მწუ

From Proto-Georgian-Zan *c̣q̇a(w)- or possibly Proto-Kartvelian *mc̣q̇aw-.

Prunus laurocerasus
Prunus laurocerasus#Translingual

cherry laurel (Prunus laurocerasus) (the cultivated form)


მწკო

head

მწკო • (mǯǩo)

მწკოლი მწკოლი#Laz


მწკოლი

მწკოლი • (mǯǩoli) (plural მწკოლეფე)


წინარი

წინარი • (ǯinari)

წვინარი წვინარი#Laz


ძემური

ძემური • (żemuri) (plural ძუმერეფე, Latin spelling żemuri)

From ძემურ- < *ძემრ- < *ძომრ- (żemur- < *żemr- < *żomr-), from Proto-Georgian-Zan *ʒaml-.


მაჯაჯღა

მაჯაჯღა • (macacğa) (plural მაჯაჯღაეფე)

macacğa (romanization)
მაჯაჯღაეფე (plural)

Turdus viscivorus
Turdus viscivorus#Translingual


მაჯაჯღე

მაჯაჯღე • (macacğe)

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


მაჯაჯი

მაჯაჯღა მაჯაჯღა#Laz


ანწკლი

ანწკლი • (anǯǩli)

From Georgian ანწლიკა (anc̣liḳa). Doublet of ინჭირი (inç̌iri).

Sambucus ebulus
Sambucus ebulus#Translingual


თუთი

მთუთი მთუთი#Laz


მთუთი

მთუთი • (mtuti) (Latin spelling mtuti, plural მთუთეფე)


კამპარა

კამპარა • (ǩamp̌ara) (plural კამპარაეფე)

ǩamp̌ara (romanization)
კამპარაეფე (plural)

Compare Georgian კამპარა (ḳamṗara, “adlay millet (Coix lacryma-jobi)”), კა(მ)პარი (ḳa(m)ṗari, “bladdernuts (Staphylea)”), კაპარი (ḳaṗari, “caper (Capparis spinosa)”), Mingrelian კამპარი (ḳamṗari, “bladdernuts (Staphylea”), Abkhaz а-қампыр (a-kampʼər, “Staphylea colchica”), Pontic Greek κάπαρο (káparo), κάππαρο (kápparo, “Staphylea pinnata”), καπαροτζούφιν (kaparotzoúfin, “a kind of shrub”) (the latter apparently with τζούφος (tzoúfos, “hollow”)).

cog

Sambucus nigra
Sambucus nigra#Translingual


ოშქური

head

ოშქური • (oşkuri) (plural ოშქურეფე)


თოფუი

თოფური თოფური#Laz


თოფრი

თოფური თოფური#Laz

Vizha, Artasheni, and Vitse form of თოფური (topuri)


უჯი

tlb

(Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi, Peroniti)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *q̇ur-.

inh+

ფუჯიში უჯიზ ნიშანი გეჩამერი რენ


უჯი

ნუსაში ჶოტა უჯი კულის ჯელვანწენ

The tip of the bride's loincloth touches the chair


ჲუჯი

ყუჯი ყუჯი#Laz


ყუჯი

head

ყუჯი • (quci) (plural ყუჯეფე, Latin spelling quci)

Khopa–Batumi and Chkhala form of უჯი (uci)


კამპარუჯი

კამპარუჯი • (ǩamp̌aruci) (plural კამპარუჯეფე)

ǩamp̌aruci (romanization)
კამპარუჯეფე (plural)

კამპარა (ǩamp̌ara, “black elder”) + უჯი (uci, “ear”)

compound

Auricularia auricula-judae
Auricularia auricula-judae#Translingual


კანდღო

head

კანდღო • (ǩandğo)

კანდღუ კანდღუ#Laz


კანდღუ

კანდღუ • (ǩandğu) (plural კანდღუეფე)

ǩandğu (romanization)
კანდღუეფე (plural)

Compare Mingrelian კინდღუ (ḳindɣu, “Smilax excelsa”), Hamshen Turkish ǩanduğ, ǩanduğa, ǩandoğa (“Fragaria vesca”), dialectal Armenian կանդող (kandoġ).

cog

Fragaria vesca
Fragaria vesca#Translingual

strawberry (Fragaria)
wild strawberry (Fragaria vesca)


ზურა

head

ზურა • (zura) (Latin spelling zura, plural ზურაფე)

From Proto-Kartvelian *zur(a)- (“female”). For the second meaning see English bitch.

დადული

female (of fish, insects, plants and animals with wings)


მზესკუ

მზესკუ • (mzesǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


მზესქუ

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსკუ

ზემსკუ • (zemsǩu)

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზემსქუ

ზესკუ ზესკუ#Laz


ზესკუ

ზესკუ • (zesǩu) (plural ზესკუეფე)


ბინეხი

ბინეხი • (binexi) (Latin spelling binexi)

binexi (romanization)
ბინეხი (absolutive singular)
ბინეხეფე (absolutive plural)
ბინეხიქ (ergative singular)
ბინეხეფექ (ergative plural)
ბინეხის (dative singular)
ბინეხეფეს (dative plural)
ბინეხიშ (genitive singular)
ბინეხიშ (genitive singular)
ბინეხიშიş) (genitive singular)
ბინეხიშიşi) (genitive singular)
ბინეხეფეშ (genitive plural)
ბინეხეფეშ (genitive plural)
ბინეხეფეშიş) (genitive plural)
ბინეხეფეშიşi) (genitive plural)
ბინეხიშე (directive singular)
ბინეხეფეშე (directive plural)
ბინეხიშენ (ablative singular)
ბინეხეფეშენ (ablative plural)
ბინეხის (locative singular)
ბინეხეფეს (locative plural)
ბინეხითენ (instrumental singular)
ბინეხეფეთენ (instrumental plural)

უშქურიში ნჯაზ ნაგოძირტუ ურძენიში ბინეხი ჰამსენეჲი იხითე გოლუ.

The grape vine on the apple tree was stripped (down) by tonight's wind.

uşkurişi ncaz nagożirťu urżenişi binexi hamseneyi ixite golu.


მონტკორი

მონტკორი • (monťǩori) (plural მონტკორეფე)

monťǩori (romanization)
მონტკორეფე (plural)


მონტკოი

მონტკოი • (monťǩoi)

მონტკორი მონტკორი#Laz


პატულჲა

პატულჲა • (p̌aťulya)

From Pontic Greek πατούλα̤ (patoúlä), the plural of πατούλ’ (patoúl’), πατούλιν (patoúlin). The form პატული (p̌aťuli) is from the singular.


პატული

პატული • (p̌aťuli)

პატულჲა პატულჲა#Laz


ისინჯი

ისიჯი ისიჯი#Laz


კოპალი

კოპალი • (ǩop̌ali) (plural კოპალეფე)

ǩop̌ali (romanization)
კოპალეფე (plural)

Uncertain. Possibly from Proto-Kartvelian *ḳaṗ- (“stick; pole”).


ბჯა

bca (romanization)
ბჯა (absolutive singular)
ბჯაფე (absolutive plural)
ბჯაქ (ergative singular)
ბჯაფექ (ergative plural)
ბჯას (dative singular)
ბჯაფეს (dative plural)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშ (genitive singular)
ბჯაშიş) (genitive singular)
ბჯაშიşi) (genitive singular)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშ (genitive plural)
ბჯაფეშიş) (genitive plural)
ბჯაფეშიşi) (genitive plural)
ბჯაშე (directive singular)
ბჯაფეშე (directive plural)
ბჯაშენ (ablative singular)
ბჯაფეშენ (ablative plural)
ბჯას (locative singular)
ბჯაფეს (locative plural)
ბჯათენ (instrumental singular)
ბჯაფეთენ (instrumental plural)


მჟაჩხა

მჟაჩხა • (mjaçxa)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ჟაჩხა

ჟაჩხა • (jaçxa)

ბჟაჩხა ბჟაჩხა#Laz


ბჟაჩხა

ბჟაჩხა • (bjaçxa) (Latin spelling Bjaçxa)

bjaçxa (romanization)
Bjaçxa (romanization)

From *ბჟა (*bja, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). *ბჟა (*bja) ultimately goes back to Proto-Kartvelian *mz₁e-.
Cognate with Mingrelian ჟაშხა (žašxa).


მჟორაჩხა

head

მჟორაჩხა • (mjoraçxa)

From მჟორა (mjora, “sun”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”).


ლარდე

ლადრე ლადრე#Laz


ცქიმუნტური

head

ცქიმუნტური • (ʒkimunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Alternative form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხემუნტური

ცხემუნტური • (ʒxemunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქირმუნტური

ცქირმუნტური • (ʒkirmunťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქირმუტური

ცქირმუტური • (ʒkirmuťuri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


ცქიმუტი

ცქიმუტი • (ʒkimuťi)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz


სკილიმუნტრი

სკილიმუნტრი • (sǩilimunťri)

ცხიმუნტური ცხიმუნტური#Laz

Atina and Ortaalan form of ცხიმუნტური (ʒximunťuri)


ცხიმუნტური

ცხიმუნტურეფი

ცხიმუნტური • (ʒximunťuri) (plural ცხიმუნტურეფი)

ʒximunťuri (romanization)
ცხიმუნტურეფი (plural)

ცხი‧მუნ‧ტუ‧რი


მცხემბრი

მცხემბრი • (mʒxembri)

ცხემური ცხემური#Laz


ცხემბი

ცხემბი • (ʒxembi)

ცხემური ცხემური#Laz


ცხემური

ცხემური • (ʒxemuri) (plural ცხემურეფე)

ʒxemuri (romanization)
ცხემურეფე (plural)


ადა

ada (romanization)
ადა (absolutive singular)
ადაფე (absolutive plural)
ადაქ (ergative singular)
ადაფექ (ergative plural)
ადას (dative singular)
ადაფეს (dative plural)
ადაშ (genitive singular)
ადაშ (genitive singular)
ადაშიş) (genitive singular)
ადაშიşi) (genitive singular)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშ (genitive plural)
ადაფეშიş) (genitive plural)
ადაფეშიşi) (genitive plural)
ადაშე (directive singular)
ადაფეშე (directive plural)
ადაშენ (ablative singular)
ადაფეშენ (ablative plural)
ადას (locative singular)
ადაფეს (locative plural)
ადათენ (instrumental singular)
ადაფეთენ (instrumental plural)

Borrowed from Ottoman Turkish آطه (ada).


სიჯა

ალი მა მავენ. - მუ გავენ? - სიჯა მავენ.

Ali will be related to me. - What will you have? - A son-in-law.


ფენწო

ფენწო • (penǯo) (plural ფენწოეფე)

Cognate with Mingrelian ფერწო (perc̣o), see there for more.


ფენწე

ფენწე • (penǯe)

ფენწო ფენწო#Laz


ფეწო

ფეწო • (peǯo)

ფენწო ფენწო#Laz


ფეწე

ფეწე • (peǯe)

ფენწო ფენწო#Laz


მჯაჯე

მჯაჯი მჯაჯი#Laz


მჯაჯი

Taxus baccata
Taxus baccata#Translingual


მთუთა

თუთა თუთა#Laz


მუნჩქვი

მუნჩქვი • (munçkvi)

მუმჩქვი მუმჩქვი#Laz


მუმჩქვი

მუმჩქვი • (mumçkvi)

mumçkvi (romanization)
მუმჩქვი (absolutive singular)
მუმჩქვეფე (absolutive plural)
მუმჩქვიქ (ergative singular)
მუმჩქვეფექ (ergative plural)
მუმჩქვის (dative singular)
მუმჩქვეფეს (dative plural)
მუმჩქვიშ (genitive singular)
მუმჩქვიშ (genitive singular)
მუმჩქვიშიş) (genitive singular)
მუმჩქვიშიşi) (genitive singular)
მუმჩქვეფეშ (genitive plural)
მუმჩქვეფეშ (genitive plural)
მუმჩქვეფეშიş) (genitive plural)
მუმჩქვეფეშიşi) (genitive plural)
მუმჩქვიშე (directive singular)
მუმჩქვეფეშე (directive plural)
მუმჩქვიშენ (ablative singular)
მუმჩქვეფეშენ (ablative plural)
მუმჩქვის (locative singular)
მუმჩქვეფეს (locative plural)
მუმჩქვითენ (instrumental singular)
მუმჩქვეფეთენ (instrumental plural)

მუსა! ონტულეშენ ოფუშონუში სერსი რენ. მენდოწკედი! ვაშა მუმჩქვი მოთ ტაზ!

Musa! I can hear the sound of digging in the field. Have a look. Don't let it be a badger.

musa! onťuleşen opuşonuşi sersi ren. mendoǯǩedi! vaşa mumçkvi mot ťaz!


მწკიი

მწკიი • (mǯǩii)

მწკირი მწკირი#Laz


მწკირი

მწკირი • (mǯǩiri) (plural მწკირეფე)

From Proto-Kartvelian *g(r)c̣q̇il- / *grc̣q̇-il-.


ხანჭელი

head

ხანჭელი • (xanç̌eli)

From Georgian *ხანჭელი (*xanč̣eli). Doublet of ხონჭკალი (xonç̌ǩali).


დუცხუ

duʒxu (romanization)
დუცხუ (absolutive singular)
დუცხუფე (absolutive plural)
დუცხუქ (ergative singular)
დუცხუფექ (ergative plural)
დუცხუს (dative singular)
დუცხუფეს (dative plural)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშ (genitive singular)
დუცხუშიş) (genitive singular)
დუცხუშიşi) (genitive singular)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშ (genitive plural)
დუცხუფეშიş) (genitive plural)
დუცხუფეშიşi) (genitive plural)
დუცხუშე (directive singular)
დუცხუფეშე (directive plural)
დუცხუშენ (ablative singular)
დუცხუფეშენ (ablative plural)
დუცხუს (locative singular)
დუცხუფეს (locative plural)
დუცხუთენ (instrumental singular)
დუცხუფეთენ (instrumental plural)

Inherited from Proto-Kartvelian *ʒacxw-.

hot beverage made from dried linden flowers


ჩაჩხა

From ჩაჩხ- (çaçx-, “to babble”) + -ა (-a).

რაკანიშა მეჲოწედასი ჩაჩხა იზინ


თუთაჩხა

თუთაჩხა • (tutaçxa) (Latin spelling Tutaçxa)

tutaçxa (romanization)
Tutaçxa (romanization)

From თუთა (tuta, “moon”) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). Cognate with Mingrelian თუთაშხა (tutašxa).


ღანჯი

head

ღანჯი • (ğanci) (plural ღანჯეფე)


ხანჭენი

ხანჭენი • (xanç̌eni)

ხანჭელი ხანჭელი#Laz


ხონჭკალი

ხონჭკალი • (xonç̌ǩali)

From Proto-Georgian-Zan *xanč̣-el-. Doublet of ხანჭელი (xanç̌eli).


ჩონჩი

ჩონჩი • (çonçi) (plural ჩონჩეფე)

From Georgian *ჩონჩი (*čonči), see Proto-Georgian-Zan *čečw- for more.


მაკათი

მაკათი • (maǩati)


ჭითა

ჭითა • (ç̌ita)

მჭითა მჭითა#Laz


მჭითა

მჭითა • (mç̌ita)

/m̥t͡ʃʼitʰɑ/

red:


ბერჯი

ველიქ ალიში ბერჯეფე ამადუმს
velik alişi bercepe amadums
Veli puts Ali's hoes inside


ბერგი

ბერგი • (bergi) (plural ბერგეფე, Latin spelling bergi)

→ Armenian: փերգ (pʻerg)

From Proto-Kartvelian *berg- (“to hoe, hack”).

inh

ბერგი მჭკადუ დიშქაში ბერგითე დიხვენ

The pickaxe maker is buried with a pickaxe made of wood (proverb)


თორხი

თოხი თოხი#Laz


დულჲა

head

დულჲა • (dulya) (plural დულჲაფე, Latin spelling dulya)

Borrowed from Pontic Greek δουλεία (douleía).

bor+

ბაბაქ ნოღაშე გეხთიმუ პანდა მა დულჲაშე ბულუტაში მუხვალამინამს

My father always goes to the market when I go to work

babak noğaşe gextimu p̌anda ma dulyaşe buluťaşi muxvalaminams

დულჲა ბიკიმტაში ბერე მემაღენ. მო-მოშქუმერ.

The child interferes with me while I am working(I do work). Don't send her/him to me

dulya biǩimťaşi bere memağen. mo-moşkumer.

პოტენური დულჲაფე თამო თამო გამონჭამს

S/he slowly began to open up about old issues


კრომი

head

კრომი • (ǩromi) (plural კრომეფე)

Ultimately from Ancient Greek κρόμμυον (krómmuon).


სიჶთერი

სიჶთერი • (sifteri) (plural სიჶთერეფე)

sifteri (romanization)
სიჶთერეფე (plural)

Eurasian sparrowhawk
Eurasian sparrowhawk

Accipiter nisus
Accipiter nisus#Translingual

Accipiter gentilis
Accipiter gentilis#Translingual


მუსტაკი

მუსტაკი • (musťaǩi)

From Pontic Greek μουστάκι (moustáki), μουστάκ’ (mousták’), μουστάκιν (moustákin).


კარჶი

კარჶი • (ǩarfi) (plural კარჶეფე)


კჲურა

კჲურა • (ǩyura) (plural კჲურეფე)


ტრაღოდა

ტრაღოდა • (ťrağoda) (Latin spelling ťrağoda)

From Pontic Greek τραγωδία (tragodía) and τραγώδιν (tragódin).


სკურაჶი

სკურაჶი • (sǩurafi) (plural სკურაჶეფე)

sǩurafi (romanization)
სკურაჶეფე (plural)


ლოდოზი

From Ottoman Turkish لودز (lodoz), لودوس (lodos), from Byzantine Greek νότος (nótos).


მსორა

Borrowed from Pontic Greek ψώρα (psóra).

მსორა მაკნუ
msora maǩnu
I got scabies


მიკნატისი

მიკნატისი • (miǩnaťisi) (plural მიკნატისეფე)

miǩnaťisi (romanization)
მიკნატისეფე (plural)

From Ottoman Turkish مقناطس, مقناطیس (mıknatıs), from Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs). Doublet of მუხლადისი (muxladisi).

der

Arabic مِغْنَاطِيس (miḡnāṭīs)


torxi

თორხი თორხი#Laz


toxi

თოხი თოხი#Laz


toşi

თოში თოში#Laz


ლიჯი

Cognate with Mingrelian ლინჯი (linǯi). Further etymology is unknown.


პრინჯი

head

პრინჯი • (p̌rinci)


ისირი

Inherited from Proto-Georgian-Zan *isl-.

ნანაქ აღნე ისირიში შირთე გელახუნონიზ ქოგელორჩუ

My mother spread the new straw mattress on the ottoman

nanak ağne isirişi şirte gelaxunoniz kogelorçu


ტობა

ტობა • (ťoba) (plural ტობაფე, Latin spelling ťoba)

ხასანიქ ტობას დოლობაზგამს

(Jigetore, Okordule, Borghola) small potholes where water has accumulated due to rain; puddle


სკინდი

სკინდი • (sǩindi)


sǩindi

სკინდი სკინდი#Laz


skindi

სქინდი სქინდი#Laz


სქინდი

სკინდი სკინდი#Laz


მინთა

From Ancient Greek μίνθη (mínthē), μίνθᾰ (mínthă).


ცანაყო

ცანაყო • (ʒanaqo)

Akin to Mingrelian ცინყა (cinq̇a), Svan ცი̄ნყა (cīnq̇a). Compare also Mingrelian ციმუა (cimua).
The alternative form ცხანაკო (ʒxanaǩo) is seemingly contaminated with კაცხა (ǩaʒxa, “billberry (Vaccinium myrtillus)”).

Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos)


წიფრა

წიფრა • (ǯipra)

წიფური წიფური#Laz


წიფური

წიფური • (ǯipuri) (plural წიფურეფე)


წიფრი

წიფრი • (ǯipri)

წიფური წიფური#Laz


არგუნი

არგუნი • (arguni) (Latin spelling arguni)

arguni (romanization)
არგუნი (absolutive singular)
არგუნეფე (absolutive plural)
არგუნიქ (ergative singular)
არგუნეფექ (ergative plural)
არგუნის (dative singular)
არგუნეფეს (dative plural)
არგუნიშ (genitive singular)
არგუნიშ (genitive singular)
არგუნიშიş) (genitive singular)
არგუნიშიşi) (genitive singular)
არგუნეფეშ (genitive plural)
არგუნეფეშ (genitive plural)
არგუნეფეშიş) (genitive plural)
არგუნეფეშიşi) (genitive plural)
არგუნიშე (directive singular)
არგუნეფეშე (directive plural)
არგუნიშენ (ablative singular)
არგუნეფეშენ (ablative plural)
არგუნის (locative singular)
არგუნეფეს (locative plural)
არგუნითენ (instrumental singular)
არგუნეფეთენ (instrumental plural)

ჯემალიქ ეღეთე არგუნიშ ხიტი შირუმს

Cemal wears down the handle of the axe with a file.

large axe with a gap between the cutting body and the handle grip and weighing more than 5 kg, axe, hatchet


ოქორთურა

Related to ქორთურა (kortura, “Georgia”). Compare to Georgian საქართველო (sakartvelo, “Georgia”) and Megrelian საქორთუო (sakortuo, “Georgia”). Ultimately from Proto-Kartvelian *kart-.

Georgia (A transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)


ქორთოლონა

ქორთო (korto) + -ონა (-ona), the -ლ- (-l-) appears in intervocalic positions.


ქორთული

From Proto-Georgian-Zan *kart-ul-, from Proto-Kartvelian *kart-.


დიხა

dixa (romanization)
დიხა (absolutive singular)
დიხაფე (absolutive plural)
დიხაქ (ergative singular)
დიხაფექ (ergative plural)
დიხას (dative singular)
დიხაფეს (dative plural)
დიხაშ (genitive singular)
დიხაშ (genitive singular)
დიხაშიş) (genitive singular)
დიხაშიşi) (genitive singular)
დიხაფეშ (genitive plural)
დიხაფეშ (genitive plural)
დიხაფეშიş) (genitive plural)
დიხაფეშიşi) (genitive plural)
დიხაშე (directive singular)
დიხაფეშე (directive plural)
დიხაშენ (ablative singular)
დიხაფეშენ (ablative plural)
დიხას (locative singular)
დიხაფეს (locative plural)
დიხათენ (instrumental singular)
დიხაფეთენ (instrumental plural)

აშექ ნჯა დიხაშენ ჲეჭკირუფს
aşek nca dixaşen yeç̌ǩirups
Ayşe has been mowing the tree from the ground


გინძე

გინძე • (ginże)

გუნძე გუნძე#Laz

Khopa–Batumi and Chkhala form of გუნძე (gunże)


გუნძე

From Proto-Georgian-Zan *grʒ-el-, from Proto-Kartvelian *grʒ-.

სელიმიქ “ნთხირიზ ღარი მოთაეტაზ” დეჲი ჟინდოლემუში გუნძე ნთხომბუში ტატეფე მოუკვათამს

Selim cuts the long branches of the redwood tree above him so that it doesn't shade the hazelnuts

selimik “ntxiriz ğari motaeťaz” deyi jindolemuşi gunże ntxombuşi ťaťepe mouǩvatams

ჰეკო გუნძე კოჩი მუჭო ივენ? თი ნჭერიზ ნანწენ.

How can he be so tall? His head touches the ceiling.

heǩo gunże ǩoçi muç̌o iven? ti nç̌eriz nanǯen.

ჲაზიში ნდღალეფე გუნძე იჲენ. კიში მოხტასი ნდღალეფე დიმკულანენ.

Summer days are long. In winter the days get shorter.

yazişi ndğalepe gunże iyen. ǩişi moxťasi ndğalepe dimǩulanen.

long, tall
(about time of day, night, year etc.)

about time of day; night; year etc.; about time of day; night; year etc.


თხომური

თხომური • (txomuri) (Latin spelling txomuri)

ზერაქ მოთამუშიში ფუფული ჲუმჭკაფს დო თხომური გამოჩქუმერს

Zera digs into her grandson's wound and extracts pus

zerak motamuşişi pupuli yumç̌ǩaps do txomuri gamoçkumers


თუმა

თომა თომა#Laz


თომა

toma (romanization)
თომა (absolutive singular)
თომალეფე (absolutive plural)
თომაქ (ergative singular)
თომალეფექ (ergative plural)
თომას (dative singular)
თომალეფეს (dative plural)
თომაშ (genitive singular)
თომაშ (genitive singular)
თომაშიş) (genitive singular)
თომაშიşi) (genitive singular)
თომალეფეშ (genitive plural)
თომალეფეშ (genitive plural)
თომალეფეშიş) (genitive plural)
თომალეფეშიşi) (genitive plural)
თომაშე (directive singular)
თომალეფეშე (directive plural)
თომაშენ (ablative singular)
თომალეფეშენ (ablative plural)
თომას (locative singular)
თომალეფეს (locative plural)
თომათენ (instrumental singular)
თომალეფეთენ (instrumental plural)

თომალეფე ჭუხნუჲ

hair, feather, bristle (used both for humans and animals)


თხომუ

Alnus glutinosa
Alnus glutinosa#Translingual


txomu

თხომუ თხომუ#Laz


ფშქველა

ფშქველა • (pşkvela) (plural ფშქველეფე)

pşkvela (romanization)
ფშქველეფე (plural)

From Proto-Georgian-Zan *pšal-. Doublet of ფშალი (pşali).


პულა

პულა • (p̌ula) (plural პულაფე, Latin spelling p̌ula)

Akin to Mingrelian პულა (ṗula, “steam, vapor”).


p̌ula

პულა პულა#Laz


ბულა

პულა პულა#Laz


მპულა

მპულა • (mp̌ula)

პულა პულა#Laz


mp̌ula

მპულა მპულა#Laz


mpula

მფულა მფულა#Laz


მფულა

პულა პულა#Laz


zimari

ზიმარი ზიმარი#Laz


აბჯა

ჰაჲ ნა-ჯელულუნ წარი თუდე აბჯა ელვაკათენ

The water coming down from here mixes with the river below


რუბა

ruba (romanization)
რუბა (absolutive singular)
რუბაფე (absolutive plural)
რუბაქ (ergative singular)
რუბაფექ (ergative plural)
რუბას (dative singular)
რუბაფეს (dative plural)
რუბაშ (genitive singular)
რუბაშ (genitive singular)
რუბაშიş) (genitive singular)
რუბაშიşi) (genitive singular)
რუბაფეშ (genitive plural)
რუბაფეშ (genitive plural)
რუბაფეშიş) (genitive plural)
რუბაფეშიşi) (genitive plural)
რუბაშე (directive singular)
რუბაფეშე (directive plural)
რუბაშენ (ablative singular)
რუბაფეშენ (ablative plural)
რუბას (locative singular)
რუბაფეს (locative plural)
რუბათენ (instrumental singular)
რუბაფეთენ (instrumental plural)

From Proto-Georgian-Zan *rabo- (“ditch”).

მთუთი არ მითი აზირასი არ ფირჩი ორაში რუბა დოლილაჲ

When the bear sees someone, he suddenly goes to the creek

mtuti ar miti azirasi ar pirçi oraşi ruba dolilay

(dialectal, Atina, Artasheni, Vitse–Arkabi) river, creek, stream

რუბაზ ნა-გოლიჯინუ ზაპიში ჟინდოლე გოლობულურ

I'm walking over the snowdrift that stretches sideways in the valley

rubaz na-golicinu zap̌işi jindole golobulur

(dialectal, Artasheni, Vitse–Arkabi) valley


აფხა

apxa (romanization)
აფხა (absolutive singular)
აფხაფე (absolutive plural)
აფხაქ (ergative singular)
აფხაფექ (ergative plural)
აფხას (dative singular)
აფხაფეს (dative plural)
აფხაშ (genitive singular)
აფხაშ (genitive singular)
აფხაშიş) (genitive singular)
აფხაშიşi) (genitive singular)
აფხაფეშ (genitive plural)
აფხაფეშ (genitive plural)
აფხაფეშიş) (genitive plural)
აფხაფეშიşi) (genitive plural)
აფხაშე (directive singular)
აფხაფეშე (directive plural)
აფხაშენ (ablative singular)
აფხაფეშენ (ablative plural)
აფხას (locative singular)
აფხაფეს (locative plural)
აფხათენ (instrumental singular)
აფხაფეთენ (instrumental plural)

აფხა გოლატოჩი დომიშვი ფორჩა / მოხტი ჯეგიდვარე თოფრიში ჩაჩა.

Shuttle (back and forth) and weave me a shirt / Come and I will give you honeycomb (in a plate or a bowl).

apxa golaťoçi domişvi porça / moxťi cegidvare toprişi çaça.


ღალი

From Proto-Kartvelian *ɣel- (“ravine, gully”). Compare Georgian ღელე (ɣele, “stream, fleet, creek, ford”).

cog

ღალეფე დოსქურეზ


აბჟა

აბჯა აბჯა#Laz


abja

აბჟა აბჟა#Laz


ğali

ღალი ღალი#Laz


უმპა

head

უმპა • (ump̌a) (plural უმპაფე, Latin spelling ump̌a)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

ბერე დირინასი ემოგი უმპა ნუკვათამან

When a child is born, they first cut the umbilical cord


ump̌a

უმპა უმპა#Laz


დიჭკიჯი

head

დიჭკიჯი • (diç̌ǩici) (plural დიჭკიჯეფე, Latin spelling diç̌ǩici)

diç̌ǩici (romanization)
დიჭკიჯეფე (plural)

Urtica dioica
Urtica dioica#Translingual


მოშვაჯინუ

მოშვაჯინუ • (moşvacinu) (Latin spelling moşvacinu)


მოიშვაჯამს

მოიშვაჯამს • (moişvacams)

to breathe, to inhale, to relax, to rest, to take a break


მოშვაჯინა

მოშვაჯინა • (moşvacina) (Latin spelling moşvacina)

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz

Alternative form of მოშვაჯინუ (moşvacinu)


moşvacinu

მოშვაჯინუ მოშვაჯინუ#Laz


moşvacina

მოშვაჯინა მოშვაჯინა#Laz


თათილი

თათილი • (tatili) (Latin spelling tatili)


tatili

თათილი თათილი#Laz


თედილი

თედილი • (tedili) (Latin spelling tedili)

თათილი თათილი#Laz


tedili

თედილი თედილი#Laz


თადილი

თადილი • (tadili) (Latin spelling tadili)

თათილი თათილი#Laz


tadili

თადილი თადილი#Laz


კონჭი

კონჭი • (ǩonç̌i) (Latin spelling ǩonç̌i)

Akin to Georgian კოჭი (ḳoč̣i), Mingrelian კონჭი (ḳonč̣i), Old Armenian կոճ- (koč-).

ჯუმა-ჩქიმიქ კონჭი ქვაზ ელონთხუ დო მციქა დამბარუ

My brother hit his ankle with a stone, and it's a little swollen

cuma-çkimik ǩonç̌i kvaz elontxu do mʒika dambaru


ǩonç̌i

კონჭი კონჭი#Laz


ǩoç̌i

კოჭი კოჭი#Laz


კუჩხე-მენცხული

კუჩხე-მენცხული • (ǩuçxe-menʒxuli) (Latin spelling ǩuçxe-menʒxuli)

From კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli).

af

კუჩხე (ǩuçxe) + მენცხული (menʒxuli)


ǩuçxe-menʒxuli

კუჩხე-მენცხული კუჩხე-მენცხული#Laz

Latin spelling of კუჩხე-მენცხული (ǩuçxe-menʒxuli)


მენცხული

head

მენცხული • (menʒxuli) (Latin spelling menʒxuli)


დუდი

მჯორათე დუდი ჯეჭვერი იქთენ

S/he walks around with her/his head burnt from the sun

(dialectal, Atina, Vizha, Artasheni) head


ნჭამი

ნჭამი • (nç̌ami) (Latin spelling nç̌ami)

nç̌ami (romanization)
ნჭამი (absolutive singular)
ნჭამეფე (absolutive plural)
ნჭამიქ (ergative singular)
ნჭამეფექ (ergative plural)
ნჭამის (dative singular)
ნჭამეფეს (dative plural)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშ (genitive singular)
ნჭამიშიş) (genitive singular)
ნჭამიშიşi) (genitive singular)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშ (genitive plural)
ნჭამეფეშიş) (genitive plural)
ნჭამეფეშიşi) (genitive plural)
ნჭამიშე (directive singular)
ნჭამეფეშე (directive plural)
ნჭამიშენ (ablative singular)
ნჭამეფეშენ (ablative plural)
ნჭამის (locative singular)
ნჭამეფეს (locative plural)
ნჭამითენ (instrumental singular)
ნჭამეფეთენ (instrumental plural)


მედი

From Georgian იმედი (imedi), For the deletion of the word initial ი- see ლაჯი (laci). Doublet of უმუტტი (umuťťi) and ომუდი (omudi).


nç̌ami

ნჭამი ნჭამი#Laz


ჭამი

ნჭამი ნჭამი#Laz


ç̌ami

ჭამი ჭამი#Laz


ilaci

ილაჯი ილაჯი#Laz


ჰანთეფე

head

ჰანთეფე • (hantepe) (Latin spelling hantepe)


ჰანთერე

ჰანთერე • (hantere) (Latin spelling hantere)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ჰამთეფე

ჰამთეფე • (hamtepe) (Latin spelling hamtepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


ანთეფე

ანთეფე • (antepe) (Latin spelling antepe)

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


hantepe

ჰანთეფე ჰანთეფე#Laz


hamtepe

ჰამთეფე ჰამთეფე#Laz


antepe

ანთეფე ანთეფე#Laz


ǯonums

წონუმს წონუმს#Laz


წინუფს

წინუფს • (ǯinups) (Latin spelling ǯinups)

წონუმს წონუმს#Laz


ǯinups

წინუფს წინუფს#Laz


წონუჲ

წონუმს წონუმს#Laz


ǯonuy

წონუჲ წონუჲ#Laz


წონერი

წონერი • (ǯoneri) (Latin spelling ǯoneri)


ǯoneri

წონერი წონერი#Laz


ჭაუმს

ჭაუმს • (ç̌aums) (Latin spelling ç̌aums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz

Alternative spelling of ჭარუმს (ç̌arums)


ჭარუფს

ჭარუფს • (ç̌arups) (Latin spelling ç̌arups)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ნჭარუმს

ნჭარუმს • (nç̌arums) (Latin spelling nç̌arums)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ნჭარუჲ

ნჭარუჲ • (nç̌aruy) (Latin spelling nç̌aruy)

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌arums

ჭარუმს ჭარუმს#Laz


ç̌aums

ჭაუმს ჭაუმს#Laz


ç̌arups

ჭარუფს ჭარუფს#Laz


nç̌arums

ნჭარუმს ნჭარუმს#Laz


nç̌aruy

ნჭარუჲ ნჭარუჲ#Laz


ამა

From Ottoman Turkish اما (ammâ), from Arabic أَمَّا (ʔammā).


aǩoşka

აკოშქა აკოშქა#Laz


აგურე

From გური (guri, “heart”) + ა- -ე (a- -e), literally “without heart”.

af

ქჲაზიმიქ ნა-ვასენ დულჲა აგურე იქომს
kyazimik na-vasen dulya agure ikoms
Kazım does everything he does reluctantly


şerep̌i

შერეპი შერეპი#Laz


შერეპი

head

შერეპი • (şerep̌i)


ა- -ე

From Pontic Greek α- (a-), from Ancient Greek ἀ- (a-).

ღნოსი (ğnosi, “mind”) → აღნოსე (ağnose, “stupid”)

მეშვენს (meşvens, “to wait”) → ამეშვენე (ameşvene, “sudden”)

გური (guri, “heart”) → აგურე (agure, “involuntarily”)

Circumfixed to nouns or verbs to form adjectives and adverbs meaning 'without (noun affixed)'


შორთი

შორთი • (şorti)

Probably ultimately from Old Georgian შოლტი (šolṭi).

შორთეფე ვიქუმტიტ დო ნჩაი დობდუმტით.

We would make strips on the land and plant tea there.

ნჯონი შორთი შორთი შკორუმტეს.


şorti

შორთი შორთი#Laz


აღანი

აღანი ნოღამისაზ ხეზ ვიტოხუთ ბელეძძუღი დოლობუნ

The new bride wears fifteen bracelets on her wrist

ağani noğamisaz xez viťoxut beleżżuği dolobun


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi,Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


აღნე

აღანი აღანი#Laz

Vitse-Arkabi, Khopa-Batumi form of აღანი (ağani)


ağne

აღნე აღნე#Laz


ağne

აღნე აღნე#Laz


ჲენგი

ჯუმა-შკიმი ჲენგი არაბა-მუში მოჩინაფაჲ


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


yengi

ჲენგი ჲენგი#Laz


აჲა

Khopa–Batumi and Chkhala form of ჰამ (ham)


ქი

From Ottoman Turkish كه, from Classical Persian که.

კოჩიქ ოკო გჲარი ჭკომუ ქი აწი იშიბლოქუფს

The man ate so much that he is now burping

ǩoçik oǩo gyari ç̌ǩomu ki aǯi işiblokups


p̌roğoni

პროღონი პროღონი#Laz


აჲინა

İrfan Çağatay Aleksiva suggests that this word is probably related to Greek δεν είναι (den eínai, “it isn't, it doesn't exist”).

cog

ეველის შკუნი ჰანინეფეშა ავრუფალეფე მულუტეს; ჰუს აჲინა ვარ-მულუნ

In the old days, Europeans used to come here; now they never come

evelis şǩuni haninepeşa avrupalepe muluťes; hus ayina var-mulun


აინა

აჲინა აჲინა#Laz


ფაცხა

head

ფაცხა • (paʒxa) (plural ფაცხაფე, Latin spelling paʒxa)

→ Armenian: փացխա (pʻacʻxa) — Hamshen

desc

→ Turkish: paska, pasha, pasḫa, paçğa, paḉḫa, paçḫa (Hemşin)

Borrowed from Abkhaz абыцаҟьа (abəcaqʲʼa).

bor+

დოღანის ვასილითის ჟურ კორეცხალა ფაცხა უღუნ

Doghan has two one-floor, one-room huts in Vasiliti. (Vasiliti, the name of the place given to the highest neighborhood away from the residential area)

doğanis vasilitis jur ǩoreʒxala paʒxa uğun

(dialectal, Atina) Wooden hut for temporary storage of grass on mown areas

მუ გომსქიმეჲი გულუნ დო ოხორი ფაცხა უღუნ

S/he dresses very stylishly herself/himself, but her/his house is a like hut

(dialectal, Vizha, Vitse–Arkabi) makeshift wooden hut

ნთხირეფუნას ნა-ფქოსუმტით ჩაჩი ფაცხათე ბზდიმტით

We used to carry the dry leaves that we swept in the hazelnut grove with a basket

ntxirepunas na-pkosumťit çaçi paʒxate bzdimťit

(Vitse–Arkabi) multi spaced basket, leaf basket


ხუჯი

მხუჯი მხუჯი#Laz


მხუჯი

head

მხუჯი • (mxuci) (plural მხუჯეფე, Latin spelling mxuci)

მჭიმა მხუჯიზ ეგომჭიმს


ჰიჩი

From Ottoman Turkish هیچ (hiç), ultimately from Persian هیچ (hič).

ნა-მალიმბეტუ ბოზომოთას ჩხორონერი ჶორი ჩაღეტი დევუნჭარი დო ჰიჩი ნენა ვარ-მომჩუ

I wrote a letter to the girl that I love for the ninth time and she never responded

na-malimbeťu bozomotas çxoroneri fori çağeťi devunç̌ari do hiçi nena var-momçu


ჰიჩ

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


hiçi

ჰიჩი ჰიჩი#Laz


ჩქარ

According to Aleksiva, from Armenian չկար (čʻkar, “didn't exist, was not”), from կամ (kam).

bor

ბიჭი-ჩქიმი, არაბა-ჩქიმი ოხმარინუ შენი დიდო იხვეწენ, ჩქვა მა ჩქარ იზინი ვარ-მეფჩამ

My son begs a lot to use my car, but I never let him

biç̌i-çkimi, araba-çkimi oxmarinu şeni dido ixveǯen, çkva ma çkar izini var-mepçam


ჩქართე

head

ჩქართე • (çkarte) (Latin spelling çkarte)

ჩქარ ჩქარ#Laz


çkarte

ჩქართე ჩქართე#Laz


çkar

ჩქარ ჩქარ#Laz


otxo

ოთხო ოთხო#Laz


შკუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქუ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


ჩქინ

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


çkun

ჩქუნ ჩქუნ#Laz


çkin

ჩქინ ჩქინ#Laz


სიჶტერი

სიჶტერი • (sifťeri) (Latin spelling sifťeri)

სიჶთერი სიჶთერი#Laz


სირაჶი

სირაჶი • (sirafi) (Latin spelling sirafi)

სკურაჶი სკურაჶი#Laz


sirafi

სირაჶი სირაჶი#Laz


მკულე

→ Mingrelian: კულე (ḳule) — Abzhua

From Proto-Georgian-Zan *m-ḳl-e- (“deprived, lacking, short”), from Proto-Kartvelian *ḳel- : *ḳl- (“to lack”).


მბული

→ Turkish: buli, bülü

From Proto-Georgian-Zan *bal- (“sweet cherry”), see there for more.

inh

ჰანწო მბულიზ ჰეშშო ჩანს ქი ტოტეფეზ ქონძოლ ქონძოლი გჲობუნ

This year, cherry trees have such fruit that they hang on the branches in bunches

hanǯo mbuliz heşşo çans ki ťoťepez konżol konżoli gyobun

გჲაი ვარ-იფხორნა-თი მბული ოჭკომი

If you're not eating, at least eat cherries

sweet cherry, wild cherry (Prunus avium) (tree and fruit)


ბული

მბული მბული#Laz

Khopa–Batumi and Arkabi form of მბული (mbuli)


ტრაღუდა

head

ტრაღუდა • (ťrağuda) (Latin spelling ťrağuda)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ტრაღოდუ

ტრაღოდუ • (ťrağodu) (Latin spelling ťrağodu)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ტრაღუდი

ტრაღუდი • (ťrağudi) (Latin spelling ťrağudi)

ტრაღოდა ტრაღოდა#Laz


ğnosi

ღნოსი ღნოსი#Laz


ვანა

ფარა-ჩქუნი ჰაქო გოლულუნ. ვანა გალე მუთუზ ვარ-ღირს

Our money is valid here. Otherwise, it has no value abroad

para-çkuni hako golulun. vana gale mutuz var-ğirs


ვანა

ვანაზ კაჲი ვარ-გოლუღანა წკარი მუშებურა გამიჩოდენ

If you do not turn the valve well and close it, the water will drain on its own

vanaz ǩayi var-goluğana ǯǩari muşebura gamiçoden


ოხორჯა

ოხორჯა • (oxorca) (Latin spelling oxorca)

Usually explained as ოხორი (oxori, “house”) + ჯა (ca, “tree”), literally “tree of house” but It's consired as a folk etymology by Arnold Chikobava. Instead he derives it from Laz ოხორი (oxori, “house”) and Georgian რძალი (rʒali, “bride”). He supports his theory with plural of ოხორჯა (oxorca) is ოხორჯალეფე (oxorcalepe) rather than *ოხორჯაფე (*oxorcape). also having -ძ- (-ż-) explains the dialectal variations of the word. Chikobava also substantiates his thesis with other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხრასქირი (oxraskiri), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura). Note that Georgian რძალი (rʒali, “bride”) is not used in Laz.

af

მესქურინერი ოჯაღი უმჩანე არ ოხორჯაქ ქოგამოგზამს

An ingenious and resourceful woman rekindles an extinct family

meskurineri ocaği umçane ar oxorcak kogamogzams

ოხორჯა-ჩქიმი აწი ვა-რენ


ოხრასქირი

head

ოხრასქირი • (oxraskiri) (Latin spelling oxraskiri)

From ოხორი (oxori, “house”) + სქირი (skiri, “son”), literally “son of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status", compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასურე (oxrasure) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ნუსაქ ოხრასქირი-მუში მალთეში ბოზოს ნუმსქვანამს

The bride suits her brother-in-law to the girl next door

nusak oxraskiri-muşi malteşi bozos numskvanams


ოხრასურე

head

ოხრასურე • (oxrasure) (Latin spelling oxrasure)

From ოხორი (oxori, “house”) + ოსური (osuri, “daughter”), literally “daughter of house”. For other compound nouns made with ოხორი (oxori), declaring "kinship and social status": compare ოხორჯა (oxorca), ოხრასქირი (oxraskiri) and ოხოჭკურა (oxoç̌ǩura).

af

ოხრასურე-შკიმი ოხორზა-შკიმიშე მსკვა ონ

My sister-in-law is more beautiful than my wife


მორო

Akin to Georgian მარა (mara), Mingrelian მორო (moro), Svan მარ (mar).

მთუთიქ თქუ-ქი: "სი ვარ გიჩქინშია, მორო მუკ ჭკომუჲა?"

The bear said, "If you don't know, then who ate?"

mtutik tku-ki: "si var giçkinşia, moro muǩ ç̌ǩomuya?"

Used for attention, threat, amazement and question


თითხუ

ნუსა-ჩქუნიქ თითხუ ნა-დოსქიდუ ლაზუტეფეში არაზ მთელლი ლუ გოშორგამს

Our bride is always planting cabbage among the sparse corn

nusa-çkunik titxu na-doskidu lazuťepeşi araz mtelli lu goşorgams


ჩორბა

From Ottoman Turkish چوربا (çorba), from Persian شوربا (šurbâ).

გჲარი ოჭკომუშე დიდოთენ იფთი ჩორბაში ოშუმუთენ გეიჭქენ

gyari oç̌ǩomuşe didoten ipti çorbaşi oşumuten geiç̌ken


ტოროჯი

head

ტოროჯი • (ťoroci) (Latin spelling ťoroci)

ტოროჯიქ ნჯაში დუდიზ ჲუვა ვუ-დორენ

A pigeon made a nest at the top of the tree


ბობონჭვა

ბობონჭვა • (bobonç̌va) (Latin spelling bobonç̌va)

From Proto-Georgian-Zan *oboba- (“spider”).

ფიცარის თუდე მთელლი ბობონჭვა მეშობღუნ


ბოჯეღი

ბოჯეღი • (boceği) (Latin spelling boceği)

ბოჯეღეფე იმჩინოჯენ


ბუზულა

ბუზულა • (buzula) (Latin spelling buzula)

ბეეში ჟინ ბუზულა გვობუზულაფს


ფარფალი

ფარფალი • (parpali) (Latin spelling parpali)

Possibly from Proto-Kartvelian *ṗerṗer-.

ლიმსაზ ნა-ნიკიდენ ფარფალეფე ჰექო ნოხროცქუნან

The butterflies caught in the spider web die by sticking there

limsaz na-niǩiden parpalepe heko noxroʒkunan


ბუტკუჯი

ბუტკუჯი • (buťǩuci) (Latin spelling buťǩuci)

From Proto-Georgian-Zan *buṭḳ-ar- (“bee”), from *buṭḳ(a)- (“leaf”).

კარვანიზ თოფური უმცქამტაში “ბუტკუჯი იგზალაზ” ჲა დო კომა ნუფურინამან

While taking honey from the comb, they spray smoke so that the bee goes away

ǩarvaniz topuri umʒkamťaşi “buťǩuci igzalaz” ya do ǩoma nupurinaman


მჭაჯი

მჭაჯი • (mç̌aci) (Latin spelling mç̌aci)

From Proto-Kartvelian *mc̣₁er-. Cognate with Georgian მწერი (mc̣eri, “insect”), Mingrelian ჭანჯი (č̣anǯi, “fly”) and Svan მე̄რ (mēr, “fly”).

ფუჯიზ კუჩხეზ დდთ გობუფურინი დო მჭაჯი ნოხედაში ჰექ ნოხროცქუნ

I sprayed DDT on the cow's foot, and the fly dies as soon as it lands

puciz ǩuçxez ddt gobupurini do mç̌aci noxedaşi hek noxroʒkun


კარკალამტახუ

კარკალამტახუ • (ǩarǩalamťaxu) (Latin spelling ǩarǩalamťaxu)


დუმჭკუ

დუმჭკუ • (dumç̌ǩu) (Latin spelling dumç̌ǩu)

From Proto-Georgian-Zan *ǯinč̣wel- (“ant”).

ბერეში ქორბაზ დუმჭკუ ბუზალამს

An ant is crawling in the child's stomach


ბრესთი

ბრესთი • (bresti) (Latin spelling bresti)

gray:

ash-colored:

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


არანძა

არანძა • (aranża) (Latin spelling Aranża)

aranża (romanization)
Aranża (romanization)


ლეტაშფერი

ლეტაშფერი • (leťaşperi) (Latin spelling leťaşperi)

From ლეტა (leťa, “earth, ground, mud”) + -შ (-ş, genitive case marker) + ფერი (peri, “color”), literally “color of ground”.

compound

brown:


სკითა

yellow:


ჯღატა

Probably from the verb root ჩხატ- (çxať-, “to shine”).

blue:


ჩქვა

Inherited from Proto-Kartvelian *s₁xwa- (“one; other”). Cognate with Georgian სხვა (sxva), Mingrelian შხვა (šxva) and Svan ეშხუ (ešxu).

inh+

ჩქვა, არ კოჩიზ მოთნაღერ დო დულჲამუში დოაზ

Man, stop distracting the man and let him do his job!

çkva, ar ǩoçiz motnağer do dulyamuşi doaz


არანძი

head

არანძი • (aranżi) (Latin spelling aranżi)

Borrowed from an alternative form of Pontic Greek νεράντζιν (nerántzin).

Citrus × aurantium
Citrus × aurantium#Translingual

bitter orange, Seville orange (Citrus × aurantium) (fruit and tree)


ფოტუკალი

ფოტუკალი • (poťuǩali) (Latin spelling poťuǩali)

From Ottoman Turkish پورتقال (portokal, “orange”).

bor

მთუგიქ ფოტუკალი გოხორუმს დო მეშიფხორს

The mouse gnaws around the orange and eats the inside

Citrus sinensis
Citrus sinensis#Translingual

orange (Citrus sinensis) (fruit and tree)


გერმა

desc

from Laz <i class="Geor mention" lang="lzz">გერმაკოჩი</i> (germaǩoçi)

→ Mingrelian: გერმაკოჩი (germaḳoči) (from Laz გერმაკოჩი (germaǩoçi)) — Abzhua

According to Aleksiva from *გირმა < *დირმა < *დრიმა (*girma < *dirma < *drima), from Ancient Greek δρυμά (drumá), neutral collective to δρυμός (drumós, “forest”).

მაღალა გერმაფეშენ გელამთე გამიწკედაში ზუღა იძირენ

Looking downhill from high mountains, the sea is visible

mağala germapeşen gelamte gamiǯǩedaşi zuğa iżiren

გერმაკოჩი

a mythological figure who lives in the forests, whose whole body is covered with hair, and who imitates everything that man does, a kind of forest man


ავროფა

head

ავროფა • (avropa) (Latin spelling avropa)

From Ottoman Turkish آوروپا (Avrupa), from Ancient Greek Εὐρώπη (Eurṓpē).


ინგილთერე

ინგილთერე • (ingiltere) (Latin spelling İngiltere)

ingiltere (romanization)
İngiltere (romanization)

From Ottoman Turkish انكلتره (ingiltere), from French Angleterre.

ინგილთერე დო ალამანიში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

How many kilometers are between England and Germany?

ingiltere do alamanişi oşǩendas naǩu verǯi on?


ჶრანსა

ჶრანსა • (fransa) (Latin spelling Fransa)

fransa (romanization)
Fransa (romanization)

ჶრანსა დო ჰოლლანდაში ოშკენდას ნაკუ ვერწი ონ?

How many kilometers are between France and Netherlands?

fransa do hollandaşi oşǩendas naǩu verǯi on?


ჰოლლანდა

ჰოლლანდა • (hollanda) (Latin spelling Hollanda)

hollanda (romanization)
Hollanda (romanization)

From Turkish Hollanda, ultimately from Old Dutch holt lant (“wood land”).


ალამანჲა

ალამანჲა • (alamanya) (Latin spelling Alamanya)

alamanya (romanization)
Alamanya (romanization)

ნოღამე-ჩქიმიქ ჟურ წანაზ ალამანჲაზ იჩალიშუ დო ჰეშოთე ოხორი პკოდით

My husband worked in Germany for two years, and that's how we built a house

noğame-çkimik jur ǯanaz alamanyaz içalişu do heşote oxori p̌ǩodit


რუსჲა

rusya (romanization)
Rusya (romanization)

ქიმი-თი რუსიჲე ულვან


-მსვა

ერმენი (ermeni, “Armenian”) + -მსვა (-msva) → ერმენიმსვა (ermenimsva, “Armenia”)

გურჯი (gurci, “Georgian”) + -მსვა (-msva) → გურჯიმსვა (gurcimsva, “Georgia”)

თურკი (turǩi, “Turk”) + -მსვა (-msva) → თურკიმსვა (turǩimsva, “Turkey”)

ჲონანი (yonani, “Greek”) + -მსვა (-msva) → ჲონანიმსვა (yonanimsva, “Greece”)

Added to nationalities in order to form names of countries: -land


უკრანიმსვა

უკრანიმსვა • (uǩranimsva) (Latin spelling Uǩrani)

uǩranimsva (romanization)
Uǩrani (romanization)

From უკრანი (uǩrani, “Ukrainian”) + -მსვა (-msva, “-land”), literally “land of Ukrainians”.

suf

უკრანიმსვა რუსეფე ქეჭოფეჲ


-ათი

From Proto-Georgian-Zan *-et. Doublet of -ეთი (-eti), which is from Old Georgian -ეთი (-eti).

პაპილი (p̌ap̌ili, “Pope”) + -ათი (-ati) → პაპილათი (p̌ap̌ilati, “Arılı, Arhavi”, literally “Land of Pope”)

ფერონი (peroni, “with colour”) + -ათი (-ati) → ფერონითი (peroniti, “Çamlıköy, Hopa”, literally “Land with colours”)

კვარია (ǩvaria, “crow”) + -ათი (-ati) → კვარიათი (ǩvariati, “Kvariati”, literally “Land of crows”)

Added to nouns or adjectives in order to form names of places


ფელერგივათი

head

ფელერგივათი • (pelergivati) (Latin spelling Pelergivati)

pelergivati (romanization)
Pelergivati (romanization)

desc

→ Ottoman Turkish: پیلرگوات (Pilargivat)

From Byzantine Greek Φιλάγρης (Philágrēs, a male given name) + -ივა (-iva, surname-forming suffix) + -ათი (-ati, toponym-forming suffix). The dynasty name is recorded in a 15th century Ottoman register as Ottoman Turkish [script needed] (Filāġriva).

cog

Akkaya (a village in Ardeşen district, Rize, Turkey).


-წა

Suffix used to form diminutive nouns from proper nouns


-შ

ირი-ხოლოზ დუწვი დო მა ვარ-მიწვაში ვარ-ივუ.

It wasn't nice when (s)he told everyone and didn't tell me (it broke my heart, to be honest).

iri-xoloz duǯvi do ma var-miǯvaşi var-ivu.

(Vitse) (clause attached to negative verb)

აღანი ნოღამისა დიდო ონჯღორჲაჲი რენ. იპარამითამტაში-თი პიჯი ამჭითანენ.

The new bride is very shy. She blushes even when she speaks.

ağani noğamisa dido oncğoryayi ren. ip̌aramitamťaşi-ti p̌ici amç̌itanen.

(Arkabi, Khopa, Chkhala) (clause attached to affirmative and negative verb)

ნოკეფე ხცაფერი ნა-რენში ჭკოდუნ

(Akçakoca) (ნა- (na-) + imperfective + -შ (-ş)); due to

ჟინ კატიზ გჲურულთი ვანში ბაბაქ თუდელენ ბიგათე ეწონთხამს.

When they make noise upstairs, my father pokes (the ceiling) with a stick from below.

jin ǩaťiz gyurulti vanşi babak tudelen bigate eǯontxams.

ბერე ღალიშა ხოდოლოლერენში ნანა-მუშიქ მუშლეთინაფს

The child falls into the stream and his mother tries to save him.

bere ğalişa xodololerenşi nana-muşik muşletinaps

(Khopa, Chkhala, Akçakoca) (-ერენ (-eren) + -შ (-ş))

-ერენ -ერენ#Laz


-თენ

Compare Georgian -ით (-it), Mingrelian -ით (-it) and Svan -შუ̂ (-šû).


-ეფე

Compare Georgian -ები (-ebi) and Mingrelian -ეფი (-epi).


ალლაჲისე

head

ალლაჲისე • (allayise) (Latin spelling Allayise)

allayise (romanization)
Allayise (romanization)

From dialectal Turkish allayise, allahise.

ალლაჲისე აჲდინი ოში ქილოშენ ჶაზლა რენ

For God's sake, Aydini is more than a hundred kilos


მბურა

gray:


ლაზონა

ლაზონა • (lazona) (Latin spelling Lazona)

lazona (romanization)
Lazona (romanization)

→ English: Lazona

A new term proposed in 1980's from ლაზი (lazi, “Laz”) + -ონა (-ona, “-field”).

suf

მა ლაზონაზ ნა-რენ მსქვა ჯოღრაჶჲაფე ოჭარუთე ირიზ ბოჩინაფამ

I write and introduce the beautiful geography of Lazona to everyone.

ma lazonaz na-ren mskva coğrafyape oç̌arute iriz boçinapam

A historical and cultural region of the southwestern Caucasus and northeastern Anatolia along the Black Sea coastline, traditionally inhabited by the Laz people, also called Lazistan.


-ონა

მსხული (msxuli, “pear”) + -ონა (-ona) → მსხულონა (msxulona, “pear field”)

ჭორჭი (ç̌orç̌i, “mud”) + -ონა (-ona) → ჭორჭონა (ç̌orç̌ona, “swamp”)

Added to inanimate nouns in order to form typonyms which that inanimate noun are plentiful

ლაზი (lazi, “Laz”) + -ონა (-ona) → ლაზონა (lazona, “Lazona”)

ქორთო (korto, “Georgian”) + -ონა (-ona) → ქორთოლონა (kortolona, “Georgia”)

(neologism) Added to animate nouns in order to form typonyms


ონა

From Proto-Georgian-Zan *q̇an-. Cognate with Georgian ყანა (q̇ana) and Mingrelian ჸონა (ʾona).

ონა ხაჩქუმსნა-თი ნიში შენი ხაჩქუმს

Even if he's digging a field, he's digging for himself


ღანჭკუჲ

head

ღანჭკუჲ • (ğanç̌ǩuy) (Latin spelling ğanç̌ǩuy)

სუფაფე დოღანჭკა-ი, სუფარა დიჲენ

When you scrawl the paper, it becomes a book


ღარუმს

ღარუმს • (ğarums) (Latin spelling ğarums)

from Proto-Kartvelian *ɣer- ~ *ɣir- (“to stretch; to raise one's hand”). Compare Old Georgian აღერება (aɣereba).

“კალემითე ქარტალი ბღარა” ჲა-ში დიდო გჲაჯინუ დო ღრიცქუ

When she said, "Let me scrawl on the paper with a pen," she pressed it a lot and drew deeply

“ǩalemite karťali bğara” ya-şi dido gyacinu do ğriʒku

(dialectal, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi) to scrawl


გჲურჯი

გჲურჯი • (gyurci) (Latin spelling Gyurci)

gyurci (romanization)
Gyurci (romanization)

From Turkish Gürcü, from Persian گرجی (gorji).

ნოღაშე გჲურჯეფე მოხთეს

An ethnic group native to the South Caucasus: Georgian


ტაფული

ტაფული • (ťapuli) (Latin spelling ťapuli)

Akin to Armenian թափուլ (tʻapʻul). See it for more.


ťapuli

ტაფული ტაფული#Laz


ათინა

atina (romanization)
Atina (romanization)

Named after the Greek goddess Ancient Greek Ᾰ̓θήνη (Ăthḗnē).


ვიჟა

→ Armenian: Վիժա (Viža)

From Laz *ვი(ნ)ჟა (*vi(n)ja, “mineral (salty) water”), ultimately from Proto-Georgian-Zan *weʒ₁-.

m+

In Çamlıhemşin, Rize district, areas where Hemshin people are in the majority


არტაშენი

head

არტაშენი • (arťaşeni) (Latin spelling Arťaşeni)

arťaşeni (romanization)
Arťaşeni (romanization)

/ɑɾtʼɑˈʃɛni/


ვიწე

According to Özhan Öztürk from Thracian vis (“town”).


ჭანდა

ჭანდა • (ç̌anda) (Latin spelling ç̌anda)

From Proto-Georgian-Zan *c̣₁en- (“to summon, invite”). Compare Old Georgian წანა (c̣ana, “feast, banquest”) and Mingrelian ჭანაფა (č̣anapa, “to call, appeal”).

cog

(dialectal, Vitse–Arkabi) Entertainment that usually held at the bride's home the night before the wedding while applying henna on the bride's fingers


ჶორკა

→ Georgian: ფორკა (porḳa) — Adjara

desc

→ Turkish: (Rize, Artvin) forka, (Hemşin) foga

Unknown. Has been compared to Laz ფორჩა (porça).

unk

Unknown

ვიტოხუთ-ვიტვაშ წანერ ბოზოფე მეტაკსიშ ჶოტა თიზ მოთჶალერ ფუქურონ ბასმაშ ჶორკა დოლოქუნერ დო კუჩხეს წუღა მოდვალერ გულუნან.
viťoxut-viťvaş ǯaner bozope meťaǩsiş foťa tiz motfaler pukuron basmaş forǩa dolokuner do ǩuçxes ǯuğa modvaler gulunan.
The girls of fifteen to sixteen go around with their heads covered with a silk ჶოტა (foťa), dressed in a flowered calico forka, and wearing shoes.

1930 – 1931, Niyazi Ahmet Banoğlu, Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul The clothing of the Laz


Arťaşenuri

არტაშენური არტაშენური#Laz

Latin spelling of არტაშენური (arťaşenuri)


ზაბუნლუღი

head

ზაბუნლუღი • (zabunluği) (Latin spelling zabunluği)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”) + -ლუღი (-luği, “-ness”).

suf

ანჩელეში ფუჯიზ მუთუ-თი ვარ-ნანთვალუ ედო ჰემ ზაბუნლუღითენ ხროცქუნ
ançeleşi puciz mutu-ti var-nantvalu edo hem zabunluğiten xroʒkun
Nothing helped Ançele's cow, and it is dying from that disease


ზაბუნი

head

ზაბუნი • (zabuni) (Latin spelling zabuni)

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Azlagha)

From Persian زبون (zabun, “humbled, vanquished, weak, helpless, abject”).

der

ზაბუნიშ ოხორიზ ოზაბუნლუღი ა ფიჩორაზ იღოდინენ

In the patient's home, the disease is transmitted in a short time

zabuniş oxoriz ozabunluği a piçoraz iğodinen


-ლუღი

ასქერი (askeri, “soldier”) + -ლუღი (-luği) → ასქერლუღი (askerluği, “military service”)

ხაჯი (xaci, “hajji”) + -ლუღი (-luği) → ხაჯილუღი (xaciluği, “pilgrimage”)

კოლაჲი (ǩolayi, “easy”) + -ლუღი (-luği) → კოლაჲილუღი (ǩolayiluği, “easiness”)

მუანატი (muanaťi, “lazy”) + -ლუღი (-luği) → მუანატილუღი (muanaťiluği, “laziness”)

Used to form a noun from an adjective or noun; especially, to form the noun referring to the state, property, or quality of conforming to the adjective's description: -hood, -ism, -ery, -ness


ზაბუნობა

head

ზაბუნობა • (zabunoba) (Latin spelling zabunoba)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”) + -ობა (-oba, “-ness”).

suf

ელემიტა დო კოკიწა სთერი ზაბუნობაფე არ ბერეშენ მაჟურა ბერეფეზ დიდო კოლაჲ ნაკნენ

Diseases such as measles and pertussis are very easily transmitted from one child to another

elemiťa do ǩoǩiǯa steri zabunobape ar bereşen majura berepez dido ǩolay naǩnen


ოზაბუნუ

head

ოზაბუნუ • (ozabunu) (Latin spelling ozabunu)

ალი ოზაბუნუთე ჭიბრეფე გვახუ


იზაბუნენ

იზაბუნენ • (izabunen) (Latin spelling izabunen)

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Azlagha, Chkhala)

From ზაბუნი (zabuni, “ill, sick”), ultimately from Persian زبون (zabun).

ნანა-შკიმი იზაბუნუსი არ წულუ მჟორა ჯეჩასი ანჩხვაფენ

When my mother gets sick, she gets hot with even a little sun

nana-şǩimi izabunusi ar ǯulu mjora ceçasi ançxvapen


ბაღულჲა

head

ბაღულჲა • (bağulya) (Latin spelling bağulya)

From Proto-Georgian-Zan *beɣ-ur- (“sparrow”), cognate with Mingrelian ბაღჷრე (baɣəre).


ისა

der

Arabic عِيسَى (ʕīsā)

ისა ფეღამბერიშ სურეთი (მეჲრემ), მერჲემ ნანაშ სურეთი დო პაპაშ დოლოქუნუფე დო ბაირაღი დო დაჩხირი გებღუში დო ბუღურუშ ოჭუში ტაქიმი ქამოშავიღით სანდუღიშენ
isa peğamberiş sureti (meyrem), meryem nanaş sureti do p̌ap̌aş dolokunupe do bairaği do daçxiri gebğuşi do buğuruş oç̌uşi ťakimi kamoşaviğit sanduğişen

1917, Abdullah efendi Aşık Hasanoğlu (a native of Azlagha born ca. 1872), Stories recorded by I. Q̇ipšiʒe in Lazistan

We took out the image of Jesus Christ, the image of Mother Mary (Mother of God), the priest's clothes, flag, incense, and the tool for burning the wick from the chest


მორდერითუთა

head

მორდერითუთა • (morderituta) (Latin spelling morderituta)

/mɔɾdɛɾiˈtʰutʰɑ/

მორ‧დე‧რი‧თუ‧თა

From მორდერი (morderi, “big”) + თუთა (tuta, “month”), literally “big month”.


მორდერი

head

მორდერი • (morderi) (Latin spelling morderi)

ჯუმა-ჩქიმიზ ოხოჲიში ოგინე ნა-უდგინ ნთხირეფე ჩქიმეფეშენ დაჰა მორდერი რენან

The hazelnuts standing in front of my brother's house are bigger than mine

cuma-çkimiz oxoyişi ogine na-udgin ntxirepe çkimepeşen daha morderi renan

მოირდენ მოირდენ#Laz

present participle of მოირდენ (moirden), past participle of მოირდენ (moirden)

(dialectal, Artasheni, Vitse, Lome) not fully grown, close to large, sizeable


წანაღანი

წანაღანი • (ǯanağani) (Latin spelling Ǯanağani)

ǯanağani (romanization)
Ǯanağani (romanization)

/t͡sʼɑnɑˈɣɑni/

From წანა (ǯana, “year”) + აღანი (ağani, “new”), literally “new year”.

af

სი-თი წანაღანი ხილა დო კაჲობაფეთე თო გოლოგიხტაჲ

May your new year be filled with abundance and happiness too

si-ti ǯanağani xila do ǩayobapete to gologixťay


წანა

ǯana (romanization)
წანა (absolutive singular)
წანაფე (absolutive plural)
წანაქ (ergative singular)
წანაფექ (ergative plural)
წანას (dative singular)
წანაფეს (dative plural)
წანაშ (genitive singular)
წანაშ (genitive singular)
წანაშიş) (genitive singular)
წანაშიşi) (genitive singular)
წანაფეშ (genitive plural)
წანაფეშ (genitive plural)
წანაფეშიş) (genitive plural)
წანაფეშიşi) (genitive plural)
წანაშე (directive singular)
წანაფეშე (directive plural)
წანაშენ (ablative singular)
წანაფეშენ (ablative plural)
წანას (locative singular)
წანაფეს (locative plural)
წანათენ (instrumental singular)
წანაფეთენ (instrumental plural)

Akin to Adjaran Georgian წენ-ებ-ი (c̣en-eb-i, “years”) and Mingrelian წანა (c̣ana, “year”).

აღანი წანა მთელლი კიჲანა დო კოჩინობა შენი ჯუმალობაში დო დალობაში არ წანა ივას

May the new year be a year of brotherhood and sisterhood for the whole world and humanity

ağani ǯana mtelli ǩiyana do ǩoçinoba şeni cumalobaşi do dalobaşi ar ǯana ivas

სუმენეჩი-დო-ხუთ წანაშე ნა-მოხთუ ნანა-ჩქიმი არ კაჲი ნდღა ძიჲამერი ვა-რენ

My mother, who is sixty-five years old, has not seen a good day

sumeneçi-do-xut ǯanaşe na-moxtu nana-çkimi ar ǩayi ndğa żiyameri va-ren


ქიანა

According to Aleksiva was borrowed from Mingrelian ქიჸანა (kiʾana, “country”), but when borrowed, its meaning was accepted as "world", not "country". It is an obvious transmission error. The word ქიანა (kiana) is not found in written texts before Guram Kartozia's 1993 book Laz Texts II. It is not found in Kutelia's fairy tale book (Lazuri P̆araitepe 1982), or in Sergi Jğent̆i's texts (Ç̆anuri T̆ekst̆ebi, 1938). It is also absent in Chitashi's texts. The word ქიანა (kiana) is not found in Marr, Ačaṙyan, Rosen, or Kartozia's first text book of 1974, in Chikobava's texts, Dumézil, or Qipşidze. The person who introduced the word to Laz is probably Hasan Helimishi. Ç̆andaş Gverdi (1949) uses the expression ქიანაშ დიდი კაბღა (kianaş didi ǩabğa, “the great world war”) in his play. Likewise "სულტანი მტელ ქიანას ("sulťani mťel kianas, “the sultan of all the world”) in his lines confirms that ქიანა (kiana) is used in the sense of the world. The word ქიანა (kiana) was known and spread among the Laz intelligentsia along with the poems of Helimishi. Tandilava also suggests borrowing from Mingrelian.

(Vitse) the place in a village where people gather and chat


დიმონი

head

დიმონი • (dimoni) (Latin spelling dimoni)

Borrowed from Byzantine Greek τιμόνι (timóni). The initial /d/ is due to the voicing effect in Greek for the preceding neuter article τον (ton), also compare Ottoman Turkish دومن (dümen).

bor+

დიმონი ქოდიქაჩუ დო ქომეხთუ ე შეერიშა


ჶურნი

From Pontic Greek φουρνί (fourní), φουρνίν (fournín), ultimately from Latin furnus. Doublet of ჶურუნი (furuni).

ხჩინიქ ჶურნიშა არ კიცი ქომუღუ


პოტრა

head

პოტრა • (p̌oťra) (Latin spelling p̌oťra)

/ˈpʼɔtʼ(ɹ)ɑ/

From Pontic Greek πόρτα (pórta), ultimately from Latin porta.

ფუჯი მოხტეენ დო პოტრაში ქენარის ილადგინ

The cow has arrived and is standing near the fence gate

puci moxťeen do p̌oťraşi kenaris iladgin


ჶურუნი

ჶურუნი • (furuni) (Latin spelling furuni)

From Ottoman Turkish فرون (furun), ultimately from Latin furnus. Doublet of ჶურნი (furni).

მჭკუდი მუგვალა ტეფსითე ჶურუნიზ მეშადგი

Put the bread in the oven on the round tray


ჶოგა

ჶორკა ჶორკა#Laz

Atina and Artasheni form of ჶორკა (forǩa)


ფორჩა

ფორჩა • (porça) (plural ფორჩაფე, Latin spelling porça)

porça (romanization)
ფორჩაფე (plural)
ფორჩა (absolutive singular)
ფორჩაფე (absolutive plural)
ფორჩაქ (ergative singular)
ფორჩაფექ (ergative plural)
ფორჩას (dative singular)
ფორჩაფეს (dative plural)
ფორჩაშ (genitive singular)
ფორჩაშ (genitive singular)
ფორჩაშიş) (genitive singular)
ფორჩაშიşi) (genitive singular)
ფორჩაფეშ (genitive plural)
ფორჩაფეშ (genitive plural)
ფორჩაფეშიş) (genitive plural)
ფორჩაფეშიşi) (genitive plural)
ფორჩაშე (directive singular)
ფორჩაფეშე (directive plural)
ფორჩაშენ (ablative singular)
ფორჩაფეშენ (ablative plural)
ფორჩას (locative singular)
ფორჩაფეს (locative plural)
ფორჩათენ (instrumental singular)
ფორჩაფეთენ (instrumental plural)

/ˈpʰɔ(ɹ)t͡ʃɑ/

Akin to Mingrelian ფორჩა (porča), ხეფორჩა (xeporča).

ქჩე ფორჩათენ ნაპირიშა იდაჲიზ მუ-თუ ტასენ დოლაქთენ

When you go to the workplace with a white shirt, it stains no matter what

kçe porçaten nap̌irişa idayiz mu-tu ťasen dolakten


porça

ფორჩა ფორჩა#Laz


ჶოტა

ჶოტა • (foťa) (plural ჶოტაფე, Latin spelling foťa)

და-ჩქიმიქ ონდღენერი გჲარი ჶოტაზ მელაკორუმზ დო ნაპირიშა იღასენ

My sister packs her lunch in an apron and takes it to the workplace

da-çkimik ondğeneri gyari foťaz melaǩorumz do nap̌irişa iğasen

(dialectal, Jigetore, Ortaalan, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) clothing that women tie in front of them while doing gardening or housework : apron, waistcloth


კოდაგრესტა

კოდაგრესტა • (ǩodagresťa) (Latin spelling ǩodagresťa)

/kʼɔdɑˈɡɾɛstʼɑ/

კო‧და‧გრეს‧ტა

From კოდა (ǩoda, “wall”) + გრესტა (gresťa, “stone for baking bread”).

af

ნოღა კოდაგრესტათე ჯარი ჭუმან

In town, they bake the bread in the oven


მკორიდა

head

მკორიდა • (mǩorida) (Latin spelling mǩorida)

/m̥kʼɔˈɾidɑ/

From Pontic Greek *κὀριδα (*kὀrida), a by-form of κορίδιν (korídin).

მკორიდაფე ოხროცქინუ შენი ნჭამი ნუფურინარე

mǩoridape oxroʒkinu şeni nç̌ami nupurinare


ოღურინამს

ოღურინამს • (oğurinams) (Latin spelling oğurinams)

From ო- (o-, “version marker”) + ღურ- (ğur-, “to die”) + -ინ- (-in-, “interfix that creates transitive verbs from intransitive verbs”) + -ამ (-am, “imperfective aspect”) + -ს (-s, “third person singular present tense marker”).

af

ჰემუზ მთუგიში ნჭამი მეფჩარე დო ბოღუინარე

hemuz mtugişi nç̌ami mepçare do boğuinare

(used for humans only) to kill, to murder


ღურუნ

ამ ორაზ ჯუმალობა დოღუუ


ი-

1st and 2nd person version of the version marker უ-


უ-

Inherited from Proto-Kartvelian *u-. Cognate with Georgian უ- (u-), Mingrelian უ- (u-), Svan ო- (o-).

უ- (u-) + ბონ- (bon-, “to wash”) → უბონამს (ubonams, “he washes another person”)

action taken for the benefit of determined other person(s), action taken for the damage of determined other person(s), action taken instead of determined other person, action taken for an object belonging to determined other person


ბაქლავა

head

ბაქლავა • (baklava) (Latin spelling baklava)

ალი ნადგენ დო არ ტეფსი ბაქლავა ა ფიჩვაზ იმხოზ

ali nadgen do ar ťepsi baklava a piçvaz imxoz


წიპილი

წიპილი • (ǯip̌ili) (Latin spelling ǯip̌ili)

Probably related to წიპი (ǯip̌i, “alevin, young fish”). Akin to Georgian წიპწიპა (c̣iṗc̣iṗa), Imeretian and Rachan Georgian წიპია (c̣iṗia, “turkey's chick”) and Mingrelian წიპა (c̣iṗa, “small”).

cog

წიპილეფეს არ ბრესთი კატუ ქონაჩქინუ


კავე

From Ottoman Turkish قهوه (kahve), from Arabic قَهْوَة (qahwa).

მურადიქ კავეზ არ-ჟურ საატიზ არქადაშეფე-მუში კალა ოხოქთუნ

Muradi is having fun with his friends for an hour or two at the cafe

muradik ǩavez ar-jur saaťiz arkadaşepe-muşi ǩala oxoktun


ჩაჲი

ზელიხაზ ნაკო ჶარა რენ ჩაჲიზ მოდვალუ გუნდუნუნ

zelixaz naǩo fara ren çayiz modvalu gundunun


ფემბელი

head

ფემბელი • (pembeli) (Latin spelling pembeli)

From Ottoman Turkish پنبه (pembe, “pink”), from Persian پنبه (panbe, “cotton”).

pink:


კიტიპიროზი

კიტიპიროზი • (ǩiťip̌irozi) (Latin spelling ǩiťip̌irozi)

From Turkish kıtıpiyoz, kıtıpiyos, from Greek.

ოკო კიტიპიროზი კოჩი რენ ქი მითის წკარი ბილე ვარ-მეჩაფს

He is such a stingy man that he does not even give water to anyone

oǩo ǩiťip̌irozi ǩoçi ren ki mitis ǯǩari bile var-meçaps


ააბისთანი

ააბისთანი • (aabistani) (Latin spelling Aabistani)

aabistani (romanization)
Aabistani (romanization)

არაბისთანი არაბისთანი#Laz

Alternative form of არაბისთანი (arabistani)


Aabistani

ააბისთანი ააბისთანი#Laz


აბაზა

აბაზა • (abaza) (Plural აბაზაფე, Latin spelling Abaza)

abaza (romanization)
Abaza (romanization)

აბაზაფე სო ხენან, ფეჲა?
abazape so xenan, peya?
I wonder where the Abaza/Abkhazians live?


აბარენ

აბარენ • (abaren) (Latin spelling abaren)

From ა- (a-, “potential mood marker”) + ბარ- (bar-, “to inflate”) + -ენ (-en, “suprapersonal present tense marker”).

af

ქჲამილიქ ინი წკაჲი შვაში ხურხი აბარენ

When Kyamili drinks cold water, his throat swells


აბაენ

აბარენ აბარენ#Laz


abaen

აბაენ აბაენ#Laz


abaren

აბარენ აბარენ#Laz


აბჯაკატუ

head

აბჯაკატუ • (abcaǩaťu) (Latin spelling abcaǩaťu)

/ɑbd͡ʒɑˈkʼɑtʼu/

From აბჯა (abca, “river”) + კატუ (ǩaťu, “cat”), literally “river cat”.

af

აბჯაკატუ რუბაფე ჩხომი ოჭოფუ შენი იქთენ


აბდეზი

head

აბდეზი • (abdezi) (Latin spelling abdezi)

tlb

(Ortaalan, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

From Ottoman Turkish آبدست (âbdest, “abdest”), from Persian آبدست (âbdast).

bor

ხასანიქ ონდღენერი ნამაზიში აბდეზი ეჭოფუმს
xasanik ondğeneri namazişi abdezi eç̌opums
Khasani performs abdest for the noon prayer


მერგჲა

head

მერგჲა • (mergya) (plural მერგჲაფე, Latin spelling mergya)

From მეროგჲა ← *მეროდჲა (merogya ← *merodya), from Ancient Greek μυρωδία (murōdía). For დჲ → გჲ, ჯ (dy → gy, c), compare გჲარი (gyari).


აბდესი

აბდესი • (abdesi) (Latin spelling abdesi)

აბდეზი აბდეზი#Laz


abdesi

აბდესი აბდესი#Laz


აბდეზხანა

აბდეზხანა • (abdezxana) (Latin spelling abdezxana)

აბ‧დეზ‧ხა‧ნა

From Ottoman Turkish آبدستخانه (abdesthane).

(Islam) room or separate building near a mosque or prayer room for performing abdest


abdezxana

აბდეზხანა აბდეზხანა#Laz

(Islam) Latin spelling of აბდეზხანა (abdezxana)


აბდეცხანა

აბდეცხანა • (abdeʒxana) (Latin spelling abdeʒxana)

აბდეზხანა აბდეზხანა#Laz

(Islam) Lome form of აბდეზხანა (abdezxana)


abdeʒxana

აბდეცხანა აბდეცხანა#Laz

(Islam) Latin spelling of აბდეცხანა (abdeʒxana)


ნუკუ

From Proto-Georgian-Zan *niḳel- (“snout”). Cognate with Old Georgian ნიკელი (niḳeli, “snout, lip”) and Mingrelian ნიკუ (niḳu), ნუკუ (nuḳu), ნჷკჷ (nəḳə, “chin”).

cog

ნუკუზ მუ მოლიდვი?

ქემალის ნუკუ ანჩამინენ


პიჟი

პიჯი პიჯი#Laz


p̌iji

პიჟი პიჟი#Laz


p̌ici

პიჯი პიჯი#Laz


ნუნკუ

ნუკუ ნუკუ#Laz

Khopa–Batumi and Chkhala form of ნუკუ (nuǩu)


nunǩu

ნუნკუ ნუნკუ#Laz


nuǩu

ნუკუ ნუკუ#Laz


ყალი

Khopa–Batumi and Chkhala form of ალი (ali)


მხუჟი

მხუჯი მხუჯი#Laz


mxuji

მხუჟი მხუჟი#Laz


მხუჯეფე

head

მხუჯეფე • (mxucepe) (Latin spelling mxucepe)


mxucepe

მხუჯეფე მხუჯეფე#Laz


mxuci

მხუჯი მხუჯი#Laz


გჲონქსი

გჲონქსი • (gyonksi) (Latin spelling gyonksi)

From Ottoman Turkish گوگس (göks, göğüs).


ჯონგსი

ჯონგსი • (congsi) (Latin spelling congsi)

გჲონქსი გჲონქსი#Laz


congsi

ჯონგსი ჯონგსი#Laz


gyonksi

გჲონქსი გჲონქსი#Laz


უბა

უბა • (uba) (plural უბაფე, Latin spelling uba)

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi)

From Proto-Georgian-Zan *ube/a- (“bosom, lap”). Cognate with Georgian უბე (ube, “bay, bosom”) and Mingrelian ლუბა (luba), უბა (uba), ლჷბა (ləba).

inh

ხასანიქ უბა-მუშის ჭაკი მეშკიდუმს
xasanik uba-muşis ç̌aǩi meşǩidums
Hasan puts the pocketknife in his bosom


ubape

უბაფე უბაფე#Laz


გურპიჯი

head

გურპიჯი • (gurp̌ici) (Latin spelling gurp̌ici)

From გური (guri, “heart”) + პიჯი (p̌ici, “face”).

af

მჩხვოფათენ გურპიჯიჩქიმის ნოჩხვოფელი ხოგუმაბღუ

mçxvopaten gurp̌iciçkimis noçxvopeli xogumabğu


წიპა

Akin to Georgian ჭიპი (č̣iṗi) and Mingrelian ჩუპა (čuṗa).

ხასანის წიპა გამანჭორერი უღუნ


ǯup̌i

წუპი წუპი#Laz


ǯip̌a

წიპა წიპა#Laz


უმპპა

head

უმპპა • (ump̌p̌a) (plural უმპპაფე, Latin spelling ump̌p̌a)

უმპა უმპა#Laz


ump̌p̌ape

უმპპაფე უმპპაფე#Laz


ump̌p̌a

უმპპა უმპპა#Laz


ump̌ape

უმპაფე უმპაფე#Laz


ქორბა

ქორბა • (korba) (plural ქორბაფე, Latin spelling korba)

Akin to Mingrelian ქვარა (kvara, “stomach, tummy”).

cog

კინჩი მონთინაფემუში ოჩუ შენი ქორბაშა ოშკომალეფე ეშკიღაჲ

The bird pulls food from its crop to feed its young

ǩinçi montinapemuşi oçu şeni korbaşa oşǩomalepe eşǩiğay


korbape

ქორბაფე ქორბაფე#Laz


ოლე

წუტა ბერეფეს კუტუ, დიდი კოჩეფეზ ოლე უღუნან
ǯuťa berepes ǩuťu, didi ǩoçepez ole uğunan
Kids have pee-pees, adults have penises


ნჯღიმერი

head

ნჯღიმერი • (ncğimeri) (Latin spelling ncğimeri)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

From ნჯღიმ- (ncğim-, “to wrinkle”) + -ერი (-eri, “-ing, -ed”).

suf

ნჯღიმერი ფორჩათე ვაგოილენ

ინჯღიმენ ინჯღიმენ#Laz

participle of ინჯღიმენ (incğimen)
wrinkled, crumpled, creased, puckered


ინჯღიმენ

head

ინჯღიმენ • (incğimen) (Latin spelling incğimen)

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

From ი- (i-, version marker) + ნჯღიმ- (ncğim-, “to wrinkle”) + -ენ (-en, suprapersonal present tense marker). Inherited from Proto-Georgian-Zan *ǯɣ(w)l-em- : *ǯɣ(w)l-im- (“to crumple”).

inh+

თუდე დოხედაჲიზ ფონთოლონი ინჯღიმენ


ქეშიში

head

ქეშიში • (keşişi) (Latin spelling keşişi)

From Ottoman Turkish كشیش (keşiş), ultimately from Classical Syriac ܩܫܝܫܐ (qaššīšā).

ოხვამეს ნატეს ქეშიშეფეს ოგნაფაფტეს

They were informing the monks who were present in the church


ბიჲა

From Georgian ბია (bia), from Classical Persian به (bih)

ბიჲაფე სო დოდვი?


გვაკორენ

გვაკორენ • (gvaǩoren) (Latin spelling gvaǩoren)

/ˈɡvɑkʼɔɾɛn/

From გვ- (gv-, preverb meaning around) + ა- (a-, potential mood marker) + კორ- (ǩor-, “to tie”) + -ენ (-en, suprapersonal present tense marker).

af

დიშკალეფე ფალური გვაკორასი გამვოგზაჲ

When the fire wraps around the wood, it burns


ხასიმი

head

ხასიმი • (xasimi) (Latin spelling xasimi)

From Ottoman Turkish خصم (hasm, hasım), from Arabic خَصْم (ḵaṣm).

ხასიმიშკიმი დიტობუ დო მა მიჲონდრამს


შინუმს

შინუმს • (şinums) (Latin spelling şinums)

Probably along with გაშინენ (gaşinen, “to remember”) from Proto-Georgian-Zan *qs₁-en- (“to remind, to inform, communicate”).

inh

მოთაქ პაპულიმუში აიგდეფს დო ჩქარ ვარშინუფს

The grandson ridicules his grandfather and shows no respect

motak p̌ap̌ulimuşi aigdeps do çkar varşinups


ბიგა

head

ბიგა • (biga) (plural ბიგაფე, Latin spelling biga)

From Proto-Kartvelian *biga- (“stick, cudgel”), cognate with Georgian ბიგა (biga, “cross-beam (wooden)”), Mingrelian ბიგა (biga, “stick”) and Svan ბიჯ (biǯ, “stick”).

cog

ბერექ ობირალე ბიგაფემუში დუვარიზ ნონჩაკამს

Child sticks his toy sticks into the wall

berek obirale bigapemuşi duvariz nonçaǩams


იგბალი

head

იგბალი • (igbali) (Latin spelling igbali)

იგბალი მიღუტუკო ჭუმანდელე მავეტუ

If I had a chance, it would be in the morning (it is clear from my situation that I have no luck)


ფოხო

Compare Laz ფოხორო (poxoro), ფახარა (paxara, “toddler, a baby that still crawls”), ფოხ- (pox-, “to crawl on all fours”).


მჟვაბუ

მჟვაბუ • (mjvabu) (Latin spelling mjvabu)

tlb

(Apso, Jigetore, Vizha, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

Akin to Mingrelian ჟვაბუ (žvabu). Similarity with Russian жа́ба (žába) is likely accidental.

წიწილაქ მჟვაბუ გეიშქუმელს


მაი

Probably of onomatopoeic origin. From მაი (mai) ← მაარი (maari), მაჲარე (mayare) ← მაყაყი (maqaqi). Intervocalic რ (r) regularly disappears in Laz. As a result, an epenthetical consonant ჲ (y) may be substituted. Forms with რ (r) are the result of hypercorrection. Akin to Georgian ბაყაყი (baq̇aq̇i).

მაჲიში კოპალიქ წკარიზ კუდელი ოვალამს დო იმჩვირს

With a wagging tail, a frog's tadpole swims in water

mayişi ǩop̌alik ǯǩariz ǩudeli ovalams do imçvirs


ჩორფა

ალი ნაკუ ჩორფა ონ

clumsy, unskilful (a person who always has minor accidents)


ხალატალი

head

ხალატალი • (xalaťali) (Latin spelling xalaťali)

ხალატალ ორ-ი?


მაყაყი

მაყაყი • (maqaqi) (Latin spelling maqaqi)


ხიტი

წუკალიში ხიტი მეტროხუ


კულფი

From Ottoman Turkish قولپ (kulp, “annular handle”), from Arabic قُلْب (qulb, “bracelet, bangle”).

bor

ქემალიქ იფთი სანდუღი ჟურ კელეშენ-თი ქინარიშენ ელახუმს დო ოკაჩხე-თი ჟურ კელე ხე გეკლიმონი კულფი ნუკიდამს

Kemal pierces both sides of the box from the edge beforehand. And then he attaches hand-held handles on both sides

kemalik ipti sanduği jur ǩeleşen-ti kinarişen elaxums do oǩaçxe-ti jur ǩele xe geǩlimoni ǩulpi nuǩidams


წიმინდე

head

წიმინდე • (ǯiminde) (Latin spelling ǯiminde)

ბერეჩქიმიქ იზმირიშენ წიმინდე ზეჲთინჲაღი მომინჯღონუ

My child sent me pure olive oil from Izmir

bereçkimik izmirişen ǯiminde zeytinyaği momincğonu

actual, authentic, genuine, pristine, pure, real, true


მჭკუდი

მჭკუდი • (mç̌ǩudi) (Latin spelling mç̌ǩudi)

mç̌ǩudi (romanization)
მჭკუდი (absolutive singular)
მჭკუდეფე (absolutive plural)
მჭკუდიქ (ergative singular)
მჭკუდეფექ (ergative plural)
მჭკუდის (dative singular)
მჭკუდეფეს (dative plural)
მჭკუდიშ (genitive singular)
მჭკუდიშ (genitive singular)
მჭკუდიშიş) (genitive singular)
მჭკუდიშიşi) (genitive singular)
მჭკუდეფეშ (genitive plural)
მჭკუდეფეშ (genitive plural)
მჭკუდეფეშიş) (genitive plural)
მჭკუდეფეშიşi) (genitive plural)
მჭკუდიშე (directive singular)
მჭკუდეფეშე (directive plural)
მჭკუდიშენ (ablative singular)
მჭკუდეფეშენ (ablative plural)
მჭკუდის (locative singular)
მჭკუდეფეს (locative plural)
მჭკუდითენ (instrumental singular)
მჭკუდეფეთენ (instrumental plural)

მჭკუდი შენი მქვერი მოშქვა დივუ-დორენ


ქოვალი

ქოვალი • (kovali) (Latin spelling kovali)

kovali (romanization)
ქოვალი (absolutive singular)
ქოვალეფე (absolutive plural)
ქოვალიქ (ergative singular)
ქოვალეფექ (ergative plural)
ქოვალის (dative singular)
ქოვალეფეს (dative plural)
ქოვალიშ (genitive singular)
ქოვალიშ (genitive singular)
ქოვალიშიş) (genitive singular)
ქოვალიშიşi) (genitive singular)
ქოვალეფეშ (genitive plural)
ქოვალეფეშ (genitive plural)
ქოვალეფეშიş) (genitive plural)
ქოვალეფეშიşi) (genitive plural)
ქოვალიშე (directive singular)
ქოვალეფეშე (directive plural)
ქოვალიშენ (ablative singular)
ქოვალეფეშენ (ablative plural)
ქოვალის (locative singular)
ქოვალეფეს (locative plural)
ქოვალითენ (instrumental singular)
ქოვალეფეთენ (instrumental plural)

Akin to Georgian ხორბალი (xorbali) and Mingrelian ქობალი (kobali). See Georgian entry for more.

აღნე ჭვეჲი ქოვალიზ საღრა მუთვაჲიზ ქერენჭი-მუში-თი დიჩუჩქანენ

If you cover the tray on the freshly baked wheat bread, the crust will also soften

ağne ç̌veyi kovaliz sağra mutvayiz kerenç̌i-muşi-ti diçuçkanen


ლობიჲა

ლობიჲა • (lobiya) (plural ლობიჲაფე, Latin spelling lobiya)

tlb

(Jigetore, Borghola, Khopa–Batumi, Chkhala)

From Persian لوبیا (lubiyâ, “bean, legume”).

ლობიჲაში ჭარხალა დოლობდვი


ჯემი

From Ottoman Turkish كمی (gemi, “ship”).

ზუღას ჯემი დიხვენ


მანგანასკაჶინდი

head

მანგანასკაჶინდი • (manganasǩafindi) (Latin spelling manganasǩafindi)

მან‧გა‧ნა‧სკა‧ჶინ‧დი

From მანგანა (mangana, “machine”) + სკაჶინდი (sǩafindi, “boat carved from a single piece of wood”).

af

ზუღა მანგანასკაჶინდი დოლიღაჲ


ვაფური

head

ვაფური • (vapuri) (Latin spelling vapuri)

Borrowed from Ottoman Turkish واپور (vapur, vapor, “steamship”).

bor+

ვაფური სკენჯე ნახოლენ


ფოხუმს

head

ფოხუმს • (poxums) (Latin spelling poxums)

Akin to Mingrelian ფოხ-აფ-ა (pox-ap-a, “to lean, rely”), ფოხ-უ-ა (pox-u-a).

cog

ჰე დიდი კოჩიქ ბერეფე სთერი ფოხუმს


ბონძოლა

head

ბონძოლა • (bonżola) (Latin spelling bonžola)

bonżola (romanization)
bonžola (romanization)

ბუჲუღი ბონძოლჲაჲი

(about men's hair, beard, mustache, chest hair, etc) irregularly long

about men's hair; beard; mustache; chest hair; etc; about men's hair; beard; mustache; chest hair; etc


ნზი

ნზი • (nzi) (plural ნზიფე, Latin spelling nzi)


ჭანგა

ჭანგა • (ç̌anga) (Latin spelling ç̌anga)

Cynodon dactylon
Cynodon dactylon#Translingual


გურონი

გურონი • (guroni) (Latin spelling guroni)

From გურ- (gur-, “heart”) + -ონი (-oni, with, -y, -ly), literally “with heart, heartly”. Compare Georgian გულოვანი (gulovani), Old Georgian გულოანი (guloani), Mingrelian გურამი (gurami), Ottoman Turkish یوركلی (yürekli).

suf

ხასანი გურონი კოჩი ონ


ხეფათიღი

head

ხეფათიღი • (xepatiği) (Latin spelling xepatiği)

From ხე (xe, “hand”) + Ottoman Turkish پاتیك (patik, “small slipper”), in turn borrowed from Greek πατήκι (patíki), πατίκι (patíki, “slipper”), from πατώ (pató, “to tread”) + -ίκι (-íki).

af

ხაფათიღი მიდუმს


ხეშთათი

head

ხეშთათი • (xeştati) (Latin spelling xeştati)

/xɛʃˈtʰɑtʰi/

From ხე (xe, “hand”) + -შ (-ş, genitive case marker) + თათი (tati, “paw, claw”)

af

ონაზ დაძი პწკიმტაში ხეშთათი მობიდუმერ

I wear gloves when removing thorns in the field


ღუტუღუტუ

head

ღუტუღუტუ • (ğuťuğuťu) (Latin spelling ğuťuğuťu)

Compare dialectal Georgian ღუდო (ɣudo, “mole”).

ავლა წოდერი-ჶირიდაფე არ ღუტუღუტუ იქთენ

A weasel wanders through the holes in the wall in the courtyard

ღუტუ სტერი კოჭი
ğuťu sťeri ǩoç̌i
The man who does the undercover work
(literally, “Man like a weasel”)

(figurative) introverted, secretive person

ღუტუღუტუ ნეზეფე მჯაში ღორმა მეშკვობღაჲ

The squirrel is pouring (filling) the walnuts into the tree's hollow


ჩიქილაზე

ჩიქილაზე • (çikilaze) (Latin spelling çikilaze)


çikilaze

ჩიქილაზე ჩიქილაზე#Laz


ჩაჲნიკი

ჩაჲნიკი • (çayniǩi) (Latin spelling çayniǩi)

From Russian ча́йник (čájnik), in case of forms with -ღ- (-ğ-) mediated by Turkish dialects.


დიდო

tlb

(Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

From დიდ- (did-, “big”) + -ო (-o, adverbial case marker).

suf

შკიმი შენი დიდო იხვამი


დიდოთენ

head

დიდოთენ • (didoten) (Latin spelling didoten)

From დიდო (dido, “a lot”) + -თენ (-ten, instrumental case marker).

suf

გჲარი ოჭკომუშე დიდოთენ იფთი ჩორბაში ოშუმუთენ გეიჭქენ

Eating usually begins with a bowl of soup

gyari oç̌ǩomuşe didoten ipti çorbaşi oşumuten geiç̌ken


დიდობა

head

დიდობა • (didoba) (Latin spelling didoba)

From დიდა (dida, “old women”) + -ობა (-oba, -hood, -ism, -ery, -ness).


დიდი იქუჲ

head

დიდი იქუჲ • (didi ikuy) (Latin spelling didi ikuy)

ალი დოჟინა-სოთხანა დიდი იქუჲ


იქუჲ

იქომს იქომს#Laz

Vizha and Artasheni form of იქომს (ikoms)


იქომს

From Proto-Kartvelian *kam- : *km- (“to do”).

არქაბის-თი გჲურჯისთანიშე იხრაჯათი ნა-იქომს დო დულჲა კაჲი ნა-უღუნ თუჯჯარეფე რენან

In Arkabi, there are traders who export(who doing export) to Georgia and do well

arkabis-ti gyurcistanişe ixracati na-ikoms do dulya ǩayi na-uğun tuccarepe renan


დიდაშირა

დიდაშირა • (didaşira) (Latin spelling didaşira)

From დიდა (dida, “old women”) + შირა (şira, “widow”).


დიდინანა

head

დიდინანა • (didinana) (Latin spelling didinana)

From დიდი (didi, “big, great”) + ნანა (nana, “mother”)

af

დიდინანაზ ბერეფეში ნჯოხო ანტალენ


დიდამანგისა

head

დიდამანგისა • (didamangisa) (Latin spelling didamangisa)

დი‧და‧მან‧გი‧სა

From დიდა (dida, “old woman”) + Ancient Greek μάγισσα (mágissa, “witch”).

af

შუკა მეწილანა დიდამანგისა გიჲონასენ

If you pluck the cucumber, the didamangisa will take you

a scary creature that grown-ups used to make up to prevent kids from picking cucumbers before they grew


დიდა იჲენ

head

დიდა იჲენ • (dida iyen) (Latin spelling dida iyen)

აჲშე-თი დიდა იჲენ


იჲენ

ივენ ივენ#Laz

Atina, Vizha, Artasheni, and Chanapeti form of ივენ (iven)


ივენ

iven (romanization)
ოვაფუ (noun-from-verb)
ვაფუა (noun-from-verb)
უვაფუ (participle privative)
უვაფუა (participle privative)
ოვაფონი
ოვაფუში
ვაფერი (participle)
ბივერ (singular)
ივერ (singular)
ივენ (singular)
ბივერთ (plural)
ივერთ (plural)
ივენან (plural)
ბივერტი (singular)
ივერტი (singular)
ივერტუ (singular)
ბივერტით (plural)
ივერტით (plural)
ივერტეს (plural)
ბივერტა (singular)
ივერტა (singular)
ივერტას (singular)
ბივერტათ (plural)
ივერტათ (plural)
ივერტან (plural)
ბივერტი დორენ (singular)
ივერტი დორენ (singular)
ივერტუ დორენ (singular)
ბივერტით დორენ (plural)
ივერტით დორენ (plural)
ივერტეს დორენ (plural)
ბივერტიკო (singular)
ივერტიკო (singular)
ივერტუკო (singular)
ბივერტიტკო (plural)
ივერტიტკო (plural)
ივერტესქო (plural)
ბივი (singular)
ივი (singular)
ივუ (singular)
ბივით (plural)
ივით (plural)
ივეს (plural)
ბივა (singular)
ივა (singular)
ივას (singular)
ბივათ (plural)
ივათ (plural)
ივან (plural)
ბივი დორენ (singular)
ივი დორენ (singular)
ივუ დორენ (singular)
ბივით დორენ (plural)
ივით დორენ (plural)
ივეს დორენ (plural)
ბივი დორტუ (pluperfect singular)
ივი დორტუ (pluperfect singular)
ივუ დორტუ (pluperfect singular)
ბივით დორტუ (pluperfect plural)
ივით დორტუ (pluperfect plural)
ივეს დორტუ (pluperfect plural)
ბივიკო (singular)
ივიკო (singular)
ივუკო (singular)
ბივიტკო (plural)
ივიტკო (plural)
ივესქო (plural)
ბივარე (future singular)
ივარე (future singular)
ივასენ (future singular)
ბივათენ (future plural)
ივათენ (future plural)
ივანორენ (future plural)
ბივატი (past-future singular)
ივატი (past-future singular)
ივატუ (past-future singular)
ბივატით (past-future plural)
ივატით (past-future plural)
ივატეს (past-future plural)
ივი (imperative singular)
ივით (imperative plural)
მოთ ივერ (prohibitive singular)
მოთ ივერთ (plural prohibitive)
მოთ ბივერტა (singular)
მოთ ივერტა (singular)
მოთ ივერტას (singular)
მოთ ბივერტათ (plural)
მოთ ივერტათ (plural)
მოთ ივერტან (plural)
Term? (singular)
Term? (plural)
Term?

lzz-conj-table

ბივერტი დორენ

ივერტი დორენ

ივერტუ დორენ

ბივერტით დორენ

ივერტით დორენ

ივერტეს დორენ

მოთ ბივერტათ

From Proto-Kartvelian *q̇aw-, akin to Georgian ი‐ყვ‐ი‐ს (i‐q̇v‐i‐s), Mingrelian ი‐ჸუ‐აფ‐უ (i‐ʾu‐ap‐u) and Mingrelian მ‐ა‐ჸუ‐აფ‐უ (m‐a‐ʾu‐ap‐u).

მათბააფეზ კართალიში ჟინ გჲოჭარამან დო გეჭარერი ივენ

They print on paper in printing houses, and paper becomes money

matbaapez ǩartalişi jin gyoç̌araman do geç̌areri iven

ჰე-თი, მუნთხა უნტუ ივეტუ: ჲანი კინჩი ივეტუ, ფუთხუტუ; ჯოღოჲ ივეტუ, ლალუმტუ; ნჯა ივეტუ, ქვა ივეტუ, დუნჲას მუ ჭეშიტი შეჲ ტუ იჲი ივეტუ.

1960 – 1964, Muhsin Erol (a native of Şenköy born in 1940), Stories recorded by Georges Dumézil in Istanbul The Wizard and His Apprentice

The man in black had the ability to become whatever he wanted, that is to say, he became a bird (and) flew, he became a dog (and) barked, he became a tree, he became a stone, he became all kinds of things in the world.

he-ti, muntxa unťu iveťu: yani ǩinçi iveťu, putxuťu; coğoy iveťu, lalumťu; nca iveťu, kva iveťu, dunyas mu ç̌eşiťi şey ťu iyi iveťu.


მტკორი

head

მტკორი • (mťǩori) (Latin spelling mťǩori)

See მტკორუნ (mťǩorun, “to stale, to mold”).

ჟურ ნდღა ოგინე ნაჲლა თუდელე ნადომოსქიდუ უფიჲაჲი ფორჩაზ ბოჲნე მტკორი ქოგაბღუდორენ

The sweaty shirt that I left under the shed two days ago was covered with mold

jur ndğa ogine nayla tudele nadomoskidu upiyayi porçaz boyne mťǩori kogabğudoren


კოჶტე

კოჶტე ონ


გამაზურზამს

გამაზურზამს • (gamazurzams) (Latin spelling gamazurzams)

gamazurzams (romanization)
გამაზურზუ (noun-from-verb)
გამაზურზუა (noun-from-verb)
უგამაზურზუ (participle privative)
უგამაზურზუა (participle privative)
გამაზურზონი
გამაზურზუში
გამაზურზერი (participle)
გამაბზურზამ (singular)
გამაზურზამ (singular)
გამაზურზამს (singular)
გამაბზურზამთ (plural)
გამაზურზამთ (plural)
გამაზურზამან (plural)
გამაბზურზამტი (singular)
გამაზურზამტი (singular)
გამაზურზამტუ (singular)
გამაბზურზამტით (plural)
გამაზურზამტით (plural)
გამაზურზამტეს (plural)
გამაბზურზამტა (singular)
გამაზურზამტა (singular)
გამაზურზამტას (singular)
გამაბზურზამტათ (plural)
გამაზურზამტათ (plural)
გამაზურზამტან (plural)
გამაბზურზამტი დორენ (singular)
გამაზურზამტი დორენ (singular)
გამაზურზამტუ დორენ (singular)
გამაბზურზამტით დორენ (plural)
გამაზურზამტით დორენ (plural)
გამაზურზამტეს დორენ (plural)
გამაბზურზამტიკო (singular)
გამაზურზამტიკო (singular)
გამაზურზამტუკო (singular)
გამაბზურზამტიტკო (plural)
გამაზურზამტიტკო (plural)
გამაზურზამტესქო (plural)
გამაბზურზი (singular)
გამაზურზი (singular)
გამაზურზუ (singular)
გამაბზურზით (plural)
გამაზურზით (plural)
გამაზურზეს (plural)
გამაბზურზა (singular)
გამაზურზა (singular)
გამაზურზას (singular)
გამაბზურზათ (plural)
გამაზურზათ (plural)
გამაზურზან (plural)
გამაბზურზი დორენ (singular)
გამაზურზი დორენ (singular)
გამაზურზუ დორენ (singular)
გამაბზურზით დორენ (plural)
გამაზურზით დორენ (plural)
გამაზურზეს დორენ (plural)
გამაბზურზი დორტუ (pluperfect singular)
გამაზურზი დორტუ (pluperfect singular)
გამაზურზუ დორტუ (pluperfect singular)
გამაბზურზით დორტუ (pluperfect plural)
გამაზურზით დორტუ (pluperfect plural)
გამაზურზეს დორტუ (pluperfect plural)
გამაბზურზიკო (singular)
გამაზურზიკო (singular)
გამაზურზუკო (singular)
გამაბზურზიტკო (plural)
გამაზურზიტკო (plural)
გამაზურზესქო (plural)
გამაბზურზარე (future singular)
გამაზურზარე (future singular)
გამაზურზასენ (future singular)
გამაბზურზათენ (future plural)
გამაზურზათენ (future plural)
გამაზურზანორენ (future plural)
გამაბზურზატი (past-future singular)
გამაზურზატი (past-future singular)
გამაზურზატუ (past-future singular)
გამაბზურზატით (past-future plural)
გამაზურზატით (past-future plural)
გამაზურზატეს (past-future plural)
გამაზურზი (imperative singular)
გამაზურზით (imperative plural)
მოთ გამაზურზამ (prohibitive singular)
მოთ გამაზურზამთ (plural prohibitive)
მოთ გამაბზურზამტა (singular)
მოთ გამაზურზამტა (singular)
მოთ გამაზურზამტას (singular)
მოთ გამაბზურზამტათ (plural)
მოთ გამაზურზამტათ (plural)
მოთ გამაზურზამტან (plural)
გამამაზურზენ (singular)
გამაგაზურზენ (singular)
გამაზურზენ (singular)
გამამაზურზენან (plural)
გამაგაზურზენან (plural)
გამაზურზენან (plural)
გამამაზურზუ (singular)
გამაგაზურზუ (singular)
გამამაზურზეს (plural)
გამაგაზურზეს (plural)
გამამაზურზას (singular)
გამაგაზურზას (singular)
გამამაზურზან (plural)
გამაგაზურზან (plural)
გამამაზურზატუკო (singular)
გამაგაზურზატუკო (singular)
გამაზურზატუკო (singular)
გამამაზურზატესქო (plural)
გამაგაზურზატესქო (plural)
გამაზურზატესქო (plural)
გამიზურზენ
გამიზურზუ
გამიზურზას
გამიზურზატუკო
გამამიზურზუნ (singular)
გამაგიზურზუნ (singular)
გამუზურზუნ (singular)
გამამიზურზუნან (plural)
გამაგიზურზუნან (plural)
გამუზურზუნან (plural)
გამამიზურზუტუ (singular)
გამაგიზურზუტუ (singular)
გამუზურზუტუ (singular)
გამამიზურზუტეს (plural)
გამაგიზურზუტეს (plural)
გამუზურზუტეს (plural)
გამამიზურზუტუკო (singular)
გამაგიზურზუტუკო (singular)
გამუზურზუტუკო (singular)
გამამიზურზუტესქო (plural)
გამაგიზურზუტესქო (plural)
გამუზურზუტესქო (plural)

lzz-conj-table

გამაბზურზამთ

გამაზურზამან

გამაბზურზამტი

გამაზურზამტი

გამაზურზამტუ

გამაბზურზამტით

გამაზურზამტით

გამაზურზამტეს

გამაბზურზამტა

გამაზურზამტა

გამაზურზამტას

გამაბზურზამტათ

გამაზურზამტათ

გამაზურზამტან

გამაბზურზამტი დორენ

გამაზურზამტი დორენ

გამაზურზამტუ დორენ

გამაბზურზამტით დორენ

გამაზურზამტით დორენ

გამაზურზამტეს დორენ

გამაბზურზამტიკო

გამაზურზამტიკო

გამაზურზამტუკო

გამაბზურზამტიტკო

გამაზურზამტიტკო

გამაზურზამტესქო

გამაბზურზი დორენ

გამაზურზი დორენ

გამაზურზუ დორენ

გამაბზურზით დორენ

გამაზურზით დორენ

გამაზურზეს დორენ

გამაბზურზი დორტუ

გამაზურზი დორტუ

გამაზურზუ დორტუ

გამაბზურზით დორტუ

გამაზურზით დორტუ

გამაზურზეს დორტუ

გამაბზურზიკო

გამაბზურზიტკო

გამაზურზიტკო

გამაზურზესქო

გამაბზურზარე

გამაზურზასენ

გამაბზურზათენ

გამაზურზათენ

გამაზურზანორენ

გამაბზურზატი

გამაბზურზატით

გამაზურზატით

გამაზურზატეს

მოთ გამაზურზამ

მოთ გამაზურზამთ

მოთ გამაბზურზამტა

მოთ გამაზურზამტა

მოთ გამაზურზამტას

მოთ გამაბზურზამტათ

მოთ გამაზურზამტათ

მოთ გამაზურზამტან

გამამაზურზენ

გამაგაზურზენ

გამამაზურზენან

გამაგაზურზენან

გამაზურზენან

გამამაზურზეს

გამაგაზურზეს

გამამაზურზას

გამაგაზურზას

გამამაზურზან

გამაგაზურზან

გამამაზურზატუკო

გამაგაზურზატუკო

გამაზურზატუკო

გამამაზურზატესქო

გამაგაზურზატესქო

გამაზურზატესქო

გამიზურზატუკო

გამამიზურზუნ

გამაგიზურზუნ

გამამიზურზუნან

გამაგიზურზუნან

გამუზურზუნან

გამამიზურზუტუ

გამაგიზურზუტუ

გამამიზურზუტეს

გამაგიზურზუტეს

გამუზურზუტეს

გამამიზურზუტუკო

გამაგიზურზუტუკო

გამუზურზუტუკო

გამამიზურზუტესქო

გამაგიზურზუტესქო

გამუზურზუტესქო

გა‧მა‧ზურ‧ზამს

From the root ზურზ- (zurz-). Other derived verbs are ი-ზურზ-ენ (i-zurz-en, “to copulate(used for animals)”), გამ-ო-ზურზ-უნ (gam-o-zurz-un, “to numb”), ზურზ-უნ (zurz-un, “to leak(used for liquids)”).

ბოგნიში გამაბზურზი


მოთ

From Proto-Kartvelian *mad (“verbal negative particle”).

inh

ჯენჭარერეფე ჰიქო მო დოდუმ. ა მითეფე მოხტანენ დო ნიხირანენ

Don't put the money there. Someone will come and steal it

cenç̌arerepe hiko mo dodum. a mitepe moxťanen do nixiranen


ქუდი ელუდგამს

head

ქუდი ელუდგამს • (kudi eludgams) (Latin spelling kudi eludgams)

ქემალიქ ბოზოზ ქუდი ელუდგამს


ელუდგამს

ელუდგამს • (eludgams) (Latin spelling eludgams)

From ელ- (el-, on one side) + უ- (u-, version marker) + დგ- (dg-, “to stand”) + -ამ (-am, imperfective aspect) + -ს (-s, third person singular present tense marker).


ელა-

tlb

(Atina, Vizha, Artasheni, Vitse–Arkabi, Khopa)

ელა- (ela-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → ელულუნ (elulun, “S/he ascends on a slightly incline”)


არქაბი

head

არქაბი • (arkabi) (Latin spelling Arkabi)

arkabi (romanization)
Arkabi (romanization)

Origin is unknown. It is thought to come from one of the ancient Zan dialects. The Roman Governor of Cappadocia, Arrianus, mentions a river named Ἄρχαβίς (Árkhabís) or Ἀρχαβές (Arkhabés) in his work "Periplus Ponti Euxini".

unk

unknown

ჰანდღა არქაბიშა ბულურ


ეჭოფუმს

head

ეჭოფუმს • (eç̌opums) (Latin spelling eç̌opums)

/ˈɛt͡ʃʼɔpʰums/

From ე- (e-, preverb) + ჭოპ- (ç̌op̌-, “to catch”) + -უმ (-um, post-stem, Indicative imperfective marker) + -ს (-s, present tense, 3rd person and singular marker).

af

ნანა დო ფედერიჩქიმიქ პოლიზ ნიში შენი ნაეჭოფეზდორტუნ ოხორი მა ქომომჩეზ

My parents gave me the house that they bought for them in Istanbul

nana do pederiçkimik p̌oliz nişi şeni naeç̌opezdorťun oxori ma komomçez

ალი ხოპე ეჭოფუ. ლივადიშა ულუნ.

Ali took the shovel. going to the garden.

მემეტიქ აშე ქეჭოფუ. ნურანი მემეტიში ნობგარე ქოდოსქიდუ.

Mohammed married Aisha. Nuran continued to cry after Muhammad.

memeťik aşe keç̌opu. nurani memeťişi nobgare kodoskidu.


ამა-

ამა- (ama-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → ამულუნ (amulun, “S/he enters”)

ამა- (ama-) + დვ- (dv-, “to put”) → ამადუმერს (amadumers, “S/he puts in”)

ამა- (ama-) + ოკიდამს (oǩidams, “S/he hangs”) → ამოკიდამს (amoǩidams, “S/he hangs up from height level (usually used for on the ceiling of the house)”)

(dialectal, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) above the height level


გე-

გე- (ge-) + დგ- (dg-, “to put”) → გედგიმს (gedgims, “S/he puts down”)


ჯე-

ჯე- (ce-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → ჯულუნ (culun, “S/he comes down”)

ჯე- (ce-) + ბ- (b-, “to hang”) → ჯუბუნ (cubun, “It hangs on a string or pole without touching anything else”)

ჯე- (ce-) + დ- (d-, “to put”) → ჯედუმს (cedums, “S/he puts something horizontally on something or in a container”)

ჯე- (ce-) + ღურუნ (ğurun, “S/he dies”) → ჯეღურუნ (ceğurun, “S/he dies on something”)

ჯე- (ce-) + კვათუმს (ǩvatums, “S/he cuts”) → ჯეკვათუმს (ceǩvatums, “S/he cuts something from top to bottom”)

ჯე- (ce-) + ჩამს (çams, “S/he feeds someone”) → ჯეჩამს (ceçams, “S/he hits someone”)

Atina, Vizha, and Artasheni form of გე- (ge-)


წულუთუთა

head

წულუთუთა • (ǯulututa) (Latin spelling Ǯulututa)

ǯulututa (romanization)
Ǯulututa (romanization)

From წულუ (ǯulu, “small”) + თუთა (tuta, “month”).


გუჟუღი

head

გუჟუღი • (gujuği) (Latin spelling Gujuği)

gujuği (romanization)
Gujuği (romanization)

From Ottoman Turkish كوچوك (küçük, “small, little”).

bor

გუჟუღი მოხტასი კატუფე კრიჲამან


თუთაწუტა

head

თუთაწუტა • (tutaǯuťa) (Latin spelling Tutaǯuťa)

tutaǯuťa (romanization)
Tutaǯuťa (romanization)

From თუთა (tuta, “month”) + წუტა (ǯuťa, “small”), literally “small month”.


კუნდურა

head

კუნდურა • (ǩundura) (Latin spelling Ǩundura)

ǩundura (romanization)
Ǩundura (romanization)


თუთამკულე

თუთამკულე • (tutamǩule) (Latin spelling Tutamǩule)

tutamǩule (romanization)
Tutamǩule (romanization)

თუ‧თამ‧კუ‧ლე

From თუთა (tuta, “month”) + მკულე (mǩule, “short”), literally “short month”.


მენჯელი

head

მენჯელი • (menceli) (Latin spelling menceli)

From Proto-Kartvelian *ʒ₁al- (“strength”).

მენჯელიზ მებლი
menceliz mebli
I've lost my strength
(literally, “I fell on strength”)


დოსქიდინერი

დოსქიდინერი • (doskidineri) (Latin spelling doskidineri)

დოს‧ქი‧დი‧ნე‧რი

ბაბაში ლეტაზ დო დოსქიდინერეფეზ დალეფეთი ნუნჭუნან

(Not only sons, but also) daughters, have a stake in their father's land and inheritance

babaşi leťaz do doskidinerepez dalepeti nunç̌unan

დოსქიდუნ დოსქიდუნ#Laz

participle of დოსქიდუნ (doskidun)
legacy, heritage, inheritance


დოსქიდუნ

დოსქიდუნ • (doskidun) (Latin spelling doskidun)

From დო- (do-, preverb) + სქიდ- (skid-, “to live”) + -უნ (-un, present tense 3rd person singular marker).

af

მეოჩამათე დივატუნა პატეფე ვარდოსქიდუტუ
meoçamate divaťuna p̌aťepe vardoskiduťu
If cursing had worked, there wouldn't be any wicked people
(literally, “If cursing had worked, no wicked people would remain”)

ბერექ ანწი ვარიჩალიშუ დო სინიჶის ხოდოსქიდუ

The child did not study this year and failed in the class

berek anǯi variçalişu do sinifis xodoskidu


დო-

ბადი დოვიჲი

სი მუ-თუ ვარე, მა-თი ჰეჲა დობიქომ

ვით-დო-ხუთ დეჶა დეგიწვი ჭი შკიმდა ელა

demonstrates that the verb is indeed positive: Affirmation prefix


ზონი

ოგინეს წალე მეგზაფეს ირი ზონი ოტუ. პრინჭი ხაშკუმტეს. ანდღა ირი კალე იფშეს. აშკვა პრინჭი ლივადი ვარ-დოსკუდუ.

In the past, the places close to the coastal road were all swamps. They were planting rice there. They're all filled today. There are no rice fields anymore.

ogines ǯale megzapes iri zoni oťu. p̌rinç̌i xaşǩumťes. andğa iri ǩale ipşes. aşǩva p̌rinç̌i livadi var-dosǩudu.


ნკოლა

head

ნკოლა • (nǩola) (plural ნკოლაფე, Latin spelling nǩola)

From ნკოლ- (nǩol-, “to lock”) + -ა (-a). Apparently a Wanderwort. Closely related to Mingrelian კილა (ḳila), Svan კჷლ (ḳəl). Further compare Proto-Indo-European *(s)kleh₂w-, Avar кӏул (kʼul), Lak кӏула (kʼula), Abkhaz а-лыкә (a-ləkʷʼ), Svan ლა̈კუ̂ (läḳû).

cog

Svan ლა̈კუ̂ (läḳû)

ალი ჩონანკოლა ჩაფხუჲ. ვარადვინენ

Ali is trying to activate the light switch. It doesn't work.

switch (device for switching an electrical circuit on and off)


მერემტისუზი

head

მერემტისუზი • (meremťisuzi) (Latin spelling meremťisuzi)

მე‧რემ‧ტი‧სუ‧ზი

From Ottoman Turkish مرحمتسز (merhametsiz, “merciless, pitiless”), ultimately from Arabic مَرْحَمَة (marḥama, “mercy”).

der

მუთებერი დიდო მერემტისუზი არ ოხორჯა რენ. ქომოჯიმუშიქ ნაასერენ მუთუ ვარუშინამს

Muteber is a very ruthless woman. She doesn't take anything her husband does seriously.

muteberi dido meremťisuzi ar oxorca ren. komocimuşik naaseren mutu varuşinams

merciless, cruel, unmerciful, brutal, ruthless


ნოსტონჲაჲი

head

ნოსტონჲაჲი • (nosťonyayi) (Latin spelling nosťonyayi)

ნოს‧ტონ‧ჲა‧ჲი

From ნოსტონი (nosťoni, “taste, flavour”) + -ჲაჲი (-yayi, -ful, -y).

suf

ლუს პატილა ვარეკუბღასი ნოსტონჲაჲი ვარიჲენ

It is not delicious when you do not add tallow to the cabbage.

lus p̌aťila vareǩubğasi nosťonyayi variyen


ნოსთონი

head

ნოსთონი • (nostoni) (Latin spelling nostoni)

From Pontic Greek νόστιμος (nóstimos, “tasty”).

bor

ნანაქ ხომულა ხაჯი დიგუბუშენ დონი “ნოსთონი მეჩაზ” ჲა დო ხომულა მერგჲა ეკუტკოჩამს

After the beans are cooked, my mother throws dried parsley on them to give them a taste

nanak xomula xaci digubuşen doni “nostoni meçaz” ya do xomula mergya eǩuťǩoçams


-ჲარი

ნოსი (nosi, “mind”) + -ჲარი (-yari) → ნოსიჲარი (nosiyari, “smart”)

მენჯელი (menceli, “strength”) + -ჲარი (-yari) → მენჯელჲარი (mencelyari, “strong”)

დინცხირი (dinʒxiri, “blood”) + -ჲარი (-yari) → დინცხირჲარი (dinʒxiryari, “bloody”)

ნჯუმორი (ncumori, “vinegar”) + -ჲარი (-yari) → ნჯუმორჲარი (ncumoryari, “mixed or flavoured with vinegar”)

Used to form adjectives from nouns: -y, -al, -ial, -ly, -ish, -ic, -ous, -ful


ნოღაწილიმუნტრი

head

ნოღაწილიმუნტრი • (noğaǯilimunťri) (Latin spelling noğaǯilimunťri)

ნო‧ღა‧წი‧ლი‧მუნტ‧რი

From ნოღა (noğa, “city”) + წილიმუნტრი (ǯilimunťri, “medlar”).


ლაჭიკინჩი

head

ლაჭიკინჩი • (laç̌iǩinçi) (Latin spelling laç̌iǩinçi)

ლა‧წი‧კინ‧ჩი

From ლაჭი (laç̌i, “dog”) + კინჩი (ǩinçi, “bird”).

af

ლაჭიკინჩი ობღე ღორმაფე დო წოდერიჶირიდაფე იხენაჲ

The tit makes its nest in tree cavities and wall cavities

laç̌iǩinçi obğe ğormape do ǯoderifiridape ixenay


ნწარი

ფედერიქ ცხენი კუდელი ნწარიში ზაჲტა იქომს
pederik ʒxeni ǩudeli nǯarişi zayťa ikoms
My father is making a kamancheh from horsetail hair


ჯეკა-

ჯეკა- (ceǩa-) + ბგ- (bg-, “to cry”) → ჯეკვობგაჲ (ceǩvobgay, “to cry for or after someone”)

ჯეკა- (ceǩa-) + ღურ- (ğur-, “to die”) → ჯეკუღურუნ (ceǩuğurun, “to die afterward of someone”)


თამო

ბედრიჲე დიდო თამო რენ. ლიმხანა თითო თითო ეჭკორუმს. აშექ ა ხუთ-აში ართე ოკუქაჩამს დო ეჭკორუმს.

Bedriye is very slow. She mows the ferns one by one. Aisha grabs five or six of them and cuts them down.

bedriye dido tamo ren. limxana tito tito eç̌ǩorums. aşek a xut-aşi arte oǩukaçams do eç̌ǩorums.


ნახუმს

head

ნახუმს • (naxums) (Latin spelling naxums)

From ნახვ- (naxv-, “to wash”) + -უმ (-um, post-stem, Indicative imperfective marker) + -ს (-s, present tense, 3rd person and singular marker). Akin to Mingrelian ნახ-უ-ა (nax-u-a).

af

ფორჩა დონაფხვი დო ქოგებოკიდი. ჰაწი სქურუნ.

I washed the shirt and hung it up. It's drying now.

porça donapxvi do kogeboǩidi. haǯi skurun.


გელა-

გელა- (gela-) + ულუნ (ulun, “S/he goes”) → გელულუნ (gelulun, “S/he goes downhill”)

From up to down
Top to bottom on a low slope


უნახუ

From უ- (u-, un-) + ონახუ (onaxu, “washing, wash”).

pre

უფითე შუვეჲი შეჲი უნახუ დოდვაჲიზ ჟურ ნდღაზ დოლოხე ჲექთენ იმტკორენ

If you leave the sweat-soaked item unwashed, it will go moldy within two days.

upite şuveyi şeyi unaxu dodvayiz jur ndğaz doloxe yekten imťǩoren


ონახუ

თიფიში დოლოქთიმა დოლოქუნუზ დიდო პატი დოლაქთენ დო ონახუთე ვარნიწკენ

The stain of the grass stains the clothes very badly, but it does not come off with washing

tipişi doloktima dolokunuz dido p̌aťi dolakten do onaxute varniǯǩen

ნახუმს ნახუმს#Laz

verbal noun of ნახუმს (naxums)
washing, wash


ხეჲირი

head

ხეჲირი • (xeyiri) (Latin spelling xeyiri)

From Ottoman Turkish خیر (hayır), from Arabic خَيْر (ḵayr, “good, well, wellbeing”).

der

პაპულიქ უმითელი ბერეფე შენი ნა-იქომს ხეჲირითე დიდო სებაბი მოგამს

My grandfather earns a lot of divine reward from his charity work for orphans

p̌ap̌ulik umiteli berepe şeni na-ikoms xeyirite dido sebabi mogams


გეგაფა

head

გეგაფა • (gegapa) (Latin spelling gegapa)

From გე- (ge-, preverb) + გ- (g-, “to get used to”) + -აფა (-apa). Akin to Mingrelian გეგაფა (gegapa).

af

ისმეტიზ ჭუტალაშენ დონი ხიზანი გეგაფაფე უღუნ

Ismet has had bad habits since he was a child

ismeťiz ç̌uťalaşen doni xizani gegapape uğun


გომფანობა

head

გომფანობა • (gompanoba) (Latin spelling gompanoba)

/ɡɔmpʰɑˈnɔbɑ/

გომ‧ფა‧ნო‧ბა

From გომფა (gompa, “large, wide”) + -ნობა (-noba, -ness).

suf

ალიში ოხორი ეჩიდოოვრო მტო გომფანობა ქუღუნ

Ali's house has twenty-eight inches of width

alişi oxori eçidoovro mťo gompanoba kuğun


იხი

იხი ელომაბარს


ხილაჶი

head

ხილაჶი • (xilafi) (Latin spelling xilafi)

From Ottoman Turkish خلاف (hilaf), from Arabic خلاف (ḵilāf, “controversy, disagreement”).

der

აჲშე ამეტტი ნანაჲონუ ხილაჶი ონ

Aisha ran away with Ahmet, is rumored (a lie)

(dialectal, Ortaalan) rumored, unverified


ოჶიდი

tlb

(Atina, Vitse–Arkabi, Khopa–Batumi, Chkhala)

ბიჭიზ ნწოლა სთეჲი უჩა ოჶიდეფე გოლაძინ


ჰაწინერი

head

ჰაწინერი • (haǯineri) (Latin spelling haǯineri)

ჰაწინერი საპონეფეკ ჩქარ ფოფოჯი ვარიქომს

haǯineri sap̌onepeǩ çkar popoci varikoms


გოინთხენ

გოინთხენ • (gointxen) (Latin spelling gointxen)

From გო- (go-, preverb meaning around) + ი- (i-, Impersonal mood marker) + ნთხ- (ntx-, “to stretch, to disconnect”) + -ენ (-en, suprapersonal present tense marker). From Proto-Kartvelian *ratx- : *rtx- (“to stretch out; break, disconnect”).

af

ჯუმაქ ღომა კუჩხემოდვალუჩქიმი მოიდუ დო მოდვალუ ხაჲი გოინთხუ

My brother wore my shoes yesterday, and the shoe expanded badly

cumak ğoma ǩuçxemodvaluçkimi moidu do modvalu xayi gointxu


ქელეჶური

head

ქელეჶური • (kelefuri) (Latin spelling kelefuri)

From Ottoman Turkish كلاپیر (kelepir). See there for more.

მუსაქ გჲუმრუღიზ იჩალიშამს. ქელეჶური მალი პანდა ხეზ დოლულამს.

Moses works at Customs. Bargain goods always fall into your hands.

musak gyumruğiz içalişams. kelefuri mali p̌anda xez dolulams.

Something that is bought or can be bought at a price far below its value: bargain


ელექთრიღი

ელექთრიღი • (elektriği) (Latin spelling elektriği)

ე‧ლექ‧თრი‧ღი

From Ottoman Turkish الكتریق (elektrik), from French électrique.


ონწელი

ონწელი • (onǯeli) (Latin spelling onǯeli)

Inherited from Proto-Georgian-Zan *(s)a-rc̣-e- (“craddle”).

inh+

ბერე ონწელიზ მენთხორემუშითე გეიშქიდენ

In the cradle, the child may choke on his or her own vomit


ბაგენი

head

ბაგენი • (bageni) (Latin spelling bageni)

→ Armenian: փագեն (pʻagen) — Hamshen

→ Turkish: bagen

A derivative of the verb -ბარგ- (-barg-, “to store; to furnish (house); to care for, to put up (daughters)”), whence ბარგუმს (bargums).

ნანაქ მელენ ბაგენიშე ფუჯეფეზ ნჩალა გოლუმერს

Mum is bringing corn straw for the cows to the hut across the street

nanak melen bagenişe pucepez nçala golumers


ლესა

ლესა • (lesa) (plural ლესაფე, Latin spelling lesa)

→ Turkish: lesa

A net that is thrown into the creek at night for fishing: fishing net


მეკტასობღე

მეკტასობღე • (meǩťasobğe) (Latin spelling meǩťasobğe)

/mɛkʼtʼɑˈsɔbɣɛ/

მეკ‧ტა‧სობ‧ღე

From მეკტასი (meǩťasi, “silk”) + ობღე (obğe, “nest”)


მეკტასი

head

მეკტასი • (meǩťasi) (Latin spelling meǩťasi)

მეტაქსი მეტაქსი#Laz


მეტაქსი

მეტაქსი • (meťaksi) (Latin spelling meťaksi)

tlb

(Jigetore, Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala)

From Ancient Greek μετάξιον (metáxion), from μέταξα (métaxa).

მეტაქსიშ მუნტური


ობღე

By surface analysis, ბღ- (bğ-, “to pour out”) + ო- -ე (o- -e), literally “place of pouring out”.

surf

აჲშე ობღე ჯაფაშუ. პოტე ბერე ვარაჲასენ.

Aisha's womb is damaged. She will never have children.


გური კაჲი აჲენ

head

გური კაჲი აჲენ • (guri ǩayi ayen) (Latin spelling guri ǩayi ayen)

ალი დამუშიში ჭანდრაშა მენდახტუკო, დამუში გური კაჲი აჲასერტუ

If Ali had gone to his sister's wedding, his sister would have rejoiced

ali damuşişi ç̌andraşa mendaxťuǩo, damuşi guri ǩayi ayaserťu


კაჲი

Borrowed from Georgian კარგი (ḳargi), from Old Armenian կարգ (karg).

ჶუნდაქ პატი ჩაჲის კაჲი ჩაჲი ეშობღამს დო ექისფერის მოღერდინამს

Funda pours good tea leaves on bad tea leaves and tricks the expert

fundak p̌aťi çayis ǩayi çayi eşobğams do ekisperis moğerdinams

of good quality, quality, of high quality

წინეჲი ტაონეფე კაჲი ჲენ

pretty, lovely, pleasant, nice, beautiful


-ერი

პიჩვ- (p̌içv-, “to fast”) + -ერი (-eri) → პიჩვერი (p̌içveri, “fasting, hungry”)

ლახ- (lax-, “to go mad, to go crazy”) + -ერი (-eri) → ლახერი (laxeri, “crazy, mad, lunatic, insane”)

მბარ- (mbar-, “to swell”) + -ერი (-eri) → მბარერი (mbareri, “swelled”)

დოდგ- (dodg-, “to stop”) + -ერი (-eri) → დოდგინერი (dodgineri, “still”)


იკინაჩხა

იკინაჩხა • (iǩinaçxa) (Latin spelling Iǩinaçxa)

iǩinaçxa (romanization)
Iǩinaçxa (romanization)

From *იკინა (*iǩina) + -შ (-ş, genitive case marker) + დღა (dğa, “day”). The meaning of *იკინა (*iǩina) is unknown. Marr connects it with Old Armenian երկին-ք (erkin-kʻ, “sky”) and explains the formation as "sky day".


ჰათთი

From Ottoman Turkish خط, from Arabic خَطّ (ḵaṭṭ).

ინთერნეთის ვარნიკორინენ. ჰათთის ა ფრობლემი რენ. ჰათთი მესთუნ.

I am unable to connect to the internet. There is a problem with the line. The line went dead.

internetis varniǩorinen. hattis a problemi ren. hatti mestun.

a wire that provides communication via telephone, television, Internet, and similar means: line


მეგზა

By surface analysis, მე- (me-) + გზა (gza).

surf

ალი ოხორი მეგზა წოდერი ელახუჲ. მეჲოწოდ აფასენ.

Ali is tearing down the wall near the house. He will make someone rebuild it.

ali oxori megza ǯoderi elaxuy. meyoǯod apasen.

ჰაშო მეგზა ჲერი დიშკა ქელებიღამ

I'll take the wood close to the road like this

(dialectal, Atina, Okordule) near, close (to the road)


შექერი

head

შექერი • (şekeri) (Latin spelling şekeri)

/ʃɛˈkʰɛ(ɹ)i/

From Ottoman Turkish شكر (şeker), from Persian شکر (šakar), from Sanskrit शर्करा (śárkarā, “ground or candied sugar", originally "grit, gravel”).

der

ნაფშუმ ჩაჲის არ შექერი დოლუტკოჩიდორენ. მა ლოცა ფშუმ. ქეკუტკოჩი, არ შექერი დაჰა!

You put one sugar cube in the tea I drink. I drink sweet tea. Then add another sugar cube!

napşum çayis ar şekeri doluťǩoçidoren. ma loʒa pşum. keǩuťǩoçi, ar şekeri daha!

ჯავითის შექერი უნტუ. “შექერი კაჲი ვარენ” მა დო კერკელი ებუჭოფი

Cavit wanted candy. "Candy is not good," I thought, and I bought him a bagel (simit).

cavitis şekeri unťu. “şekeri ǩayi varen” ma do ǩerǩeli ebuç̌opi


მეჭირდუნ

head

მეჭირდუნ • (meç̌irdun) (Latin spelling meç̌irdun)

მე- (me-, preveb) + ჩირდ- (çird-, “to be too lazy to”) + -უნ (-un, post stem).

af

ნანა მპოლიზ დიდო მეჭირდუდორენ. ჯუმაჩქიმიქ მოჲონამს.

My mother is very bored in Istanbul. My brother, (who is accompanying him) brings her back.

nana mp̌oliz dido meç̌irdudoren. cumaçkimik moyonams.


ნაჲლა

head

ნაჲლა • (nayla) (plural ნაჲლაფე, Latin spelling nayla)

desc

→ Turkish: nalya, naliya, naliye, nayla, nalia (partly from Georgian)

Akin to Georgian ნალია (nalia). See it for more.

ნაჲლას ირ ოჭკომალე ფშინახუმთ

wooden barn in traditional Laz architecture, which is placed on four pillars to prevent mice from entering


თანურა

head

თანურა • (tanura) (Latin spelling tanura)

From თანი (tani, “dawn”) + -ური (-uri) + -ა (-a).

suf

ჰაჲა ლაზური ნენაში თანურა არ კოჩი რენ
haya lazuri nenaşi tanura ar ǩoçi ren
This person is an enlightener of the Laz language


ბულგარი

head

ბულგარი • (bulgari) (Latin spelling Bulgari)

bulgari (romanization)
Bulgari (romanization)

From Turkish Bulgar, ultimately from Old Church Slavonic блъгаринъ (blŭgarinŭ).


ბულგარისთანი

head

ბულგარისთანი • (bulgaristani) (Latin spelling Bulgaristani)

bulgaristani (romanization)
Bulgaristani (romanization)

ბულ‧გა‧რის‧თა‧ნი

From Ottoman Turkish بولغارستان (Bulgaristan).


ურუმი

urumi (romanization)
Urumi (romanization)

From Ottoman Turkish روم (Rum), ultimately from Latin Rōma.

Of or relating to Greece, its people, its language, or its culture; Greek


მჯუმერი

head

მჯუმერი • (mcumeri) (Latin spelling mcumeri)

From მჯუმუ (mcumu, “salt”) + -ერი (-eri)

აჲშე ნაჭუ კაფჩა მჯუმერონ


ნჯუმუ

ncumu (romanization)
ნჯუმუ (absolutive singular)
ნჯუმუფე (absolutive plural)
ნჯუმუქ (ergative singular)
ნჯუმუფექ (ergative plural)
ნჯუმუს (dative singular)
ნჯუმუფეს (dative plural)
ნჯუმუშ (genitive singular)
ნჯუმუშ (genitive singular)
ნჯუმუშიş) (genitive singular)
ნჯუმუშიşi) (genitive singular)
ნჯუმუფეშ (genitive plural)
ნჯუმუფეშ (genitive plural)
ნჯუმუფეშიş) (genitive plural)
ნჯუმუფეშიşi) (genitive plural)
ნჯუმუშე (directive singular)
ნჯუმუფეშე (directive plural)
ნჯუმუშენ (ablative singular)
ნჯუმუფეშენ (ablative plural)
ნჯუმუს (locative singular)
ნჯუმუფეს (locative plural)
ნჯუმუთენ (instrumental singular)
ნჯუმუფეთენ (instrumental plural)

ხაჯიზ მციქა ნჯუმუ უღუტუ დო ეკებუბღი

The beans had little salt, and I added a little more


ნჯუმონი

ნჯუმონი • (ncumoni) (Latin spelling ncumoni)

From ნჯუმუ (ncumu, “salt”) + -ონი (-oni).


-ონი

პეპერი (p̌ep̌eri, “pepper”) + -ონი (-oni) → პეპერონი (p̌ep̌eroni, “hot, peppery”)

სოლოღანი (soloğani, “wave”) + -ონი (-oni) → სოლოღანონი (soloğanoni, “wavy”)

დიცხირი (diʒxiri, “blood”) + -ონი (-oni) → დიცხირონი (diʒxironi, “bloօdy”)

ფიმბილი (pimbili, “beard”) + -ონი (-oni) → ფიმბილონი (pimbiloni, “bearded”)


კოლთუღი

კოლთუღი • (ǩoltuği) (Latin spelling ǩoltuği)

From Ottoman Turkish قولتق (koltuk, “armpit; armchair”).

bor

ონურიქ თვʼიზ (თელევიზჲონიზ), კოლთუღიზ ნინჯირს დო ოწკერს
onurik tvʼiz (televizyoniz), ǩoltuğiz nincirs do oǯǩers
Onur leans back on the couch and watches TV (television)


ǩoltuği

კოლთუღი კოლთუღი#Laz


Bulgaristani

ბულგარისთანი ბულგარისთანი#Laz

Latin spelling of ბულგარისთანი (bulgaristani)


Urumi

ურუმი ურუმი#Laz


Urumi

ურუმი ურუმი#Laz


Arabi

არაბი არაბი#Laz


Arabi

არაბი არაბი#Laz


mcumeri

მჯუმერი მჯუმერი#Laz


mcumeri

მჯუმერი მჯუმერი#Laz


ncumu

ნჯუმუ ნჯუმუ#Laz


ncumoni

ნჯუმონი ნჯუმონი#Laz


უჩამზუღა

head

უჩამზუღა • (uçamzuğa) (Latin spelling Uçamzuğa)

uçamzuğa (romanization)
Uçamzuğa (romanization)

Calque of Ottoman Turkish قره دكز (Kara Deñiz, “Black Sea”). From უჩა (uça, “black”) + მზუღა (mzuğa, “sea”).

af

კირიმი უჩამზუღაში ჰექოლე კელე დოსქიდუნ

Crimea is on the other side of the Black Sea


ნთხირი

head

ნთხირი • (ntxiri) (Latin spelling ntxiri)

ჶადიმექ ჶელი დო ლაზუტიში არას ნთხირი ეშობღამს

Fadime pours hazelnuts between pumpkin and corn

fadimek feli do lazuťişi aras ntxiri eşobğams