батыр

head

батыр • (batır)

ba-noun

батыр • (batır)

batır (romanization)
батыр (absolute singular)
батырҙар (absolute plural)
батырҙың (definite genitive singular)
батырҙарҙың (definite genitive plural)
батырға (dative singular)
батырҙарға (dative plural)
батырҙы (accusative definite singular)
батырҙарҙы (accusative definite plural)
батырҙа (locative singular)
батырҙарҙа (locative plural)
батырҙан (ablative singular)
батырҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *bagatur. Cognate with Kyrgyz баатыр (baatır), Southern Altai баатыр (baatïr), Turkish bahadır, etc.

Борон Урал арты башҡорттары илендә бик көслө батыр йәшәгән.

Formerly, a very strong man used to live in the lands of Trans-Uralian Bashkirs.

Boron Ural artı başqorttarı ilendə bik köslö batır yəşəgən.

(mythology) a male protagonist of Bashkir folk epics and fairy-tales


Игеҙәктәр

head

Игеҙәктәр • (İgeźəktər)

ba-noun

Игеҙәктәр • (İgeźəktər)

İgeźəktər (romanization)
Игеҙәктәр (absolute plural-only)
Игеҙәктәрҙең (definite genitive plural-only)
Игеҙәктәргә (dative plural-only)
Игеҙәктәрҙе (accusative definite plural-only)
Игеҙәктәрҙә (locative plural-only)
Игеҙәктәрҙән (ablative plural-only)

И‧ге‧ҙәк‧тәр


Ҡыҫала

head

Ҡыҫала • (Qıśala)

ba-noun

Ҡыҫала • (Qıśala)

Qıśala (romanization)
Ҡыҫала (absolute singular)
Ҡыҫалалар (absolute plural)
Ҡыҫаланың (definite genitive singular)
Ҡыҫалаларҙың (definite genitive plural)
Ҡыҫалаға (dative singular)
Ҡыҫалаларға (dative plural)
Ҡыҫаланы (accusative definite singular)
Ҡыҫалаларҙы (accusative definite plural)
Ҡыҫалала (locative singular)
Ҡыҫалаларҙа (locative plural)
Ҡыҫаланан (ablative singular)
Ҡыҫалаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

Ҡыҫалаларҙың

Ҡыҫалаларҙан

[qɯ̞.θɑ.ˈɫɑ]


Буға

head

Буға • (Buğa)

ba-noun

Буға • (Buğa)

Buğa (romanization)
Буға (absolute singular)
Буғалар (absolute plural)
Буғаның (definite genitive singular)
Буғаларҙың (definite genitive plural)
Буғаға (dative singular)
Буғаларға (dative plural)
Буғаны (accusative definite singular)
Буғаларҙы (accusative definite plural)
Буғала (locative singular)
Буғаларҙа (locative plural)
Буғанан (ablative singular)
Буғаларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *buka (“bull”).
This appears to be a loanword from a written Turkic language. Note that үгеҙ (ügeź) is used in Bashkir for the general meaning of 'bull".


Ҡуҙы

head

Ҡуҙы • (Quźı)

ba-noun

Ҡуҙы • (Quźı)

Quźı (romanization)
Ҡуҙы (absolute singular)
Ҡуҙылар (absolute plural)
Ҡуҙының (definite genitive singular)
Ҡуҙыларҙың (definite genitive plural)
Ҡуҙыға (dative singular)
Ҡуҙыларға (dative plural)
Ҡуҙыны (accusative definite singular)
Ҡуҙыларҙы (accusative definite plural)
Ҡуҙыла (locative singular)
Ҡуҙыларҙа (locative plural)
Ҡуҙынан (ablative singular)
Ҡуҙыларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *koŕï (“lamb”).
Cognate with Old Uyghur [script needed] (qozï, “lamb”), Kazakh қозы (qozy, “lamb”), Uzbek qoʻzi (“lamb”), Turkish kuzu (“lamb”).


Арыҫлан

head

Арыҫлан • (Arıślan)

ba-noun

Арыҫлан • (Arıślan)

Arıślan (romanization)
Арыҫлан (absolute singular-only)
Арыҫландың (definite genitive singular-only)
Арыҫланға (dative singular-only)
Арыҫланды (accusative definite singular-only)
Арыҫланда (locative singular-only)
Арыҫландан (ablative singular-only)

[ɑ.rɯ̞θˈɫɑn]


Үлсәү

head

Үлсәү • (Ülsäw)

ba-noun

Үлсәү • (Ülsäw)

Ülsäw (romanization)
Үлсәү (absolute singular)
Үлсәүҙәр (absolute plural)
Үлсәүҙең (definite genitive singular)
Үлсәүҙәрҙең (definite genitive plural)
Үлсәүгә (dative singular)
Үлсәүҙәргә (dative plural)
Үлсәүҙе (accusative definite singular)
Үлсәүҙәрҙе (accusative definite plural)
Үлсәүҙә (locative singular)
Үлсәүҙәрҙә (locative plural)
Үлсәүҙән (ablative singular)
Үлсәүҙәрҙән (ablative plural)


Балыҡ

head

Балыҡ • (Balıq)

ba-noun

Балыҡ • (Balıq)

Balıq (romanization)
Балыҡ (absolute singular)
Балыҡтар (absolute plural)
Балыҡтың (definite genitive singular)
Балыҡтарҙың (definite genitive plural)
Балыҡҡа (dative singular)
Балыҡтарға (dative plural)
Балыҡты (accusative definite singular)
Балыҡтарҙы (accusative definite plural)
Балыҡта (locative singular)
Балыҡтарҙа (locative plural)
Балыҡтан (ablative singular)
Балыҡтарҙан (ablative plural)


Ҡыҙ

Qıź (romanization)
Ҡыҙ (absolute singular)
Ҡыҙҙар (absolute plural)
Ҡыҙҙың (definite genitive singular)
Ҡыҙҙарҙың (definite genitive plural)
Ҡыҙға (dative singular)
Ҡыҙҙарға (dative plural)
Ҡыҙҙы (accusative definite singular)
Ҡыҙҙарҙы (accusative definite plural)
Ҡыҙҙа (locative singular)
Ҡыҙҙарҙа (locative plural)
Ҡыҙҙан (ablative singular)
Ҡыҙҙарҙан (ablative plural)


Уҡсы

head

Уҡсы • (Uqsı)

ba-noun

Уҡсы • (Uqsı)

Uqsı (romanization)
Уҡсы (absolute singular)
Уҡсылар (absolute plural)
Уҡсының (definite genitive singular)
Уҡсыларҙың (definite genitive plural)
Уҡсыға (dative singular)
Уҡсыларға (dative plural)
Уҡсыны (accusative definite singular)
Уҡсыларҙы (accusative definite plural)
Уҡсыла (locative singular)
Уҡсыларҙа (locative plural)
Уҡсынан (ablative singular)
Уҡсыларҙан (ablative plural)

From уҡ (uq, “arrow”) + -сы (-sı, affix forming an agent noun).


Һыуғояр

head

Һыуғояр • (Hıwğoyar)

ba-noun

Һыуғояр • (Hıwğoyar)

Hıwğoyar (romanization)
Һыуғояр (absolute singular)
Һыуғоярҙар (absolute plural)
Һыуғоярҙың (definite genitive singular)
Һыуғоярҙарҙың (definite genitive plural)
Һыуғоярға (dative singular)
Һыуғоярҙарға (dative plural)
Һыуғоярҙы (accusative definite singular)
Һыуғоярҙарҙы (accusative definite plural)
Һыуғоярҙа (locative singular)
Һыуғоярҙарҙа (locative plural)
Һыуғоярҙан (ablative singular)
Һыуғоярҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

Һыуғоярҙарҙың

Һыуғоярҙарға

Һыуғоярҙарҙы

Һыуғоярҙарҙа

Һыуғоярҙарҙан

[hɯ̞w.ʁʊ̞ˈjɑr]

һыу (hıw, “water”) + ҡойоу (qoyow, “to pour”).


Ылаҡ

Ilaq (romanization)
Ылаҡ (absolute singular)
Ылаҡтар (absolute plural)
Ылаҡтың (definite genitive singular)
Ылаҡтарҙың (definite genitive plural)
Ылаҡҡа (dative singular)
Ылаҡтарға (dative plural)
Ылаҡты (accusative definite singular)
Ылаҡтарҙы (accusative definite plural)
Ылаҡта (locative singular)
Ылаҡтарҙа (locative plural)
Ылаҡтан (ablative singular)
Ылаҡтарҙан (ablative plural)

See ылаҡ (ılaq, “goatling”).
Compare with Old Uyghur [script needed] (oğlaq, “Capricorn”);
Turkish Oğlak (“Capricorn”).


Саян

Sayan (romanization)
Саян (absolute singular)
Саяндар (absolute plural)
Саяндың (definite genitive singular)
Саяндарҙың (definite genitive plural)
Саянға (dative singular)
Саяндарға (dative plural)
Саянды (accusative definite singular)
Саяндарҙы (accusative definite plural)
Саянда (locative singular)
Саяндарҙа (locative plural)
Саяндан (ablative singular)
Саяндарҙан (ablative plural)


Иҙел

head

Иҙел • (İźel)

ba-proper noun

Иҙел • (İźel)

İźel (romanization)
Иҙел (absolute singular-only)
Иҙелдең (definite genitive singular-only)
Иҙелгә (dative singular-only)
Иҙелде (accusative definite singular-only)
Иҙелдә (locative singular-only)
Иҙелдән (ablative singular-only)

Cognate with Old Uyghur [script needed] (Etil, “a river name, presumably the Volga”). Compare also with Turkish İdil; and Atil, the name of the capital of historical Khazaria, situated in the Volga delta.
Theophanes the Confessor in the 9th century mentions the river as Ancient Greek Ατελ (Atel). Thus, it is still debatable if the river name is Turkic or pre-Turkic by origin.

cog

(mythology) a male character in Ural-batyr, Bashkir folk epic


аждаһа

ajdaha (romanization)
аждаһа (absolute singular)
аждаһалар (absolute plural)
аждаһаның (definite genitive singular)
аждаһаларҙың (definite genitive plural)
аждаһаға (dative singular)
аждаһаларға (dative plural)
аждаһаны (accusative definite singular)
аждаһаларҙы (accusative definite plural)
аждаһала (locative singular)
аждаһаларҙа (locative plural)
аждаһанан (ablative singular)
аждаһаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

аждаһаларҙың

аждаһаларҙан

From Persian اژدها (aždahâ, “dragon”),
from Parthian *aždahāk, from Avestan 𐬀𐬲𐬌⸱𐬛𐬀𐬵𐬁𐬐𐬀 (aži.dahāka), a serpent figure of Iranian mythology.


сәмреғош

head

сәмреғош • (səmreğoş)

ba-noun

сәмреғош • (səmreğoş)

səmreğoş (romanization)
сәмреғош (absolute singular-only)
сәмреғоштоң (definite genitive singular-only)
сәмреғошҡа (dative singular-only)
сәмреғошто (accusative definite singular-only)
сәмреғошта (locative singular-only)
сәмреғоштан (ablative singular-only)

[sæm.rɪ̞.ˈʁʊ̞ʂ]

A composition; the second component is ҡош (qoş, “bird”).
The first component comes from an Iranian source, compare
Middle Persian synmwlw,
Persian سیمرغ (simorğ, “Simurgh”).
See also Самрау.

(mythology) a huge mythical bird, the ruler of all birds; a benevolent, mythical flying creature


диуана

diwana (romanization)
диуана (absolute singular)
диуаналар (absolute plural)
диуананың (definite genitive singular)
диуаналарҙың (definite genitive plural)
диуанаға (dative singular)
диуаналарға (dative plural)
диуананы (accusative definite singular)
диуаналарҙы (accusative definite plural)
диуанала (locative singular)
диуаналарҙа (locative plural)
диуананан (ablative singular)
диуаналарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

диуаналарҙың

диуаналарҙан

From Persian دیوانه (divâne, “a crazy person, madman”).
Cognate with Kazakh диуана (diuana), Uzbek devona, Turkish divane (“crazy person, madman”).


Самрау

Samraw (romanization)
Самрау (absolute singular-only)
Самрауҙың (definite genitive singular-only)
Самрауға (dative singular-only)
Самрауҙы (accusative definite singular-only)
Самрауҙа (locative singular-only)
Самрауҙан (ablative singular-only)

Cognate with Kazakh самұрық (samūryq, “mythical eagle”), Uzbek semurgʻ (“mythical bird”).
Adapted from an Iranian source, compare Middle Persian synmwlw, Persian سیمرغ (simorğ, “Simurgh”). See also сәмреғош (səmreğoş).

cog

Ural-batyr (Bashkir folk epic):

Бар ҡоштарға баш булған Самрау атлы атам бар.

I have a father with the name of Samraw, who is the master of all birds.

Bar qoştarğa baş bulğan Samraw atlı atam bar.

(mythology) a mythical bird, deity and master of all birds


эйә

eyə (romanization)
эйә (absolute singular)
эйәләр (absolute plural)
эйәнең (definite genitive singular)
эйәләрҙең (definite genitive plural)
эйәгә (dative singular)
эйәләргә (dative plural)
эйәне (accusative definite singular)
эйәләрҙе (accusative definite plural)
эйәлә (locative singular)
эйәләрҙә (locative plural)
эйәнән (ablative singular)
эйәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *Edi (“owner, host”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (igä, “owner”); Tatar ия (iyä), Kazakh ие (ie), Kyrgyz ээ (ee), Southern Altai ээ (ee), Tuvan ээ (ee), Uzbek ega, Uyghur ئىگە (ige), Azerbaijani yiyə, Turkish iye (“owner, possessor”).

Өй эйәһе.

Һыу эйәһе.

(mythology) spirit/sprite living in and controlling a certain location