Allaa

Allaa (definite accusative Allahı or Allaayı, plural Allahlar or Allaalar)

Allahı (accusative definite)
Allaayı (accusative definite)
Allahlar (plural)
Allaalar (plural)
Allaa (nominative singular)
Allahlar (nominative plural)
Allahı (accusative definite singular)
Allahları (accusative definite plural)
Allaha (dative singular)
Allahlara (dative plural)
Allahta (locative singular)
Allahlarda (locative plural)
Allahtan (ablative singular)
Allahlardan (ablative plural)
Allahın (genitive singular)
Allahların (genitive plural)
Allaa (nominative singular)
Allaalar (nominative plural)
Allaayı (accusative definite singular)
Allaaları (accusative definite plural)
Allaaya (dative singular)
Allaalara (dative plural)
Allaada (locative singular)
Allaalarda (locative plural)
Allaadan (ablative singular)
Allaalardan (ablative plural)
Allaayın (genitive singular)
Allaaların (genitive plural)

Old Anatolian Turkish الله (allāh), from Arabic الله (allāh). Compare Turkish Allah, Azerbaijani Allah.

Allahım! Bizä yardımını baaşla!

Allaa versin hepsinä kuvetlerdä bulunannara akıl da cenklär bitsinnär, eşinennär uslansınnar, insan kıyannar gebersinnär.

2025 January 1, “2025-ci Eni Yılımız kutluca olsun!”, in Ana sözü:

May God give some sense into all those in military so that the wars may end, the agitators may learn their lessons, [and] the murderers die.

Allaa büüktür hem onun işleri pek fasıldır! O, Moldovada parlament seçimnerinä deyni, koronovirusa ulaşannarın sayısını maasuz aazalltı da, seçimnär geçincä, hemen o sayıyı aarttırmaa başladı, götüreräk ona, ki Gagauziya Halk Topluşu seçimneri maasuz genä olmasın deyni.

2021 June 9, “Fasıl senin işlerin, Allahım! COVID genä üüşer, osa hiç çekilmediydi mi?”, in Ana Sözü:

(Christianity, Islam) The abrahamic god, Allah, God


Allaa

head

Allaa (definite accusative Allahı or Allah'ı)

Allahı (accusative definite)
Allah'ı (accusative definite)
Allaa (nominative singular)
Allahı (accusative definite singular)
Allaha (dative singular)
Allahta (locative singular)
Allahtan (ablative singular)
Allahın (genitive singular)


bakmaa

Ultimately from Proto-Turkic *bạk- (“to look, watch”), the same root of Azerbaijani baxmaq and Turkish bakmak.


nışan

nışan (definite accusative nışanı, plural nışannar)

nışanı (accusative definite)
nışannar (plural)
nışan (nominative singular)
nışannar (nominative plural)
nışanı (accusative definite singular)
nışannarı (accusative definite plural)
nışana (dative singular)
nışannara (dative plural)
nışanda (locative singular)
nışannarda (locative plural)
nışandan (ablative singular)
nışannardan (ablative plural)
nışanın (genitive singular)
nışannarın (genitive plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish نشان (nişān), from Classical Persian نِشَان (nišān); compare Azerbaijani nişan and Turkish nişan.

inh+

üzündä nışanı var

nışannan duumuş


-kenä

Inherited from Old Anatolian Turkish اِیكَنْ (ikän), from Proto-Turkic *ẹ̄rken (“while”), a derivation from *ẹ̄r- (“to be”). Compare Turkish -ken, iken; Azerbaijani ikən, -kən.

üürenci komitetların öndercilik prințipı oldu “Başkaları şennenirkenä – biz işimizä bakêrız!” prințipı.

2024 September 25, “Başkaları şennenirkenä – biz işimizä bakêrız!”, in Ana Sözü:

"While others have fun, we mind our business" became the principal of the student comittees


kimsey

head

kimsey (definite accusative kimseyi, plural kimseylär)

kimseyi (accusative definite)
kimseylär (plural)
kimsey (nominative singular)
kimseylär (nominative plural)
kimseyi (accusative definite singular)
kimseyleri (accusative definite plural)
kimseyä (dative singular)
kimseylerä (dative plural)
kimseydä (locative singular)
kimseylerdä (locative plural)
kimseydän (ablative singular)
kimseylerdän (ablative plural)
kimseyin (genitive singular)
kimseylerin (genitive plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish كِمْسَه (kimsä), a later form of Old Anatolian Turkish كِمَسْنَه (kimäsnä), from Proto-Turkic *kem erse (“who may be”). Alterated due to rebracketing from the accusative and dative cases where the root takes a buffer suffix "-y" (kimse-yä and kimse-yi being reanalized as kimsey-ä and kimsey-i). By surface analysis, kim + -sä. Compare Turkish kimse, Azerbaijani kimsə.

inh

saadan-soldan başladık işitmää, ani bu yardımnar şindi “bişeycik hem kimsey olmayan kişilerin” ortaklıınan olmuş.

2016 June 25, Todur Zanet, “Türkiyemin yardımına kimsey olmayannar yannaşmasın!”, in Ana Sözü:

We started to hear here and there, that now these aids are from "unimportant people and nobodies"


kimsey

kimseyi (accusative)
kimsey (nominative singular)
kimseyi (accusative definite singular)
kimseyä (dative singular)
kimseydä (locative singular)
kimseydän (ablative singular)
kimseyin (genitive singular)

kimsey bilmeer

2020 November 17, Marina Odnostalko, “Allaa korusun, gelmesin kimseyin başına!”, in Ana Sözü:

God forbid, may no one have to deal with this!


örümää

head

örümää (third- person singular simple present örüyär or örür)

Inherited from Old Anatolian Turkish یُورِمَكْ (yörimäk), from Proto-Turkic *yorï-. Compare Turkish yürümek, Azerbaijani yerimək.


-êr

Alternative form of -er during vowel harmony with back vowels


istemää

head

istemää (third-person singular simple present istär)

Inherited from Old Anatolian Turkish اِسْتَمَكْ (istämäk), from Proto-Turkic *īŕte- (“to seek”), a derivation from Proto-Turkic *īŕ (“trace”). Compare Turkish istemek, Azerbaijani istəmək, Crimean Tatar istemek.

inh+

2024 November 14, Todur Zanet, “Sora isteersiniz Moldovada ksenofobiya hem başka diskriminațiyalar olmasın”, in Ana Sözü:

And then you want there to be no xenophobia and other forms of discrimination in Moldova.

2020 November 8, Todur Zanet, “KDUya Prof. Dr. Dionis TANASOGLUnun erinä Stepan TOPALın adını koymaa isteerlär”, in Ana Sözü:

They want to give KDU the name of Stepan Topal instead of Dionis Tanasoglu

geldiynän istemäz gitmää

Canabinizdän çok istemäziz


batmaa

head

batmaa (third-person singular simple present batar)

Inherited from Old Anatolian Turkish بَتْمَق (batmaq), from Proto-Turkic *bat- (“to sink”), the same root of Azerbaijani batmaq and Turkish batmak.

inh+

erin içinä battı

(intransitive) to sink, to plunge into, to enter

maşina batmış

tiken battı ayak içinä

(intransitive, for a small sharp object) to get stuck, to poke

güneş battı da gecä oldu

(intransitive, of a celestial body) to set

2023 January 20, Todur Zanet, “Açan dinä hem bilimä yalan karışêr din dä, bilim dä batêrlar”, in Ana Sözü:

When lies gets into science and religion, both religion and science collapse

(intransitive, figurative) to crumble, to fall, to bankrupt, to collapse

(intransitive, figurative) to fade into the past, to be forgotten


şişä

head

şişä (definite accusative şişeyi, plural şişelär)

şişeyi (accusative definite)
şişelär (plural)
şişä (nominative singular)
şişelär (nominative plural)
şişeyi (accusative definite singular)
şişeleri (accusative definite plural)
şişeyä (dative singular)
şişelerä (dative plural)
şişedä (locative singular)
şişelerdä (locative plural)
şişedän (ablative singular)
şişelerdän (ablative plural)
şişenin (genitive singular)
şişelerin (genitive plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish شیشه (şīşä), from Classical Persian شیشه (šīša); compare Azerbaijani şüşə and Turkish şişe.

inh+

Sora dostumun önündä gagauzları paklamaa hem durumu doorutmaa deyni, aldım maşinada kalan o birkaç şişä şarabı da hemen gittim onun evinä

2021 September 25, Todur Zanet, “Üç çingenelik kavgası”, in Ana Sözü:

Then to clear the name of the Gagauz to my friend and to correct the situation, I grabbed the few remaining bottles of wine in the car and quickly went to his house

bırda onunnan bir şişä şarap içtiydik

here we [once] drank a bottle of wine with him

bir şişä boza

su şişesi

pençerä şişesi


vermää

head

vermää (third-person singular simple present verir or verär)

verir (present singular third-person)
verär (present singular third-person)

Inherited from Old Anatolian Turkish وِیرْمَكْ (vermäk), from Proto-Turkic *bēr-. Commpare Turkish vermek, Azerbaijani vermək, Turkmen bermek.

inh+

lääzım versinnär bizä almalarımızı

Komrat Kultura binasında oldu yortulu sıra, neredä Gagauziyanın öndercileri verdilär üzdän zeedä avtonomiyanın ödüllerini Gagauziyanın kurucu veterannarına, vraçlara hem üüredicilerä, çiftçilik zaametçilerinä, bilim hem kultura insannarına, devlet işçilerinä.

2024 December 24, “Kıymetli insannara Gagauziya ödülleri verildi”, in Ana Sözü:

alıp vermää

(auxiliary, with -ıp) used to express the speed of an action

bıraya geliverdi

(suffixed, auxiliary, with -ı) used to express the speed of an action


veresiyä

Inherited from Old Anatolian Turkish ویرسیه (veräsiyä). By surface analysis, ver- + -esi. Compare Turkish veresiye.


kişilik

By surface analysis, kişi + -lik. Noun form is a semantic loan from Turkish kişilik.

beş kişilik maşina

car for ~ that can take at most five people

kabinetlär, soyunma odaları hem 800 kişilik aktovıy zal enidän tertiplenecek, pençerä-kapu diişecek, eni ventiläțiya sisteması kurulacek

2024 August 16, “Valkaneş Kultura evini enilederlär”, in Ana Sözü:

Cabinets, dressing rooms and assembly halls that can take up to 800 people will once more be renewed, windows and doors will be changed [with new ones], and a new ventilation system will be set up

(after numerals) divided by a certain number of people, made for a certain number of people, especially by capacity

6 kişilik GHT delegaţiyası (GHT Başını Vladimir KISSA, GHT Başı yardımcısınnan Aleksandr SUHODOLSKİY, GHT komisiyaların başları Vitaliy ÇEBANU, Pötr ÇAVDAR, Ekaterina JEKOVA hem GHT deputatı Mihail JELEZOGLU) ansızdan gitti Kişineva da, ilktän ikiyä (politika patriyalarına görä) bölünüp, kendi ayırı görüşmelerini yaptılar.

2017 December 7, ““Neredä birlik – orada dirlik! Neredä kavga – orada duşmana halva!” Osa prännik mi?”, in Ana Sözü:

GHT delegation consisting of 6 people (head of GHT Vladimir Kisaa, GHT vce president Aleksandr Suhodolskiy, heads of GHT commitees Vitaliy Chebanu, Pötr Chavdat, Ekaterina Jekova and GHT deputee Mihail Jelezoglu) suddent left for Kishnau and they divided into two parties (according to their political affiliations) and made their own seperate meetings

(after numerals) made up of or consisting of a certain number of people


kişilik

head

kişilik (definite accusative kişilii, plural kişiliklär)

kişilii (accusative definite)
kişiliklär (plural)
kişilik (nominative singular)
kişiliklär (nominative plural)
kişilii (accusative definite singular)
kişilikleri (accusative definite plural)
kişilää (dative singular)
kişiliklerä (dative plural)
kişiliktä (locative singular)
kişiliklerdä (locative plural)
kişiliktän (ablative singular)
kişiliklerdän (ablative plural)
kişiliin (genitive singular)
kişiliklerin (genitive plural)


insannık

insannık (definite accusative insannıı, plural insannıklar)

insannıı (accusative definite)
insannıklar (plural)
insannık (nominative singular)
insannıklar (nominative plural)
insannıı (accusative definite singular)
insannıkları (accusative definite plural)
insannaa (dative singular)
insannıklara (dative plural)
insannıkta (locative singular)
insannıklarda (locative plural)
insannıktan (ablative singular)
insannıklardan (ablative plural)
insannıın (genitive singular)
insannıkların (genitive plural)

2024 October 5, “Hepsi karıştı: insannıklan insannık, “Enseyiş Günü”nän “Evropa Günü”, Kızıl Askeri hem NATO”, in Ana Sözü:

They all got mixed up; humanity and humanity, "Victory day" and "Europe day", red soliders and NATO


batkın

batkın (comparative taa batkın, superlative en batkın)

taa batkın (comparative)
en batkın (superlative)


yaşamaa

yaşamaa (third-person singular simple present yaşar)

Inherited from Old Anatolian Turkish یاشامق (yaşamaq, “to live”), from Proto-Turkic *yāĺ-ga- (“to bloom, to be alive, to blossom”), a derivation from Proto-Turkic *yāĺ (“fresh, lively, green”), *ńāĺ. Compare Turkish yaşamak, Azerbaijani yaşamaq, Turkmen ýaşamak.

der

bubası üz yıl geeri yaşamış

bu er evimiz, neredä yaşêêrız

(intransitive) to live, to reside, to inhabit


can düülmesi

head

can düülmesi (definite accusative can düülmesini, plural can düülmeleri)

can düülmesini (accusative definite)
can düülmeleri (plural)
can düülmesi (nominative singular)
can düülmeleri (nominative plural)
can düülmesini (accusative definite singular)
can düülmelerini (accusative definite plural)
can düülmesinä (dative singular)
can düülmelerinä (dative plural)
can düülmesindä (locative singular)
can düümelerindä (locative plural)
can düülmesindän (ablative singular)
can düülmelerindän (ablative plural)
can düülmesinin (genitive singular)
can düülmelerinin (genitive plural)


cannanmaa

cannanmaa (third-person singular simple present cannanar or cannanır)

cannanar (present singular third-person)
cannanır (present singular third-person)

/d͡ʒɑnːɑnˈmɑː/

By surface analysis, can (“life, soul”) + -nan. Compare Turkish canlanmak.

surf

(intransitive) to come to life, to be revived

(intransitive) to be born, to come to life

Benizi boz, nicä topraklan karışık, sansın şindi önümdä görerim, ama idik, cannandık. Ama onnar da bitti, ne yapalım.

2022 March 18, “Bu yıl cenktän dä taa çirkin, kömürdän dä taa kara, pelindän dä taa acı”, in Ana Sözü:

His face is grey, like mixed with dirt, as if i now see him in front of me, but we ate, we got lively. But they too ended, what can we do.

(intransitive, figurative) to be inspired


cambazlık

head

cambazlık (definite accusative cambazlıı, plural cambazlıklar)

cambazlıı (accusative definite)
cambazlıklar (plural)
cambazlık (nominative singular)
cambazlıklar (nominative plural)
cambazlıı (accusative definite singular)
cambazlıkları (accusative definite plural)
cambazlaa (dative singular)
cambazlıklara (dative plural)
cambazlıkta (locative singular)
cambazlıklarda (locative plural)
cambazlıktan (ablative singular)
cambazlıklardan (ablative plural)
cambazlıın (genitive singular)
cambazlıkların (genitive plural)

/d͡ʒɑmbɑzˈɫɯk/

By surface analysis, cambaz + -lık. Compare Turkish cambazlık.

proffesion of an acrobat or a contortionist

Moldova liberal partiyasından deputat Valeriyu MUNTEANU sayêr, ani “bu bir cambazlık, ani yapêr Demokrat Partiyası da güzün, açan başlayacek Moldova Parlamentı güz-kış sesiyası, bu karar diiştirilecek da seçi[m]när Kasım ayına alınacek”.

2018 July 31, “Bitki gündä bitki günä!”, in Ana Sözü:

Deputee of Moldova Liberal Party Valeriyu Munteanu recounts, saying "this is trickery, which Democrats are doing so that at fall, when Moldovan Parliment will start the fall-winter session, this decision will be changed and the elections will be delayed to November."


düümää

Inherited from Old Anatolian Turkish دوكمك (dögmäk), from Proto-Turkic *tȫg-. Compare Turkish dövmek, Azerbaijani döymək, Turkmen döwmek.

inh+

duşmanı düümää

İlan ŞORdan gelän emirlerlerindä olan tayfa, Halk Topluşunu zorlamaa, kimileri deer deputatları düümää dä, hazır.

2023 May 8, “Ölmä eşeciim!.. Gagauz dilini üüreneceklär mi osa Halk Topluşun ensesini mi kıvradaceklar?”, in Ana Sözü:

Those who are under the command of İlan Şor are prepared to force the National Assembly, and some even say to beat up the deputees too.

haydutlar adamnarı düümüşlär

harman düümää

biberleri düüdüm

yımırtanın sarısını düümää

kapuyu düümää


duumaa

head

duumaa (third-person singular simple present duar)

Inherited from Old Anatolian Turkish طوغمق (doġmaq), from Proto-Turkic *tog-. Compare Turkish doğmak, Azerbaijani doğmaq.

inh+

böbää vakıtsız duumuş

gün duudu

(intransitive, for a celestial body) to rise

Büün Galina Dimitrievna KRİSTİOGLOyu tanıştırêrız Canabinizlerä nicä yazıcıyı, sürüp önününzä iki pek duygulu hem büük literatura maanalı annatmasını, zerä bu türlü yaratmalar sadä acızgan candan duêrlar.

2016 March 31, “Sadä acızgan candan bölä yaratmalar duêr”, in Ana Sözü:

Today we are introducing to you Galina Dimitrievna Kristioglo, a writer. We are giving you two quite emotional and great and artistically meaningful stories, for these creations only arise from a compassionate soul.

(intransitive, figurative) to appear, to arise, to emerge, to begin


ölmää

head

ölmää (third-person singular present simple ölär or ölür)

simple ölär (present singular third-person)
ölür (present singular third-person)

Inherited from Old Anatolian Turkish اولمك (ölmäk), from Proto-Turkic *öl-. Comapre Turkish ölmek, Azerbaijani ölmək, Old Turkic 𐰇𐰠 (öl-), Crimean Tatar ölmek.

inh+

bubası birdän ölmüş


ölümnük

head

ölümnük (definite accusative ölümnüü, plural ölümnüklär)

ölümnüü (accusative definite)
ölümnüklär (plural)


öldürmää

Inherited from Old Anatolian Turkish اولدرمك (öldürmäk), from Proto-Turkic *öl-tür-, a derivation from Proto-Turkic *öl-. By surface analysis, öl- + -dir. Compare Turkish öldürmek, Azerbaijani öldürmək


öldürüm

head

öldürüm (definite accusative öldürümü, plural öldürümnär)

öldürümü (accusative definite)
öldürümnär (plural)
öldürüm (nominative singular)
öldürümnär (nominative plural)
öldürümü (accusative definite singular)
öldürümneri (accusative definite plural)
öldürümä (dative singular)
öldürümnerä (dative plural)
öldürümdä (locative singular)
öldürümnerdä (locative plural)
öldürümdän (ablative singular)
öldürümnerdän (ablative plural)
öldürümün (genitive singular)
öldürümnerin (genitive plural)


dirilmää

dirilmää (third-person singular simple present dirilär or dirilir)

dirilär (present singular third-person)
dirilir (present singular third-person)

Inherited from Old Anatolian Turkish دیرلمك (dirilmäk). By surface analysis, diri + -il. Compare Turkish dirilmek, Azerbaijani dirilmək.

inh+

hristiannar inanêr, ani Hristoz dirildi

Christians believe that Christ was ressurrected

(intransitive) to be revived, to get ressurrected

(intransitive) to get lively, to come to life, to come alive


Canabin

head

Canabin (accusative Canabini, plural Canabiniz or Canabinizler)

Canabini (accusative)
Canabiniz (plural)
Canabinizler (plural)
Canabin (nominative singular)
Canabiniz (nominative plural)
Canabini (accusative definite singular)
Canabinizi (accusative definite plural)
Canabinä (dative singular)
Canabinizä (dative plural)
Canabindä (locative singular)
Canabinizdä (locative plural)
Canabindän (ablative singular)
Canabinizdän (ablative plural)
Canabinin (genitive singular)
Canabinizin (genitive plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish جناب (cenab), from Arabic جَنَاب (janāb), suffixed with possessive suffixes. Compare Turkish cenap, Azerbaijani cənab.

inh+

Canabiniz burda mı?


kardaş

head

kardaş (definite accusative kardaşı, plural kardaşlar, dimunitive kardaşçık)

kardaşı (accusative definite)
kardaşlar (plural)
kardaş (nominative singular)
kardaşlar (nominative plural)
kardaşı (accusative definite singular)
kardaşları (accusative definite plural)
kardaşa (dative singular)
kardaşlara (dative plural)
kardaşta (locative singular)
kardaşlarda (locative plural)
kardaştan (ablative singular)
kardaşlardan (ablative plural)
kardaşın (genitive singular)
kardaşların (genitive plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish قردش (qardaş), قردآش (qardaş). Morphologically karnı + -daş. Compare Turkish kardeş, dialectal kardaş; Azerbaijani qardaş.

inh+

kardaşımı pek severim

Ama bakarak erä, da göreräk kısmetli insannarı, nicä onnar sevinerlär dostlarına, yavklularına, kardaşlarına, güneş başladı düşünmää, neçin onun da yok bari bir kardaşçıı, angısı sevgiylän bakar onun gözünä.

2022 May 22, Yuliana Bayram, ““Kaplun buanın evi” hem “Güneşin kardaşı” masalları”, in Ana Sözü:

Buy by looking at the ground, seeing how all the fortunate people love their friends, their lovers, their brothers, the sun started to wonder why he didn't have a brother, who would look at his eyes with love.

familiar way of addressing a male person bro, dude


kardaşlık

head

kardaşlık (definite accusative kardaşlıı, plural kardaşlıklar)

kardaşlıı (accusative definite)
kardaşlıklar (plural)
kardaşlık (nominative singular)
kardaşlıklar (nominative plural)
kardaşlıı (accusative definite singular)
kardaşlıkları (accusative definite plural)
kardaşlaa (dative singular)
kardaşlıklara (dative plural)
kardaşlıkta (locative singular)
kardaşlıklarda (locative plural)
kardaşlıktan (ablative singular)
kardaşlıklardan (ablative plural)
kardaşlıın (genitive singular)
kardaşlıkların (genitive plural)

/lɑˑrdɑʃˈɫɯk/


ana-boba

ana-boba (definite accusative anayı-bobayı, plural analar-bobalar)

anayı-bobayı (accusative definite)
analar-bobalar (plural)
ana-boba (nominative singular)
analar-bobalar (nominative plural)
anayı-bobayı (accusative definite singular)
anaları-bobaları (accusative definite plural)
anaya-bobaya (dative singular)
analara-bobalara (dative plural)
anada-bobada (locative singular)
analarda-bobalarda (locative plural)
anadan-bobadan (ablative singular)
analardan-bobalardan (ablative plural)
ananın-bobanın (genitive singular)
anaların-bobaların (genitive plural)


düüş

düüş (definite accusative düüşü, plural düüşlär)

düüşü (accusative definite)
düüşlär (plural)

By surface analysis, düü- + -üş. Compare Turkish dövüş, Azerbaijani döyüş.


düüşçü

düüşçü (definite accusative düüşçüyü, plural düüşçülär, feminine düüşçüyka)

düüşçüyü (accusative definite)
düüşçülär (plural)
düüşçüyka (feminine)
düüşçü (nominative singular)
düüşçülär (nominative plural)
düüşçüyü (accusative definite singular)
düüşçüleri (accusative definite plural)
düüşçüyä (dative singular)
düüşçülerä (dative plural)
düüşçüdä (locative singular)
düüşçülerdä (locative plural)
düüşçüdän (ablative singular)
düüşçülerdän (ablative plural)
düüşçünün (genitive singular)
düüşçülerin (genitive plural)


düüşmää

düüşmää (third-person singular simple present düüşär or düüşür)

düüşär (present singular third-person)
düüşür (present singular third-person)

By surface analysis, düü- + -üş. Compare Turkish dövüşmek, Azerbaijani döyüşmək.

biz duşmannarlan düüşeriz

oolum bir hastalıklan düüşer


cenk etmää

cenk etmää (third-person singular simple present cenk edär)

cenk edär (present singular third-person)


cenkçi

cenkçi (definite nouns cenkçiyi, plural cenkçilär, feminine cenkçiyka)

cenkçiyi (definite noun)
cenkçilär (plural)
cenkçiyka (feminine)


etmää

etmää (third-person singular simple present edär)

Inherited from Old Anatolian Turkish ایتمك (etmäk), from Proto-Turkic *ēt-, a later form of *ērt- a derivation from Proto-Turkic *ẹ̄r- (“to be”). Compare Turkish etmek, Azerbaijani etmək.

inh+

iilik etmää

af etmää

to forgive (literally, “to do forgiveness”)

(ditransitive) forms compound verbs when used with nouns


etmää

head

etmää (third-person singular simple present etär)

Inherited from Old Anatolian Turkish [script needed] (yetmäk), from Proto-Turkic *yẹt-. Compare Turkish yetmek, Azerbaijani yetmək.

inh+

bu bizä etmäz

kiyat eder on kapeyka


savaşmaa

head

savaşmaa (third-person singular simple present savaşar)

Inherited from Old Anatolian Turkish صواشمق (savaşmaq), from Proto-Turkic *saba-ĺ-, reflexive form of Proto-Turkic *saba-. Compare Turkish savaşmak, Azerbaijani savaşmaq.

inh+

Görersin mi, paalı okuycu, ani diil salt bitki kırk yılın içindä bizi yok etmää savaşmışlar, ama bütün istoriyamızda da. Salt bir iş güç, ani dedelerimiz, atalarımız o savaşa karşı durabilmişlär, biz sä, onnarın evlatları, bitki otuz-kırk yıl içindä kaybetmişik hepsini, neleri binnärlän yıl bizä deyni soy senselemiz korumuş. Büün istoriya verer bizä bir şans diriltmää deyni kendimizi. O şansı kullanmarsak – kayıp olacez. Yazık!

1991 October 5, Todur Zanet, “Gagauzlar çekiler türk soyundan”, in Ana Sözü:

As you see, dear reader, it isn't that they only tried to destroy us in the last forty years, but they are still trying to in our day. Only one thing is hard, our grandparents, our ancestors could withstand that endeavor, but we, their children, lost it all in the last forty years, those which our bloodline and our kin protected. Today, history is giving us a chance to revive ourselves. If we don't use that chance, we'll disappear. What a shame!

beni görmää savaşêr

(intransitive) to suffer, to be tormented

baarışlık için savaşêrız

(intransitive) to fight for, to struggle for


savaşan

head

savaşan (comparative taa savaşan, superlative en savaşan)

taa savaşan (comparative)
en savaşan (superlative)


savaşan

savaşan (definite accusative savaşanı, plural savaşannar, feminine savaşanka)

savaşanı (accusative definite)
savaşannar (plural)
savaşanka (feminine)
savaşan (nominative singular)
savaşannar (nominative plural)
savaşanı (accusative definite singular)
savaşannarı (accusative definite plural)
savaşana (dative singular)
savaşannara (dative plural)
savaşanda (locative singular)
savaşannarda (locative plural)
savaşandan (ablative singular)
savaşannardan (ablative plural)
savaşanın (genitive singular)
savaşannarın (genitive plural)

baarışlık savaşanı


savaşlı

savaşlı (comparative taa savaşlı, superlative en savaşlı)

taa savaşlı (comparative)
en savaşlı (superlative)


bilmää

bilmää (third-person singular simple present bilär or bilir)

bilär (present singular third-person)
bilir (present singular third-person)

Inherited from Old Anatolian Turkish بلمك (bilmäk), from Proto-Turkic *bil-. Compare Turkish bilmek, Azerbaijani bilmək, Turkmen bilmek.

inh+

sän taa ii bilärsin

bän bilärim onu

(auxiliary, suffixed, defective) to be able to


dooru

head

dooru (comparative taa dooru, superlaative en dooru, intensive dosdooru)

taa dooru (comparative)
dosdooru (emphatic)

Inherited from Old Anatolian Turkish طوغری (doġrı), from Proto-Turkic *togru, a derivation from Proto-Turkic *togur-, itself a derivation from Proto-Turkic *tog-. Compare Turkish doğru, Azerbaijani doğru, Turkmen dogry.

inh+

dooru söz acıdêr

genä dooru çıktıynan üünmüş

he bragged when he came out to be correct again


dooru

imää deyni evä dooru gitmiş


deyni

Inherited from Old Anatolian Turkish دكین (dägin), دكن, a derivation from دك (däk), suffixed with the adverbial suffix -in. Compare Turkish değin, Azerbaijani deyin.

ölmesin deyni doktoru çaarmışlar

they summoned to doctor to prevent him from dying


deyni

deyni sölerlär


deyni

sana deyni

sizä deyni bir baaşışım var


kırnak

head

kırnak (comparative taa kırnak, superlative en kırnak)

taa kırnak (comparative)
en kırnak (superlative)

Inherited from Old Anatolian Turkish قِرْنَاقْ (qırnaq), from Proto-Turkic *kïrnāk. Compare Turkish kırnak, Azerbaijani qırnaq, Turkmen gyrnak.


güvää

head

güvää (definite accusative güveeyi, plural güveelär)

güveeyi (accusative definite)
güveelär (plural)
güvää (nominative singular)
güveelär (nominative plural)
güveeyi (accusative definite singular)
güveelerä (accusative definite plural)
güveeyä (dative singular)
güveelerä (dative plural)
güveedä (locative singular)
güveelerdä (locative plural)
güveedän (ablative singular)
güveelerdän (ablative plural)
güveenin (genitive singular)
güveelerin (genitive plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish كويكو (güyägü), from Proto-Turkic *küdegü (“bridegroom; son-in-law”); cognate with Azerbaijani giyəv and Turkish güveyi, güvey.

inh

güväälan gelin


solumaa

Ultimately from Proto-Turkic *sōlï- (“to breathe heavily, to pant”), the same root of Turkish solumak.


kızkardaş

head

kízkardaş (definite accusative kízkardaşı, plural kízkardaşlar)

kízkardaş (canonical)
kízkardaşı (accusative definite)
kízkardaşlar (plural)
kízkardaş (nominative singular)
kízkardaşlar (nominative plural)
kízkardaşı (accusative definite singular)
kízkardaşları (accusative definite plural)
kízkardaşa (dative singular)
kízkardaşlara (dative plural)
kízkardaşta (locative singular)
kízkardaşlarda (locative plural)
kízkardaştan (ablative singular)
kízkardaşlardan (ablative plural)
kízkardaşın (genitive singular)
kízkardaşların (genitive plural)

Compound of kız (“girl”) + kardaş (“brother, sibling”). Compare Turkish kız kardeş.

compound+

Biz ayledӓ 5 uşaktık. Batüm, bän hem 3 kızkardaşım.

We were 5 children in the family. My brother, me and my 3 sisters


ţaţi

head

ţaţi (definite accusative ţaţiyi, plural ţaţilär)

ţaţiyi (accusative definite)
ţaţilär (plural)
ţaţi (nominative singular)
ţaţilär (nominative plural)
ţaţiyi (accusative definite singular)
ţaţileri (accusative definite plural)
ţaţiyä (dative singular)
ţaţilerä (dative plural)
ţaţidä (locative singular)
ţaţilerdä (locative plural)
ţaţidän (ablative singular)
ţaţilerdän (ablative plural)
ţaţinin (genitive singular)
ţaţilerin (genitive plural)

(colloquial) a term for addressing women


tepegöz

tepegöz (definite accusative tepegözü, plural tepegözlär)

tepegözü (accusative definite)
tepegözlär (plural)
tepegöz (nominative singular)
tepegözlär (nominative plural)
tepegözü (accusative definite singular)
tepegözleri (accusative definite plural)
tepegözä (dative singular)
tepegözlerä (dative plural)
tepegözdä (locative singular)
tepegözlerdä (locative plural)
tepegözdän (ablative singular)
tepegözlerdän (ablative plural)
tepegözün (genitive singular)
tepegözlerin (genitive plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish دپه كوز (däpä göz). By surface analysis, tepe + göz.

inh+

(mythology) cyclops, a giant one-eyed monster


saaz

Inherited from Old Anatolian Turkish [script needed] (saz, “rush, reed”), from Proto-Turkic *sāŕ (“marsh; dirt”); compare Azerbaijani saz and Turkish saz.


romınca

head

romınca (definite accusative romıncayı, uncountable)

romıncayı (accusative definite)
romınca (nominative singular)
romıncayı (accusative definite singular)
romıncaya (dative singular)
romıncada (locative singular)
romıncadan (ablative singular)
romıncanın (genitive singular)

By surface analysis, romın (“Roman”) + -ca

surf

Çiçek ayın (aprel) 30-da lääzımdı olsun Gagauziya Başkankasına Evgeniya GUȚULa hem “ŞOR” partiyasının ofisin sekretarinä karşı açılan daavanın ilk oturuşu, ama olmadı, çünkü Evgeniya GUȚUL romınca bilmedii için sud ertelendi.

2024 July 5, “Evgeniya GUȚUL romınca bilmedii için sud ertelendi”, in Ana Sözü:

In 30th of April, the first sesion of the lawsuit against the Gagauzian President Evengiya Guţul and the secretary of the office of ŞOR party should have taken place, however, it didn't; due to Evengiya Guţul not knowing Romanian, the case was postponed.

Romanian, a Romance language spoken primarily in Moldova and Romanian


romândja

head

romândja (definite accusative romândjayâ, uncountable)

ciunchiu Român padișahlââ isteer hem izin edeer, chi djumle insanlar, hani eașaerlar Romanieada iurensinlear Român dilini (romândja)

1938, Mihail Ciachir, Dicționar Gagauzo (Tiurko) - Român Pentru Gagauzii Din Basarabia:

Because the Romanian kingdom wants and allows for all people living in Romania to learn the Romanian Language (Romanian)


romın

Romanian, of or relating to Romania, the Romanian people, or the Romanian language.


romın

romın (definite accusative romını, plural romınnar, feminine romınka)

romını (accusative definite)
romınnar (plural)
romınka (feminine)
romın (nominative singular)
romınnar (nominative plural)
romını (accusative definite singular)
romınnarı (accusative definite plural)
romına (dative singular)
romınnara (dative plural)
romında (locative singular)
romınnarda (locative plural)
romından (ablative singular)
romınnardan (ablative plural)
romının (genitive singular)
romınnarın (genitive plural)


romınka

romınka (definite accusative romınkayı, plural romınkalar)

romınkayı (accusative definite)
romınkalar (plural)
romınka (nominative singular)
romınkalar (nominative plural)
romınkayı (accusative definite singular)
romınkaları (accusative definite plural)
romınkaya (dative singular)
romınkalara (dative plural)
romınkada (locative singular)
romınkalarda (locative plural)
romınkadan (ablative singular)
romınkalardan (ablative plural)
romınkanın (genitive singular)
romınkaların (genitive plural)


erchec

erchec (definite accusative ercheea, plural ercheclear)

ercheea (accusative definite)
ercheclear (plural)


sioz

sioz (definite accusative sioziu, plural siozlear)

sioziu (accusative definite)
siozlear (plural)


laflâc

laflâc (definite accusative laflââ, plural laflâclar)

laflââ (accusative definite)
laflâclar (plural)

Laflâc gagauzcea (tiurccea) hem romândja (moldovandja) Bessarabiealâ gagauzlar icin - gagauzlarân eardâmdjisâ taa colai iurenmeea român dilini hem taa ei laf-etmeea dei românja (moldovândja)

1938, Mihail Ciachir, Dicționar Gagauzo (Tiurco) - Român Pentru Gagauzii Din Basarabia, page 1:

Gagauz(Turkish) and Romanian (Moldovan) dictionary for Bessarabian Gagauz people - helper of the Gagauz people to learn the Romanian langauge and to better speak Romanian (Moldovan)


söz vermää

söz vermää (third-person singular simple present söz verär)

söz verär (present singular third-person)


dudac

dudac (definite accusative dudaa, plural dudaclar)

dudaa (accusative definite)
dudaclar (plural)


erif

erif (definite accusative erifi, plural eriflär)

erifi (accusative definite)
eriflär (plural)

Inherited from Old Anatolian Turkish حریف (ḥärīf), from Arabic حَرِيف (ḥarīf). Compare Turkish herif, Azerbaijani hərif


almaa

head

almaa (third-person singular simple present alır or alar)

alır (present singular third-person)
alar (present singular third-person)

Inherited from Old Anatolian Turkish آلمق (almaq), from Proto-Turkic *ạl-. Compare Turkish almak, Azerbaijani almaq.

inh+

karandaşlarını al

çorbanın köpüünü almaa

insannarın haklarını almaa

onnara bir demet çiçek aldık

bir işçi almaa

taksi almaa

(transitive) to give money in exchange of temporary service, to hire, to rent


denizçi

head

denizçi (definite ccusative denizçiyi, plural denizçilär, feminine denizçiyka)

ccusative denizçiyi (definite)
denizçilär (plural)
denizçiyka (feminine)
denizçi (nominative singular)
denizçilär (nominative plural)
denizçiyi (accusative definite singular)
denizçileri (accusative definite plural)
denizçiyä (dative singular)
denizçilerä (dative plural)
denizçidä (locative singular)
denizçilerdä (locative plural)
denizçidän (ablative singular)
denizçilerdän (ablative plural)
denizçinin (genitive singular)
denizçilerin (genitive plural)

By surface analysis, deniz + -çi. Compare Turkish denizci.


deniz yıldızı

deniz yıldızı (definite accusative deniz yıldızını, plural deniz yıldızları)

deniz yıldızını (accusative definite)
deniz yıldızları (plural)
deniz yıldızı (nominative singular)
deniz yıldızları (nominative plural)
deniz yıldızını (accusative definite singular)
deniz yıldızlarını (accusative definite plural)
deniz yıldızına (dative singular)
deniz yıldızlarına (dative plural)
deniz yıldızında (locative singular)
deniz yıldızlarında (locative plural)
deniz yıldızından (ablative singular)
deniz yıldızlarından (ablative plural)
deniz yıldızının (genitive singular)
deniz yıldızlarının (genitive plural)


adamaa

adamaa (third-person singular simple present adar)

Inherited from Old Anatolian Turkish آدمق (adamaq), from Proto-Turkic *āta-, a derivation from Proto-Turkic *āt. Compare Turkish adamak, Azerbaijani adamaq, Turkmen adamak.