nejudo

nejudo (accusative singular nejudon, plural nejudoj, accusative plural nejudojn)

nejudon (accusative singular)
nejudoj (plural)
nejudojn (accusative plural)

Ne decas por juda virino porti perlojn, per kiuj nejudoj ornamas siajn diojn.

1933, Sholem Asch, translated by Izrael Lejzerowicz, La sorĉistino el Kastilio, page 99:

It isn't proper for a Jewish woman to wear pearls with which non-Jews decorate their gods.

Torao malpermesas ĉian negativan konduton kontraŭ nejudo, kondiĉe ke li ne estu malamiko.

2007, Marko Rauhamaa, “Re: Libereco de parolo.”, in soc.culture.esperanto (Usenet):

The Torah forbids any negative behavior against a non-Jew, as long as he is not an enemy.

'Nur poste, kiam mi jam vizitis multajn landojn kaj parolis kun multaj nejudoj...'

2013, Trevor Steele, “Ŝimeon, frato de Jeŝu”, in Beletra Almanako, number 18, page 8:

'Only afterwards, when I had already visited many countries and spoken with many non-Jews...'


judismano

eo-head

judismano (accusative singular judismanon, plural judismanoj, accusative plural judismanojn)

judismanon (accusative singular)
judismanoj (plural)
judismanojn (accusative plural)

Chiu judismano nepre apartenas al juda popolo, ech se li ne apartenis al ghi denaske.

1999 May 11, Vladislav Perlin, “Vochdonado de Zamenhof nun realigebla”, in soc.culture.esperanto (Usenet):

Every practicer of Judaism necessarily belongs to the Jewish people, even if they didn't belong to it at birth.

Ie mi legis, ke oni povas esti ateisto -- kaj tamen judismano, kondicxe ke oni plenumas la ritojn postulatajn de la komunumo.

2009 January 26, Sergio, “Bayo kaj Dio”, in soc.culture.esperanto (Usenet):

I read somewhere that you can be an atheist but still a practicing Jew, as long as you carry out the rituals demanded by the community.

"4. La deviga postulo por Esperanto de Zamenhof estis mizantropa religio nomita 'homaranismo', kiun ĉiuj loĝantoj de la mondo escepte de la judismanoj devus akcepti."

2013 July 30, Elhana quoted and translated from English to Esperanto by LeviPetro, “^Cu ne 10.000 esperantuloj ekzistas?”, in soc.culture.esperanto (Usenet):

"4. The mandatory application to Zamenhof's Esperanto was a misanthropic religion called 'Homaranism', which should have been accepted by everyone in the world, except Judaism followers."

practicing Jew, practicer of Judaism; Judaist


aŝkenazo

aŝkenazo (accusative singular aŝkenazon, plural aŝkenazoj, accusative plural aŝkenazojn)

aŝkenazon (accusative singular)
aŝkenazoj (plural)
aŝkenazojn (accusative plural)

Ultimately from Hebrew אַשְׁכְּנַזִּי (ashknazí), via Yiddish אַשכּנזי (ashkenazi).

der

אַשְׁכְּנַזִּי

Hebrew אַשְׁכְּנַזִּי (ashknazí)

Do, en Ĥazario nur la ĥano kaj parto de la nobelaro estis judoj kaj judismanoj; estas nekredeble ke de ili devenas ĉiuj aŝkenazoj.

1999, Sergio Pokrovskij, “Kial rusoj kungenocidis kun serboj?”, in soc.culture.esperanto (Usenet):

So in Khazaria only the Khan and part of the nobility were ethnic and religious Jews; it's not credible that all Ashkenazim are descended from them.

Pleje longe kaj kontentige li laboris ĉe juda familio. Aŝkenazoj. Antikvaĵistoj.

2016, Miguel Fernández, La vorto kaj la vento, page 111:

His longest and most satisfying job was with a Jewish family. Ashkenazim. Antiquaries.

Certe neniu popolo spertis pli da turmentado ol la juda, kaj la jida lingvo ne povis eskapi la sekvojn de la ekstermado de la aŝkenazoj dum la nazia holokaŭsto.

2017, Garbhan MacAoidh, “Renkontiĝo kun la jida”, in Monato, number 2017/04, page 23:

Certainly no people has experienced more torment than the Jewish people, and Yiddish couldn't escape the aftermath of the extermination of the Ashkenazim during the Nazi Holocaust.


sefardo

eo-head

sefardo (accusative singular sefardon, plural sefardoj, accusative plural sefardojn)

sefardon (accusative singular)
sefardoj (plural)
sefardojn (accusative plural)

From Hebrew ספרדי (s'faradí), possibly via English Sephardi.

La aktuala lingvo parolata de la sefardoj de post ilia ekzilo el Hispanio de 1492 ĝis hodiaŭ estas ne biblia kaj poezia Ladino; ĝi estas Judezmo, la lingvo de la Judoj.

1940, The Worker Esperantist, numbers 17-48, page 473:

The current language spoken by the Sephardim since their exile from Spain in 1492 is not Biblical and poetic Ladino; it's Judezmo, the language of the Jews.

Rusoj, Ciganoj, hispandevenaj sefardoj, tiom da komunumoj, kiuj ignoris kaj malestimis unu la aliajn, tia estis la mondo, kiun konis la eta Elias en sia infanaĝo, kaj kiu devis esti deirpunkto por estontaj pripensoj.

2002, Henri Masson, René Centassi, translated by Georges Lagrange and Phillippe Combot, La homo kiu defiis Babelon: Ludoviko Lazaro Zamenhof, page 20:

Russians, Gypsies, Spanish-descended Sephardim, so many communities who ignored and hated one another, such was the world known by the little Elias in his childhood, which had to be the starting point for future considerations.

preterhordas min turistoj
kiuj Goliate pavas
per buldozanta nescio
sur prasloboj ombraj
kiel ombra reve
sango de sefardoj

2016, Benoît Philippe, “En la eksa geto de Barcelono”, in Kvazaŭ varfo, page 87:

in front of me swarm tourists
who like Goliath strut
with bulldozing ignorance
on shadowy proto-slabs
as though shadowing a dream
of the blood of Sephardim


Pesaĥo

Borrowed from Hebrew פֶּסַח (pésakh). Doublet of pasko.

Tial granda plimulto da kristanoj preferis festi la «Paskon Releviĝan» (πάσχα ἀναστάσιμον) je la dimanĉo sekvanta Pesaĥon; tio ja tute similis la paganajn festojn de reviviĝantaj gedioj.

1998, Sergio Pokrovskij, “Kristanaj kalendaroj”, in La Ondo de Esperanto, volume 1998, numbers 1-3:

For this reason, the vast majority of Christians preferred to celebrate the "Resurrection Easter" (πάσχα ἀναστάσιμον) on the Sunday following Passover; indeed, this was entirely similar to the pagan celebrations of ressurrecting deities.

La judisma Pesaĥo havas tute alian signifon ol la kristana Pasko.

2007 April 4, bruno, “pri la dato de Pasko”, in soc.culture.esperanto (Usenet):

The meaning of the Jewish Passover is entirely different from that of the Christian Easter.


golemo

golemo (accusative singular golemon, plural golemoj, accusative plural golemojn)

golemon (accusative singular)
golemoj (plural)
golemojn (accusative plural)

Fermu pordojn
kaj fenestrojn,
Sonas besta ĝem'
(Kaj revenu hejmen!)
Ĉar sur stratoj,
apud domoj
Paŝas la golem'!

2006, “La golemo”, in JoMo Slavumas, performed by JoMo:

Close doors
and windows,
A beastly moan is sounding
(And come back home!)
For on the streets,
next to houses
the golem is walking!


hiĝabo

hiĝabo (accusative singular hiĝabon, plural hiĝaboj, accusative plural hiĝabojn)

hiĝabon (accusative singular)
hiĝaboj (plural)
hiĝabojn (accusative plural)


koheno

koheno (accusative singular kohenon, plural kohenoj, accusative plural kohenojn)

kohenon (accusative singular)
kohenoj (plural)
kohenojn (accusative plural)

Kaŭze de konstanta intermiksiĝado de la popoloj, neniu (krom kelkaj heredaj kastoj, kiel ekzemple la kastoj hindaj aŭ la hebreaj kohenoj kaj levidoj) en la nuna tempo povas scii, al kiu gento apartenis lia prapraavo.

1911, L. L. Zamenhof, Gentoj kaj Lingvo Internacia:

Because of constant intermixing of the peoples, no one (apart from some hereditary castes, like the Hindu casts or the Hebrew cohanim and Levites) nowadays can know to which people their great-great-grandfather belonged.


Abadono

Ultimately from the Biblical Hebrew אבדון (ʾăḇaddōn)


Aarono

Ultimately from Hebrew אַהֲרֹן (ʾAhărōn).


adventisto

adventisto (accusative singular adventiston, plural adventistoj, accusative plural adventistojn)

adventiston (accusative singular)
adventistoj (plural)
adventistojn (accusative plural)


ŝoĥti

ŝoĥti (present ŝoĥtas, past ŝoĥtis, future ŝoĥtos, conditional ŝoĥtus, volitive ŝoĥtu)

ŝoĥtas (present)
ŝoĥtis (past)
ŝoĥtos (future)
ŝoĥtus (conditional)
ŝoĥtu (volitive)
ŝoĥtas (present)
ŝoĥtis (past)
ŝoĥtos (future)
ŝoĥtanta (active participle present singular)
ŝoĥtantaj (active participle plural present)
ŝoĥtinta (active participle past singular)
ŝoĥtintaj (active participle past plural)
ŝoĥtonta (active future participle singular)
ŝoĥtontaj (active future participle plural)
ŝoĥtantan (accusative active participle present singular)
ŝoĥtantajn (accusative active participle plural present)
ŝoĥtintan (accusative active participle past singular)
ŝoĥtintajn (accusative active participle past plural)
ŝoĥtontan (accusative active future participle singular)
ŝoĥtontajn (accusative active future participle plural)
ŝoĥtata (participle passive present singular)
ŝoĥtataj (participle passive plural present)
ŝoĥtita (participle passive past singular)
ŝoĥtitaj (participle passive past plural)
ŝoĥtota (future participle passive singular)
ŝoĥtotaj (future participle passive plural)
ŝoĥtatan (accusative participle passive present singular)
ŝoĥtatajn (accusative participle passive plural present)
ŝoĥtitan (accusative participle passive past singular)
ŝoĥtitajn (accusative participle passive past plural)
ŝoĥtotan (accusative future participle passive singular)
ŝoĥtotajn (accusative future participle passive plural)
ŝoĥtanto (active noun-from-verb participle present singular)
ŝoĥtantoj (active noun-from-verb participle plural present)
ŝoĥtinto (active noun-from-verb participle past singular)
ŝoĥtintoj (active noun-from-verb participle past plural)
ŝoĥtonto (active future noun-from-verb participle singular)
ŝoĥtontoj (active future noun-from-verb participle plural)
ŝoĥtanton (accusative active noun-from-verb participle present singular)
ŝoĥtantojn (accusative active noun-from-verb participle plural present)
ŝoĥtinton (accusative active noun-from-verb participle past singular)
ŝoĥtintojn (accusative active noun-from-verb participle past plural)
ŝoĥtonton (accusative active future noun-from-verb participle singular)
ŝoĥtontojn (accusative active future noun-from-verb participle plural)
ŝoĥtato (noun-from-verb participle passive present singular)
ŝoĥtatoj (noun-from-verb participle passive plural present)
ŝoĥtito (noun-from-verb participle passive past singular)
ŝoĥtitoj (noun-from-verb participle passive past plural)
ŝoĥtoto (future noun-from-verb participle passive singular)
ŝoĥtotoj (future noun-from-verb participle passive plural)
ŝoĥtaton (accusative noun-from-verb participle passive present singular)
ŝoĥtatojn (accusative noun-from-verb participle passive plural present)
ŝoĥtiton (accusative noun-from-verb participle passive past singular)
ŝoĥtitojn (accusative noun-from-verb participle passive past plural)
ŝoĥtoton (accusative future noun-from-verb participle passive singular)
ŝoĥtotojn (accusative future noun-from-verb participle passive plural)
ŝoĥtante (active adverbial participle present)
ŝoĥtinte (active adverbial participle past)
ŝoĥtonte (active adverbial future participle)
ŝoĥtate (adverbial participle passive present)
ŝoĥtite (adverbial participle passive past)
ŝoĥtote (adverbial future participle passive)
ŝoĥti (infinitive)
ŝoĥtu (imperative)
ŝoĥtus (conditional)

Borrowed from Hebrew שָׁחַט (shakhát, “to slaughter”), the vowel likely from Hebrew שׁוֹחֵט (shokhét, “slaughterer, butcher”) and Yiddish שוחט (shoykhet, “slaughterer, butcher”). Compare German schächten.

der

(Judaism) to slaughter an animal in accordance with Jewish ritual dietary law


Ĥanuko

From Hebrew חנוכה / חֲנֻכָּה (khanuká, “dedication, consecration”) from חָנַךְ (khanákh, “to dedicate, to consecrate”).

bor

חנוכה / חֲנֻכָּה


ŝoĥtisto

eo-head

ŝoĥtisto (accusative singular ŝoĥtiston, plural ŝoĥtistoj, accusative plural ŝoĥtistojn)

ŝoĥtiston (accusative singular)
ŝoĥtistoj (plural)
ŝoĥtistojn (accusative plural)

(Judaism) a slaughterer, especially one that slaughters animals in accordance with Jewish ritual dietary law


ĥasidismo

ĥasidismo (uncountable, accusative ĥasidismon)


Malaĥi

Unadapted borrowing from Biblical Hebrew מַלְאָכִי (mal'achi, malʼāḵî, literally “my messenger”), singular form of מַלְאָךְ (mal'akh, “angel; messenger; ambassadors”).


metropolito

eo-head

metropolito (accusative singular metropoliton, plural metropolitoj, accusative plural metropolitojn)

metropoliton (accusative singular)
metropolitoj (plural)
metropolitojn (accusative plural)

From Latin metropolitanus, from Ancient Greek μητροπολίτης (mētropolítēs).

der

μητροπολίτης

(Christianity) metropolitan (bishop empowered to oversee other bishops)


Jiftaĥo

Derived from Ancient Greek Ἰεφθάε (Iephtháe), from Hebrew יִפְתָּח (Yiftāḥ).


Krono

Derived from Ancient Greek Κρόνος (Krónos), possibly from κραίνω (kraínō, “to rule or command”).

(Greek mythology) Cronus (youngest of the twelve Titans)


dalai-lamao

eo-head

dalai-lamao (accusative singular dalai-lamaon, plural dalai-lamaoj, accusative plural dalai-lamaojn)

dalai-lamaon (accusative singular)
dalai-lamaoj (plural)
dalai-lamaojn (accusative plural)

From Tibetan ཏཱ་ལའི་བླ་མ (tā la'i bla ma).


Gabrielo

From Hebrew גַּבְרִיאֵל (gaḇrīʾḗl, “God is my strength”). Compare Ancient Greek Γαβρῑήλ (Gabrīḗl), Arabic جَبْرَائِيل (jabrāʔīl), Latin Gabriēl.

cog

Arabic جَبْرَائِيل (jabrāʔīl)

a male given name from Hebrew, equivalent to English Gabriel

(biblical) Gabriel (archangel in Abrahamic religions)


kipao

eo-head

kipao (accusative singular kipaon, plural kipaoj, accusative plural kipaojn)

kipaon (accusative singular)
kipaoj (plural)
kipaojn (accusative plural)

From Hebrew כִּיפָּה (kipá), from the verb כָּפַף (kāpap, “to bow, bend”).

kippah, yarmulke (skullcap traditionally worn by male Jews)


ŝabato

ŝabato (accusative singular ŝabaton, plural ŝabatoj, accusative plural ŝabatojn)

ŝabaton (accusative singular)
ŝabatoj (plural)
ŝabatojn (accusative plural)

Borrowed from Hebrew שבת (shabbat, “Sabbath”). Doublet of sabato.


viatiko

viatiko (accusative singular viatikon, plural viatikoj, accusative plural viatikojn)

viatikon (accusative singular)
viatikoj (plural)
viatikojn (accusative plural)

Borrowed from Latin viāticum. Doublet of vojaĝo.


sefarda

sefarda (accusative singular sefardan, plural sefardaj, accusative plural sefardajn)

sefardan (accusative singular)
sefardaj (plural)
sefardajn (accusative plural)


judhispana

judhispana (accusative singular judhispanan, plural judhispanaj, accusative plural judhispanajn)

judhispanan (accusative singular)
judhispanaj (plural)
judhispanajn (accusative plural)

From juda (“Jewish, Judeo-”) + hispana (“Spanish”).

com

(la judhispana) clipping of la judhispana lingvo (“the Judaeo-Spanish language; Ladino”).

of or relating to Judaeo-Spanish culture or the Ladino language and its speakers


Kristnaska Viro

eo-proper noun

Kristnaska Viro (accusative Kristnaskan Viron)

Literally, “Christmas Man”, likely a calque of German Weihnachtsmann.


saduo

eo-head

saduo (accusative singular saduon, plural saduoj, accusative plural saduojn)

saduon (accusative singular)
saduoj (plural)
saduojn (accusative plural)


sansaro

sansaro (accusative singular sansaron, plural sansaroj, accusative plural sansarojn)

sansaron (accusative singular)
sansaroj (plural)
sansarojn (accusative plural)

Ultimately from Sanskrit संसार (saṃsāra), possibly influenced by Russian санса́ра (sansára).


Scientologio

Borrowed from English Scientology + -io.


etrogo

etrogo (accusative singular etrogon, plural etrogoj, accusative plural etrogojn)

etrogon (accusative singular)
etrogoj (plural)
etrogojn (accusative plural)

bor

Hebrew אֶתְרוֹג


Zakario

From Hebrew זְכַרְיָה (zəḵaryā, “the Lord has remembered”).

der

(biblical) Zechariah (father of John the Baptist)


sanktolei

eo-head

sanktolei (present sanktoleas, past sanktoleis, future sanktoleos, conditional sanktoleus, volitive sanktoleu)

sanktoleas (present)
sanktoleis (past)
sanktoleos (future)
sanktoleus (conditional)
sanktoleu (volitive)


sinkretismo

sinkretismo (uncountable, accusative sinkretismon)

Derived from Latin syncretismus, from Ancient Greek συγκρητισμός (sunkrētismós), from συγκρητίζειν (sunkrētízein, “unite against a third party”), from σύν (sún, “together”) + Κρής (Krḗs, “Cretan”), originally with reference to ancient Cretan communities.

der

συγκρητισμός


haramigi

eo-head

haramigi (present haramigas, past haramigis, future haramigos, conditional haramigus, volitive haramigu)

haramigas (present)
haramigis (past)
haramigos (future)
haramigus (conditional)
haramigu (volitive)
haramigas (present)
haramigis (past)
haramigos (future)
haramiganta (active participle present singular)
haramigantaj (active participle plural present)
haramiginta (active participle past singular)
haramigintaj (active participle past plural)
haramigonta (active future participle singular)
haramigontaj (active future participle plural)
haramigantan (accusative active participle present singular)
haramigantajn (accusative active participle plural present)
haramigintan (accusative active participle past singular)
haramigintajn (accusative active participle past plural)
haramigontan (accusative active future participle singular)
haramigontajn (accusative active future participle plural)
haramigata (participle passive present singular)
haramigataj (participle passive plural present)
haramigita (participle passive past singular)
haramigitaj (participle passive past plural)
haramigota (future participle passive singular)
haramigotaj (future participle passive plural)
haramigatan (accusative participle passive present singular)
haramigatajn (accusative participle passive plural present)
haramigitan (accusative participle passive past singular)
haramigitajn (accusative participle passive past plural)
haramigotan (accusative future participle passive singular)
haramigotajn (accusative future participle passive plural)
haramiganto (active noun-from-verb participle present singular)
haramigantoj (active noun-from-verb participle plural present)
haramiginto (active noun-from-verb participle past singular)
haramigintoj (active noun-from-verb participle past plural)
haramigonto (active future noun-from-verb participle singular)
haramigontoj (active future noun-from-verb participle plural)
haramiganton (accusative active noun-from-verb participle present singular)
haramigantojn (accusative active noun-from-verb participle plural present)
haramiginton (accusative active noun-from-verb participle past singular)
haramigintojn (accusative active noun-from-verb participle past plural)
haramigonton (accusative active future noun-from-verb participle singular)
haramigontojn (accusative active future noun-from-verb participle plural)
haramigato (noun-from-verb participle passive present singular)
haramigatoj (noun-from-verb participle passive plural present)
haramigito (noun-from-verb participle passive past singular)
haramigitoj (noun-from-verb participle passive past plural)
haramigoto (future noun-from-verb participle passive singular)
haramigotoj (future noun-from-verb participle passive plural)
haramigaton (accusative noun-from-verb participle passive present singular)
haramigatojn (accusative noun-from-verb participle passive plural present)
haramigiton (accusative noun-from-verb participle passive past singular)
haramigitojn (accusative noun-from-verb participle passive past plural)
haramigoton (accusative future noun-from-verb participle passive singular)
haramigotojn (accusative future noun-from-verb participle passive plural)
haramigante (active adverbial participle present)
haramiginte (active adverbial participle past)
haramigonte (active adverbial future participle)
haramigate (adverbial participle passive present)
haramigite (adverbial participle passive past)
haramigote (adverbial future participle passive)
haramigi (infinitive)
haramigu (imperative)
haramigus (conditional)

From harama (“haram”) + -igi (“to cause to be”).


budhisto

eo-head

budhisto (accusative singular budhiston, plural budhistoj, accusative plural budhistojn)

budhiston (accusative singular)
budhistoj (plural)
budhistojn (accusative plural)

Budho (“Buddha”) + -isto (“follower of a doctrine”)


duondio

eo-head

duondio (accusative singular duondion, plural duondioj, accusative plural duondiojn)

duondion (accusative singular)
duondioj (plural)
duondiojn (accusative plural)

demigod, in mythological or figurative sense


kateĥismo

kateĥismo (accusative singular kateĥismon, plural kateĥismoj, accusative plural kateĥismojn)

kateĥismon (accusative singular)
kateĥismoj (plural)
kateĥismojn (accusative plural)