ditmaal

Univerbation of dit (“this”) + maal (“time”).

univerbation

Hij slaagde erin het probleem op te lossen, maar het was moeilijker ditmaal.

He managed to solve the problem, but it was harder this time.

Ditmaal zal ik voorzichtiger zijn en geen fouten maken.

This time, I will be more careful and avoid making mistakes.

Het project werd goed ontvangen door het publiek, ditmaal was er veel meer interesse.

The project was well received by the public, and this time, there was much more interest.


omstreeks

omstreeks twaalf uur


achteraf

Univerbation or compound of achter + af.

Achteraf is het makkelijk praten.


hierna

erna
hierna
daarna
waarna
ergens na
nergens na
overal na


ogenblikkelijk

From ogenblik (“instant”) + -lijk (“-ly”). Compare German augenblicklich, Swedish ögonblickligen, Danish øjeblikkelig.


voorgoed

Univerbation of voor (“for”) + goed (“good”).


daarbuiten

buiten (prepositional)
buiten (adverb postpositional)
erbuiten
hierbuiten
daarbuiten
waarbuiten
ergens buiten
nergens buiten
overal buiten

Negerhollands: da bittie

From Middle Dutch dâerbuten. Equivalent to daar + buiten.


gepast

gepast betalen


dusdanig

From Middle Dutch dusdanich, from dusgedanich, from dusgedaen (literally “thus done, made in such a way”). Equivalent to dus + gedaan + -ig.


hiervan

van (prepositional)
van (adverb postpositional)
ervan
hiervan
daarvan
waarvan
ergens van
nergens van
overal van

Negerhollands: van hie


terdege

Univerbation of ter + dege, dative of deeg (“increase, benefit, advantage”).


zielsveel

Compound of ziel (“soul”) + -s- + veel (“much”).

intensely, devotedly, with all one's soul


bedaard

Past participle of bedaren (“to become calm, to calm down”).


ontzettend

awfully, incredibly (used as an intensifier)


allang

Je voelde je niet goed, dat wist ik toch allang

You didn't feel well, but I knew that for a long time


indertijd

Univerbation of in + der + tijd; tijd was a feminine noun in the past, whereas today it is masculine.


n.Chr.

Alternative form of n. Chr.; Abbreviation of na Christus; AD


gewelddadig

gewelddadig (adverbial positive predicative)
gewelddadiger (adverbial comparative predicative)
het gewelddadigst (adverbial predicative superlative)
het gewelddadigste (adverbial predicative superlative)
gewelddadige (feminine indefinite masculine positive singular)
gewelddadigere (comparative feminine indefinite masculine singular)
gewelddadigste (feminine indefinite masculine singular superlative)
gewelddadig (indefinite neuter positive singular)
gewelddadiger (comparative indefinite neuter singular)
gewelddadigste (indefinite neuter singular superlative)
gewelddadige (indefinite plural positive)
gewelddadigere (comparative indefinite plural)
gewelddadigste (indefinite plural superlative)
gewelddadige (definite positive)
gewelddadigere (comparative definite)
gewelddadigste (definite superlative)
gewelddadigs (partitive positive)
gewelddadigers (comparative partitive)

/ɣəʋɛlˈdaːdəx/

From geweld (“violence”) + daad (“deed”) + -ig (“-y”).


allereerst

From Middle Dutch alreerst. Equivalent to aller- + eerst.


desondanks

Univerbation of des + ondanks used postpositionally; equivalent to modern ondanks dat.

this notwithstanding, in spite of this, nevertheless


hooguit

→ West Frisian: heechút (calque)


immers

From immer (“always, ever”) + -s (adverb-forming suffix).

suffix

Nee, hij is al naar huis. Hij werd immers gevraagd thuis te komen.

No, he's already home, because he was asked to come home.

Tijdens en na de Nederlandse Opstand tegen de Spaanse overheersing beschouwden de Nederlanders zich als de 'nakomelingen van de Bataven', die immers ook tegen hun 'onderdrukkers', de Romeinen, in opstand waren gekomen.

During and after the Dutch Revolt against the Spanish domination, the Dutch regarded themselves as the 'descendants of the Batavians', for they had [literally who immers had] also come to rebel against their 'oppressors', the Romans.

Indicates that an explanation is being given for an earlier statement.; indeed, after all


terloops

Afrikaans: terloops

Univerbation of ter + loop + -s. The combination of feminine ter and the masculine ending -s is unusual and is likely the result of analogy with other phrases beginning with te.


dusverre

Univerbation of dus + verre. Initial stress is unusual for a univerbation but it resulted from dus receiving more stress than verre when excessively stressed, cf. thus far.


alsmaar

Negerhollands: alma

Hij is alsmaar aan het werk.

De situatie wordt alsmaar erger.


noodzakelijkerwijs

A univerbation of noodzakelijker (“feminine genitive singular of noodzakelijk”) + wijs (“manner”), a genitive absolute phrase. By surface analysis, noodzakelijk + -wijs.

univerbation

feminine genitive singular of <i class="Latn mention" lang="nl">noodzakelijk</i>


minstens

(Netherlands)

Derived from minst (“least”) on the model of German mindestens.


navenant

From Middle Dutch navenant, from Old French a l'avenant. Equivalent to a rebracketing of in avenant.

in keeping, accordingly, correspondingly


achterom

Heb je al achterom gekeken?

Achter het huis om.

Loop achter om het huis!

Heb je al achteromgekeken?

Ze keek achterom.


ertoe

tot (prepositional)
toe (adverb postpositional)
ertoe
hiertoe
daartoe
waartoe
ergens toe
nergens toe
overal toe


hiermee

met (prepositional)
mee (adverb postpositional)
ermee
hiermee
daarmee
waarmee
ergens mee
nergens mee
overal mee

Cognate with German hiermit, Danish hermed, Icelandic hérmeð.


evenzo

Negerhollands: evensoo


achteruit

Berbice Creole Dutch: atriti

desc

Negerhollands: aster ut, asterut, asteryt

→ Indonesian: ateret

→ Kwinti: achteruit


hiero

Hij is hiero!


achtereenvolgens

From achtereenvolgend + -s, with loss of -d.


intussen

From in + tussen. First attested in 1722.


ogenschijnlijk

Calque of German augenscheinlich. Analysable as ogenschijn (“glare”) + -lijk.


volop

volop zomer: high summer


c.q.

De directeur c.q. de secretaris kan het contract ondertekenen

The director or, in his absence, the secretary can sign the contract

Abbreviation of casu quo (“(or) in which case, (or) if that be the case”).

casu quo

Kan ik u koffie c.q. thee aanbieden?

Ik drink soms alcohol c.q. jenever.

Sometimes I drink alcohol, in that case, jenever.

also used, technically incorrectly, to mean 'or', 'or else', 'in particular':


neerwaarts

From neer (“down, nether”) + -waarts (“-wards”).


benedenwaarts

From beneden (“down, nether”) + -waarts (“-wards”).


onomstotelijk

indisputably, undisputably, unquestionably, undeniably


tevergeefs

Afrikaans: tevergeefs

From Middle Dutch tevergeves. Equivalent to a univerbation of te + vergeefs.


stilletjes

Negerhollands: stiltjes

diminutive of stil; silently, stealthily


maandelijks

maandelijks (adverbial positive predicative)
maandelijkse (feminine indefinite masculine positive singular)
maandelijks (indefinite neuter positive singular)
maandelijkse (indefinite plural positive)
maandelijkse (definite positive)
maandelijks (partitive positive)

Negerhollands: maentlik

From Middle Dutch maendelijx. Equivalent to maand (“month”) + -e- + -lijks (“-ly”).

monthly, related to a month, occurring during a month or every month


spaarzaam

From Middle Dutch *spaersam, attested in spaersamheit. Equivalent to sparen + -zaam.


waaromtrent

omtrent (prepositional)
omtrent (adverb postpositional)
eromtrent
hieromtrent
daaromtrent
waaromtrent
ergens omtrent
nergens omtrent
overal omtrent


waarachter

achter (prepositional)
achter (adverb postpositional)
erachter
hierachter
daarachter
waarachter
ergens achter
nergens achter
overal achter


daaronder

onder (prepositional)
onder (adverb postpositional)
eronder
hieronder
daaronder
waaronder
ergens onder
nergens onder
overal onder

desc

Negerhollands: da onder, na onder die, daeronder

From Middle Dutch dâeronder. Equivalent to daar + onder.


daarvandaan

vandaan (adverb postpositional)
ervandaan
hiervandaan
daarvandaan
waarvandaan
ergens vandaan
nergens vandaan
overal vandaan

Negerhollands: van da


daarachter

Negerhollands: daeraster

From Middle Dutch dâerachter. Equivalent to daar + achter.


onlangs

From Middle Dutch onlanghes, onlanx, of same meaning; on- + lang.

Zij heeft onlangs een cursus Frans gedaan


erlangs

langs (prepositional)
langs (adverb postpositional)
erlangs
hierlangs
daarlangs
waarlangs
ergens langs
nergens langs
overal langs


barrevoets

From bar (“barren, bare”) + -e- + voet (“foot”) + -s.

af

Ze liep barrevoets over het warme zand.

De kinderen speelden barrevoets in het gras.

The children were playing barefoot in the grass.

Hij gaat altijd barrevoets als hij thuis is.

He always goes barefoot when he is at home.


waarachtig

From Middle Dutch waerachtich. Equivalent to waar + -achtig.


gastvrij

From gast + vrij, a calque of German gastfrei.

Toen hij in Galilea kwam, ontvingen de mensen hem gastvrij.

When he came into Galilee, the people received him welcomingly.


tegemoet

Zij komt mij tegemoet.


erdoor

door (prepositional)
door (adverb postpositional)
erdoor
hierdoor
daardoor
waardoor
ergens door
nergens door
overal door


ronduit

→ Papiamentu: ròntùit

Hij sprak ronduit over zijn ideeën.

Zijn ideeën zijn ronduit idioot.


klokke

For the etymology of the noun, see klok. The adverb is a temporal dative of the same.

Klokke 17:00 ving de ceremonie aan.


zachtjes

diminutive of zacht; softly, gently, quietly


hoezo

Univerbation of hoe + zo. Compare English how so.


achterover

Negerhollands: aster over

Equivalent to achter (“behind”) + over (“over”).


aanstonds

desc

Negerhollands: anstonts, aanstonds, anstons, anstonds

→ West Frisian: aanst


achterna

De hond rende de postbode achterna.


allengs

Afrikaans: allengs


beurtelings

/ˈbøːrtəˌlɪŋs/


nochtans

From Middle Dutch nochdan, from Old Dutch *nohthan, from Proto-West Germanic *nohþan, from Proto-Germanic *nuhþan. Compare Gothic 𐌽𐌰𐌿𐌷𐌸𐌰𐌽 (nauhþan, “still, yet”), Old High German noh danne (“yet”), Old Saxon nohthan (“yet”), and the similarly formed German dennoch (“anyhow”).


ijlings

From ijlen (“to haste”) + -lings (“-ly”), replacing older ijlends.


jarenlang

Hij heeft jarenlang in het buitenland gewoond.

De traditie bestaat jarenlang al in deze gemeenschap.

The tradition has been around in this community for years.

Ze hebben jarenlang samengewerkt aan dit project.

They have been working together on this project for years.


eensklaps

Univerbation of eens + klaps, from een + -s and klap + -s.


nuchter

From Latin nocturnus. Cognate with German nüchtern.


noordwest

→ Papiamentu: nortwèst


zuidwest

From Middle Dutch suutwest. Equivalent to zuid + west.


overeind

Het gebouw staat overeind.

Hij kwam overeind.


dermate

Afrikaans: dermate

Univerbation of der + mate. Compare German dermaßen.

Oorspronkelijk was het Atomium bedoeld om slechts gedurende de Expo overeind te blijven, maar het bleek dermate populair dat het nooit is afgebroken.

Originally, the Atomium was meant to remain standing only during the Expo, but it turned out so popular that it has never been taken down.


noordoost

→ Papiamentu: nortost


zuidoost

From Middle Dutch suutoost. Equivalent to zuid + oost.


officieel

Borrowed from French officiel, from English official, from Latin officiālis.


exclusief

Borrowed from Middle French exclusif, from Medieval Latin exclusivus. Alternatively, but less probably, directly borrowed from Mediaeval Latin.


massaal

De mensen liepen massaal de straat op om te protesteren.

The people took to the streets en masse to protest.


inhoudelijk

From inhoud (“substance, content”) + -e- + -lijk.


mateloos

From maat (“measure, size”) + -e- + -loos (“-less”).


waarlijk

Negerhollands: waerlik

Petjo: waarl'k


idd

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of inderdaad (“indeed”).


altoos

Negerhollands: altoos

From Middle Dutch altoos. Equivalent to al + toog + -s.

Hij was een gentleman die zich altoos beleefd gedroeg.

He was a gentleman who always behaved politely.

De tradities van het volk werden altoos in ere gehouden.

The traditions of the people were always honored.

De oude dichter sprak altoos in fraaie verzen.

The old poet always spoke in beautiful verses.


vanzelf

→ Sranan Tongo: fansèlf

→ Caribbean Javanese: fansèlef


evenmin

Een bekend aforisme van Voltaire luidde dat het Heilige Roomse Rijk niet Romeins, niet heilig en evenmin een rijk was.

A known aphorism of Voltaire's stated that the Holy Roman Empire was not Roman, not holy, and not an empire either.


marginaal

From French marginal, from Medieval Latin marginalis, itself from Latin margō (“edge”) (from Proto-Indo-European *merǵ- (“edge, boundary”)) + -ālis (“-al”). By surface analysis, marge + -aal.


teloor

From older Dutch te loor (“to (a) loss”). An alternative form/dialectal variant of teleur.


trots dat

Compare German trotzdem and Limburgish tródsget.

Je zult haar, trots dat, toch wel willen zien...? - Ik denk het wel, Lot, glimlachte Elly zacht. - You would want to see her, anyhow, right? - I think so, Lot, said Elly softly. Louis Couperus - Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan pg. 70


postuum

Borrowed from French posthume, from Latin postumus.


hatelijk

(obsolete) extremely, used with other adverbs to express a high degree


domweg

From dom (“stupid”) + -weg (“-ly, -wise”).


lukraak

Afrikaans: lukraak

Uncertain, plausibly from luk (“luck”) or lukken (“to succeed, be fortunate”) + raak (“spot-on”).

haphazardly, at random, hit or miss, indiscriminately, without proper planning


nulles

Hier ook nulles


bazig

Ze commandeerde haar medewerkers bazig rond.

She bossed her employees around in a bossy way.

Hij gedroeg zich bazig en wilde altijd de controle hebben.

He behaved in a bossy way and always wanted to be in control.

Hij hield zijn standpunt bazig vast en gaf niet toe aan kritiek.

He firmly held his position and didn't give in to criticism.

Ze sloot de deur bazig achter zich en liep weg.

She firmly closed the door behind her and walked away.

firmly, soundly, in good measure (or more)


meestentijds

Meestentijds zat vader in zijn studeerkamer.

Father was in his study most of the time.


gewoonweg

Ze waren gewoonweg kolossaal. They were downright huge. (De GVR)


schandelijk

nl-adj

schandelijk (comparative schandelijker, superlative schandelijkst)

schandelijker (comparative)
schandelijkst (superlative)

From Middle Dutch schandelijc. Equivalent to schande + -lijk.


tweemaal

Negerhollands: tweemaal

→ Aukan: tumalisi


machtig

From Middle Dutch magtech, from Old Dutch maghtig, from Proto-West Germanic *mahtīg. Equivalent to macht + -ig.
Compare German Low German machtig, German mächtig, West Frisian machtich, English mighty.

‘Hebben ze hier geen automaten met meisjes erin?’ vroeg Arie. ‘Net als sigaretten en nierbroodjes? Zou machtig handig zijn.’ Hubary was niet in de stemming voor dat soort nonsenshumor.

1957, Willy van der Heide, Wilde sport om een nummerbord:

"Don't they have any vending machines around here with girls in them?" Arie asked. "Just like cigarettes and kidney sandwiches? Would be mighty convenient." Hubary was not in the mood for that kind of nonsensical humour.


verbazingwekkend

From verbazing (“amazement”) + wekkend (“arousing”).

compound

Verbazingwekkend genoeg vermelden de annalen slechts negen tot zestien slachtoffers.

Amazingly enough, the annals mention only nine to sixteen victims.


vloeiend

Hij spreekt vloeiend Frans.


verderop

zie verderop in dit artikel


schuins

→ Papiamentu: skeins


westwaarts

Afrikaans: weswaarts

From Middle Dutch westwaert. Equivalent to west (“west”) + -waarts (“-wards”).


standaard

From Middle Dutch standaert, from Old French estendart.


zuinigjes

not leniently, strictly, uncharitably, soberly

diminutive of zuinig
economically, meagrely


heus

From Middle Dutch hovesch, and thus the same word as hoofs (“courtly”). Originally a western variant form.
For the semantic and phonetic development of this word compare also German hübsch (“pretty”) and Central Franconian höösch (“careful, slow”).


vergeefs

From Middle Dutch vergeves. Equivalent to vergeven (past particle) + -s (adverbial suffix).


eeuwenlang

Univerbation of eeuwen + lang. First attested as an adverb.


normaliter

Normaliter zegt men "normaal".


zover

voor zover ik er verstand van heb...

so far, as far as (often written zo ver)


voren

naar voren brengen

zich naar voren buigen

Alternative form of voor, always found with a preposition in set phrases; in advance, to the front


eromheen

omheen (prepositional)
omheen (adverb postpositional)
eromheen
hieromheen
daaromheen
waaromheen
ergens omheen
nergens omheen
overal omheen


zolang

Afrikaans: solank

Negerhollands: soo lang

→ Sranan Tongo: solanga

→ Caribbean Javanese: solangah

→ Saramaccan: solánga

From Middle Dutch so langhe, from Old Dutch sōlango. Equivalent to a univerbation of zo + lang.


bijster

From Middle Dutch bijster (“away, loose”). Middle Dutch also has an adverb bijsterlijc (“ferociously”), whose meaning was later taken over by bijster.


daartussen

tussen (prepositional)
tussen (adverb postpositional)
ertussen
hiertussen
daartussen
waartussen
ergens tussen
nergens tussen
overal tussen

Negerhollands: daartuschen

From Middle Dutch dâertusschen. Equivalent to daar + tussen.


desnoods

Univerbation of des + noods, genitive of nood.

Dat verklaar ik desnoods onder ede.

I will declare that under oath if need be.


op zoek

Hij verliet de kamer en ging in zijn eentje op zoek naar de keuken.

He left the room and went in search of the kitchen by himself.


onbewogen

From Middle Dutch onbewogen. Equivalent to on- + bewogen.


aaneen

From Middle Dutch aeneen. Equivalent to aan + een.


wellevend

nl-adj

wellevend (comparative wellevender, superlative wellevendst)

wellevender (comparative)
wellevendst (superlative)


eerlijkheidshalve

(as a discourse particle) to be honest, in fairness


achterop

Univerbation of achter (“behind”) + op (“on”).


eventjes

diminutive of even; momentarily, in a moment


danig

Afrikaans: danig

Shortening of Dutch dusdanig and zodanig.


eergisteren

Negerhollands: eergester

From Middle Dutch eergisteren. Equivalent to eer (“before”) + gisteren (“yesterday”).

day before yesterday
day before yesterday


allerminst

From Middle Dutch alreminst. Equivalent to aller- + minst.


menigmaal

Negerhollands: mennigmaal


emfatisch

Learned borrowing from Ancient Greek ἐμφατικός (emphatikós, “forceful”). By surface analysis, emfase + -isch.


gaarne

From Middle Dutch gerne, gaerne, from Old Dutch *gerno, from Proto-West Germanic *gernō, from Proto-Germanic *gernô (“willingly, gladly”), an adverbial form of *gernaz (“willing”).

inh

(now chiefly Belgium, formal or slightly dated in the Netherlands) with pleasure, gladly


overeen

Negerhollands: overeen

Komt een liter water exact overeen met een kilogram water?

Is one litre of water the equivalent of one kilogram of water?

equal, matching (often used with komen...met)


nijg

Contraction from nijdig.
Part of the local slang of some Flemish rural areas; not understood everywhere.

nijg snugger

Ze zijn nijg aan 't spelen!

nijg knoeften


tussenbeide

Vader kwam bij onze ruzie tussenbeide.

Father got between us to stop the argument.


multiculti

nl-adv

multiculti (comparative meer multiculti, superlative meest multiculti)

meer multiculti (comparative)
meest multiculti (superlative)

2015, Edmond Hofland, Het Duitse wonder. Een kleine geschiedenis van de Bondsrepubliek, Prometheus – Bert Bakker.
Zelf zei ze in 2010, op een bijeenkomst van de Junge Union, de jongerenorganisatie van de CDU, dat 'het multiculti naast elkaar leven is mislukt. Absoluut mislukt.'

(please add an English translation of this quotation)

(colloquial, ironic, sometimes derogatory) multiculturally


eender

Variant of ener (“of one”), genitive of een (“one”), with epenthesis of d.

Help elkaar, eender waar je bent of op welke manier.

Help each other, no matter where or how.

no matter, regardless of, anyway, anyhow


gwn

Shortening of gewoon, due to common vowel loss in text messaging. Compare srsly.

(informal, Internet slang, text messaging) Abbreviation of gewoon.


hiertegen

tegen (prepositional)
tegen (adverb postpositional)
ertegen
hiertegen
daartegen
waartegen
ergens tegen
nergens tegen
overal tegen


effectief

effectief (comparative effectiever, superlative effectiefst)

effectiever (comparative)
effectiefst (superlative)

Borrowed from French effectif, from Middle French effectif, from Latin effectīvus.

Dit is effectief gebeurd.


godse

Jezus, dat is echt godse erg


desalniettemin

Univerbation of des (“of this/that”) + al (“all”) + niettemin (“nevertheless”); translatable as in spite of all this/that, a more emphatic version of niettemin.

univerbation

nevertheless (in spite of what preceded)


toentertijd

Univerbation of toen (“then”) + ter (“at/on the”) + tijd (“time”). The ter may come as a surprise from a modern viewpoint, as it is the contraction of te + the old feminine singular dative definite article der, whereas tijd is a masculine word in modern Dutch. In earlier stages of the language however, the word was feminine. This also explains the compound indertijd and the fixed expression te zijner tijd which both consider tijd to be feminine, versus the younger compound destijds which considers it to be masculine (earliest attestation is in modern Dutch, in 1674).


min of meer

→ Indonesian: kurang lebih (calque)


d'office

Als ge geen inkomsten hebt, zoudt ge d'office moeten kwalificeren voor het bestaansminimum, zonder allerhande administratief gezever!

If you don't have any income, you should automatically qualify for guaranteed benefits, without all kinds of administrative humbug!


tehuis

From Middle Dutch te huus; equivalent to te + huis.


gedachteloos

Hij staarde gedachteloos naar buiten.

Ze liet gedachteloos haar sleutels op tafel vallen.

She inattentively dropped her keys on the table.


doordeweek

Univerbation of door de week. Probably influenced by the connected spelling of the adjective doordeweeks.

(rare, proscribed) Alternative spelling of door de week


teveel

(proscribed) Alternative spelling of te veel


gewis

From Middle Dutch gewis, gewes (“certain, sure”), from Old Dutch *gewis (“certain, sure”) and gewisso (“certainly, surely”), both from Proto-Germanic *gawissaz (“known, sure”), from Proto-Indo-European *weyd- (“to know”).
Cognate with English wis (“certain, sure”), German gewiss (“certain”), Danish vis (“sure”).


duchtig

From Middle Dutch duchtich, from Old Dutch *duhtig, from Proto-West Germanic *duhtīg. Equivalent to modern deugen (“to be virtuous”) + -ig. Originally an adjective, but chiefly used as an adverb in modern Dutch.
Cognate with German tüchtig (“efficient, capable, hard, competent, big”), English doughty, Danish dygtig (“virtuous, proficient”).


somtijds

Berbice Creole Dutch: somtiti

From Middle Dutch somtijts, somtijt, somtiden.


daaro

Either from daarzo or a lengthening of daar with -o as a slang suffix.

Het gaat niet zo goed daaro.

(informal, Holland) there, yonder, over there


teleur

From older Dutch te leur (“to (a) loss”). An alternative form/dialectal variant of teloor, from Middle Dutch leur (“loss”), the same stem as in the past participle verloren of verliezen.


bekant

From Middle Dutch bicant. Contrary to the standard form bijkans, this form lacks the adverbial -s.


overweg

From Middle Dutch overwech, from over (“over”) + wech (“road”). The literal meaning was to "be able to travel the same road with someone".

(chiefly in the phrase "overweg kunnen met") get on with, get along with, be friendly with


o.c.

Initialism of opere citato (Latin for: "in the work which has already been cited")


beu

(obsolete, of eating or drinking) to satiety


laaiend

Ze waren laaiend enthousiast over de nieuwe brandblussers.

They were intensely enthusiastic about the new fire extinguishers.


zuidwaarts

Afrikaans: suidwaarts

From Middle Dutch suutwaert. Equivalent to zuid (“south”) + -waarts (“-wards”).


oostwaarts

Afrikaans: ooswaarts

From Middle Dutch oostwaert. Equivalent to oost (“east”) + -waarts (“-wards”).


noordwaarts

Afrikaans: noordwaarts

From Middle Dutch nortwaert. Equivalent to noord (“nord”) + -waarts (“-wards”).


ineen

From in (“in”) + een (“one”). More at in, one.


rigoureus

Ik ging rigoureus aan het werk.


effen

From Middle Dutch effen, from Old Dutch *evan, from Proto-West Germanic *ebn, from Proto-Germanic *ebnaz. Doublet of even.

(chiefly colloquial) Alternative form of even


mss

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of misschien (“maybe”).


terugwaarts

From terug (“back”) + -waarts (“-wards”).


daarboven

boven (prepositional)
boven (adverb postpositional)
erboven
hierboven
daarboven
waarboven
ergens boven
nergens boven
overal boven

Negerhollands: da bobo

From Middle Dutch dâerboven. Equivalent to daar + boven.


voorwaar

(archaic) indeed, truly, verily, forsooth


weeral

Univerbation of weer (“again”) + al (“already”).

univerbation

Weeral dat gedoe met die paspoorten!

Once again the mess with those passports!


daartevoren

Univerbation of daar (“there”) + tevoren (“before”).

theretofore; until that time; before that


erheen

Univerbation of er (“there”) + heen (“forth”).


erbinnen

binnen (prepositional)
binnen (adverb postpositional)
erbinnen
hierbinnen
daarbinnen
waarbinnen
ergens binnen
nergens binnen
overal binnen


gister

Afrikaans: gister

Jersey Dutch: xjāster

Skepi Creole Dutch: gester

Shortening of gisteren, possibly from words such as gistermiddag.


expres

Negerhollands: expres

→ Papiamentu: èksprès, espres

From late Middle Dutch expres (“expressly”), from Old French expres, from Latin expressus.


wers

From Middle Dutch wers (“worse”), from Old Dutch *wirs, ultimately from Proto-Germanic *wirsizô. Cognate with English worse.


nu eenmaal

Je kan er weinig aan doen, het is nu eenmaal zo.

You can't do much about it, that's just the way it is.

just, as a matter of fact; (a modal particle indicating a certain fact that the speaker accepts is unlikely to change.)


zenne

Straks komen we nog te laat! — Nee zenne, we hebben nog genoeg tijd.

We'll be late! — Nah, surely not, we have plenty of time.

Wilt u het bonnetje? — Nee zenne, bedankt.

(Belgium) modal particle indicating reassurance or confidence from the speaker: certainly, surely, at all, but often weak and untranslatable

De kou valt best mee. — Nou, ik vind het toch wel koud zenne!

The cold isn't so bad. — Well, I still think it's pretty cold regardless!

(Belgium) modal particle indicating disagreement or a certain nuance with an earlier statement: regardless, despite that, anyway, you know


termsgewijs

From term (“term”) + -s- + -gewijs (“-wise”).


hierover

over (prepositional)
over (adverb postpositional)
erover
hierover
daarover
waarover
ergens over
nergens over
overal over


in petto

Borrowed from Italian in petto (“in [the] chest”).


zeker weten

Onze afspraak kan morgen doorgaan. — Zeker weten? — Ja, zeker weten.

Our appointment will proceed tomorrow. — Sure? — Yes, definitely.

Die foto is zeker weten niet echt!


zonder twijfel

De bouw van de nieuwe snelweg zal zonder twijfel doorgaan. — Ja, en zonder twijfel zullen wij met de geluidsoverlast blijven zitten!

The construction of the new motorway will definitely go through. — Yes, and undoubtedly we'll be stuck with the noise!

undoubtedly, surely, definitely, without doubt


driemaal

Negerhollands: driemael

From Middle Dutch driemael. Equivalent to a univerbation of drie + maal.


vermetel

From Late Middle Dutch vermetel, from vermeten (“audacious, overconfident”) influenced by -el, originally a reflexive verb meaning “to overestimate oneself, to be overconfident, to mismeasure”, from ver- + meten, related to mate. Equivalent to ver- + meten with assimilation to -el.


pardoes

17th century, probably from Middle Low German pardûs, whence also German pardauz. Ultimately onomatopoeic.


aldaar

From Middle Dutch aldaer. Equivalent to a univerbation of al + daar.


intijds

From in (“in”) + tijd (“time”) + adverbial -s.


bijtijds

From bij (“by”) + tijd (“time”) + adverbial -s.

in good time, well in advance; betimes, betides


heemwaarts

From heem (“home”) + -waarts (“-wards”).


wegwaarts

From weg (“way, away”) + -waarts (“-wards”).


huiswaarts

From huis (“house, home”) + -waarts (“-wards”).


bovenwaarts

From boven (“upper, above”) + -waarts (“-wards”).


landwaarts

From land (“land”) + -waarts (“-wards”).


buitenwaarts

From buiten (“out”) + -waarts (“-wards”).


zeewaarts

From Middle Dutch sêewaert. Equivalent to zee (“sea”) + -waarts (“-wards”).


stadwaarts

From stad (“city”) + -waarts (“-wards”).


elderwaarts

From Middle Dutch elderwaert, from older elrewaert. Equivalent to elder (“elsewhere”) + -waarts (“-wards”).


hemelwaarts

From hemel (“heaven”) + -waarts (“-wards”).


windwaarts

From wind (“wind”) + -waarts (“-wards”).


stedewaarts

From stede (“city”) + -waarts (“-wards”).


loefwaarts

From loef (“luff”) + -waarts (“-wards”). Similar to English luffward, loofward (“windward”) and German luvwärts (“windward”).


hierin

in (prepositional)
in (adverb postpositional)
erin
hierin
daarin
waarin
ergens in
nergens in
overal in


zoveel mogelijk

as much as possible, as often as possible


achterin

Univerbation of achter (“behind”) + in (“in”).


hierbij

bij (prepositional)
bij (adverb postpositional)
erbij
hierbij
daarbij
waarbij
ergens bij
nergens bij
overal bij

pronominal adverb form of bij + dit; hereby


waarnaast

naast (prepositional)
naast (adverb postpositional)
ernaast
hiernaast
daarnaast
waarnaast
ergens naast
nergens naast
overal naast


hiertoe

tot (prepositional)
toe (adverb postpositional)
ertoe
hiertoe
daartoe
waartoe
ergens toe
nergens toe
overal toe


hierom

om (prepositional)
om (adverb postpositional)
erom
hierom
daarom
waarom
ergens om
nergens om
overal om


hierbuiten

buiten (prepositional)
buiten (adverb postpositional)
erbuiten
hierbuiten
daarbuiten
waarbuiten
ergens buiten
nergens buiten
overal buiten


hiernaar

naar (prepositional)
naar (adverb postpositional)
ernaar
hiernaar
daarnaar
waarnaar
ergens naar
nergens naar
overal naar


hierlangs

langs (prepositional)
langs (adverb postpositional)
erlangs
hierlangs
daarlangs
waarlangs
ergens langs
nergens langs
overal langs


hieromtrent

omtrent (prepositional)
omtrent (adverb postpositional)
eromtrent
hieromtrent
daaromtrent
waaromtrent
ergens omtrent
nergens omtrent
overal omtrent


hierachteraan

achteraan (prepositional)
achteraan (adverb postpositional)
erachteraan
hierachteraan
daarachteraan
waarachteraan
ergens achteraan
nergens achteraan
overal achteraan

pronominal adverb form of achteraan + dit


waarrond

rond (prepositional)
rond (adverb postpositional)
errond
hierrond
daarrond
waarrond
ergens rond
nergens rond
overal rond


daarbinnen

Negerhollands: da binne

From Middle Dutch dâerbinnen. Equivalent to daar + binnen.


daaraan

aan (prepositional)
aan (adverb postpositional)
eraan
hieraan
daaraan
waaraan
ergens aan
nergens aan
overal aan

From Middle Dutch dâerane. Equivalent to daar + aan.


waarachteraan

pronominal adverb form of achteraan + wat


hierdoorheen

doorheen (prepositional)
doorheen (adverb postpositional)
erdoorheen
hierdoorheen
daardoorheen
waardoorheen
ergens doorheen
nergens doorheen
overal doorheen

pronominal adverb form of doorheen + dit


erachteraan

pronominal adverb form of achteraan + het


daarnaar

From Middle Dutch dâernâer. Equivalent to daar + naar.


waartegenover

tegenover (prepositional)
tegenover (adverb postpositional)
ertegenover
hiertegenover
daartegenover
waartegenover
ergens tegenover
nergens tegenover
overal tegenover

pronominal adverb form of tegenover + wat


daaruit

uit (prepositional)
uit (adverb postpositional)
eruit
hieruit
daaruit
waaruit
ergens uit
nergens uit
overal uit

From Middle Dutch dâerute. Equivalent to daar + uit.


hiertegenover

pronominal adverb form of tegenover + dit


daarachteraan

pronominal adverb form of achteraan + dat


waardoorheen

pronominal adverb form of doorheen + wat


daartegen

tegen (prepositional)
tegen (adverb postpositional)
ertegen
hiertegen
daartegen
waartegen
ergens tegen
nergens tegen
overal tegen

Negerhollands: daerteegen, daartegen

From Middle Dutch dâertegen. Equivalent to daar + tegen.


daaromtrent

From Middle Dutch dâeromtrent. Equivalent to daar + omtrent.


hieroverheen

overheen (prepositional)
overheen (adverb postpositional)
eroverheen
hieroverheen
daaroverheen
waaroverheen
ergens overheen
nergens overheen
overal overheen

pronominal adverb form of overheen + dit


daartegenover

pronominal adverb form of tegenover + dat


waartussendoor

tussendoor (prepositional)
tussendoor (adverb postpositional)
ertussendoor
hiertussendoor
daartussendoor
waartussendoor
ergens tussendoor
nergens tussendoor
overal tussendoor

pronominal adverb form of tussendoor + wat


daardoorheen

pronominal adverb form of doorheen + dat


erdoorheen

pronominal adverb form of doorheen + het


hiertussendoor

pronominal adverb form of tussendoor + dit


ertegenover

pronominal adverb form of tegenover + het


waaroverheen

pronominal adverb form of overheen + wat


hiervandaan

vandaan (adverb postpositional)
ervandaan
hiervandaan
daarvandaan
waarvandaan
ergens vandaan
nergens vandaan
overal vandaan


ernaartoe

naartoe (prepositional)
naartoe (adverb postpositional)
ernaartoe
hiernaartoe
daarnaartoe
waarnaartoe
ergens naartoe
nergens naartoe
overal naartoe


daaroverheen

pronominal adverb form of overheen + dat


hieraf

af (adverb postpositional)
eraf
hieraf
daaraf
waaraf
ergens af
nergens af
overal af


waarnaartoe

Afrikaans: waarnatoe

Negerhollands: waarnatoe

pronominal adverb form of naartoe + wat: to where, whither


ertussendoor

pronominal adverb form of tussendoor + het


hiernaartoe

Afrikaans: hiernatoe

pronominal adverb form of naartoe + dit: to here, hither


daartussendoor

pronominal adverb form of tussendoor + dat


erom

om (prepositional)
om (adverb postpositional)
erom
hierom
daarom
waarom
ergens om
nergens om
overal om


hiervoorbij

voorbij (prepositional)
voorbij (adverb postpositional)
ervoorbij
hiervoorbij
daarvoorbij
waarvoorbij
ergens voorbij
nergens voorbij
overal voorbij


daaraf

From Middle Dutch dâeraf. Equivalent to daar + af.


hiervanaf

vanaf (prepositional)
vanaf (adverb postpositional)
ervanaf
hiervanaf
daarvanaf
waarvanaf
ergens vanaf
nergens vanaf
overal vanaf


daarnaartoe

Afrikaans: daarnatoe

pronominal adverb form of naartoe + dat: to there, thither


eroverheen

pronominal adverb form of overheen + het


pakweg

about, roughly, approximately, circa, to the tune of


blindelings

From blindeling + -s. Equivalent to blind + -e- + -lings. Cf. German blindlings, Middle English blyndlingis (“blindly”).

(also figurative) blindly, with eyes closed


verwonderlijk

From verwonderen (“to amaze”) + -lijk (“-ing”).


desgevraagd

Desgevraagd geven wij informatie over deze zaak.

We provide information on this matter upon request.

Voer desgevraagd uw id en wachtwoord in.

When requested, type in your id and password.


sneu

Sneu gelopen!

er sneu uitzien


desgewenst

U kunt desgewenst bij ons ontbijten.

You can have a breakfast with us, if you wish.

(formal) if desired, when wished for, optionally


redelijkerwijs

A univerbation of redelijker (“feminine genitive singular of redelijk”) + wijs (“manner”), a genitive absolute phrase. By surface analysis, redelijk + -wijs.

univerbation

feminine genitive singular of <i class="Latn mention" lang="nl">redelijk</i>


volcontinu

From vol (“fully”) + continu (“continuous”).

twenty-four seven (work schedule of an organisation or group within one)


binnenstebuiten

From binnenste (“inner part”) + buiten (“outside”).


amechtig

From Middle Dutch amechtich, from amacht (“powerlessness”) + -ich.


a.h.w.

as it were; Abbreviation of als het ware.


saam

1960 or 1961, Els Kloek, unnamed poem, quoted in Liesbeth Wytzes, "'Ik ben 58 en ik heb meer haast dan ooit'", Elsevier, 2011 June 18, page 28.
Zie je daar de maan/’t is tijd om naar bed te gaan/kom, dan gaan we saam.

(often informal, sometimes literary) together


afwaarts

From Middle Dutch afwaerts. Equivalent to af + -waarts.

downwards, towards a lower figure or amount


bergafwaarts

Nadat de bruid twee shots tequila tot zich had genomen, ging de situatie snel bergafwaarts.

After the bride had imbibed two shots of tequila, the situation rapidly went downhill.

(figuratively) towards a worse situation; downhill


zoëven

Javindo: soëfen


duvels

Variant of duivels, equivalent to duvel + -s.

Ik was toen echt even duvels kwaad.


onderlangs

Als jij bovenlangs gaat, dan ga ik onderlangs.

If you go along the top, then I'll go along the bottom.


onderuit

Op het gladde ijs kun je makkelijk onderuit gaan.

On the slippery ice you can easily slip and fall. (literally: go from underneath)


doeloe

Borrowed from Malay or Indonesian dulu (“former; first”).


ws

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of waarschijnlijk (“probably”).


maarja

Maarja, doe ze de groeten.


niet meer

Jij bent niet meer alleen.


achterstevoren

From achterste (“rearmost”) + voren (“to the front”).


nooit ofte nimmer

Literally, “never or never”; ofte is an archaic synonym of of (“or”).


ondereen

Equivalent to onder (“under; among”) + een (“one”).


bekan

Amai, bekan op m'n smoel geslage, se!

Whoa, almost fell flat on my face there!


hoe laat

Hoe laat vertrekt de trein?


d.z.z.

(archaic) Abbreviation of dezerzijds (“on this side, on my part”).


voorover

From voor (“in front of”) + over (“over”).


's ochtends

Afrikaans: soggens

A fossiled adverbial genitive of ochtend (“morning”).

's Ochtends drink ik altijd koffie.

Het is kouder 's ochtends dan 's middags.

It's colder in the morning than in the afternoon.

Ik ga 's ochtends joggen in het park.

I go jogging in the park in the morning.


geenszins

From Middle Dutch geensins. It represents a univerbation of geens (“not any, no”) + zins (“sense, meaning”), a genitival noun phrase used adverbially.


alleszins

From Middle Dutch allesins. It represents a univerbation of alles (“not any, no”) + zins (“sense, meaning”), a genitival noun phrase used adverbially (alles being, historically, the genitive of al).


zondags

From Middle Dutch sonnendagesch. Equivalent to zondag + -s.

Nadia was bij de ceremonie zondags gekleed.

Nadia was wearing her Sunday Best at the ceremony.

appropriate for Sunday, properly, formally


zondags

Gaan jullie zondags nog op de plassen varen?

Are you planning to sail on the lakes on Sunday?


daarbeneden

From Middle Dutch dâerbeneden. Equivalent to daar + beneden.


gemakshalve

/ɣəˌmɑksˈɦɑl.və/


kortheidshalve

Ik gebruik hier gemaks- en kortheidshalve de term 'welstand' voor zorgvuldige aandacht voor esthetische schoonheid, vormgeving of ruimtelijke kwaliteit zoals aan de orde bij ruimtelijke ordening, stedenbouwkunde, architectuur, planologie en ontwerpen openbare ruimte.

2011 September 30, Wim Holdrinet, “Minder welstand is populisme en opportunisme”, in Eindhovens Dagblad:

I use here for the sake of convenience and brevity the term 'weal' to mean careful attention to aesthetic beauty, design, or spatial quality such as that addressed in spatial layout, urban design, architecture, city planning and designing public spaces.


spelenderwijs

A univerbation of spelender (“feminine genitive singular of spelend”) + wijs (“manner”), a genitive absolute phrase. By surface analysis, spelend + -wijs.

feminine genitive singular of <i class="Latn mention" lang="nl">spelend</i>


logischerwijs

A univerbation of logischer (“feminine genitive singular of logisch”) + wijs (“manner”), a genitive absolute phrase; compare German logischerweise and Yiddish לאָגישערווײַז (logishervayz). By surface analysis, logisch + -wijs.

feminine genitive singular of <i class="Latn mention" lang="nl">logisch</i>

cog

לאָגישערווײַז


wijd en zijd

/ˈʋɛi̯t ɛn ˈzɛi̯t/

From Middle Dutch wîde ende sîde (literally “widely and vastly”). Compare Middle Low German wîde unde sîde (“everywhere, high and low, far and wide”), Old English wīde ond sīde (“everywhere, high and low, far and wide”).

cog

(phrase, place) widely, (almost) everywhere, far and wide


voorts

From Middle Dutch vorts. Equivalent to voort (“forth”) + -s (“adverbial suffix”).

suffix

Statenbijbel, Deuteronomy 9.13 (tr. 1635):
Voorts sprak de HEERE tot mij, zeggende: Ik heb dit volk aangemerkt, en zie, het is een hardnekkig volk.
Furthermore the Lord spake unto me, saying, I have seen this people, and, behold, it is a stiffnecked people.


kuim

From Middle Dutch cume (“barely; almost”), from Old Dutch, from Proto-Germanic *kūma- (“pitiful, dear”). Cognate to German kaum (“barely”) and come in English comely.


subiet

From Middle Dutch subiet, subijt (“sudden”), from Middle French subit (“sudden”), from Latin subitus (“sudden”) or subitō (“suddenly”).
Already in early modern Dutch the meaning “immediately” appeared. The dialectal sense shift from “immediately” to “later on” is similar to English dialectal drekly from directly.

(chiefly Netherlands, formal) immediately, at once


bijkans

From bijkant + -s, from Middle Dutch bicant.


hiernamaals

Afrikaans: hiernamaals

From Middle Dutch hiernamaels (“hereafter”), equivalent to hier + namaals. Originally an adverb.


stilaan

Het is stilaan tijd om op te stappen.


vocaal

nl-adv

vocaal (comparative meer vocaal, superlative meest vocaal)

meer vocaal (comparative)
meest vocaal (superlative)

Borrowed from Latin vōcālis. The sense “outspoken” likely comes from English vocal.


zaan

From Middle Dutch saen, from Old Dutch *sān, from Proto-West Germanic *sān(ō).


samsam

→ Papiamentu: sam

(Netherlands) fifty-fifty, equally, with equal shares or contributions


wonderwel

/ˌʋɔn.dərˈʋɛl/


marktconform

(chiefly wages) in accordance with market conventions, using market practices as a yardstick


des middags

Originally genitive forms of de (“the”) and middag (“noon”) respectively; its use is archaic in contemporary Dutch.


multicultureel

Probably borrowed. Equivalent to multi- + cultureel.


zienderogen

Afrikaans: sienderoë

Univerbation of ziender (genitive plural of ziend) ogen, a genitive absolute phrase literally meaning “with seeing eyes, while the eyes watch”.

Nadat hij medicijnen begon te nemen knapte hij zienderogen op.

After he started taking medicine, he got better with visible speed.

(figurative) very fast, tremendously fast


alfsegat

Z'emme dad'uiês d'r enne gezet zo van alfsegat is goe genoeg, triestig.

(voor 't exaam) "Zenuwe jong, 'ken 't maa alfsegat, a'k daa maa deurgeraak..."


hellewaarts

Equivalent to hel (“hell”) + -e- + -waarts (“-ward”).


overdood

Ze lieten hem na de aanval overdood achter.

They left him for dead after the attack.


langs geen kanten

De Belgische overheid functioneert langs geen kanten, maar de derde hoogste tax van Europa betalen, dat kunnen we wel!

The Belgian government isn't functional at all, but pay the third highest tax of Europe, that we can do!


ommes

"Oep a knie gevalle? maa da kan oemmes geen kwa, morge is 't geneze!"


hogerop

Univerbation of hoger (“higher”, comparative of hoog) + op (“up”).

univerbation

comparative of <i class="Latn mention" lang="nl">hoog</i>

to higher in hierarchy (for example appeal to a higher court)


doodleuk

Compound of dood + leuk. This word is based on the now-obsolete sense of "calm, level-headed" of leuk, also visible in leukweg.

cold-bloodedly, flat out, calmly, coolly; in an unconcerned way; without showing care; heartlessly

in a tongue in cheek or phlegmatic way; with a deadpan delivery


voortijds

From Middle Dutch [Term?]. Equivalent to voor + tijd + -s.


weigerlijk

From Middle Dutch weigerlike, weigherlic, wegherlike. Equivalent to weiger or weigeren + -lijk.


gewillig

From Middle Dutch gewillich, ghewillich, ghewillech, from gewille + -ich.


veeleer

Compound of veel + eer (“before, rather”).


artikelsgewijs

divided into articles (numbered section)


vooreergisteren

day before the day before yesterday
day before the day before yesterday

(dated) day before the day before yesterday


sterker nog

Hij behandelt vrouwen als lustobjecten. Sterker nog, hij vindt dat het hun raison d'être is om lustobjecten te zijn.
He treats women as sexual objects. But more than that: he thinks that being sexual objects is their raison d'être.

but more than that; not that alone; even more strikingly; even more importantly; worse still; better still


armoediglijk

(archaic) in conditions of poverty; in a poor, destitute state


altezamen

From Middle Dutch altesamen. Equivalent to al + tezamen.

1628, Philips Marnix van Sint Aldegonde, "Wilhelmus van Nassouwe", (modern, redacted version), couplet 4.
Lijf en goed altezamen / heb ik u niet verschoond;

(please add an English translation of this quotation)


luidop

Equivalent to luid (“loud”) + op (“up”).


hardop

Equivalent to hard (“hard”) + op (“up”).


dolgraag

From dol (“mad, madly”) + graag (“eager, keen”).


dolgaarne

From dol (“mad, madly”) + gaarne (“eager, keen”).


heinde

From Middle Dutch gehende, equivalent to ge- + hand, meaning "at hand".


andermaal

Hij probeerde het probleem op te lossen, maar faalde andermaal.

He tried to solve the problem, but failed once again.

Ze won andermaal de prestigieuze prijs.

She won the prestigious award for the second time.

Na het verlies van vorig jaar, waren ze vastbesloten om andermaal te winnen.

After last year's loss, they were determined to win once again.


bovenop

Afrikaans: boonop

Berbice Creole Dutch: bofnop

Negerhollands: boven op


mijns inziens

A fossiled adverbial genitive, literally “of my insight”. Compare German meines Einsehens (alongside commoner meines Erachtens).

as far as I'm concerned
as far as I'm concerned

in my opinion, in my understanding, as far as I'm concerned


ballastscheeps

Compound of ballast (“ballast”) + scheep (“ship”) + -s (genitive ending).

af

(obsolete, nautical) empty (used adverbially), carrying no cargo other than ballast


volgens mij

Volgens mij zit er een gat in de muur.


lang verhaal kort

Influenced by om een lang verhaal kort te maken and English long story short.


heimwaarts

From heim (“home”) + -waarts (“-wards”).


thuiswaarts

From thuis (“home”) + -waarts (“-wards”).


hartelijk

From Middle Dutch hertelijc. Equivalent to hart + -e- + -lijk.


zkr

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of zeker (“surely, for sure”).


zo-even

Petjo: zoeven

→ Caribbean Javanese: soéfe


allicht

Afrikaans: allig

Negerhollands: alloov, alleva


mitsgaders

From Middle Dutch metgaders. Equivalent to mits + gader + -s.


buitentijds

(obsolete) outside regular or stipulated hours


vuistdiep

Compound of vuist (“fist”) + diep (“deep”).


eig

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of eigenlijk (“actually”).


altemet

Afrikaans: altemit

desc

Negerhollands: altemets, altemits, tomės, tumes

From Middle Dutch altemet. Equivalent to al + temet.


lepeltje-lepeltje

Literally, “little spoon-little spoon”, referring to the resemblance of the spooning cuddling position to stacked spoons.

We liggen graag lepeltje-lepeltje na een lange avond.


m.a.w.

met andere woorden
met andere woorden#Dutch

Abbreviation of met andere woorden (“in other words”).


halsoverkop

Afrikaans: halsoorkop

(chiefly of love) head over heels, deeply


warempel

De concertkaarten waren warempel nog niet uitverkocht.

The concert tickets were somehow not sold out yet.


dusver

De dusver verkregen middelen zijn niet toereikend.

The resources that have thus far been obtained are not sufficient.


hoezeer

Univerbation of hoe (“how”) + zeer (“strongly”).


maandagsochtends

From maandag (“monday”) + -s + ochtend (“morning”) + -s.


dinsdagsochtends

From dinsdag (“tuesday”) + -s + ochtend (“morning”) + -s.


woensdagsochtends

From woensdag (“wednesday”) + -s + ochtend (“morning”) + -s.


donderdagsochtends

Univerbation of donderdags (“Thursday”) + ochtends (“morning”).


vrijdagsochtends

From vrijdag (“friday”) + -s + ochtend (“morning”) + -s.


zondagsochtends

From zondag (“sunday”) + -s + ochtend (“morning”) + -s.


zaterdagsochtends

From zaterdag (“Saturday”) + -s + ochtend (“morning”) + -s.


willens en wetens

The ossified genitives in this phrase are adverbial genitives.


middelertijd

From Middle Dutch middelertijt. Equivalent to middeler + tijd.


vanwaar

Javindo: fan waar

Negerhollands: van waar

why, whence (because of what motivation)


heelhuids

Compound of heel (“whole, entire”) + huid (“skin, hide”) + -s.


overnieuw

(Netherlands, informal, often proscribed) again (suggesting a complete retry in a different way)


dikwerf

Compound of dik + werf. First attested in the eighteenth century.


frontaal

→ Indonesian: frontal


t'huis

1872, Vincent van Gogh, 29 September 1872 letter to Theo Van Gogh
Ik heb je de eerste dagen gemist & het was mij vreemd je niet te vinden als ik s'middags t'huis kwam.

I missed you the first few days & it was strange for me not to see you when I came home at noon.


woensdagsmorgens

From woensdag (“wednesday”) + -s + morgen (“morning”) + -s.


maandagsmorgens

From maandag (“monday”) + -s + morgen (“morning”) + -s.


dinsdagsmorgens

From dinsdag (“tuesday”) + -s + morgen (“morning”) + -s.


vrijdagsmorgens

From vrijdag (“friday”) + -s + morgen (“morning”) + -s.


zondagsmorgens

From zondag (“sunday”) + -s + morgen (“morning”) + -s.


zaterdagsmorgens

From zaterdag (“Saturday”) + -s + morgen (“morning”) + -s.


donderdagsmorgens

Univerbation of donderdags (“Thursday”) + morgens (“morning”).


wrs

Abbreviation of waarschijnlijk (“probably”).


dikmaals

Negerhollands: dikmael

From Middle Dutch dicmaels. Equivalent to dik + maal + -s.


desniettegenstaande

Univerbation of des + niettegenstaande. Compare French ce nonobstant.


daarginds

Univerbation of daar (“there”) + ginds (“yonder”).


mondelijk

From Middle Dutch mondelike. Equivalent to mond + -e- + -lijk. The adjective was formed from the adverb in early modern Dutch.


dankbaarlijk

From Middle Dutch dancbaerlike. Equivalent to dankbaar + -lijk.


allesbehalve

Univerbation of alles (“everything”) + behalve (“except”).


onmeunig

Equivalent to standard Dutch onmondig, here with a literal meaning of "unspeakably".


via via

Ik heb mijn kamer via via gevonden; de tante van de vriendin van mijn buurman werkt bij een makelaarsbureau.

I found my room through my extended network; my neighbor's girlfriend's aunt works at a real estate agency.

through various intermediaries, especially by way of one's extended network


zoeven

See the etymology of the corresponding lemma form.


loesoe

Bro, ik ga loesoe.


appelig

From appel + -ig. Coined by Leen Valkenier for De Fabeltjeskrant.

(mostly used with verbs of feeling or perception) unwell, lackless, unfirm


ten naaste bij

about, more or less, roughly, approximately


lijnrecht

(pertaining to opposition) diametrically


clandestien

Afrikaans: klandestien

→ Indonesian: klandestin

→ West Frisian: klandestyn


hiermede

met (prepositional)
mede (adverb postpositional)
ermede
hiermede
daarmede
waarmede
ergens mede
nergens mede
overal mede


daarmede

From Middle Dutch dâermede. Equivalent to daar + mede.


zijd

From Middle Dutch zîde, sîde, from Middle Dutch zijt, sijt (“wide, broad”), see above.


overmorgenochtend

at the morning of the day after tomorrow


evengoed

Je kunt het evengoed laten.


iewers

Afrikaans: iewers

From Middle Dutch iewers. Equivalent to ie + waar + -s.


iig

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of in ieder geval.


idealiter

From Medieval Latin ideālis (see -iter).

Idealiter zouden alle kosten vergoed moeten worden.

Ideally, all expenses should be reimbursed.


inderhaast

Afrikaans: inderhaas


standrechtelijk

From standrecht + -e- + -lijk, calque of German standrechtlich.


antikraak

involving temporary occupation in otherwise unoccupied premises to prevent squatting


straffeloos

with impunity, without (fear) of retribution


erop los

Piet speelde erop los tijdens het concert.

Pete played like hell during the concert.

(intensifier, often of a physical activity) without restraint, fully getting into it


ultimatief

From French ultimatif. Equivalent to ultimatum + -ief.


buitenshuis

Afrikaans: buitenshuis


onverhoeds

Afrikaans: onverhoeds

From Middle Dutch onverhoets. Equivalent to onverhoed + -s.


tevoorschijn

Negerhollands: toe voorskien

From te + voor + schijn. First attested with the current sense in 1350.


sws

Hele wedstrijd gaat sws niet lukken.

2018, Nick Klaessens, chapter 8, in Alles rustig?, →ISBN:

Haar dag kon sws niet meer stuk.

2019, Sophie Jansen, chapter 6, in Volg me, →ISBN:

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of sowieso (“anyhow”).


zekerlijk

Afrikaans: sekerlik

From Middle Dutch sēkerlike. Equivalent to zeker + -lijk.


ongelukkigerwijs

/ɔŋ.ɣəˌlʏ.kə.ɣərˈʋɛi̯s/

/ɔŋ.ɣəˈlʏ.kə.ɣərˌʋɛi̯s/

A univerbation of ongelukkiger (“feminine genitive singular of ongelukkig”) + wijs (“manner”), a genitive absolute phrase. By surface analysis, ongelukkig + -wijs.

univerbation

feminine genitive singular of <i class="Latn mention" lang="nl">ongelukkig</i>


gelukkigerwijs

/ɣəˌlʏ.kə.ɣərˈʋɛi̯s/

/ɣəˈlʏ.kə.ɣərˌʋɛi̯s/

A univerbation of gelukkiger (“feminine genitive singular of gelukkig”) + wijs (“manner”), a genitive absolute phrase. By surface analysis, gelukkig + -wijs.

feminine genitive singular of <i class="Latn mention" lang="nl">gelukkig</i>


entegen

From Middle Dutch entegen, from Old Dutch [Term?], from Proto-West Germanic [Term?]. Compare Old English onġean (English again), Old High German ingegin (German entgegen), Old Saxon angegin. Equivalent to aan + tegen.


staalhard

Compound of staal (“steel”) + hard (“hard, solid”).


niewers

Equivalent to n- + iewers. From Middle Dutch niewers.


morgenochtend

Ik heb een tandartsafspraak morgenochtend.

I have a dentist appointment tomorrow morning.

Morgenochtend vertrekken we vroeg.

Het zal waarschijnlijk regenen morgenochtend.


's vrijdags

Originally des vrijdags, a fossiled genitive form of vrijdag (“Friday”) in contemporary Dutch.


's woensdags

Originally des woensdags, a fossiled genitive form of woensdag (“Wednesday”) in contemporary Dutch.


's namiddags

Originally des namiddags, a fossiled genitive form of namiddag (“afternoon”) in contemporary Dutch.


's maandags

Originally des maandags, a fossiled genitive form of maandag (“Monday”) in contemporary Dutch.


's donderdags

Originally des donderdags, a fossiled genitive form of donderdag (“Thursday”) in contemporary Dutch.


's noens

Originally des noens, a fossiled genitive form of noen (“noon”) in contemporary Dutch.


's zondags

Originally des zondags, a fossiled genitive form of zondag (“Sunday”) in contemporary Dutch.


's zaterdags

Originally des zaterdags, a fossiled genitive form of zaterdag (“Saturday”) in contemporary Dutch.


's dinsdags

Originally des dinsdags, a fossiled genitive form of dinsdag (“Tuesday”) in contemporary Dutch.


rechtsomkeer

(chiefly Belgium) (only used with maken) rechtsomkeer maken: do an about-turn, do an about-face; turn on one's heels, make a U-turn


uitlandig

De bondscoach is weliswaar uitlandig, maar de conditietrainer kan alvast de draad weer oppakken en in groepen met de spelers aan de slag.

2020 July 2, Mireille Hoepel, “Column: Aan de slag [Column: Let's get to work]”, in StarNieuws, retrieved 2021-02-04:

Although the national coach is abroad, the fitness trainer can already pick up the threads and work with the players in groups.

(Suriname, Antilles, rare elsewhere) out of the country, abroad


plankgas

Compound of plank + gas. It refers to the wooden floorboards found in old cars.

pedal to the metal, putting the pedal to the metal


waarzonder

(archaic, rare) pronominal adverb form of waar + zonder: without which


onverminderd

From Middle Dutch onvermindert. Equivalent to on- + verminderd.


jazeker

Univerbation of ja (“yes”) + zeker (“certainly”).

univ

'Meneer Duyn, u bent lid van de Tweede Kamer?' 'Jazeker.'

1990, Martin Bril, Dirk van Weelden, Piano & Gitaar, De Bezige Bij, →ISBN, page 59:

'Mr. Duyn, are you a member of the House of Representatives?' 'Certainly.'

'Ga nu weg.' 'Jazeker, meneer G.'

1995, Herman Brusselmans, De terugkeer van Bonanza:

Jazeker, het zal op een significante manier afwijken van het conventionele christendom, vooral in zijn moderne Anglo-Amerikaanse vorm.

2018, Brian McLaren, translated by Jaap Slingerland, De Grote Spirituele Shift, Uitgeverij Kok, →ISBN:

Certainly, it will significantly differ from the conventional Christianity, especially in its modern Anglo-American form.


stapvoets

Afrikaans: stapvoets

with a normal walking pace; at regular walking speed


mettertijd

Afrikaans: mettertyd

in time, with the passing of time, as time goes or went by


terzelfder tijd

Afrikaans: terselfdertyd


sedertdien

Afrikaans: sedertdien


stierlijk

Petjo: stierl'k

From stier (“bull”) + lijk (“-ly, like a -”), originating in stierlijk het land hebben, a variant of the expression het land hebben als een stier.

emphatically, in a grim way, to a high degree


wrm

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of waarom (“why”).


blootshoofds

From Middle Dutch blootshovets. Equivalent to univerbation of bloots + hoofds, a genitive phrase.


verkeerdelijk

(somewhat uncommon) wrongly, erroneously


wnr

Shortening of wanneer, due to common vowel loss in text messaging. Compare gwn or English srsly.

(informal, Internet slang) Abbreviation of wanneer.


hoog in het vaandel

In ons bedrijf staat netheid hoog in het vaandel.

In our company, cleanliness is of high importance.

of high priority, of major concern, of high importance


tussenin

Je bent voor of tegen Ajax, daar zit niets tussenin.

You are for or against Ajax, there is nothing in between.


waroom

See the etymology of the corresponding lemma form.

Maar mama, waroom juist suiker?

1932, Bataviaasch nieuwsblad, volume 47, number 158, page 12:

En waroom zou men dat doen? Als eerbetoon aan puristen à la Charivarius?

1955, H. van Straten, P. van Ostaijen, “Tweemaal nee”, in Het vrĳe volk, volume 10, number 3024, page 13:

And hwy would one do that? As an homage to purists like Charivarius?

„Waroom, kind.” Toen onthulde Jannie hem haar grootste zorg van de laatste jaren.

1981, J. Visser-Roosendaal, “De Lage Hoek”, in Trouw, volume 39, number 11399, page 17:

„Wy, child.” Then Jannie confessed to him her biggest worry of the last years.


patati patata

(Belgium, colloquial) yada yada, etcetera


overnaads

Probably from over + naad + -s, and not from overnaad because use of the noun is attested much later. The adverb is older than the adjective (contrary to the WNT's inclusion of only the latter).

Een overnaads gebouwd schip.

using the clinker-built technique, pertaining to clinker-work


ervandoor

vandoor (adverb postpositional)
ervandoor
hiervandoor
daarvandoor
waarvandoor
ergens vandoor
nergens vandoor
overal vandoor

Ik ga ervandoor.


met voorbedachten rade

Literally, “with premeditated counsel”, with a fossilized dative.

(law, idiomatic) on purpose, deliberately, premeditatedly


welteverstaan

Twee identieke tweelingbroers gaan in Michigan trouwen met twee... identieke tweelingzussen. Om de verwarring compleet te maken, gaan ze ook nog eens een appartement delen. Met twee slaapkamers welteverstaan .

Two identical twin brothers are getting married in Michigan to two... identical twin sisters. To complete the confusion, they are also going to share an apartment. With two bedrooms that is.


wss

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of waarschijnlijk (“probably”).


blijdelijk

Inherited from Middle Dutch blidelijc, from Old Dutch [Term?], from Proto-West Germanic [Term?]; compare English blithely. By surface analysis, blijde + -lijk (“happy”).


in het zweet zijns aanschijns

A Biblical reference; compare English sweat of one's brow.

by the sweat of one's brow
by the sweat of one's brow


in de mate van het mogelijke

Literally, “in the measure of what's possible”. Compare French dans la mesure du possible, Polish w miarę możliwości.

lit

as much as possible, insofar as possible, if at all possible, if possible


wel is

From the unstressed pronunciation of eens as /ɪs/, which is homophonous to is.


strakjes

De schoenen zitten wat strakjes.


harske

(Netherlands, informal) Contraction of hartstikke.


wsl

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of waarschijnlijk.


nu en dan

Compare West Frisian no en dan, English now and then.


in het heetst van de strijd

Literally, “in the hottest of the conflict.”.

in the heat of the moment
in the heat of the moment


onwijs

From Middle Dutch onwijs (“unwise”). Equivalent to on- + wijs. The sense of "incredible" became popular in youth-speak around 1980.

onwijs gaaf


magertjes

diminutive of mager; poorly, meagerly, insufficiently


faliekant

From Middle Dutch faliecant. Equivalent to falie + kant. Originally a noun, which then became an adjective and is now predominantly used as an adverb.

completely, entirely; chiefly modifying mis, fout, verkeerd or synonyms or verbs that indicate something going wrong; indicating opposition.


eenmaal vierentwintig uur

"Wij hebben nu 1x24 uur elektriciteit. Dus geen kokolampoe meer. Het dorp zal niet meer donker zijn en is met de verlichting uit zijn isolement gehaald", stelde groot basja Sinandan Lewis, vrijdag bij de ingebruikname van het elektriciteitsnet.

2022 September 24, “Post Utrecht uit het donker [Post Utrecht out of the dark]”, in Starnieuws, retrieved 2023-08-09:

"We'll now have electricity twenty-four seven. So no more oil lamps. The village will no longer be dark and has been brought out of its isolation with the illumination," stated senior assistant village chief Sinandan Lewis, at the inauguration of the power grid on Friday.


eenmaal vierentwintig uur
eenmaal vierentwintig uur#Dutch

(Suriname) Abbreviation of eenmaal vierentwintig uur (“24/7”).


van nature

Literally, “of nature, from [its]/[one's] nature”.

naturally, by nature (according to the natural state of affairs; according to the state of nature)

naturally, inherently (as a result of the nature of something or someone)


hoogstwaarschijnlijk

Univerbation of hoogst + waarschijnlijk. Compare German höchstwahrscheinlich.


à la dol

Possibly from French à la (“in the manner of”) + dol (“crazy, mindless”).

Naar mijn meening komen al deze ongelukken voor rekening van de Politie. Rijbewijzen worden immers door niet-deskundigen à la dol uitgegeven.

1916 August 22, “Een auto in de rivier [A car in the river]”, in Suriname, Paramaribo: J. Morpurgo:

In my opinion, all these accidents are the fault of the police. After all, driving licences are issued by non-experts without restraint.

Chan baalt al heel lang van sommige ministers, vandaar dat de ene^([sic]) commissie, werkgroep, taskforce, adviseurs, platforms a la dol worden benoemd.

2023 May 23, Nita Ramcharan, “Column: De olifant heeft muisje gebaard... [Column: The elephant has given birth to a mouse...]”, in StarNieuws, retrieved 2023-09-22:

Chan has long been frustrated with some ministers, which is why commissions, working groups, task forces, advisers, forums are appointed like crazy.

Voor Veira is het totaal onbegrijpelijk dat Edenburg vóór het verhoor al in verzekering was gesteld. “We kunnen niet à la dol mensen in verzekering stellen. Een objectief onderzoek zou in feite op basis van hoor en wederhoor moeten zijn. En in dit stadium ben ik van mening dat dat niet is toegepast”, benadrukt de raadsman.

2023 May 29, Jason Pinas, “OAS op de hoogte gesteld van aanhouding mensenrechtenactiviste Asawini [OAS informed of arrest of human rights activist Asawini]”, in De Ware Tijd, retrieved 2023-09-22:

To Mr Veira, it is totally incomprehensible that Mrs Edenburg had been taken into custody before being questioned. "We cannot take people into custody at random. Actually, an objective investigation should be based on hearing both sides. And at this stage I am of the opinion that this was not applied," the defence counsel stressed.

(Suriname, derogatory) unrestrainedly, like crazy, at random


het klokje rond

Referring to the cycle of twelve hours displayed on most analog clocks.

Ik heb het klokje rond geslapen.

(idiomatic) for a period of twelve hours


op hete kolen

op hete kolen zitten


donderdagavond

Compound of donderdag (“Thursday”) + avond (“evening”).


hutjemutje

We zaten hutjemutje naast elkaar.

We were sitting very close next to each other.

(informal) packed together tightly, very close together


handje contantje

De verkoper kreeg het geld liever handje contantje.

The seller preferred to get the money in cash.


zonder slag of stoot

without a fight, without putting up a fight, meekly


morgenavond

We gaan morgenavond naar de opera.

Tomorrow evening we are going to the opera.


vroegah

Pronunciation spelling
pronunciation spelling

(humorous, Holland) Pronunciation spelling of vroeger (“in the past”).


in en in

Reduplication of the prefix in-, which reinforces the adjective it precedes.


vrijelijk

From vrij + -e- + -lijk. Compare German freilich, English freely.


met vlag en wimpel

Hij is met vlag en wimpel geslaagd voor zijn examen.

(idiomatic) with flying colors (extremely well)


individueel

individueel verpakt


zoal

Ik ben nog nooit in Stockholm geweest, wat is daar zoal te doen?

I have never been in Stockholm, what kinds of things are there to do there?

indicates that the speaker expects the listener to give examples


onbewust

Inherited from Middle Dutch onbewist. Equivalent to on- + bewust

subconsciously, unconsciously (without directed thought or awareness)


eiglk

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of eigenlijk (“actually”).


prc

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of precies (“exactly, precisely”).


aantoonbaar

aantoonbaar onjuist


achterwege

/ˌɑxtərˈʋeːɣə/

Univerbation of achter (“behind, after”) + wege, where wege is the dative of weg (“road, way”)

univerbation

Om de presentatie simpel te houden, werden de technische details achterwege gelaten.

To keep the presentation simple, the technical details were omitted.

Een verklaring bleef achterwege.


nml

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of namelijk.


bvb

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of bijvoorbeeld (“for example”).


ipv

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of in plaats van (“instead of”).


honderduit

Het kind babbelde honderduit over zijn dag op school.

The child chattered extensively about his day at school.

(with verbs pertaining to verbal communication) extensively, at length, freely


rustigjes

diminutive of rustig; calmly, taking one's time


vantevoren

Univerbation of van + tevoren, influenced by other univerbations with van, such as vanwege and vanavond.


linea recta

From the Latin phrase līneā rēctā (“in a straight line”).

Zorg dat je linea recta naar security loopt om je vliegtuig te halen.

Make sure you walk directly to security to make your flight on time.

directly, straightaway, in a straight line


in hoeverre

In hoeverre bent u het hiermee eens?


hoever

Univerbation of hoe (“how”) + ver (“far”)


hoeverre

Univerbation of hoe (“how”) + verre (“far”)

Only used in in hoeverre (“to what extent”)


vooraan

Ik wil proberen vooraan te staan bij het concert.

I want to try to stand at the front at the concert.


voorin

Ik moet voorin zitten, want anders word ik wagenziek.

I have to sit in the front, because otherwise I will get carsick.


oogluikend

The past participle of obsolete oogluiken, which in contemporary usage only survives as the below adverb.

De schimmige praktijken werden oogluikend toegestaan.

A blind eye was turned to the shady practices.


droogweg

From droog (“dry”) + -weg (“-ly, -wise”).


boudweg

From boud (“bold”) + -weg (“-ly, -wise”).


eenvoudigweg

From eenvoudig (“simple”) + -weg (“-ly, -wise”).


brutaalweg

From brutaal (“impudent”) + -weg (“-ly, -wise”).


gladweg

From glad (“smooth, slippery”) + -weg (“-ly, -wise”).

Hij praatte iedereen gladweg onder de tafel.

Ik ben de afspraak gladweg vergeten.

I completely forgot about the appointment.


pak hem beet

Er waren pak hem beet twintig man aan het werk.


lafweg

From laf (“cowardly, craven”) + -weg (“-ly, -wise”).


koelweg

From koel (“cool”) + -weg (“-ly, -wise”).


losjesweg

From losjes (“loosely”) + -weg (“-ly, -wise”).


leukweg

From leuk (“calm, level-headed”) + -weg (“-ly, -wise”).

Hij hing de telefoon leukweg op.

laconically, drily, nonchalantly, without caring, simply (with connotations of impudence)


onnozelweg

From onnozel (“naive, stupid”) + -weg (“-ly, -wise”).


bruutweg

From bruut (“brutish”) + -weg (“-ly, -wise”).


vlotweg

From vlot (“smooth, rapid”) + -weg (“-ly, -wise”).


stomweg

From stom (“stupid”) + -weg (“-ly, -wise”).


kalmweg

From kalm (“calm”) + -weg (“-ly, -wise”).


temeer

Het is belangrijk om nu wat te sparen, temeer daar je binnenkort zonder werk kan komen te zitten.

It is important to save some money now, especially considering that you could be left without employment soon.


in godsnaam

Wat gebeurt er in godsnaam?

Hou daar in godsnaam eens mee op.


nebbech

From Yiddish נעבעך (nebekh, “poor, unfortunate”), from Czech nebohý (“poor, pitied”). Compare English nebbish.

der

We hebben nebbech alles verloren.


dag in dag uit

Compare English day in, day out, German tagein tagaus, Norwegian dag inn og dag ut.


sprekenderwijs

A univerbation of sprekender (“feminine genitive singular of sprekend”) + wijs (“manner”), a genitive absolute phrase. By surface analysis, sprekend + -wijs.

univerbation

feminine genitive singular of <i class="Latn mention" lang="nl">sprekend</i>

Hij leerde de nieuwe taal geheel sprekenderwijs.

He learned the new language entirely through speaking.


ervantussen

vantussen (adverb postpositional)
ervantussen
hiervantussen
daarvantussen
waarvantussen
ergens vantussen
nergens vantussen
overal vantussen


yusu

From Sranan Tongo seryusu (“serious”). Doublet of serieus.


dat wil zeggen

Literally, “that wants to say”. Compare Danish det vil sige etc.


geeneens

Ik had geeneens door dat je hier was.

(informal) Synonym of niet eens (“not even”)


rechttoe rechtaan

(idiomatic) straightforwardly, in a straightforward way


onder vier ogen

→ Indonesian: empat mata (calque)

Literally, “under four eyes”. The same phrase is used in German unter vier Augen, Danish under fire øjne, and Icelandic undir fjögur augu.


over de hele lijn

(chiefly Belgium) totally, completely, on all counts


alwaar

(relative) where, in an aforementioned place


proefondervindelijk

Audio

From proef (“test”) + ondervinden (“to experience”) + -e- + -lijk.


binnenshuis

De meeste ongevallen vinden binnenshuis plaats


tegen alle verwachtingen in

against all expectations; against all odds


veels te

Alteration of the phrase veel te, with the -s representing perhaps a partitive genitive suffix or an adverbial suffix. Attested as early as the 17th century, for example in the work of Joost van den Vondel.


geen snars

Ik geloof er geen snars van.

Ik snap er geen snars van.


dientengevolge

Univerbation of dien + ten gevolge, containing a fossilized dative form of gevolg. Compare German infolgedessen.


toendertijd

A form representing the de facto standard pronunciation of toentertijd.

(formerly proscribed) Alternative spelling of toentertijd


destemeer

Anatoly Karpov heeft een ietwat katachtige kop. Dat viel destemeer op, toen hij werd omringd door leden van de cast van de musical Cats. Hij viel toen namelijk helemaal niet meer op.

1990 November 10, “Foto”, in Leeuwarder courant, Leeuwarden, page 11:

Anatoly Karpov has a somewhat cat-like head. This was all the more noticeable when he was surrounded by members of the cast of the musical Cats. He didn't stand out at all then.


destebeter

De minder prettige omstandigheid had echter dit voordeel, dat de receptie in de veel te kleine, maar goed verwarmde ruimten van de „Sneek" destebeter werd gewaardeerd.

1957 February 3, “Koud”, in Leeuwarder courant, Leeuwarden, page 9:

However, the less pleasant circumstance had the advantage that the reception in the much too small, but well-heated rooms of the „Sneek" was appreciated even more.

(nonstandard) all the better, even better


hoelaat

(proscribed) Alternative form of hoe laat


eigener beweging

An old genitive absolute construction that has survived into contemporary Dutch.


een-twee-drie

(informal, often preceded by zo) one-two-three (quickly, with ease)


op tilt

Referring to the message "tilt" (borrowed from English tilt) displayed on pinball machines when the machine was handled too roughly, causing the mechanism to shut down.

Precies toen ik een belangrijke email moest sturen, is mijn computer op tilt geslagen.

Exactly when I had to send an important email, my computer went haywire.

gone haywire (behaving erratically or uncontrollably)