мурал

be-noun

мура́л • (murál) m inan (genitive мура́ла, nominative plural мура́лы, genitive plural мура́лаў)

мура́л (canonical)
murál (romanization)
мура́ла (genitive)
мура́лы (nominative plural)
мура́лаў (genitive plural)
мура́л (nominative singular)
мура́лы (nominative plural)
мура́ла (genitive singular)
мура́лаў (genitive plural)
мура́лу (dative singular)
мура́лам (dative plural)
мура́л (accusative singular)
мура́лы (accusative plural)
мура́лам (instrumental singular)
мура́ламі (instrumental plural)
мура́ле (locative singular)
мура́лах (locative plural)
мура́лы (count-form plural)

Probably borrowed from English mural or Spanish mural. Ultimately from Latin mūrālis. Compare Russian мура́л (murál), Ukrainian мура́л (murál). Doublet of мура́ль (murálʹ).

Новы мурал, які атрымаў назву «Будучыня Беларусі ў тваіх руках» упрыгожыў жылы дом на вуліцы Вялікі Гасцінец у Маладзечне.

2024 October 13, “У Маладзечне прайшоў другі дзень акцыі «Марафон адзінства» [Second day of the “Marathon of unity” event took place in Maładziečna]”, in Zviazda, archived from the original on 2024-11-10:

A new mural that was named “The future of Belarus is in your hands” adorned a residential building on the Vialiki Haściniec streed in Maładziečna.

Nóvy mural, jaki atrymaŭ nazvu “Budučynja Bjelarusi ŭ tvaix rukax” upryhóžyŭ žyly dom na vulicy Vjaliki Hascinjec u Maladzječnje.

У снежні тут адкрылі мурал, прысвечаны Святлане Алексіевіч.

2023 March 7, “Беларускія муралы Любліна: Святлана Алексіевіч [Belarusian murals of Lublin: Śviatłana Aleksijevič]”, in Радыё Ўнэт, archived from the original on 2023-03-08:

In December, a mural dedicated to Śviatłana Aleksijevič was inaugurated here.

U snježni tut adkryli mural, prysvječany Svjatlanje Aljeksijevič.

Мурал «Карціна ў карцінках» бразільскі мастак Рымон намаляваў у 2017 годзе.

2018 June 15, “На Кастрычніцкай замалявалі мурал Vulica Brasil [A Vulica Brasil mural was painted over in Kastryčnickaja]”, in 34mag, archived from the original on 2020-09-27:

The mural “Image in pictures” was painted by a Brazilian painter Rimon in 2017.

Mural “Karcina ŭ karcinkax” brazilʹski mastak Rymón namaljavaŭ u 2017 hódzje.


мураль

мура́ль • (murálʹ) m pers (genitive мураля́, nominative plural муралі́, genitive plural муралёў)

мура́ль (canonical)
murálʹ (romanization)
мураля́ (genitive)
муралі́ (nominative plural)
муралёў (genitive plural)
мура́ль (nominative singular)
муралі́ (nominative plural)
мураля́ (genitive singular)
муралёў (genitive plural)
муралю́ (dative singular)
мураля́м (dative plural)
мураля́ (accusative singular)
муралёў (accusative plural)
муралём (instrumental singular)
мураля́мі (instrumental plural)
муралю́ (locative singular)
мураля́х (locative plural)
муралі́ (count-form plural)

be:Аляксандр Мікалаевіч Булыка
be:Віктар Уладзіміравіч Мартынаў

Inherited from Old Ruthenian мураль (muralʹ), from Old Polish murarz with dissimilation. Doublet of му́ляр (múljar).

inh+

Увёўшы лівам у вушы, што хоча абараніць іх ад набегаў, ён прывёз нямецкіх муралёў і збудаваў замак.

1994 [1985], Уладзімір Аляксеевіч Арлоў, “Дзень, калі ўпала страла”, in Пяць мужчын у леснічоўцы: Аповесці, апавяданні, эсэ, Minsk: Мастацкая літаратура:

Having convinced Livs that he wanted to protect them from the raids, he brought German masons and built a castle.

Uvjóŭšy livam u vušy, što xóča abaranicʹ ix ad nabjehaŭ, jon pryvjóz njamjeckix muraljóŭ i zbudavaŭ zamak.

Браціла, калі яшчэ разам з бацькам рабіў муралём, ведаў і малую пядзь, і вялікую пядзь, і махавы сажань, і касы сажань.

2000 [1985], Леанід Марцінавіч Дайнека, “Раздзел першы, частка I”, in Меч князя Вячкі: Раман: Для ст. шк. узросту, Minsk: Юнацтва:

Bracila, back when he worked as a mason with his father, knew both little span, and great span, and swung sazhen, and oblique sazhen.

Bracila, kali jašče razam z bacʹkam rabiŭ muraljóm, vjedaŭ i maluju pjadzʹ, i vjalikuju pjadzʹ, i maxavy sažanʹ, i kasy sažanʹ.

Заплюшчу вочы, уяўляю таго мураля, які раней працаваў у Троках: да ягоных швоў, арак, крыжовых скляпеньняў у Лідзскім замку нельга прычапіцца, яны амаль ідэальныя.

2012 March 7, Сяргей Астраўцоў, “Дзёньнік пісьменьніка: не мужыцкая справа”, in Радыё Свабода, archived from the original on 2020-04-26:

I close my eyes and imagine the mason who used to work in Trakai: there's nothing to criticise in his joints, arches, intersecting vaults in Lida castle, they are almost perfect.

Zapljušču vóčy, ujaŭljaju tahó muralja, jaki ranjej pracavaŭ u Trókax: da jahónyx švoŭ, arak, kryžóvyx skljapjenʹnjaŭ u Lidzskim zamku njelʹha pryčapicca, jany amalʹ idealʹnyja.


мураль

be-noun

мура́ль • (murálʹ) f inan (genitive мура́лі, nominative plural мура́лі, genitive plural мура́лей)

мура́ль (canonical)
murálʹ (romanization)
мура́лі (genitive)
мура́лі (nominative plural)
мура́лей (genitive plural)
мура́ль (nominative singular)
мура́лі (nominative plural)
мура́лі (genitive singular)
мура́лей (genitive plural)
мура́лі (dative singular)
мура́лям (dative plural)
мура́ль (accusative singular)
мура́лі (accusative plural)
мура́ллю (instrumental singular)
мура́лямі (instrumental plural)
мура́лі (locative singular)
мура́лях (locative plural)
мура́лі (count-form plural)

Borrowed from Spanish mural. Doublet of мура́л (murál).

Размяшчэнне васьмі муралей зробіць гарадское асяроддзе больш прывабным для жыхароў і гасцей нашага райцэнтра.

2020 May 25, “Муралі з партрэтамі гістарычных асоб і дзеячаў культуры могуць з’явіцца ў Кобрыне [Murals with portraits of historical and cultural figures may appear in Kobryn]”, in Zviazda, archived from the original on 2020-06-11:

The placement of eight murals will make the urban environment more attractive for the inhabitants and guests of our city.

Razmjaščennje vasʹmi muraljej zróbicʹ haradskóje asjaróddzje bolʹš pryvabnym dlja žyxaróŭ i hascjej našaha rajcentra.

Паводле яго слоў, людзі фатаграфаваліся на фоне помнікаў Гагарыну, на вуліцах яго імя, у музеях і каля муралей.

2024 February 14, “Больш як 30 краін прыняло ўдзел у выставачным праекце «Сто ўсмешак Гагарына. Усмешка для Свету» [More than 30 countries took part in an exhibition project “Hundred smiles of Gagarin. Smile for the World”]”, in BELTA, archived from the original on 2024-02-14:

According to him, people made photos of themselves in front of Gagarin's monuments, in museums and near murals.

Pavódlje jahó sloŭ, ljudzi fatahrafavalisja na fónje pómnikaŭ Haharynu, na vulicax jahó imja, u muzjejax i kalja muraljej.

З нагоды гісторыі двух стрыечных братоў, якія прыязджаюць у Польшчу шукаць свае карані, у горадзе плануюць зрабіць мураль на месцы, дзе здымалася адна са сцэн, — кажа мэр Красныстава Даніэль Міцюла (Daniel Miciuła).

2025 April 3, “Як рэжысёр паказвае Польшчу ў кінафільме, акцёр якога атрымаў прэмію «Оскар» [How a director shows Poland in a film, an actor of which received the “Oscar” award]”, in Polskie Radio.pl, retrieved 2025-03-24:

In celebration of the story of two cousings coming to Poland in search of their roots, a mural is planned to be created in the city on the place where one of the scenes was filmes, says the mayor of Krasnystaw, Daniel Miciuła.

Z nahódy históryi dvux stryječnyx bratóŭ, jakija pryjazdžajucʹ u Pólʹšču šukacʹ svaje karani, u hóradzje planujucʹ zrabicʹ muralʹ na mjescy, dzje zdymalasja adna sa scen, — kaža mer Krasnystava Danielʹ Micjula (Daniel Miciuła).


звольніць па артыкуле

be-verb

зво́льніць па арты́куле

звальня́ць па арты́куле

зво́льніць па арты́куле • (zvólʹnicʹ pa artýkulje) pf (imperfective звальня́ць па арты́куле)

зво́льніць па арты́куле (canonical)
zvólʹnicʹ pa artýkulje (romanization)
звальня́ць па арты́куле (imperfective)

Literally, “fire according to an article”, i.e. an article of a law. Compare Russian уво́лить по статье́ (uvólitʹ po statʹjé).

cog

уво́лить по статье́

Паводле яго калегаў, учора зьявілася інфармацыя, што Мрочака хочуць звольніць па артыкуле, але як гэта будзе, невядома.

2020 August 27, Алесь Дашчынскі, “У РНПЦ кардыялёгіі зьбіраюць подпісы пад калектыўнай заявай у абарону дырэктара [In National Scientific and Practical Centre of Cardiology, signatures are collected under a mass petition in support of the director]”, in Радыё Свабода, archived from the original on 2020-08-19:

According to his colleagues, information appeared yesterday that there is desire to fire Mročak with a cause, but it's unknown how it will happen.

Pavódlje jahó kaljehaŭ, učóra zʹjavilasja infarmacyja, što Mróčaka xóčucʹ zvólʹnicʹ pa artykulje, alje jak heta budzje, njevjadóma.

У прынцыпе, я ўжо даўно мог звольніць яго па артыкуле.

2017 August 16, Nastaśsia Roŭda (quoting Źmicier Jackievič), “«Дырэктара дома-музея Міцкевіча можна было даўно звольніць па артыкуле» — іншае тлумачэнне канфлікту ў Завоссі [“The director of the house museum of Mickiewicz could have been fired with cause long ago” — a different explanation of the conflict in Zavośsie]”, in Naša Niva, archived from the original on 2023-01-29:

Technically, I could have long fired him with a cause.

U pryncypje, ja ŭžo daŭnó moh zvólʹnicʹ jahó pa artykulje.

Па словах прафесара, яму прапанавалі або напісаць заяву па ўласным жаданні, або чакаць, калі яго звольняць па артыкуле.

2014 May 3, “Прафесара Зубава перадумалі звальняць пасля розгаласу ў СМІ [It was decided not to fire Professor Zubov after the public disclosure in mass media]”, in Novy Čas, archived from the original on 2021-11-11:

According to the professor, he was suggested either to request termination himself, or to wait when he will be fired with a cause.

Pa slóvax prafjesara, jamu prapanavali abó napisacʹ zajavu pa ŭlasnym žadanni, abó čakacʹ, kali jahó zvólʹnjacʹ pa artykulje.

(colloquial) fire with cause (terminate employment for employee’s misconduct)

en-звольніць_па_артыкуле-be-noun-E3p~ovZU


пілігрымка

be-noun

пілігры́мка<a*>

пілігры́мачка

пілігры́мка • (pilihrýmka) f inan (genitive пілігры́мкі, nominative plural пілігры́мкі, genitive plural пілігры́мак, diminutive пілігры́мачка)

пілігры́мка (canonical)
pilihrýmka (romanization)
пілігры́мкі (genitive)
пілігры́мкі (nominative plural)
пілігры́мак (genitive plural)
пілігры́мачка (diminutive)
пілігры́мка (nominative singular)
пілігры́мкі (nominative plural)
пілігры́мкі (genitive singular)
пілігры́мак (genitive plural)
пілігры́мцы (dative singular)
пілігры́мкам (dative plural)
пілігры́мку (accusative singular)
пілігры́мкі (accusative plural)
пілігры́мкай (instrumental singular)
пілігры́мкаю (instrumental singular)
пілігры́мкамі (instrumental plural)
пілігры́мцы (locative singular)
пілігры́мках (locative plural)
пілігры́мкі (count-form plural)

be-ndecl

пілігры́мка<a*>

пі‧лі‧гры‧мка

From пілігры́м (pilihrým) + -ка (-ka), likely a calque of Polish pielgrzymka. Compare Russian пилигри́мка (piligrímka), Ukrainian пілігри́мка (pilihrýmka).

У Саўдаўскай Арабіі заканчваецца хадж – традыцыйная штогадовая пілігрымка да галоўных сьвятыняў ісламу.

2005 January 22, “Мусульмане заканчваюць хадж да Мэккі [Muslims finish Hajj to Makkah]”, in Радыё Свабода, archived from the original on 2020-05-03:

In Saudi Arabia, Hajj is close to completion — a traditional yearly pilgrimage to the greatest holy sites of Islam.

U Saŭdaŭskaj Arabii zakančvajecca xadž – tradycyjnaja štohadovaja pilihrymka da halóŭnyx sʹvjatynjaŭ islamu.

Пешая пілігрымка каталікоў да Будслаўскай іконы Божай Маці вось ужо не адно стагоддзе здзяйсняецца 2 ліпеня.

2019 December 6, Святлана Бусько, “Які адпачынак модны ў беларусаў? [What leisure activity is fashionable among Belarusians?]”, in Звязда, archived from the original on 2019-06-10:

The pedestrian pilgrimage of Catholics to the icon of Our Lady of Budsłaŭ has been occuring for several centuries on the 2nd of July.

Pješaja pilihrymka katalikóŭ da Budslaŭskaj ikóny Bóžaj Maci vosʹ užó nje adnó stahóddzje zdzjajsnjajecca 2 lipjenja.

Гэта самая доўгая пілігрымка, арганізаваная Брацтвам праваслаўнай моладзі ў Польшчы (BMP).

2023 June 16, “З Беластока ў манастыр у Яблэчнай вырушыла праваслаўная пілігрымка [An Orthodox pilgrimage set out from Białystok to the Jabłeczna monastery]”, in Polskie Radio, archived from the original on 2023-12-22:

This is the longest pilgrimage organised by the Fraternity of the Orthodox Youth of Poland (BMP).

Heta samaja dóŭhaja pilihrymka, arhanizavanaja Bractvam pravaslaŭnaj móladzi ŭ Pólʹščy (BMP).


пілігрымніца

be-noun

пілігры́мніца<a.pr>

пілігры́мніца • (pilihrýmnica) f pers (genitive пілігры́мніцы, nominative plural пілігры́мніцы, genitive plural пілігры́мніц)

пілігры́мніца (canonical)
pilihrýmnica (romanization)
пілігры́мніцы (genitive)
пілігры́мніцы (nominative plural)
пілігры́мніц (genitive plural)
пілігры́мніца (nominative singular)
пілігры́мніцы (nominative plural)
пілігры́мніцы (genitive singular)
пілігры́мніц (genitive plural)
пілігры́мніцы (dative singular)
пілігры́мніцам (dative plural)
пілігры́мніцу (accusative singular)
пілігры́мніц (accusative plural)
пілігры́мніцай (instrumental singular)
пілігры́мніцаю (instrumental singular)
пілігры́мніцамі (instrumental plural)
пілігры́мніцы (locative singular)
пілігры́мніцах (locative plural)
пілігры́мніцы (count-form plural)

be-ndecl

пілігры́мніца<a.pr>

пі‧лі‧гры‧мні‧ца

From пілігры́м (pilihrým) + -ніца (-nica).

Яна была для яго плачкай над народнай нядоляй, як і ён сам; яна была для яго гордым рыцарам у бітве за ідэю абнаўлення свету, як і ён сам; яна была і незразуметая, як і ён сам, і адзінокая, і пілігрымніца.

1984, Алег Антонавіч Лойка, “У Вільні, або Зачараваная кветка”, in Як агонь, як вада...: Раман-эсэ пра Янку Купалу [Like fire, like water...: A novel and essay about Janka Kupała], Minsk: Мастацкая літаратура:

For him, she was a wailer over the people’s misfortune, just like he was; she was his proud knight in the battle for the idea of the renewal of the world, just like he was; she was misunderstood, like he was, and lonely, and a pilgrimess.

Jana byla dlja jahó plačkaj nad naródnaj njadóljaj, jak i jon sam; jana byla dlja jahó hórdym rycaram u bitvje za ideju abnaŭljennja svjetu, jak i jon sam; jana byla i njezrazumjetaja, jak i jon sam, i adzinókaja, i pilihrymnica.

Як пілігрымніца, пакіну / Тут крокі кволыя свае.

1993, Ірына Эрнстаўна Багдановіч, Вялікдзень [Easter], Minsk: Беларуская каталіцкая грамада, Кавярня. Верасень. Вяргіні..., page 8:

Like a pilgrimess, I’ll leave / My weak footsteps here.

Jak pilihrymnica, pakinu / Tut króki kvólyja svaje.

Безнадзейная пілігрымніца, яна з непрыхаваным сумам ужо здымала з цьвіка сваю старасьвецкую накідку.

2004, Тацяна Лаўрык, “У сьне Пана Бога [In the dream of Our Lord]”, in Дзеяслоў, number 8, page 64:

A hopeless pilgrimess, she was already removing her old-style cape from the nail with unconcealed sadness.

Bjeznadzjejnaja pilihrymnica, jana z njepryxavanym sumam užó zdymala z cvika svaju starasvjeckuju nakidku.


паломніца

be-noun

пало́мніца<a.pr>

пало́мніца • (palómnica) f pers (genitive пало́мніцы, nominative plural пало́мніцы, genitive plural пало́мніц)

пало́мніца (canonical)
palómnica (romanization)
пало́мніцы (genitive)
пало́мніцы (nominative plural)
пало́мніц (genitive plural)
пало́мніца (nominative singular)
пало́мніцы (nominative plural)
пало́мніцы (genitive singular)
пало́мніц (genitive plural)
пало́мніцы (dative singular)
пало́мніцам (dative plural)
пало́мніцу (accusative singular)
пало́мніц (accusative plural)
пало́мніцай (instrumental singular)
пало́мніцаю (instrumental singular)
пало́мніцамі (instrumental plural)
пало́мніцы (locative singular)
пало́мніцах (locative plural)
пало́мніцы (count-form plural)

be-ndecl

пало́мніца<a.pr>

па‧лом‧ні‧ца

From пало́мні(к) (palómni(k)) + -ца (-ca).

Адной з паломніц 80 гадоў, але яна нават не вагалася, ехаць або не.

2019 December 10, Нэлi Зігуля, “Замалёўкі з паломніцкай паездкі ў Іерусалім [Vignettes from a pilgrimage to Jerusalem]”, in Zviazda, retrieved 2025-03-25:

One of the pilgrimesses is 80 years old, but she didn’t even hesitate about going.

Adnój z palómnic 80 hadóŭ, alje jana navat nje vahalasja, jexacʹ abó nje.

За плячмі паломніцы ўжо засталіся кіеўскія лаўры і святыя пячоры Візантыі, запаветная мроя пра Ерусалім, здавалася, была толькі за некалькі крокаў ад яе шляху.

2002, Валянціна Міхайлаўна Коўтун, Пакліканыя: раман-жыціе [The Called: a hagiographic novel], Minsk: Мастацкая літаратура, published 2007:

The pilgrimess has already left lauras of Kyiv and holy caves of Byzantium behind her; the cherished dream of Jerusalem seems to have been a few steps away on her path.

Za pljačmi palómnicy ŭžo zastalisja kijeŭskija laŭry i svjatyja pjačóry Vizantyi, zapavjetnaja mrója pra Jerusalim, zdavalasja, byla tólʹki za njekalʹki krókaŭ ad jaje šljaxu.

Тут манашкі-паломніцы таксама расказвалі пра цудадзейныя здольнасьці гэтае вады.

1967, Уладзімір Глыбінны, На Сьвятой Зямлі [On the Holy Land], London: Божым Шляхам, published 1972:

Here, pilgrim nuns were also telling about the miraculous powers of this water.

Tut manaški-palómnicy taksama raskazvali pra cudadzjejnyja zdólʹnasʹci hetaje vady.


Воля

be-proper noun

Во́ля • (Vólja) f pers (genitive Во́лі, nominative plural Во́лі, genitive plural Воль, relational adjective Во́лін)

Во́ля (canonical)
Vólja (romanization)
Во́лі (genitive)
Во́лі (nominative plural)
Воль (genitive plural)
Во́лін (adjective relational)
Во́ля (nominative singular)
Во́лі (nominative plural)
Во́лі (genitive singular)
Воль (genitive plural)
Во́лі (dative singular)
Во́лям (dative plural)
Во́лю (accusative singular)
Воль (accusative plural)
Во́ляй (instrumental singular)
Во́ляю (instrumental singular)
Во́лямі (instrumental plural)
Во́лі (locative singular)
Во́лях (locative plural)
Во́лі (count-form plural)

Clipping of Во́льга (Vólʹha). Compare Russian О́ля (Ólja), Ukrainian О́ля (Ólja).

У Малдове Воля вывучыла цыганскую і малдаўскую мовы, скончыла 9 класаў рускай школы (рускую яна ведала з дзяцінства), адвучылася ў каледжы спачатку на повара, пасля на цырульніка, асвоіла майстэрства манікюру, нават перамагла ў мясцовым конкурсе прыгажосці... і не ведала, што ўвесь гэты час на радзіме яе шукаюць.

2014 December 7, Дзіяна Серадзюк, “Вяртанне Волі [Return of Vola]”, in Zviazda, archived from the original on 2020-09-09:

In Moldova, Vola learnt Romani and Moldovan languages, finished 9 years of a Russian school (she knew Russian from her childhood), at first finished college courses as a cook, then as a hairdresser, mastered the art of manicure, even won the local beauty pageant... and never knew that she was looked for in her native country all this time.

U Maldóvje Vólja vyvučyla cyhanskuju i maldaŭskuju móvy, skónčyla 9 klasaŭ ruskaj škóly (ruskuju jana vjedala z dzjacinstva), advučylasja ŭ kaljedžy spačatku na póvara, paslja na cyrulʹnika, asvóila majsterstva manikjuru, navat pjeramahla ŭ mjascóvym kónkursje pryhažósci... i nje vjedala, što ŭvjesʹ hety čas na radzimje jaje šukajucʹ.

Беларуска Воля Ермалаева адразу, як прыляцела ў сонечны Салвадор, пабегла на мора і папрасіла ў Іеманжы сабе мужа.

2016 November 8, Надзея Дрындрожык, “Бразілец вывучыў беларускую мову, каб лепш разумець каханую [Brazilian learnt Belarusian to understand his beloved one better]”, in Źviazda, archived from the original on 2020-09-09:

Belarusian Vola Jermalajeva, just after arriving to the sunny Salvador, ran to the sea and asked Iemanjá to give her a husband.

Bjelaruska Vólja Jermalajeva adrazu, jak pryljacjela ŭ sónječny Salvadór, pabjehla na móra i paprasila ŭ Ijemanžy sabje muža.

Мяне завуць Воля, я раней працавала сакратаркай.

2014, Віктар Марціновіч, “Эпілог”, in Мова, Minsk: Кнігазбор, →ISBN:

My name is Vola; I used to work as a secretary.

Mjanje zavucʹ Vólja, ja ranjej pracavala sakratarkaj.

Во́льга Вольга#Belarusian

a diminutive, Vola, Volia, or Volya, of the female given name Во́льга (Vólʹha)


Воля

Во́ля • (Vólja) f inan (genitive Во́лі, uncountable, relational adjective во́льскі)

Во́ля (canonical)
Vólja (romanization)
Во́лі (genitive)
во́льскі (adjective relational)
Во́ля (nominative singular)
Во́лі (genitive singular)
Во́лі (dative singular)
Во́лю (accusative singular)
Во́ляй (instrumental singular)
Во́ляю (instrumental singular)
Во́лі (locative singular)

From Belarusian and Ukrainian во́ля (vólja).

Volia, Vola, Volya (name of several rural locations)

Volia (an agrotown in Ivatsevichy district, Brest Oblast, Belarus)

Volia (a village in Kamyenyets district, Brest Oblast, Belarus)

Volia (a village in Pruzhany district, Brest Oblast, Belarus)

Volya (a village in Kovel district, Volyn Oblast, Ukraine)

Volya (a village in Yavoriv district, Lviv Oblast, Ukraine)

Volya (a village in Staryi Sambir district, Lviv Oblast, Ukraine)


ксёнжка

be-noun

ксёнжка • (ksjónžka) f inan (genitive ксёнжкі, nominative plural ксёнжкі, genitive plural ксёнжак, diminutive ксёнжачка)

ksjónžka (romanization)
ксёнжкі (genitive)
ксёнжкі (nominative plural)
ксёнжак (genitive plural)
ксёнжачка (diminutive)
ксёнжка (nominative singular)
ксёнжкі (nominative plural)
ксёнжкі (genitive singular)
ксёнжак (genitive plural)
ксёнжцы (dative singular)
ксёнжкам (dative plural)
ксёнжку (accusative singular)
ксёнжкі (accusative plural)
ксёнжкай (instrumental singular)
ксёнжкаю (instrumental singular)
ксёнжкамі (instrumental plural)
ксёнжцы (locative singular)
ксёнжках (locative plural)
ксёнжкі (count-form plural)

Borrowed from Polish książka. Doublet of кні́жка (knížka).

— Мне для ксёнжак трэба паліца...— праказаў падпаручнік.— Я хацеў заказаць...

1935–1936, Сымон Баранавых, Новая дарога: Апавяданні, аповесці, раман, лісты [A new road: Short stories, novelettes, novel, letters], Minsk: Мастацкая літаратура, published 1989, Калі ўзыходзіла сонца:

“I need a shelf for books...” second lieutenant said. “I wanted to order...”

— Mnje dlja ksjónžak treba palica...— prakazaŭ padparučnik.— Ja xacjeŭ zakazacʹ...

— Першы раз у жыцці я бачу жывога аўтара ксёнжак, — прызналася яна, падаючы для пацалавання руку ў саф’янавай рукавічцы.

1982, Адам Іосіфавіч Мальдзіс, Восень пасярод вясны: аповесць, сатканая з гістарычных матэрыялаў і мясцовых паданняў [Autumn amidst sping: a novelette vowen from historical matter and local fables], Minsk: Мастацкая лiтаратура, published 1984:

“It’s the first time in my life I’m seeing a book author in person,” she admitted, holding out a hand in morocco glove for him to kiss.

— Pjeršy raz u žycci ja baču žyvóha aŭtara ksjónžak, — pryznalasja jana, padajučy dlja pacalavannja ruku ŭ safʺjanavaj rukavičcy.

— А гэта што за ксёнжка?

2002, Аксана Пятроўна Бязлепкіна, Ляўша на тэнісным корце: Аповесці і апавяданні [Left-hander on a tennis court: Novelettes and short stories], Смерць на роліках:


мацоўня

мацо́ўня<a*,a*(ў)>

мацо́ўня • (macóŭnja) f inan (genitive мацо́ўні, nominative plural мацо́ўні, genitive plural мацо́вень or мацо́ўняў)

мацо́ўня (canonical)
macóŭnja (romanization)
мацо́ўні (genitive)
мацо́ўні (nominative plural)
мацо́вень (genitive plural)
мацо́ўняў (genitive plural)
мацо́ўня (nominative singular)
мацо́ўні (nominative plural)
мацо́ўні (genitive singular)
мацо́вень (genitive plural)
мацо́ўняў (genitive plural)
мацо́ўні (dative singular)
мацо́ўням (dative plural)
мацо́ўню (accusative singular)
мацо́ўні (accusative plural)
мацо́ўняй (instrumental singular)
мацо́ўняю (instrumental singular)
мацо́ўнямі (instrumental plural)
мацо́ўні (locative singular)
мацо́ўнях (locative plural)
мацо́ўні (count-form plural)

be-ndecl

мацо́ўня<a*,a*(ў)>

From моц (moc) + -о́ўня (-óŭnja). Probably coined as a replacement for a Polish borrowing сіло́ўня (silóŭnja), avoided because standard Belarusian doesn’t use direct cognates of siłować, silny.

Пачалі з таго, што трэнер склаў для падапечнага план заняткаў у мацоўні — калі туды хадзіць і якія рабіць практыкаванні.

2024 June 22, Вера Белацаркоўская, “Вядомы блогер расказаў, як за паўгода займеў зайздросныя кубікі на прэсе. Фоты «да» і «пасля» ўражваюць [A famous blogger told how he got an enviable six-pack. Photos “before” and “after” are staggering]”, in Naša Niva, archived from the original on 2024-11-07:

They started with the trainer making a plan for practicing in a gym for his trainee — when to go there and what exercises to do.

Pačali z tahó, što trenjer sklaŭ dlja padapječnaha plan zanjatkaŭ u macóŭni — kali tudy xadzicʹ i jakija rabicʹ praktykavanni.

І ў мацоўні з пыласосам: [відэа]

2024 December 21, Васіль Сьвітка, “У распранальні Жодзіна запальвае «слаўны сын Ганцавічаў»: жартуе з партнёраў, крута танчыць, імкнецца рабіць шоу [In Žodzina’s locker room, a “glorious son of Hancavičy” is on fire: he messes with his partners, dances well, tries to put on a show]”, in Tribuna.com, archived from the original on 2025-04-15:

And in a gym with a vacuum cleaner: [video]

Пачаў хадзіў у мацоўню, ганяе на ровары, робіць прабежкі на прыродзе.

2025 January 20, “«Мама умерла». Гродзенец пасля страты жонкі сам выхоўвае сына і шукае новае каханне [“Mom has died”. After the death of his wife, a Grodno man is raising a child alone and looking for new love]”, in Hrodna.life, archived from the original on 2025-02-09:

He has started going to a gym, drives a bicycle, goes jogging in nature.

Pačaŭ xadziŭ u macóŭnju, hanjaje na róvary, róbicʹ prabježki na pryródzje.


сцежка

be-noun

сце́жка • (scjéžka) f inan (genitive сце́жкі, nominative plural сце́жкі, genitive plural сце́жак, diminutive сце́жачка)

сце́жка (canonical)
scjéžka (romanization)
сце́жкі (genitive)
сце́жкі (nominative plural)
сце́жак (genitive plural)
сце́жачка (diminutive)
сце́жка (nominative singular)
сце́жкі (nominative plural)
сце́жкі (genitive singular)
сце́жак (genitive plural)
сце́жцы (dative singular)
сце́жкам (dative plural)
сце́жку (accusative singular)
сце́жкі (accusative plural)
сце́жкай (instrumental singular)
сце́жкаю (instrumental singular)
сце́жкамі (instrumental plural)
сце́жцы (locative singular)
сце́жках (locative plural)
сце́жкі (count-form plural)
сьце́жка (alternative Taraškievica)

be:Аляксандр Мікалаевіч Булыка
be:Генадзь Апанасавіч Цыхун

Inherited from Old Ruthenian стежка (stežka), from Proto-Slavic *stьžьka. Cognate of Ukrainian сте́жка (stéžka).

inh+

trail, path, especially trodden and narrow


марнець

be-verb

марне́ць • (marnjécʹ) impf (perfective змарне́ць)

марне́ць (canonical)
marnjécʹ (romanization)
змарне́ць (perfective)
марне́ць (imperfective infinitive)
марне́ючы (adverbial imperfective present)
марне́ўшы (adverbial imperfective past)
марне́ю (first-person imperfective present singular)
бу́ду марне́ць (first-person future imperfective singular)
марне́еш (imperfective present second-person singular)
бу́дзеш марне́ць (future imperfective second-person singular)
марне́е (imperfective present singular third-person)
бу́дзе марне́ць (future imperfective singular third-person)
марне́ем (first-person imperfective plural present)
бу́дзем марне́ць (first-person future imperfective plural)
марне́еце (imperfective plural present second-person)
бу́дзеце марне́ць (future imperfective plural second-person)
марне́юць (imperfective plural present third-person)
бу́дуць марне́ць (future imperfective plural third-person)
марне́й (imperative second-person singular)
марне́йце (imperative plural second-person)
марне́ў (masculine past singular)
марне́лі (masculine past plural)
марне́ла (feminine past singular)
марне́лі (feminine past plural)
марне́ла (neuter past singular)
марне́лі (neuter past plural)

Be-марнець.ogg

From ма́рны (márny) + -е́ць (-jécʹ). Compare Polish marnieć, Ukrainian марні́ти (marníty).

af

ма́рны (márny) + -е́ць (-jécʹ)

to languish, to fade away, to waste away

to wither, to fade, to wilt, to die away


Ураза-байрам

be-noun

Ураза́-байра́м<>

Ураза́-байра́м • (Urazá-bajrám) m inan (genitive Ураза́-байра́ма, nominative plural Ураза́-байра́мы, genitive plural Ураза́-байра́маў)

Ураза́-байра́м (canonical)
Urazá-bajrám (romanization)
Ураза́-байра́ма (genitive)
Ураза́-байра́мы (nominative plural)
Ураза́-байра́маў (genitive plural)
Ураза́-байра́м (nominative singular)
Ураза́-байра́мы (nominative plural)
Ураза́-байра́ма (genitive singular)
Ураза́-байра́маў (genitive plural)
Ураза́-байра́му (dative singular)
Ураза́-байра́мам (dative plural)
Ураза́-байра́м (accusative singular)
Ураза́-байра́мы (accusative plural)
Ураза́-байра́мам (instrumental singular)
Ураза́-байра́мамі (instrumental plural)
Ураза́-байра́ме (locative singular)
Ураза́-байра́мах (locative plural)
Ураза́-байра́мы (count-form plural)
ураза́-байра́м (alternative)

be-ndecl

Ураза́-байра́м<>

Ура‧за-бай‧рам

Borrowed from Russian Ураза́-байра́м (Urazá-bajrám), from Tatar Ураза бәйрәме (Uraza bäyräme).

bor+

Ураза́-байра́м

der

Ураза бәйрәме

Прэм'ер-міністр Шахбаз Шарыф наведае Беларусь пасля свята Ураза-байрам 10 і 11 красавіка.

2025 March 29, “У Мінск прыедзе прэм'ер-міністр Пакістана [Prime Minister of Pakistan to visit Minsk]”, in Naša niva, archived from the original on 2025-03-31:

Prime minister of Pakistan, Shehbaz Sharif, will visit Belarus after the holiday of Eid al-Fitr, on the 10th and 11th of April.

Premʺjer-ministr Šaxbaz Šaryf navjedaje Bjelarusʹ paslja svjata Uraza-bajram 10 i 11 krasavika.

Святкаванне Ураза-байрама для Пакістана з'яўляецца неад'емнай часткай бясцэннай спадчыны продкаў, часам збліжэння людзей, умацавання дружбы і братэрства.

2025 March 31, “Лукашэнка павіншаваў замежных лідараў з надыходам Ураза-байрама [Łukašenka congratulated foreign leaders with the coming of Eid al-Fitr]”, in БЕЛТА, retrieved 2025-03-31:

For Pakistan, celebrating Eid al-Fitr is an indelible part of priceless ancestral heritage, time to connect people, strengthen friendship and brotherhood.

Svjatkavannje Uraza-bajrama dlja Pakistana zʺjaŭljajecca njeadʺjemnaj častkaj bjascennaj spadčyny pródkaŭ, časam zbližennja ljudzjej, umacavannja družby i braterstva.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка павіншаваў вернікаў мусульманскай канфесіі са святам Ураза-байрам.

2025 March 30, “Лукашэнка павіншаваў мусульман Беларусі з Ураза-байрамам [Łukašenka congratulated Belarusian Muslims with Eid al-Fitr]”, in Zvizazda, archived from the original on 2025-03-31:

Belarusian President Alaksandr Łukašenka congratulated the believers of Islamic faith with the holiday of Eid al-Fitr.

Prezident Bjelarusi Aljaksandr Lukašenka pavinšavaŭ vjernikaŭ musulʹmanskaj kanfjesii sa svjatam Uraza-bajram.


змарнець

be-verb

змарне́ць • (zmarnjécʹ) pf (imperfective марне́ць)

змарне́ць (canonical)
zmarnjécʹ (romanization)
марне́ць (imperfective)
змарне́ць (infinitive perfective)
змарне́ўшы (adverbial past perfective)
змарне́ю (first-person future perfective singular)
змарне́еш (future perfective second-person singular)
змарне́е (future perfective singular third-person)
змарне́ем (first-person future perfective plural)
змарне́еце (future perfective plural second-person)
змарне́юць (future perfective plural third-person)
змарне́й (imperative second-person singular)
змарне́йце (imperative plural second-person)
змарне́ў (masculine past singular)
змарне́лі (masculine past plural)
змарне́ла (feminine past singular)
змарне́лі (feminine past plural)
змарне́ла (neuter past singular)
змарне́лі (neuter past plural)

Be-змарнець.ogg

From з- (z-) + марне́ць (marnjécʹ). Compare Polish zmarnieć, Ukrainian змарні́ти (zmarníty).

Rana Marja aŭdawieła, / Dzietki paŭmirali, / Haspadarka tak zmarnieła, / Dyj z ziamli sahnali, — / Nie pa praŭdzie rassudzili / Sprawu maładzicy!

1912, Jakub Kołas, “Batrak”, in Маладая Беларусь, number 2, Saint Petersburg: Загляне сонца і ў наша аконца, page 18:

Marja became a widow early, / Hier children died, / Her farm has gone waste so much, / And she was forced to leave her land, — / The decision was unjust / About the woman’s case!

Rana Marʺja aŭdavjela, / Dzjetki paŭmirali, / Haspadarka tak zmarnjela, / Dyj z zjamli sahnali, — / Nje pa praŭdzje rassudzili / Spravu maladzicy!

Няўмольнай плынню праплывае час, / І я адно прашу у лёсу годна: / Каб не змарнелі потым пасля нас / Сады і храмы на старонцы роднай.

2015 November 14, Яўген Пясецкі, “Фотаслова”, in Zviazda:

The time passes in unrelentless stream, / And there's only one thing I ask fate about, with dignity: / So that after we go, / The gardens and the temples in my native land don't go to waste.

Njaŭmólʹnaj plynnju praplyvaje čas, / I ja adnó prašu u ljósu hódna: / Kab nje zmarnjeli pótym paslja nas / Sady i xramy na staróncy ródnaj.

Прастуючы сцежкай у лесе, задумайся, / Ці не тваё гэта жыццё, / Узаранае чыімісьці нагамі / На жыватворнай Глебе Сусвету — / І не змарнее твой шлях у слядах тых.

2015, Зміцер Крэс, “Мы ўскладаем надзею, анёле”, in Маладосць, number 11, page 11:

Taking a short cut on a forest path, pause to think, / Isn't it your life / Plowed by someone’s feet / On the life-giving Ground of the Universe — / And your path in these footsteps won't go to waste.

Prastujučy scježkaj u ljesje, zadumajsja, / Ci nje tvajó heta žyccjó, / Uzaranaje čyimisʹci nahami / Na žyvatvórnaj Hljebje Susvjetu — / I nje zmarnjeje tvoj šljax u sljadax tyx.


песенны

be-adj

пе́сенны • (pjésjenny)

пе́сенны (canonical)
pjésjenny (romanization)
пе́сенны (masculine nominative)
пе́сеннае (neuter nominative)
пе́сенная (feminine nominative)
пе́сенныя (nominative plural)
пе́сеннага (genitive masculine neuter)
пе́сеннай (feminine genitive)
пе́сенных (genitive plural)
пе́сеннаму (dative masculine neuter)
пе́сеннай (dative feminine)
пе́сенным (dative plural)
пе́сеннага (accusative animate masculine)
пе́сеннае (accusative neuter)
пе́сенную (accusative feminine)
пе́сенных (accusative animate plural)
пе́сенны (accusative inanimate masculine)
пе́сенныя (accusative inanimate plural)
пе́сенным (instrumental masculine neuter)
пе́сеннай (feminine instrumental)
пе́сеннаю (feminine instrumental)
пе́сеннымі (instrumental plural)
пе́сенным (locative masculine neuter)
пе́сеннай (feminine locative)
пе́сенных (locative plural)

From пе́сня (pjésnja) + -ны (-ny). Compare Russian пе́сенный (pésennyj), Ukrainian пісе́нний (pisénnyj).

пе́сенны ко́нкурс

Яшчэ ў 1930-х гадах пасля наведвання вёскі Палескай комплекснай экспедыцыяй Акадэміі навук СССР і БССР Тонеж атрымаў прызнанне як «самая песенная вёска на Палессі».

2021 March 16, Людміла Мельнікава, “Жители агрогородка Тонеж Лельчицкого района провели старинный обряд [Žiteli agrogorodka Tonež Lelʹčickovo rajona proveli starinnyj obrjad, Residents of the agrotown Toniež performed an ancient ritual]”, in Sb.by. Беларусь сегодня, archived from the original on 2025-04-03:

Already back in 1930s, after the village was visited by Combined Polesie expedition of the Academy of Sciences of USSR and BSSR, Toniež was recognised as “the village of Polesie singing the most”.


збольшага

be-adv

збо́льшага • (zbólʹšaha)

збо́льшага (canonical)
zbólʹšaha (romanization)

desc

→ Russian: с бо́льшего (s bólʹševo) — Belarusian variety of Russian

Be-збольшага.ogg

Univerbation of з (z) + бо́льшага (bólʹšaha).

univerbation

Для яго — сына сялянскай Беларусі, якая нават для людзей адукаваных, перадавых была збольшага паняццем этнаграфічным, — у абсягах рэвалюцыйнага пераўтварэння жыцця бачыліся яшчэ і свае адметныя задачы.

1984, Іван Навуменка, Збор твораў. У 6-ці т., volume 6, Мінск: Мастацкая літаратура, Слова пра Коласа:

He — the son of a peasant Belarus, which was mostly an ethnograpic term even for educated people, — also saw unique tasks in the space of revolutionary changes of life.

Dlja jahó — syna sjaljanskaj Bjelarusi, jakaja navat dlja ljudzjej adukavanyx, pjeradavyx byla zbólʹšaha panjaccjem etnahrafičnym, — u absjahax revaljucyjnaha pjeraŭtvarennja žyccja bačylisja jašče i svaje admjetnyja zadačy.

On ne parle guère. On mange la soupe, puis on découvre le plat de fricot plein de pommes de terre au lard.

(Can we date this quote?), Guy de Maupassant, translated by Алесь Істомін, Дзядзька Мілон, translation of Le Père Milon:

They mostly eat in silence, first soup, then potatoes fried on lard.

Jaducʹ zbólʹšaha móŭčki, spačatku sup, paslja bulʹbu, usmažanuju na salje.

On lui reproche d'abord quelque légèreté avec les dieux.

(Can we date this quote?), Albert Camus, translated by Зміцер Колас, Міф пра Сізіфа, translation of Le Mythe de Sisyphe:

Sisyphus is mostly blamed for thoughless attitude towards gods.

Zbólʹšaha Sizifa vinavacjacʹ u kryxu ljehkadumnym staŭljenni da bahóŭ.

На навуку Кірыла налягаў не вельмі і ўрокі вучыў збольшага.

1959, Іван Навуменка, Збор твораў. У 6-ці т., volume 1. Аповесці і апавяданні, Minsk: Мастацкая літаратура, published 1981, Жуль Верн:

Kiryła did’t spent much effort studying, and learnt the lessons superficially.

Na navuku Kiryla naljahaŭ nje vjelʹmi i ŭróki vučyŭ zbólʹšaha.

Не было часу ў Піні, каб дагледзець вараных вечарамі, рабілася ўсё збольшага, і старшыня быў ужо двойчы прыдраўся: першы раз, калі з вартаўніком прыходзіў, другі — калі правяраў гэтага самага вартаўніка.

1959, Іван Пташнікаў, “Браканьер”, in Беларуская палічка:

Pinia didn’t have time to take care of the horses in the evening, everything was done shoddily, and foreman has found faunt twice: once when he came with a guard, second time when he was verifying the guard’s work.

Nje byló času ŭ Pini, kab dahljedzjecʹ varanyx vječarami, rabilasja ŭsjo zbólʹšaha, i staršynja byŭ užó dvójčy prydraŭsja: pjeršy raz, kali z vartaŭnikóm pryxódziŭ, druhi — kali pravjaraŭ hetaha samaha vartaŭnika.

Кармілі Лупа збольшага.

1989, Юры Станкевіч, Луп: аповесць, апавяданні, Мінск: Выдавецтва ЦК КП Беларусі, Луп:

partially, somewhat, more or less, roughly, superficially, crudely, shoddily, in a quick-and-dirty way

І яна мне нагадвае не толькі пра збольшага ўбачаную Данію, яе раскошны Капенгаген, але і пра шчасце майго малечага захаплення казкамі Андэрсена.

1985, Янка Брыль, Сёння і памяць: Апавяданні, мініяцюры, эсэ [Today and memory: Short stories, miniatures, essays], Minsk: Мастацкая літаратура, Сувенір, page 8:

And it reminds me not just the Denmark I've seen briefly, its splendid Copenhagen, but also about the happiness of my child fondless of Andersen’s fairy tales.

I jana mnje nahadvaje nje tólʹki pra zbólʹšaha ŭbačanuju Daniju, jaje raskóšny Kapjenhahjen, alje i pra ščascje majhó malječaha zaxapljennja kazkami Andersjena.

І дня на ўсё нам не хапала, / і спалі збольшага, трывожна: / каб не праспаць грыбы на ранку, / каб не праспаць у млын фурманку.

1958, Уладзімір Дубоўка, Выбраныя творы ў двух тамах., volume II, Minsk: Беларусь, published 1965, Браніслава:

The day wasn't even enough time for us / And we slept briefly, with interruptions: / lest we should miss the morning mushroom-foraging, / lest we should miss a cart to the mill.

I dnja na ŭsjo nam nje xapala, / i spali zbólʹšaha, tryvóžna: / kab nje praspacʹ hryby na ranku, / kab nje praspacʹ u mlyn furmanku.

Потым, у тралейбусе, Макрыцкі збольшага праглядае газету.

1989, Васіль Сямёнавіч Гігевіч, Доказ ад процілеглага: Раман, Minsk: Мастацкая літаратура:

Later, in the trolleybus, Makrycki quickly scans the newspaper.

Pótym, u traljejbusje, Makrycki zbólʹšaha prahljadaje hazjetu.


г.зн.

h.zn. (romanization)
г. зн. (alternative)

гэ́та зна́чыць
гэта значыць#Belarusian

Abbreviation of гэ́та зна́чыць (héta znáčycʹ, “i.e., that is”).


гаіць

be-verb

гаі́ць • (haícʹ) impf (perfective загаі́ць)

гаі́ць (canonical)
haícʹ (romanization)
загаі́ць (perfective)
гаі́ць (imperfective infinitive)
го́ены (imperfective passive past)
го́ячы (adverbial imperfective present)
гаі́ўшы (adverbial imperfective past)
гаю́ (first-person imperfective present singular)
бу́ду гаі́ць (first-person future imperfective singular)
го́іш (imperfective present second-person singular)
бу́дзеш гаі́ць (future imperfective second-person singular)
го́іць (imperfective present singular third-person)
бу́дзе гаі́ць (future imperfective singular third-person)
го́ім (first-person imperfective plural present)
бу́дзем гаі́ць (first-person future imperfective plural)
го́іце (imperfective plural present second-person)
бу́дзеце гаі́ць (future imperfective plural second-person)
го́яць (imperfective plural present third-person)
бу́дуць гаі́ць (future imperfective plural third-person)
гаі́ў (masculine past singular)
гаі́лі (masculine past plural)
гаі́ла (feminine past singular)
гаі́лі (feminine past plural)
гаі́ла (neuter past singular)
гаі́лі (neuter past plural)

Inherited from Old Ruthenian гоити (hoiti), from Proto-Slavic *gojìti. Compare Polish goić and Ukrainian го́їти (hójity).

inh+

to heal (to remove or alleviate an injury or wound)

be:Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі
be:Віктар Уладзіміравіч Мартынаў
be:Генадзь Апанасавіч Цыхун


злоты

be-noun

зло́ты • (zlóty) m inan (genitive зло́тага, nominative plural зло́тыя, genitive plural зло́тых)

зло́ты (canonical)
zlóty (romanization)
зло́тага (genitive)
зло́тыя (nominative plural)
зло́тых (genitive plural)
зло́ты (nominative singular)
зло́тыя (nominative plural)
зло́тага (genitive singular)
зло́тых (genitive plural)
зло́таму (dative singular)
зло́тым (dative plural)
зло́ты (accusative singular)
зло́тыя (accusative plural)
зло́тым (instrumental singular)
зло́тымі (instrumental plural)
зло́тым (locative singular)
зло́тых (locative plural)

be:Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі
be:Віктар Уладзіміравіч Мартынаў

Either inherited from Old Ruthenian злотый (zlotyj) or borrowed from Polish złoty. Doublet of залаты́ (zalatý).


вялебны

be-adj

вяле́бны • (vjaljébny)

вяле́бны (canonical)
vjaljébny (romanization)
вяле́бны (masculine nominative)
вяле́бнае (neuter nominative)
вяле́бная (feminine nominative)
вяле́бныя (nominative plural)
вяле́бнага (genitive masculine neuter)
вяле́бнай (feminine genitive)
вяле́бных (genitive plural)
вяле́бнаму (dative masculine neuter)
вяле́бнай (dative feminine)
вяле́бным (dative plural)
вяле́бнага (accusative animate masculine)
вяле́бнае (accusative neuter)
вяле́бную (accusative feminine)
вяле́бных (accusative animate plural)
вяле́бны (accusative inanimate masculine)
вяле́бныя (accusative inanimate plural)
вяле́бным (instrumental masculine neuter)
вяле́бнай (feminine instrumental)
вяле́бнаю (feminine instrumental)
вяле́бнымі (instrumental plural)
вяле́бным (locative masculine neuter)
вяле́бнай (feminine locative)
вяле́бных (locative plural)

Inherited from Old Ruthenian велебный (velebnyj), from Old Polish wielebny.

inh+

"Reverend hermit," said the knight, after looking long and fixedly at his host, "were it not to interrupt your devout meditations, I would pray to know three things of your holiness; first, where I am to put my horse?—secondly, what I can have for supper?—thirdly, where I am to take up my couch for the night?"

1934 [1820], Walter Scott, translated by Іван Гарбуз, Айвенго, Minsk: ДВБ, translation of Ivanhoe, page 106:

— Vjaljebny pustelʹnik, — skazaŭ rycar, jaki dóŭha i ŭvažliva hljadzjeŭ na haspadara, — dazvólʹ jašče raz pjerapynicʹ tvaje pabóžnyja dumki. Mnje xacjelasja-b vjedacʹ try rečy: papjeršaje, kudy mnje pastavicʹ kanja, padruhóje, ci njama čahó pajesci i patrecjaje, dzje ja mahu ljehčy spacʹ?


млявасць

be-noun

мля́васць<sg>

мля́васць • (mljávascʹ) f inan (genitive мля́васці, uncountable)

мля́васць (canonical)
mljávascʹ (romanization)
мля́васці (genitive)
мля́васць (nominative singular)
мля́васці (genitive singular)
мля́васці (dative singular)
мля́васць (accusative singular)
мля́васцю (instrumental singular)
мля́васці (locative singular)
мля́васьць (alternative Taraškievica)

be-ndecl

мля́васць<sg>

From мля́вы (mljávy) + -асць (-ascʹ). Compare Ukrainian мля́вість (mljávistʹ).

агу́льная мля́васць і абыя́кавасць да жыцця́

ahúlʹnaja mljávascʹ i abyjákavascʹ da žyccjá

overall lack of energy and apathy towards life

sluggishness, slowness, lack of energy, lethargy, languor


велікодны

be-adj

веліко́дны • (vjelikódny) (no comparative)

веліко́дны (canonical)
vjelikódny (romanization)
веліко́дны (masculine nominative)
веліко́днае (neuter nominative)
веліко́дная (feminine nominative)
веліко́дныя (nominative plural)
веліко́днага (genitive masculine neuter)
веліко́днай (feminine genitive)
веліко́дных (genitive plural)
веліко́днаму (dative masculine neuter)
веліко́днай (dative feminine)
веліко́дным (dative plural)
веліко́днага (accusative animate masculine)
веліко́днае (accusative neuter)
веліко́дную (accusative feminine)
веліко́дных (accusative animate plural)
веліко́дны (accusative inanimate masculine)
веліко́дныя (accusative inanimate plural)
веліко́дным (instrumental masculine neuter)
веліко́днай (feminine instrumental)
веліко́днаю (feminine instrumental)
веліко́днымі (instrumental plural)
веліко́дным (locative masculine neuter)
веліко́днай (feminine locative)
веліко́дных (locative plural)

ве‧лі‧ко‧дны

Inherited from Old Ruthenian великодный (velikodnyj). Cognate with Ukrainian велико́дній (velykódnij).

inh+

веліко́дныя я́йкі

be:Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі


ціўт

be-noun

ціўт • (ciŭt) m inan (genitive ці́ўта, nominative plural ці́ўты, genitive plural ці́ўтаў)

ciŭt (romanization)
ці́ўта (genitive)
ці́ўты (nominative plural)
ці́ўтаў (genitive plural)
ціўт (nominative singular)
ці́ўты (nominative plural)
ці́ўта (genitive singular)
ці́ўтаў (genitive plural)
ці́ўту (dative singular)
ці́ўтам (dative plural)
ціўт (accusative singular)
ці́ўты (accusative plural)
ці́ўтам (instrumental singular)
ці́ўтамі (instrumental plural)
ці́ўце (locative singular)
ці́ўтах (locative plural)
ці́ўты (count-form plural)

Phono-semantic matching of English tweet with native ціў (ciŭ, “chirp”), ці́ўкаць (cíŭkacʹ, “to chirp”).


ціўкаць

be-verb

ці́ўкаць • (cíŭkacʹ) impf (perfective ці́ўкнуць)

ці́ўкаць (canonical)
cíŭkacʹ (romanization)
ці́ўкнуць (perfective)
ці́ўкаць (imperfective infinitive)
ці́ўкаючы (adverbial imperfective present)
ці́ўкаўшы (adverbial imperfective past)
ці́ўкаю (first-person imperfective present singular)
бу́ду ці́ўкаць (first-person future imperfective singular)
ці́ўкаеш (imperfective present second-person singular)
бу́дзеш ці́ўкаць (future imperfective second-person singular)
ці́ўкае (imperfective present singular third-person)
бу́дзе ці́ўкаць (future imperfective singular third-person)
ці́ўкаем (first-person imperfective plural present)
бу́дзем ці́ўкаць (first-person future imperfective plural)
ці́ўкаеце (imperfective plural present second-person)
бу́дзеце ці́ўкаць (future imperfective plural second-person)
ці́ўкаюць (imperfective plural present third-person)
бу́дуць ці́ўкаць (future imperfective plural third-person)
ці́ўкай (imperative second-person singular)
ці́ўкайце (imperative plural second-person)
ці́ўкаў (masculine past singular)
ці́ўкалі (masculine past plural)
ці́ўкала (feminine past singular)
ці́ўкалі (feminine past plural)
ці́ўкала (neuter past singular)
ці́ўкалі (neuter past plural)

Be-ціўкаць.ogg

Somewhere down in the woods below a bird was trying over in a husky, reedy voice the first few notes of his spring song. It was no more than a shadow of the liquid, tumbling call he would be pouring later, but Bagheera heard it.

1934 [1895], Rudyard Kipling, “Кліч вясны”, in Janka Maŭr, transl., Маўглі, Minsk: ДВБ, translation of The Spring Running, page 236:

In the woods, some bird was trying over in a husky, reedy voice the first notes of its spring song. Even though this chirping was still only a faint hint of the full-voice song that this very bird would sing later, Bagheera still heard it.

U ljesje njejkaja ptuška njapeŭnym, xrypatym hólasam vyvučala pjeršyja nóty svajój vjesnavój pjesni. Nje hljedzjačy na tóje, što hetaje ciŭkannje byló tólʹki jašče slabym namjókam na tuju póŭnahučnuju pjesnju, jakuju praspjavaje hetaja samaja ptuška paznjej, — Bahira ŭsjo-ž taki pačula jaje.

to chirp, to twitter (to make short, sharp, high-pitched sounds like those of small birds)

to zing (to produce brief, high-pitched hums, similar to the sound of bullets whizzing by)


жаданы

be-adj

жада́ны • (žadány)

жада́ны (canonical)
žadány (romanization)
жада́ны (masculine nominative)
жада́нае (neuter nominative)
жада́ная (feminine nominative)
жада́ныя (nominative plural)
жада́нага (genitive masculine neuter)
жада́най (feminine genitive)
жада́ных (genitive plural)
жада́наму (dative masculine neuter)
жада́най (dative feminine)
жада́ным (dative plural)
жада́нага (accusative animate masculine)
жада́нае (accusative neuter)
жада́ную (accusative feminine)
жада́ных (accusative animate plural)
жада́ны (accusative inanimate masculine)
жада́ныя (accusative inanimate plural)
жада́ным (instrumental masculine neuter)
жада́най (feminine instrumental)
жада́наю (feminine instrumental)
жада́нымі (instrumental plural)
жада́ным (locative masculine neuter)
жада́най (feminine locative)
жада́ных (locative plural)

Inherited from Old Ruthenian жаданый (žadanyj). By surface analysis, жада́ць (žadácʹ) + -ны (-ny). Compare Ukrainian жада́ний (žadányj).

surf

desired, desirable, welcome, sought-after, longed-for

be:Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі


гасцінны

be-adj

гасці́нны • (hascínny)

гасці́нны (canonical)
hascínny (romanization)
гасці́нны (masculine nominative)
гасці́ннае (neuter nominative)
гасці́нная (feminine nominative)
гасці́нныя (nominative plural)
гасці́ннага (genitive masculine neuter)
гасці́ннай (feminine genitive)
гасці́нных (genitive plural)
гасці́ннаму (dative masculine neuter)
гасці́ннай (dative feminine)
гасці́нным (dative plural)
гасці́ннага (accusative animate masculine)
гасці́ннае (accusative neuter)
гасці́нную (accusative feminine)
гасці́нных (accusative animate plural)
гасці́нны (accusative inanimate masculine)
гасці́нныя (accusative inanimate plural)
гасці́нным (instrumental masculine neuter)
гасці́ннай (feminine instrumental)
гасці́ннаю (feminine instrumental)
гасці́ннымі (instrumental plural)
гасці́нным (locative masculine neuter)
гасці́ннай (feminine locative)
гасці́нных (locative plural)
гасьці́нны (alternative Taraškievica)

Be-гасцінны.ogg

Inherited from Old Ruthenian гостинный (hostinnyj). Cognate with Ukrainian гости́нний (hostýnnyj).

inh+

be:Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі


гасцінна

be-adv

гасці́нна • (hascínna)

гасці́нна (canonical)
hascínna (romanization)
гасьці́нна (alternative Taraškievica)

From гасці́нны (hascínny) + -а (-a). Compare Ukrainian гости́нно (hostýnno).


гасцінна

head

гасці́нна • (hascínna)

Як прыемна і гасцінна / Пад ялінаю-ялінай.

1965–1972, Пятрусь Броўка, Збор твораў: У 9 т., volumes 4. Вершы, паэма 1965-1972, Minsk: Мастацкая літаратура, published 1989, «Ах, як добра мне сягоння…»:

How pleasant and hospitable it is / Under a fir-tree.

Jak pryjemna i hascinna / Pad jalinaju-jalinaj.

Як утульна, як цёпла было ў тым пакойчыку! І гасцінна...

1971–1974, Павел Андрэевіч Місько, Выбраныя творы. У 2 т., volume Т. 1. Мора Герадота: Раман, Minsk: Мастацкая літаратура, published 1991, Частка першая, раздзел 6:

How cozy, how warm it was in that small room! And hospitable...

Jak utulʹna, jak cjópla byló ŭ tym pakójčyku! I hascinna...

Маладэчна, Маладэчна — / Мой жаданы родны кут. / Так гасцінна і сардэчна / Мне бывае толькі тут.

1998, Леанід Іванавіч Пранчак, “Маладэчна”, in І. Л. Качаткова, editor, Біблія для каханай, Minsk: Полымя, →ISBN, Цёмнавокая пані: песні і рамансы, page 126:

Maładečna, Maładečna — / My longed-for native place. / It can be so hospitable and warm / To me, only here.

Maladečna, Maladečna — / Moj žadany ródny kut. / Tak hascinna i sardečna / Mnje byvaje tólʹki tut.


сам-насам

сам-на́сам • (sam-násam)

сам-на́сам (canonical)
sam-násam (romanization)
сам-на́-сам (alternative obsolete)
сам на́ сам (alternative obsolete)

Univerbation of сам (sam) + на (na) + сам (sam).

univerbation

tête-à-tête, privately, face-to-face, head-to-head (without third parties involved)

Сасноўскага пацягнула да Верынай магілы — зірнуць яшчэ раз, пабыць сам-насам.

1957–1960, Уладзімір Карпаў, Збор твораў. У 5-ці т., volume 3. Вясеннія ліўні: Раман. Трэцяя кн. з цыкла «На перавале стагоддзя», Minsk: Мастацкая літаратура, published 1984:

Sasnoŭski was drawn to Viera’s grave: to look at it one more time, to be there alone.

Sasnóŭskaha pacjahnula da Vjerynaj mahily — zirnucʹ jašče raz, pabycʹ sam-nasam.

Спакайнеў Вакульчык толькі сам-насам.

1960–1962, Уладзімір Барысавіч Карпаў, “Кніга першая. Без нічыйнай зямлі. Частка другая, раздзел шосты, 3”, in Нямігі крывавыя берагі. Раман. З цыкла «На перавале стагоддзя», Minsk: Дзяржвыд БССР, published 1962:

А Глухі прыйшоў сам-насам, — / не дабраў сабе да пары.

1965, Уладзімір Дубоўка, “Штурмуйце будучыні аванпосты!”, in Дубоўка Уладзімір. Выбраныя творы ў двух тамах, volume ІІ. Паэмы, балады, казкі, Minsk: Беларусь:

And Deaf came alone, / He didn't find a pair for himself.

A Hluxi pryjšóŭ sam-nasam, — / nje dabraŭ sabje da pary.


чыгун

be-noun

чыгу́н<b.sg>

чыгу́н • (čyhún) m inan (genitive чыгуну́, uncountable, relational adjective чыгу́нны)

чыгу́н (canonical)
čyhún (romanization)
чыгуну́ (genitive)
чыгу́нны (adjective relational)
чыгу́н (nominative singular)
чыгуну́ (genitive singular)
чыгуну́ (dative singular)
чыгу́н (accusative singular)
чыгуно́м (instrumental singular)
чыгуне́ (locative singular)

be-ndecl

чыгу́н<b.sg>

A Turkic borrowing, see Russian чугу́н (čugún) for more.


чыгун

be-noun

чыгу́н • (čyhún) m inan (genitive чыгуна́, nominative plural чыгуны́, genitive plural чыгуно́ў)

чыгу́н (canonical)
čyhún (romanization)
чыгуна́ (genitive)
чыгуны́ (nominative plural)
чыгуно́ў (genitive plural)
чыгу́н (nominative singular)
чыгуны́ (nominative plural)
чыгуна́ (genitive singular)
чыгуно́ў (genitive plural)
чыгуну́ (dative singular)
чыгуна́м (dative plural)
чыгу́н (accusative singular)
чыгуны́ (accusative plural)
чыгуно́м (instrumental singular)
чыгуна́мі (instrumental plural)
чыгуне́ (locative singular)
чыгуна́х (locative plural)
чыгуны́ (count-form plural)


зніжка

зні́жка • (znížka) f inan (genitive зні́жкі, nominative plural зні́жкі, genitive plural зні́жак)

зні́жка (canonical)
znížka (romanization)
зні́жкі (genitive)
зні́жкі (nominative plural)
зні́жак (genitive plural)
зні́жка (nominative singular)
зні́жкі (nominative plural)
зні́жкі (genitive singular)
зні́жак (genitive plural)
зні́жцы (dative singular)
зні́жкам (dative plural)
зні́жку (accusative singular)
зні́жкі (accusative plural)
зні́жкай (instrumental singular)
зні́жкаю (instrumental singular)
зні́жкамі (instrumental plural)
зні́жцы (locative singular)
зні́жках (locative plural)
зні́жкі (count-form plural)
зьніжка (alternative Taraškievica)

Пенсіянерам у Беларусі з 1 мая па 30 верасня даецца зніжка 50% пры праездзе ў цягніках рэгіянальных ліній эканомкласа.

2015 April 27, “Пенсіянерам з 1 мая даецца зніжка 50% на праезд электрычкамі”, in Naša Niva, archived from the original on 2023-01-07:

Belarusian pensioners are entitled to a 50% discount on economy-class travel on regional trains from May 1st to September 30th.

Pjensijanjeram u Bjelarusi z 1 maja pa 30 vjerasnja dajecca znižka 50% pry prajezdzje ŭ cjahnikax rehijanalʹnyx linij ekanómklasa.

(business) discount (reduction in price)


улётка

улётка • (uljótka) f inan (genitive улёткі, nominative plural улёткі, genitive plural улётак)

uljótka (romanization)
улёткі (genitive)
улёткі (nominative plural)
улётак (genitive plural)
улётка (nominative singular)
улёткі (nominative plural)
улёткі (genitive singular)
улётак (genitive plural)
улётцы (dative singular)
улёткам (dative plural)
улётку (accusative singular)
улёткі (accusative plural)
улёткай (instrumental singular)
улёткаю (instrumental singular)
улёткамі (instrumental plural)
улётцы (locative singular)
улётках (locative plural)
улёткі (count-form plural)


ануча

ану́ча • (anúča) f inan (genitive ану́чы, nominative plural ану́чы, genitive plural ану́ч, relational adjective ану́чны, diminutive ану́чка)

ану́ча (canonical)
anúča (romanization)
ану́чы (genitive)
ану́чы (nominative plural)
ану́ч (genitive plural)
ану́чны (adjective relational)
ану́чка (diminutive)
ану́ча (nominative singular)
ану́чы (nominative plural)
ану́чы (genitive singular)
ану́ч (genitive plural)
ану́чы (dative singular)
ану́чам (dative plural)
ану́чу (accusative singular)
ану́чы (accusative plural)
ану́чай (instrumental singular)
ану́чаю (instrumental singular)
ану́чамі (instrumental plural)
ану́чы (locative singular)
ану́чах (locative plural)
ану́чы (count-form plural)

be:Аляксандр Мікалаевіч Булыка
be:Віктар Уладзіміравіч Мартынаў
be:Генадзь Апанасавіч Цыхун

Inherited from Old Ruthenian онуча (onuča), from Proto-Slavic *onuťa. Compare Polish onuca and Ukrainian ону́ча (onúča).

inh+

rag (a piece of old cloth, especially one used for cleaning)

Міністэрства абароны Беларусі абвясціла, што намерана адмовіцца ад ботаў і анучаў. Аб’ява была зробленая ў разгар прызыву. Цяпер жаўнеры будуць абувацца ў сучасныя армейскія чаравікі і шкарпэткі.

2007 February 16, “Беларускае войска адмовіцца ад ботаў і анучаў”, in Naša Niva, archived from the original on 2023-01-09:

The Ministry of Defense of Belarus has announced its intention to abandon old-style boots and footwraps. The announcement was made in the midst of the conscription. Now soldiers will wear modern army boots and socks.

Ministerstva abaróny Bjelarusi abvjascila, što namjerana admóvicca ad bótaŭ i anučaŭ. Abʺjava byla zróbljenaja ŭ razhar pryzyvu. Cjapjer žaŭnjery buducʹ abuvacca ŭ sučasnyja armjejskija čaraviki i škarpetki.

(historical) footwrap (a strip of cloth worn around the feet before the wide availability of socks or to avoid chafing)

(figurative, derogatory) doormat (someone who is overly submissive to others' wishes)


балдахін

be-noun

балдахі́н • (baldaxín) m inan (genitive балдахі́на, nominative plural балдахі́ны, genitive plural балдахі́наў)

балдахі́н (canonical)
baldaxín (romanization)
балдахі́на (genitive)
балдахі́ны (nominative plural)
балдахі́наў (genitive plural)
балдахі́н (nominative singular)
балдахі́ны (nominative plural)
балдахі́на (genitive singular)
балдахі́наў (genitive plural)
балдахі́ну (dative singular)
балдахі́нам (dative plural)
балдахі́н (accusative singular)
балдахі́ны (accusative plural)
балдахі́нам (instrumental singular)
балдахі́намі (instrumental plural)
балдахі́не (locative singular)
балдахі́нах (locative plural)
балдахі́ны (count-form plural)

baldacchin (canopy suspended over an altar or throne)


сервіз

серві́з • (sjervíz) m inan (genitive серві́за, nominative plural серві́зы, genitive plural серві́заў)

серві́з (canonical)
sjervíz (romanization)
серві́за (genitive)
серві́зы (nominative plural)
серві́заў (genitive plural)
серві́з (nominative singular)
серві́зы (nominative plural)
серві́за (genitive singular)
серві́заў (genitive plural)
серві́зу (dative singular)
серві́зам (dative plural)
серві́з (accusative singular)
серві́зы (accusative plural)
серві́зам (instrumental singular)
серві́замі (instrumental plural)
серві́зе (locative singular)
серві́зах (locative plural)
серві́зы (count-form plural)

Borrowed from French service. Doublet of сэ́рвіс (sérvis).


камізэлька

камізэ́лька<*>

камізэ́лька • (kamizélʹka) f inan (genitive камізэ́лькі, nominative plural камізэ́лькі, genitive plural камізэ́лек)

камізэ́лька (canonical)
kamizélʹka (romanization)
камізэ́лькі (genitive)
камізэ́лькі (nominative plural)
камізэ́лек (genitive plural)
камізэ́лька (nominative singular)
камізэ́лькі (nominative plural)
камізэ́лькі (genitive singular)
камізэ́лек (genitive plural)
камізэ́льцы (dative singular)
камізэ́лькам (dative plural)
камізэ́льку (accusative singular)
камізэ́лькі (accusative plural)
камізэ́лькай (instrumental singular)
камізэ́лькаю (instrumental singular)
камізэ́лькамі (instrumental plural)
камізэ́льцы (locative singular)
камізэ́льках (locative plural)
камізэ́лькі (count-form plural)

be-ndecl

камізэ́лька<*>


паслязаўтра

be-adv

пасляза́ўтра

пасляза́ўтра • (pasljazáŭtra)

пасляза́ўтра (canonical)
pasljazáŭtra (romanization)
пасьляза́ўтра (alternative Taraškievica)

From пасля́ (pasljá) + за́ўтра (záŭtra).

com

пасля́ (pasljá) + за́ўтра (záŭtra)