ကြိယာ

Borrowed from Sanskrit क्रिया (kriyā), from Proto-Indo-European *kʷer- (“to do, make, build”). Doublet of ကိရိယာ (ki.ri.ya).


အစိုးရ

desc

→ Shan: ဢၸူဝ်းယႃႉ (ʼǎ tsó yâ̰a)

→ Shan: ဢၸူဝ်းယႃႉ (ʼǎ tsó yâ̰a)

→ Jingpho: ăsuya

→ Mon: အစဵုယျ

→ Mon: အစဵုယျ

အ- (a.-, “nominal prefix”) + စိုး (cui:, “to rule”) + ရ (ra., “to possess”).


အာကာသ

Borrowed from Pali ākāsa. Cognate with Shan ဢႃႇၵႃႇသႃႉ (ʼàa kàa sâ̰a).

cog

Shan ဢႃႇၵႃႇသႃႉ (ʼàa kàa sâ̰a)


ထွန်စက်

ထွန် (htwan, “to harrow, till”) + စက် (cak, “machinery”)


သမ္မတနိုင်ငံ

/θəməda̰nàɪɴŋàɴ/

/θəməda̰nàɪɴɡàɴ/

သမ္မတ (samma.ta., “president”) + နိုင်ငံ (nuingngam, “country”)


မှတ်ကျောက်

my-noun

မှတ်ကျောက် • (hmatkyauk)

/m̥aʔt͡ɕaʊʔ/


မီးသွေး

မီး (mi:, “fire”) + သွေ့ (swe., “to be dry”)


ကျောက်မီး

my-noun

ကျောက်မီး • (kyaukmi:)

ကျောက် (kyauk, “rock”) + မီး (mi:, “fire”)


မီးခတ်

မီး (mi:, “fire”) + ခတ် (hkat, “to beat; to strike”).


ခွေးအိမ်

my-noun

ခွေးအိမ် • (hkwe:im)


ကျွန်းကလေး

/t͡ɕʊ́ɴɡəlé/


သံကြွပ်

သံ (sam, “iron”) + ကြွပ် (krwap, “brittle; crisp”)


သံလိုက်

desc

→ Shan: သၢၼ်ႇလႅၵ်ႉ (sàan lḛ̂k)

→ Shan: သၢၼ်ႇလႅၵ်ႉ (sàan lḛ̂k)

→ Mon: သြာန်လာ်

→ Mon: သြာန်လာ်

သံ (sam, “iron”) + လိုက် (luik, “follow”)


သံလိုက်စက်ကွင်း

/θàɴlaɪʔsɛʔkwɪ́ɴ/


သွေးအုပ်စု

my-noun

သွေးအုပ်စု • (swe:upcu.)


ထောပတ်

→ Jingpho: htaw bat

desc

→ Mon: ထဝ်ဗာတ်

→ Mon: ထဝ်ဗာတ်

→ Shan: ထေႃးပၢတ်ႈ (tháu pāat)

com

ထော (htau:, “to come into money, roll in wealth”) + ပတ် (pat, “to wind around, wrap around; drum”)

ငှက်ပျော ငှက်ပျော#Burmese

(~ငှက်ပျော) silk banana, a local cultivar grown in Myanmar


မုန်ညင်းဆီ

/mòʊɴɲɪ́ɴsʰì/

မုန်ညင်း (munnyang:, “mustard”) + ဆီ (hci, “oil”)


အုန်းဆီ

my-noun

အုန်းဆီ • (un:hci)


အသံထွက်

အသံ (a.sam, “voice, sound”) + ထွက် (htwak, “to speak, say”).


သမ္မတ

→ Shan: ႀမတႃႉ (xǎ mǎ tâ̰a)

Borrowed from Pali sammata (“honored, revered”), from Sanskrit सम्मत (sammata, “renowned, highly honored”), from मन्यते (manyate, “to think”).


ဓာတ်ဆီ

ဓာတ် (dhat, “element, mineral”) + ဆီ (hci, “oil”)


မဂ္ဂဇင်း

/mɛʔɡa̰zɪ̀ɴ/


အကျဉ်းထောင်

/ʔət͡ɕɪ́ɴdàʊɴ/


ကျောင်းသုံးစာအုပ်

my-noun

ကျောင်းသုံးစာအုပ်

ကျောင်းသုံးစာအုပ် • (kyaung:sum:caup)

/t͡ɕáʊɴðóʊɴsàʔoʊʔ/

ကျောင်း (kyaung:, “school”) + သုံး (sum:, “to use”) + စာအုပ် (caup, “book”).


ဗျည်း

Borrowed from Mon ဗျဥ်, Pali byañjana (“sign; mark; consonant”), from Sanskrit व्यञ्जन (vyañjana).


သရ

Borrowed from Pali sara (“sound; voice; intonation; vowel”), from Sanskrit स्वर (svara).


ခြံ

From Proto-Sino-Tibetan *kram (“fence, garden”). Cognate with Old Chinese 檻 (OC *ɡraːmʔ, *ɡraːms, “fence, cage”) (STEDT).


ဓာတ်

→ Shan: ထၢတ်ႈ (thāat)

Borrowed from Pali dhātu (“element”). Doublet of ဓာတု (dhatu.).

basic property of matter, such as solidity, heat, cohesion, fluidity, volatility, mobility, etc. (commonly described as earth, fire, water, and air)


အရက်ဆိုင်

/ʔəjɛʔsʰàɪɴ/

အရက် (a.rak, “alcohol”) + ဆိုင် (hcuing, “store”).


နနွင်း

Curcuma longa
Curcuma longa#Translingual


မက်မွန်

Shan မၢၵ်ႇမူၼ်ႇ (màak mùun)

bor

Shan မၢၵ်ႇမူၼ်ႇ (màak mùun)


လက်ကိုင်ပဝါ

/lɛʔkàɪɴpa̰wà/


ပဝါ

→ Shan: ၽဝႃႇ (phǎ wàa)


လိုဏ်

my-noun

လိုဏ် • (luin)


ချိုချဉ်

/t͡ɕʰòt͡ɕʰɪ̀ɴ/

ချို (hkyui, “sweet”) + ချဉ် (hkyany, “sour”)


ဝှေးစေ့

ဝှေး (hwe:) + စေ့ (ce.). Inherited from Proto-Sino-Tibetan *d(w)əy (“egg; testicle”) (STEDT).


သခွားမသီး

my-noun

သခွားမသီး • (sa.hkwa:ma.si:) (classifier လုံး)

/θəkʰəma̰ðí/


ဖရုံ

Inherited from Old Burmese ဖူးရုံ, which is derived from ဖူး (hpu:, “plump, swollen”) + ရှုံ့ (hrum., “contracted, shrunk, concave”) due to its shape.


နှင်း

hnang: (romanization)
ပြိုက် (classifier)

From Proto-Tibeto-Burman *s-ŋar (“frost, ice”); cognate with Akha [script needed] (ŋɛ́, “ice”) (STEDT). Luce gives Old Chinese 瀼 (OC *njaŋ, “dewy”) as a cognate; this is supported by Coblin.

inh

(generic term for) mist, dew, snow, frost


အလုပ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + လုပ် (lup, “to do”).

af

work, job, profession, occupation, living


နာမဝိသေသန

/nàma̰wḭθèθəna̰/


ဇာတ်ကား

my-noun

ဇာတ်ကား • (jatka:)


စက်ရုံ

→ Jingpho: jak rung

စက် (cak, “machinery”) + ရုံ (rum, “room”).


ဘိုင်စကုတ်

/bàɪɴsəkoʊʔ/


အရောင်းအဝယ်

/ʔəjáʊɴʔəwɛ̀/


နိုင်ငံရေး

နိုင်ငံ (nuingngam, “country”) + အရေး (a.re:, “affair, matter”).


ကပ္ပလီ

my-noun

ကပ္ပလီ • (kappa.li) (classifier ယောက် or ဦး)

kappa.li (romanization)
ယောက် (classifier)
ဦး (classifier)

Borrowed from Arabic كَافِر (kāfir, “infidel; unbeliever”).


စပျစ်

Borrowed from Arabic زَبِيب (zabīb, “raisin”).


ယာဉ်

→ Shan: ယဵၼ်ႇ (yàen)

From Pali yāna (“going; means of motion; carriage; vehicle”), from Sanskrit यान (yāna). Cognate with Khmer យាន (yiən), Thai ยาน (yaan), Lao ຍານ (nyān). Doublet of ယာန (yana.).

bor

elephant, horse, etc. used for riding or ritual occasions


အလံ

Borrowed from Arabic عَلَم (ʕalam, “flag; banner”).


ဥပဒေ

Pa'o Karen: ဥပဒေႏ

Borrowed from Pali upadesa (“advice; indication; instruction”), from Sanskrit उपदेश (upadeśa).


ကလပ်

a part of the base of a mass in a steeple.

a kind of seat on which the dead body is placed (seat-board).


ကလပ်

a kind of association where people gather.


အခွင့်

အ- (a.-) + ခွင့် (hkwang., “permission; rights”).


မုန့်ဟင်းခါး

/mo̰ʊɴhɪ́ɴɡá/

မုန့် (mun., “snack”) + ဟင်းခါး (hang:hka:, “soup”)

mohinga (a Burmese soup made with rice noodles and fish)


စာပေ

စာ (ca, “letter; writing”) + ပေ (pe, “corypha palm; palm-leaf for writing”).


အာယုဗ္ဗေဒ

Borrowed from Pali āyubbeda, from Sanskrit आयुर्वेद (āyurveda).


ကြိယာဝိသေသန

/kəɹḭjàwḭθèθəna̰/

ကြိယာ (kri.ya, “verb”) + ဝိသေသန (wi.sesa.na., “qualifier”). Compare Thai กริยาวิเศษณ์ (grì-yaa-wí-sèet), Khmer កិរិយាវិសេសន៍ (keriyaa visaeh), Lao ກະຣິຍາວິເສດ (ka ri nyā wi sēt).

cog

กริยาวิเศษณ์

កិរិយាវិសេសន៍


ကျင်ချောင်း

/t͡ɕɪ̀ɴt͡ɕʰáʊɴ/


ယောနိ

Borrowed from Pali yoni (“womb; origin”), from Sanskrit योनि (yoni).

(formal, literary) conception; pregnancy


ရဲသား

ရဲ (rai:, “police”) + -သား (-sa:, “son, male member”).


ပုလိပ်

desc

→ Mon: ပလိက်

→ Mon: ပလိက်


ဝန်ကြီး

Karmadhāraya compound of ဝန် (wan) + ကြီး (kri:)


ပြတင်းပေါက်

/bədɪ́ɴbaʊʔ/

From Mon ဗတၚ် (“window”) + အပေါက် (a.pauk, “hole, opening”).


လေသာပေါက်

my-noun

လေသာပေါက် • (lesapauk)


မရဏ

Borrowed from Pali maraṇa (“death”) or Sanskrit मरण (maraṇa, “death”).


ဇာတ်ရုံ

ဇာတ်ရုံ • (jatrum)


အချက်အလက်

/ʔət͡ɕʰɛʔ ʔəlɛʔ/


ငါးပိ

→ Bengali: নাপ্পি (nappi)

→ English: ngapi

→ Khmer: កាពិ (kaapiʼ)

desctree

→ Thai: กะปิ (gà-bpì)
→ Lao: ກະປິ (ka pi)

From ငါး (nga:, “fish”) + ပိ (pi., “to be pressed down”).

af

ngapi; fish preserve; fish or shrimp paste


အရသာ

desc

→ Shan: ဢရႃႉသႃႇ (ʼǎ râ̰a sàa)

→ Shan: ဢရႃႉသႃႇ (ʼǎ râ̰a sàa)

အ- (a.-) + ရသာ (ra.sa); the latter is from Pali rasa (“juice; taste; sense; pleasure”), from Sanskrit रस (rasa). Compare Malay rasa. Doublet of ရသာ (ra.sa).


ကျွန်

Inherited from Old Burmese ကျောန်, from Proto-Sino-Tibetan *(g/k)(y)wal (“slave, servant”). Cognate with Old Chinese 宦 (OC *ɡʷraːns, “servant, official”) (STEDT: kywan "slave").


ရသ

From Sanskrit रस (rasa) or Pali rasa. Cognate with Thai รส (rót), Lao ລົດ (lot), Lü ᦷᦟᧆ (lod) or ᦷᦟᧆᦉ (lodṡ), Khmer រស (rŭəh), Malay rasa. Doublet of ရသာ (ra.sa).


ဝတ္ထု

desc

→ Shan: ဝုတ်ႉထူႉ (wṵ̂t thṵ̂u)

→ Shan: ဝုတ်ႉထူႉ (wṵ̂t thṵ̂u)

Learned borrowing from Pali vatthu (“object; thing; reason; ground; story”).

lbor

money offered for the use of monks; commodity


လက်မှတ်

desc

→ Shan: လၢၵ်ႈမၢတ်ႈ (lāak māat)

→ Shan: လၢၵ်ႈမၢတ်ႈ (lāak māat)

လက် (lak, “arm, hand”) + မှတ် (hmat, “to mark, note”).


ဂူ

According to MED, borrowed from Pali guhā. However, STEDT considers this to be a native term inherited from Proto-Sino-Tibetan *kwar (“hole, orifice, innards”), whence Mizo [Term?] (kua, “hole”), Old Chinese 窾 (OC *kʰloːnʔ, “hole, hollow”). Note also similarities to 窟 (OC *kʰluːd, “cave”).


ဖုန်စုပ်စက်

my-noun

ဖုန်စုပ်စက် • (hpuncupcak)

/pʰòʊɴsoʊʔsɛʔ/

ဖုန် (hpun, “dust”) + စုပ် (cup, “to suck”) + စက် (cak, “machinery”)


မီးတောင်

မီး (mi:, “fire”) + တောင် (taung, “mountain”)


ဟင်းသီးဟင်းရွက်

my-noun

ဟင်းသီးဟင်းရွက်

/hɪ́ɴðíhɪ́ɴjwɛʔ/

ဟင်းသီး (hang:si:) + ဟင်းရွက် (hang:rwak)


လက်အိတ်

my-noun

လက်အိတ် • (lak-it)


သစ်ကုလားအုတ်

သစ်ကုလားအုတ်

သစ်ကုလားအုတ် • (sacku.la:ut)

/θɪʔkələʔoʊʔ/

သစ် (sac, “leopard”) + ကုလားအုတ် (ku.la:ut, “camel”).


ရေမြင်း

my-noun

ရေမြင်း • (re-mrang:) (classifier ကောင်)

re-mrang: (romanization)
ကောင် (classifier)

From ရေ (re, “water”) + မြင်း (mrang:, “horse”). Probably a calque from Chinese 河馬／河马 (hémǎ). Compare Shan မႃႉၼမ်ႉ (mâ̰a nâ̰m).

zh-l

河馬／河马 (hémǎ)

cog

Shan မႃႉၼမ်ႉ (mâ̰a nâ̰m)


ဒီမိုကရေစီ

/dìmòkəɹèsì/


သေနတ်

desc

→ Mon: သေနာတ်

→ Mon: သေနာတ်


ကျားသစ်

ကျား (kya:, “tiger”) + သစ် (sac, “leopard”)


သူခိုး

သူ- (su-) + ခိုး (hkui:), cognate with Rakhine သူခိုး.


နာနတ်

Ananas comosus
Ananas comosus#Translingual


သီး

From Proto-Sino-Tibetan *sej (“fruit; rose; round object”). Cognate with Tibetan སེ (se) and Lashi shí. Luce compares Old Chinese 實 (OC *ɦliɡ, “fruit; substance”), though modern reconstructions of the Old pronunciation do not match very well.
The "choke" sense is grouped with the "fruit" sense by MED, though whether they are indeed related is unclear.


သီး

Meronym: သီးသီး (si:si:)

Limonia acidissima
Limonia acidissima#Translingual

Feronia elephantum
Feronia elephantum#Translingual

wood apple (Limonia acidissima, syn. Feronia elephantum)


ယင်ကောင်

my-noun

ယင်ကောင် • (yangkaung) (classifier ကောင်)

yangkaung (romanization)
ကောင် (classifier)

ယင် (yang, “fly”) + ကောင် (kaung, “body, animal classifier”).


ဆပ်ပြာ

desc

→ Shan: သပ်ႉပျႃႇ (sâ̰p pjàa)

→ Shan: သပ်ႉပျႃႇ (sâ̰p pjàa)


သင်္ကြန်မိုး

my-noun

သင်္ကြန်မိုး • (sangkranmui:) (classifier ခါ or ကြိမ်)

sangkranmui: (romanization)
ခါ (classifier)
ကြိမ် (classifier)

/θɪ̀ɴd͡ʑàɴmó/

သင်္ကြန် (sangkran, “Thingyan”) + မိုး (mui:, “sky; rain”).


ကဏန်း

ka.nan: (romanization)
ကောင် (classifier)


မိကျောင်း

my-noun

မိကျောင်း • (mi.kyaung:) (classifier ကောင်)

mi.kyaung: (romanization)
ကောင် (classifier)

From Sanskrit मकर (makara) according to Myanmar-English Dictionary (1993). Compare Mon ကျာံ.

my:မိကျောင်း
my:မိကျောင်း (တူရိယာ)

မိကျောင်းပန်း

Aganope heptaphylla (syn. Derris sinuata Benth. ex Thwaites)

mi gyaung, a crocodile-shaped musical instrument with three strings

Brachypterum scandens (syn. Derris scandens (Roxb.) Benth.)


ပွဲတော်

meat and drink served to royalty; food offered to "nat"


ယဉ်ကျေးမှု

/jɪ̀ɴt͡ɕém̥ṵ/

ယဉ် (yany, “cultured, gentle, tame”) + ကျေး (kye:, “village”) + မှု (hmu.)


အယူဝါဒ

religion, religious faith, ideology, doctrine


အယူ

→ Shan: ဢယူႇ (ʼǎ yùu)


ဝါဒ

my-noun

ဝါဒ • (wada.) (classifier မျိုး or ပြင်)

wada. (romanization)
မျိုး (classifier)
ပြင် (classifier)

From Pali vāda (“speaking; speech; discussion; doctrine”), from Sanskrit वाद (vāda).


မေတ္တာ

my-noun

မေတ္တာ • (metta)

Borrowed from Pali mettā, ultimately from Sanskrit मैत्री (maitrī). Doublet of မိတ် (mit).

(Buddhism) metta, one of the Ten Perfections


ရုပ်မြင်သံကြား

/joʊʔmjɪ̀ɴθàɴd͡ʑá/

From ရုပ် (rup, “picture”) + မြင် (mrang, “to see”) + သံ (sam, “voice; sound”) + ကြား (kra:, “to hear”), literally “see picture, hear sound”. Coined in 1979 to replace the loanword တယ်လီဗီးရှင်း (tailibi:hrang:).


လူသတ်မှု

လူ (lu, “human, person”) + သတ် (sat, “to kill”) + အမှု (a.hmu., “act, case, deed”)


စကားပြောကြေးနန်း

my-noun

စကားပြောကြေးနန်း • (ca.ka:prau:kre:nan:)

/zəɡábjɔ́t͡ɕénáɴ/

/zəɡábjɔ́t͡ɕínáɴ/


မနုဿ

Learned borrowing from Pali manussa (“human being”), from Sanskrit मनुष्य (manuṣya).


လိင်

Borrowed from Pali liṅga (“characteristic; sign; attribute; sexual characteristic; gender”), from Sanskrit लिंग (liṃga). Doublet of လိင်္ဂ (lingga.).

bor

the ten rules of conduct for novice monks


သံဝါသ

Borrowed from Pali saṅvāsa (“living together; intimacy; sexual intercourse”).


ရေခဲမုန့်

/jèɡɛ́mo̰ʊɴ/

ရေခဲ (rehkai:, “ice”) + မုန့် (mun., “snack”)


စာမျက်နှာ

စာ (ca, “writing; letter”) + မျက်နှာ (myakhna, “face”).


မိဘ

Dvandva compound of အမိ (a.mi., “mother”) + အဖ (a.hpa., “father”)


ခရီးသည်

ခရီး (hka.ri:, “travel”) + -သည် (-sany, “-er, -ist”).


ခရီး

hka.ri: (romanization)
ခေါက် (classifier)

och-l

離 (OC *reːls, *rel, *rels, “to leave, go away, separate”)


မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း

/mòbáɪɴpʰóʊɴ/


မုန်တိုင်း

my-noun

မုန်တိုင်း • (muntuing:)


ခမာ

ခမာစာ

ခမာဘာသာ ― hka.mabhasa ― Khmer language

ခမာစကား ― hka.maca.ka: ― Khmer language


မြောက်

မြောက် • (mrauk)

Generally considered separate from the "raise" sense of Etymology 1, despite similar semantics. Not given etymology by STEDT (mrok "north"), and Luce adduces no cognates. He does, however, consider the word as a combination of မ္လစ် (ma.lac) + အောက် (auk), though gives no glosses for these two terms.
The most reasonable interpretation appears to be that the first component is မြစ် (mrac, “river”) and the second is အောက် (auk, “under, below”), thus "below the river". Perhaps for the proto-Burmish tribes, rivers were to their north (around modern-day Yunnan). Indeed, Ohno considers this "downstream" interpretation to be the most plausible theory, but notes that the river in question could not have been the Irrawaddy.


အရှေ့

Inherited from Old Burmese အရှိယ် (ahriy). By surface analysis, အ- (a.-, “nominal prefix”) + ရှေ့ (hre., “front”).


တံဆိပ်ခေါင်း

my-noun

တံဆိပ်ခေါင်း

/dəzeɪʔɡáʊɴ/


အလုပ်ပိတ်ရက်

အလုပ်ပိတ်ရက် • (a.luppitrak)

/ʔəloʊʔpeɪʔjɛʔ/

အလုပ် (a.lup, “work”) + ပိတ် (pit, “closed”) + ရက် (rak, “day”)


အားလပ်ရက်

အားလပ် (a:lap, “free”) + ရက် (rak, “day”)


မောင်

(honorific) term of endearment to a younger male; form of address to younger man used by women

title prefixed to the proper name of a male


စည်း

och-l

穧 (OC *ʔsleds, *ʔsliːls, *zliːls, “sheaf”)


လိပ်

my-noun

လိပ် • (lip)

From Pali lipi (“alphabet, letter of the alphabet”), from Sanskrit लिपि (lipi, “writing, letters, alphabet”).


လိပ်

From Proto-Sino-Tibetan *k-lip (“turtle, tortoise”).


မျက်နှာသုတ်ပဝါ

/mjɛʔn̥àθoʊʔpa̰wà/

မျက်နှာ (myakhna) + သုတ် (sut) + ပဝါ (pa.wa)


လက်သုတ်ပဝါ

/lɛʔθoʊʔpa̰wà/


သေတ္တာ

my-noun

သေတ္တာ • (setta)

According to MED, derived from သစ်တာ (sacta, “wooden box or chest”).

လက်ဆွဲသေတ္တာ


လက်ဆွဲသေတ္တာ

လက်ဆွဲသေတ္တာ

/lɛʔsʰwɛ́θɪʔtà/

လက် (lak) + ဆွဲ (hcwai:) + သေတ္တာ (setta)


ကော်ဇော

Borrowed from Pali kojava (“rug or cover with long hair; fleecy counterpane”).


ဟယ်လီကော့ပတာ

/hɛ̀lìkɔ̰pətà/


ခွက်

Perhaps from a Proto-Sino-Tibetan *kwak (“bowl”), also reflected in Mon ခေါ် (“cup”), and Vietnamese cốc (“glass, tumbler”) (the latter borrowed from a Sino-Tibetan language).

ရေ နှစ်ခွက်


အဝတ်အစား

/ʔəwʊʔ.ʔəsá/


အဝတ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ဝတ် (wat, “to wear, put on”).


တိရစ္ဆာန်ရုံ

my-noun

တိရစ္ဆာန်ရုံ

/təɹeɪʔsʰàɴjòʊɴ/


လယ်

From Proto-Sino-Tibetan *laj (“paddy field”), which is apparently only attested in Burmese and Kuki-Chin (and the latter may have borrowed from the former); compare Mizo [Term?] (lěi lèt, “to engage in wet-rice cultivation”), as well as, outside Tibeto-Burman, Thai [script needed] (râj) (STEDT).


လယ်

Inherited from Proto-Sino-Tibetan *m/s-la(ː)j (“navel, center, self”), which is allofamic with *m/s-la(ː)j ~ *s-taj (“navel”) and *s-taj (“navel, abdomen, center, self”); a distant cognate from the last root includes Old Chinese 臍 (OC *zliːl, “navel”) (STEDT).

inh+

ကုန်းလယ်စီး

trooper who rides in the centre, on the back of a war-elephant


နန်းတော်

my-noun

နန်းတော် • (nan:tau)


စခန်း

camp, place for travelers to rest; stop along a route or journey


စက်ရုပ်

စက် (cak, “machinery”) + ရုပ် (rup, “physical form”)

af

any mechanical entities such as automatons and mechs.


ခြေအိတ်

my-noun

ခြေအိတ် • (hkreit) (classifier ဖက် or စုံ)

hkreit (romanization)
ဖက် (classifier)
စုံ (classifier)

ခြေ (hkre, “foot”) + အိတ် (it, “sack, pocket”).


ချောကလက်

/t͡ɕʰɔ́kəlɛʔ/


မီးအိမ်

my-noun

မီးအိမ် • (mi:im)


တိုဟူး

Borrowed from Hokkien 豆腐 (tāu‑hū). Doublet of တိုဖူး (tuihpu:).


ကိရိယာ

Borrowed from Pali kiriyā, from Sanskrit क्रिया (kriyā), from Proto-Indo-European *kʷer- (“to do, make, build”). Doublet of ကြိယာ (kri.ya).


ဖယောင်းတိုင်

/pʰəjáʊɴdàɪɴ/

ဖယောင်း (hpa.yaung:, “wax”) + တိုင် (tuing, “column”)


ဒေသ

Borrowed from Pali desa. Compare Sanskrit देश (deśa).


မော်ဇာ

my-noun

မော်ဇာ • (mauja)


ပညာရေး

ပညာ (pa.nya, “wisdom, knowledge”) + ရေး (re:, “affairs”).


လေ့ကျင့်ခန်း

/lḛt͡ɕɪ̰ɴɡáɴ/

လေ့ကျင့် (le.kyang., “to practice, train”) + ခန်း (hkan:, “room, episode, scene”).


ပလာတာ

pa.lata (romanization)
ချပ် (classifier)


ထောပတ်သီး

my-noun

ထောပတ်သီး • (htau:patsi:) (classifier လုံး)

ထောပတ် (htau:pat, “butter”) + သီး (si:, “fruit”).


ဒိန်ခဲ

Borrowed from Hindi दही (dahī, “curd, yogurt”) + ခဲ (hkai:, “frozen”).


ဝက်အူချောင်း

my-noun

ဝက်အူချောင်း • (wak-uhkyaung:) (classifier ချောင်း)

wak-uhkyaung: (romanization)
ချောင်း (classifier)

/wɛʔ.ʔùd͡ʑáʊɴ/

ဝက် (wak, “pig, pork”) + အူ (u, “intestine”) + ချောင်း (hkyaung:, “stick, long and thin object”)


ရှလကာရည်

From Hindi सिरका (sirkā, “vinegar”) + အရည် (a.rany, “liquid”).


လက်နက်

desc

→ Shan: လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ (lāak nāak)

→ Shan: လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ (lāak nāak)


ဆိပ်

landing stage on rivers and streams used for swimming or bathing, etc.


ဆိပ်

အဆိပ် အဆိပ်#Burmese


သင်္ဘောဆိပ်

/θɪ̀ɴbɔ́zeɪʔ/


စက်လှေကား

စက် (cak, “circle”) + လှေကား (hleka:, “stairs”), thus literally ‘circular stairs’.


ရန်သူ

→ Shan: ယၢၼ်ႇသူႇ (yàan sùu)

→ Shan: ရၢၼ်ႇသူႇ (ràan sùu)


သခွား

From an element သ (sa.) of unclear interpretation and origin + an element ခွား (hkwa:) which may denote "melon". This second element is likely related to Tibetan ཀུ་བ (ku ba, “gourd”) and Old Chinese 瓜 (OC *kʷraː, “melon, gourd”), and may be areal; see the Chinese for more.

Cucumis sativus
Cucumis sativus#Translingual


ချာတိတ်

term of address used by an older person towards a young boy


သူငယ်မ

သူငယ် (su-ngai, “child”) + -မ (-ma., feminine suffix)


ဝေလငါး

wela.nga: (romanization)
ကောင် (classifier)

Borrowing from English whale + ငါး (nga:, “fish”).


လင်းပိုင်

→ Shan: လမ်းၽႅင်ႇ (lám phèng)


ဒိုင်နိုဆော

/dàɪɴnòsʰɔ́/


အင်ဂျင်

/ʔɪ̀ɴd͡ʑɪ̀ɴ/


ကိတ်မုန့်

my-noun

ကိတ်မုန့် • (kitmun.)

Borrowed from English cake + မုန့် (mun., “snack, side dish”).


မုန်လာဥဝါ

/mòʊɴlàʔṵwà/

my:မုန်လာဥဝါ


ဆန်း

Borrowed from Pali chanda. Doublet of ဆန္ဒ (hcanda.).


အတိုင်ပင်ခံ

/ʔətàɪɴbɪ̀ɴɡàɴ/

အ- (a.-) + တိုင်ပင် (tuingpang) + ခံ (hkam)


ပုဂ္ဂိုလ်

my-noun

ပုဂ္ဂိုလ် • (pugguil)

Borrowed from Pali puggala (“individual; person; human”), from Sanskrit पुद्गल (pudgala, “beautiful; body; material object; ego; soul; individual”).


သံ

From Proto-Sino-Tibetan *sjam (“iron”). Cognate with Old Chinese 銛 (OC *koːd, *slem, *l̥ʰeːmʔ, “sharp; spade, hoe, other sharp tools”) (STEDT), as well as 鐕 (OC *ʔsluːm, “headless nail”).


သံ

From Proto-Sino-Tibetan *s(j)am-s (“spirit, breath, voice”).


အစ္စလမ်

အစ္စလမ်ဘာသာ


ဆိတ်ကုလား

ဆိတ် (hcit, “goat”) + ကုလား (ku.la:, “Indian, foreign”)


နာမ်စား

my-noun

နာမ်စား • (namca:)


အာမေဍိတ်

အာမေဍိတ် • (amedit)


ပစ္စည်း

Borrowed from Pali paccaya (“cause, motive, requisite, means, support”).

bor+

(grammar) particle (word serving to qualify a noun, pronoun, adjective, verb or an adverb)


တီဗီ

တီဗီရှိုး


ဖရုံဆွဲ

/pʰəjòʊɴzwɛ́/


ဆီး

Inherited from Proto-Tibeto-Burman *g-ts(j)i-t/n (“urine; to urinate”), which may be onomatopoeic; compare Thai ฉี่ (chìi). Doublet of သေး (se:).


ဆီး

name applied to succulent plum-like fruits


လူကြီး

Karmadhāraya compound of လူ (lu) + ကြီး (kri:)

af

(of home, community, department, etc) elder or responsible person; leader; dignitary

community; department; etc; community; department; etc


မျက်နှာကြက်

/mjɛʔn̥àd͡ʑɛʔ/


ဆာရီ

bor

Hindi साड़ी (sāṛī)


မလိုင်

desc

→ Mon: မလာၚ်

→ Mon: မလာၚ်

→ Shan: မလႅင်ႇ (mǎ lèng)

ကလိုင် ကလိုင်#Burmese

(same as ကလိုင် (ka.luing)) molten tin for tin plating articles


အလှဆီ

အလှ (a.hla., “beauty”) + ဆီ (hci, “oil”)


စစ်တုရင်

Borrowed from Pali caturaṅga, from Sanskrit चतुरङ्ग (caturaṅga, “having four members; chess”). The pronunciation of the word has been influenced by ဘုရင် (bhu.rang, “king”).


ပုစွန်

general term for prawn, shrimp, crab, lobster, scampi, other crustaceans, etc.


ငါးဖန်ခွက်

/ŋəpʰàɴɡwɛʔ/


လင်ပန်း

com+

compound of လင် (lang, “husband; be sufficient”) + ပန်း (pan:, “flower”)


စစ်ဗိုလ်

my-noun

စစ်ဗိုလ် • (cacbuil)

စစ် (cac, “war, military”) + ဗိုလ် (buil, “commander, leader”).


ပြည်ကြီးငါး

ပြည် (prany) + ကြီး (kri:, “big”) + ငါး (nga:, “fish”). MED claims that ပြည် (prany) invokes the "country" sense, though it also seems probable that it invokes the "pus" sense (owing to the ink sac of squids).


ဂေါ်ဖီထုပ်

ဂေါ်ဖီ (gauhpi, “cabbage or cauliflower”) + ထုပ် (htup, “parcel”), the former element from Hindi गोभी (gobhī).


ခရမ်းချဉ်

/kʰəjáɴd͡ʑɪ̀ɴ/

ခရမ်း (hka.ram:, “eggplant”) + ချဉ် (hkyany, “sour”).


ခရစ်ယာန်

ခရစ်ယန်ဘာသာ ― hka.racyanbhasa ― Christianity


စာအိတ်

my-noun

စာအိတ် • (cait)

စာ (ca, “letter, writing”) + အိတ် (it, “bag”).


ကျောက်သင်ပုန်း

my-noun

ကျောက်သင်ပုန်း • (kyauksangpun:)

/t͡ɕaʊʔθɪ̀ɴbóʊɴ/

ကျောက် (kyauk, “rock”) + သင်ပုန်း (sangpun:, “blackboard, slate”).


မနက်

နံနက် နံနက်#Burmese

(colloquial) Alternative form of နံနက် (namnak, “morning”)


မှတ်စုစာအုပ်

my-noun

မှတ်စုစာအုပ်

မှတ်စုစာအုပ် • (hmatcu.caup)

/m̥aʔsṵsàʔoʊʔ/


အရုပ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ရုပ် (rup, “physical form, appearance”). For a semantic parallel, compare the usage of Chinese 形 (xíng, “shape”) in 人形 (rénxíng, “doll, puppet”).


ဝါကျ

Borrowed from Pali vākya (“speech; sentence”), compare Sanskrit वाक्य (vākya).


ကောင်းကင်ကြိုး

my-noun

ကောင်းကင်ကြိုး

/káʊɴɡɪ̀ɴd͡ʑó/


သံစုံတီးဝိုင်း

/θàɴzòʊɴtíwáɪɴ/


လွှတ်တော်

လွှတ်တော် • (hlwattau)

→ Pa'o Karen: လွတ်တောႏ

desc

→ Shan: လုတ်ႈတေႃႇ (lūt tàu)

→ Shan: လုတ်ႈတေႃႇ (lūt tàu)

လွှတ် (hlwat, “delegate”) + -တော် (-tau, “royal”)

af

(historical) council of ministers in the time of Myanmar kings


တရားသူကြီး

/təjáðùd͡ʑí/

တရား (ta.ra:, “law”) + သူကြီး (su-kri:, “chief”)


ရဲ

From Proto-Tibeto-Burman *s-(r/y/w)ay (“bold, heroic”). Cognate with Mizo [Term?] (huāi, “bold, daring”) (STEDT). Luce additionally adduces Old Chinese 烈 (OC *red, “ardent, fiery”) as a cognate. This is semantically appealing, though the final in the Old Chinese reconstruction does not seem to match.
The senses of "brave", "bright red", "rampant", and "police" are all grouped together by MED.


တံတိုင်း

desc

→ Shan: တမ်ႇတိူင်း (tàm tóeng)

→ Shan: တမ်ႇတိူင်း (tàm tóeng)

တံ (tam, “accumulation, total”) + တိုင်း (tuing:, “military division”).

com

တရုတ်ပြည်ရဲ့ မဟာတံတိုင်းကြီး


နှိပ်ကြယ်သီး

my-noun

နှိပ်ကြယ်သီး

နှိပ်ကြယ်သီး • (hnipkraisi:)

/n̥eɪʔt͡ɕɛ̀ðí/


ကြယ်သီး

In reference to the drug's button-like shape.


ရှောက်

ရှောက် • (hrauk)


သံပရို

Compare Burmese သံပရာ (sampa.ra, “lime”).


ဂဏန်း

→ Shan: ၵၼၢၼ်း (kǎ náan)

→ Shan: ၶၼၢၼ်း (khǎ náan)

Borrowed from Pali gaṇanā (“counting; number”); see Sanskrit गण् (gaṇ, “to count, calculate”) for more on the root.


ကမ္ဗလာ

Borrowed from Pali kambala (“woolen clothes”), from Sanskrit कम्बल (kambala).


ကမ္ဗလာ

kamba.la (romanization)
လုံး (classifier)

Borrowed from Hindi कमला (kamlā), from Sanskrit कमला (kamalā).


စတုရန်း

Borrowed from Pali caturanta; compare Sanskrit चतुरन्त (caturanta, “bordered on all four sides”).


ပုဆိုး

pu.hcui: (romanization)
ထည် (classifier)

Treated as atomic by MED, and not mentioned by STEDT. Component-wise, analyzable as ပု (pu., “uncertain prefix”) + ဆိုး (hcui:, “to dye, stain (dyed cloth)”).
Regarding the identity of the first component, ပု (pu.) is often a shortened form of ပိုး (pui:, “worm, silk”) as in ပုရွက် (pu.rwak) and ပုစဉ်း (pu.cany:). The 'silk' sense might be reflected better in the Old Burmese coordinate term ပုခြည် (pu.hkrany, “a type of tunic or fabric worn during the Bagan period”). Otherwise, it may have been an anatomical indicator; as in ပုဆစ် (pu.hcac, “knee”).
Some traditional Burmologists derive the second component from ဆီး (hci:, “to wear, to bar”) so as to match the semantic development of ထဘီ (hta.bhi); however, this is unlikely.

lang

မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း

မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း-အတွဲ ၁၂

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း-အတွဲ ၁၂

(clothing) paso (nether garment of Myanmar males)


အလုံး

အ- (a.-, “nominal prefix”) + လုံး (lum:, “round, spherical”).


ဘောလုံး

Semi-learned borrowing from French ballon.


ဒိန်ချဉ်

/dèɪɴd͡ʑɪ̀ɴ/

Borrowed from Hindi दही (dahī, “curd, yogurt”) + ချဉ် (hkyany, “sour; acid”).


ပန်းအိုး

my-noun

ပန်းအိုး • (pan:ui:)


အိုး

အိုး • (ui:)

According to Schuessler 2007, from Proto-Sino-Tibetan *ʔəw-ŋ (“pot; vat; jar”) (reconstructed provisionally by STEDT, though STEDT does not link the Burmese to this root (ui: "pot")), and cognate with Old Chinese 甌 (OC *qoː, “bowl”); this is supported by Luce.
It is unclear whether the "conspicuously quirky" sense is related to the "pot" sense, though MED groups them together.

inh

စဉ့်အိုး


ဆေးခန်း

ဆေး (hce:, “medicine”) + ခန်း (hkan:, “room”).


ဘုန်းကြီး

my-noun

ဘုန်းကြီး • (bhun:kri:) (classifier ပါး or ဦး)

kri: (romanization)
ပါး (classifier)
ဦး (classifier)

→ English: phongyi

Karmadhāraya compound of ဘုန်း (bhun:, “glory”) + ကြီး (kri:, “great”).

af

(chess) The chess piece denoted ♗ or ♝ which moves along diagonal lines and developed from the shatranj alfil ("elephant") and was originally known as the aufil or archer in English, equivalent to the modern bishop.


ရဟန်း

my-noun

ရဟန်း • (ra.han:) (classifier ပါး or ဦး)

ra.han: (romanization)
ပါး (classifier)
ဦး (classifier)

→ Shan: ရႁၢၼ်း (rǎ háan)


ပဉ္စင်း

ပဉ္စင်း • (panycang:) (classifier ပါး or ဦး)

panycang: (romanization)
ပါး (classifier)
ဦး (classifier)

→ Mon: ပျၚ်

Perhaps from Pali pañcaṅga (“consisting of five things”), in the sense that a fully ordained monk:
* Is one who has abandoned the five factors (Pali pañcaṅgavippahīna) of: lust, ill will, stiffness and torpor, agitation and worry, and uncertainty, and
* Is one who is complete in the five factors (Pali pañcaṅgasamannāgata) of: the aggregate of virtue, concentration, wisdom, liberation, and knowledge/vision of one beyond training.


ကကြီး

Karmadhāraya compound of က (ka.) + ကြီး (kri:, “big”).

com

name of the letter က, the first letter of the Myanmar alphabet


ခကွေး

name of the letter ခ, the second letter of the Myanmar alphabet


ဂငယ်

ဂ (ga., “the letter ဂ”) + ငယ် (ngai, “little”).

af

name of the letter ဂ, the third letter of the Myanmar alphabet


ဃကြီး

name of the letter ဃ, the fourth letter of the Myanmar alphabet


အသက်

→ Jingpho: ăsak

desc

→ Shan: ဢသၢၵ်ႈ (ʼǎ sāak)

→ Shan: ဢသၢၵ်ႈ (ʼǎ sāak)

→ Mon: အထက်

From အ- (a.-, “nominal prefix”) + သက် (sak, “life, breath”).

af

အသက် ဘယ်လောက်လဲ။ ― a.sak bhailauklai:|| ― How old are you?

အသက် ...ပါ။ ― a.sak ...pa|| ― I am ... (year old).

အသက် ...ရှိပြီ။ ― a.sak ...hri.pri|| ― I am ... (year old).

(figuratively) basic necessity; lifeblood


နေ့လည်

နေ့ (ne., “day”) + လည် (lany, “go around”)


နိုင်ငံကူးလက်မှတ်

my-noun

နိုင်ငံကူးလက်မှတ် • (nuingngamku:lakhmat)

/nàɪɴŋàɴɡúlɛʔm̥aʔ/

/nàɪɴɡàɴɡúlɛʔm̥aʔ/

နိုင်ငံ (nuingngam, “country”) + ကူး (ku:, “to cross”) + လက်မှတ် (lakhmat, “certificate”)


စက္ကန့်

desc

→ Mon: စက္ကာန်

→ Mon: စက္ကာန်


စလုံး

name of the letter စ, the sixth letter of the Myanmar alphabet


ဆလိမ်

name of the letter ဆ, the seventh letter of the Myanmar alphabet


ဇကွဲ

name of the letter ဇ, the eighth letter of the Myanmar alphabet


ဈမျဉ်းဆွဲ

ဈ (jha.) + မျဉ်းဆွဲ (myany:hcwai:, “to demarcate”).

com

name of the letter ဈ, the ninth letter of the Myanmar alphabet


ညကြီး

name of the letter ည, the tenth letter of the Myanmar alphabet


နာရီဝက်

နာရီ (nari, “hour”) + ဝက် (wak, “to halve”)


ညကလေး

name of the letter ဉ, alternative form of ည, the tenth letter of the Myanmar alphabet


တွင်း

Inherited from Proto-Sino-Tibetan *dwa(ː)ŋ (“hole, orifice, cave, pit, well (for water)”), or less likely, from Proto-Sino-Tibetan *t/duŋ (“middle, navel”). In the former case, cognate with Old Chinese 洞 (OC *doːŋ, *doːŋs, “hole, cave, cavity”), and in the latter, 中 (OC *tuŋ, *tuŋs, “middle”) (STEDT).


မီးပွား

မီး (mi:, “fire”) + ပွား (pwa:, “to grow”)

af

(figurative) spark (something small that has the potential to become something greater)


ကံ

Borrowed from Pali kamma. Doublet of ဧကံ (ekam).

(Buddhism) karma (the sum total of a person's actions, which determine the person's next incarnation in samsara, the cycle of death and rebirth)


မာန်

my-noun

မာန် • (man)

Borrowed from Pali māna (“pride; conceit; arrogance”). Doublet of မာန (mana., “arrogance”).


ရုပ်

my-noun

ရုပ် • (rup)

Borrowed from Pali rūpa; compare Sanskrit रूप (rūpa). Doublet of ရူပ (rupa.).

အရုပ် အရုပ်#Burmese

Synonym of အရုပ် (a.rup, “figure, picture”)


သားပိုက်ကောင်

သားပိုက်ကောင် • (sa:puikkaung)

/θábaɪʔkàʊɴ/

From သား (sa:, “child; young of animals”) + ပိုက် (puik, “to carry”) + ကောင် (kaung, “body”).

com

my:သားပိုက်ကောင်


စကြာ

Borrowed from Sanskrit चक्र (cakra). Doublet of စက် (cak).

Gautama Buddha's sole on which appear 108 sacred symbols; (b) foot of an august personage distinguished by some unusual mark or symbol

the law (as rendered by the Buddha); the Wheel of Law


လိပ်ပြာ

my-noun

လိပ်ပြာ • (lippra)

First element from Proto-Sino-Tibetan *ljap (“butterfly”), whence also Tibetan ཕྱེ་མ་ལེབ (phye ma leb) and Chinese 蝶 (OC *l'eːb).
Second element cognate with Tibetan བླ (bla) and Chinese 魄 (OC *pʰraːɡ).
For the association of "butterfly" with "spirit", compare Thai ผีเสื้อ (pǐi-sʉ̂ʉa, “butterfly”, literally “tutelary soul”).

cog

incorporeal or animate part of a human being; consciousness; spirit


မာလီ

Borrowed from Sanskrit मालिन् (mālin). Compare Hindi माली (mālī).


အခွန်

desc

→ Lü: ᦃᦸᧃᧈ (ẋoan¹)

→ Lü: ᦃᦸᧃᧈ (ẋoan¹)

→ Shan: ၶွၼ်ႇ (khàun)

→ Ahom: 𑜁𑜨𑜃𑜫 (khon)

→ Mon: အခေါန်

→ Mon: အခေါန်


ခလုတ်ခုံ

/kʰəloʊʔkʰòʊɴ/


ပတ္ထနာ

Borrowed from Pali patthanā (“wish, desire; request; aspiration; prayer”); compare Sanskrit प्रार्थना (prārthanā).


ပင့်ကူအိမ်

my-noun

ပင့်ကူအိမ် • (pang.kuim)

/pɪ̰ɴɡùʔèɪɴ/

From ပင့်ကူ (pang.ku, “spider”) + အိမ် (im, “house”).


သတို့သား

သတိုး (sa.tui:, “title of high honor”) + -သား (-sa:, “male”), with change of သတိုး (sa.tui:) > သတို့ (sa.tui.).


သတို့သမီး

သတိုး (sa.tui:, title of high honor) + သမီး (sa.mi:, “daughter”), with change of သတိုး (sa.tui:) > သတို့ (sa.tui.).


ဒင်္ဂါး

→ Shan: တႅင်းၵႃး (téng káa)

Borrowed from Sanskrit टङ्क (ṭaṅka, “stamped coin”); compare Sanskrit टङ्कक (ṭaṅkaka, “a stamped coin, especially of silver”).

cog

coin (minted piece of metal used as currency)


ခါးပတ်

my-noun

ခါးပတ် • (hka:pat) (classifier ခု or ချောင်း)

pat (romanization)
ခု (classifier)
ချောင်း (classifier)


ဖဲ

→ Mon: ဖေဝ်


အကြွေးဝယ်ကတ်ပြား

/ʔət͡ɕwéwɛ̀kaʔpjá/

အကြွေး (a.krwe:, “credit”) + ဝယ် (wai, “to buy”) + ကတ်ပြား (katpra:, “card”).


ဝက်အူ

desc

→ Shan: ဝၢၵ်ႈဢူႇ (wāak ʼùu)

→ Shan: ဝၢၵ်ႈဢူႇ (wāak ʼùu)

→ Jingpho: we wu


ကောင်

From Proto-Sino-Tibetan *guŋ (“body; back”) (STEDT).

(familiar, derogatory) familiar or derogatory term for a male


ခု

the first term in a tenfold sequence starting with ခု (hku.), ဆယ် (hcai), the first number

ခုနှစ်

the year in a date which ends with a digit other than zero


ခု

recently, now, the present (same as ယခု (ya.hku.))


စည်

musical instrument
musical instrument#English


မြင်းစားဂျုံ

my-noun

မြင်းစားဂျုံ

/mjɪ́ɴzád͡ʑòʊɴ/


မြေပုံသီး

မြေပုံသီး • (mrepumsi:) (classifier လုံး)

mrepumsi: (romanization)
လုံး (classifier)

မြေပုံ (mrepum, “earth mound”) + သီး (si:, “fruit”).


ကောက်ရိုး

ကောက် (kauk, “paddy”) + ရိုး (rui:, “bone”).


ချက်

From Proto-Lolo-Burmese *ʔ-kyakᴴ (“rope, cord, navel”), from Proto-Tibeto-Burman *kyak (“navel, umbilical cord, rope”), mainly attested in Lolo-Burmese and Qiangic; cognate with Akha [script needed] (tjaq, “rope”). The Tibeto-Burman root is possibly cognate with Old Chinese 弋 (OC *lɯɡ, “to shoot arrow (with string attached)”) and/or 繳 (OC *kleːwʔ, *kljewɢ, *ɡreːɡ, “string attached to arrow”), with the latter more phonologically likely; however, the reconstruction of the former makes a connection unlikely, and the latter's reconstruction is uncertain due to internal inconsistencies in the Middle Chinese readings (STEDT).

och-l

dimple remaining in fruit such as a gourd or banana after the flower stalk has fallen off


ချက်

click (sharp metallic sound of trigger, lock, etc.)


ခရုပက်ကျိ

/kʰəjṵpɛʔt͡ɕḭ/


ဧက

မြေ နှစ်ဧက

acre (unit of surface area; approximately 4047 m²)


မှုန့်

my-noun

မှုန့် • (hmun.)

Perhaps from a Proto-Lolo-Burmese *ʔ-mun¹/³ (“powder”). Cognate with Black Lahu [script needed] (məy ~ mə, “powder, gunpowder”), as well as perhaps Proto-Tani *mɯk (“powder”) (STEDT). Outside of Lolo-Burmese Luce also adduces Old Chinese 粉 (OC *pɯnʔ, “powder”) and Tibetan བུད་ (bud, “cloud of dust”) as cognate, though this may be outdated.


ဂျုံမှုန့်

my-noun

ဂျုံမှုန့် • (gyumhmun.)

/d͡ʑòʊɴm̥o̰ʊɴ/

ဂျုံ (gyum, “wheat”) + မှုန့် (hmun., “powder”)


အခွံမာသီး

my-noun

အခွံမာသီး • (a.hkwammasi:) (classifier လုံး)

a.hkwammasi: (romanization)
လုံး (classifier)

/ʔəkʰʊ̀ɴmàðí/

အခွံ (a.hkwam, “shell”) + မာ (ma, “hard”) + သီး (si:, “fruit”)


ကွင်း

(chess, card games) queen (playing card; chess piece)


ဂန်ဒူး

bor

Hindi गांडू (gāṇḍū)


ဝတ်စုံ

ဝတ် (wat, “to wear (clothes)”) + စုံ (cum, “pair, sufficient”).


အိမ်နီးချင်း

/ʔèɪɴníd͡ʑɪ́ɴ/


သနပ်

com

သ (sa., “to keep trim or sharp”) + နပ် (nap, “to be fully cooked”)

fruit or vegetable pickle preserved in oil and spices


သနပ်

သနပ်ဖက် သနပ်ဖက်#Burmese

clammy cherry, sebestan plum (Cordia dichotoma); tree, whose leaves (သနပ်ဖက် (sa.naphpak)) are used as wrapper for rolling "cheroots", a kind of cigar


သနပ်

kind of tree, the leaves of which are used in making soup


နန်း

Mon: နန်

Eastern Pwo: နန်ႉ

နန်းတော်


နန်း

filigree; thin thread of gold or other metal


နန်း

Borrowed from Shan ၼၢင်း (náang). Cognate with Modern Khmer នាង (niəng), Lü ᦓᦱᧂ (naang), Tai Nüa ᥢᥣᥒᥰ (näang), Vietnamese nàng, Thai นาง (naang).


ကြေးနန်း

desc

→ Mon: ကျေဏာန်

→ Mon: ကျေဏာန်


အာကာသယာဉ်

/ʔàkàθa̰jɪ̀ɴ/


ပဏ္ဏာ

Borrowed from Pali paṇṇākāra (“gift, present”).


ရွှဲ

choral response at the end of an antiphonal chant when singing


ကုန်ကား

my-noun

ကုန်ကား • (kunka:)


ကုန်တင်ကား

/kòʊɴdɪ̀ɴɡá/

ကုန် (kun, “goods”) + တင် (tang, “to carry”) + ကား (ka:, “car”).


ဒဏ္ဍာရီ

Borrowed from Sanskrit [Term?]. Compare with Hindi दंतकथा (dantakthā, “legend”).


သမိုင်း

→ Shan: သမႅင်း (sǎ méng)

Borrowed from Pali sammuti (“consent; choice; determination; convention; general opinion; opinion; definition”), which appears to be from Sanskrit संवृति (saṃvṛti, “closure; covering, concealing”).


တောင်း

The "-verse" suffix sense is extracted from ဆောင်တောင်း (hcaungtaung:, “world; universe”).


သမင်

→ English: thamin

Compare Thai สมัน (sà-mǎn, “Rucervus schomburgki”), Khmer ស្មាន់ (sman).


ခရု

Borrowed from Mon ကၞု (kənaoˀ, “shellfish”).


တော်လှန်ရေး

my-noun

တော်လှန်ရေး • (tauhlanre:)


သွားတိုက်ဆေး

သွားတိုက်ဆေး

/θwádaɪʔsʰé/


ပြွန်

→ Shan: ပျွင်း (pjáung)


အခွံ

peel; skin; bark; rind; pod; hell; husk; crust; hull


ဗော့ဒ်ကာ

ဗော့ဒ်ကာ • (baud.ka)


နွားမ

နွား (nwa:, “cow”) + -မ (-ma., “female”)


အာဏာ

my-noun

အာဏာ • (ana)

Borrowed from Pali āṇā (“order; command; authority”); compare Sanskrit आज्ञा (ājñā).


ပန်ကာ

punkah; mechanical fan; electric fan; propeller


ရဟတ်

Borrowed from Hindi रहट (rahaṭ). Cognate with Thai ระหัด.


လေအေးစက်

လေအေးစက် • (lee:cak)

လေ (le, “air”) + အေး (e:, “cold”) + စက် (cak, “machine”).


စက်

→ Shan: ၸၢၵ်ႈ (tsāak)

→ Jingpho: jak

→ S'gaw Karen: စဲး (seḧ)

→ Western Kayah: ꤡꤢꤧ (cae)

→ Zaiwa: svdiq

Borrowed from Pali cakka. Doublet of စကြာ (ca.kra).


စက်

The "droplet" sense is from Proto-Sino-Tibetan *m-dz(y)ak (“to drip, drop”). Cognate with Tibetan ཐིགས (thigs, “to drip”); Luce also compares Old Chinese 滴 (OC *teːɡ, “to drip; drop”).
The "spread, touch in a chain" sense is grouped with the "drop" sense by MED (as a chain of drops spreads). However, STEDT apparently separates it out, assigning the "spread" sense to a Proto-Lolo-Burmese *C-cak (“to push”) (Written Burmese: cak "transmit impetus; to propagate or be propagated"), whence Lahu [script needed] (tsa⁵, “to push”).


လက်နှိပ်စက်

my-noun

လက်နှိပ်စက် • (lakhnipcak)

/lɛʔn̥eɪʔsɛʔ/

လက် (lak, “hand”) + နှိပ် (hnip, “press, stamp”) + စက် (cak, “machine”)


ဗုံး

→ Rawang: bòm / bùm


ဝန်ကြီးချုပ်

my-noun

ဝန်ကြီးချုပ် • (wankri:hkyup) (classifier ဦး or ယောက်)

hkyup (romanization)
ဦး (classifier)
ယောက် (classifier)

desc

ဝုၼ်ႇၵျီးၶျုၵ်ႈ

→ Shan: ဝုၼ်ႇၵျီးၶျုၵ်ႈ (wùn kjíi khjūk)

/wʊ̀ɴd͡ʑíd͡ʑoʊʔ/


ကင်းမွန်

my-noun

ကင်းမွန် • (kang:mwan) (classifier ကောင်)

cuttlefish, a sea creature with eight short arms and two long arms with suction cups, and a sponge called an exoskeleton.


လက်ကောက်

လက်ကောက် • (lakkauk)

desc

→ Mon: အကံက်

→ Mon: အကံက်


အသုံး

→ Shan: ဢသုင်း (ʼǎ súng)

→ Shan: ဢသုင်း (ʼǎ súng)

အ- (a.-, “nominal prefix”) + သုံး (sum:, “to use”).


ဝံပုလွေ

ဝံ (wam, “bear”) + ပုလွေ (pu.lwe, “flute”)


သန္တာ

→ Shan: ၸၼ်ႇတႃႇ (tsàn tàa)


ရေလက်ဝါး

ရေ (re, “water”) + လက်ဝါး (lak-wa:, “handpalm”)


စုတ်

my-noun

စုတ် • (cut)


စုတ်

စုတ် • (cut)

period associated with a number of good portents


ရွေးကောက်ပွဲ

ရွေးကောက်ပွဲ


ဇနပုဒ်

Borrowed from Pali janapada (“inhabited country; the country; province; district; county”).


ရွာ

From Proto-Sino-Tibetan *r/g-wa (“village”). Cognate with Yongning Narua ʁwɤ˧, Rawang rvwá (“village”), as well as perhaps Old Chinese 里 (OC *rɯʔ, “village”) (STEDT).


နွားထီး

နွား (nwa:, “cow”) + -ထီး (-hti:, “male”)


အသိုက်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + သိုက် (suik, “nest”)


သိပ္ပံ

Borrowed from Pali sippa (“art; branch of knowledge; craft”).


ဗေဒ

Borrowed from Pali veda (“Veda; feeling; enthusiasm; emotion; knowledge”).


ဝဏ္ဏ

Borrowed from Pali vaṇṇa (“appearance”).


စန္ဒရား

→ Shan: ၸၼ်းတယႃး (tsán tǎ yáa)

Blend of စန်း (can:, “desirable”) + ယန္တရား (yanta.ra:, “instrument”), the latter from Sanskrit यन्त्र (yantra, “instrument; apparatus; machine; appliance”).


တယော

Excoecaria agallocha, a small tree of tidal swamps, the sap of which can cause blindness


ပြည်ထောင်စု

ပြည် (prany, “kingdom”) + ထောင် (htaung, “to establish”) + စု (cu., “to group”)

af

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ― a.meri.kanpranyhtaungcu. ― United States of America

ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်


နိုင်ငံတော်

/nàɪɴŋàɴdɔ̀/

/nàɪɴɡàɴdɔ̀/

နိုင်ငံ (nuingngam, “country”) + -တော် (-tau, suffix denoting reverence)


ရာဇ

Borrowed from Pali rājan, ultimately from Sanskrit राजन् (rājan).


ဝိညာဉ်

→ Shan: ဝီႉၺဵၼ်ႇ (wḭ̂i nyàen)

Borrowed from Pali viññāṇa, cognate with Sanskrit विज्ञान (vijñāna).

(Buddhism) consciousness;one of the five khandhas.


စာသား

diction; choice and use of words in speech and writing


ဖိုင်

file (of sheets of paper, correspondence, etc.)


အချိန်စာရင်း

/ʔət͡ɕʰèɪɴsəjɪ́ɴ/


သွားရည်

သွား (swa:, “tooth”) + ရည် (rany, “liquid, fluid”).


အာရပ်

my-noun

အာရပ် • (arap)

အာရပ်စာ

အာရပ်ဘာသာ ― arapbhasa ― Arabic language

အာရပ်စကား ― arapca.ka: ― Arabic language


အနာဂတ်

Learned borrowing from Pali anāgata (“future”); compare Sanskrit अनागत (anāgata). Cognate with Shan ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ (ʼǎ nàa kāat), Thai อนาคต (à-naa-kót), Khmer អនាគត (ʼaʼnaakŭət), Lao ອະນາຄົດ (ʼa nā khot).

cog

Shan ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ (ʼǎ nàa kāat)


မျက်နှာဖုံး

/mjɛʔn̥əpʰóʊɴ/

(of books and periodicals) front cover; jacket

prominent person in a community; leading light


သင်း

STEDT considers this equivalent to the "emit pleasant odor" sense of Etymology 1, though this semantic shift is non-trivial. Luce adduces Old Chinese 黨 (OC *taːŋʔ, *tʰaːŋʔ, “political party”) as a cognate, though this seems outdated.

och-l

အသင်း အသင်း#Burmese

(in compounds) society, association (same as အသင်း (a.sang:))


မြေခွေး

မြေ (mre, “soil, earth”) + ခွေး (hkwe:, “dog”)


မီးပူ

မီး (mi:, “fire”) + ပူ (pu, “to be hot”)


ပိုက်

my-noun

ပိုက် • (puik)


ပိုက်

ပိုက် • (puik)


ရေပိုက်

ရေပိုက် • (repuik)


ယို

→ Shan: ယူဝ်ႇ (yò)


လူ့အဖွဲ့အစည်း

/lṵʔəpʰwɛ̰ʔəsí/


အတွင်းစကား

/ʔətwɪ́ɴzəɡá/

အ- (a.-) + တွင်း (twang:) + စကား (ca.ka:)


သုက်

my-noun

သုက် • (suk)


နကျယ်ကောင်

/nəd͡ʑɛ̀ɡàʊɴ/

/nəd͡ʑìɡàʊɴ/


သတင်းစာဆရာ

/ðədɪ́ɴzàsʰəjà/


ယောဇနာ

Borrowing from Pali yojanā (“exegesis, interpretation”), from Sanskrit योजना (yojanā, “application of the sense of a passage, grammatical construction”), from योजन (yójana, “act of joining”), from the root युज् (yuj), युग् (yug, “to join”) (compare युनक्ति (yunákti, “to join”)), from Proto-Indo-European *yewg- (“to join”).


မျက်လှည့်

→ Shan: မျၢၵ်ႈလႄႉ (mjāak lâ̰ae)

→ Jingpho: myawk le


ပဉ္စလက်

ပဉ္စ (panyca., “five”) + လက် (lak, “hand”).


ဗာလ

fool; foolish person; wicked or evil person


မျက်ခုံး

မျက်- (myak-, “pertaining to the eyes”) + အခုံး (a.hkum:, “convexity”)


ကပ်ပယ်

my-noun

ကပ်ပယ် • (kappai) (classifier ခု or လက်)

kappai (romanization)
ခု (classifier)
လက် (classifier)


လက်ချောင်း

/lɛʔt͡ɕʰáʊɴ/

လက် (lak, “arm, hand”) + ချောင်း (hkyaung:, “classifier for thin, long objects”)


အဆုတ်

အ- (a.-) + ဆုတ် (hcut), the latter element inherited from Proto-Sino-Tibetan *ts(i/u)-t (“lung”). Compare Lahu ɔ̀-chɨ̂.

retreat; withdrawal; backward movement; decline


လက်ပတ်နာရီ

လက် (lak, “arm, hand”) + ပတ် (pat, “to encircle”) + နာရီ (nari, “clock, watch”).


နို့သီးခေါင်း

my-noun

နို့သီးခေါင်း


ကျောက်ကပ်

ကျောက်ကပ် • (kyaukkap)

ကျောက် (kyauk, “the back”) + ကပ် (kap, “to come close, stick”), thus "(the organ) adjoining the back or waist".


နေရာ

nera (romanization)
ခု (classifier)
သွယ် (classifier)

နေ (ne, “to stay, live”) + ရာ (ra, “to be suitable; place”).


မြေးမ

မြေး (mre:, “grandchild”) + -မ (-ma., feminine suffix)


အဘိုး

အ- (a.-) + ဘိုး (bhui:), the latter element from Proto-Lolo-Burmese *pəw (“grandfather, older brother”)


အဘိုး

အဖိုး အဖိုး#Burmese


ဘိုးဘိုး

grandfather; form of respectful address to an old man


အဘွား

အ- (a.-) + ဘွား (bhwa:), the latter element from Proto-Lolo-Burmese *pʷa-n (“grandmother”)


မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း

/móɡoʊʔsɛʔwáɪɴ/

မိုး (mui:) + ကုပ် (kup) + စက် (cak) + ဝိုင်း (wuing:).


အသိပညာ

/ʔəθḭpjɪ̀ɴɲà/


ပညာ

Borrowed from Pali paññā (“intelligence; reason; wisdom; knowledge”), from Sanskrit प्रज्ञा (prajñā).

bor+

knowledge; learning; education; schooling

(Buddhism) prajna, one of the Ten Perfections


ဇိမ်မယ်

my-noun

ဇိမ်မယ် • (jimmai)

ဇိမ် (jim, “comfort”) + မယ် (mai, “maiden”)

af

(slang, obsolete) prostitute; fille de joie


အပြာမယ်

အပြာ (a.pra, “blue”) + မယ် (mai, “lady”)


အာရုံကြော

/ʔàjòʊɴd͡ʑɔ́/


တင်

Perhaps from Proto-Sino-Tibetan *s-tjaŋ (“top; to rise”). Luce gives Old Chinese 置 (OC *tɯɡs, “to place”) as a cognate, though this comparison seems outdated.


တင်

From Proto-Sino-Tibetan *m-daŋ (“buttocks; hips”); cognate with Jingpho [script needed] (dang, “buttock”) (STEDT). Luce additionally compares Old Chinese 膛 (“chest; hollow cavity”) (though the semantics are not a very good fit).


ဖဝါး

ဖ (hpa., “extremities of the limbs”) + ဝါး (wa:, “handsbreath”); see the second component for more information in particular.

af

(anatomy) sole (of the foot); palm (of the hand)

measure equivalent to the length of a person's foot


ထန်း

Borrowed from Pali tāla (“palmyra”), from Sanskrit ताल (tāla). Cognate with Shan ထၢၼ် (thǎan) and Mon တာ.

Borassus flabellifer
Borassus flabellifer#Translingual

toddy palm; palmyra palm (Borassus flabellifer)


နည်းပညာ

နည်း (nany:, “means, ways”) + ပညာ (pa.nya, “wisdom, knowledge”).


ဗဟို

ပဟိုရ် ပဟိုရ်#Burmese

Alternative spelling of ပဟိုရ် (pa.huir)


ဟော်ကီ

my-noun

ဟော်ကီ • (hauki)


ကြိမ်

ကြိမ် • (krim)


ချေ

From Proto-Tibeto-Burman *d-kəy (“barking deer, deer”). Cognate with Yao'an Lolopo ci (“deer”), Naxi qiq (“muntjac”), S'gaw Karen တခံ (takhee, “deer”), Jingpho chäkhji (“barking deer”).


နံရိုး

နံ (nam, “flank”) + ရိုး (rui:, “bone”).


ခြင်

From Proto-Sino-Tibetan *kraŋ (“mosquito”).


အနုပညာ

desc

ဢၼူႉပိင်ႇၺႃႇ

→ Shan: ဢၼူႉပိင်ႇၺႃႇ (ʼǎ nṵ̂u pìng nyàa)

/ʔənṵpjɪ̀ɴɲà/

အနု (a.nu., “tenderness”) + ပညာ (pa.nya, “wisdom, knowledge”).


ဦးနှောက်

my-noun

ဦးနှောက် • (u:hnauk)

ဦး (u:, “head”) + နှောက် (hnauk, “brain”).


ကျင်စွယ်

/t͡ɕɪ̀ɴzwɛ̀/


မြို့နယ်

မြို့ (mrui., “city”) + နယ် (nai, “state”)


ရပ်ကွက်

ရပ် (rap, “place”) + ကွက် (kwak, “to mark off, be tainted”).


သဘာဝ

Borrowed from Pali sabhāva (“state of mind; nature; condition; character; behaviour”).


မုန်ညင်း

ltc-l

葑 (MC pjowng|pjowngH, “turnip, mustard”)

cog

Tibetan ཡུངས་ནག (yungs nag, “black mustard”)


အမှန်တရား

/ʔəm̥àɴtəjá/


ကမ်း

From Proto-Sino-Tibetan *r-ka(ː)m (“lip; mouth; edge; bank”) (STEDT), whence also Old Chinese 磡 (OC *kʰuːms, “embankment”); see there for more.
The "pass, give" sense is separated from the "coast" sense by MED, though STEDT (source: Benedict 76 WBur, entry: kâm "give, transmit") apparently considers them related; how the two senses are connected, if they indeed are related and this was not a clerical error on STEDT's part, is unclear, but may be along the lines of "coast" > "boundary for trading ships" > "transmit (goods, etc.)".


တုတ်မီး

my-noun

တုတ်မီး • (tutmi:)


ရှိုး

တီဗီရှိုး

ရှိုးကောင်း


စကားလုံး

စကား (ca.ka:, “language, word”) + လုံး (lum:, “round object”).


အိပ်မက်

my-noun

အိပ်မက် • (ipmak)

အိပ် (ip, “to sleep”) + မက် (mak, “to dream”).


အရာ

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ရာ (ra, “hundred”).


အရာ

→ Shan: ဢယႃႇ (ʼǎ yàa)

→ Shan: ဢရႃႇ (ʼǎ ràa)

→ Mon: အရာ

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ရာ (ra, “place, proper”).


အပိုင်း

part; portion; segment; section; sector; fraction; fragment


ရက်ကန်းစင်

/jɛʔkáɴzɪ̀ɴ/


နို့လိမ်

my-noun

နို့လိမ် • (nui.lim)

နို့ (nui., “breast”) + လိမ် (lim, “to lie”), thus ‘fake breast’.


ဝက်မှင်ဘီး

/wɛʔm̥ɪ̀ɴbí/


အုံး

my-noun

အုံး • (um:)


စောင်

From Proto-Tibeto-Burman *dzawŋ (“to wait, watch for”); cognate with Mizo [Term?] (tsoŋ, “to wait for, watch for”) (STEDT).
The "blanket, rug" and "document classifier" senses are grouped together with the "keep in reserve, wait and watch with hostility" senses by MED, though this is probably incorrect. In either case, these senses are not given etymology by STEDT (coŋ "blanket", ə-coŋ "( num. aux. for writings and books )"), and not mentioned by Luce 1981.


တင့်ကား

tank (military armoured fighting vehicle)


ခေါင်းဆောင်

From ခေါင်း (hkaung:, “head”) + ဆောင် (hcaung, “to bear, carry”).


နှာခေါင်းပေါက်

my-noun

နှာခေါင်းပေါက်

/n̥əkʰáʊɴbaʊʔ/


ယခု

ယခုလက်ရှိ

ယခုအခါ

ယခုအခါတွင်

ယခုအချိန်တွင်


ပစ္စက္ခ

Learned borrowing from Pali paccakkha (“perceptible to the senses; evident; clear; present”).


ပစ္စုပ္ပန်

my-noun

ပစ္စုပ္ပန် • (paccuppan)

Learned borrowing from Pali paccuppanna (“existing; present”), from Sanskrit प्रत्युत्पन्न (pratyutpanna, “reproduced, regenerated; prompt, ready; present, existing at present”). Cognate with Khmer បច្ចុប្បន្ន (paccobɑn), Lao ປັດຈຸບັນ (pat chu ban), Thai ปัจจุบัน (bpàt-jù-ban).

der

प्रत्युत्पन्न


လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး

my-noun

လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး • (luwanghmu.kri:krap-re:)

/lùwɪ̀ɴm̥ṵt͡ɕít͡ɕaʔjé/

လူ (lu) + ဝင် (wang) + မှု (hmu.) + ကြီး (kri:) + ကြပ် (krap) + ရေး (re:).


မိုးကြိုး

မိုး (mui:, “sky; rain”) + ကြိုး (krui:, “to roar, to rumble, to roll; rope, cord”).

term for a combination of a six and a diagonally depicted seven, in a three- deck domino game


ချွေး

Inherited from Old Burmese ခြုယ် (khruy), Proto-Lolo-Burmese *ʔ-grwəy² (“sweat”), from Proto-Sino-Tibetan *s-(k/ŋ)rul (“sweat”).

inh+

ချွေးစေး, ချွေးအေး


ကျင်ကြီး

/t͡ɕɪ̀ɴd͡ʑí/


မိဘမဲ့

မိဘ (mi.bha., “parents”) + မဲ့ (mai., “to lack”)


အဘိုးကြီး

အဘိုး (a.bhui:, “grandfather”) + ကြီး (kri:, “big”)


ကင်းမြီးကောက်

my-noun

ကင်းမြီးကောက်

ကင်းမြီးကောက် • (kang:mri:kauk) (classifier ကောင်)

mri:kauk (romanization)
ကောင် (classifier)

/kɪ́ɴmjíɡaʊʔ/


လှိုင်း

Uncertain.
Possibly a loan from Proto-Mon-Khmer *luŋh ~ *luuŋh ~ *ləŋh (“to hollow, excavate, bore”), whence Khmer លុង (lung, “to dig a hole”) and Vietnamese trũng (“concave”). See also Mizo lawng (“to take out the heart of a wild platain tree”) (Sidwell, 2006; Schuessler, 2007).


သဲကန္တာရ

/θéɡàɴdàja̰/


ကန္တာရ

Borrowed from Pali kantāra (“difficult to pass; difficult road; wilderness”).


ရူပဗေဒ

ရူပ (rupa.) + -ဗေဒ (-beda.). Borrowed from Pali rūpa + veda (“knowledge”).


ဓာတုဗေဒ

From Pali dhātu (“element”) + veda (“knowledge”).


သကြားလုံး

/ðəd͡ʑálóʊɴ/


မိုက်

my-noun

မိုက် • (muik)

Inherited from Proto-Sino-Tibetan *muːŋ ~ r/s-muːk (“foggy; dark; sullen; menacing; thunder”) or from From Proto-Sino-Tibetan *s-maŋ ~ s-mak (“dark,black”).

inh

earth, litter, debris mixed with gold waste, in a goldsmith's shop


မိုက်

my-noun

မိုက် • (muik)

unit of measurement for length equivalent to six inches


မိုက်

မိုက် • (muik)


မိုက်

မိုက် • (muik)


ကျန်းမာရေး

ကျန်းမာ (kyan:ma, “to be healthy”) + ရေး (re:, “affairs”)


ကြက်သွန်ဖြူ

my-noun

ကြက်သွန်ဖြူ • (krakswanhpru) (classifier လုံး or မြွှာ)

krakswanhpru (romanization)
လုံး (classifier)
မြွှာ (classifier)

/t͡ɕɛʔθʊ̀ɴbjù/

ကြက်သွန် (krakswan, “onion”) + ဖြူ (hpru, “white”)


တည်

och-l

定 (OC *teːŋs, *deːŋs, “to settle, establish”)


တည်

Borrowed from Pali tinduka (“Diospyros malabarica”), from Sanskrit तिन्दुक (tinduka, “Diospyros malabarica”).

der

Diospyros burmanica, a species of persimmon


တရားရုံး

တရား (ta.ra:, “justice”) + ရုံး (rum:, “office, court”).


ဆွယ်တာ

(clothing) sweater; jumper; pullover; cardigan


ကွင်းထိုးဖိနပ်

/ɡwɪ́ɴdópʰənaʔ/

ကွင်း (kwang:) + ထိုး (htui:) + ဖိနပ် (hpi.nap)


လက်စွပ်

→ Shan: လၢၵ်ႈၸွပ်ႈ (lāak tsāup)

လက် (lak, “hand”) + စွပ် (cwap, “to put on”)


မိသားစု

မိ (mi., “mother”) + သား (sa:, “child”) + စု (cu., “group”). The first syllable invokes the sense of မိဘ (mi.bha., “parents”), the second သားသမီး (sa:sa.mi:, “children”), and the third အစု (a.cu., “group”).


ယန္တရား

Borrowed from Sanskrit यन्त्र (yantra). Doublet of စန္ဒရား (canda.ra:).


ပြင်

The "outside" sense appears to be perhaps derived from Proto-Sino-Tibetan *phi-r/n/s (“late, behind, after, outside”) (STEDT root #5883; lexical entries such as "praŋ 'outside'" aren't linked to the root page). Cognates could include Proto-Naga *pʰaːy (“after”), as well as Old Chinese 比 (OC *piʔ, *pis, *bi, *bis, *biɡ, “to compare, match, join, follow”) and 頻 (OC *bin, “several in succession”).
The "flat surface, shape" sense isn't given etymology by STEDT (ə-praŋ "surface, outside of a thing"). While MED apparently considers the "surface" sense separate from the "outside" sense, Luce, as well as the derived terms listed by MED, seem to imply an etymological connection between the two senses, perhaps with semantic development "outside" > "broad outdoors area" > "great flat expanse" > "surface" > "shape".


ဂေါက်

my-noun

ဂေါက် • (gauk)


အထုပ်

desc

→ Mon: အထုပ်

→ Mon: အထုပ်


ဂဏန်းတွက်စက်

/ɡənáɴtwɛʔsɛʔ/

ဂဏန်း (ga.nan:, “number”) + တွက် (twak, “calculate”) + စက် (cak, “machine”)


အဖွဲ့ချုပ်

/ʔəpʰwɛ̰d͡ʑoʊʔ/

အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်

National League for Democracy (political party in Myanmar)


ခင်ပွန်း

The first syllable, ခင် (hkang), is from Proto-Sino-Tibetan *kaŋ (“father, grandfather; honorific term for males”), whence perhaps Old Chinese 公 (OC *kloːŋ, “male; duke”), and is also found in ခင်ဗျား (hkangbya:, “you (polite, used by males)”). The second syllable, ပွန်း (pwan:), is from Proto-Lolo-Burmese *bwa (“grandmother”), from Proto-Sino-Tibetan *pʷa-n ~ *bʷa-n (“idem”), whence ဘွား (bhwa:, “grandmother”) and Old Chinese 婆 (OC *baːl, “old woman; grandmother”) (STEDT).


အသင်း

အ- (a.-, “nominal prefix”) + သင်း (sang:, “club, society”).


ပုံနှိပ်စက်

my-noun

ပုံနှိပ်စက် • (pumhnipcak)

/pòʊɴn̥eɪʔsɛʔ/

ပုံ (pum, “shape, picture”) + နှိပ် (hnip, “press, stamp”) + စက် (cak, “machine”)


သမဂ္ဂ

Borrowed from Pali samagga (“being in unity; harmonious”).

bor

ဥရောပသမဂ္ဂ ― u.rau:pa.sa.magga. ― European Union

union; association; society; organization


ယူနီယန်

ဆိုဗီယက်ယူနီယန်


ဖယ်ဒရေးရှင်း

/pʰɛ̀dəɹéʃɪ́ɴ/


တိုက်အိမ်

my-noun

တိုက်အိမ် • (tuik-im)

တိုက် (tuik, “brick building”) + အိမ် (im, “house”)


တံမြက်စည်း

တံ (tam, “anything rodline”) + မြက် (mrak, “grass”) + စည်း (cany:, “bundle”)


အဓိပ္ပါယ်

Borrowed from Pali adhippāya (“intention, wish, desire; sense, meaning, conclusion, inference”); compare Sanskrit अभिप्राय (abhiprāya, “going near, approaching; aiming at, intending; aim, purpose, intention, wish; meaning, sense; opinion, belief; relation, reference”).

cog

meaning; sense; signification; purport; denotation; connotation; purpose


အထုံးအဖွဲ့

/ʔətʰóʊɴʔəpʰwɛ̰/

အ- (a.-) + ထုံး (htum:) + အ- (a.-) + ဖွဲ့ (hpwai.)


ဧည့်

ncog

Tibetan གྲོན་པ (gron pa, “foreign guest”)

ဧည့်သည် ဧည့်သည်#Burmese


ဘွဲ့

→ Shan: ၽွႆႉ (phâ̰ui)

Benedict, as listed by STEDT, tentatively considers the word to be borrowed from Mon (bhwaiʼ "honorary title ( < Mon ? ) ( cf. brâi )"). Other theories take the word as a voiced derivative of Burmese ဖွဲ့ (hpwai., “to tie or twist into a string; to form a union, compose a song”).

cog

title or award conferred for distinguished service, valor, etc.

(Buddhism) Dharma name for Buddhist monks upon attaining monkhood

academic degree conferred by an officially recognized academic body

မဟာဂီတ မဟာဂီတ#Burmese

genre of Burmese classical music celebrating a particular theme (see မဟာဂီတ (ma.hagita.))


ငြိမ်းချမ်းရေး

my-noun

ငြိမ်းချမ်းရေး

/ɲéɪɴd͡ʑáɴjé/


တပ်မတော်

တပ်မ (tapma., “troops”) + -တော် (-tau, “royal”). Historically တပ်တော် (taptau).


နေအိမ်

my-noun

နေအိမ် • (neim)


သူရကန်

magnifying glass (from its capacity to start a fire by concentrating the sun rays)


ဥဏှဂူ

Borrowed from Pali uṇhagū, uṇhagu (“the sun”), from Pali uṇha (“hot”), from Sanskrit उष्ण (uṣṇa, “hot”), from Proto-Indo-European *h₁usnós.


တူရိယာ

Borrowed from Pali turiya, tūriya (“musical instruments in general”); compare Sanskrit तूर्य (tūrya, “a kind of musical instrument”).


သင်တုန်းဓား

/θɪ̀ɴdóʊɴdá/

သင် (sang, “to peel, weed”) + တုန်း (tun:, “while, currently”) + ဓား (dha:, “sword, knife”).


မှန်ပြောင်း

telescope; binoculars; field glasses; periscope; spyglass


အသိတရား

အသိ (a.si., “perception”) + တရား (ta.ra:, “nature of things”)


ကော်

my-noun

ကော် • (kau)

Borrowed from Middle Chinese 膠 (MC kaew, “glue”). Cognate with Thai กาว (gaao), Lao ກາວ (kāo), Khmer កាវ (kaaw), Vietnamese keo.

synthetic material such as celluloid, plastic, etc.


ကော်

ကော် • (kau)

open floral design tattooed on the mid of the thigh


ဖရဲ

ဖရဲ • (hpa.rai:) (classifier ပင် or လုံး)

hpa.rai: (romanization)
ပင် (classifier)
လုံး (classifier)

Derived from ဖူး (hpu:, “bud; plump”) + ရဲ (rai:, “bright red”).

compound

Citrullus lanatus
Citrullus lanatus#Translingual


ဆောင်ပုဒ်

ဆောင် (hcaung, “to bear, carry”) + ပုဒ် (pud, “word”)


ပုဒ်

my-noun

ပုဒ် • (pud)

From Pali pada (“footstep”). Doublet of ပိုဒ် (puid) and ပဒ (pa.da.).


ပင်မှည့်

ပင် (pang, “plant”) + မှည့် (hmany., “ripe”)


အမှတ်တံဆိပ်

/ʔəm̥aʔdəzeɪʔ/


အမှတ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + မှတ် (hmat, “to mark”).


တံဆိပ်

desc

→ Mon: တဆိပ်

→ Mon: တဆိပ်

→ Jingpho: dăzik

seal; stamp; medal; emblem; trademark; badge


မီးပြတိုက်

မီး (mi:, “light”) + ပြ (pra., “to show”) + တိုက် (tuik, “structure”)


ရုပ်ပုံ

my-noun

ရုပ်ပုံ • (ruppum)


စာကိုယ်

စာကိုယ် • (cakuiy)

text; main body of subject matter of a book


ဟင်းရည်

ဟင်း (hang:, “entree”) + ရည် (rany, “liquid”).


ပိုက်ဆံအိတ်

/paɪʔsʰàɴʔeɪʔ/

ပိုက်ဆံ (puikhcam, “money”) + အိတ် (it, “bag”).


စာရွက်စာတမ်း

my-noun

စာရွက်စာတမ်း

စာရွက်စာတမ်း • (carwakcatam:) (classifier စောင်)

carwakcatam: (romanization)
စောင် (classifier)


တြိဂံ

တြိ (tri.) + ဂံ (gam). Borrowed from Sanskrit त्रिकोण (trikoṇa).


ကော်လာ

my-noun

ကော်လာ • (kaula)


မြို့တော်

မြို့တော် • (mrui.tau)

(historical) walled city housing the royal palace


လျှပ်စစ်ဓာတ်

လျှပ်စစ်ဓာတု

လျှပ်စစ် ဓာတု (canonical)
hlyapcacdhatu. (romanization)


အတွင်း

အ- (a.-, “nominal prefix”) + တွင်း (twang:, “in, within; hole”).


အကုန်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ကုန် (kun), from Proto-Sino-Tibetan *(m-)kul (“all”).


အမျိုး

Inherited from Old Burmese အမ္လိဝ် (amliw). By surface analysis, အ- (a.-, “nominal prefix”) + မျိုး (myui:, “kind, sort”).


မျှော်လင့်ချက်

/m̥jɔ̀lɪ̰ɴd͡ʑɛʔ/

မျှော်လင့် (hmyaulang., “to hope”) + ချက် (hkyak)


လေးထောင့်

လေး (le:, “four”) + ထောင့် (htaung., “corners”)


စတုဂံ

စတု (ca.tu., “four”) + ဂံ (gam, “corner, angle”), borrowed from Pali catukkoṇa (“four corners”). Compare Khmer ចតុកោណ (caʼtokaon).


ကြက်ခြေ

/t͡ɕɛʔt͡ɕʰè/

ကြက် (krak, “chicken”) + ခြေ (hkre, “foot”)


ဓာတ်မီးခြစ်

/daʔmíd͡ʑɪʔ/


ကြော်ငြာစာ

advertisement; publicity; pamphlet; notice


အော်

Perhaps an old Chinese loan, from Middle Chinese 澳 (MC 'awH|'juwk, “inlet, bay”). Shared lexeme across several mainland Southeast Asian languages, including Mon ဩ and Thai อ่าว (àao).


အော်

tenth in the set of twelve vowels traditionally taught in the learning of Burmese


မြင်းကျား

မြင်း (mrang:, “horse”) + ကျား (kya:, “tiger”)


မီးပွိုင့်

မီး (mi:, “fire”) + ပွိုင့် (pwuing., “point”).


ချူးအင်းဂမ်း

/t͡ɕʰúʔɪ́ɴɡáɴ/


အမယ်

From Proto-Sino-Tibetan *mow (“mother, woman”).


နိုင်ငံခြားသား

/nàɪɴɡàɴd͡ʑáðà/

/nàɪɴŋàɴd͡ʑáðá/

နိုင်ငံ (nuingngam, “country”) + အခြား (a.hkra:, “other”) + -သား (-sa:, “resident”)


သရဖူ

→ Shan: သရၽူႇ (sǎ rǎ phùu)

Borrowed from Sanskrit शिर (śira, “head”) + भूषण (bhūṣaṇa, “ornament, decoration”) or Pali sira (“idem”) + bhūsana (“idem”).


ရေနံ

→ Jingpho: ye nan


သွားဖုံး

သွား (swa:, “tooth”) + အဖုံး (a.hpum:, “cover, lid”)


ချောက်

From Proto-Sino-Tibetan *kl(j)u(ŋ/k) (“river, valley”), borrowed from Proto-Mon-Khmer *ruŋ ~ *ruuŋ ~ *ruəŋ (“river, channel”).


ငရဲ

desc

→ Shan: ငရၢႆး (ngǎ ráai), ငလၢႆး (ngǎ láai)


ပဲပိုးတီ

ပဲ (pai:, “bean”) + ပိုး (pui:) + တီ (ti)


ကောင်းကင်ဘုံ

my-noun

ကောင်းကင်ဘုံ

/káʊɴɡɪ̀ɴbòʊɴ/


အစည်းအရုံး

/ʔəsíʔəjóʊɴ/

အ- (a.-) + စည်း (cany:) + အ- (a.-) + ရုံး (rum:)

af

union; association; organization; league


အညာသား

အညာ (a.nya, “upcountry”) + -သား (-sa:, “resident of”)

person from the upcountry or Upper Myanmar


နမူနာ

Borrowed from Hindi नमूना (namūnā), from Classical Persian نمونه (namūna).


အကောက်ဆိပ်

/ʔəkaʊʔsʰeɪʔ/


အကောက်

desc

→ Shan: ဢၵွၵ်ႈ (ʼǎ kāuk)

→ Shan: ဢၵွၵ်ႈ (ʼǎ kāuk) / ၵွၵ်ႈ (kāuk)

→ Mon: အကံက်

→ Mon: အကံက်

toll collected by the house from a gaming table

something, which is crooked, bent or angular


ဖျံ

konjac (kind of edible plant with bulbous root)


အထိမ်းအမှတ်

/ʔətʰéɪɴʔəm̥aʔ/

အ- (a.-) + ထိမ်း (htim:) + အ- (a.-) + မှတ် (hmat)

af

commemoration; remembrance; memorial; token


ရင်ထိုးတံဆိပ်

my-noun

ရင်ထိုးတံဆိပ်

/jɪ̀ɴdódəzeɪʔ/


တံ

och-l

單 (OC *taːn, *djan, *djanʔ, *djans, “single; list”)


တံ

澄 (OC *dɯːŋs, *dɯŋ, *rdɯŋ, “clear, limpid”)


စားတော်ဆက်

စား (ca:, “to eat”) + တော် (tau, “great”) + အဆက် (a.hcak, “connection”).


မြွေပါ

From မြွေ (mrwe, “snake”) + ပါ (pa, “to hold”).


ကျောက်စိမ်း

my-noun

ကျောက်စိမ်း • (kyaukcim:)

/t͡ɕaʊʔséɪɴ/

ကျောက် (kyauk, “stone, jewel”) + စိမ်း (cim:, “green”)


အမျိုးသားစိတ်

my-noun

အမျိုးသားစိတ်

/ʔəmjóðáseɪʔ/


အမျိုးသား

အမျိုး (a.myui:, “kind, sort”) + -သား (-sa:, “son”), literally “son of the race”, probably a calque of Pali kulaputta (“idem”) (from kula + putta).


ဟိုက်ဒရိုဂျင်

/haɪʔdəɹòd͡ʑɪ̀ɴ/


အောက်ဆီဂျင်

/ʔaʊʔsʰìd͡ʑɪ̀ɴ/


နိုက်ထရိုဂျင်

/naɪʔtʰəɹòd͡ʑɪ̀ɴ/


အရင်းရှင်ဝါဒ

my-noun

အရင်းရှင်ဝါဒ

/ʔəjɪ́ɴʃɪ̀ɴwàda̰/


အရင်း

→ Mon: အရၚ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ရင်း (rang:, “to invest, be intimate”).


မီးခေါင်း

မီး (mi:, “fire”) + ခေါင်း (hkaung:, “head”)


ဟိုင်းအီနာ

my-noun

ဟိုင်းအီနာ • (huing:ina) (classifier ကောင်)

From English hyena, from Latin hyaena, from Ancient Greek ὕαινα (húaina).


ဝိုင်ယာကြိုး

ဝိုင်ယာကြိုး

/wàɪɴjàd͡ʑó/


စားဖိုဆောင်

From စားဖို (ca:hpui, “fireplace, kitchen”) + ဆောင် (hcaung, “room”).


မီးဖိုချောင်

my-noun

မီးဖိုချောင်

/míbòd͡ʑàʊɴ/


လိုက်ချီး

Borrowed from Chinese 荔枝 (lìzhī), perhaps via English lychee.


နှင်းသီး

နှင်းသီး • (hnang:si:) (classifier လုံး)


ချောင်

corner; nook; deserted place; place of religious retreat


ဟိတ်

ဟိတ် • (hit)


ဘယ်ရီလီယမ်

/bɛ̀ɹìlìjàɴ/

my:ဘယ်ရီလီယမ်


ဒုက္ခသည်

/doʊʔkʰa̰ðè/

ဒုက္ခသည်စခန်း


မင်းကွတ်

Borrowed from Malay manggustan, variant of manggis.

my:မင်းကွတ်ပင် my:မင်းကွတ်သီး


တာရာ

From Sanskrit तारक (tāraka), from Proto-Indo-Iranian *Hstar-, from Proto-Indo-European *h₂stḗr.


စားသောက်ဆိုင်

/sáθaʊʔsʰàɪɴ/

စား (ca:, “to eat”) + သောက် (sauk, “to drink”) + ဆိုင် (hcuing, “shop”)


အပြစ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ပြစ် (prac, “wrong, defect”).


ခန်း

→ Shan: ၶၢၼ်း (kháan)


သံလွင်

→ Jingpho: tsan lun

desc

မၢၵ်ႇသၢၼ်ႇလုၼ်ႇ

→ Shan: မၢၵ်ႇသၢၼ်ႇလုၼ်ႇ (màak sàan lùn)

→ Shan: မၢၵ်ႇသၢၼ်ႇလုၼ်ႇ (màak sàan lùn)

→ Thai: สาละวิน

→ Thai: สาละวิน


ဝိဘတ်

Borrowed from Pali vibhatti (“division, distinction, classification, detail; inflection, declension, conjugation”).

bor

(grammar) postposition; post-positional marker; word suffixed to a noun or pronoun to designate it as the subject or object, and to a verb to indicate time or mood


တောင်သူလယ်သမား

my-noun

တောင်သူလယ်သမား

/tàʊɴðùlɛ̀ðəmá/

တောင်သူ (taungsu) + လယ် (lai) + သမား (sa.ma:)


ကျွန်းဆွယ်

/t͡ɕʊ́ɴzwɛ̀/


စင်္ကြံ

Borrowed from Sanskrit चङ्क्रम (caṅkrama, “going about, walking about; a walk”).


စလွယ်

Borrowed from Hindi जनेऊ (janeū, “sacred thread”).

salwe: a kind of sash showing one's rank


အက်တမ်

my-noun

အက်တမ် • (aktam)


မျိုးချစ်စိတ်

မျိုးချစ်စိတ်

/mjót͡ɕʰɪʔseɪʔ/


သံအမတ်

သံ (sam, “envoy”) + အမတ် (a.mat, “official”)


အမတ်

desc

→ Shan: ဢမၢတ်ႈ (ʼǎ māat)

→ Shan: ဢမၢတ်ႈ (ʼǎ māat)

Borrowed from Sanskrit अमात्य (amātya, “one living with or near another; companion or follower of a king; minister”).


ကွန်ဖရင့်

/kʊ̀ɴpʰəɹɪ̰ɴ/


အစည်းအဝေး

အစည်း (a.cany:, “bundle”) + အဝေး (a.we:, “long distance”), referring to the "bundling together" of elements (people) coming from long distances.


ရောဂါ

→ Shan: ရေႃးၵႃႇ (ráu kàa)

Borrowed from Pali roga (“illness, disease”); compare Sanskrit रोग (roga).


အမာ

အ- (a.-, “nominal prefix”) + မာ (ma, “hard”).


အလုပ်သမား

/ʔəloʊʔθəmá/


လုပ်သား

my-noun

လုပ်သား • (lupsa:)


လုပ်အား

လုပ်အား • (lup-a:)


တံခါး

com+

compound of တံ (tam, “rod”) + ခါး (hka:, “waist”)

der

Proto-Sino-Tibetan *m/s-k(w)a-y (“mouth, door”)


ဂိတ်

my-noun

ဂိတ် • (git)

gate, entrance, bus stop, bus terminal, bus terminus, taxi rank, trishaw stand


ဂိတ်

ဂိတ် • (git)


ကြယ်တံခွန်

/t͡ɕɛ̀dəɡʊ̀ɴ/


ဥက္ကာပျံ

/ʔoʊʔkàbjàɴ/


ဥက္ကာ

ဥက္ကာ • (ukka)

Borrowing from Pali ukkā, from Sanskrit उल्का (ulkā).


စိုက်ပျိုးရေး

စိုက်ပျိုးရေး

စိုက်ပျိုးရေး • (cuikpyui:re:)


သင်္သကရိုက်

/θɪ̀ɴθəkəɹaɪʔ/

Borrowed from Sanskrit संस्कृत (saṃskṛta).


အကြမ်းဖက်သမား

my-noun

အကြမ်းဖက်သမား

/ʔət͡ɕáɴpʰɛʔθəmá/


အကြမ်းဖက်ဝါဒ

အကြမ်းဖက်ဝါဒ

/ʔət͡ɕáɴpʰɛʔwàda̰/


ဝရန်တာ

Borrowed from Hindi बरामदा (barāmdā, “verandah”).


လံဗား

လံဗား • (lamba:) (classifier ဦး or ယောက်)

lamba: (romanization)
ဦး (classifier)
ယောက် (classifier)


ရွှေချီ

Borrowed from Hindi सूजी (sūjī, “semolina”).

semolina sweetmeat, also called shwegyi sanwin makin

ရွှေကြည် ရွှေကြည်#Burmese

Alternative spelling of ရွှေကြည် (hrwe-krany)


ဖာလူဒါ

ဖာလူဒါ • (hpaluda) (classifier ခွက် or ပွဲ)

hpaluda (romanization)
ခွက် (classifier)
ပွဲ (classifier)

Borrowed from Hindi फ़ालूदा (fālūdā), from Classical Persian فالوده (fālūda).

bor

Hindi फ़ालूदा (fālūdā)


နံကထိုင်

my-noun

နံကထိုင် • (namka.htuing) (classifier ခု)

namka.htuing (romanization)
ခု (classifier)

/nàɴkətʰàɪɴ/

Borrowed from Hindi नानख़ताई (nānaxtāī).


ဗလီ

Borrowed from Tamil பள்ளி (paḷḷi, “school”).


ဒံပေါက်

Borrowed from Classical Persian دمپخت (dam-puxt, literally “steam-cooked”), from دم (dam, “steam”) + پخت (puxt, “cooked”).


ရွှေကြည်

ရွှေချီ ရွှေချီ#Burmese

Misspelling of ရွှေချီ (hrwehkyi, “semolina”).


အီကြာကွေး

my-noun

အီကြာကွေး • (i-kra-kwe:) (classifier ချောင်း)

i-kra-kwe: (romanization)
ချောင်း (classifier)

Borrowed from Hokkien 油炸粿 (iû‑chia̍h‑kóe).


ကြာညို့

Borrowed from Chinese 醬油 /酱油 (jiàngyóu). Cognate with Shan ၵျႃႇၺူဝ်ႉ (kjàa nyô̰).

cog

Shan ၵျႃႇၺူဝ်ႉ (kjàa nyô̰)


ကိုက်လန်

my-noun

ကိုက်လန် • (kuiklan) (classifier စည်း or ပင်)

kuiklan (romanization)
စည်း (classifier)
ပင် (classifier)

Borrowed from Cantonese 芥蘭 /芥兰 (gaai³ laan⁴⁻²).


ကောလိသိန်

Borrowed from Chinese 高麗參 /高丽参 (gāolíshēn).


မြူစွမ်

Borrowed from Hokkien 麵線 /面线 (mī‑sòaⁿ). Compare Khmer មីសួ (mii suə), Tagalog miswa, Cebuano miswa, English misua / mee sua, Malay misoa, Indonesian misoa.


မြီးရှေ

zh-l

米線／米线 (mǐxiàn)

rice noodles prepared with bean sprouts, meat, pickled mustard plant and dressing


ဆနွင်းမကင်း

/sʰənwɪ́ɴməkɪ́ɴ/

bor

Thai หม้อแกง

Burmese dessert, similar to khanom mo kaeng


ကနုတ်

Borrowed from Thai กระหนก (grà-nòk) or Pali kokanada (“red lotus”).

A design in traditional art depicting convoluted lotus stems, buds, blossoms, etc.


ငံပြာရည်

my-noun

ငံပြာရည် • (ngamprarany) (classifier ပုလင်း or ဘူး)

ngamprarany (romanization)
ပုလင်း (classifier)
ဘူး (classifier)

Thai น้ำปลา (nám-bplaa) + Burmese အရည် (a.rany).


မုန့်လက်ဆောင်း

မုန့်လက်ဆောင်း • (mun.lakhcaung:) (classifier ခွက် or ပွဲ)

mun.lakhcaung: (romanization)
ခွက် (classifier)
ပွဲ (classifier)

/mo̰ʊɴlɛʔsʰáʊɴ/

Burmese မုန့် + Thai ลอดช่อง (lɔ̂ɔt-chɔ̂ng). Compare Mon လက်ဆံၚ်.


ဂိုဒေါင်

Borrowed from English godown, from Malay gudang.


စားဖို

စား (ca:, “to eat”) + ဖို (hpui, “kiln”).


မီးလင်းဖို

မီး (mi:, “fire”) + လင်း (lang:, “bright”) + ဖို (hpui, “kiln”)


ဘင်း

Borrowed from Sanskrit भङ्ग (bhaṅga, “hemp; etc.”).


ဆေးခြောက်

ဆေး (hce:, “drug”) + ခြောက် (hkrauk, “dried”)


ဇယား

Borrowed from Sanskrit ज्या (jyā, “bowstring, sine”), perhaps due to line charts resembling bowstrings.

bor+

အချိန်ဇယား ― a.hkyinja.ya:

ဇယားအင်းစောက် ― ja.ya:ang:cauk

ဇယားကျေ ― ja.ya:kye

ဇယားရှုပ် ― ja.ya:hrup


ကျောက်မီးသွေး

my-noun

ကျောက်မီးသွေး

ကျောက်မီးသွေး • (kyaukmi:swe:)

/t͡ɕaʊʔmíðwé/


ခန်တမာ

Borrowed from Hindi ख़ानसामा (xānsāmā, “butler”).


ဆံပင်တု

ဆံပင် (hcampang, “hair”) + အတု (a.tu., “imitation”)


မာလကာသီး

my-noun

မာလကာသီး • (mala.kasi:) (classifier လုံး)

mala.kasi: (romanization)
လုံး (classifier)

မာလကာ (mala.ka, “Malacca”) + သီး (si:, “fruit”), with the first element borrowed from Malay melaka (“type of tree”).


သင်္ဘောသီး

my-noun

သင်္ဘောသီး • (sangbhau:si:) (classifier လုံး)


ဗာလချောင်

/bàla̰t͡ɕʰàʊɴ/

dried shrimp pounded, mixed with shrimp paste and fried with garlic, onions, etc.


ပီလောပီနံ

/pìlɔ́pìnàɴ/

Borrowed from Malay Pulau Pinang (“Penang Island”).


ပိုးဟပ်ဖြူ

A cockroach that has just shed its skin.


ပလ္လင်

→ Shan: ပလၢင်ႇ (pǎ làang)


မကိုဋ်

Borrowed from Pali makuṭa (“crown”). Doublet of မကုဋ (ma.ku.ta.).


ဗိမာန်

desc

→ Shan: ပိၵ်ႈမၢၼ်ႇ (pīk màan)

→ Shan: ပိၵ်ႈမၢၼ်ႇ (pīk màan)

From Sanskrit विमान (vimāna, “palace, abode”).


သန္ဓေ

Borrowed from Pali paṭisandhi (“reincarnation; conception”).


ပုတ်သင်ညို

my-noun

ပုတ်သင်ညို • (putsangnyui) (classifier ကောင်)

putsangnyui (romanization)
ကောင် (classifier)

/poʊʔθɪ̀ɴɲò/


လှေး

Cognate with Lizu ɬe³³ and S'gaw Karen ကျံ (klee).


ကပ်ပါး

kappa: (romanization)
ကောင် (classifier)


သီအိုရီ

သီအိုရီ • (siuiri)


ကော်ပီစာအုပ်

ကော်ပီစာအုပ်

ကော်ပီစာအုပ် • (kaupicaup)

/kɔ̀pìsàʔoʊʔ/


ဗလာစာအုပ်

/bəlàsàʔoʊʔ/


ဘူ

(card games) hand in baccarat with a value of zero


သိမ်

သိမ် • (sim)

→ Shan: သိမ်ႇ (sìm)

Borrowed from Pali sīmā (“boundary”). Cognate with Mon သီ and Lao ສິມ (sim).


ပထမ

Borrowed from Pali paṭhama, with the spelling partially influenced by Sanskrit प्रथम (prathama). Doublet of ပဌမ (pa.hta.ma.).


မကုဋ

Borrowed from Pali makuṭa (“crown”). Doublet of မကိုဋ် (ma.kuit).


ဝန်စည်စလယ်

/wʊ̀ɴzìzəlɛ̀/


အညစ်အထည်း

/ʔəɲɪʔ.ʔətʰí/

အ- (a.-) + ညစ် (nyac) + အ- (a.-) + ထည်း (htany:)


စိတ်မှတ်

my-noun

စိတ်မှတ် • (cithmat)


အချင်းဝက်

/ʔət͡ɕʰɪ́ɴwɛʔ/


စပျစ်သီး

စပျစ် (ca.pyac, “grapes”) + သီး (si:, “fruit”).


သားအိမ်

my-noun

သားအိမ် • (sa:im)


ဆွမ်းအုပ်

ဆွမ်းအုပ် • (hcwam:up) (classifier အုပ်)

ဆွမ်း (hcwam:, “offering”) + အုပ် (up, “cover”).

af

large bowl with stand and cover (usually of lacquer) for offering of food to monks


မှန်စီရွှေချ

/m̥àɴzìʃwèt͡ɕʰa̰/

မှန် (hman, “glass”) + စီ (ci, “arrange”) + ရွှေ (hrwe, “gold”) + ချ (hkya., “gild”)


ကြေးစည်

ကြေး (kre:, “brass”) + စည် (cany, “gong”)


ခေါင်းပေါင်း

ခေါင်း (hkaung:, “head”) + ပေါင်း (paung:, “wrap”)


ထိုင်မသိမ်း

my-noun

ထိုင်မသိမ်း • (htuingma.sim:) (classifier ထည်)

htuingma.sim: (romanization)
ထည် (classifier)

/tʰàɪɴməθéɪɴ/

ထိုင် (htuing, “sit”) + မ (ma., “not”) + သိမ်း (sim:, “gather”)

(clothing) hip-length jacket worn as Burmese formal attire


ရင်ခံ

ranghkam (romanization)
ထည် (classifier)

ရင် (rang, “breast”) + ခံ (hkam, “cover”)


တိုက်ပုံ

com

တိုက် (tuik, “building; to hit”) + ပုံ (pum, “figure; pile”)

(clothing) traditional jacket worn by men as Burmese formal attire


ကတ္တီပါ

Borrowed from Arabic قَطِيفَة (qaṭīfa, “plush, velvet”).


အချိတ်

(clothing) wavy pattern used in Burmese textiles


ဒုယင်တော်

(clothing) Burmese royal state robes (worn as ceremonial dress)


မဟာလတာ

ma.hala.ta (romanization)
ထည် (classifier)


စည်းပုံ

ceremonial headdress for Burmese females


ပုန်းရည်ကြီး

/póʊɴjèd͡ʑí/


ဒေါင်းလန်း

→ Shan: တွင်းလၢၼ်း (táung láan)


စေတီ

Borrowed from Pali cetiya (“memorial, pagoda”).


ပုထိုး

desc

→ Shan: ပူႉထူဝ်း (pṵ̂u thó)

→ Shan: ပူႉထူဝ်း (pṵ̂u thó)


အာရာမ်

my-noun

အာရာမ် • (aram)

Borrowed from Pali ārāma. Doublet of အာရာမ (arama.).

(Buddhism) enclosure defining the compound of a Burmese pagoda or monastery


မုခ်

→ Shan: မုၵ်ႈ (mūk)

(Buddhism, architecture) gateway to a Burmese pagoda


ကျက်သရေ

Borrowed from Mon ကျာ်သြဳ, decomposed into Mon ကျာ် + Sanskrit श्री (śrī).


ဩကာသ

(Buddhism) submission for grant of exculpation prefacing a prayer.


ဝန်ကြီးဌာန

/wʊ̀ɴd͡ʑítʰàna̰/


ဌာန

→ Pa'o Karen: ဌာႏန

Borrowed from Pali ṭhāna (“place; locality; condition; reason; etc.”), from Sanskrit स्थान (sthāna). Doublet of ဌာနေ (htane).


ကြွက်သား

ကြွက် (krwak, “rat”) + သား (sa:, “meat”).


အစဉ်

desc

→ Mon: အစေန်

→ Mon: အစေန်

From Old Burmese အစန်; by surface analysis, အ- (a.-, “nominal prefix”) + စဉ် (cany, “to line up, arrange”).


အစီအလျဉ်

/ʔəsìʔəljɪ̀ɴ/

အ- (a.-) + စီ (ci) + အ- (a.-) + လျဉ် (lyany)


အမိန့်

desc

→ Shan: ဢမိင်ႉ (ʼǎ mḭ̂ng)

→ Shan: ဢမိင်ႉ (ʼǎ mḭ̂ng)

→ Jingpho: ăming

→ Mon: အမိၚ်

→ Mon: အမိၚ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + မိန့် (min., “(honorific) to speak”).


အော်ဒါ

my-noun

အော်ဒါ • (auda)

order (for goods or services), direction to manufacture or supply something


ဒဏ်

From Pali daṇḍa or Sanskrit दण्ड (daṇḍa).


ခေတ်

Borrowed from Pali khetta. Doublet of ခေတ္တ (hketta.).


ယုဂ်

ယုဂ် • (yug)


ပိုဒ်

From Pali pada, from Sanskrit पद (pada, “footstep”). Doublet of ပုဒ် (pud) and ပဒ (pa.da.).


အမြောက်

desc

→ Shan: ဢမျွၵ်ႈ (ʼǎ mjāuk)

→ Shan: ဢမျွၵ်ႈ (ʼǎ mjāuk)


သရဲ

Probably from Proto-Sino-Tibetan *n-d-raj (“demon; evil spirit; ghost”). Compare with Chinese 魑 (chī, “demon,mountain ghost”) and Mon သရဲာ.


အလင်း

အ- (a.-, “nominal prefix”) + လင်း (lang:, “light”).

af

အလင်းညစ်ညမ်းမှု


လိပ်ကျောက်

my-noun

လိပ်ကျောက် • (lipkyauk) (classifier ကောင်)

lipkyauk (romanization)
ကောင် (classifier)

/leɪʔt͡ɕaʊʔ/


အညစ်အကြေး

/ʔəɲɪʔ.ʔət͡ɕé/

အ- (a.-) + ညစ် (nyac) + အ- (a.-) + ကြေး (kre:)


ပွေး

From Proto-Sino-Tibetan *b-jəw-n ~ bwəj (“rabbit, rat”). Compare Tibetan བྱི་བ (byi ba, “mouse”).


ပွေး

→ Shan: ပူၺ်း (pói)


အရေးတော်ပုံ

/ʔəjédɔ̀bòʊɴ/


မြင်းခွာ

မြင်း (mrang:, “horse”) + ခွာ (hkwa, “hoof”)


မြင်းသံခွာ

/mjɪ́ɴθàɴkʰwà/


ခွာ

Unclear. Compare Chinese 花 (huā, “flower”).


ရူပကအလင်္ကာ

/jùpəka̰ʔəlìɡà/


ဘယာ

From Pali bhaya (“fear; fright”); compare Sanskrit भय (bhaya). Doublet of ဘေး (bhe:).


ဓားပြ

→ Jingpho: dămya

ဓား (dha:, “sword”) + ပြ (pra., “to reveal”)


တေဇော

Learned borrowing from Pali tejas (“flame; heat; fire”); compare Sanskrit तेजस् (tejas). The borrowed form is that of the Pali nominative singular.


ရက်သတ္တပတ်

ရက် (rak, “day”) + သတ္တ (satta., “seven”) + ပတ် (pat, “to circle”)


သော်တာ

my-noun

သော်တာ • (sauta)

Borrowed from Sanskrit सुधांशु (sudhāṃśu, literally “nectar-eyed”).


အရည်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ရည် (rany, “liquid”).


ဆောင်းပါး

my-noun

ဆောင်းပါး • (hcaung:pa:) (classifier စောင်)


လုပ်ငန်း

လုပ် (lup, “work”) + ငန်း (ngan:, “alloted duty”).


ဗျူရို

bureau; office (business or government office)


ဗိသုကာ

desc

→ Mon: ပိက်ထကာ

→ Mon: ပိက်ထကာ


ဇာတ်ဆောင်

ဇာတ် (jat) + ဆောင် (hcaung), with the first element borrowed from Pali jātaka.


ပန်းချီဆရာ

/bəd͡ʑìsʰəjà/

ပန်းချီ (pan:hkyi, “painting”) + ဆရာ (hca.ra, “teacher”).


ရုဘစ်ကုဗတုံး

/ɹṵbɪʔkṵbətóʊɴ/

English Rubik's + English cube + တုံး (tum:)


ကြေး

Inherited from Old Burmese ကြိယ်း, from Proto-Tibeto-Burman *grəj (“copper”). Cognate with Tibetan གྲི (gri, “knife”) (STEDT). Luce's comparison with Old Chinese 錢 (OC *ʔslenʔ, *zlen, “coin (copper)”) seems untenable phonetically.

percussion instrument
percussion instrument

general term for brass or bronze percussion instruments


ကြေး

From Proto-Tibeto-Burman *krəj (“dirt, filth”); cognate with Jingpho [script needed] (khə grəwi, “idem”) (STEDT). Said Tibeto-Burman root appears to be related to, though not allofamic, with Proto-Sino-Tibetan *kləj (“body dirt, excrement”) (whence Old Chinese 屎 (OC *hliʔ, *hri, “excrement”)).


စာရင်းကိုင်ပညာ

my-noun

စာရင်းကိုင်ပညာ

/səjɪ́ɴɡàɪɴpjɪ̀ɴɲà/

စာရင်းကိုင် (carang:kuing, “accountant”) + ပညာ (pa.nya, “wisdom, knowledge”)


စွပ်ပြုတ်

my-noun

စွပ်ပြုတ် • (cwapprut)

From English soup + အပြုတ် (a.prut, “boiled food”).


အောက်မြစ်

အောက်မြစ် • (aukmrac)


နှုတ်သီး

နှုတ်သီး • (hnutsi:)


ကိုယ်

ကိုယ် • (kuiy)

Inherited from Proto-Sino-Tibetan *s-kəw (“body; chest; thorax; corpse”). Cognate with Yao'an Lolopo ggechir (“body”), Tangut 𘓷 (*kwər¹, “body”), Tibetan སྐུ (sku, “body”), Old Chinese 軀 (OC *kʰo), Drung vnggeu (“body”), shigeu (“corpse”) (STEDT). Spelling is influenced by Pali kāya (“body”).
The pronoun sense is a semantic extension of the "body" sense, via "body" > "one's own body" > "oneself" (STEDT: kuiy "one's self").


ပြန်ကြားရေး

/pjàɴt͡ɕájé/


ပိန္နဲ

From Pali panasa, cognate with Mon ပၞဟ်.

Artocarpus heterophyllus
Artocarpus heterophyllus#Translingual

jackfruit (Artocarpus heterophyllus, syn. A. integrifolius var. heterophylla)

chempedak (Artocarpus integer, syn. A. integrifolia)


ကြက်သွန်

krakswan (romanization)
လုံး (classifier)

Inherited from Old Burmese ကသွန် (ka swan); first attested in the Primma Hti Laing Shing Stone Inscription (1134 CE). Cognate with Lhao Vo hau: seim:, and ultimately from Proto-Sino-Tibetan *swa-n (“garlic”); see Old Chinese 蒜 (OC *sloːns, “garlic”) for more (STEDT). The transformation of the first syllable, က (ka.), to ကြက် (krak, “chicken”), appears to have been mediated by folk etymological processes.
Alternatively, per MED, the word could be a borrowing from Old Mon လသိုန် (given by MED as ကသိုန်), as a Kulturwort. However, the differing velar prefixes do not lend credence to the theory.

cog

Old Mon လသိုန်

ကြက်သွန်နီ ကြက်သွန်နီ#Burmese

Alternative form of ကြက်သွန်နီ (krakswanni, “onion”)


စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ

my-noun

စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ

စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ • (calum:paung:satpum)

/səlóʊɴbáʊɴθaʔpòʊɴ/


အကိုင်း

From အ- (a.-, “nominal prefix”) + ကိုင်း (kuing:, “to be bent; frame”).


အလက်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + လက် (lak, “arm, projecting part”).


လောင်း

From Proto-Sino-Tibetan *m-lawŋ (“boat”). Cognate with Mizo [Term?] (lawng, “boat”), Old Chinese 船 (OC *ɦljon, “boat”) (STEDT).


မိုးကာအင်္ကျီ

my-noun

မိုးကာအင်္ကျီ • (mui:kaangkyi) (classifier ထည်)

kaangkyi (romanization)
ထည် (classifier)

/móɡàʔɪ̀ɴd͡ʑì/

မိုး (mui:, “sky; rain”) + ကာ (ka, “shield; to shield”) + အင်္ကျီ (angkyi, “shirt”).


ဘင်

great great great grandfather
great great great grandfather


အချုပ်ခန်း

/ʔət͡ɕʰoʊʔkʰáɴ/


သံတမန်

သံ (sam, “embassy”) + တမန် (ta.man, “courier”).


မွေး

From Proto-Sino-Tibetan *s/r-m(u/i/ja)l (“hair, fur, feather”). Cognate with Lolopo me (“body hair”), Drung meul (“body hair”), Jingpho mun (“feather”), Old Chinese 眉 (OC *mril, “eyebrow”) (STEDT).

inh

အမွေး အမွေး#Burmese

(same as အမွေး (a.mwe:)) hair, fur, feather


ညှပ်ဖိနပ်

my-noun

ညှပ်ဖိနပ် • (hnyaphpi.nap) (classifier ရန်)

hnyaphpi.nap (romanization)
ရန် (classifier)

→ English: hnyat-phanat

/ɲ̊aʔ pʰənaʔ/

ညှပ် (hnyap, “to clip; to clamp”) + ဖိနပ် (hpi.nap, “footwear”).

com

hnyat-phanat (Burmese traditional sandals)


တမန်

→ Shan: တမၢၼ်ႇ (tǎ màan)


ကောင်းကင်တမန်

/káʊɴɡɪ̀ɴtəmàɴ/

ကောင်းကင် (kaung:kang, “heaven”) + တမန် (ta.man, “messenger”)


အသွားအလာ

အ- (a.-) + သွား (swa:, “to go”) + အ- (a.-) + လာ (la, “to come”)


စစ်ကဲ

နယ်ပိုင် နယ်ပိုင်#Burmese

(historical) sub-divisional officer, the title of a local colonial official in British Burma during British rule, superseded by နယ်ပိုင် (naipuing)


မင်းကြီး

Karmadhāraya compound of မင်း (mang:, “king”) + ကြီး (kri:, “great”)


ပြက္ခဒိန်

desc

ပျၢၵ်ႈၵတိင်ႇ

→ Shan: ပျၢၵ်ႈၵတိင်ႇ (pjāak kǎ tìng)

→ Shan: ပျၢၵ်ႈၵတိင်ႇ (pjāak kǎ tìng)

→ Pa'o Karen: ပဲက္ခဒိန်ႏ

→ Pa'o Karen: ပဲက္ခဒိန်ႏ

/pjɛʔɡədèɪɴ/

Likely from Sanskrit प्रतिदिन (pratidina, “day by day; daily; every day”) (MED gives the borrowing source as Pali pakkhadina). Cognate with Khmer បដិទិន (paʼdetɨn), ប្រតិទិន (prɑtetɨn), Lao ປະຕິທິນ (pa ti thin), Thai ปฏิทิน (bpà-dtì-tin).


သတ္တဝါ

Borrowed from Sanskrit सत्त्व (sattva) or Pali satta; cognate with Modern Khmer សត្វ (sat), សត្ត (sɑɑsɑttɑɑ); Lao ສັດ (sat), Lü ᦶᦉᧆ (ṡaed); Thai สัตว์ (sàt).


အန္တရာယ်

Pali antarāya or Sanskrit अन्तराय (antarāya). Cognate with Thai อันตราย (an-dtà-raai).

Audio: (file)

လက်နက်ကိရိယာများမကစားပါနှင့် အန္တရာယ်ရှိသည်။
laknakki.ri.ya-mya:ma.ka.ca:pahnang. anta.rayhri.sany||
Do not play with weapons. It's dangerous (to do so).


ပရိသတ်

desc

→ Shan: ပရဵၵ်ႈသၢတ်ႈ (pǎ rāek sāat)

→ Shan: ပရဵၵ်ႈသၢတ်ႈ (pǎ rāek sāat)

Borrowed from Sanskrit परिषद् (pariṣad). Cognate with Hindi परिषद (pariṣad) and Thai บริษัท (bɔɔ-rí-sàt).


ကျောက်ဂွမ်း

my-noun

ကျောက်ဂွမ်း • (kyaukgwam:)

/t͡ɕaʊʔɡʊ́ɴ/

/t͡ɕaʊʔɡwáɴ/

ကျောက် (kyauk, “stone”) + ဂွမ်း (gwam:, “cotton wool”)


ရေနဂါး

rena.ga: (romanization)
ကောင် (classifier)

ရေ (re, “water”) + နဂါး (na.ga:, “dragon”)


ကြို့

Ceylon oak (Schleichera oleosa, syn. Melicocca trijuga)


စားပွဲထိုး

စားပွဲ (ca:pwai:, “table”) + ထိုး (htui:, “to prod”)


ရူပ

Borrowed from Pali rūpa, from Sanskrit रूप (rūpa). Doublet of ရုပ် (rup).


ကိန်း

my-noun

ကိန်း • (kin:)

Borrowed from Sanskrit केन्द्र (kendra), from Ancient Greek κέντρον (kéntron).


ဘုန်း

Said by the Myanmar–English Dictionary to have been borrowed from Pali bhaga (“luck, fortune”), but this is phonologically unlikely. Rather, more like to be from Sanskrit पुण्य (puṇya, “virtue, purity”) or Pali puñña (“merit”).

bor

cumulative result of past meritorious deeds


မနုဿဗေဒ

From Pali manussa (“human”) + veda (“science”).


ရုက္ခဗေဒ

From Pali rukkha (“tree”) + veda (“learning; knowledge”).

ရုက္ခဗေဒအမည်


နက္ခတ္တဗေဒ

From Pali nakkhatta (“star”) + veda (“knowledge”).

my:နက္ခတ္တဗေဒ


ဇီဝဓာတုဗေဒ

From Pali jīva (“life”) + dhātu (“element”) + veda (“knowledge”).


ဇီဝဗေဒ

From Pali jīva (“life”) + veda (“knowledge”).


ဂေဟဗေဒ

From Pali geha (“house”) + veda (“knowledge”).


ဘောဂဗေဒ

From Pali bhoga (“wealth”) + veda (“knowledge”).


ဘူမိဗေဒ

From Pali bhūmi (“ground”) + veda (“knowledge”).


ပထဝီဝင်

/pətʰəwìwɪ̀ɴ/

From Pali pathavī (“earth”) + vaṃsa (“lineage”).


ဝိဇ္ဇာပညာ

/weɪʔzàpjɪ̀ɴɲà/

From Pali vijjā (“knowledge”) + paññā (“wisdom”).


ဇလဗေဒ

From Pali jala (“water”) + veda (“knowledge”).


တက္ကဗေဒ

From Pali takka (“logic”) + veda (“knowledge”).


အဏုဇီဝဗေဒ

From Pali aṇu (“small”) + jīva (“life”) + veda (“knowledge”).

my:အဏုဇီဝဗေဒ


သိပ္ပံဘွဲ့

/θeɪʔpàɴbwɛ̰/

သိပ္ပံ (sippam, “science”) + ဘွဲ့ (bhwai., “academic degree”).


ဝိဇ္ဇာဘွဲ့

ဝိဇ္ဇာ (wijja, “arts”) + ဘွဲ့ (bhwai., “academic degree”).


ပထမဘွဲ့

ပထမ (pa.hta.ma., “first”) + ဘွဲ့ (bhwai., “academic degree”).


မဟာဘွဲ့

မဟာ (ma.ha, “great”) + ဘွဲ့ (bhwai., “academic degree”). The first component is cognate with the "master" in English master's degree.


ပါရဂူဘွဲ့

/pàjəɡùbwɛ̰/

ပါရဂူ (para.gu, “specialist”) + ဘွဲ့ (bhwai., “academic degree”).

Doctor of Philosophy
Doctor of Philosophy


မဟာသိပ္ပံဘွဲ့

my-noun

မဟာသိပ္ပံဘွဲ့

/məhàθeɪʔpàɴbwɛ̰/

မဟာ (ma.ha, “great”) + သိပ္ပံ (sippam, “science”) + ဘွဲ့ (bhwai., “academic degree”). The first component is cognate with the "master" in English master's degree.


မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့

my-noun

မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့

မဟာ (ma.ha, “great”) + ဝိဇ္ဇာ (wijja, “arts”) + ဘွဲ့ (bhwai., “academic degree”). The first component is cognate with the "master" in English master's degree.


ပါမောက္ခ

Borrowed from Pali pāmokkha (“foremost”).


နေစကြဝဠာ

/nèsɛʔt͡ɕàwəlà/

နေ (ne, “sun”) + စကြဝဠာ (ca.kra.wa.la, “universe”), with the latter element borrowed from Sanskrit चक्रवाल (cakravāla, “assemblage”)


စကြဝဠာ

/sɛʔt͡ɕàwəlà/

Blend of Pali cakkavāḷa (“universe”) and Sanskrit चक्रवाल (cakravāla, “assemblage”). Cognate with Thai จักรวาฬ (jàk-grà-waan).


အာဟာရ

Borrowed from Pali āhāra. Compare Khmer អាហារ (ʼaahaa), Lao ອາຫານ (ʼā hān), Thai อาหาร (aa-hǎan).

cog

Lao ອາຫານ (ʼā hān)


အာဟာရဗေဒ

From Pali āhāra (“food”) + veda (“science”).


သဝဏ်လွှာ

/θəwʊ̀ɴl̥wà/

From Pali suvaṇṇa (“gold”) + lipi (“letter”) + လွှာ (hlwa).


ဗဟုသုတ

From Borrowed from Pali bahussuta (“very learned”).


ဩဇာ

→ Jingpho: aw za

desc

→ Shan: ဢေႃႇၸႃႇ (ʼàu tsàa)

→ Shan: ဢေႃႇၸႃႇ (ʼàu tsàa)

From Pali ojā (“nutritive essence”), from Sanskrit ओजस् (ójas).


အဂတိ

Borrowed from Pali agati (“wrongdoing”). Cognate with Shan ဢၵတီႉ (ʼǎ kǎ tḭ̂i).

cog

Shan ဢၵတီႉ (ʼǎ kǎ tḭ̂i)

(Buddhism) one of four kinds of misconduct, i.e., chanda, dosa, moha, bhaya.


မူလတန်း

From Pali mūla (“root”) + တန်း (tan:, “class”).


ဒုက္ခိတ

Learned borrowing from Pali dukkhita (“afflicted”).


စက်သုံးဆီဆိုင်

/sɛʔθóʊɴsʰìsʰàɪɴ/

စက် (cak, “machine”) + သုံး (sum:, “to use”) + ဆီ (hci, “oil”) + ဆိုင် (hcuing, “shop”).


ဓာတ်ဆီဆိုင်

/daʔsʰìzàɪɴ/

From Pali dhātu (“element”) + ဆီ (hci, “oil”) + ဆိုင် (hcuing, “shop”).


သာဝက

desc

→ Shan: သႃႇဝၵႃႉ (sàa wǎ kâ̰a)

→ Shan: သႃႇဝၵႃႉ (sàa wǎ kâ̰a)


အမျိုးအနွယ်

/ʔəmjóʔənwɛ̀/


အနွယ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + နွယ် (nwai, “vine, creeper”).


သစ္စာ

(Buddhism) truth; veracity, one of the Ten Perfections


ကြွေ

From Proto-Sino-Tibetan *kroj (“shellfish”). Compare Old Chinese 蝸 (OC *kroːl, *kʷroːl) and 螺 (OC *roːl).


အတွင်းခံ

my-noun

အတွင်းခံ • (a.twang:hkam) (classifier ထည်)

/ʔətwɪ́ɴɡàɴ/


နိယာမ

From Pali niyāma, compare with Sanskrit नियम (niyama).


ပွဲ

→ Lü: ᦗᦾ (poay)

→ Mon: ပေဲါ

→ Northern Thai: ᨻᩬ᩠ᨿ

→ Shan: ပွႆး (páui)

→ Jingpho: poi

→ Thai: ปอย (bpɔɔi)

Uncertain; has been suggested by Benedict to be a Pali borrowing (STEDT), though no source word appears to be given (pwâi "feast, festival ( < Pali ? )"). ဖွဲ (hpwai:) is a variant form.

public function; communal event; mass celebration; festival

public entertainment; public performance; show open to all


ပြာသာဒ်

ပြာသာဒ် • (prasad)

desc

→ Shan: ပျၢတ်ႈသၢတ်ႈ (pjāat sāat)

→ Shan: ပျၢတ်ႈသၢတ်ႈ (pjāat sāat)

Learned borrowing from Sanskrit प्रासाद (prāsāda, “palace”). Cognate with Khmer ប្រាសាទ (praasaat), Lao ຜາສາດ (phā sāt), Thai ปราสาท (bpraa-sàat), Mon ပြါသာတ်.


ဟလဝါ

Borrowed from Hindi हलवा (halvā), from Classical Persian حلوا (halwā), Arabic حَلْوَى (ḥalwā).


နှုတ်

my-noun

နှုတ် • (hnut)


ရောင်

An areal word (Schuessler (2007)); see Old Chinese 朗 (OC *raːŋʔ, “clear, bright”) for more. Older comparisons by Luce to 色 (OC *srɯɡ, “color”) and 光 (OC *kʷaːŋ, *kʷaːŋs, “ray of light”) appear outdated.


ခဲ

From Proto-Sino-Tibetan *(g/k)aː(r/l) (“solid, congealed, frozen, viscous, strong”). Cognates include Tibetan [script needed] (gar-ba, “strong”), Old Chinese 健 (OC *ɡans, “strong, healthy”) (STEDT).


ခဲ

From Proto-Sino-Tibetan *kar (“lead, bronze (metals)”). Cognate with Tibetan [script needed] (ḥkhar-ba ~ mkhar-ba, “bronze, bell-metal”) (STEDT).


အပွင့်

a pip on playing cards, dice, and dominoes


လွန်

From Proto-Tibeto-Burman *lwan (“to bore, pierce”); cognate with the second syllable of Jingpho [script needed] (gə lùn, “to thrust, pierce”) (STEDT).


လွန်

လင်းလွန်း လင်းလွန်း#Burmese

(same as လင်းလွန်း (lang:lwan:)) name for various species of trees


ကြာဆံ

→ Shan: ၵျႃႇသၢၼ်ႇ (kjàa sàan)

ကြာ (kra, “lotus”) + ဆံ (hcam, “hair strand”).


ဗလ

Borrowed from Pali bala. Doublet of ဗိုလ် (buil).


ဗိုလ်

my-noun

ဗိုလ် • (buil)

Borrowed from Pali bala. Doublet of ဗလ (ba.la.).

အုပ်ခွဲတပ်ကြပ်ကြီး > တပ်ကြပ်ကြီး > တပ်ကြပ်ကြီးစာရေး တပ်ကြပ် > ဒုတိယတပ်ကြပ် > တပ်သား > တပ်သားသစ်

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး > ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး > ဗိုလ်ချုပ်ကြီး > ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး > ဗိုလ်ချုပ် > ဗိုလ်မှူးချုပ် > ဗိုလ်မှူးကြီး > ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး > ဗိုလ်မှူး > ဗိုလ်ကြီး > ဗိုလ် > ဒုတိယဗိုလ် > ဗိုလ်လောင်း > အရာခံဗိုလ် > ဒုတိယအရာခံဗိုလ် > တပ်ခွဲတပ်ကြပ်ကြီး

(military) lieutenant (army, air force); sub-lieutenant, lieutenant junior grade (navy)


ဗုဒ္ဓဘာသာ

desc

→ Mon: ဗုဒ္ဓဘာသာ

→ Mon: ဗုဒ္ဓဘာသာ

ပုၵ်ႉထႃႉၽႃႇသႃႇ

→ Shan: ပုၵ်ႉထႃႉၽႃႇသႃႇ (pṵ̂k thâ̰a phàa sàa)

ဗုဒ္ဓ (buddha., “Buddha”) + ဘာသာ (bhasa, “language, religion”).

af

(Buddhism) the religion or philosophy derived from the teachings of Gautama Buddha; Buddhism

ဗမာပြည်မှာ မွန်လူမျိုးတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်

ba.ma-pranyhma mwanlu-myui:tui.sany buddha.bhasawangmya: hprackra.sany


အသည်းနှလုံး

/ʔəθɛ́n̥əlóʊɴ/


မဲ

Indigofera tinctoria
Indigofera tinctoria#Translingual


မဲ

→ Jingpho: me

→ Mon: မဲာ

och-l

枚 (OC *mɯːl, “wooden peg; small flat object”)


လည်

The "neck" sense is from Proto-Sino-Tibetan *g/m-liŋ (“neck”) (STEDT), and cognate with Old Chinese 領 (OC *reŋʔ).
The other senses are grouped by MED, and may be etymologically connected, though other theories separate them:
* The "rotate" sense is not given etymology by STEDT (lɑȵ² "rotate / spin"). Luce gives Old Chinese 輪 (OC *run, “wheel; turns, rounds”) as a cognate. While semantically solid, the phonetics deviate enough to make a formal relation to the Chinese difficult. There is also a chance, as mentioned above, that this is a derivative of the "neck" sense; for a semantic parallel in an unrelated language, compare Latin collum (“neck”).
* The "understand" sense is not given etymology by STEDT (nɑ⁵⁵ lɛ²² "understand / grasp"). Perhaps a back-formation of နားလည် (na:lany), with the original interpretation of လည် (lany) being in the sense of "rotate" > "made rounds" > "well-versed"? Okell's "Burmese (Myanmar): An Introduction to the Spoken Language, Book 1", page 198, #18 of the Common Phrases Supplement section explains it as such. Additionally bears resemblance to Old Chinese 諒 (*ɡ·raŋs, “to forgive; to believe; truth”).


အနား

အ- (a.-, “nominal prefix”) + နား (na:, “near”).


အနား

အ- (a.-, “nominal prefix”) + နား (na:, “to rest”).


ဘဏ္ဍာ

desc

→ Mon: ဗန္ဒာ

→ Mon: ဗန္ဒာ


သမား

Borrowed from Mon သမာ. Despite similar phonetics and semantics, unrelated to Japanese 様 (sama, “polite suffix”).


စီးပွား

→ Shan: ၸီးပႂႃး (tsíi pwáa)

com

စီး (ci:, “to flow”) + ပွား (pwa:, “to grow, proliferate”)


စီးပွားရေးသမား

my-noun

စီးပွားရေးသမား


ကုန်

ကုန် • (kun)

→ Jingpho: gun

→ Shan: ၵုၼ်ႇ (kùn)


မဏ္ဍိုင်

desc

→ Shan: မၢၼ်ႇတႅင်ႇ (màan tèng)

→ Shan: မၢၼ်ႇတႅင်ႇ (màan tèng)


မဏ္ဍပ်

→ Mon: မာဏ္ဍာတ်

→ Mon: မာဏ္ဍာတ်

Borrowed from Pali maṇḍapa, from Sanskrit मण्डप (maṇḍapa).


ဟာသ

Borrowed from Pali hāsa, from Sanskrit हास (hāsa).


ဥုံ

Borrowed from Sanskrit ओं (oṃ) or Sanskrit औं (auṃ) or ॐ (auṃ).

(Hinduism, Buddhism) A sacred, mystical syllable used in prayer and meditation.


သီလ

(Buddhism) morality, one of the Ten Perfections


ကူဖီ

Borrowed from Hindi क़ुल्फ़ी (qulfī), from Classical Persian قفلی (quflī).

kulfi, a popular flavoured frozen ice cream dessert of South Asia, made from milk.


ပြ

According to Luce, related to Tibetan པྲ (pra, “sign, token, prognostic”). Note also the resemblance to Old Chinese 表 (OC *prawʔ, “to show; surface, exterior”).

och-l

distance between two adjacent turrets on the palace walls


အပြာကား

အပြာ (a.pra, “blue”) + ကား (ka:, “film”). Calque of English blue film.


နိုင်ငံခြား

/nàɪɴŋàɴd͡ʑá/

/nàɪɴɡàɴd͡ʑá/

နိုင်ငံ (nuingngam, “country”) + ခြား (hkra:, “separated”).


စာရင်း

→ Mon: စရၚ်

စာ (ca, “letter, writing”) + ရင်း (rang:, “to put in, invest, be intimate, closely related”).


အဖုံး

From အ- (a.-) + ဖုံး (hpum:, “to cover, hide”).


နိုင်ငံတော်သီချင်း

my-noun

နိုင်ငံတော်သီချင်း

/nàɪɴŋàɴdɔ̀θət͡ɕʰɪ́ɴ/


ကောက်

ကောက် • (kauk)

From Proto-Sino-Tibetan *kuk (“rice; grain”); compare Old Chinese 穀 (OC *kloːɡ, “grain”) (Schuessler (2007), Hill (2019)).


ကောက်

ကောက် • (kauk)

Related to Old Chinese 曲 (OC *kʰoɡ, “bent, crooked”) (Hill (2019)).


အမျိုးသားသီချင်း

အမျိုးသားသီချင်း

အမျိုးသားသီချင်း • (a.myui:sa:sihkyang:)

/ʔəmjóðáθət͡ɕʰɪ́ɴ/

From အမျိုးသား (a.myui:sa:) + သီချင်း (sihkyang:).


သံလမ်းရထား

/θàɴláɴjətʰá/


ဝိဇ္ဇာ

my-noun

ဝိဇ္ဇာ • (wijja)

Borrowed from Pali vijjā. Cognate with Thai วิชา (wí-chaa), Lao ວິຊາ (wi sā), Khmer វិជ្ជា (vɨcciə), as well as, more distantly, English wizard.

a term for a person who is an expert in a particular branch of knowledge

weizza, a person with supernatural powers

first university degree in arts, a Bachelor of Arts


ဒဿနိကဗေဒ

From Pali dassana (“intuition”) + veda (“science”).


အိမ်မြှောင်

အိမ်မြှောင် • (imhmraung) (classifier ကောင်)

imhmraung (romanization)
ကောင် (classifier)

desc

→ Shan: ဢိင်ႇမျွင်ႇ (ʼìng mjàung)

→ Shan: ဢိင်ႇမျွင်ႇ (ʼìng mjàung)

/ʔèɪɴm̥jàʊɴ/

အိမ် (im, “house”) + အမြှောင် (a.hmraung, “parasite”)

af

(minute or hour) hand (of a clock or watch)


ဆေးပေါ့လိပ်

/sʰébɔ̰leɪʔ/


ဆေးပြင်းလိပ်

my-noun

ဆေးပြင်းလိပ်

/sʰébjɪ́ɴleɪʔ/


ဂေါ်

ဂေါ် • (gau)


ကွဲ

The "mooring post" sense is treated as separate from the "separated" sense by MED and not mentioned by STEDT or Luce, though it is plausible that it derives from a semantic extension of the "separated" sense, as a "separating point" away from vast waters.


စု

och-l

聚 (OC *zloʔ, *zlos, “to gather, assemble, pile up”)

(same as အစု (a.cu.)) group (of people or things)


ဥတ္တရ

Learned borrowing from Pali uttara, from Sanskrit उत्तर (uttara).


သတ္တုရိုင်း

သတ္တု (sattu., “metal; mineral”) + ရိုင်း (ruing:, “raw; uncut, unpolished”)


ဆန်

Cognate with Nuosu ꍯ (che), Lolopo cei. Luce compares Old Chinese 粲 (OC *sʰaːns, “polished white rice”).


မင်းသား

→ Shan: မင်းသႃး (máng sáa)

→ Jingpho: mang sa

မင်း (mang:, “lord”) + -သား (-sa:, “son”)

actor, leading male performer of stage or screen


တောက်တဲ့

my-noun

တောက်တဲ့ • (tauktai.) (classifier ကောင်)

tauktai. (romanization)
ကောင် (classifier)

desc

→ Shan: တွၵ်ႉတႄႉ (tâ̰uk tâ̰ae)

→ Shan: တွၵ်ႉတႄႉ (tâ̰uk tâ̰ae)

Onomatopoeic. Compare Indonesian tokek, Thai ตุ๊กแก (dtúk-gɛɛ) and Vietnamese tắc kè.


ဇီးသီး

ဆီးသီး ဆီးသီး#Burmese


ဝါစင်္ဂ

ဝါသာ (wasa) + အင်္ဂါ (angga), from Pali vācā + aṅga.


လိမ္မော်

my-noun

လိမ္မော် • (limmau)


သက်ဦးဆံပိုင်

/θɛʔ.ʔúsʰàɴbàɪɴ/

သက် (sak) + ဦး (u:) + ဆံ (hcam) + ပိုင် (puing)


ဆက္ကဂံ

ဆက္က (hcakka., “six”) + ဂံ (gam, “corner, angle”). Borrowed from Pali chakka + Pali koṇa. Compare Khmer ឆកោណ (chɑɑchɑkaon).


ဉာဏ်

Shan: ၺၢၼ်ႇ (nyàan)

From Pali ñāṇa. Doublet of ဉာဏ (nyana.) and Doublet of ဉာဉ် (nyany).


စွန်

From Proto-Sino-Tibetan *dzwan (“hawk; kite”). Cognate with Old Chinese 鳶 (OC *ɢʷen, “hawk, kite”) (STEDT).


ရှဉ့်

From Proto-Tibeto-Burman *s-(l/r)e(y/ŋ) (“squirrel, weasel”).


ဂိုဏ်း

my-noun

ဂိုဏ်း • (guin:)

→ Shan: ၵိူင်း (kóeng)

a class of words grouped according to grammatical category


ဗျုပ္ပတ်

ဗျုပ္ပတ် • (byuppat)


အစ

အ- (a.-) + စ (ca., “to start, to begin”)


ခုံတန်းလျား

/kʰòʊɴtáɴjá/


အရှိန်

desc

→ Shan: ဢသိမ်ႇ (ʼǎ sìm)

→ Shan: ဢသိမ်ႇ (ʼǎ sìm)


ဖိအား

လေထုဖိအား


အမြွှာ

my-noun

အမြွှာ • (a.hmrwa) (classifier မြွှာ or တွဲ)

a.hmrwa (romanization)
မြွှာ (classifier)
တွဲ (classifier)


ပရိယာယ်

Borrowed from Pali pariyāya, cognate with Sanskrit पर्याय (paryāya).


အိမ်ထောင်

အိမ်ထောင် • (imhtaung)

desc

→ Mon: ဣန်ထံၚ်

→ Mon: ဣန်ထံၚ်

Often jocularly considered a compound of အိမ် (im, “house”) + ထောင် (htaung, “prison”), literally “house prison”, although ထောင် (htaung) here may have been intended to invoke the "set up, erect" sense (both the "prison" and "set up" sense are considered etymologically linked by STEDT).

af

နောက်အိမ်ထောင်


ချွေးမ

From ချွေး (hkywe:, “sweat”) + -မ (-ma., feminine suffix), with the former element from Proto-Tibeto-Burman *krwəy (“son-in-law, daughter-in-law”). Can be decomposed to literally mean “sweat woman,” in reference to the subordinate status of the daughter-in-law living with her in-laws. Cognate with Nuosu ꑮꃀ (xyp mop, “daughter-in-law”), Lolopo cirmu (“daughter-in-law”).


အကျော်ဇေယျ

/ʔət͡ɕɔ̀zèja̰/


ဂုဏ်

my-noun

ဂုဏ် • (gun)

Borrowed from Pali guṇa, ultimately from Sanskrit गुण (guṇa).


တံပူ

twig frayed at one end to clean the teeth


တံငါ

→ Shan: တမ်ႇငႃႈ (tàm ngāa)

တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး
tamngana:ni: tamnga| mu.hcui:na:ni: mu.hcui:
Near a fisherman is one a fisherman; near a hunter a hunter.


ပရုတ်

→ Shan: ပရုၵ်ႈ (pǎ rūk)

→ Shan: ၽရူၵ်ႈ (phǎ rūuk)

→ Jingpho: payuk


ပြာတာ

desc

→ Mon: ပျာတာ

→ Mon: ပျာတာ

From Hindi प्यादा (pyādā, “infantryman”), from Classical Persian پیاده (piyāda, “on foot”).


မီးပန်း

မီး (mi:, “fire”) + ပန်း (pan:, “flower”).


ယမ်း

→ Shan: ယၢမ်း (yáam)

inh

Proto-Sino-Tibetan *g-rjum (“salt, salty”)


ပုဏ္ဏား

my-noun

ပုဏ္ဏား • (punna:)

From Pali brāhmaṇa, Sanskrit ब्राह्मण (brāhmaṇa).


ကံ့ကူတံ

ကံ့ကူတံ • (kam.kutam) (classifier ချောင်း)

kam.kutam (romanization)
ချောင်း (classifier)


ပြောင်းဖူး

ပြောင်း (praung:, “millet”) + ဖူး (hpu:, “swollen”).


ညီမျှခြင်း

/ɲìm̥ja̰d͡ʑɪ́ɴ/


တူးမြောင်း

တူး (tu:, “dig”) + မြောင်း (mraung:, “ditch”)


ဗိုင်းရပ်စ်

my-noun

ဗိုင်းရပ်စ် • (buing:rapc)

my:ဗိုင်းရပ်စ်


မိတ္တူ

မိတ္တူ • (mittu)

Blend of မိတ္တ (mitta.) + တူ (tu), the former element from Pali mitta.


ကော်ပီ

ကော်ပီ • (kaupi)


ပုဒ်ကလေး

name of the Burmese punctuation mark ၊, analogous to the comma


ထယ်

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Mon ထေဲာ, Thai ไถ (tǎi).


ကောင်စစ်ဝန်ရုံး

ကောင်စစ်ဝန်ရုံး

/kàʊɴsɪʔwʊ̀ɴjóʊɴ/


ဝန်

→ English: woon

→ Mon: ဝန်

→ Shan: ဝုၼ်ႇလူင် (wùn lǔung)

From Proto-Tibeto-Burman *wa(n/t) (“load, burden, transport”). Cognate with Tibetan [script needed] (h̥on, “to bring”) (STEDT).


ကောင်စစ်ဝန်

/kàʊɴsɪʔwʊ̀ɴ/

/kàʊɴsɪʔwɪ̀ɴ/


ခံယူချက်

/kʰàɴjùd͡ʑɛʔ/


အလို

desc

→ Shan: ဢလူဝ်ႇ (ʼǎ lò)

→ Shan: ဢလူဝ်ႇ (ʼǎ lò)

အ- (a.-, “nominal prefix”) + လို (lui, “to wish, want”).


လင်းတ

→ Shan: လၢင်းတႃႉ (láang tâ̰a) / ၼၢင်းတႃႉ (náang tâ̰a)

The first syllable is from Proto-Sino-Tibetan *g-la(ŋ/k) (“falcon, vulture, eagle, kite, hawk, bird of prey”), which is likely a loan from Proto-Mon-Khmer *laŋ ~ *laaŋ ~ *laiŋ (“large raptor”). Compare Mon လနေၚ် (“kite”), Khmer ខ្លែង (khlaeng, “kite”). (Benedict, 1972; STEDT).
Cognate to Jingpho gəlaŋ (“eagle, kite, hawk”), Jingpho lang (“bird of the falcon family”), Mianchi Southern Qiang là (“kite, hawk”) and Mianchi Southern Qiang lá (“eagle, vulture”). Possibly connected to Chinese 鷹 /鹰 (yīng, “eagle”) (Benedict, 1990; Schuessler, 2007).


ကတ္တား

Borrowed from Hindi कंटा (kaṇṭā, “thin stick with a piece of leather attached to one end”), which may be related to Sanskrit कांड (kāṃḍa, “joint, section”).


အထက်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ထက် (htak, “to be in a relatively higher position”).


အတိတ်

Learned borrowing from Pali atīta (“past; gone by”), from Sanskrit अतित (atita, “idem”). Cognate with Lao ອາດີດ (ʼā dīt), Khmer អតីត (ʼaʼdət), Thai อดีต (à-dìit), Hindi अतीत (atīt). Doublet of အတီး (a.ti:).

cog

Lao ອາດີດ (ʼā dīt)

predictive legend relating to the result in some games of chance


ကိုယ်စားလှယ်

my-noun

ကိုယ်စားလှယ်

ကိုယ်စားလှယ် • (kuiyca:hlai)


လက်သည်းကွင်း

လက်သည်းကွင်း

/lɛʔθéɡwɪ́ɴ/


သည်း

From Proto-Sino-Tibetan *m-sin (“liver”) (STEDT).


သည်း

The "strong" sense is from Proto-Lolo-Burmese *zan¹ (“strong, firm”), from Proto-Tibeto-Burman *b-tsan (“strong, firm, steadfast”). Cognate with Tibetan བཙན་པོ (btsan po, “violent, strong”) (STEDT).
The "nail" sense (which MED implicitly does not separate from the "strong" sense) is from Proto-Tibeto-Burman *m-(t)syen (“nail, claw”), and cognate with Tibetan སེན (sen, “nail”) (STEDT).


အိုင်ဒီယာ

my-noun

အိုင်ဒီယာ • (uingdiya)


လူမျိုးရေးဝါဒ

လူမျိုးရေးဝါဒ


ကြက်ဖ

ကြက် (krak, “chicken”) + -ဖ (-hpa., “male”)


ကြက်မ

ကြက် (krak, “chicken”) + -မ (-ma., “female”)


ရာဇဝတ်ကောင်

/jàzəwʊʔkàʊɴ/


ရှေ့နေ

ရှေ့ (hre., “in front”) + နေ (ne, “to stay, remain”)


လင်မယား

langma.ya: (romanization)
တွဲ (classifier)

Dvandva compound of လင် (lang, “husband”) + မယား (ma.ya:, “wife”)


ရိုဟင်ဂျာ

/ɹòhɪ̀ɴd͡ʑà/


အတွင်းရန်

/ʔətwɪ́ɴjàɴ/


ဓာတ်ခဲ

ဓာတ် (dhat, “property, element”) + ခဲ (hkai:, “to congeal; stone”).


ဓာတ်အိုး

ဓာတ် အို (canonical)
dhat-ui (romanization)


အီးမေးလ်

my-noun

အီးမေးလ် • (i:mel:)


ဗိုလ်မှူး

ဗိုလ်မှူး • (builhmu:)

lieutenant commander
lieutenant commander

(military) lieutenant commander (in the navy)


သိုးအုပ်

သိုးအုပ် • (sui:up)


ထုတ်ကုန်

ထုတ်ကုန် • (htutkun)


မြှောက်ရကိန်း

မြှောက်ရကိန်း


ခြားနားချက်

/t͡ɕʰánád͡ʑɛʔ/

ခြားနား (hkra:na:, “different”) + -ချက် (-hkyak, noun suffix)


အပိုဒ်

a.puid (romanization)
ပိုဒ် (classifier)


ဗို့အား

my-noun

ဗို့အား • (bui.a:)


အာမခံ

From Pali āma + ခံ (hkam, “to endure, resist, accept”).


ခြတောင်ပို့

/t͡ɕʰa̰tàʊɴbo̰/


ကြမ္မာ

→ Shan: ၵျၢမ်ႇမႃႇ (kjàam màa)

Borrowed from Sanskrit कर्म (karma). Doublet of ကံ (kam).


ဘေး

och-l

比 (OC *piʔ, *pis, *bi, *bis, *biɡ, “to compare”)


ဘေး

Borrowed from Pali bhaya (“fear; fright”). Cognate with Modern Khmer ភ័យ (phɨy), Lao ໄພ (phai), Thai ภัย (pai). Doublet of ဘယာ (bha.ya).


ဘေး

och-l

妣 (OC *piʔ, *pis, “honorific term for deceased mother”)


ကမ္ဘာလုံးခြမ်း

my-noun

ကမ္ဘာလုံးခြမ်း

/ɡəbàlóʊɴd͡ʑàɴ/


သူပုန်

သူပုန် • (supun)

သူ- (su-) + ပုန် (pun), perhaps related to Mon သပုန်


အော်တိုမေးရှင်း

အော်တိုမေးရှင်း • (autuime:hrang:)

/ʔɔ̀tòméʃɪ́ɴ/

my:အော်တိုမေးရှင်း


ငါးမန်း

→ Shan: ပႃငမၢၼ်း (pǎa ngǎ máan)

→ Jingpho: ngăman

ငါး (nga:, “fish”) + a component မန်း (man:), of unclear interpretation and origin. MED connects မန်း (man:) to the "recite mantra" sense, which is semantically unconvincing, while STEDT and Luce 1981 do not mention this term. Note, however, similarities to Old Chinese 鰻 (OC *moːn, *mons, “eel”) (though the Burmese word for "eel", ငါးရှဉ့် (nga:hrany.), is unrelated to the Chinese).


ရိက္ခာ

From Hindi रिजक (rijak, “livelihood; subsistence”).


ဝိုက်ချ

/waɪʔt͡ɕʰa̰/

the name of letter ာ presenting /a/ sound.


မောက်ချ

/maʊʔt͡ɕʰa̰/

the name of letter ါ presenting /a/ sound.


ရေးချ

the name that refers to either letter ါ or ာ presenting /a/ sound.


ဟထိုး

the name of letter ◌ှ used to modify consonant sounds.


ဝဆွဲ

the name of letter ◌ွ used to modify consonant sounds.


ရရစ်

the name of letter ◌ြ used to modify consonant sounds.


ယပင့်

the name of letter ◌ျ used to modify consonant sounds.


ဂငယ်ကွေ့

ဂငယ် (ga.ngai, “the Burmese letter ဂ”) + ကွေ့ (kwe., “turn”), referring to the shape of the letter ဂ (ga.).


ဇော်ဂျီ

my-noun

ဇော်ဂျီ • (jaugyi)

Borrowed from Bengali যোগী (jōgi), from Sanskrit योगिन् (yogin). Doublet of ယောဂီ (yau:gi).

demigod, alchemist who possesses supernatural powers


အဆောက်အဦ

/ʔəsʰaʊʔ.ʔəʔù/


အကြောင်း

→ Shan: ဢၶျၢၵ်ႈ (ʼǎ khjāak)

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ကြောင်း (kraung:, “route, way”).

af

fact or matter about an event, person, topic, subject, etc.


အိပ်ရာလိပ်

my-noun

အိပ်ရာလိပ် • (ip-ralip)

/ʔeɪʔjàleɪʔ/

အိပ်ရာ (ip-ra, “bed”) + အလိပ် (a.lip, “roll”).


ကြက်သွန်မြိတ်

my-noun

ကြက်သွန်မြိတ် • (krakswanmrit) (classifier ပင်)

krakswanmrit (romanization)
ပင် (classifier)

/t͡ɕɛʔθʊ̀ɴmjeɪʔ/

/t͡ɕɛʔθʊ̀ɴmeɪʔ/

ကြက်သွန် (krakswan, “onion”) + အမြိတ် (a.mrit, “fringe”)

af

Allium fistulosum
Allium fistulosum#Translingual

onion tops, spring onion (Allium fistulosum)


အန်တီ

my-noun

အန်တီ • (anti)


မိတ်ကပ်

မိတ်ကပ် • (mitkap)


လက်ဖက်ထုပ်

/ləpʰɛʔtʰoʊʔ/

လက်ဖက် (lakhpak, “tea”) + ထုပ် (htup, “pack; bundle”).

com

packet into which pickled tea leaves are placed


ပြောင်း

cog

Tavoyan ပ္လောင်း

millet (any of a group of various types of grass or its grains used as food)

maize, corn (type of grain of the species Zea mays)


ပြောင်း

tube, barrel (of a gun), blowpipe (weapon)


အဖိုး

From အ- (a.-) + Proto-Sino-Tibetan *pəw (“price”); cognate with Chinese 寶 /宝 (bǎo, “treasure”).


အဖို့

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ဖို့ (hpui., “in order to”).