaği)

çakmaği (romanization)
ჩაქმაღი (absolutive singular)
ჩაქმაღეფე (absolutive plural)
ჩაქმაღიქ (ergative singular)
ჩაქმაღეფექ (ergative plural)
ჩაქმაღის (dative singular)
ჩაქმაღეფეს (dative plural)
ჩაქმაღიშ (genitive singular)
ჩაქმაღიშ (genitive singular)
ჩაქმაღიშიş) (genitive singular)
ჩაქმაღიშიşi) (genitive singular)
ჩაქმაღეფეშ (genitive plural)
ჩაქმაღეფეშ (genitive plural)
ჩაქმაღეფეშიş) (genitive plural)
ჩაქმაღეფეშიşi) (genitive plural)
ჩაქმაღიშე (directive singular)
ჩაქმაღეფეშე (directive plural)
ჩაქმაღიშენ (ablative singular)
ჩაქმაღეფეშენ (ablative plural)
ჩაქმაღის (locative singular)
ჩაქმაღეფეს (locative plural)
ჩაქმაღითენ (instrumental singular)
ჩაქმაღეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish چاقماق (çakmak).

bor+

ჯემილიქ ჩაქმაღი გელონჩახამს


ავიზე

avize (romanization)
ავიზე (absolutive singular)
ავიზეფე (absolutive plural)
ავიზექ (ergative singular)
ავიზეფექ (ergative plural)
ავიზეს (dative singular)
ავიზეფეს (dative plural)
ავიზეშ (genitive singular)
ავიზეშ (genitive singular)
ავიზეშიş) (genitive singular)
ავიზეშიşi) (genitive singular)
ავიზეფეშ (genitive plural)
ავიზეფეშ (genitive plural)
ავიზეფეშიş) (genitive plural)
ავიზეფეშიşi) (genitive plural)
ავიზეშე (directive singular)
ავიზეფეშე (directive plural)
ავიზეშენ (ablative singular)
ავიზეფეშენ (ablative plural)
ავიზეს (locative singular)
ავიზეფეს (locative plural)
ავიზეთენ (instrumental singular)
ავიზეფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Turkish avize, Derived from Classical Persian آویزه (āvīza).

der+

ოხორჯაქ ავიზეს ნაგობუნ ბომბულალემსი ოქოსალეთე დოქოსუ.

The woman wiped the cobweb wrapped around the chandelier with a broom.

oxorcak avizes nagobun bombulalemsi okosalete dokosu.

a lighting device hung from the ceiling, with candelabra, lamps, glass or metal ornaments, chandelier


ბირაფა

head

ბირაფა • (birapa) (Latin spelling birapa)

From ბირ- (bir-, “to sing”) + -აფა (-apa)

ჰამ წანაში ლაზი ბირაფაში ჶესთივალი გოწოშენთი მსქვა ივუ.

This year's Laz song festival was even better than last year.

ham ǯanaşi lazi birapaşi festivali goǯoşenti mskva ivu.