ფანწალა

head

ფანწალა • (panǯala)


ქოშატი

ქოშატი • (koşaťi)

Ultimately from Old Armenian քօշ (kʻōš, “he-goat”). Compare especially dialectal Armenian քոշոտ (kʻošot).


მწოლა

წოლა წოლა#Laz


ლებიარი

ლებიარი • (lebiari) (Latin spelling lebiari)


ეშეღი

ეშეღი • (ešeḡi)

Borrowed from Ottoman Turkish اشك (eşek).


მღუმს

mğums (romanization)
mḡums (romanization)

Ačaṙean derives from Armenian մխ-ալ (mx-al, “to emit smoke”), from մուխ (mux, “smoke”). However, this may be a native formation.


ღლეპა

ღლეპა • (ḡlepa)

From Proto-Kartvelian verbal roots *q̣w(l)ep-, *q̣w(l)ip-, *q̣w(l)p- (“to scratch off; to strip off; to fade”). Cognate with Georgian ყვლეფა (q̇vlepa).
Ačaṙean derives from Armenian. See in ყვლეფა (q̇vlepa)


წონუმს

წონუმს • (ǯonums) (Latin spelling ǯonums)

სივი ასიტი პწონუმტაშა ელდუვენი მიბიდუმ


ორნეღი

ორნეღი • (orneği)

Borrowed from Ottoman Turkish اورنك (örnek).


ღინი

ღინი • (ğini)

ღვინი ღვინი#Laz


ანდერი

ანდერი • (anderi) (Latin spelling anderi)

anderi (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)
Vitse (romanization)
Lome (romanization)

ჰა ანდერი მიში რენ? სუმ ნდღა რენ გზაზ გელაძინ.

Whose ander is this? It's been on the road for three days.

ha anderi mişi ren? sum ndğa ren gzaz gelażin.


მგერი

Related to Mingrelian გერი (geri) and Old Georgian მგელი (mgeli). According to Klimov's earlier work, from Proto-Georgian-Zan *mgel- (“wolf”), he however remarks that in Mingrelian-Laz *მგარ- (*mgar-) is expected. In Klimov's more recent works, he no longer reconstructs Proto-Georgian-Zan. If that's correct, then this word should be treated as a borrowing from Old Georgian მგელი (mgeli) (itself possibly from Armenian, for which compare Old Armenian գայլ (gayl)).


ხაჯკეტი

ხაჯკეტი • (xacǩeťi) (Latin spelling xacǩeťi)

From ხაჯი (xaci, “bean”) + კეტი (ǩeťi, “stick”).


ჭარუმს

head

ჭარუმს • (ç̌arums) (Latin spelling ç̌arums)

ç̌arums (romanization)
Arkabi (romanization)

from Proto-Kartvelian *c̣₁er- ~ *c̣₁r- (“to scratch, depict”). Compare Georgian წერა (c̣era) and Old Armenian ծիր (cir).

მა ჰამ მაკალეფე პჭარუმტიში კვაში უფი დობობღი

I shed a sweat while writing these articles

ma ham maǩalepe p̌ç̌arumťişi ǩvaşi upi dobobği


წულუ კითი

წულუ კითი • (ǯulu ǩiti)

Akin to Old Armenian ճկոյթ (čkoytʻ), a Georgian-Zan borrowing.


კითი

From Proto-Georgian-Zan *ḳit- (“finger”). Cognate with Georgian თითი (titi) and Mingrelian კითი (ḳiti).

ბიჭიჩქიმიზ მეკვათეჲი კითიზ ქაფქა ქომოჲოდუ

biç̌içkimiz meǩvateyi ǩitiz kapka komoyodu

ხასანიში კუჩხეში კითეფე კოშკაქცუნ. მუჲა შენი ონ ვარმიშკუნ.

Hasan's toes are rotting between his toes. I don't know why.

xasanişi ǩuçxeşi ǩitepe ǩoşǩakʒun. muya şeni on varmişǩun.

ალი ტაღანიკითი ნოჩხაჲ


წულუ

ǯulu (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *c̣wl-il- (“little, small”). Cognate with Georgian წვრილი (c̣vrili).

inh+

ომწელიში წულუ ჯუმატკვანი მოჯოკუცხინამთ. გალე იბირით.

Don't wake your little brother in the crib. Play outside.

omǯelişi ǯulu cumaťǩvani mocoǩuʒxinamt. gale ibirit.

small, little, petty
minor in age (in humans and animals)


ერკინა

head

ერკინა • (erǩina)

Presumably inherited from Proto-Georgian-Zan *rḳina- (“iron”); see there for more.


ჩხური

ჩხური • (çxuri) (plural ჩხურეფე)

From Proto-Georgian-Zan *c₁xwar-, from *c₁xow- (“animate, alive”). Cognate with Mingrelian შხური (šxuri) and Georgian ცხვარი (cxvari).


ღაზი

ღაზი • (ğazi)

კაზი კაზი#Laz


კაზი

კაზი • (ǩazi)

Borrowed from Ottoman Turkish قاز (qaz).


კამწამი

კამწამი • (ǩamǯami)

ǩamǯami (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

By dissimilation from წამწამი (ǯamǯami), from Georgian წამწამი (c̣amc̣ami).


ლაკოტი

ლაკოტი • (laǩoťi) (plural ლაკოტეფე)

desctree

→ Middle Armenian: լակոտ (lakot)
Armenian: լակոտ (lakot)


ჯოღოი

ჯოღორი ჯოღორი#Laz


პაპული

head

პაპული • (p̌ap̌uli) (Latin spelling p̌ap̌uli)

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფეჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

Our ancestors used to sleep on beds made of grain stalks

mcveşi orapez p̌ap̌ulepeçkuni mǯuş oncirez incirťez


ოჭუმე

ოჭუმე • (oç̌ume) (Latin spelling oç̌ume)

ჭუმანი ჭუმანი#Laz

Atina and Vizha form of ჭუმანი (ç̌umani)


ოკოდუ

კოდუმს კოდუმს#Laz

building, to build, to construct, construction


ჭუმანი

ჭუმანი • (ç̌umani) (Latin spelling ç̌umani)

Inherited from Proto-Kartvelian *Lam-. Cognate with Mingrelian ჭუმე (č̣ume) and Svan ჰამ (ham).

ჭუმანი ვარ დო ჯენდღანი მეჶტარე.

Not tomorrow. I'll come the day after tomorrow.

(Atina, Viza, Artasheni, Sumla, Khopa) tomorrow


ღორმოთი

ღორმოთი • (ğormoti) (Latin spelling Ğormoti)

ğormoti (romanization)
Ğormoti (romanization)

Inherited from Proto-Kartvelian *ɣamort-.

inh+

გურონიზ ღორმოთიქ ნუშველს

God helps the brave (If you start with courage, you will succeed with cooperation)

(recent usage) God in monotheistic religions, Allah


მგვერი

ყვერი ყვერი#Laz


ოვრო

ნავორთ წანა ალიში ბერე ოვრო წანერი იჲასენ

This year Ali's son will be eight years old

navort ǯana alişi bere ovro ǯaneri iyasen


კორღონი

head

კორღონი • (ǩorğoni)

კოღონი კოღონი#Laz


კოღონი

კოღონი • (ǩoğoni)


ნოშქეი

ნოშქეი • (noşkei)

ნოშქერი ნოშქერი#Laz


მქირი

მქვერი მქვერი#Laz


მქირი

ქური ქური#Laz


მქვერი

მქვერი • (mkveri) (Latin spelling mkveri)

By surface analysis, მქვ- (mkv-) + -ერი (-eri). Inherited from Proto-Georgian-Zan *pkw-il-, Derived from Proto-Kartvelian *pek(w)- *pk(w)-.

der+

ინორაზ ოჭკომუ შენი მქვერი დო ხაჯი ჰაწიშენ ხაროს ქომოლობობღი

I have already put flour and beans in the cupboard for cold times (winter)

inoraz oç̌ǩomu şeni mkveri do xaci haǯişen xaros komolobobği


დიცხირი

head

დიცხირი • (diʒxiri)

დინცხირი დინცხირი#Laz


მუმული

მამული მამული#Laz


ღომა

ენვერიზ მუ აღოდუ, ვარმიჩქინ. ღომა ჭუმანი ღვინი შვერი სთერი იქთერტუ.

I don't know what happened to Enver. He was spinning as if he had drunk wine yesterday morning.

enveriz mu ağodu, varmiçkin. ğoma ç̌umani ğvini şveri steri ikterťu.


სუპარა

სუპარა • (sup̌ara)


ფურფუ

From Proto-Kartvelian *pirṭw-, contaminated with an unknown source. Cognates include Georgian ფილტვი (pilṭvi).


მჭიმა

მჭიმა • (mç̌ima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


ანდღა

From ამ (am, “this”) + ნდღა (ndğa, “day”).

ანდღა მენცხულეფე მაწუნენ.


მა

Inherited from Proto-Kartvelian *men (“I”).

inh+

“თოლიზ მუ გაღოდუ” მაშა “ბერექ გემჩუ” ჲა

I said, "What happened to your eye?" He said, "The boy hit me."

(the quotation particle, indicates that the quoted speech belongs to the speaker(s)); I said, we said

the quotation particle; indicates that the quoted speech belongs to the speaker(s)

მემეტიზ “საატი ნაკო რენ ?” მაში “ჟურ დო გვერი” ჲა მიწუ

When I asked Memet, "What time is it?" he said, "Half past two."

memeťiz “saaťi naǩo ren ?” maşi “jur do gveri” ya miǯu

ნანაქ “საატი ნაკო ივუ?” ჲა დო მკითხუში “საატი ჟურ დო გვერი დივუ” მა ბუწვი

When my mom asked, "What time is it?" I said, "It's half past two."

nanak “saaťi naǩo ivu?” ya do mǩitxuşi “saaťi jur do gveri divu” ma buǯvi

“მუნდეს მოხთასენ?” მა დო თოლეფე მოტახერი ბიწკერ

"When will he come?" I am waiting for him with tired eyes

“mundes moxtasen?” ma do tolepe moťaxeri biǯǩer


მსხული

მცხული მცხული#Laz


ცხული

head

ცხული • (ʒxuli)

მცხული მცხული#Laz


მცხული

მცხული • (mʒxuli) (Latin spelling mʒxuli)

mʒxuli (romanization)
მცხული (absolutive singular)
მცხულეფე (absolutive plural)
მცხულიქ (ergative singular)
მცხულეფექ (ergative plural)
მცხულის (dative singular)
მცხულეფეს (dative plural)
მცხულიშ (genitive singular)
მცხულიშ (genitive singular)
მცხულიშიş) (genitive singular)
მცხულიშიşi) (genitive singular)
მცხულეფეშ (genitive plural)
მცხულეფეშ (genitive plural)
მცხულეფეშიş) (genitive plural)
მცხულეფეშიşi) (genitive plural)
მცხულიშე (directive singular)
მცხულეფეშე (directive plural)
მცხულიშენ (ablative singular)
მცხულეფეშენ (ablative plural)
მცხულის (locative singular)
მცხულეფეს (locative plural)
მცხულითენ (instrumental singular)
მცხულეფეთენ (instrumental plural)

From Proto-Kartvelian *msxal-; see there for more.

გჲაჲიზ ჟინ მცხული ჲოჭკომი

არაბა მცხულიზ მანთხუ


მჩხუ

მჩხუ • (mçxu)


ჩხუ

From Proto-Georgian-Zan *s₁xu-; see there for more.


ცანცა

ცანცა • (ʒanʒa)

Borrowed from Old Armenian ցանց (cʻancʻ).


დრეპანი

დრეპანი • (drep̌ani)

From Pontic Greek δρεπάνιν (drepánin), ultimately from Ancient Greek δρέπανον (drépanon), δρεπάνη (drepánē). Doublet of თირფანი (tirpani).


ქერენდი

Borrowed from Armenian գերանդի (gerandi).


ბუჲუღი

ბუჲუღი • (buyuği)

From Ottoman Turkish بیق (bıyıq) (Turkish bıyık).


გზამშინე

გზამშინე • (gzamşine)


ლაჭი

ლაჭი • (laç̌i)

ლაკი ლაკი#Laz


კოტულა

კოტულა • (ǩoťula)


ტოლოფი

ტოლოფი • (ťolopi) (Latin spelling ťolopi)

ťolopi (romanization)
Sumla (romanization)
Arkabi (romanization)

დულჲაზ ჶოტა ვარგოწიკორაში ნარენ ტოლოფი ფორჩაზ ნასვენ

When you don't wear a loincloth while doing work, all the dirt crawls on the clothes (gets on)

dulyaz foťa vargoǯiǩoraşi naren ťolopi porçaz nasven


წკარი

ǯǩari (romanization)
წკარი (absolutive singular)
წკარეფე (absolutive plural)
წკარიქ (ergative singular)
წკარეფექ (ergative plural)
წკარის (dative singular)
წკარეფეს (dative plural)
წკარიშ (genitive singular)
წკარიშ (genitive singular)
წკარიშიş) (genitive singular)
წკარიშიşi) (genitive singular)
წკარეფეშ (genitive plural)
წკარეფეშ (genitive plural)
წკარეფეშიş) (genitive plural)
წკარეფეშიşi) (genitive plural)
წკარიშე (directive singular)
წკარეფეშე (directive plural)
წკარიშენ (ablative singular)
წკარეფეშენ (ablative plural)
წკარის (locative singular)
წკარეფეს (locative plural)
წკარითენ (instrumental singular)
წკარეფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Kartvelian *c̣q̇al-. Cognates include Georgian წყალი (c̣q̇ali) and Mingrelian წყარი (c̣q̇ari).

inh+

მემეთი, ტიკინაზ ნადოლობღუნ ურძენი კაი ჟლიპი. ჰემუში წკარითენ ქჲუმე პათენ.

Memet, crush the grapes in the small basket. We will make kyume from its juice.

memeti, ťiǩinaz nadolobğun urżeni ǩai jlip̌i. hemuşi ǯǩariten kyume p̌aten.

liquid obtained by squeezing fruits, vegetables, etc., juice


Arkabi

არქაბი არქაბი#Laz


arguni

არგუნი არგუნი#Laz


Alamani

ალამანი ალამანი#Laz


avci

ავჯი ავჯი#Laz


ayazi

აჲაზი აჲაზი#Laz


aklemi

აქლემი აქლემი#Laz


Afriǩa

აჶრიკა აჶრიკა#Laz


asiťi

ასიტი ასიტი#Laz


anťeni

ანტენი ანტენი#Laz


Ağustozi

აღუსტოზი აღუსტოზი#Laz


Arťaşeni

არტაშენი არტაშენი#Laz


ananǩeni

ანანკენი ანანკენი#Laz


aranżi

არანძი არანძი#Laz


Atinuri

ათინური ათინური#Laz


aranża

არანძა არანძა#Laz

Latin spelling of არანძა (aranża, “orange (colour)”)


Arkaburi

არქაბური არქაბური#Laz


axişeli

to worry, to be concerned with something


abca

აბჯა აბჯა#Laz


amolva

ამოლვა ამოლვა#Laz


alioni

ალიონი ალიონი#Laz


alimse

ალიმსე ალიმსე#Laz


არტაშენური

head

არტაშენური • (arťaşenuri) (Latin spelling Arťaşenuri)

arťaşenuri (romanization)
Arťaşenuri (romanization)


anǩra

ანკრა ანკრა#Laz


baǩi

ბაკი ბაკი#Laz


buťǩuci

ბუტკუჯი ბუტკუჯი#Laz


bayami

festivity (holy or national celebrations)


bogina

ბოგინა ბოგინა#Laz


bereburi

ბერებური ბერებური#Laz


borci

ბორჯი ბორჯი#Laz


binexi

ბინეხი ბინეხი#Laz


buʒxa

ბუცხა ბუცხა#Laz


aǩrep̌i

აკრეპი აკრეპი#Laz


ağani

აღანი აღანი#Laz


ağani

აღანი აღანი#Laz


bardaği

ბარდაღი ბარდაღი#Laz


bobola

ბობოლა ბობოლა#Laz


bużi

ბუძი ბუძი#Laz


boboç̌a

ბობოჭა ბობოჭა#Laz

Latin spelling of ბობოჭა (boboç̌a, “cockroach”)


boşi

ბოში ბოში#Laz

Latin spelling of ბოში (boşi, “empty, free”)


abdezi

აბდეზი აბდეზი#Laz

(Islam) Latin spelling of აბდეზი (abdezi)


batmani

ბათმანი ბათმანი#Laz


bayraği

From a Turkic language. Compare Ottoman Turkish بیراق (bayrak).


burguli

ბურგული ბურგული#Laz


brinci

ბრინჯი ბრინჯი#Laz

Latin spelling of ბრინჯი (brinci, “rice”)


bencela

ბენჯელა ბენჯელა#Laz

Latin spelling of ბენჯელა (bencela, “blunt, dull, stupid”)


asǩeri

Compare Arabic عَسْكَر (ʕaskar), from an ancestor of modern Persian لشکر (laškar), and its descendant Ottoman Turkish عسكر (asker).


birapa

ბირაფა ბირაფა#Laz


buleǩi

ბულეკი ბულეკი#Laz


bağu

ბაღუ ბაღუ#Laz


başbakani

ბაშბაქანი ბაშბაქანი#Laz


beťi

ბეტი ბეტი#Laz


balucaği

ბალუჯაღი ბალუჯაღი#Laz


bureği

ბურეღი ბურეღი#Laz


Boçxa

ბოჩხა ბოჩხა#Laz


bajgi

ბაჟგი ბაჟგი#Laz


cixa

ჯიხა ჯიხა#Laz


apartumani

აფართუმანი აფართუმანი#Laz

Latin spelling of აფართუმანი (apartumani)


biç̌i

ბიჭი ბიჭი#Laz


doxtori

დოხთორი დოხთორი#Laz


bgara

ბგარა ბგარა#Laz


derini

დერინი დერინი#Laz


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


anderi

ანდერი ანდერი#Laz


daçxuri

დაჩხური დაჩხური#Laz


dirǩu

დირკუ დირკუ#Laz


dudi

დუდი დუდი#Laz


dişka

დიშქა დიშქა#Laz


აკოშქა

აკოშქა • (aǩoşka) (plural აკოშქაფე, Latin spelling aǩoşka)

აკოშქაზ ჯამი გედგუმს

S/he is installing glass in the window frame


dixa

დიხა დიხა#Laz


doxmeli

დოხმელი დოხმელი#Laz


დიხამაქვალი

დიხამაქვალი • (dixamakvali) (Latin spelling dixamakvali)


drep̌ani

დრეპანი დრეპანი#Laz

Latin spelling of დრეპანი (drep̌ani, “sickle”)


doxvalu

to be buried (describes the state of being in the ground)


diç̌ǩici

დიჭკიჯი დიჭკიჯი#Laz


duʒxu

დუცხუ დუცხუ#Laz


diǩa

დიკა დიკა#Laz


doloni

დოლონი დოლონი#Laz


cumuriyeťi

From Arabic جُمْهُور (jumhūr), probably through Ottoman Turkish جمهوریت (cumhûriyet).


damari

დამარი დამარი#Laz


dulya

დულჲა დულჲა#Laz

a mildly obscene gesture which uses a thumb separating two fingers.


eşǩiya

From Arabic أَشْقِيَاء (ʔašqiyāʔ), plural of شَقِيّ (šaqiyy), probably through Ottoman Turkish or Persian.

der

Arabic أَشْقِيَاء (ʔašqiyāʔ)


gyari

გჲარი გჲარი#Laz


foťa

ჶოტა ჶოტა#Laz


guruni

გურუნი გურუნი#Laz


gunże

გუნძე გუნძე#Laz


gverdi

გვერდი გვერდი#Laz

Latin spelling of გვერდი (gverdi, “half”)


geç̌ǩapa

გეჭკაფა გეჭკაფა#Laz


gurp̌ici

გურპიჯი გურპიჯი#Laz

Latin spelling of გურპიჯი (gurp̌ici, “breast, bosom, chest”)


faizi

From Arabic ف ي ض (f y ḍ). Compare Turkish faiz.


felakeťi

Probably from Ottoman Turkish فلاكت (felaket), a derivation from Arabic فَلَك (falak).


geginu

to get (something/somebody) used to, to make familiar with


faliyeťi

Probably from Ottoman Turkish فعالیت (fa'aliyet), from Arabic فَعَّال (faʕʕāl).


gamayonu

to take out, send out, expel (person/animal)


gonç̌elu

to yearn for, to long for, to miss (something/somebody)


goyonu

to take around (animate); to walk (a dog)


gamağmalu

to take out, send out, to publish (objects)


haşo

ჰაშო ჰაშო#Laz


heyecani

From Arabic هَيَجَان (hayajān) (Persian هیجان (hayajân)), likely through Ottoman Turkish هیجان.


buťǩa

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ(a)-. Cognate with Georgian ბუტკო (buṭḳo, “pistil”).

ბუტკა ბუტკა#Laz


ინსანი

head

ინსანი • (insani) (Latin spelling insani)


ჯუმა

ჯუმა • (cuma) (plural ჯუმალეფე, Latin spelling cuma)

cuma (romanization)
ჯუმალეფე (plural)
ჯუმა (absolutive singular)
ჯუმალეფე (absolutive plural)
ჯუმაქ (ergative singular)
ჯუმალეფექ (ergative plural)
ჯუმას (dative singular)
ჯუმალეფეს (dative plural)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშ (genitive singular)
ჯუმაშიş) (genitive singular)
ჯუმაშიşi) (genitive singular)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშ (genitive plural)
ჯუმალეფეშიş) (genitive plural)
ჯუმალეფეშიşi) (genitive plural)
ჯუმაშე (directive singular)
ჯუმალეფეშე (directive plural)
ჯუმაშენ (ablative singular)
ჯუმალეფეშემ (ablative plural)
ჯუმას (locative singular)
ჯუმალეფეს (locative plural)
ჯუმათენ (instrumental singular)
ჯუმალეფეთენ (instrumental plural)

ჯუმალეფეჩქიმი მექთებიში გომთეზ ხენან


ჰაჲდე

Borrowed from Ottoman Turkish هایده (hayde). Compare Georgian ჰაიდე (haide), ჰაიდა (haida).

faster, c'mon (An expression used to hasten someone)


აქრემი

აქრემი • (akremi) (Latin spelling akremi)

Probably borrowed from Georgian აქლემი (aklemi). Compare Mingrelian არქემი (arkemi), აქლემი (aklemi).

სინ ჩქარ აქლემი გიძირამუნ-ი?


ბუძი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *buʒ-.


ლაზუდი

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ლაუზტი

ლაუზტი • (lauzťi)

ლაზუტი ლაზუტი#Laz


ღნოსი

ნოსი ნოსი#Laz


პროღონი

პროღონი • (p̌roğoni) (Latin spelling p̌roğoni)


ოტრიკე

ოტრიკე • (oťriǩe)


ჲორღანი

ჲორღანი • (yorğani)


Okortura

ოქორთურა ოქორთურა#Laz


ქუი

ქური ქური#Laz

კუჲი კუჲი#Laz


ქუსი

ქური ქური#Laz


ონტულე

ონტულე • (onťule)

From *ნტულ- (*nťul-) + ო- -ე (o- -e), literally meaning "a place for fruits", where *ნტულ- (*nťul-) was borrowed from Old Armenian պտուղ (ptuł).


შილჲა

შილჲა • (şilya)

შილია შილია#Laz


ოჶრიდი

ოჶრიდი • (ofridi) (Latin spelling ofridi)

ოჶიდი ოჶიდი#Laz


ავლია

ავლა ავლა#Laz


ტული

ტული • (ťuli)

From Ottoman Turkish طول (dul) (Turkish dul).


მშირიდონი

მშირიდონი • (mşiridoni) (plural მშირიდონეფე)

mşiridoni (romanization)
მშირიდონეფე (plural)

From Pontic Greek χ̌ελιδόνιν (šelidónin).


პაპუწი

პაპუწი • (p̌ap̌uǯi)

From Pontic Greek παπούτζι (papoútzi), from Ottoman Turkish پاپوج (papuç), پاپوش (papuş).


შილია

შილია • (şilia)

From Pontic Greek χ̌ίλι̮α (šíli̮a), from Ancient Greek χίλιοι (khílioi).


რახნა

From Pontic Greek 'ράχνα ('ráchna), αράχνα (aráchna).


მინძი

მინძი • (minżi)

მინჯი მინჯი#Laz


მინჯი

A kind of unsalted cheese made by boiling the whey


ტარონი

ტარონი • (ťaroni) (plural ტარონეფე, Latin spelling ťaroni)

Compare Mingrelian ტაროზი (ṭarozi, “good weather”), Old Georgian ტაროსი (ṭarosi, “(good) weather”), Svan ტარუ̂ეს (ṭarûes, “(good) weather; mood, disposition”).

cog

ტარონი ორტაშა ფავრეფე ჯეფურჟუნ

(dialectal, Vizha) The unpleasantly hot weather


გჲარი

From Byzantine Greek διάριον (diárion), from Latin diarium.


ოჩხე

head

ოჩხე • (oçxe)


კარმახა

კარმახა • (ǩarmaxa) (Latin spelling ǩarmaxa)

ǩarmaxa (romanization)
კარმახა (absolutive singular)
კარმახაფე (absolutive plural)
კარმახაქ (ergative singular)
კარმახაფექ (ergative plural)
კარმახას (dative singular)
კარმახაფეს (dative plural)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშ (genitive singular)
კარმახაშიş) (genitive singular)
კარმახაშიşi) (genitive singular)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშ (genitive plural)
კარმახაფეშიş) (genitive plural)
კარმახაფეშიşi) (genitive plural)
კარმახაშე (directive singular)
კარმახაფეშე (directive plural)
კარმახაშენ (ablative singular)
კარმახაფეშენ (ablative plural)
კარმახას (locative singular)
კარმახაფეს (locative plural)
კარმახათენ (instrumental singular)
კარმახაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Georgian კალმახი (ḳalmaxi), კალმახა (ḳalmaxa), Derived from Old Armenian կարմրախայտ (karmraxayt).

der+

კარმახა გეჩაჩხალონისთი ჲულუნ


კერფი

head

კერფი • (ǩerpi) (plural კერფეფე)

Akin to Mingrelian კიფი (ḳipi), Adyghe кӏэп (kʼɛp), Kabardian щӏэп (śʼɛp). See also Ancient Greek κάνναβις (kánnabis).


გურუნი

გურუნი • (guruni) (plural გურუნეფე, Latin spelling guruni)

The ultimate origin is unknown. Cognate with Mingrelian გირინი (girini); see there for more.

გურუნი დო მსქვეჲი ნავარიჩინომს მუ გურუნი რენ

S/he who cannot distinguish a donkey from a deer is herself/himself a donkey (proverb)

guruni do mskveyi navariçinoms mu guruni ren

(figurative) rude and incompetent person


აღუსტოზი

აღუსტოზი • (ağusťozi) (Latin spelling Ağusťozi)

ağusťozi (romanization)
Ağusťozi (romanization)

აღუსთოზი აღუსთოზი#Laz

Atina and Artasheni form of აღუსთოზი (ağustozi)


ორა

Borrowed from Pontic Greek ώρα (óra), from Ancient Greek ὥρα (hṓra).

მჯვეში ორაფეზ პაპულეფე-ჩქუნი მწუშ ონჯირეზ ინჯირტეზ

In old ages, our ancestors slept on beds made of grain straw

mcveşi orapez p̌ap̌ulepe-çkuni mǯuş oncirez incirťez


კული

From *კვილ-ი (*ǩvil-i), from Proto-Kartvelian *ḳwil-. Cognate with Mingrelian კველა (ḳvela, “stool, seat”), Svan კუ̂ილ (ḳûil, “block of wood, tree stump; stool”), and possibly dialectal Georgian კვილო (ḳvilo, “small block of wood, tree stump”).
According to Klimov, from a Proto-Northeast Caucasian source. Compare Tsez къуӏри (q’uʿri, “bench”), Hinukh къуре (q’ure), Dargwa уркьули (urq̇uli, “board”), for which Starostin reconstructs Proto-Northeast Caucasian *q̇wǝ̆lʔă.


პრასკჲა

head

პრასკჲა • (p̌rasǩya)

Closely related to Mingrelian პურასკია (ṗurasḳia) and its alternative forms. Ultimately from Ancient Greek πράσον (práson).


ბილონცა

ბილონცა • (bilonʒa) (Latin spelling bilonʒa)

bilonʒa (romanization)
Atina (romanization)
Sumla (romanization)
Arkabi (romanization)

Uncertain. Fähnrich-Sarǯvelaʒe reconstruct Proto-Georgian-Zan *blanc-.See Georgian ბილენცრა (bilencra) for more.

ფუჯეფეზ ბილონცა მოთჩამთ. იჩხანენ.
pucepez bilonʒa motçamt. içxanen.
Don't feed bilonʒa to the cows. They'll get diarrhea.


ლიმბოცა

ლიმბოცა • (limboʒa)

ბილონცა ბილონცა#Laz


ჭიჭამი

ჭიჭამი • (ç̌iç̌ami)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁ic̣₁-. Cognate with Georgian წიწმატი (c̣ic̣maṭi, “garden cress”), Mingrelian ჭიჭამურე (č̣ič̣amure, toponym, a forest in Senaki).


ონცხონე

head

ონცხონე • (onʒxone)

ოცხონე ოცხონე#Laz


ონცხენი

ონცხენი • (onʒxeni)

ოცხონე ოცხონე#Laz


ოცხონე

ოცხონე • (oʒxone)

From Proto-Georgian-Zan *sxwan-. See Georgian სხვენი (sxveni) for more.


მსქვერი

mskveri (romanization)
სქვერეფე (plural)

From Proto-Georgian-Zan *šwel-. Cognate with Mingrelian სქვერი (skveri, “roe deer”) and Georgian შველი (šveli, “roe deer”).


ფუქირი

From Proto-Kartvelian *pakl-. Cognate with Old Georgian ფა(ნ)ქლი (pa(n)kli, “mange, boil”) and Svan ფაქა̈რ (pakär, “pus, sore, ulcer”). Typologically, compare Old Armenian ծաղիկ (całik), Proto-Turkic *čeček, Mandarin 天花 (tiānhuā) and Latin variola for the sense development.

cog

Georgian ფანქალი (pankali, “mange, boil”)


ხჩე

(Khopa–Batumi) Alternative form of ჩე (çe)


mşǩerikçe

მშკერიქჩე მშკერიქჩე#Laz


მშკერიქჩე

head

მშკერიქჩე • (mşǩerikçe)

mşǩerikçe (romanization)
Artasheni (romanization)

მშკერი (mşǩeri, “rhododendron”) + ქჩე (kçe, “white”)

compound

Caucasian rhododendron (Rhododendron caucasicum)


მშკერი

head

მშკერი • (mşǩeri)

მშქერი მშქერი#Laz

(Atina) Alternative form of მშქერი (mşkeri)


მშქერი

მშქერი • (mşkeri) (plural მშქერეფე)

Rhododendron ponticum
Rhododendron ponticum#Translingual

(Arkabi) rhododendron, common rhododendron, pontic rhododendron (Rhododendron ponticum)


მტოტი

მტოტი • (mťoťi) (plural მტოტეფე)

mťoťi (romanization)
მტოტეფე (plural)
Vitse (romanization)


ხამნელა

xamnela (romanization)
Chkhala (romanization)
Batumi (romanization)


ქჩე

Inherited from Proto-Georgian-Zan *qc₁-. Cognate with Mingrelian ჩე (če, “white”), Old Georgian მჴცჱ (mqcē, “grey hair”).

ქჩე ურზენი ხაზი გაჲენნა ნაკუ-თი გორუმ, ეჭოფი

If you like white grapes, take as much as you want

kçe urzeni xazi gayenna naǩu-ti gorum, eç̌opi


ფიმფილი

ფიმფილი • (pimpili) (Latin spelling pimpili)

Borrowed from Georgian ფიმფილი (pimpili, “corn hair; earlobe”), itself from Proto-Georgian-Zan *pimp-, whence also Mingrelian ფიმფი (pimpi, “corn hair”).

bor+

ბიჭეფეზ ფიმფილი ჲუხთამტაშა ოღუნე ფუზური აჩანენ

Men grow fine hairs before they grow a beard

biç̌epez pimpili yuxtamťaşa oğune puzuri açanen


მტი

mťi (romanization)
მტიეფე (plural)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)
Vitse (romanization)
Lome (romanization)

მტი მემოხენ


მჭვიმა

head

მჭვიმა • (mç̌vima)

ჭიმა ჭიმა#Laz


ომბრი

ombri (romanization)
Atina (romanization)

ყომური ყომური#Laz


ყომუი

ყომური ყომური#Laz


კუჩხე

კუჩხე • (ǩuçxe) (plural კუჩხეფე, Latin spelling ǩuçxe)

ემოგი კუჩხე ნუსტუნ, ოკაჩხე ირგინენ

the area covering the ankle and fingers of living things

ანაჭი კინჩი ჟურ კუჩხეთენ ნიკიდენ

The wakeful bird is caught (in the trap) with two feet

foot
foot of living things
foot and leg of living things

ელაქთერი მოთდოხედუ! ორძოში კუჩხე მეტროხასენ.

Don't sit sideways! The leg of the chair will break.

elakteri motdoxedu! orżoşi ǩuçxe meťroxasen.

each of the supports that enable things such as tables, chairs, bridges, etc. to stand high off the ground


მწკო

მწკო • (mǯǩo)

mǯǩo (romanization)
Khopa (romanization)
Arkabi (romanization)
Vitse (romanization)

მწკოლი მწკოლი#Laz


მწკოლი

მწკოლი • (mǯǩoli) (plural მწკოლეფე)

mǯǩoli (romanization)
მწკოლეფე (plural)
Arkabi (romanization)

From Proto-Georgian-Zan *c̣q̇a(w)- or possibly Proto-Kartvelian *mc̣q̇aw-.

Prunus laurocerasus
Prunus laurocerasus#Translingual

cherry laurel (Prunus laurocerasus) (the cultivated form)


მწუ

mǯu (romanization)
მწუეფე (plural)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)


წინარი

წინარი • (ǯinari)

წვინარი წვინარი#Laz


ძემური

ძემური • (żemuri) (plural ძუმერეფე, Latin spelling żemuri)

żemuri (romanization)
ძუმერეფე (plural)
Khopa (romanization)

From ძემურ- < *ძემრ- < *ძომრ- (żemur- < *żemr- < *żomr-), from Proto-Georgian-Zan *ʒaml-.


მაჯაჯღე

მაჯაჯღე • (macacğe)

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


მაჯაჯი

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


მაჯაჯღა

მაჯაჯღა • (macacğa) (plural მაჯაჯღაეფე)

macacğa (romanization)
მაჯაჯღაეფე (plural)

Turdus viscivorus
Turdus viscivorus#Translingual


თუთი

მთუთი მთუთი#Laz


მთუთი

მთუთი • (mtuti) (Latin spelling mtuti, plural მთუთეფე)


ანწკლი

ანწკლი • (anǯǩli)

From Georgian ანწლიკა (anc̣liḳa). Doublet of ინჭირი (inç̌iri).

Sambucus ebulus
Sambucus ebulus#Translingual


კამპარა

კამპარა • (ǩamp̌ara) (plural კამპარაეფე)

ǩamp̌ara (romanization)
კამპარაეფე (plural)
Atina (romanization)

Compare Georgian კამპარა (ḳamṗara, “adlay millet (Coix lacryma-jobi)”), კა(მ)პარი (ḳa(m)ṗari, “bladdernuts (Staphylea)”), კაპარი (ḳaṗari, “caper (Capparis spinosa)”), Mingrelian კამპარი (ḳamṗari, “bladdernuts (Staphylea”), Abkhaz а-қампыр (a-kampʼər, “Staphylea colchica”), Pontic Greek κάπαρο (káparo), κάππαρο (kápparo, “Staphylea pinnata”), καπαροτζούφιν (kaparotzoúfin, “a kind of shrub”) (the latter apparently with τζούφος (tzoúfos, “hollow”)).

cog

Sambucus nigra
Sambucus nigra#Translingual


თოფუი

თოფური თოფური#Laz


თოფრი

თოფური თოფური#Laz

Vizha, Artasheni, and Vitse form of თოფური (topuri)


ოშქური

head

ოშქური • (oşkuri) (plural ოშქურეფე)


ჲუჯი

ყუჯი ყუჯი#Laz


ყუჯი

ყუჯი • (quci) (plural ყუჯეფე, Latin spelling quci)

Khopa–Batumi and Chkhala form of უჯი (uci)


კამპარუჯი

კამპარუჯი • (ǩamp̌aruci) (plural კამპარუჯეფე)

ǩamp̌aruci (romanization)
კამპარუჯეფე (plural)

კამპარა (ǩamp̌ara, “black elder”) + უჯი (uci, “ear”)

compound

Auricularia auricula-judae
Auricularia auricula-judae#Translingual


კანდღო

head

კანდღო • (ǩandğo)

ǩandğo (romanization)
Arkabi (romanization)

კანდღუ კანდღუ#Laz


უჯი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇ur-.

inh+

ფუჯიში უჯიზ ნიშანი გეჩამერი რენ


კანდღუ

head

კანდღუ • (ǩandğu) (plural კანდღუეფე)

ǩandğu (romanization)
კანდღუეფე (plural)
Atina (romanization)

Compare Mingrelian კინდღუ (ḳindɣu, “Smilax excelsa”), Hamshen Turkish ǩanduğ, ǩanduğa, ǩandoğa (“Fragaria vesca”), dialectal Armenian կանդող (kandoġ).

cog

Fragaria vesca
Fragaria vesca#Translingual

strawberry (Fragaria)
wild strawberry (Fragaria vesca)


ზესკუ

head

ზესკუ • (zesǩu) (plural ზესკუეფე)


მზესქუ

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსკუ

ზემსკუ • (zemsǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსქუ

ზესკუ ზესკუ#Laz


მზესკუ

მზესკუ • (mzesǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


მონტკოი

მონტკოი • (monťǩoi)

მონტკორი მონტკორი#Laz


მონტკორი

მონტკორი • (monťǩori) (plural მონტკორეფე)

monťǩori (romanization)
მონტკორეფე (plural)


პატული

პატული • (p̌aťuli)

პატულჲა პატულჲა#Laz


პატულჲა

პატულჲა • (p̌aťulya)

p̌aťulya (romanization)
Atina (romanization)

From Pontic Greek πατούλα̤ (patoúlä), the plural of πατούλ' (patoúl'), πατούλιν (patoúlin). The form პატული (p̌aťuli) is from the singular.


კოპალი

კოპალი • (ǩop̌ali) (plural კოპალეფე)

ǩop̌ali (romanization)
კოპალეფე (plural)
Atina (romanization)

Uncertain. Possibly from Proto-Kartvelian *ḳaṗ- (“stick; pole”).


მჯა

Jigetore, Vizha, and Ortaalan form of ნჯა (nca)


მჟაჩხა

მჟაჩხა • (mjaçxa)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ჟაჩხა

ჟაჩხა • (jaçxa)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ბჯა

bca (romanization)
ბჯა (absolutive singular)
ბჯაფე (absolutive plural)
ბჯაქ (ergative singular)
ბჯაფექ (ergative plural)
ბჯას (dative singular)
ბჯაფეს (dative plural)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშიş) (genitive singular)
ბჯაშიşi) (genitive singular)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშიş) (genitive plural)
ბჯაფეშიşi) (genitive plural)
ბჯაშე (directive singular)
ბჯაფეშე (directive plural)
ბჯაშენ (ablative singular)
ბჯაფეშენ (ablative plural)
ბჯას (locative singular)
ბჯაფეს (locative plural)
ბჯათენ (instrumental singular)
ბჯაფეთენ (instrumental plural)


მჟორაჩხა

მჟორაჩხა • (mjoraçxa)

From მჟორა (mjora, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”).


ბჟაჩხა

head

ბჟაჩხა • (bjaçxa) (Latin spelling Bjaçxa)

bjaçxa (romanization)
Bjaçxa (romanization)
Chanapeti (romanization)
Sumla (romanization)

From *ბჟა (*bja, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). *ბჟა (*bja) ultimately goes back to Proto-Kartvelian *mz₁e-.
Cognate with Mingrelian ჟაშხა (žašxa).


ლარდე

larde (romanization)
Vitse (romanization)

ლადრე ლადრე#Laz


ცქირმუნტური

head

ცქირმუნტური • (ʒkirmunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Alternative form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხემუნტური

ცხემუნტური • (ʒxemunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქირმუტური

ცქირმუტური • (ʒkirmuťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქიმუტი

ცქიმუტი • (ʒkimuťi)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


სკილიმუნტრი

სკილიმუნტრი • (sǩilimunťri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Atina and Ortaalan form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხიმუნტური

ცხიმუნტურეფი

ცხიმუნტური • (ʒximunťuri) (plural ცხიმუნტურეფი)

ʒximunťuri (romanization)
ცხიმუნტურეფი (plural)
Borghola (romanization)

ცხი‧მუნ‧ტუ‧რი


მცხემბრი

მცხემბრი • (mʒxembri)

mʒxembri (romanization)
Atina (romanization)

ცხემური ცხემური#Laz


ცხემბი

ცხემბი • (ʒxembi)

ʒxembi (romanization)
Atina (romanization)

ცხემური ცხემური#Laz


ადა

ada (romanization)
ადა (absolutive singular)
ადაფე (absolutive plural)
ადაქ (ergative singular)
ადაფექ (ergative plural)
ადას (dative singular)
ადაფეს (dative plural)
ადაშ (genitive singular)
ადაშ (genitive singular)
ადაშიş) (genitive singular)
ადაშიşi) (genitive singular)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშიş) (genitive plural)
ადაფეშიşi) (genitive plural)
ადაშე (directive singular)
ადაფეშე (directive plural)
ადაშენ (ablative singular)
ადაფეშენ (ablative plural)
ადას (locative singular)
ადაფეს (locative plural)
ადათენ (instrumental singular)
ადაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آطه (ada).


სიჯა

ალი მა მავენ. - მუ გავენ? - სიჯა მავენ.

Ali will be related to me. - What will you have? - A son-in-law.


ფეწო

ფეწო • (peǯo)

ფენწო ფენწო#Laz


ფენწე

ფენწე • (penǯe)

ფენწო ფენწო#Laz


ფეწე

ფეწე • (peǯe)

ფენწო ფენწო#Laz


ფენწო

ფენწო • (penǯo) (plural ფენწოეფე)

Cognate with Mingrelian ფერწო (perc̣o), see there for more.


მჯაჯე

mcace (romanization)
Atina (romanization)

მჯაჯი მჯაჯი#Laz


მჯაჯი

mcaci (romanization)
Vizha (romanization)

Taxus baccata
Taxus baccata#Translingual


მთუთა

თუთა თუთა#Laz


მულა

mula (romanization)
Atina (romanization)
Artasheni (romanization)


მუმჩქვი

მუმჩქვი • (mumçkvi) (plural მუმჩქვეფი)

mumçkvi (romanization)
მუმჩქვეფი (plural)


მწკიი

მწკიი • (mǯǩii)

მწკირი მწკირი#Laz


მწკირი

მწკირი • (mǯǩiri) (plural მწკირეფე)

From Proto-Kartvelian *g(r)c̣q̇il- / *grc̣q̇-il-.


ხანჭელი

head

ხანჭელი • (xanç̌eli)

From Georgian *ხანჭელი (*xanč̣eli). Doublet of ხონჭკალი (xonç̌ǩali).


დუცხუ

duʒxu (romanization)
Vizha (romanization)
დუცხუ (absolutive singular)
დუცხუფე (absolutive plural)
დუცხუქ (ergative singular)
დუცხუფექ (ergative plural)
დუცხუს (dative singular)
დუცხუფეს (dative plural)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშიş) (genitive singular)
დუცხუშიşi) (genitive singular)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშიş) (genitive plural)
დუცხუფეშიşi) (genitive plural)
დუცხუშე (directive singular)
დუცხუფეშე (directive plural)
დუცხუშენ (ablative singular)
დუცხუფეშენ (ablative plural)
დუცხუს (locative singular)
დუცხუფეს (locative plural)
დუცხუთენ (instrumental singular)
დუცხუფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Kartvelian *ʒacxw-.

hot beverage made from dried linden flowers


თუთაჩხა

თუთაჩხა • (tutaçxa) (Latin spelling Tutaçxa)

tutaçxa (romanization)
Tutaçxa (romanization)

From თუთა (tuta, “moon”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). Cognate with Mingrelian თუთაშხა (tutašxa).


ჩაჩხა

çaçxa (romanization)
Vizha (romanization)

From ჩაჩხ- (çaçx-, “to babble”) + -ა (-a).

რაკანიშა მეჲოწედასი ჩაჩხა იზინ


ხანჭენი

head

ხანჭენი • (xanç̌eni)

ხანჭელი ხანჭელი#Laz


ხონჭკალი

ხონჭკალი • (xonç̌ǩali)

From Proto-Georgian-Zan *xanč̣-el-. Doublet of ხანჭელი (xanç̌eli).


ჩონჩი

ჩონჩი • (çonçi) (plural ჩონჩეფე)

From Georgian *ჩონჩი (*čonči), see Proto-Georgian-Zan *čečw- for more.


მაკათი

მაკათი • (maǩati)


მჭითა

მჭითა • (mç̌ita)

/m̥t͡ʃʼitʰɑ/

red:


ბერჯი

berci (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

ველიქ ალიში ბერჯეფე ამადუმს
velik alişi bercepe amadums
Veli puts Ali's hoes inside


კრომი

კრომი • (ǩromi) (plural კრომეფე)

Ultimately from Ancient Greek κρόμμυον (krómmuon).


კარჶი

კარჶი • (ǩarfi) (plural კარჶეფე)


მუსტაკი

მუსტაკი • (musťaǩi)

From Pontic Greek μουστάκι (moustáki), μουστάκ' (mousták'), μουστάκιν (moustákin).


სიჶთერი

სიჶთერი • (sifteri) (plural სიჶთერეფე)

sifteri (romanization)
სიჶთერეფე (plural)

Eurasian sparrowhawk
Eurasian sparrowhawk

Accipiter nisus
Accipiter nisus#Translingual

Accipiter gentilis
Accipiter gentilis#Translingual


სკურაჶი

სკურაჶი • (sǩurafi) (plural სკურაჶეფე)

sǩurafi (romanization)
სკურაჶეფე (plural)


კჲურა

კჲურა • (ǩyura) (plural კჲურეფე)


დულჲა

დულჲა • (dulya) (plural დულჲაფე, Latin spelling dulya)

Borrowed from Pontic Greek δουλεία (douleía).

bor+

პოტენური დულჲაფე თამო თამო გამონჭამს

S/he slowly began to open up about old issues


მსორა

msora (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Chanapeti (romanization)

Borrowed from Pontic Greek ψώρα (psóra).

მსორა მაკნუ
msora maǩnu
I got scabies


მიკნატისი

head

მიკნატისი • (miǩnaťisi) (plural მიკნატისეფე)

miǩnaťisi (romanization)
მიკნატისეფე (plural)

From Ottoman Turkish مقناطس, مقناطیس (mıknatıs), from Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs). Doublet of მუხლადისი (muxladisi).

der

Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs)


ტრაღოდა

head

ტრაღოდა • (ťrağoda) (Latin spelling ťrağoda)

From Pontic Greek τραγωδία (tragodía) and τραγώδιν (tragódin).


ლოდოზი

From Ottoman Turkish لودز (lodoz), لودوس (lodos), from Byzantine Greek νότος (nótos).


toxi

თოხი თოხი#Laz


torxi

თორხი თორხი#Laz


toşi

თოში თოში#Laz


პრინჯი

პრინჯი • (p̌rinci)


ლიჯი

Cognate with Mingrelian ლინჯი (linǯi). Further etymology is unknown.


skindi

სქინდი სქინდი#Laz


sǩindi

სკინდი სკინდი#Laz


სქინდი

სკინდი სკინდი#Laz


სკინდი

სკინდი • (sǩindi)


მინთა

From Ancient Greek μίνθη (mínthē), μίνθᾰ (míntha).


ცანაყო

ცანაყო • (ʒanaqo)

Akin to Mingrelian ცინყა (cinq̇a), Svan ცი̄ნყა (cīnq̇a). Compare also Mingrelian ციმუა (cimua).
The alternative form ცხანაკო (ʒxanaǩo) is seemingly contaminated with კაცხა (ǩaʒxa, “billberry (Vaccinium myrtillus)”).

Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos)


წიფრი

წიფრი • (ǯipri)

წიფური წიფური#Laz


ოქორთუე

Georgia (A transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)


ქორთოლონა

ქორთო (korto) + -ონა (-ona), the -ლ- (-l-) appears in intervocalic positions.


ოქორთურა

Related to ქორთურა (kortura, “Georgia”). Compare to Georgian საქართველო (sakartvelo, “Georgia”) and Megrelian საქორთუო (sakortuo, “Georgia”). Ultimately from Proto-Kartvelian *kart-.


გუნძე

gunże (romanization)
spellling gunże (Latin)

From Proto-Georgian-Zan *grʒ-el-, from Proto-Kartvelian *grʒ-.

სელიმიქ “ნთხირიზ ღარი მოთაეტაზ” დეჲი ჟინდოლემუში გუნძე ნთხომბუში ტატეფე მოუკვათამს

Selim cuts the long branches of the redwood tree above him so that it doesn't shade the hazelnuts

selimik “ntxiriz ğari motaeťaz” deyi jindolemuşi gunże ntxombuşi ťaťepe mouǩvatams

ჰეკო გუნძე კოჩი მუჭო ივენ? თი ნჭერიზ ნანწენ.

How can he be so tall? His head touches the ceiling.

heǩo gunże ǩoçi muç̌o iven? ti nç̌eriz nanǯen.

ჲაზიში ნდღალეფე გუნძე იჲენ. კიში მოხტასი ნდღალეფე დიმკულანენ.

Summer days are long. In winter the days get shorter.

yazişi ndğalepe gunże iyen. ǩişi moxťasi ndğalepe dimǩulanen.

long, tall
(about time of day, night, year etc.)

about time of day; night; year etc.; about time of day; night; year etc.


txomu

თხომუ თხომუ#Laz


ფშქველა

ფშქველა • (pşkvela) (plural ფშქველეფე)

pşkvela (romanization)
ფშქველეფე (plural)

From Proto-Georgian-Zan *pšal-. Doublet of ფშალი (pşali).

Alnus glutinosa
Alnus glutinosa#Translingual


p̌ula

პულა პულა#Laz


mp̌ula

მპულა მპულა#Laz


ბულა

პულა პულა#Laz


პულა

Akin to Mingrelian პულა (ṗula, “steam, vapor”).


მპულა

მპულა • (mp̌ula)

პულა პულა#Laz


მფულა

პულა პულა#Laz


mpula

მფულა მფულა#Laz


zimari

ზიმარი ზიმარი#Laz


აბჯა

abca (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

ჰაჲ ნა-ჯელულუნ წარი თუდე აბჯა ელვაკათენ

The water coming down from here mixes with the river below


რუბა

რუბა • (ruba) (plural რუბაფე, Latin spelling ruba)

From Proto-Georgian-Zan *rabo- (“ditch”).

რუბაზ ნა-გოლიჯინუ ზაპიში ჟინდოლე გოლობულურ

I'm walking over the snowdrift that stretches sideways in the valley

rubaz na-golicinu zap̌işi jindole golobulur

(dialectal, Artasheni, Vitse–Arkabi) valley


აბჟა

აბჯა აბჯა#Laz


ğali

ღალი ღალი#Laz


abja

აბჟა აბჟა#Laz


ღალი

From Proto-Kartvelian *ɣel- (“ravine, gully”). Compare Georgian ღელე (ɣele, “stream, fleet, creek, ford”).

cog

ღალეფე დოსქურეზ


ump̌a

უმპა უმპა#Laz


უმპა

head

უმპა • (ump̌a) (plural უმპაფე, Latin spelling ump̌a)

ბერე დირინასი ემოგი უმპა ნუკვათამან

When a child is born, they first cut the umbilical cord


დიჭკიჯი

დიჭკიჯი • (diç̌ǩici) (plural დიჭკიჯეფე, Latin spelling diç̌ǩici)

diç̌ǩici (romanization)
დიჭკიჯეფე (plural)

Urtica dioica
Urtica dioica#Translingual


მოიშვაჯამს

მოიშვაჯამს • (moişvacams)

to breathe, to inhale, to relax, to rest, to take a break


მოშვაჯინუ

მოშვაჯინუ • (moşvacinu) (Latin spelling moşvacinu)


moşvacina

მოშვაჯინა მოშვაჯინა#Laz


თადილი

თადილი • (tadili) (Latin spelling tadili)

თათილი თათილი#Laz


მოშვაჯინა

მოშვაჯინა • (moşvacina) (Latin spelling moşvacina)

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz

Alternative form of მოშვაჯინუ (moşvacinu)


tatili

თათილი თათილი#Laz


moşvacinu

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz


tedili

თედილი თედილი#Laz


თათილი

თათილი • (tatili) (Latin spelling tatili)

tatili (romanization)
Artasheni (romanization)


tadili

თადილი თადილი#Laz


ǩoç̌i

კოჭი კოჭი#Laz


ǩuçxe-menʒxuli

კუჩხე-მენცხული კუჩხე-მენცხული#Laz

Latin spelling of კუჩხე-მენცხული (ǩuçxe-menʒxuli)


მენცხული

მენცხული • (menʒxuli) (Latin spelling menʒxuli)

menʒxuli (romanization)
Artasheni (romanization)


კუჩხე-მენცხული

კუჩხე-მენცხული • (ǩuçxe-menʒxuli) (Latin spelling ǩuçxe-menʒxuli)

ǩuçxe-menʒxuli (romanization)
Artasheni (romanization)

From კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli).

af

კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli)


ǩonç̌i

კონჭი კონჭი#Laz


თედილი

head

თედილი • (tedili) (Latin spelling tedili)

თათილი თათილი#Laz


მედი

medi (romanization)
Khopa (romanization)

From Georgian იმედი (imedi), For the deletion of the word initial ი- see ლაჯი (laci). Doublet of უმუტტი (umuťťi) and ომუდი (omudi).


ნჭამი

head

ნჭამი • (nç̌ami) (Latin spelling nç̌ami)

nç̌ami (romanization)
ნჭამი (absolutive singular)
ნჭამეფე (absolutive plural)
ნჭამიქ (ergative singular)
ნჭამეფექ (ergative plural)
ნჭამის (dative singular)
ნჭამეფეს (dative plural)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშიş) (genitive singular)
ნჭამიშიşi) (genitive singular)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშიş) (genitive plural)
ნჭამეფეშიşi) (genitive plural)
ნჭამიშე (directive singular)
ნჭამეფეშე (directive plural)
ნჭამიშენ (ablative singular)
ნჭამეფეშენ (ablative plural)
ნჭამის (locative singular)
ნჭამეფეს (locative plural)
ნჭამითენ (instrumental singular)
ნჭამეფეთენ (instrumental plural)


nç̌ami

ნჭამი ნჭამი#Laz


ilaci

ილაჯი ილაჯი#Laz


ჭამი

ნჭამი ნჭამი#Laz


ç̌ami

ჭამი ჭამი#Laz


hantepe

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


hamtepe

ჰამთეფე ჰამთეფე#Laz


ჰამთეფე

ჰამთეფე • (hamtepe) (Latin spelling hamtepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


antepe

ანთეფე ანთეფე#Laz


ანთეფე

ანთეფე • (antepe) (Latin spelling antepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ჰანთერე

ჰანთერე • (hantere) (Latin spelling hantere)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ჰანთეფე

ჰანთეფე • (hantepe) (Latin spelling hantepe)


ǯonuy

წონუჲ წონუჲ#Laz


ǯonums

წონუმს წონუმს#Laz


წონუჲ

წონუმს წონუმს#Laz


ǯinups

წინუფს წინუფს#Laz


ǯoneri

წონერი წონერი#Laz


ჭაუმს

ჭაუმს • (ç̌aums) (Latin spelling ç̌aums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz

Alternative spelling of ჭარუმს (ç̌arums)


წინუფს

წინუფს • (ǯinups) (Latin spelling ǯinups)

წონუმს წონუმს#Laz


ნჭარუჲ

ნჭარუჲ • (nç̌aruy) (Latin spelling nç̌aruy)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ჭარუფს

ჭარუფს • (ç̌arups) (Latin spelling ç̌arups)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌arums

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌arups

ჭარუფს ჭარუფს#Laz


nç̌arums

ნჭარუმს ნჭარუმს#Laz


nç̌aruy

ნჭარუჲ ნჭარუჲ#Laz


წონერი

წონერი • (ǯoneri) (Latin spelling ǯoneri)


ნჭარუმს

ნჭარუმს • (nç̌arums) (Latin spelling nç̌arums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌aums

ჭაუმს ჭაუმს#Laz


ალა

ala (romanization)
Arkabi (romanization)


ამა

ama (romanization)
Artasheni (romanization)
Vitse (romanization)
Khopa (romanization)

From Ottoman Turkish اما (ammâ), from Arabic أَمَّا (ʔammā).


aǩoşka

აკოშქა აკოშქა#Laz


აგურე

agure (romanization)
Vitse (romanization)

From გური (guri, “heart”) + ა- -ე (a- -e), literally “without heart”.

af

ქჲაზიმიქ ნა-ვასენ დულჲა აგურე იქომს
kyazimik na-vasen dulya agure ikoms
Kazım does everything he does reluctantly


şerep̌i

შერეპი შერეპი#Laz


შერეპი

head

შერეპი • (şerep̌i)


ა- -ე

From Pontic Greek α- (a-), from Ancient Greek ἀ- (a-).

ღნოსი (ğnosi, “mind”) → აღნოსე (ağnose, “stupid”)

მეშვენს (meşvens, “to wait”) → ამეშვენე (ameşvene, “sudden”)

გური (guri, “heart”) → აგურე (agure, “involuntarily”)

Circumfixed to nouns or verbs to form adjectives and adverbs meaning 'without (noun affixed)'


შორთი

შორთი • (şorti)

şorti (romanization)
Atina (romanization)

Probably ultimately from Old Georgian შოლტი (šolṭi).

შორთეფე ვიქუმტიტ დო ნჩაი დობდუმტით.

We would make strips on the land and plant tea there.

ნჯონი შორთი შორთი შკორუმტეს.


şorti

შორთი შორთი#Laz


ağne

აღნე აღნე#Laz


ağne

აღნე აღნე#Laz


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi,Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi, Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


ჲენგი

yengi (romanization)
Artasheni (romanization)

ჯუმა-შკიმი ჲენგი არაბა-მუში მოჩინაფაჲ


აღანი

ağani (romanization)
Atina (romanization)
Artasheni (romanization)
Arkabi (romanization)
Chkhala (romanization)

აღანი ნოღამისაზ ხეზ ვიტოხუთ ბელეძძუღი დოლობუნ

The new bride wears fifteen bracelets on her wrist

ağani noğamisaz xez viťoxut beleżżuği dolobun


აჲა

ჭე, ბიჭი! ლუუ მჯუმუ კათინერი ნ-ი? აჲა, ნოცადი.

Hey, kid! Is the cabbage salted? Taste it.

ç̌e, biç̌i! luu mcumu ǩatineri n-i? aya, noʒadi.

(Vizha, Artasheni) (interjection used for requesting)


აჲა

Khopa–Batumi and Chkhala form of ჰამ (ham)


ქი

From Ottoman Turkish كه, from Classical Persian که.

კოჩიქ ოკო გჲარი ჭკომუ ქი აწი იშიბლოქუფს

The man ate so much that he is now burping

ǩoçik oǩo gyari ç̌ǩomu ki aǯi işiblokups


p̌roğoni

პროღონი პროღონი#Laz


აინა

აჲინა აჲინა#Laz


აჲინა

ayina (romanization)
Atina (romanization)

İrfan Çağatay Aleksiva suggests that this word is probably related to Greek δεν είναι (den eínai, “it isn't, it doesn't exist”).

cog

ეველის შკუნი ჰანინეფეშა ავრუფალეფე მულუტეს; ჰუს აჲინა ვარ-მულუნ

In the old days, Europeans used to come here; now they never come

evelis şǩuni haninepeşa avrupalepe muluťes; hus ayina var-mulun


მხუჯი

head

მხუჯი • (mxuci) (plural მხუჯეფე, Latin spelling mxuci)

მჭიმა მხუჯიზ ეგომჭიმს


ჰიჩ

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


hiçi

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


çkar

ჩქარ ჩქარ#Laz


ჩქართე

ჩქართე • (çkarte) (Latin spelling çkarte)

ჩქარ ჩქარ#Laz


çkarte

ჩქართე ჩქართე#Laz


otxo

ოთხო ოთხო#Laz


ჰიჩი

hiçi (romanization)
Atina (romanization)
Artasheni (romanization)

From Ottoman Turkish هیچ (hiç), ultimately from Persian هیچ (hič).

ნა-მალიმბეტუ ბოზომოთას ჩხორონერი ჶორი ჩაღეტი დევუნჭარი დო ჰიჩი ნენა ვარ-მომჩუ

I wrote a letter to the girl that I love for the ninth time and she never responded

na-malimbeťu bozomotas çxoroneri fori çağeťi devunç̌ari do hiçi nena var-momçu


ჩქარ

According to Aleksiva, from Armenian չկար (čʻkar, “didn't exist, was not”), from կամ (kam).

bor

ბიჭი-ჩქიმი, არაბა-ჩქიმი ოხმარინუ შენი დიდო იხვეწენ, ჩქვა მა ჩქარ იზინი ვარ-მეფჩამ

My son begs a lot to use my car, but I never let him

biç̌i-çkimi, araba-çkimi oxmarinu şeni dido ixveǯen, çkva ma çkar izini var-mepçam


çkin

ჩქინ ჩქინ#Laz


çkun

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


შკუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქინ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


სიჶტერი

head

სიჶტერი • (sifťeri) (Latin spelling sifťeri)

სიჶთერი სიჶთერი#Laz


სირაჶი

სირაჶი • (sirafi) (Latin spelling sirafi)

სკურაჶი სკურაჶი#Laz


sirafi

სირაჶი სირაჶი#Laz


მკულე

→ Mingrelian: კულე (ḳule) — Abzhua

From Proto-Georgian-Zan *m-ḳl-e- (“deprived, lacking, short”), from Proto-Kartvelian *ḳel- : *ḳl- (“to lack”).


მბული

→ Turkish: buli, bülü

From Proto-Georgian-Zan *bal- (“sweet cherry”), see there for more.

inh

ჰანწო მბულიზ ჰეშშო ჩანს ქი ტოტეფეზ ქონძოლ ქონძოლი გჲობუნ

This year, cherry trees have such fruit that they hang on the branches in bunches

hanǯo mbuliz heşşo çans ki ťoťepez konżol konżoli gyobun

გჲაი ვარ-იფხორნა-თი მბული ოჭკომი

If you're not eating, at least eat cherries

sweet cherry, wild cherry (Prunus avium) (tree and fruit)


ტრაღუდა

head

ტრაღუდა • (ťrağuda) (Latin spelling ťrağuda)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ტრაღოდუ

ტრაღოდუ • (ťrağodu) (Latin spelling ťrağodu)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ğnosi

ღნოსი ღნოსი#Laz


ტრაღუდი

ტრაღუდი • (ťrağudi) (Latin spelling ťrağudi)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ოხორჯა

ოხორჯა • (oxorca) (Latin spelling oxorca)

Usually explained as ოხორი (oxori, “house”) + ჯა (ca, “tree”), literally “tree of house” but It's consired as a folk etymology by Arnold Chikobava. Instead he derives it from Laz ოხორი (oxori, “house”) and Georgian რძალი (rʒali, “bride”). He supports his theory with plural of ოხორჯა (oxorca) is ოხორჯალეფე (oxorcalepe) rather than *ოხორჯაფე (*oxorcape). also having -ძ- (-ż-) explains the dialectal variations of the word. Chikobava also substantiates his thesis with other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხრასქირი (oxraskiri), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura). Note that Georgian რძალი (rʒali, “bride”) is not used in Laz.

af

მესქურინერი ოჯაღი უმჩანე არ ოხორჯაქ ქოგამოგზამს

An ingenious and resourceful woman rekindles an extinct family

meskurineri ocaği umçane ar oxorcak kogamogzams

ოხორჯა-ჩქიმი აწი ვა-რენ


ოხრასურე

head

ოხრასურე • (oxrasure) (Latin spelling oxrasure)

From ოხორი (oxori, “house”) + ოსური (osuri, “daughter”), literally “daughter of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასქირი (oxraskiri) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ოხრასურე-შკიმი ოხორზა-შკიმიშე მსკვა ონ

My sister-in-law is more beautiful than my wife


ოხრასქირი

head

ოხრასქირი • (oxraskiri) (Latin spelling oxraskiri)

From ოხორი (oxori, “house”) + სქირი (skiri, “son”), literally “son of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status", compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ნუსაქ ოხრასქირი-მუში მალთეში ბოზოს ნუმსქვანამს

The bride suits her brother-in-law to the girl next door

nusak oxraskiri-muşi malteşi bozos numskvanams


ჩორბა

From Ottoman Turkish چوربا (çorba), from Persian شوربا (šurbâ).

გჲარი ოჭკომუშე დიდოთენ იფთი ჩორბაში ოშუმუთენ გეიჭქენ

gyari oç̌ǩomuşe didoten ipti çorbaşi oşumuten geiç̌ken


ტოროჯი

head

ტოროჯი • (ťoroci) (Latin spelling ťoroci)

ტოროჯიქ ნჯაში დუდიზ ჲუვა ვუ-დორენ

A pigeon made a nest at the top of the tree


თითხუ

ნუსა-ჩქუნიქ თითხუ ნა-დოსქიდუ ლაზუტეფეში არაზ მთელლი ლუ გოშორგამს

Our bride is always planting cabbage among the sparse corn

nusa-çkunik titxu na-doskidu lazuťepeşi araz mtelli lu goşorgams


ბუზულა

ბუზულა • (buzula) (Latin spelling buzula)

buzula (romanization)
Chkhala (romanization)

ბეეში ჟინ ბუზულა გვობუზულაფს


ფარფალი

ფარფალი • (parpali) (Latin spelling parpali)

Possibly from Proto-Kartvelian *ṗerṗer-.

ლიმსაზ ნა-ნიკიდენ ფარფალეფე ჰექო ნოხროცქუნან

The butterflies caught in the spider web die by sticking there

limsaz na-niǩiden parpalepe heko noxroʒkunan


ბოჯეღი

ბოჯეღი • (boceği) (Latin spelling boceği)

boceği (romanization)
Khopa (romanization)

ბოჯეღეფე იმჩინოჯენ


ბობონჭვა

ბობონჭვა • (bobonç̌va) (Latin spelling bobonç̌va)

bobonç̌va (romanization)
Arkabi (romanization)

From Proto-Georgian-Zan *oboba- (“spider”).

ფიცარის თუდე მთელლი ბობონჭვა მეშობღუნ


ბუტკუჯი

ბუტკუჯი • (buťǩuci) (Latin spelling buťǩuci)

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ-ar- (“bee”), from *buṭḳ(a)- (“leaf”).

კარვანიზ თოფური უმცქამტაში “ბუტკუჯი იგზალაზ” ჲა დო კომა ნუფურინამან

While taking honey from the comb, they spray smoke so that the bee goes away

ǩarvaniz topuri umʒkamťaşi “buťǩuci igzalaz” ya do ǩoma nupurinaman


კარკალამტახუ

კარკალამტახუ • (ǩarǩalamťaxu) (Latin spelling ǩarǩalamťaxu)


მჭაჯი

მჭაჯი • (mç̌aci) (Latin spelling mç̌aci)

From Proto-Kartvelian *mc̣₁er-. Cognate with Georgian მწერი (mc̣eri, “insect”), Mingrelian ჭანჯი (č̣anǯi, “fly”) and Svan მე̄რ (mēr, “fly”).

ფუჯიზ კუჩხეზ დდთ გობუფურინი დო მჭაჯი ნოხედაში ჰექ ნოხროცქუნ

I sprayed DDT on the cow's foot, and the fly dies as soon as it lands

puciz ǩuçxez ddt gobupurini do mç̌aci noxedaşi hek noxroʒkun


დუმჭკუ

დუმჭკუ • (dumç̌ǩu) (Latin spelling dumç̌ǩu)

From Proto-Georgian-Zan *ǯinč̣wel- (“ant”).

ბერეში ქორბაზ დუმჭკუ ბუზალამს

An ant is crawling in the child's stomach


ბრესთი

ბრესთი • (bresti) (Latin spelling bresti)

gray:

ash-colored:

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


ჯღატა

Probably from the verb root ჩხატ- (çxať-, “to shine”).


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling Aranża)

aranża (romanization)
Aranża (romanization)


სკითა

yellow:


არანძი

არანძი • (aranżi) (Latin spelling aranżi)

aranżi (romanization)
Artasheni (romanization)
Vitse (romanization)
Arkabi (romanization)
Khopa (romanization)

Borrowed from an alternative form of Pontic Greek νεράντζιν (nerántzin).

Citrus × aurantium
Citrus × aurantium#Translingual

bitter orange, Seville orange (Citrus × aurantium) (fruit and tree)


ლეტაშფერი

ლეტაშფერი • (leťaşperi) (Latin spelling leťaşperi)

From ლეტა (leťa, “earth, ground, mud”) + -შ (-ş, genitive case marker) + ფერი (peri, “color”), literally “color of ground”.

compound

brown:


ფოტუკალი

head

ფოტუკალი • (poťuǩali) (Latin spelling poťuǩali)

poťuǩali (romanization)
Arkabi (romanization)

From Ottoman Turkish پورتقال (portokal, “orange”).

bor

მთუგიქ ფოტუკალი გოხორუმს დო მეშიფხორს

The mouse gnaws around the orange and eats the inside

Citrus sinensis
Citrus sinensis#Translingual

orange (Citrus sinensis) (fruit and tree)


ჶრანსა

head

ჶრანსა • (fransa) (Latin spelling Fransa)

fransa (romanization)
Fransa (romanization)

ჶრანსა დო ჰოლლანდაში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

How many kilometers are between France and Netherlands?

fransa do hollandaşi oşǩendas naǩu verǯi on?


ინგილთერე

ინგილთერე • (ingiltere) (Latin spelling İngiltere)

ingiltere (romanization)
İngiltere (romanization)

From Ottoman Turkish انكلتره (ingiltere), from French Angleterre.

ინგილთერე დო ალამანიში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

How many kilometers are between England and Germany?

ingiltere do alamanişi oşǩendas naǩu verǯi on?


ავროფა

ავროფა • (avropa) (Latin spelling avropa)

From Ottoman Turkish آوروپا (Avrupa), from Ancient Greek Εὐρώπη (Eurṓpē).


ჰოლლანდა

ჰოლლანდა • (hollanda) (Latin spelling Hollanda)

hollanda (romanization)
Hollanda (romanization)

From Turkish Hollanda, ultimately from Old Dutch holt lant (“wood land”).


გერმა

desc

from Laz <i class="Geor mention" lang="lzz">გერმაკოჩი</i> (germaǩoçi)

→ Mingrelian: გერმაკოჩი (germaḳoči) (from Laz გერმაკოჩი (germaǩoçi)) — Abzhua

According to Aleksiva from *გირმა < *დირმა < *დრიმა (*girma < *dirma < *drima), from Ancient Greek δρυμά (drumá), neutral collective to δρυμός (drumós, “forest”).

მაღალა გერმაფეშენ გელამთე გამიწკედაში ზუღა იძირენ

Looking downhill from high mountains, the sea is visible

mağala germapeşen gelamte gamiǯǩedaşi zuğa iżiren

გერმაკოჩი

a mythological figure who lives in the forests, whose whole body is covered with hair, and who imitates everything that man does, a kind of forest man


რუსჲა

rusya (romanization)
Rusya (romanization)

ქიმი-თი რუსიჲე ულვან


ალამანჲა

head

ალამანჲა • (alamanya) (Latin spelling Alamanya)

alamanya (romanization)
Alamanya (romanization)

ნოღამე-ჩქიმიქ ჟურ წანაზ ალამანჲაზ იჩალიშუ დო ჰეშოთე ოხორი პკოდით

My husband worked in Germany for two years, and that's how we built a house

noğame-çkimik jur ǯanaz alamanyaz içalişu do heşote oxori p̌ǩodit


უკრანიმსვა

უკრანიმსვა • (uǩranimsva) (Latin spelling Uǩrani)

uǩranimsva (romanization)
Uǩrani (romanization)

From უკრანი (uǩrani, “Ukrainian”) + -მსვა (-msva, “-land”), literally “land of Ukrainians”.

suf

უკრანიმსვა რუსეფე ქეჭოფეჲ


-მსვა

-msva (romanization)
Artasheni (romanization)

ერმენი (ermeni, “Armenian”) + -მსვა (-msva) → ერმენიმსვა (ermenimsva, “Armenia”)

გურჯი (gurci, “Georgian”) + -მსვა (-msva) → გურჯიმსვა (gurcimsva, “Georgia”)

თურკი (turǩi, “Turk”) + -მსვა (-msva) → თურკიმსვა (turǩimsva, “Turkey”)

ჲონანი (yonani, “Greek”) + -მსვა (-msva) → ჲონანიმსვა (yonanimsva, “Greece”)

Added to nationalities in order to form names of countries: -land


-წა

-ǯa (romanization)
Atina (romanization)
Artasheni (romanization)

Suffix used to form diminutive nouns from proper nouns


ფელერგივათი

head

ფელერგივათი • (pelergivati) (Latin spelling Pelergivati)

pelergivati (romanization)
Pelergivati (romanization)

desc

→ Ottoman Turkish: پیلرگوات (Pilargivat)

From Byzantine Greek Φιλάγρης (Philágrēs, a male given name) + -ივა (-iva, surname-forming suffix) + -ათი (-ati, toponym-forming suffix). The dynasty name is recorded in a 15th century Ottoman register as Ottoman Turkish [script needed] (Filāġriva).

cog

Akkaya (a village in Ardeşen district, Rize, Turkey).


-შ

Compare Georgian -ის (-is), Mingrelian -იშ (-iš) and Svan -იშ (-iš)


-ეფე

Compare Georgian -ები (-ebi) and Mingrelian -ეფი (-epi).


-თენ

Compare Georgian -ით (-it), Mingrelian -ით (-it) and Svan -შუ̂ (-šû).


ალლაჲისე

head

ალლაჲისე • (allayise) (Latin spelling Allayise)

allayise (romanization)
Allayise (romanization)
Arkabi (romanization)

From dialectal Turkish allayise, allahise.

ალლაჲისე აჲდინი ოში ქილოშენ ჶაზლა რენ

For God's sake, Aydini is more than a hundred kilos


ლაზონა

ლაზონა • (lazona) (Latin spelling Lazona)

lazona (romanization)
Lazona (romanization)

→ English: Lazona

A new term proposed in 1980's from ლაზი (lazi, “Laz”) + -ონა (-ona, “-field”).

suf

მა ლაზონაზ ნა-რენ მსქვა ჯოღრაჶჲაფე ოჭარუთე ირიზ ბოჩინაფამ

I write and introduce the beautiful geography of Lazona to everyone.

ma lazonaz na-ren mskva coğrafyape oç̌arute iriz boçinapam

A historical and cultural region of the southwestern Caucasus and northeastern Anatolia along the Black Sea coastline, traditionally inhabited by the Laz people, also called Lazistan.


ონა

From Proto-Georgian-Zan *q̇an-. Cognate with Georgian ყანა (q̇ana) and Mingrelian ჸონა (ʾona).

ონა ხაჩქუმსნა-თი ნიში შენი ხაჩქუმს

Even if he's digging a field, he's digging for himself


-ონა

მსხული (msxuli, “pear”) + -ონა (-ona) → მსხულონა (msxulona, “pear field”)

ჭორჭი (ç̌orç̌i, “mud”) + -ონა (-ona) → ჭორჭონა (ç̌orç̌ona, “swamp”)

Added to inanimate nouns in order to form typonyms which that inanimate noun are plentiful

ლაზი (lazi, “Laz”) + -ონა (-ona) → ლაზონა (lazona, “Lazona”)

ქორთო (korto, “Georgian”) + -ონა (-ona) → ქორთოლონა (kortolona, “Georgia”)

(neologism) Added to animate nouns in order to form typonyms


მბურა

gray:


ღარუმს

head

ღარუმს • (ğarums) (Latin spelling ğarums)

from Proto-Kartvelian *ɣer- ~ *ɣir- (“to stretch; to raise one's hand”). Compare Old Georgian აღერება (aɣereba).

“კალემითე ქარტალი ბღარა” ჲა-ში დიდო გჲაჯინუ დო ღრიცქუ

When she said, "Let me scrawl on the paper with a pen," she pressed it a lot and drew deeply

“ǩalemite karťali bğara” ya-şi dido gyacinu do ğriʒku

(dialectal, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi) to scrawl


ღანჭკუჲ

ღანჭკუჲ • (ğanç̌ǩuy) (Latin spelling ğanç̌ǩuy)

ğanç̌ǩuy (romanization)
Artasheni (romanization)

სუფაფე დოღანჭკა-ი, სუფარა დიჲენ

When you scrawl the paper, it becomes a book


გჲურჯი

გჲურჯი • (gyurci) (Latin spelling Gyurci)

gyurci (romanization)
Gyurci (romanization)

From Turkish Gürcü, from Persian گرجی (gorji).

ნოღაშე გჲურჯეფე მოხთეს

An ethnic group native to the South Caucasus: Georgian


ťapuli

ტაფული ტაფული#Laz


ტაფული

ტაფული • (ťapuli) (Latin spelling ťapuli)

Akin to Armenian թափուլ (tʻapʻul). See it for more.


ვიწე

According to Özhan Öztürk from Thracian vis (“town”).


არტაშენი

არტაშენი • (arťaşeni) (Latin spelling Arťaşeni)

arťaşeni (romanization)
Arťaşeni (romanization)

/ɑɾtʼɑˈʃɛni/


ათინა

atina (romanization)
Atina (romanization)

Named after the Greek goddess Ancient Greek Ᾰ̓θήνη (Athḗnē).


ვიჟა

→ Armenian: Վիժա (Viža)

From Laz *ვი(ნ)ჟა (*vi(n)ja, “mineral (salty) water”), ultimately from Proto-Georgian-Zan *weʒ₁-.

m+

In Çamlıhemşin, Rize district, areas where Hemshin people are in the majority


ჭანდა

head

ჭანდა • (ç̌anda) (Latin spelling ç̌anda)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁en- (“to summon, invite”). Compare Old Georgian წანა (c̣ana, “feast, banquest”) and Mingrelian ჭანაფა (č̣anapa, “to call, appeal”).

cog

(dialectal, Vitse–Arkabi) Entertainment that usually held at the bride's home the night before the wedding while applying henna on the bride's fingers


ჶორკა

→ Georgian: ფორკა (porḳa) — Adjara

desc

→ Turkish: (Rize, Artvin) forka, (Hemşin) foga

Unknown. Has been compared to Laz ფორჩა (porça).

unk

Unknown

ვიტოხუთ-ვიტვაშ წანერ ბოზოფე მეტაკსიშ ჶოტა თიზ მოთჶალერ ფუქურონ ბასმაშ ჶორკა დოლოქუნერ დო კუჩხეს წუღა მოდვალერ გულუნან.
viťoxut-viťvaş ǯaner bozope meťaǩsiş foťa tiz motfaler pukuron basmaş forǩa dolokuner do ǩuçxes ǯuğa modvaler gulunan.
The girls of fifteen to sixteen go around with their heads covered with a silk ჶოტა (foťa), dressed in a flowered calico forka, and wearing shoes.

1930 – 1931, Niyazi Ahmet Banoğlu, Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul The clothing of the Laz


Arťaşenuri

არტაშენური არტაშენური#Laz

Latin spelling of არტაშენური (arťaşenuri)


ზაბუნლუღი

head

ზაბუნლუღი • (zabunluği) (Latin spelling zabunluği)

zabunluği (romanization)
Chanapeti (romanization)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”) + -ლუღი (-luği, “-ness”).

suf

ანჩელეში ფუჯიზ მუთუ-თი ვარ-ნანთვალუ ედო ჰემ ზაბუნლუღითენ ხროცქუნ
ançeleşi puciz mutu-ti var-nantvalu edo hem zabunluğiten xroʒkun
Nothing helped Ançele's cow, and it is dying from that disease


-ლუღი

ასქერი (askeri, “soldier”) + -ლუღი (-luği) → ასქერლუღი (askerluği, “military service”)

ხაჯი (xaci, “hajji”) + -ლუღი (-luği) → ხაჯილუღი (xaciluği, “pilgrimage”)

კოლაჲი (ǩolayi, “easy”) + -ლუღი (-luği) → კოლაჲილუღი (ǩolayiluği, “easiness”)

მუანატი (muanaťi, “lazy”) + -ლუღი (-luği) → მუანატილუღი (muanaťiluği, “laziness”)

Used to form a noun from an adjective or noun; especially, to form the noun referring to the state, property, or quality of conforming to the adjective's description: -hood, -ism, -ery, -ness


ზაბუნობა

head

ზაბუნობა • (zabunoba) (Latin spelling zabunoba)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”) + -ობა (-oba, “-ness”).

suf

ელემიტა დო კოკიწა სთერი ზაბუნობაფე არ ბერეშენ მაჟურა ბერეფეზ დიდო კოლაჲ ნაკნენ

Diseases such as measles and pertussis are very easily transmitted from one child to another

elemiťa do ǩoǩiǯa steri zabunobape ar bereşen majura berepez dido ǩolay naǩnen


ზაბუნი

head

ზაბუნი • (zabuni) (Latin spelling zabuni)

From Persian زبون (zabun, “humbled, vanquished, weak, helpless, abject”).

der

ზაბუნიშ ოხორიზ ოზაბუნლუღი ა ფიჩორაზ იღოდინენ

In the patient's home, the disease is transmitted in a short time

zabuniş oxoriz ozabunluği a piçoraz iğodinen


იზაბუნენ

head

იზაბუნენ • (izabunen) (Latin spelling izabunen)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”), ultimately from Persian زبون (zabun).

ნანა-შკიმი იზაბუნუსი არ წულუ მჟორა ჯეჩასი ანჩხვაფენ

When my mother gets sick, she gets hot with even a little sun

nana-şǩimi izabunusi ar ǯulu mjora ceçasi ançxvapen


ოზაბუნუ

ოზაბუნუ • (ozabunu) (Latin spelling ozabunu)

ozabunu (romanization)
Vizha (romanization)

ალი ოზაბუნუთე ჭიბრეფე გვახუ


ბაღულჲა

ბაღულჲა • (bağulya) (Latin spelling bağulya)

bağulya (romanization)
Chanapeti (romanization)

From Proto-Georgian-Zan *beɣ-ur- (“sparrow”), cognate with Mingrelian ბაღჷრე (baɣəre).


ისა

der

Arabic عِيسَى (ʕīsā)

ისა ფეღამბერიშ სურეთი (მეჲრემ), მერჲემ ნანაშ სურეთი დო პაპაშ დოლოქუნუფე დო ბაირაღი დო დაჩხირი გებღუში დო ბუღურუშ ოჭუში ტაქიმი ქამოშავიღით სანდუღიშენ
isa peğamberiş sureti (meyrem), meryem nanaş sureti do p̌ap̌aş dolokunupe do bairaği do daçxiri gebğuşi do buğuruş oç̌uşi ťakimi kamoşaviğit sanduğişen

1917, Abdullah efendi Aşık Hasanoğlu (a native of Azlagha born ca. 1872), Stories recorded by I. Q̇ipšiʒe in Lazistan

We took out the image of Jesus Christ, the image of Mother Mary (Mother of God), the priest's clothes, flag, incense, and the tool for burning the wick from the chest


მორდერითუთა

head

მორდერითუთა • (morderituta) (Latin spelling morderituta)

morderituta (romanization)
Jigetore (romanization)

/mɔɾdɛɾiˈtʰutʰɑ/

მორ‧დე‧რი‧თუ‧თა

From მორდერი (morderi, “big”) + თუთა (tuta, “month”), literally “big month”.


მორდერი

head

მორდერი • (morderi) (Latin spelling morderi)

ჯუმა-ჩქიმიზ ოხოჲიში ოგინე ნა-უდგინ ნთხირეფე ჩქიმეფეშენ დაჰა მორდერი რენან

The hazelnuts standing in front of my brother's house are bigger than mine

cuma-çkimiz oxoyişi ogine na-udgin ntxirepe çkimepeşen daha morderi renan

მოირდენ მოირდენ#Laz

present participle of მოირდენ (moirden), past participle of მოირდენ (moirden)

(dialectal, Artasheni, Vitse, Lome) not fully grown, close to large, sizeable


წანა

Akin to Adjaran Georgian წენ-ებ-ი (c̣en-eb-i, “years”) and Mingrelian წანა (c̣ana, “year”).

აღანი წანა მთელლი კიჲანა დო კოჩინობა შენი ჯუმალობაში დო დალობაში არ წანა ივას

May the new year be a year of brotherhood and sisterhood for the whole world and humanity

ağani ǯana mtelli ǩiyana do ǩoçinoba şeni cumalobaşi do dalobaşi ar ǯana ivas

სუმენეჩი-დო-ხუთ წანაშე ნა-მოხთუ ნანა-ჩქიმი არ კაჲი ნდღა ძიჲამერი ვა-რენ

My mother, who is sixty-five years old, has not seen a good day

sumeneçi-do-xut ǯanaşe na-moxtu nana-çkimi ar ǩayi ndğa żiyameri va-ren


წანაღანი

წანაღანი • (ǯanağani) (Latin spelling Ǯanağani)

ǯanağani (romanization)
Ǯanağani (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)
Lome (romanization)

/t͡sʼɑnɑˈɣɑni/

From წანა (ǯana, “year”) + აღანი (ağani, “new”), literally “new year”.

af

სი-თი წანაღანი ხილა დო კაჲობაფეთე თო გოლოგიხტაჲ

May your new year be filled with abundance and happiness too

si-ti ǯanağani xila do ǩayobapete to gologixťay


ქიანა

According to Aleksiva was borrowed from Mingrelian ქიჸანა (kiʾana, “country”), but when borrowed, its meaning was accepted as "world", not "country". It is an obvious transmission error. The word ქიანა (kiana) is not found in written texts before Guram Kartozia's 1993 book Laz Texts II. It is not found in Kutelia's fairy tale book (Lazuri P̆araitepe 1982), or in Sergi Jğent̆i's texts (Ç̆anuri T̆ekst̆ebi, 1938). It is also absent in Chitashi's texts. The word ქიანა (kiana) is not found in Marr, Ačaṙyan, Rosen, or Kartozia's first text book of 1974, in Chikobava's texts, Dumézil, or Qipşidze. The person who introduced the word to Laz is probably Hasan Helimishi. Ç̆andaş Gverdi (1949) uses the expression ქიანაშ დიდი კაბღა (kianaş didi ǩabğa, “the great world war”) in his play. Likewise "სულტანი მტელ ქიანას ("sulťani mťel kianas, “the sultan of all the world”) in his lines confirms that ქიანა (kiana) is used in the sense of the world. The word ქიანა (kiana) was known and spread among the Laz intelligentsia along with the poems of Helimishi. Tandilava also suggests borrowing from Mingrelian.

(Vitse) the place in a village where people gather and chat


ჶურნი

From Pontic Greek φουρνί (fourní), φουρνίν (fournín), ultimately from Latin furnus. Doublet of ჶურუნი (furuni).

ხჩინიქ ჶურნიშა არ კიცი ქომუღუ


პოტრა

head

პოტრა • (p̌oťra) (Latin spelling p̌oťra)

/ˈpʼɔtʼ(ɹ)ɑ/

From Pontic Greek πόρτα (pórta), ultimately from Latin porta.

ფუჯი მოხტეენ დო პოტრაში ქენარის ილადგინ

The cow has arrived and is standing near the fence gate

puci moxťeen do p̌oťraşi kenaris iladgin


დიმონი

დიმონი • (dimoni) (Latin spelling dimoni)

Ultimately from Venetian timón (“helm, rudder”), from Late Latin tīmōnem, from Latin tēmōnem. Cognate with Turkish dümen.

დიმონი ქოდიქაჩუ დო ქომეხთუ ე შეერიშა


ჶოგა

ჶორკა ჶორკა#Laz

Atina and Artasheni form of ჶორკა (forǩa)


porça

ფორჩა ფორჩა#Laz


ჶურუნი

ჶურუნი • (furuni) (Latin spelling furuni)

From Ottoman Turkish فرون (furun), ultimately from Latin furnus. Doublet of ჶურნი (furni).

მჭკუდი მუგვალა ტეფსითე ჶურუნიზ მეშადგი

Put the bread in the oven on the round tray


ფორჩა

ფორჩა • (porça) (plural ფორჩაფე, Latin spelling porça)

/ˈpʰɔ(ɹ)t͡ʃɑ/

Akin to Mingrelian ფორჩა (porča), ხეფორჩა (xeporča).

ქჩე ფორჩათენ ნაპირიშა იდაჲიზ მუ-თუ ტასენ დოლაქთენ

When you go to the workplace with a white shirt, it stains no matter what

kçe porçaten nap̌irişa idayiz mu-tu ťasen dolakten


ჶოტა

ჶოტა • (foťa) (plural ჶოტაფე, Latin spelling foťa)

და-ჩქიმიქ ონდღენერი გჲარი ჶოტაზ მელაკორუმზ დო ნაპირიშა იღასენ

My sister packs her lunch in an apron and takes it to the workplace

da-çkimik ondğeneri gyari foťaz melaǩorumz do nap̌irişa iğasen

(dialectal, Jigetore, Ortaalan, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) clothing that women tie in front of them while doing gardening or housework : apron, waistcloth


კოდაგრესტა

კოდაგრესტა • (ǩodagresťa) (Latin spelling ǩodagresťa)

ǩodagresťa (romanization)
Vizha (romanization)

/kʼɔdɑˈɡɾɛstʼɑ/

კო‧და‧გრეს‧ტა

From კოდა (ǩoda, “wall”) + გრესტა (gresťa, “stone for baking bread”).

af

ნოღა კოდაგრესტათე ჯარი ჭუმან

In town, they bake the bread in the oven


მკორიდა

head

მკორიდა • (mǩorida) (Latin spelling mǩorida)

/m̥kʼɔˈɾidɑ/

From Pontic Greek *κὀριδα (*kὀrida), a by-form of κορίδιν (korídin).

მკორიდაფე ოხროცქინუ შენი ნჭამი ნუფურინარე

mǩoridape oxroʒkinu şeni nç̌ami nupurinare


ოღურინამს

ოღურინამს • (oğurinams) (Latin spelling oğurinams)

From ო- (o-, “version marker”) + ღურ- (ğur-, “to die”) + -ინ- (-in-, “interfix that creates transitive verbs from intransitive verbs”) + -ამ (-am, “imperfective aspect”) + -ს (-s, “third person singular present tense marker”).

af

ჰემუზ მთუგიში ნჭამი მეფჩარე დო ბოღუინარე

hemuz mtugişi nç̌ami mepçare do boğuinare

(used for humans only) to kill, to murder


ღურუნ

ამ ორაზ ჯუმალობა დოღუუ


ი-

1st and 2nd person version of the version marker უ-


ბაქლავა

head

ბაქლავა • (baklava) (Latin spelling baklava)

ალი ნადგენ დო არ ტეფსი ბაქლავა ა ფიჩვაზ იმხოზ

ali nadgen do ar ťepsi baklava a piçvaz imxoz


წიპილი

წიპილი • (ǯip̌ili) (Latin spelling ǯip̌ili)

Probably related to წიპი (ǯip̌i, “alevin, young fish”). Akin to Georgian წიპწიპა (c̣iṗc̣iṗa), Imeretian and Rachan Georgian წიპია (c̣iṗia, “turkey's chick”) and Mingrelian წიპა (c̣iṗa, “small”).

cog

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


უ-

Inherited from Proto-Kartvelian *u-. Cognate with Georgian უ- (u-), Mingrelian უ- (u-), Svan ო- (o-).

უ- (u-) + ბონ- (bon-, “to wash”) → უბონამს (ubonams, “he washes another person”)

action taken for the benefit of determined other person(s), action taken for the damage of determined other person(s), action taken instead of determined other person, action taken for an object belonging to determined other person


კავე

From Ottoman Turkish قهوه (kahve), from Arabic قَهْوَة (qahwa).

მურადიქ კავეზ არ-ჟურ საატიზ არქადაშეფე-მუში კალა ოხოქთუნ

Muradi is having fun with his friends for an hour or two at the cafe

muradik ǩavez ar-jur saaťiz arkadaşepe-muşi ǩala oxoktun


ჩაჲი

ზელიხაზ ნაკო ჶარა რენ ჩაჲიზ მოდვალუ გუნდუნუნ

zelixaz naǩo fara ren çayiz modvalu gundunun


ფემბელი

head

ფემბელი • (pembeli) (Latin spelling pembeli)

From Ottoman Turkish پنبه (pembe, “pink”), from Persian پنبه (panbe, “cotton”).

pink:


კიტიპიროზი

კიტიპიროზი • (ǩiťip̌irozi) (Latin spelling ǩiťip̌irozi)

From Turkish kıtıpiyoz, kıtıpiyos, from Greek.

ოკო კიტიპიროზი კოჩი რენ ქი მითის წკარი ბილე ვარ-მეჩაფს

He is such a stingy man that he does not even give water to anyone

oǩo ǩiťip̌irozi ǩoçi ren ki mitis ǯǩari bile var-meçaps


Aabistani

ააბისთანი ააბისთანი#Laz


ააბისთანი

ააბისთანი • (aabistani) (Latin spelling Aabistani)

aabistani (romanization)
Aabistani (romanization)

არაბისთანი არაბისთანი#Laz

Alternative form of არაბისთანი (arabistani)


აბაზა

აბაზა • (abaza) (Plural აბაზაფე, Latin spelling Abaza)

abaza (romanization)
Abaza (romanization)
Atina (romanization)
Artasheni (romanization)
Vitse (romanization)
Batumi (romanization)

აბაზაფე სო ხენან, ფეჲა?
abazape so xenan, peya?
I wonder where the Abaza/Abkhazians live?


აბარენ

აბარენ • (abaren) (Latin spelling abaren)

From ა- (a-, “potential mood marker”) + ბარ- (bar-, “to inflate”) + -ენ (-en, “suprapersonal present tense marker”).

af

ქჲამილიქ ინი წკაჲი შვაში ხურხი აბარენ

When Kyamili drinks cold water, his throat swells


abaen

აბაენ აბაენ#Laz


აბაენ

აბარენ აბარენ#Laz


abaren

აბარენ აბარენ#Laz


აბჯაკატუ

head

აბჯაკატუ • (abcaǩaťu) (Latin spelling abcaǩaťu)

abcaǩaťu (romanization)
Vizha (romanization)

/ɑbd͡ʒɑˈkʼɑtʼu/

From აბჯა (abca, “river”) + კატუ (ǩaťu, “cat”), literally “river cat”.

af

აბჯაკატუ რუბაფე ჩხომი ოჭოფუ შენი იქთენ


აბდეზი

head

აბდეზი • (abdezi) (Latin spelling abdezi)

From Ottoman Turkish آبدست (âbdest, “abdest”), from Persian آبدست (âbdast).

bor

ხასანიქ ონდღენერი ნამაზიში აბდეზი ეჭოფუმს
xasanik ondğeneri namazişi abdezi eç̌opums
Khasani performs abdest for the noon prayer


მერგჲა

head

მერგჲა • (mergya) (plural მერგჲაფე, Latin spelling mergya)

From მეროგჲა ← *მეროდჲა (merogya ← *merodya), from Ancient Greek μυρωδία (murōdía). For დჲ → გჲ, ჯ (dy → gy, c), compare გჲარი (gyari).


abdesi

აბდესი აბდესი#Laz


აბდესი

აბდესი • (abdesi) (Latin spelling abdesi)

აბდეზი აბდეზი#Laz


აბდეზხანა

აბდეზხანა • (abdezxana) (Latin spelling abdezxana)

abdezxana (romanization)
Chanapeti (romanization)

აბ‧დეზ‧ხა‧ნა

From Ottoman Turkish آبدستخانه (abdesthane).

(Islam) room or separate building near a mosque or prayer room for performing abdest


abdezxana

აბდეზხანა აბდეზხანა#Laz

(Islam) Latin spelling of აბდეზხანა (abdezxana)


abdeʒxana

აბდეცხანა აბდეცხანა#Laz

(Islam) Latin spelling of აბდეცხანა (abdeʒxana)


აბდეცხანა

აბდეცხანა • (abdeʒxana) (Latin spelling abdeʒxana)

აბდეზხანა აბდეზხანა#Laz

(Islam) Lome form of აბდეზხანა (abdezxana)


ნუკუ

From Proto-Georgian-Zan *niḳel- (“snout”). Cognate with Old Georgian ნიკელი (niḳeli, “snout, lip”) and Mingrelian ნიკუ (niḳu), ნუკუ (nuḳu), ნჷკჷ (nəḳə, “chin”).

cog

ნუკუზ მუ მოლიდვი?

ქემალის ნუკუ ანჩამინენ


nuǩu

ნუკუ ნუკუ#Laz


ნუნკუ

ნუკუ ნუკუ#Laz

Khopa–Batumi and Chkhala form of ნუკუ (nuǩu)


nunǩu

ნუნკუ ნუნკუ#Laz


პიჟი

პიჯი პიჯი#Laz


p̌ici

პიჯი პიჯი#Laz


p̌iji

პიჟი პიჟი#Laz


ყალი

Khopa–Batumi and Chkhala form of ალი (ali)


mxuji

მხუჟი მხუჟი#Laz


mxuci

მხუჯი მხუჯი#Laz


mxucepe

მხუჯეფე მხუჯეფე#Laz


მხუჯეფე

head

მხუჯეფე • (mxucepe) (Latin spelling mxucepe)


მხუჟი

მხუჯი მხუჯი#Laz


gyonksi

გჲონქსი გჲონქსი#Laz


congsi

ჯონგსი ჯონგსი#Laz


ჯონგსი

ჯონგსი • (congsi) (Latin spelling congsi)

გჲონქსი გჲონქსი#Laz


გჲონქსი

გჲონქსი • (gyonksi) (Latin spelling gyonksi)

gyonksi (romanization)
Arkabi (romanization)

From Ottoman Turkish گوگس (göks, göğüs).


უბა

უბა • (uba) (plural უბაფე, Latin spelling uba)

From Proto-Georgian-Zan *ube/a- (“bosom, lap”). Cognate with Georgian უბე (ube, “bay, bosom”) and Mingrelian ლუბა (luba), უბა (uba), ლჷბა (ləba).

inh

ხასანიქ უბა-მუშის ჭაკი მეშკიდუმს
xasanik uba-muşis ç̌aǩi meşǩidums
Hasan puts the pocketknife in his bosom


ubape

უბაფე უბაფე#Laz


გურპიჯი

head

გურპიჯი • (gurp̌ici) (Latin spelling gurp̌ici)

gurp̌ici (romanization)
Chkhala (romanization)
Batumi (romanization)

From გური (guri, “heart”) + პიჯი (p̌ici, “face”).

af

მჩხვოფათენ გურპიჯიჩქიმის ნოჩხვოფელი ხოგუმაბღუ

mçxvopaten gurp̌iciçkimis noçxvopeli xogumabğu


წიპა

Akin to Georgian ჭიპი (č̣iṗi) and Mingrelian ჩუპა (čuṗa).

ხასანის წიპა გამანჭორერი უღუნ


ǯup̌i

წუპი წუპი#Laz


ump̌p̌ape

უმპპაფე უმპპაფე#Laz


ump̌ape

უმპაფე უმპაფე#Laz


ǯip̌a

წიპა წიპა#Laz


უმპპა

head

უმპპა • (ump̌p̌a) (plural უმპპაფე, Latin spelling ump̌p̌a)

უმპა უმპა#Laz


წუპი

ǯup̌i (romanization)
Vizha (romanization)


ump̌p̌a

უმპპა უმპპა#Laz


korbape

ქორბაფე ქორბაფე#Laz


ქორბა

ქორბა • (korba) (plural ქორბაფე, Latin spelling korba)

Akin to Mingrelian ქვარა (kvara, “stomach, tummy”).

cog

კინჩი მონთინაფემუში ოჩუ შენი ქორბაშა ოშკომალეფე ეშკიღაჲ

The bird pulls food from its crop to feed its young

ǩinçi montinapemuşi oçu şeni korbaşa oşǩomalepe eşǩiğay


ოლე

წუტა ბერეფეს კუტუ, დიდი კოჩეფეზ ოლე უღუნან
ǯuťa berepes ǩuťu, didi ǩoçepez ole uğunan
Kids have pee-pees, adults have penises


ნჯღიმერი

head

ნჯღიმერი • (ncğimeri) (Latin spelling ncğimeri)

From ნჯღიმ- (ncğim-, “to wrinkle”) + -ერი (-eri, “-ing, -ed”).

suf

ნჯღიმერი ფორჩათე ვაგოილენ

ინჯღიმენ ინჯღიმენ#Laz

participle of ინჯღიმენ (incğimen)
wrinkled, crumpled, creased, puckered


ინჯღიმენ

head

ინჯღიმენ • (incğimen) (Latin spelling incğimen)

From ი- (i-, version marker) + ნჯღიმ- (ncğim-, “to wrinkle”) + -ენ (-en, suprapersonal present tense marker). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ǯɣ(w)l-em- : *ǯɣ(w)l-im- (“to crumple”).

inh+

თუდე დოხედაჲიზ ფონთოლონი ინჯღიმენ


ქეშიში

head

ქეშიში • (keşişi) (Latin spelling keşişi)

From Ottoman Turkish كشیش (keşiş), ultimately from Classical Syriac ܩܫܝܫܐ (qaššīšā).

ოხვამეს ნატეს ქეშიშეფეს ოგნაფაფტეს

They were informing the monks who were present in the church


ბიჲა

biya (romanization)
Chkhala (romanization)

From Georgian ბია (bia), from Classical Persian به (bih)

ბიჲაფე სო დოდვი?


გვაკორენ

გვაკორენ • (gvaǩoren) (Latin spelling gvaǩoren)

gvaǩoren (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

/ˈɡvɑkʼɔɾɛn/

From გვ- (gv-, preverb meaning around) + ა- (a-, potential mood marker) + კორ- (ǩor-, “to tie”) + -ენ (-en, suprapersonal present tense marker).

af

დიშკალეფე ფალური გვაკორასი გამვოგზაჲ

When the fire wraps around the wood, it burns


ხასიმი

head

ხასიმი • (xasimi) (Latin spelling xasimi)

From Ottoman Turkish خصم (hasm, hasım), from Arabic خَصْم (ḵaṣm).

ხასიმიშკიმი დიტობუ დო მა მიჲონდრამს


შინუმს

შინუმს • (şinums) (Latin spelling şinums)

Probably along with გაშინენ (gaşinen, “to remember”) from Proto-Georgian-Zan *qs₁-en- (“to remind, to inform, communicate”).

inh

მოთაქ პაპულიმუში აიგდეფს დო ჩქარ ვარშინუფს

The grandson ridicules his grandfather and shows no respect

motak p̌ap̌ulimuşi aigdeps do çkar varşinups


ბიგა

head

ბიგა • (biga) (plural ბიგაფე, Latin spelling biga)

From Proto-Kartvelian *biga- (“stick, cudgel”), cognate with Georgian ბიგა (biga, “cross-beam (wooden)”), Mingrelian ბიგა (biga, “stick”) and Svan ბიჯ (biǯ, “stick”).

cog

ბერექ ობირალე ბიგაფემუში დუვარიზ ნონჩაკამს

Child sticks his toy sticks into the wall

berek obirale bigapemuşi duvariz nonçaǩams


იგბალი

head

იგბალი • (igbali) (Latin spelling igbali)

igbali (romanization)
Artasheni (romanization)
Arkabi (romanization)

იგბალი მიღუტუკო ჭუმანდელე მავეტუ

If I had a chance, it would be in the morning (it is clear from my situation that I have no luck)


ფოხო

poxo (romanization)
Atina (romanization)

Compare Laz ფოხორო (poxoro), ფახარა (paxara, “toddler, a baby that still crawls”), ფოხ- (pox-, “to crawl on all fours”).


მჟვაბუ

მჟვაბუ • (mjvabu) (Latin spelling mjvabu)

Akin to Mingrelian ჟვაბუ (žvabu). Similarity with Russian жа́ба (žába) is likely accidental.

წიწილაქ მჟვაბუ გეიშქუმელს


მაი

Probably of onomatopoeic origin. From მაი (mai) ← მაარი (maari), მაჲარე (mayare) ← მაყაყი (maqaqi). Intervocalic რ (r) regularly disappears in Laz. As a result, an epenthetical consonant ჲ (y) may be substituted. Forms with რ (r) are the result of hypercorrection. Akin to Georgian ბაყაყი (baq̇aq̇i).

მაჲიში კოპალიქ წკარიზ კუდელი ოვალამს დო იმჩვირს

With a wagging tail, a frog's tadpole swims in water

mayişi ǩop̌alik ǯǩariz ǩudeli ovalams do imçvirs


ჩორფა

çorpa (romanization)
Jigetore (romanization)

ალი ნაკუ ჩორფა ონ

clumsy, unskilful (a person who always has minor accidents)


ხალატალი

ხალატალი • (xalaťali) (Latin spelling xalaťali)

xalaťali (romanization)
Vizha (romanization)

ხალატალ ორ-ი?


მაყაყი

მაყაყი • (maqaqi) (Latin spelling maqaqi)


ხიტი

წუკალიში ხიტი მეტროხუ


კულფი

From Ottoman Turkish قولپ (kulp, “annular handle”), from Arabic قُلْب (qulb, “bracelet, bangle”).

bor

ქემალიქ იფთი სანდუღი ჟურ კელეშენ-თი ქინარიშენ ელახუმს დო ოკაჩხე-თი ჟურ კელე ხე გეკლიმონი კულფი ნუკიდამს

Kemal pierces both sides of the box from the edge beforehand. And then he attaches hand-held handles on both sides

kemalik ipti sanduği jur ǩeleşen-ti kinarişen elaxums do oǩaçxe-ti jur ǩele xe geǩlimoni ǩulpi nuǩidams


წიმინდე

head

წიმინდე • (ǯiminde) (Latin spelling ǯiminde)

ǯiminde (romanization)
Jigetore (romanization)

ალი ებამუშიში წიმინდე ონ


ქოვალი

ქოვალი • (kovali) (Latin spelling kovali)

Akin to Georgian ხორბალი (xorbali) and Mingrelian ქობალი (kobali). See Georgian entry for more.

აღნე ჭვეჲი ქოვალიზ საღრა მუთვაჲიზ ქერენჭი-მუში-თი დიჩუჩქანენ

If you cover the tray on the freshly baked wheat bread, the crust will also soften

ağne ç̌veyi kovaliz sağra mutvayiz kerenç̌i-muşi-ti diçuçkanen


მჭკუდი

მჭკუდი • (mç̌ǩudi) (Latin spelling mç̌ǩudi)

მჭკუდი შენი მქვერი მოშქვა დივუ-დორენ


ლობიჲა

ლობიჲა • (lobiya) (plural ლობიჲაფე, Latin spelling lobiya)

From Persian لوبیا (lubiyâ, “bean, legume”).

ლობიჲაში ჭარხალა დოლობდვი


ჯემი

cemi (romanization)
Atina (romanization)

From Ottoman Turkish كمی (gemi, “ship”).

ზუღას ჯემი დიხვენ


მანგანასკაჶინდი

მანგანასკაჶინდი • (manganasǩafindi) (Latin spelling manganasǩafindi)

manganasǩafindi (romanization)
Vizha (romanization)

მან‧გა‧ნა‧სკა‧ჶინ‧დი

From მანგანა (mangana, “machine”) + სკაჶინდი (sǩafindi, “boat carved from a single piece of wood”).

af

ზუღა მანგანასკაჶინდი დოლიღაჲ


ვაფური

head

ვაფური • (vapuri) (Latin spelling vapuri)

vapuri (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)
Borghola (romanization)

Borrowed from Ottoman Turkish واپور (vapur, vapor, “steamship”).

bor+

ვაფური სკენჯე ნახოლენ


ფოხუმს

head

ფოხუმს • (poxums) (Latin spelling poxums)

Akin to Mingrelian ფოხ-აფ-ა (pox-ap-a, “to lean, rely”), ფოხ-უ-ა (pox-u-a).

cog

ჰე დიდი კოჩიქ ბერეფე სთერი ფოხუმს


ბონძოლა

head

ბონძოლა • (bonżola) (Latin spelling bonžola)

bonżola (romanization)
bonžola (romanization)
Arkabi (romanization)

ბუჲუღი ბონძოლჲაჲი

(about men's hair, beard, mustache, chest hair, etc) irregularly long

about men's hair; beard; mustache; chest hair; etc; about men's hair; beard; mustache; chest hair; etc


ნზი

ნზი • (nzi) (plural ნზიფე, Latin spelling nzi)


გურონი

გურონი • (guroni) (Latin spelling guroni)

From გურ- (gur-, “heart”) + -ონი (-oni, with, -y, -ly), literally “with heart, heartly”. Compare Georgian გულოვანი (gulovani), Old Georgian გულოანი (guloani), Mingrelian გურამი (gurami), Ottoman Turkish یوركلی (yürekli).

suf

ხასანი გურონი კოჩი ონ


ხეფათიღი

head

ხეფათიღი • (xepatiği) (Latin spelling xepatiği)

xepatiği (romanization)
Atina (romanization)

From ხე (xe, “hand”) + Ottoman Turkish پاتیك (patik, “small slipper”), in turn borrowed from Greek πατήκι (patíki), πατίκι (patíki, “slipper”), from πατώ (pató, “to tread”) + -ίκι (-íki).

af

ხაფათიღი მიდუმს


ხეშთათი

head

ხეშთათი • (xeştati) (Latin spelling xeştati)

/xɛʃˈtʰɑtʰi/

From ხე (xe, “hand”) + -შ (-ş, genitive case marker) + თათი (tati, “paw, claw”)

af

ონაზ დაძი პწკიმტაში ხეშთათი მობიდუმერ

I wear gloves when removing thorns in the field


çikilaze

ჩიქილაზე ჩიქილაზე#Laz


ჩიქილაზე

head

ჩიქილაზე • (çikilaze) (Latin spelling çikilaze)

çikilaze (romanization)
Chkhala (romanization)


ღუტუღუტუ

ღუტუღუტუ • (ğuťuğuťu) (Latin spelling ğuťuğuťu)

ğuťuğuťu (romanization)
Vizha (romanization)

Compare dialectal Georgian ღუდო (ɣudo, “mole”).

ავლა წოდერი-ჶირიდაფე არ ღუტუღუტუ იქთენ

A weasel wanders through the holes in the wall in the courtyard

ღუტუ სტერი კოჭი
ğuťu sťeri ǩoç̌i
The man who does the undercover work
(literally, “Man like a weasel”)

(figurative) introverted, secretive person

ღუტუღუტუ ნეზეფე მჯაში ღორმა მეშკვობღაჲ

The squirrel is pouring (filling) the walnuts into the tree's hollow


ჩაჲნიკი

ჩაჲნიკი • (çayniǩi) (Latin spelling çayniǩi)

çayniǩi (romanization)
Arkabi (romanization)

From Russian ча́йник (čájnik), in case of forms with -ღ- (-ğ-) mediated by Turkish dialects.


დიდო

From დიდ- (did-, “big”) + -ო (-o, adverbial case marker).

suf

შკიმი შენი დიდო იხვამი


დიდოთენ

head

დიდოთენ • (didoten) (Latin spelling didoten)

didoten (romanization)
Arkabi (romanization)

From დიდო (dido, “a lot”) + -თენ (-ten, instrumental case marker).

suf

გჲარი ოჭკომუშე დიდოთენ იფთი ჩორბაში ოშუმუთენ გეიჭქენ

Eating usually begins with a bowl of soup

gyari oç̌ǩomuşe didoten ipti çorbaşi oşumuten geiç̌ken


დიდობა

head

დიდობა • (didoba) (Latin spelling didoba)

didoba (romanization)
Apso (romanization)

From დიდა (dida, “old women”) + -ობა (-oba, -hood, -ism, -ery, -ness).


იქუჲ

იქომს იქომს#Laz

Vizha and Artasheni form of იქომს (ikoms)


დიდი იქუჲ

head

დიდი იქუჲ • (didi ikuy) (Latin spelling didi ikuy)

didi ikuy (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

ალი დოჟინა-სოთხანა დიდი იქუჲ


იქომს

From Proto-Kartvelian *kam- : *km- (“to do”).

არქაბის-თი გჲურჯისთანიშე იხრაჯათი ნა-იქომს დო დულჲა კაჲი ნა-უღუნ თუჯჯარეფე რენან

In Arkabi, there are traders who export(who doing export) to Georgia and do well

arkabis-ti gyurcistanişe ixracati na-ikoms do dulya ǩayi na-uğun tuccarepe renan


დიდაშირა

დიდაშირა • (didaşira) (Latin spelling didaşira)

didaşira (romanization)
Jigetore (romanization)

From დიდა (dida, “old women”) + შირა (şira, “widow”).


დიდინანა

head

დიდინანა • (didinana) (Latin spelling didinana)

didinana (romanization)
Artasheni (romanization)
Vitse (romanization)
Khopa (romanization)
Chkhala (romanization)

From დიდი (didi, “big, great”) + ნანა (nana, “mother”)

af

დიდინანაზ ბერეფეში ნჯოხო ანტალენ


დიდამანგისა

head

დიდამანგისა • (didamangisa) (Latin spelling didamangisa)

didamangisa (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

დი‧და‧მან‧გი‧სა

From დიდა (dida, “old woman”) + Ancient Greek μάγισσα (mágissa, “witch”).

af

შუკა მეწილანა დიდამანგისა გიჲონასენ

If you pluck the cucumber, the didamangisa will take you

a scary creature that grown-ups used to make up to prevent kids from picking cucumbers before they grew


იჲენ

ივენ ივენ#Laz

Atina, Vizha, Artasheni, and Chanapeti form of ივენ (iven)


დიდა იჲენ

head

დიდა იჲენ • (dida iyen) (Latin spelling dida iyen)

dida iyen (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

აჲშე-თი დიდა იჲენ


ივენ

From Proto-Kartvelian *q̇aw-, akin to Georgian ი‐ყვ‐ი‐ს (i‐q̇v‐i‐s), Mingrelian ი‐ჸუ‐აფ‐უ (i‐ʾu‐ap‐u) and Mingrelian მ‐ა‐ჸუ‐აფ‐უ (m‐a‐ʾu‐ap‐u).

მათბააფეზ კართალიში ჟინ გჲოჭარამან დო გეჭარერი ივენ

They print on paper in printing houses, and paper becomes money

matbaapez ǩartalişi jin gyoç̌araman do geç̌areri iven

ჰე-თი, მუნთხა უნტუ ივეტუ: ჲანი კინჩი ივეტუ, ფუთხუტუ; ჯოღოჲ ივეტუ, ლალუმტუ; ნჯა ივეტუ, ქვა ივეტუ, დუნჲას მუ ჭეშიტი შეჲ ტუ იჲი ივეტუ.

1960 – 1964, Muhsin Erol (a native of Şenköy born in 1940), Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul The Wizard and His Apprentice

The man in black had the ability to become whatever he wanted, that is to say, he became a bird (and) flew, he became a dog (and) barked, he became a tree, he became a stone, he became all kinds of things in the world.

he-ti, muntxa unťu iveťu: yani ǩinçi iveťu, putxuťu; coğoy iveťu, lalumťu; nca iveťu, kva iveťu, dunyas mu ç̌eşiťi şey ťu iyi iveťu.


მტკორი

მტკორი • (mťǩori) (Latin spelling mťǩori)

mťǩori (romanization)
Vitse (romanization)

See მტკორუნ (mťǩorun, “to stale, to mold”).

ჟურ ნდღა ოგინე ნაჲლა თუდელე ნადომოსქიდუ უფიჲაჲი ფორჩაზ ბოჲნე მტკორი ქოგაბღუდორენ

The sweaty shirt that I left under the shed two days ago was covered with mold

jur ndğa ogine nayla tudele nadomoskidu upiyayi porçaz boyne mťǩori kogabğudoren


კოჶტე

ǩofťe (romanization)
Atina (romanization)

კოჶტე ონ


გამაზურზამს

გამაზურზამს • (gamazurzams) (Latin spelling gamazurzams)

gamazurzams (romanization)
Arkabi (romanization)

გა‧მა‧ზურ‧ზამს

From the root ზურზ- (zurz-). Other derived verbs are ი-ზურზ-ენ (i-zurz-en, “to copulate(used for animals)”), გამ-ო-ზურზ-უნ (gam-o-zurz-un, “to numb”), ზურზ-უნ (zurz-un, “to leak(used for liquids)”).

ბოგნიში გამაბზურზი


მოთ

From Proto-Kartvelian *mad (“verbal negative particle”).

inh

ჯენჭარერეფე ჰიქო მო დოდუმ. ა მითეფე მოხტანენ დო ნიხირანენ

Don't put the money there. Someone will come and steal it

cenç̌arerepe hiko mo dodum. a mitepe moxťanen do nixiranen


ელუდგამს

head

ელუდგამს • (eludgams) (Latin spelling eludgams)

eludgams (romanization)
Arkabi (romanization)

From ელ- (el-, on one side) + უ- (u-, version marker) + დგ- (dg-, “to stand”) + -ამ (-am, imperfective aspect) + -ს (-s, third person singular present tense marker).


ელა-

ელა- (ela-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → ელულუნ (elulun, “S/he ascends on a slightly incline”)


ქუდი ელუდგამს

head

ქუდი ელუდგამს • (kudi eludgams) (Latin spelling kudi eludgams)

kudi eludgams (romanization)
Arkabi (romanization)

ქემალიქ ბოზოზ ქუდი ელუდგამს


არქაბი

არქაბი • (arkabi) (Latin spelling Arkabi)

arkabi (romanization)
Arkabi (romanization)

Origin is unknown. It is thought to come from one of the ancient Zan dialects. The Roman Governor of Cappadocia, Arrianus, mentions a river named Ἄρχαβίς (Árkhabís) or Ἀρχαβές (Arkhabés) in his work "Periplus Ponti Euxini".

unk

unknown

ჰანდღა არქაბიშა ბულურ


ამა-

ამა- (ama-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → ამულუნ (amulun, “S/he enters”)

ამა- (ama-) + დვ- (dv-, “to put”) → ამადუმერს (amadumers, “S/he puts in”)


ეჭოფუმს

head

ეჭოფუმს • (eç̌opums) (Latin spelling eç̌opums)

/ˈɛt͡ʃʼɔpʰums/

From ე- (e-, preverb) + ჭოპ- (ç̌op̌-, “to catch”) + -უმ (-um, post-stem, Indicative imperfective marker) + -ს (-s, present tense, 3rd person and singular marker).

af

ნანა დო ფედერიჩქიმიქ პოლიზ ნიში შენი ნაეჭოფეზდორტუნ ოხორი მა ქომომჩეზ

My parents gave me the house that they bought for them in Istanbul

nana do pederiçkimik p̌oliz nişi şeni naeç̌opezdorťun oxori ma komomçez


გე-

გე- (ge-) + დგ- (dg-, “to put”) → გედგიმს (gedgims, “S/he puts down”)


ჯე-

ჯე- (ce-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → ჯულუნ (culun, “S/he comes down”)

ჯე- (ce-) + ბ- (b-, “to hang”) → ჯუბუნ (cubun, “It hangs on a string or pole without touching anything else”)

ჯე- (ce-) + დ- (d-, “to put”) → ჯედუმს (cedums, “S/he puts something horizontally on something or in a container”)

ჯე- (ce-) + ღურუნ (ğurun, “S/he dies”) → ჯეღურუნ (ceğurun, “S/he dies on something”)

ჯე- (ce-) + კვათუმს (ǩvatums, “S/he cuts”) → ჯეკვათუმს (ceǩvatums, “S/he cuts something from top to bottom”)

ჯე- (ce-) + ჩამს (çams, “S/he feeds someone”) → ჯეჩამს (ceçams, “S/he hits someone”)

Atina, Vizha, and Artasheni form of გე- (ge-)


წულუთუთა

head

წულუთუთა • (ǯulututa) (Latin spelling Ǯulututa)

ǯulututa (romanization)
Ǯulututa (romanization)
Jigetore (romanization)

From წულუ (ǯulu, “small”) + თუთა (tuta, “month”).


გუჟუღი

head

გუჟუღი • (gujuği) (Latin spelling Gujuği)

gujuği (romanization)
Gujuği (romanization)
Vizha (romanization)

From Ottoman Turkish كوچوك (küçük, “small, little”).

bor

გუჟუღი მოხტასი კატუფე კრიჲამან


თუთაწუტა

head

თუთაწუტა • (tutaǯuťa) (Latin spelling Tutaǯuťa)

tutaǯuťa (romanization)
Tutaǯuťa (romanization)
Chanapeti (romanization)

From თუთა (tuta, “month”) + წუტა (ǯuťa, “small”), literally “small month”.


თუთამკულე

head

თუთამკულე • (tutamǩule) (Latin spelling Tutamǩule)

tutamǩule (romanization)
Tutamǩule (romanization)
Borghola (romanization)

თუ‧თამ‧კუ‧ლე

From თუთა (tuta, “month”) + მკულე (mǩule, “short”), literally “short month”.


კუნდურა

head

კუნდურა • (ǩundura) (Latin spelling Ǩundura)

ǩundura (romanization)
Ǩundura (romanization)
Sumla (romanization)


მენჯელი

მენჯელი • (menceli) (Latin spelling menceli)

From Proto-Kartvelian *ʒ₁al- (“strength”).

მენჯელიზ მებლი
menceliz mebli
I've lost my strength
(literally, “I fell on strength”)


დოსქიდინერი

დოსქიდინერი • (doskidineri) (Latin spellling doskidineri)

doskidineri (romanization)
spellling doskidineri (Latin)
Vitse (romanization)

დოს‧ქი‧დი‧ნე‧რი

ბაბაში ლეტაზ დო დოსქიდინერეფეზ დალეფეთი ნუნჭუნან

(Not only sons, but also) daughters, have a stake in their father's land and inheritance

babaşi leťaz do doskidinerepez dalepeti nunç̌unan

დოსქიდუნ დოსქიდუნ#Laz

participle of დოსქიდუნ (doskidun)
legacy, heritage, inheritance


დოსქიდუნ

დოსქიდუნ • (doskidun) (Latin spelling doskidun)

From დო- (do-, preverb) + სქიდ- (skid-, “to live”) + -უნ (-un, present tense 3rd person singular marker).

af

მეოჩამათე დივატუნა პატეფე ვარდოსქიდუტუ
meoçamate divaťuna p̌aťepe vardoskiduťu
If cursing had worked, there wouldn't be any wicked people
(literally, “If cursing had worked, no wicked people would remain”)


დო-

ბადი დოვიჲი

სი მუ-თუ ვარე, მა-თი ჰეჲა დობიქომ

ვით-დო-ხუთ დეჶა დეგიწვი ჭი შკიმდა ელა

demonstrates that the verb is indeed positive: Affirmation prefix


ზონი

zoni (romanization)
Jigetore (romanization)

ოგინეს წალე მეგზაფეს ირი ზონი ოტუ. პრინჭი ხაშკუმტეს. ანდღა ირი კალე იფშეს. აშკვა პრინჭი ლივადი ვარ-დოსკუდუ.

In the past, the places close to the coastal road were all swamps. They were planting rice there. They're all filled today. There are no rice fields anymore.

ogines ǯale megzapes iri zoni oťu. p̌rinç̌i xaşǩumťes. andğa iri ǩale ipşes. aşǩva p̌rinç̌i livadi var-dosǩudu.


ნკოლა

head

ნკოლა • (nǩola) (plural ნკოლაფე, Latin spelling nǩola)

From ნკოლ- (nǩol-, “to lock”) + -ა (-a). Apparently a Wanderwort. Closely related to Mingrelian კილა (ḳila), Svan კჷლ (ḳəl). Further compare Proto-Indo-European *(s)kleh₂w-, Avar кӏул (kʼul), Lak кӏула (kʼula), Abkhaz а-лыкә (a-ləkʷʼ), Svan ლა̈კუ̂ (läḳû).

cog

Svan ლა̈კუ̂ (läḳû)

ალი ჩონანკოლა ჩაფხუჲ. ვარადვინენ

Ali is trying to activate the light switch. It doesn't work.

switch (device for switching an electrical circuit on and off)


მერემტისუზი

head

მერემტისუზი • (meremťisuzi) (Latin spelling meremťisuzi)

მე‧რემ‧ტი‧სუ‧ზი

From Ottoman Turkish مرحمتسز (merhametsiz, “merciless, pitiless”), ultimately from Arabic مَرْحَمَة (marḥama, “mercy”).

der

მუთებერი დიდო მერემტისუზი არ ოხორჯა რენ. ქომოჯიმუშიქ ნაასერენ მუთუ ვარუშინამს

Muteber is a very ruthless woman. She doesn't take anything her husband does seriously.

muteberi dido meremťisuzi ar oxorca ren. komocimuşik naaseren mutu varuşinams

merciless, cruel, unmerciful, brutal, ruthless


ნოსტონჲაჲი

head

ნოსტონჲაჲი • (nosťonyayi) (Latin spelling nosťonyayi)

nosťonyayi (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

ნოს‧ტონ‧ჲა‧ჲი

From ნოსტონი (nosťoni, “taste, flavour”) + -ჲაჲი (-yayi, -ful, -y).

suf

ლუს პატილა ვარეკუბღასი ნოსტონჲაჲი ვარიჲენ

It is not delicious when you do not add tallow to the cabbage.

lus p̌aťila vareǩubğasi nosťonyayi variyen


ნოსთონი

head

ნოსთონი • (nostoni) (Latin spelling nostoni)

From Pontic Greek νόστιμος (nóstimos, “tasty”).

bor

ნანაქ ხომულა ხაჯი დიგუბუშენ დონი “ნოსთონი მეჩაზ” ჲა დო ხომულა მერგჲა ეკუტკოჩამს

After the beans are cooked, my mother throws dried parsley on them to give them a taste

nanak xomula xaci digubuşen doni “nostoni meçaz” ya do xomula mergya eǩuťǩoçams


-ჲარი

ნოსი (nosi, “mind”) + -ჲარი (-yari) → ნოსიჲარი (nosiyari, “smart”)

მენჯელი (menceli, “strength”) + -ჲარი (-yari) → მენჯელჲარი (mencelyari, “strong”)

დინცხირი (dinʒxiri, “blood”) + -ჲარი (-yari) → დინცხირჲარი (dinʒxiryari, “bloody”)

ნჯუმორი (ncumori, “vinegar”) + -ჲარი (-yari) → ნჯუმორჲარი (ncumoryari, “mixed or flavoured with vinegar”)

Used to form adjectives from nouns: -y, -al, -ial, -ly, -ish, -ic, -ous, -ful


ნოღაწილიმუნტრი

head

ნოღაწილიმუნტრი • (noğaǯilimunťri) (Latin spelling noğaǯilimunťri)

noğaǯilimunťri (romanization)
Vizha (romanization)

ნო‧ღა‧წი‧ლი‧მუნტ‧რი

From ნოღა (noğa, “city”) + წილიმუნტრი (ǯilimunťri, “medlar”).


ლაჭიკინჩი

head

ლაჭიკინჩი • (laç̌iǩinçi) (Latin spelling laç̌iǩinçi)

laç̌iǩinçi (romanization)
Vizha (romanization)

ლა‧წი‧კინ‧ჩი

From ლაჭი (laç̌i, “dog”) + კინჩი (ǩinçi, “bird”).

af

ლაჭიკინჩი ობღე ღორმაფე დო წოდერიჶირიდაფე იხენაჲ

The tit makes its nest in tree cavities and wall cavities

laç̌iǩinçi obğe ğormape do ǯoderifiridape ixenay


ნწარი

ფედერიქ ცხენი კუდელი ნწარიში ზაჲტა იქომს
pederik ʒxeni ǩudeli nǯarişi zayťa ikoms
My father is making a kamancheh from horsetail hair


ჯეკა-

ceǩa- (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

ჯეკა- (ceǩa-) + ბგ- (bg-, “to cry”) → ჯეკვობგაჲ (ceǩvobgay, “to cry for or after someone”)

ჯეკა- (ceǩa-) + ღურ- (ğur-, “to die”) → ჯეკუღურუნ (ceǩuğurun, “to die afterward of someone”)


თამო

ბედრიჲე დიდო თამო რენ. ლიმხანა თითო თითო ეჭკორუმს. აშექ ა ხუთ-აში ართე ოკუქაჩამს დო ეჭკორუმს.

Bedriye is very slow. She mows the ferns one by one. Aisha grabs five or six of them and cuts them down.

bedriye dido tamo ren. limxana tito tito eç̌ǩorums. aşek a xut-aşi arte oǩukaçams do eç̌ǩorums.


ნახუმს

head

ნახუმს • (naxums) (Latin spelling naxums)

From ნახვ- (naxv-, “to wash”) + -უმ (-um, post-stem, Indicative imperfective marker) + -ს (-s, present tense, 3rd person and singular marker). Akin to Mingrelian ნახ-უ-ა (nax-u-a).

af

ფორჩა დონაფხვი დო ქოგებოკიდი. ჰაწი სქურუნ.

I washed the shirt and hung it up. It's drying now.

porça donapxvi do kogeboǩidi. haǯi skurun.


გელა-

გელა- (gela-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → გელულუნ (gelulun, “S/he goes downhill”)

From up to down
Top to bottom on a low slope

From top to bottom, something that is above the ground

გელა- (gela-) + ხენ (xen, “S/he sits”) → გელახენ (gelaxen, “S/he sits on tip or edge”)

by moving from top to bottom, along the edge, or to the end


ონახუ

თიფიში დოლოქთიმა დოლოქუნუზ დიდო პატი დოლაქთენ დო ონახუთე ვარნიწკენ

The stain of the grass stains the clothes very badly, but it does not come off with washing

tipişi doloktima dolokunuz dido p̌aťi dolakten do onaxute varniǯǩen

ნახუმს ნახუმს#Laz

verbal noun of ნახუმს (naxums)
washing, wash


უნახუ

From უ- (u-, un-) + ონახუ (onaxu, “washing, wash”).

pre

უფითე შუვეჲი შეჲი უნახუ დოდვაჲიზ ჟურ ნდღაზ დოლოხე ჲექთენ იმტკორენ

If you leave the sweat-soaked item unwashed, it will go moldy within two days.

upite şuveyi şeyi unaxu dodvayiz jur ndğaz doloxe yekten imťǩoren


ხეჲირი

head

ხეჲირი • (xeyiri) (Latin spelling xeyiri)

From Ottoman Turkish خیر (hayır), from Arabic خَيْر (ḵayr, “good, well, wellbeing”).

der

პაპულიქ უმითელი ბერეფე შენი ნა-იქომს ხეჲირითე დიდო სებაბი მოგამს

My grandfather earns a lot of divine reward from his charity work for orphans

p̌ap̌ulik umiteli berepe şeni na-ikoms xeyirite dido sebabi mogams


გეგაფა

head

გეგაფა • (gegapa) (Latin spelling gegapa)

gegapa (romanization)
Arkabi (romanization)

From გე- (ge-, preverb) + გ- (g-, “to get used to”) + -აფა (-apa). Akin to Mingrelian გეგაფა (gegapa).

af

ისმეტიზ ჭუტალაშენ დონი ხიზანი გეგაფაფე უღუნ

Ismet has had bad habits since he was a child

ismeťiz ç̌uťalaşen doni xizani gegapape uğun


გომფანობა

head

გომფანობა • (gompanoba) (Latin spelling gompanoba)

gompanoba (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Artasheni (romanization)

/ɡɔmpʰɑˈnɔbɑ/

გომ‧ფა‧ნო‧ბა

From გომფა (gompa, “large, wide”) + -ნობა (-noba, -ness).

suf

ალიში ოხორი ეჩიდოოვრო მტო გომფანობა ქუღუნ

Ali's house has twenty-eight inches of width

alişi oxori eçidoovro mťo gompanoba kuğun


იხი

იხი ელომაბარს


ხილაჶი

head

ხილაჶი • (xilafi) (Latin spelling xilafi)

From Ottoman Turkish خلاف (hilaf), from Arabic خلاف (ḵilāf, “controversy, disagreement”).

der

აჲშე ამეტტი ნანაჲონუ ხილაჶი ონ

Aisha ran away with Ahmet, is rumored (a lie)

(dialectal, Ortaalan) rumored, unverified


ოჶიდი

ბიჭიზ ნწოლა სთეჲი უჩა ოჶიდეფე გოლაძინ


ჰაწინერი

head

ჰაწინერი • (haǯineri) (Latin spelling haǯineri)

ჰაწინერი საპონეფეკ ჩქარ ფოფოჯი ვარიქომს

haǯineri sap̌onepeǩ çkar popoci varikoms


გოინთხენ

გოინთხენ • (gointxen) (Latin spelling gointxen)

From გო- (go-, preverb meaning around) + ი- (i-, Impersonal mood marker) + ნთხ- (ntx-, “to stretch, to disconnect”) + -ენ (-en, suprapersonal present tense marker). From Proto-Kartvelian *ratx- : *rtx- (“to stretch out; break, disconnect”).

af

ჯუმაქ ღომა კუჩხემოდვალუჩქიმი მოიდუ დო მოდვალუ ხაჲი გოინთხუ

My brother wore my shoes yesterday, and the shoe expanded badly

cumak ğoma ǩuçxemodvaluçkimi moidu do modvalu xayi gointxu


ქელეჶური

head

ქელეჶური • (kelefuri) (Latin spelling kelefuri)

kelefuri (romanization)
Arkabi (romanization)

From Ottoman Turkish كلاپیر (kelepir). See there for more.

მუსაქ გჲუმრუღიზ იჩალიშამს. ქელეჶური მალი პანდა ხეზ დოლულამს.

Moses works at Customs. Bargain goods always fall into your hands.

musak gyumruğiz içalişams. kelefuri mali p̌anda xez dolulams.

Something that is bought or can be bought at a price far below its value: bargain


ელექთრიღი

ელექთრიღი • (elektriği) (Latin spelling elektriği)

ე‧ლექ‧თრი‧ღი

From Ottoman Turkish الكتریق (elektrik), from French électrique.


ონწელი

ონწელი • (onǯeli) (Latin spelling onǯeli)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *(s)a-rc̣-e- (“craddle”).

inh+

ბერე ონწელიზ მენთხორემუშითე გეიშქიდენ

In the cradle, the child may choke on his or her own vomit


ლესა

head

ლესა • (lesa) (plural ლესაფე, Latin spelling lesa)

lesa (romanization)
ლესაფე (plural)
Arkabi (romanization)

→ Turkish: lesa

A net that is thrown into the creek at night for fishing: fishing net


ბაგენი

ბაგენი • (bageni) (Latin spelling bageni)

→ Armenian: փագեն (pʻagen) — Hamshen

→ Turkish: bagen

A derivative of the verb -ბარგ- (-barg-, “to store; to furnish (house); to care for, to put up (daughters)”), whence ბარგუმს (bargums).

ნანაქ მელენ ბაგენიშე ფუჯეფეზ ნჩალა გოლუმერს

Mum is bringing corn straw for the cows to the hut across the street

nanak melen bagenişe pucepez nçala golumers


მეკტასობღე

მეკტასობღე • (meǩťasobğe) (Latin spelling meǩťasobğe)

meǩťasobğe (romanization)
Vizha (romanization)

/mɛkʼtʼɑˈsɔbɣɛ/

მეკ‧ტა‧სობ‧ღე

From მეკტასი (meǩťasi, “silk”) + ობღე (obğe, “nest”)


მეკტასი

head

მეკტასი • (meǩťasi) (Latin spelling meǩťasi)

მეტაქსი მეტაქსი#Laz


მეტაქსი

მეტაქსი • (meťaksi) (Latin spelling meťaksi)

From Ancient Greek μετάξιον (metáxion), from μέταξα (métaxa).

მეტაქსიშ მუნტური


ობღე

obğe (romanization)
Atina (romanization)
Vizha (romanization)
Ortaalan (romanization)
Borghola (romanization)

By surface analysis, ბღ- (bğ-, “to pour out”) + ო- -ე (o- -e), literally “place of pouring out”.

surf

აჲშე ობღე ჯაფაშუ. პოტე ბერე ვარაჲასენ.

Aisha's womb is damaged. She will never have children.


გური კაჲი აჲენ

head

გური კაჲი აჲენ • (guri ǩayi ayen) (Latin spelling guri ǩayi ayen)

guri ǩayi ayen (romanization)
Vizha (romanization)

ალი დამუშიში ჭანდრაშა მენდახტუკო, დამუში გური კაჲი აჲასერტუ

If Ali had gone to his sister's wedding, his sister would have rejoiced

ali damuşişi ç̌andraşa mendaxťuǩo, damuşi guri ǩayi ayaserťu


კაჲი

Borrowed from Georgian კარგი (ḳargi), from Old Armenian կարգ (karg).

ჶუნდაქ პატი ჩაჲის კაჲი ჩაჲი ეშობღამს დო ექისფერის მოღერდინამს

Funda pours good tea leaves on bad tea leaves and tricks the expert

fundak p̌aťi çayis ǩayi çayi eşobğams do ekisperis moğerdinams

of good quality, quality, of high quality

წინეჲი ტაონეფე კაჲი ჲენ

pretty, lovely, pleasant, nice, beautiful


-ერი

პიჩვ- (p̌içv-, “to fast”) + -ერი (-eri) → პიჩვერი (p̌içveri, “fasting, hungry”)

ლახ- (lax-, “to go mad, to go crazy”) + -ერი (-eri) → ლახერი (laxeri, “crazy, mad, lunatic, insane”)

მბარ- (mbar-, “to swell”) + -ერი (-eri) → მბარერი (mbareri, “swelled”)

დოდგ- (dodg-, “to stop”) + -ერი (-eri) → დოდგინერი (dodgineri, “still”)