ус

us (romanization)
ус (absolute singular)
устар (absolute plural)
устың (definite genitive singular)
устарҙың (definite genitive plural)
усҡа (dative singular)
устарға (dative plural)
усты (accusative definite singular)
устарҙы (accusative definite plural)
уста (locative singular)
устарҙа (locative plural)
устан (ablative singular)
устарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *abuč (“palm, handful”).
Cognate with
Kazakh уыс (uys),
Kyrgyz ууч (uuc, “handful”),
Turkish avuç (“palm, handful”).

Һиҙәм: бына, маңлайымдан һыйпай йәп-йәш әжәлемдең һалҡын усы.

(Can we date this quote?), Мостай Кәрим [Mostay Kərim, Mustai Karim], (Please provide the book title or journal name):

I feel: here, the cool palm of my very young death strokes along my forehead.


күҙ

küź (romanization)
күҙ (absolute singular)
күҙҙәр (absolute plural)
күҙҙең (definite genitive singular)
күҙҙәрҙең (definite genitive plural)
күҙгә (dative singular)
күҙҙәргә (dative plural)
күҙҙе (accusative definite singular)
күҙҙәрҙе (accusative definite plural)
күҙҙә (locative singular)
күҙҙәрҙә (locative plural)
күҙҙән (ablative singular)
күҙҙәрҙән (ablative plural)

Ҡыҫыҡ күҙ.

Өфө күҙ ауырыуҙары институты.


тамыр

head

тамыр • (tamır)

ba-noun

тамыр • (tamır)

tamır (romanization)
тамыр (absolute singular)
тамырҙар (absolute plural)
тамырҙың (definite genitive singular)
тамырҙарҙың (definite genitive plural)
тамырға (dative singular)
тамырҙарға (dative plural)
тамырҙы (accusative definite singular)
тамырҙарҙы (accusative definite plural)
тамырҙа (locative singular)
тамырҙарҙа (locative plural)
тамырҙан (ablative singular)
тамырҙарҙан (ablative plural)

Inherited from Proto-Turkic *tamïr (“vein; root”).


ауыҙ

head

ауыҙ • (awıź)

ba-noun

ауыҙ • (awıź)

awıź (romanization)
ауыҙ (absolute singular)
ауыҙҙар (absolute plural)
ауыҙҙың (definite genitive singular)
ауыҙҙарҙың (definite genitive plural)
ауыҙға (dative singular)
ауыҙҙарға (dative plural)
ауыҙҙы (accusative definite singular)
ауыҙҙарҙы (accusative definite plural)
ауыҙҙа (locative singular)
ауыҙҙарҙа (locative plural)
ауыҙҙан (ablative singular)
ауыҙҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *agïŕ (“mouth”).
Cognate with
Old Turkic 𐰍𐰕 (aɣïz, “mouth”),
Khakas, Shor, Tuvan аас (aas),
Southern Altai оос (oos),
Kyrgyz ооз (ooz),
Kazakh ауыз (auyz),
Karachay-Balkar аууз (awuz),
Kumyk авуз (awuz),
Nogai, Tatar авыз (awız),
Uzbek ogʻiz,
Azerbaijani, Crimean Tatar, Turkish ağız,
Gagauz aaz, Turkmen agyz (“mouth”) etc.

Ауыҙы ни әйткәнде ҡолағы ишетмәй.

(One's) ears do not hear what (his) mouth utters.

Муйнаҡ, ауыҙына һөйәк ҡабып, күперҙән үтеп бара ине.

Muynaq, awıźına höyək qabıp, küperźən ütep bara ine.

Muynaq (a dog's name) was passing a bridge with a bone in its mouth.

Бар мәғлүмәт тере шаһиттар ауыҙынан яҙып алынған.

Bar məğlümət tere şahittar awıźınan yaźıp alınğan.

All information has been recorded from the mouths of living witnesses.

Һомай ҡош тунын кейеп шундуҡ осоп килгән ти // Үле ятҡан Уралдың ауыҙынан үпкән, ти.

(Can we date this quote?), Ural-batyr (Bashkir folk epic):

The bird Umay donned her coat, immediately came flying, (and) kissed Ural, who was lying dead, on his mouth.

Homay qoş tunın keyep şunduq osop kilgən ti // Üle yatqan Uraldıñ awıźınan üpkən, ti.


энә

enə (romanization)
энә (absolute singular)
энәләр (absolute plural)
энәнең (definite genitive singular)
энәләрҙең (definite genitive plural)
энәгә (dative singular)
энәләргә (dative plural)
энәне (accusative definite singular)
энәләрҙе (accusative definite plural)
энәлә (locative singular)
энәләрҙә (locative plural)
энәнән (ablative singular)
энәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *igne (“needle”).
Cognate with Kazakh ине (ine),
Kyrgyz ийне (iyne),
Uzbek igna,
Crimean Tatar iyne, yine,
Azerbaijani iynə,
Turkish iğne, etc.

(medicine) syringe or acupuncture needle


бармаҡ

barmaq (romanization)
бармаҡ (absolute singular)
бармаҡтар (absolute plural)
бармаҡтың (definite genitive singular)
бармаҡтарҙың (definite genitive plural)
бармаҡҡа (dative singular)
бармаҡтарға (dative plural)
бармаҡты (accusative definite singular)
бармаҡтарҙы (accusative definite plural)
бармаҡта (locative singular)
бармаҡтарҙа (locative plural)
бармаҡтан (ablative singular)
бармаҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

бармаҡтарҙың

бармаҡтарҙан

From Common Kypchak *barmaq (“finger”), from Proto-Turkic *barmak (“finger”).
Cognate with
Kazakh бармақ (barmaq),
Kyrgyz бармак (barmak),
Southern Altai бармак (barmak),
Kumyk бармакъ (barmaq), Karachay-Balkar бармакъ (barmaq),
Uzbek barmoq,
Turkish parmak (“finger”);
Khakas парбах (parbax, “branchy, wide-branching (of a tree)”).

cog

Баш бармаҡ.

Заманалар етте: яныбыҙҙағы яҡшы тимерселәрсе һыңар ҡул бармаҡтары менән иҫәпләрлек.

Zamanalar yette: yanıbıźźağı yaqşı timerselərse hıñar qul barmaqtarı menən iśəplərlek.

The time has come: good blacksmiths in our vicinity can (now) be counted on the fingers of one hand .

Яңы версияла Touch ID технологияһы файҙаланыла, йәғни ҡушымтаға бармаҡ эҙҙәре ярҙамында инергә була.

Yañı versiyala Touch ID texnologiyahı fayźalanıla, yəğni quşımtağa barmaq eźźəre yarźamında inergə bula.

In the new version, Touch ID technology is used, so it is possible to log in to the application with the help of fingerprints.


тубыҡ

head

тубыҡ • (tubıq)

ba-noun

тубыҡ • (tubıq)

tubıq (romanization)
тубыҡ (absolute singular)
тубыҡтар (absolute plural)
тубыҡтың (definite genitive singular)
тубыҡтарҙың (definite genitive plural)
тубыҡҡа (dative singular)
тубыҡтарға (dative plural)
тубыҡты (accusative definite singular)
тубыҡтарҙы (accusative definite plural)
тубыҡта (locative singular)
тубыҡтарҙа (locative plural)
тубыҡтан (ablative singular)
тубыҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *topïk (“knee; kneecap; ankle”).


бил

bil (romanization)
бил (absolute singular)
билдәр (absolute plural)
билдең (definite genitive singular)
билдәрҙең (definite genitive plural)
билгә (dative singular)
билдәргә (dative plural)
билде (accusative definite singular)
билдәрҙе (accusative definite plural)
билдә (locative singular)
билдәрҙә (locative plural)
билдән (ablative singular)
билдәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *bẹ̄l(k) (“waist, loin”).
Cognate with Old Turkic 𐰋𐰃𐰠 (b²il², “waist”);
Turkish bel (“waist”),
Uyghur بەل (bel, “waist”), etc.

(anatomy) (person's) loin, small of the back


аяҡ

ayaq (romanization)
аяҡ (absolute singular)
аяҡтар (absolute plural)
аяҡтың (definite genitive singular)
аяҡтарҙың (definite genitive plural)
аяҡҡа (dative singular)
аяҡтарға (dative plural)
аяҡты (accusative definite singular)
аяҡтарҙы (accusative definite plural)
аяҡта (locative singular)
аяҡтарҙа (locative plural)
аяҡтан (ablative singular)
аяҡтарҙан (ablative plural)

From Kipchak ايق (ayaq), from Proto-Turkic *adak (“foot, leg”).
Compare Old Turkic 𐰑𐰴 (adaq, “leg, foot”).
See also аҙаҡ (aźaq).


быуын

head

быуын • (bıwın)

ba-noun

быуын • (bıwın)

bıwın (romanization)
быуын (absolute singular)
быуындар (absolute plural)
быуындың (definite genitive singular)
быуындарҙың (definite genitive plural)
быуынға (dative singular)
быуындарға (dative plural)
быуынды (accusative definite singular)
быуындарҙы (accusative definite plural)
быуында (locative singular)
быуындарҙа (locative plural)
быуындан (ablative singular)
быуындарҙан (ablative plural)

From *bogun (“joint, articulation; generation”), possibly derived from Proto-Turkic *bog- (“to tie up, to strangle”).
Cognate with Karakhanid [script needed] (boɣun, “joint”); Old Anatolian Turkish [script needed] (boğun, “joint, knot”); Kazakh буын (buyn, “joint; generation”), Kyrgyz муун (muun, “joint; generation”), Uzbek boʻgʻin (“joint; generation”).
Compare also Karakhanid [script needed] (boɣïm, “joint”), Turkish boğum (“knuckle, node, knot”), Uyghur بوغۇم (boghum, “generation; joint; syllable”) derived from the same root.


бәйләүес

head

бәйләүес • (bəyləwes)

ba-noun

бәйләүес • (bəyləwes)

bəyləwes (romanization)
бәйләүес (absolute singular)
бәйләүестәр (absolute plural)
бәйләүестең (definite genitive singular)
бәйләүестәрҙең (definite genitive plural)
бәйләүескә (dative singular)
бәйләүестәргә (dative plural)
бәйләүесте (accusative definite singular)
бәйләүестәрҙе (accusative definite plural)
бәйләүестә (locative singular)
бәйләүестәрҙә (locative plural)
бәйләүестән (ablative singular)
бәйләүестәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

бәйләүестәрҙең

бәйләүестәргә

бәйләүестәрҙе

бәйләүестәрҙә

бәйләүестәрҙән

From the verb бәйлә- (bäylä-) "to tie (together), to bind".

Яраланған ергә ҡоро бәйләүес һалығыҙ.


ашҡаҙан

head

ашҡаҙан • (aşqaźan)

ba-noun

ашҡаҙан • (aşqaźan)

aşqaźan (romanization)
ашҡаҙан (absolute singular-only)
ашҡаҙандың (definite genitive singular-only)
ашҡаҙанға (dative singular-only)
ашҡаҙанды (accusative definite singular-only)
ашҡаҙанда (locative singular-only)
ашҡаҙандан (ablative singular-only)

By surface analysis, аш (aş, “food, meal”) + ҡаҙан (qaźan, “cauldron”).
From *ašqazan (“stomach”) – apparently a Central Asian innovation.
Cognate with Tatar ашказан (aşkazan), Kazakh асқазан (asqazan), Karakalpak ас қазан (as qazan), Uzbek oshqozon, Uyghur ئاشقازان (ashqazan), Turkmen aşgazan (“stomach”).


күт

küt (romanization)
күт (absolute singular-only)
күттең (definite genitive singular-only)
күткә (dative singular-only)
күтте (accusative definite singular-only)
күттә (locative singular-only)
күттән (ablative singular-only)

From Proto-Turkic *köt (“anus, buttocks”).


тоҡсай

toqsay (romanization)
тоҡсай (absolute singular)
тоҡсайҙар (absolute plural)
тоҡсайҙың (definite genitive singular)
тоҡсайҙарҙың (definite genitive plural)
тоҡсайға (dative singular)
тоҡсайҙарға (dative plural)
тоҡсайҙы (accusative definite singular)
тоҡсайҙарҙы (accusative definite plural)
тоҡсайҙа (locative singular)
тоҡсайҙарҙа (locative plural)
тоҡсайҙан (ablative singular)
тоҡсайҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

тоҡсайҙарҙың

тоҡсайҙарҙан

No etymology is known. No cognates are known.
Semantically, appears to be a diminutive form of тоҡ (toq). However, -say is not a known diminutive affix.


кәүҙә

head

кәүҙә • (kəwźə)

ba-noun

кәүҙә • (kəwźə)

kəwźə (romanization)
кәүҙә (absolute singular)
кәүҙәләр (absolute plural)
кәүҙәнең (definite genitive singular)
кәүҙәләрҙең (definite genitive plural)
кәүҙәгә (dative singular)
кәүҙәләргә (dative plural)
кәүҙәне (accusative definite singular)
кәүҙәләрҙе (accusative definite plural)
кәүҙәлә (locative singular)
кәүҙәләрҙә (locative plural)
кәүҙәнән (ablative singular)
кәүҙәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *gebde (“body, torso”). Appears to have spread via a medieval written language (Chagatai).
Cognate with
Tatar гәүдә (gäwdä),
Kazakh кеуде (keude),
Kyrgyz көөдө (köödö),
Uzbek gavda,
Azerbaijani gövdə,
Turkish gövde,
Crimean Tatar kevde,
etc.

(anatomy) torso, trunk; human body except head, arms and legs


төйөн

head

төйөн • (töyön)

ba-noun

төйөн • (töyön)

töyön (romanization)
төйөн (absolute singular)
төйөндәр (absolute plural)
төйөндөң (definite genitive singular)
төйөндәрҙең (definite genitive plural)
төйөнгә (dative singular)
төйөндәргә (dative plural)
төйөндө (accusative definite singular)
төйөндәрҙе (accusative definite plural)
төйөндә (locative singular)
төйөндәрҙә (locative plural)
төйөндән (ablative singular)
төйөндәрҙән (ablative plural)

From *tügün (“knot”), from Proto-Turkic *tüg- (“to tie in a knot; make a loop”), whence also төйөр (töyör), төймә (töymə),
төйнә- (töynə-).
Compare Old Uyghur [script needed] (tügün, “knot”); Tatar төен (töen), Kazakh түйін (tüiın), Kumyk тююн (tüyun), Kyrgyz түйүн (tüyün), Southern Altai түйүн/түүн, Uzbek tugun,
Uyghur تۈگۈن (tügün, “knot”), Khakas тӱӱнҷек (“knot”) (with a diminutive affix), Turkmen düwün (“knot”).

cog

Лимфа төйөнө.


ҡул

qul (romanization)
ҡул (absolute singular)
ҡулдар (absolute plural)
ҡулдың (definite genitive singular)
ҡулдарҙың (definite genitive plural)
ҡулға (dative singular)
ҡулдарға (dative plural)
ҡулды (accusative definite singular)
ҡулдарҙы (accusative definite plural)
ҡулда (locative singular)
ҡулдарҙа (locative plural)
ҡулдан (ablative singular)
ҡулдарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *kol (“upper arm, hand”).
Cognates include
Old Uyghur qwl (qol, “arm”);
Tatar кул (qul, “arm, hand”),
Kazakh қол (qol, “arm, hand”),
Uzbek qoʻl (“arm, hand”),
Turkish kol (“upper arm”),
Yakut хол (qol, “upper arm”),
Chuvash хул (hul, “arm; shoulder”).


терһәк

head

терһәк • (terhək)

ba-noun

терһәк • (terhək)

terhək (romanization)
терһәк (absolute singular)
терһәктәр (absolute plural)
терһәктең (definite genitive singular)
терһәктәрҙең (definite genitive plural)
терһәккә (dative singular)
терһәктәргә (dative plural)
терһәкте (accusative definite singular)
терһәктәрҙе (accusative definite plural)
терһәктә (locative singular)
терһәктәрҙә (locative plural)
терһәктән (ablative singular)
терһәктәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

терһәктәрҙең

терһәктәрҙән

From *tirsek (“elbow; anatomical part of the leg”);
from Proto-Turkic *tīŕ (“knee”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (tirsäk, “elbow”);
Kumyk тирсек (tirsek, “elbow”),
Uzbek tirsak (“elbow”),
Crimean Tatar tirsek (“elbow”),
Turkmen tirsek (“elbow”),
Turkish dirsek (“elbow”),
Azerbaijani dirsək (“elbow”);
Kazakh тірсек (tırsek, “shin, shank”),
Kyrgyz тирсек (tirsek, “Achilles tendon”),
Khakas тірсек (tìrsek, “the knee of an animal's hind leg”).


сығанаҡ

head

сығанаҡ • (sığanaq)

ba-noun

сығанаҡ • (sığanaq)

sığanaq (romanization)
сығанаҡ (absolute singular)
сығанаҡтар (absolute plural)
сығанаҡтың (definite genitive singular)
сығанаҡтарҙың (definite genitive plural)
сығанаҡҡа (dative singular)
сығанаҡтарға (dative plural)
сығанаҡты (accusative definite singular)
сығанаҡтарҙы (accusative definite plural)
сығанаҡта (locative singular)
сығанаҡтарҙа (locative plural)
сығанаҡтан (ablative singular)
сығанаҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

сығанаҡтарҙың

сығанаҡтарға

сығанаҡтарҙы

сығанаҡтарҙа

сығанаҡтарҙан

From Proto-Turkic *čɨkanak (“forearm; elbow”).
Cognate with
Kyrgyz чыканак (cıkanak),
Southern Altai чаганак (čaganak),
Khakas чығанах (çığanax),
Tofa чеъһенэк (če'henäk),
Uyghur جەينەك (jeynek, “elbow”),
etc.


арҡа

arqa (romanization)
арҡа (absolute singular)
арҡалар (absolute plural)
арҡаның (definite genitive singular)
арҡаларҙың (definite genitive plural)
арҡаға (dative singular)
арҡаларға (dative plural)
арҡаны (accusative definite singular)
арҡаларҙы (accusative definite plural)
арҡала (locative singular)
арҡаларҙа (locative plural)
арҡанан (ablative singular)
арҡаларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *arka (“back”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (arqa, “back”).


яры

head

яры • (yarı)

ba-noun

яры • (yarı)

yarı (romanization)
яры (absolute singular)
ярылар (absolute plural)
ярының (definite genitive singular)
ярыларҙың (definite genitive plural)
ярыға (dative singular)
ярыларға (dative plural)
ярыны (accusative definite singular)
ярыларҙы (accusative definite plural)
ярыла (locative singular)
ярыларҙа (locative plural)
ярынан (ablative singular)
ярыларҙан (ablative plural)

(anatomy, botany) membrane, diaphragm, film, web


имсәк

head

имсәк • (imsək)

ba-noun

имсәк • (imsək)

imsək (romanization)
имсәк (absolute singular)
имсәктәр (absolute plural)
имсәктең (definite genitive singular)
имсәктәрҙең (definite genitive plural)
имсәккә (dative singular)
имсәктәргә (dative plural)
имсәкте (accusative definite singular)
имсәктәрҙе (accusative definite plural)
имсәктә (locative singular)
имсәктәрҙә (locative plural)
имсәктән (ablative singular)
имсәктәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *em-ček (“breast; nipple”) (earliest attested in 13th century), from *em- (“to suck”).
Cognate with
Kyrgyz эмчек (emcek),
Southern Altai эмчек (emček),
Kazakh емшек (emşek),
Crimean Tatar emçek,
Uzbek emchak,
Salar emcük,
Turkmen emjek, etc.

Иламаған балаға имсәк бирмәйҙәр.

(They) don't give breast to a child that doesn't cry. (=A child that doesn't cry doesn't get breastfed).


үксә

head

үксә • (üksə)

ba-noun

үксә • (üksə)

üksə (romanization)
үксә (absolute singular)
үксәләр (absolute plural)
үксәнең (definite genitive singular)
үксәләрҙең (definite genitive plural)
үксәгә (dative singular)
үксәләргә (dative plural)
үксәне (accusative definite singular)
үксәләрҙе (accusative definite plural)
үксәлә (locative singular)
үксәләрҙә (locative plural)
үксәнән (ablative singular)
үксәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *ökče (“heel”).
Not attested in Old Turkic.
Cognate with
Tatar үкчә (ükçä),
Kazakh өкше (ökşe),
Kyrgyz өкчө (ökcö),
Southern Altai энчек (enček),
Uyghur ئوكچە (okche),
Turkmen ökje,
Ottoman Turkish اوكچه (ökçe, “heel”), etc.


эсәк

head

эсәк • (esək)

ba-noun

эсәк • (esək)

esək (romanization)
эсәк (absolute singular)
эсәктәр (absolute plural)
эсәктең (definite genitive singular)
эсәктәрҙең (definite genitive plural)
эсәккә (dative singular)
эсәктәргә (dative plural)
эсәкте (accusative definite singular)
эсәктәрҙе (accusative definite plural)
эсәктә (locative singular)
эсәктәрҙә (locative plural)
эсәктән (ablative singular)
эсәктәрҙән (ablative plural)

From Common Kypchak *ičäk (“intestine, gut”), from an earlier form *ičägü (“instestine, gut”), from Proto-Turkic *ič (“interior; bowels, stomach”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (ičägü, “viscera, bowels”);
Tatar эчәк (eçäk),
Kazakh ішек (ışek),
Kyrgyz ичек (icek);
Uzbek ichak,
Uyghur ئۈچەي (üchey),
Southern Altai ичеге (ičege),
Turkmen içege,
Khakas ічеге (ìçege, “intestine”).


түш

From Proto-Turkic *tȫĺ (“breast, chest”).
Cognate with
Kazakh төс (tös, “chest, breast”),
Kyrgyz төш (töş, “chest, breast”),
Uzbek toʻsh (“chest, breast”),
Azerbaijani döş (“chest, breast”),
Turkish döş (“chest, breast”),
Yakut түөс (tüös, “chest, breast”),
etc.

Түш кеҫә.


тамаҡ

From *tāmāq ~ *tāmğāq "throat".
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (tamğaq, “throat, pharynx”);
Kazakh тамақ (tamaq, “throat, food”),
Kumyk тамакъ (tamaq, “throat”),
Uzbek tomoq (“throat, food”),
Uyghur تاماق (tamaq, “food”),
Turkmen damak (“throat; food”),
Khakas тамах (tamax, “throat; food”),
Yakut тамах (tamaq, “throat”).

Тамағым шеште.

My throat has swollen (=I have a sore throat).


елкә

head

елкә • (yelkə)

ba-noun

елкә • (yelkə)

yelkə (romanization)
елкә (absolute singular)
елкәләр (absolute plural)
елкәнең (definite genitive singular)
елкәләрҙең (definite genitive plural)
елкәгә (dative singular)
елкәләргә (dative plural)
елкәне (accusative definite singular)
елкәләрҙе (accusative definite plural)
елкәлә (locative singular)
елкәләрҙә (locative plural)
елкәнән (ablative singular)
елкәләрҙән (ablative plural)

Cognate with
Tatar җилкә (cilkä),
Kazakh желке (jelke),
Kyrgyz желке (jelke),
Karachay-Balkar джелке (celke, “nape, back of the neck”),
Uyghur يەلكە (yelke, “shoulder; scruff”).
Unknown relationship with
Southern Altai јитке (ǰitke, “nape”),
Khakas нітке (nìtke, “nape”),
Chulym читкӓ (čitkä, “scruff”),
Tuvan читке (çitke, “scruff”).

cog

(anatomy) back of the neck and lower back of the head, nape


ҡултыҡ

head

ҡултыҡ • (qultıq)

ba-noun

ҡултыҡ • (qultıq)

qultıq (romanization)
ҡултыҡ (absolute singular)
ҡултыҡтар (absolute plural)
ҡултыҡтың (definite genitive singular)
ҡултыҡтарҙың (definite genitive plural)
ҡултыҡҡа (dative singular)
ҡултыҡтарға (dative plural)
ҡултыҡты (accusative definite singular)
ҡултыҡтарҙы (accusative definite plural)
ҡултыҡта (locative singular)
ҡултыҡтарҙа (locative plural)
ҡултыҡтан (ablative singular)
ҡултыҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ҡултыҡтарҙың

ҡултыҡтарҙан

From *qoltuq "armpit".
Note that Chuvash and Sakha do not present any traces of this etymon, and use a different term for "armpit".
Cognate with
Kazakh қолтық (qoltyq, “armpit”),
Kyrgyz колтук (koltuk, “armpit”),
Uzbek qoʻltiq (“armpit”),
Uyghur قولتۇق (qoltuq, “armpit”),
Khakas холтых (xoltıx, “armpit”),
Tuvan колдук (kolduk, “armpit”),
Turkish koltuk (“armchair”), Turkish koltuk altı (“armpit”), etc.


күкәй

head

күкәй • (kükəy)

ba-noun

күкәй • (kükəy)

kükəy (romanization)
күкәй (absolute singular)
күкәйҙәр (absolute plural)
күкәйҙең (definite genitive singular)
күкәйҙәрҙең (definite genitive plural)
күкәйгә (dative singular)
күкәйҙәргә (dative plural)
күкәйҙе (accusative definite singular)
күкәйҙәрҙе (accusative definite plural)
күкәйҙә (locative singular)
күкәйҙәрҙә (locative plural)
күкәйҙән (ablative singular)
күкәйҙәрҙән (ablative plural)

Cognate with Tatar күкәй (kükäy). Compare with Udmurt кукей (kukej) ("egg").


ҡабыҡ

head

ҡабыҡ • (qabıq)

ba-noun

ҡабыҡ • (qabıq)

qabıq (romanization)
ҡабыҡ (absolute singular-only)
ҡабыҡтың (definite genitive singular-only)
ҡабыҡҡа (dative singular-only)
ҡабыҡты (accusative definite singular-only)
ҡабыҡта (locative singular-only)
ҡабыҡтан (ablative singular-only)

From Proto-Turkic *kāpuk (“bark; skin; shell”).
Cognate with
Kazakh қабық (qabyq),
Kyrgyz кабык (kabık), Southern Altai кабык (kabïk),
Uzbek qobiq (“skin, shell”),
Turkish kabuk (“shell”),
Tuvan хавык (xavık, “husk”),
Chuvash хупӑ (hup̬ă, “bark”),
etc.


биҙ

From Proto-Turkic *beŕ (“gland”).
Cognate with
Kazakh без (bez, “gland”),
Karachay-Balkar без (bez, “gland”),
Uzbek bez (“gland”),
Uyghur بەز (bez, “gland”),
Turkmen mäz (“gland”),
Turkish bez (“gland”),
Tuvan бес (bes, “gland”),
Chuvash пар (par, “gland”).


күкрәк

head

күкрәк • (kükrək)

ba-noun

күкрәк • (kükrək)

kükrək (romanization)
күкрәк (absolute singular)
күкрәктәр (absolute plural)
күкрәктең (definite genitive singular)
күкрәктәрҙең (definite genitive plural)
күкрәккә (dative singular)
күкрәктәргә (dative plural)
күкрәкте (accusative definite singular)
күкрәктәрҙе (accusative definite plural)
күкрәктә (locative singular)
күкрәктәрҙә (locative plural)
күкрәктән (ablative singular)
күкрәктәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

күкрәктәрҙең

күкрәктәрҙән

From Proto-Turkic *kök(i)rek (“chest, breast”).
Note that the pleophonic form күкерәк (kükeräk) is also attested in Bashkir dialects.
Cognate with
Tatar күкрәк (kükräk),
Kazakh көкірек (kökırek),
Kyrgyz көкүрөк (kökürök),
Karachay-Balkar кёкюрек (kökürek),
Uzbek koʻkrak,
Uyghur كۈكرەك (kükrek),
Turkmen kükrek (“chest, breast”), etc.


һигеҙгүҙ

head

һигеҙгүҙ • (higeźgüź)

ba-noun

һигеҙгүҙ • (higeźgüź)

higeźgüź (romanization)
һигеҙгүҙ (absolute singular-only)
һигеҙгүҙҙең (definite genitive singular-only)
һигеҙгүҙгә (dative singular-only)
һигеҙгүҙҙе (accusative definite singular-only)
һигеҙгүҙҙә (locative singular-only)
һигеҙгүҙҙән (ablative singular-only)

[hi.ɡɪ̞ðˈɡʏð]

һигеҙ (higeź, “eight”) + күҙ (küź, “eye”).
Cognate with
Kazakh сегізкөз (segızköz, “sacrum”).

compound

ba:Һигеҙгүҙ һөйәк


миң

miñ (romanization)
миң (absolute singular)
миңдәр (absolute plural)
миңдең (definite genitive singular)
миңдәрҙең (definite genitive plural)
миңгә (dative singular)
миңдәргә (dative plural)
миңде (accusative definite singular)
миңдәрҙе (accusative definite plural)
миңдә (locative singular)
миңдәрҙә (locative plural)
миңдән (ablative singular)
миңдәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *beŋ (“mole”).
Cognate with Kazakh мең (meñ), Kyrgyz мең (meŋ), Turkmen meň, Turkish ben, Khakas миң (miñ),
Yakut мэҥ (meñ, “birthmark, mole”).


бүҫер

head

бүҫер • (büśer)

ba-noun

бүҫер • (büśer)

Cognate with
Tatar бүсер (büser, “hernia”),
Kazakh бөсір (bösır, “ascaridosis; enterobiasis”).
Akhmetyanov suggests derivation from Arabic بَاسُور (bāsūr, “hemorrhoid, condyloma”).


сикә

head

сикә • (sikə)

ba-noun

сикә • (sikə)

sikə (romanization)
сикә (absolute singular)
сикәләр (absolute plural)
сикәнең (definite genitive singular)
сикәләрҙең (definite genitive plural)
сикәгә (dative singular)
сикәләргә (dative plural)
сикәне (accusative definite singular)
сикәләрҙе (accusative definite plural)
сикәлә (locative singular)
сикәләрҙә (locative plural)
сикәнән (ablative singular)
сикәләрҙән (ablative plural)

According to Starostin et al., from
Proto-Turkic *čeke (“temple; cheekbone”).
However, the Chuvash term appears to have been borrowed from Tatar, and then this archetype seems to be a rather late development. Note there are no attested forms in Old Turkic documents or Siberian Turkic languages.
Cognate with
Tatar чигә (çigä, “temple”),
Kazakh шеке (şeke, “temple”),
Kyrgyz чеке (ceke, “temple; forehead”),
Kumyk чеке (çeke, “temple”),
Uzbek chakka (“temple”),
Uyghur چېكە (chëke, “temple”),
Turkmen çekge (“temple, skull”),
Chuvash чикĕ (čikĕ, “temple”),
etc.

inh

Әбү Ғөбәйҙә ибн әл-Йәррәх (радыйаллаһу ғәнһү) Пәйғәмбәрҙең сикәһенә ҡаҙалған ике һөңгө сыңғаһын күреп ҡала ла, ашығыс рәүештә бер-бер артлы уларҙы теше менән һурып ала.

Əbü Ğöbəyźə ibn əl-Yərrəx (radıyallahu ğənhü) Pəyğəmbərźeñ sikəhenə qaźalğan ike höñgö sıñğahın kürep qala la, aşığıs rəweştə ber-ber artlı ularźı teşe menən hurıp ala.

Abu Ubaidah ibn al-Jarrah (may Allah be pleased with him) sees the rings of two spears that have pierced into the Prophet's temple, and hastily pulls them out, one after another, with his teeth.


яңаҡ

head

яңаҡ • (yañaq)

ba-noun

яңаҡ • (yañaq)

yañaq (romanization)
яңаҡ (absolute singular)
яңаҡтар (absolute plural)
яңаҡтың (definite genitive singular)
яңаҡтарҙың (definite genitive plural)
яңаҡҡа (dative singular)
яңаҡтарға (dative plural)
яңаҡты (accusative definite singular)
яңаҡтарҙы (accusative definite plural)
яңаҡта (locative singular)
яңаҡтарҙа (locative plural)
яңаҡтан (ablative singular)
яңаҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *yayŋak (“cheek; jaw”).
Cognate with
Dolgan һыңаак (“cheek”), Yakut сыҥаах (sıñaaq, “jaw, cheek”).