van top tot teen

Literally, “from top to toe”, but historically the meaning was “from top to toes”.

van top tot toon (alternative archaic dialectal)
van kop tot teen (alternative Belgium)

Hij zat van top tot teen onder de modder.

head to toe, head to foot, from top to bottom


tot nu toe

We kijken eerst naar wat je tot nu toe hebt bereikt.

We first look at what you have achieved up until now.


met name

From met + name, the old dative case of naam.


aan de slag

De vrijwilligers waren al vroeg aan de slag gegaan om alles op tijd in gereedheid te krijgen.

The volunteers had already started working early to get everything ready in time.


aan de gang

/aːn də ˈɣɑŋ/


uit het hoofd

Literally, “out of/from the head”. Compare German aus dem Kopf and French de tête.

iets uit het hoofd leren


bij uitstek

Calque of French par excellence. Uitstek is a deverbal from uitsteken which is not used in Modern Dutch outside of this expression.


in levenden lijve

Literally, “in living body”, with a fossilized dative.

in levende lijve (alternative proscribed)
in levend lijf (alternative rare)

Ik heb haar nog nooit in levenden lijve ontmoet.

Toen hij na twintig jaar terugkwam, was zijn grootvader nog in levenden lijve.

When he came back after twenty years, his grandfather was still alive.


met sint-juttemis

Originally “met sint-juttemis als de kalveren op het ijs dansen”, meaning “on Saint Judith’s (17 August) when the calves dance on the ice”, clearly an impossible feat, it being summer.


op de hoogte

Ik wil graag op de hoogte worden blijven gehouden.

Met dit bericht willen we je op de hoogte brengen van de laatste ontwikkelingen.

With this message we want to bring you up to speed as to the latest developments.

(idiomatic) informed, in the loop, up to speed


bij de vleet

Afrikaans: by die vleet


op voorhand

Compare Swedish på förhand, Danish and Norwegian på forhånd.


in lichterlaaie

From in + a univerbation of lichter (“bright”) + laaie (“flame”), a phrase preserving now-obsolete dative case forms. Compare German lichterloh (“ablaze”).

univerbation

Hendrix zette de Fender Stratocaster in lichterlaaie tijdens een optreden in 1967 in het Londense Astoria.

Hendrix set the Fender Stratocaster ablaze during a performance in 1967 in the Astoria in London.


naar boven

desc

Negerhollands: nabovo, abobo, nabobo, na bobo, na da bobo


op den duur

From op + den + duur (note: den is an archaic inflected form of the article de; duur is the noun, not the adjective).


in verwachting

/ˌɪn vərˈʋɑx.tɪŋ/

/ˌɪn vɛrˈʋɑx.tɪŋ/

Literally, “in expectation”; compare English expecting.


op hol

From op (“on”) + hol (“a run”) (related to hollen (“to run”)).

op de hol (alternative archaic)
op den hol (alternative obsolete)


voor zo ver ik weet

to the best of my knowledge
to the best of my knowledge

as far as I know, to the best of my knowledge


bij voorbaat

Literally, “with earliness, with timeliness”.


onder geen beding

under no circumstances
under no circumstances

(idiomatic) under no circumstances, on no account, never ever, not for any reason


in feite

Feite is a fossilized (otherwise obsolete) dative form.


naar verluidt

A shortening of the phrase naar het verluidt.

Zij is naar verluidt geobsedeerd door de zogenaamde cryogene invriestechnologie.

She's allegedly obsessed with the so-called cryogenic freezing technology.

allegedly, supposedly (according to general belief, true or otherwise)


op de bonnefooi

From op + de + a bastardization of French bonne foi (“good faith”).

Wij gingen in september op de bonnefooi naar Frankrijk.

We went on an unplanned trip to France in September.

(of going on a trip) without a plan, in an improvised fashion


aan de lopende band

continuously (as if on an assembly line)


van harte

Literally, “from the heart”. The form harte is an old dative case form of hart. An even older form, still attested in Early Modern Dutch, was van harten.

from the bottom of one's heart
from the bottom of one's heart

(idiomatic) from the bottom of one's heart, sincerely, cordially, with love


op zijn elfendertigst

Elfendertigst is a nonce word from elf (“eleven”) + dertig (“thirty”), so literally meaning "at one's thirty-eleventh".

op zijn elfendertigste (alternative)
op z'n elfendertigst (alternative)
op z'n elfendertigste (alternative)

(idiomatic) slow and steady, not rushed, taking one's time


tegen de vlakte

De bokser sloeg zijn tegenstander tegen de vlakte.

The boxer knocked his opponent onto the ground.

Het oude gebouw ging tegen de vlakte voor de nieuwe ontwikkeling.

The old building was knocked down for the new development.

De wind was zo sterk dat hij me bijna tegen de vlakte blies.

The wind was so strong it almost blew me onto the ground.


aan weerszijden

Parkeren is verboden aan weerszijden van de weg.

Parking is forbidden on both sides of the road.


aan weerskanten

Er stonden palmen aan weerskanten van de weg.

There were palm trees on both sides of the road.


als een kip zonder kop

Literally, “like a chicken without a head”.

like a chicken with its head cut off
like a chicken with its head cut off

(simile) like a chicken with its head cut off


met een korreltje zout

with a grain of salt
with a grain of salt


uit het lood

not plumb; not straight, not at a right angle


op zijn plaats

Alle stukjes van de puzzel zijn nu op hun plaats.

All the pieces of the puzzle are now in place.

in place (at the place where something belongs)


met man en muis

met man en muis vergaan

(idiomatic) with everyone without exception


aan den lijve

Literally, “on the body”, with fossilized dative forms.


naar de gallemiezen

Ik zei dat je voorzichtig moest zijn! Mijn hele auto is naar de gallemiezen!

I told you to be careful! My car is completely wrecked!

wasted, ruined, destroyed, done for, to the dogs


naar de gallemieze

naar de gallemiezen
naar de gallemiezen#Dutch


om te beginnen

first of all, to begin with, for starters, for one


achter de hand

in reserve, kept aside for when the need arises


op de been

Literally, “on the legs”, with an old endingless plural of been (instead of contemporary benen). Compare the same construction in German auf den Beinen.


voor spek en bonen

(chiefly sports and games) not for real, not competitively (indicating a noncompetitive participant)

(by extension) useless, to no avail, ineffective; without doing anything substantial, relevant or worthwhile


na mij de zondvloed

Calque of French après moi le déluge. Literally, “after me the deluge”.

Used to express indifference about events after one's death or more generally indifference about the future.


naar de filistijnen

Formed out of the sense "philistine, destructive person" of Filistijn (“Philistine”).

(informal) down the khazi, destroyed, wasted


uit de oude doos

18th century. Literally, “from the old box”.

uit den ouden doosch (alternative)
uyt de oude doos (alternative obsolete)

(idiomatic) from times of old, old school


uit den ouden doosch

(humorous, archaising, neologism) deliberate misspelling of uit de oude doos


bij de konijnen af

20th century. Literally, “after the manner of rabbits”.

(idiomatic) despicable, insufferable, disgusting, horrible


bij de beesten af

20th century. Literally, “after the manner of beasts”.

(idiomatic) horrible, outrageous, insufferable, disgusting


zonder aanzien des persoons

Literally, “without looking at the person”. From the frequent biblical expression “to regard/recognize faces” (i.e. be partial to one's friends or the mighty), which follows the expression in Deuteronomy 1:17. The Vulgata translates this as respicere/accipere personam (e.g. Luke 20:21). Compare German ohne Ansehen der Person.

(idiomatic) indiscriminately, without discrimination


naar de ratsmodee

Borrowed from Yiddish נאָך דער אשמדאי (nokh der ashmodey), with a shifted r due to re-analysis.

bor

נאָך דער אשמדאי

(Netherlands, informal) broken, ruined, down the khazi


op een drafje

Club wint spannende Brugse derby, Anderlecht op drafje voorbij STVV (titel) ... Anderlecht heeft vanavond dan weer vlot gewonnen van een zwak STVV. ...: 3-1.

... Dat biechten verliep toen reeds op een drafje en volgens een stramien en eindigde met een standaard opgelegde penitentie van het bidden van drie onzevaders en drie weesgegroeten. ...

(figuratively) quickly and not very thoroughly


van het kastje naar de muur

Literally, “from the cupboard to the wall”.


in hart en nieren

Helmut Kohl is een Europeër in hart en nieren


in blijde verwachting

(somewhat formal) synonym of in verwachting (“pregnant, expecting”)


in de fik

(extract uit De Leidse sleutelgaten hun song "Joke stop toch met koken"): We stonden op een camping in de buurt van St.-Tropez,—En Joke wilde koken, ze had zin in een soufflé.—Ik vroeg of ik kon helpen maar ze zei: “Nee dat doe ik”.—En binnen twee minuten stond ons tentje in de fik!


op een na

Joyce had het op een na beste cijfer bij de toets.

Joyce had the second highest mark at the test.

De hardloper uit onze buurt kwam als op een na laatste aan.

The runner from our neighbourhood arrived second last.

(adverbial, modifying superlatives) second (e.g. "second best", "second last", "second largest")


voor Piet Snot

Ben 'k hier nu voor Piet Snot gekomen of gaat ge 't me nog zeggen?

Did I come here for nothing or are you going to tell me?


beneden de Moerdijk

beneden den Moerdijk (alternative obsolete)

(Netherlands) in the Southern Netherlands; (less commonly) in the southern Low Countries


boven de Moerdijk

boven den Moerdijk (alternative obsolete)

(Netherlands) in the Northern Netherlands


in het achterhoofd

Used other than figuratively or idiomatically: see in, het, achterhoofd.

(idiomatic) in mind, in the back of one's mind


met smart

Used other than figuratively or idiomatically: see met, smart.


van slag

Originally in reference to mechanical clocks.

having a sound mechanism that is out of alignment with the time-keeping mechanism (of mechanical clocks)


in het echt

We konden hem in het echt ontmoeten.

for real, in real life (as opposed to in a story or similar)

face to face (as opposed to on a picture or a screen, or via telephone etc.)


op wieltjes

Used other than figuratively or idiomatically: see op, wieltjes.

De één was heel erg actief op kerkelijk gebied, terwijl een ander getypeerd kan worden als "christen op wieltjes".

1990 October 2, “5 Jaar Evang. Gemeente”, in De IJsselbode, page 2:

Hij knipoogde. ‘Denkt u dat we nu ‘gelovigen op wieltjes’ genoemd kunnen worden?’

2006, Annette Smith, Thuis in Ruby Praire, tr. by Petra Koopmans, Zomer en Keuning, →ISBN, page 73:

2013, Diederick Klein Kranenburg, ‘Samen voor ons eigen’. De geschiedenis van een Nederlandse volksbuurt: de Haagse Schilderswijk, 1920–1985, Uitgeverij Verloren (1st ed.), →ISBN, page 110, quoting a man named Gillian.
Het gevolg was dat ze met kerst van alle kanten een kerstpakketje kreeg. Ze zeggen wel eens: een katholiek op wieltjes. Nou mijn oma was nog veel erger.

(please add an English translation of this quotation)

(colloquial, Netherlands) nominally belonging to a religion or denomination but nonpracticing


op vrije voeten

Literally, “on free feet”. Compare German auf freiem Fuß.


om de haverklap

(informal) again and again, all the time, frequently, regularly


in het kort

Dus, in het kort, niemand krijgt een kerstbonus.

So, in short, nobody gets a Christmas bonus.


op de valreep

From valreep as the place where one embarks on a ship. Compare older op de valreep staan, Danish på falderebet.


als een gek

(simile) like crazy, like mad; generic intensifier, indicating that something occurs to a great or excessive degree.


uit den boze

The moniker de boze (in the past sometimes capitalized as de Boze) refers to Satan.

strongly disallowed, out of bounds, out of the question, completely wrong


van de pot gerukt

van de pot gerukt (adverbial positive predicative)
van de pot gerukte (feminine indefinite masculine positive singular)
van de pot gerukt (indefinite neuter positive singular)
van de pot gerukte (indefinite plural positive)
van de pot gerukte (definite positive)
van de pot gerukts (partitive positive)

Die ouwe rukker is helemaal van de pot gerukt!

That old tosser is completely off his rocker!

(idiomatic, vulgar) crazy, insane, off one's rocker, fucked in the head


van meet af aan

from the start; from the beginning; from the onset


te elfder ure

Referring to the parable of the workers in the vineyard in Matthew 20. The term employs the now archaic dative case, lost in present-day Dutch except for a few idioms.

at the eleventh hour
at the eleventh hour

at the eleventh hour (at the last minute; at a time close to the end or almost too late)

Parable of the Workers in the Vineyard
Statenvertaling


in het hol van Pluto

Literally, “in Pluto's den, in the underworld”.

in the middle of nowhere
in the middle of nowhere


buiten 's lands

buiten des lands (alternative)
buitens lands (alternative)
buitenslands (alternative)


achter de rug

We hebben de negen uur durende reis achter de rug, maar nu zijn we in Frankrijk.

The nine-hour journey is behind us, we're in France now.

(idiomatic) having ended in the recent past, especially for unpleasant things


onder de knie

Na 30 rijlessen heb ik eindelijk autorijden onder de knie.

After 30 driving lessons, I finally have a handle on driving a car.

(idiomatic) learned, mastered, (having something) down


voor de kat zijn viool

Literally, “for the cat's violin”, with a his genitive.

voor de kat z'n viool (alternative)
voor de kat z'n kut (alternative)
voor de kat z'n kale (alternative)
voor de kat z'n reet (alternative)
voor de kat z'n rozijn (alternative)
voor de kat z'n linkeroog (alternative)
voor de kat z'n staart (alternative)

Geweldig zo'n jaar: finale US Open verloren, in Atlanta olympisch goud verspeeld, in het hele jaar twee singles gewonnen en een tripje Peking voor de kat z'n viool.

2012, Jacco Eltingh, Rene van Hattum, Een tennisbal als watermeloen, Karakter, →ISBN:

Great year: lost the US Open final, squandered olympic gold in Atlanta, won two singles in a whole year and had a trip to Beijing that was in vain.


voor de kat z'n viool

voor de kat zijn viool
voor de kat zijn viool#Dutch

alternative spelling of voor de kat zijn viool


in allerijl

Allerijl is not found outside this expression and represents a contraction of aller, a fossilized dative form of al, and ijl.


bij tijd en wijle

/bɛi̯ ˈtɛi̯t ɛn ˈʋɛi̯.lə/


om des keizers baard

(idiomatic, dated) not for money; not seriously; indicating that there is no money or anything else at stake


voor de bühne

done merely to impress (not particularly well-informed) onlookers rather than for substantial reasons


in voege

(chiefly law) in effect, in force, in use


van hier tot Tokio

(informal, esp. in relation to distances) extremely long

(informal, by extension) extremely large


van de week

Literally, “of the week”. Possibly from collocations with a particular day, such as vrijdag van de week (“Friday of the [current] week”).

Ben je van de week al naar het strand geweest?

Have you already been to the beach this week?

(idiomatic) this week (during the current week, whether past or future)


in bonis

well-off, wealthy, in funds; possessing wealth, especially in money and/or property


op zijn paasbest

in one's Sunday best, in a very tidy or decent manner (usually in relation to someone's dress)


in de eerste plaats

first of all; in the first place; first things first; firstly


buiten westen

From straying too far to the west from one's course at sea. Compare French être à l'ouest.


van tijd tot tijd

1881, Eduard Douwes Dekker, Max Havelaar, 5th printing, p.41

But, I thought, if I let this Stem write my book? If I have anything to add, I myself can write a chapter from time to time. Frits can also help. He has a list of words written with two Es, and Mary can write it out neatly.

Maar, dacht ik, als ik myn boek door dien Stem schryven liet? Als ik er wat by te voegen heb, schryf ikzelf van-tyd tot-tyd een hoofdstuk. Frits kan ook helpen. Hy heeft een lystje van woorden die met twee e's geschreven worden, en Marie kan alles in 't net schryven.


van likmevestje

Literally, “of lick-my-vest”, but the element vestje is generally considered to derive from French fesse (“buttock, butt”).

van lik m'n vestje (alternative)
van likmevesje (alternative colloquial dated)
van likmevessie (alternative)

Met zo'n kerel van likmevestje ga ik niet naar de stad, hoor.

I'm not going into town with such a good-for-nothing bloke, I swear.

(idiomatic) of low quality or competence; worthless, good-for-nothing


tot in den treure

Literally, “up to the point of annoyance, up to the point of grieving”.

lit

in den treure (alternative)
tot in den treuren (alternative)


te pas en te onpas

all the time; whether appropriate or not; whether relevant or not


onder het kleed

(Netherlands) under the rug, meaning to conceal something


als een tiet

Sinds zijn interview met de krant loopt zijn bedrijf als een tiet.

Since his interview with the newspaper his company has been doing very well.

(simile, somewhat vulgar) very well, very successfully


als een trein

Dankzij ons nieuwe laboratorium vorderen onze experimenten nu als een trein.

Thanks to our new laboratory, our experiments are now progressing very well.

(simile, informal) very well, very successfully


als een ketter

Literally, “like a heretic”. Originally mainly used in verbal phrases like vloeken als een ketter (“to curse like a sailor”), cf. English curse like a pagan.

Ik snuif als een ketter; en daar ligt ook al myn talent niet! Dan nies ik de pen uit myn hand, en wel eens (zo als gy ziet,) een inktvlek op 't papier. Dan valt de snuif in myn keel, en ik hoest en baljaar de heele buurt by malkander; dan stoot ik het Eau de Luce flesje om, en weet myne oogen niet te bergen van de bytende scherpte.

1784, Aagje Deken, Betje Wolff, “Zevende brief. Mejuffrouw Alida Leevend aan Mejuffrouw Petronella Renard”, in Historie van den heer Willem Leevend, volume 3, page 36:

I sniff snuff like a madwoman, and I am not talented at that either! Then I sneeze and let my pen drop from my hand, and sometimes (as you see) I cause an inkdrop to fall onto the paper. Then the snuff falls into my throat, and I'm coughing and making an uproar until the entire neighbourhood shows up; then I knock over the bottle of Eau de Luce and I cannot manage to shield my eyes from the irritating sharpness.

Doch, daar toevalligerwijs de koster der gemeente {{{1}}} heette, en geen der boeren het minste denkbeeld had van hetgeen kok anders beteekenen kon, kwam weldra het gerucht in omloop, dat de koster van den Koning reeds aangekomen was en gevloekt had als een ketter.

1841, “De koning en de landlieden in Zweden ten tijde van Gustaaf den IV”, in Vaderlandsche letteroefeningen, page 448:

Roken is in de meest letterlijke zin Svevo's lust en leven. Van jongsafaan tot op zijn sterfbed - alleen de ultime sigaret wordt hem vlak voor zijn sterven onthouden - rookt hij als een ketter.

1978, Mia Meijer, “Italo Svevo: zakenman - schrijver”, in De Revisor, volume 5, page 32:

Smoking is in the most literal sense Svevo's purpose in life. From his young years up to his deathbed — only the ultimate cigarette is denied to him right before his dying breath — he smokes like Thomas the Tank Engine.

Generic intensifying phrase mainly used to modify verbs, usually relating to vices or with a negative or derogatory connotation: like crazy, like a madman

Used other than figuratively or idiomatically: see als, een, ketter.


op heterdaad

Partial univerbation of heter + daad. Literally, “on the hot act”, i.e. “while the act is still hot”; more at heterdaad.

lit

in the act (in the process of causing wrongdoing)


als een tierelier

Tierelier is commonly used as an interjection to represent cheerful whistling, singing or even animal songs.

De bestellingen lopen als een trein.


na ons de zondvloed

Calque of French après nous le déluge. Literally, “after us the deluge”.

na mij de zondvloed
na mij de zondvloed#Dutch

alternative form of na mij de zondvloed (first person, plural)


op het spel

op het spel zetten

op het spel staan


van de oude stempel

van het oude stempel (alternative)
van den ouden stempel (alternative obsolete)

of the old school, pertaining to an old-fashioned style or way of thinking


om hunnentwil

/ɔm ˈɦʏ.nəntˌʋɪl/


om uwentwil

Audio


om zijnentwil

Audio


als de bliksem

Used other than figuratively or idiomatically: see als, de, bliksem.

(simile) very quickly, right away, without delay


van ganser harte

Literally, “from/of whole heart”, with fossilized dative forms.


met vallen en opstaan

Literally, “with falling and standing up”. In reference to young children who are learning how to walk upright.

by trial and error, with trial and error, involving trial and error


voor duur geld

Literally, “for expensive money”. Compare German für teuer Geld.


aan de Noordzee

Het is daarom te hopen dat de delegatie goed geluisterd heeft naar de adviezen die ze ongetwijfeld aan de Noordzee heeft gekregen.

2021 September 16, “Dodelijke werkelijkheid [Lethal reality]”, in De Ware Tijd, archived from the original on 2021-11-16:

It is therefore to be hoped that the delegation listened carefully to the advice that they were undoubtedly given in the Netherlands.

De beste stuurlui staan op dit moment glashelder aan wal en lopen vaak gewoon te raaskallen, zoals die meneer die ineens denkt hulp te moeten gaan zoeken bij bakra basi aan de Noordzee.

2022 August 14, “Bewust onrust creëren? [Deliberately creating unrest?]”, in De West, retrieved 2025-01-15:

At present, it's crystal clear that the back-seat drivers are often just ranting and raving, like the gentleman who suddenly thought he ought to seek help from white masters in the Netherlands.

Vooral vele drolle-bollen daar aan de Noordzee en hun kawteres alhier snappen niet veel van die massale opwelling van nationalisme tijdens de uitvaart.

2025 January 5, Rappa, “Column: Borrelpraat no. 853 [Column: Banter no. 853]”, in StarNieuws, retrieved 2025-01-15:

Especially, many turdballs over there in the Netherlands, and their hangers-on over here, don't understand much about this massive outpouring of nationalism during the funeral.

(Suriname, often somewhat derogatory) in the Netherlands


onder de indruk

Literally, “under the impression”; compare indrukwekkend.

Hij was onder de indruk van haar moed.


tot nader order

until further notice
until further notice


van de gestampte pot

The original meaning of gestampte pot in this phrase is probably the same as that of stamppot, any of several dishes of mashed potatoes and vegetables, typically served with meat and gravy, thought to be preferred by common people over the haute cuisine of the upper crust.

1997, Alexander G. van der Burg, De Imagotoop, BoekWerk, page 257:
Ach, ik ben een jongen van de gestampte pot moet je maar denken, niet zo deftig als jij.
Oh well, I’m an ordinary chap, you know, not as posh as you.

(colloquial) unpretentious, common, ordinary


onder de blote hemel

onder de blote hemel slapen


van goeden huize

Literally, “from [a] good house”, using now-obsolete dative nominal forms, where "house" is used metonymically to refer to one's family and upbringing.

(idiomatic) of good stock; from a good family


van slechten huize

Literally, “from [a] bad house”, using now-obsolete dative nominal forms, where "house" is used metonymically to refer to one's family and upbringing.


in goeden doen

Literally, “in good doing”, with a fossilized dative visible in the adjective (it was also present, however invisibly, in the gerund doen, as in governs the dative).

(idiomatic) in a good way, in shape, in form


ter plekke

Literally, “on the spot”, with a fossilized dative.

De ambulance is ter plekke.


tot bewijs van het tegendeel

Compare French jusqu'à preuve du contraire.

until proven otherwise
until proven otherwise


van God los

(literally) without God, atheistic, irreligious

(by extension) having loose morals, dissolute, profligate


op staande voet

Calque of Medieval Latin stante pede (literally “with one’s foot standing still”), a medieval juridical term meaning "on the spot, without having left the court". Cognate with German stehenden Fußes. Compare Old Novgorodian како стоꙗ (kako stoja).

cal

Hij werd op staande voet ontslagen.


op eigen houtje

of one's own accord, on one's own initiative


als de wiedeweerga

Audio


als de neten

Haar broertje is brutaal als de neten.


als de pest

Die gast stinkt als de pest.


binnen de Ring

Literally, “inside the ring [road]”, referring to Rijksweg 10, the ring road (ringweg) surrounding the wealthier core of Amsterdam and excluding its suburbs, which is colloquially known as de Ring.

De hele familie van die kakker woont binnen de Ring.

The entire family of that posh asshole lives in the central neighborhoods of Amsterdam.

(informal) in the well-off central neighborhoods of Amsterdam, that lie within ring road A10


naar de klote

Literally, “to the balls”. Attested since the 19th century.
Likely originally was naar de kloten, but the essentially homophonic naar de klote spelling is most common.

(vulgar) down the toilet, destroyed, wasted


aan de drank

Hij is al enkele maanden niet meer aan de drank.

He hasn't been abusing alcohol anymore for some months now.


in naam der wet

in the name of the law
in the name of the law


onder de wol

Literally, “under the wool”, referring to a woolen blanket.

Ik kruip vanavond vroeg onder de wol.


op een laag pitje

in a state of low intensity or urgency; on the back burner


tot in lengte van dagen

Literally, “until [the] length of days”.


tot in der eeuwen eeuwigheid

Literally, “until the eternity of the ages”, a Biblical phrase (as in Daniel 7:18: Aramaic עַד עָלַם עָלְמַיָּא); compare also door de eeuwen der eeuwen.

der

עַד עָלַם עָלְמַיָּא

Aramaic עַד עָלַם עָלְמַיָּא

(idiomatic, Christianity, archaic) for a very long time


op stap

We gaan vanavond op stap.

We're going out on the town this evening.


met lede ogen

Hij ziet de achteruitgang met lede ogen aan.

He observes the deterioriation with sadness.

Ik volg zijn dwalingen met lede ogen.

We keken met lede ogen toe terwijl het noodlot zich voltrok.

We observed with sadness as the evil fate unfolded.


in gezegende omstandigheden

Literally, “in blessed circumstances”, referring to the Christian belief that pregnancy is a blessing.

De bruid verkeerde op de dag van de bruiloft al in gezegende omstandigheden.

The bride was already pregnant at the time of the wedding.


in een haai en een draai

Implied meaning: “in the time it takes to turn your hand”. From haai (“tilted angle (obsolete sense)”) and draai (“a turn”).

(East and West Flanders) in an instant, in no time


van de weeromstuit

From weerom (“back”) + stuit (“bounce”).

De reusachtige Duitse dog sprong tegen me op en ik van de weeromstuit viel op mijn achterhoofd.

The huge Great Dane jumped up at me and I as a result fell on the back of my head.

(literally) as a result (in physical response to an impulse)

Toen ik de aanbieding zag, boekte ik van de weeromstuit twee retours naar Tahiti.

When I saw the special offer, I in response booked two return tickets to Tahiti.

(figuratively) in response, promptly (immediate and involuntary)


op het nippertje

(idiomatic, informal) in the nick of time


met de hakken over de sloot

Literally, “with the heels over the ditch”, said to refer to jumping over ditches as a game (see slootjespringen and fierljeppen), which often leaves little margin for error.

lit

Hij heeft met de hakken over de sloot zijn diploma gehaald.

by the skin of one's teeth
by the skin of one's teeth

(idiomatic, informal) just barely, by the skin of one's teeth


van hogerhand

From van combined with a univerbation of hoger (“higher”, comparative of hoog) + hand (“hand”), a fossilized phrase in the now-obsolete dative case.

univerbation

comparative of <i class="Latn mention" lang="nl">hoog</i>

Het besluit kwam van hogerhand.

(idiomatic) from higher up in a hierarchy; from a higher-up; from above


van de pot gepleurd

van de pot gepleurd (adverbial positive predicative)
van de pot gepleurde (feminine indefinite masculine positive singular)
van de pot gepleurd (indefinite neuter positive singular)
van de pot gepleurde (indefinite plural positive)
van de pot gepleurde (definite positive)
van de pot gepleurds (partitive positive)

van de pot gerukt
van de pot gerukt#Dutch

(idiomatic, vulgar) synonym of van de pot gerukt (“off one's rocker, crazy, insane”)


van buiten

Literally, “from outside”. Compare German auswendig.

iets van buiten leren


van de zotte

van de zotten (alternative)
van den zotte (alternative)

Het is toch verdomme van de zotte dat je richting de 10.000 euro per vierkante meter betaalt voor een huis in Mokum.

It really is damn insane that one pays something in the neighborhood of 10,000 euros per square meter for a house in Amsterdam.


naar de kanker

Ben gisteren bij de rave helemaal naar de kanker gegaan.

I got totally wasted yesterday at the rave.


onder de rivieren

Literally, “below the rivers”, that is the Rhine and Meuse and their distributaries, which as part of the Rhine-Meuse-Scheldt delta form a natural border between two larger religiocultural regions of the Low Countries (with the Rivierengebied forming a transitional region).

(idiomatic) in the southern Netherlands or southern Low Countries in general; to the south of the Rhine and Meuse and their distributaries, which separate the Catholic southern provinces from the northern, largely Protestant parts of the Low Countries

Rhine-Meuse-Scheldt delta
grote rivieren
nl:Rivierengebied


boven de rivieren

Literally, “above the rivers”, that is the Rhine and Meuse and their distributaries, which as part of the Rhine-Meuse-Scheldt delta form a natural border between two larger religiocultural regions of the Low Countries (with the Rivierengebied forming a transitional region).

(idiomatic) in the northern Netherlands: to the north of the Rhine and Meuse and their distributaries, which separate the Catholic southern provinces from the northern, largely Protestant parts of the Low Countries


beneden de rivieren

onder de rivieren
onder de rivieren#Dutch

(idiomatic) synonym of onder de rivieren


onder de Moerdijk

beneden de Moerdijk
beneden de Moerdijk#Dutch

(idiomatic) synonym of beneden de Moerdijk


in kannen en kruiken

signed, sealed, and delivered
signed, sealed, and delivered

all done, fully decided, signed, sealed, and delivered


bij nader inzien

upon closer inspection
upon closer inspection


in godsnaam

in Godsnaam (alternative)
in godesnaam (alternative)
in Godesnaam (alternative)

Wat gebeurt er in godsnaam?

Hou daar in godsnaam eens mee op.


in arren moede

A set phrase preserving otherwise obsolete dative grammatical case forms, arren being the genitive of ar and moede being the genitive of moed (“disposition, mood”).

Toen ik mijn huurwoning uitmoest ben ik in arren moede maar terug naar mijn ouders gegaan.

When I had to leave my rental apartment I returned to my parents out of desperation.

(idiomatic, somewhat formal) out of desperation, lacking any further hope or recourse, at one's wit's end


ten einde raad

(idiomatic) not knowing what to do, desperately, at one's wit's end


tussen neus en lippen door

(idiomatic, informal) in passing, casually, without drawing much attention


voor geen meter

Die aansteker werkt voor geen meter.

Het woei hard, dus ik verstond hem voor geen meter.

It was very windy, so I understood him very poorly.


door dik en dun

Afrikaans: deur dik en dun

through thick and thin
through thick and thin

(idiomatic) through thick and thin (through (adverse) conditions)


van dien aard

Literally, “of that nature”, with a fossilized dative.

(somewhat formal) such; of such a nature


op het scherp van de snede

op het scherp van de snee (alternative)
op het scherpst van de snede (alternative)
op het scherpst van de snee (alternative)

(figuratively) on the razor's edge, on a knife edge


naar willekeur

En op dezelfde wijze van n maal de tweede vergelijking de eerste aftrekkende, komt er n² x - x = n b - a, of x = n b - a : n² - 1, in welke vergelijkingen nu n naar willekeur mag genomen worden.

1830, W.J.C. Rammelman Elsevier, Verzameling van wiskundige voorstellen, volume 4, page 113:

And in the same vein of n times the second equation minus the first, we get n² x - x = n b - a, or x = n b - a : n² - 1, in which n may now by picked at random.


van lieverlee

The origin of lieverlee is unclear. The whole word is attested in an earlier form as lieverlede (the intervocalic -d- vanishing is not irregular; compare leder / leer), and even earlier as Middle Dutch lieverlade. It is clear that it represents a univerbation, where the first element liever is a dative feminine singular adjective form (compare van hogerhand) of lief, but the ultimate meaning and origin of lee (from earlier lede, lade) is less clear.

(idiomatic) Little by little; gradually; slowly.


van de leg

Literally, “off [one's] laying”, originally in reference to chickens not laying eggs.

Door een ontsteking raakte de kip van de leg.

The chicken had stopped laying eggs due to an inflammation.

(literally, of chickens or other birds) Not laying eggs due to stress, disease or some other factor.

Sinds de dood van haar hond is ze helemaal van de leg.

She has been very distraught since the death of her dog.

(figuratively, idiomatic, of people) Distraught, confused or upset.


in een aai en een draai

in een haai en een draai
in een haai en een draai#Dutch

alternative form of in een haai en een draai


van de pot gerukte

indefinite masculine and feminine singular

inflection of van de pot gerukt:
indefinite plural

inflection of van de pot gerukt:
definite


onder invloed

Rijden onder invloed is ten strengste verboden.

Driving under the influence is strictly forbidden.


op zijn achterhoofd gevallen

Literally, “fallen on the back of one's head”.

lit

Ze weet hoe ze dit moet klaarspelen, ze is echt op haar achterhoofd gevallen.

She knows how to accomplish this - she's really not stupid.

Ik weet best wat je van plan bent - ik ben ook niet op mijn achterhoofd gevallen, hè!

I know all too well what you're planning - I'm not stupid!

Die vent is een beetje op zijn achterhoofd gevallen.


met opgeheven hoofd

with one's head held high
with one's head held high


bij mijn weten

(idiomatic) to one's knowledge, as far as one knows


in nevelen gehuld

(idiomatic) Obscure, shrouded in mystery; mysterious.


van binnenuit

Die nectarines waren al van binnenuit rot voordat ze rijp waren.

Those nectarines were already rotten from the inside before they were ripe.


onder de streep

Literally, “under the line”, referring to the position of the result of a calculation.

Onder de streep zal deze wet weinig positieve invloed hebben.

At the end of the day this law will have little positive impact.

Dankzij de nieuwe cao houden de meeste werknemers onder de streep meer over.

Thanks to the new collective labor agreement, the net result is that most workers take home more money.

all things considered
all things considered

at the end of the day
at the end of the day

(idiomatic) all things considered, at the end of the day, as a net result


per slot van rekening

Compare French en fin de compte, au bout du compte.


bij kennis

Het duurde lang voordat de patiënt weer bij kennis was.

It took a long time for the patient to regain consciousness.

(idiomatic) conscious, aware of one's surroundings


van de partij

De zanger was ook op dit festival van de partij.

The singer was also present at this festival.


van het oude stempel

van de oude stempel
van de oude stempel#Dutch


in de buurt

Hij woont in de buurt.

Die schatting komt redelijk in de buurt van de werkelijkheid.

That estimate comes reasonably close to reality.

in the neighborhood of
in the neighborhood of


uit de buurt

Die winkel is een aardig eindje uit de buurt.


aan kant

Ik heb het huis aan kant gemaakt.

De meeste kamers zijn aan kant, maar de keuken is nog een zooitje.

Most rooms are tidy, but the kitchen is still a mess.


tussen de oren

(idiomatic) between the ears (in one's mind)


met twee vingers in de neus

Literally, “with two fingers in the nose”.


van mijnentwege

From Middle Dutch van minen wege. Compare German meinetwegen.


van rijkswege

(formal) by the state (under a monarchy)


van lotje getikt

van lotje getikt (adverbial positive predicative)
van lotje getikte (feminine indefinite masculine positive singular)
van lotje getikt (indefinite neuter positive singular)
van lotje getikte (indefinite plural positive)
van lotje getikte (definite positive)
van lotje getikts (partitive positive)


in het echie

(informal) alternative form of in het echt (“in real life”)


met een baard

Literally with a beard, as beards are associated with old people.

'Goed? Maar wat is goed?'[…]'Dat is een vraag met een baard,' zei Mostovskoj. 'Daar dachten de boeddhisten en de eerste christenen al over na.[…]'

2012, Vasili Grossman, translated by Froukje Slofstra, Leven & lot, Balans, →ISBN:

'Good? But what is good?' […] 'That's a very old question, Mostovskoj said. 'The Buddhists and first Christians already thought about that. […] '

Na een grap met een baard waar de gemiddelde imam jaloers op is denk ik alleen nog maar... jezus, wat is dít slecht.

2017, Jeroen Guliker, Niet voor tere zieltjes 2, De Crime Compagnie, →ISBN:

After a stale joke that the average imam would be jealous of, all I can think is.. Jesus, this is so bad.

Terwijl een Antilliaan bij de kast met de detectives bulderde om een mop die zijn maat had verteld, een grap met een baard, stond ik te trillen op mijn korte half-Joodse poten.

2020, Pieter Waterdrinker, De rat van Amsterdam, Singel Uitgeverijen, →ISBN:

While an Antillean at the cabinet laughed loudly with the detectives at a joke his mate had told, a stale joke, I just stood there, trembling on my short half-Jewish legs.

(humorous, figurative) very old and/or stale


in vredesnaam

Partial univerbation of in + vredes + naam, literally “in the name of peace”.

univerbation

Waarom zou je in vredesnaam scrummaster willen worden?

Why on earth would you want to become a scrum master?

(idiomatic) on earth (used for emphasis in questions)


in de nesten

in de nesten zitten

in de nesten komen/raken

zich in de nesten werken