адрес

adres (romanization)
адрес (absolute singular)
адрестар (absolute plural)
адрестың (definite genitive singular)
адрестарҙың (definite genitive plural)
адресҡа (dative singular)
адрестарға (dative plural)
адресты (accusative definite singular)
адрестарҙы (accusative definite plural)
адреста (locative singular)
адрестарҙа (locative plural)
адрестан (ablative singular)
адрестарҙан (ablative plural)

From Russian а́дрес (ádres), from French adresse.


барабан

baraban (romanization)
барабан (absolute singular)
барабандар (absolute plural)
барабандың (definite genitive singular)
барабандарҙың (definite genitive plural)
барабанға (dative singular)
барабандарға (dative plural)
барабанды (accusative definite singular)
барабандарҙы (accusative definite plural)
барабанда (locative singular)
барабандарҙа (locative plural)
барабандан (ablative singular)
барабандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

барабандарҙың

барабандарға

барабандарҙы

барабандарҙа

барабандарҙан

From Russian бараба́н (barabán), from a Turkic source.


хәбәр

head

хәбәр • (xəbər)

ba-noun

хәбәр • (xəbər)

xəbər (romanization)
хәбәр (absolute singular)
хәбәрҙәр (absolute plural)
хәбәрҙең (definite genitive singular)
хәбәрҙәрҙең (definite genitive plural)
хәбәргә (dative singular)
хәбәрҙәргә (dative plural)
хәбәрҙе (accusative definite singular)
хәбәрҙәрҙе (accusative definite plural)
хәбәрҙә (locative singular)
хәбәрҙәрҙә (locative plural)
хәбәрҙән (ablative singular)
хәбәрҙәрҙән (ablative plural)

Өс уҡылмаған хәбәрегеҙ бар.


сысҡан

head

сысҡан • (sısqan)

ba-noun

сысҡан • (sısqan)

sısqan (romanization)
сысҡан (absolute singular)
сысҡандар (absolute plural)
сысҡандың (definite genitive singular)
сысҡандарҙың (definite genitive plural)
сысҡанға (dative singular)
сысҡандарға (dative plural)
сысҡанды (accusative definite singular)
сысҡандарҙы (accusative definite plural)
сысҡанда (locative singular)
сысҡандарҙа (locative plural)
сысҡандан (ablative singular)
сысҡандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

сысҡандарҙың

сысҡандарҙан

From Proto-Turkic *sïčgan (“mouse”).
Often considered a nomen agentis from the verb *sïč- (“to defecate”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (syčγ՚n /sïčɣan/),
Karakhanid سِجْغانْ (sïčɣān),
Armeno-Kipchak սըչխան (səčʻxan),
Tatar тычкан (tıçkan),
Kazakh тышқан (tyşqan),
Kyrgyz чычкан (cıckan),
Southern Altai чычкан (čïčkan),
Shor шышқан (šïšqan),
Uzbek sichqon,
Uyghur چاشقان (chashqan),
Turkmen syçan,
Turkish sıçan (“mouse”),
etc.
The computing sense is a semantic loan from English mouse.

cog

Shor шышқан (šïšqan)

ba:Сысҡандар

Хәҙерге ваҡытта тоташтырыуһыҙ сысҡандарҙың ғына бер нисә төрө бар, шул иҫәптән инфраҡыҙыл порт, Bluetooth аша эшләгән һ.б.

Xəźerge vaqıtta totaştırıwhıź sısqandarźıñ ğına ber nisə törö bar, şul iśəptən infraqıźıl port, Bluetooth aşa eşləgən h.b.

These days, there are several types of wireless mice alone, including (those) operating via infrared port, Bluetooth etc.


ғәмәл

head

ғәмәл • (ğəməl)

ba-noun

ғәмәл • (ğəməl)

ğəməl (romanization)
ғәмәл (absolute singular)
ғәмәлдәр (absolute plural)
ғәмәлдең (definite genitive singular)
ғәмәлдәрҙең (definite genitive plural)
ғәмәлгә (dative singular)
ғәмәлдәргә (dative plural)
ғәмәлде (accusative definite singular)
ғәмәлдәрҙе (accusative definite plural)
ғәмәлдә (locative singular)
ғәмәлдәрҙә (locative plural)
ғәмәлдән (ablative singular)
ғәмәлдәрҙән (ablative plural)

From Arabic عَمَل (ʕamal, “work, action, deed”).
Cognate with
Kazakh амал (amal),
Tatar гамәл (ğamäl),
Southern Altai эмил (emil),
Uzbek amal, etc.

der

Дәрәжәгә күтәреү ғәмәле.

Сафҡа индерелгән суперкомпьютерҙың иҫәпләү тиҙлеге 20 терафлопс (секундына иҫәпләү ғәмәлен) тәшкил итә.

Safqa inderelgən superkompyuterźıñ iśəpləw tiźlege 20 teraflops (sekundına iśəpləw ğəməlen) təşkil itə.

The computing power of the newly implemented supercomputer is 20 Teraflops (computing operations per second).

(mathematics, computing) computing operation


нигеҙ

head

нигеҙ • (nigeź)

ba-noun

нигеҙ • (nigeź)

nigeź (romanization)
нигеҙ (absolute singular)
нигеҙҙәр (absolute plural)
нигеҙҙең (definite genitive singular)
нигеҙҙәрҙең (definite genitive plural)
нигеҙгә (dative singular)
нигеҙҙәргә (dative plural)
нигеҙҙе (accusative definite singular)
нигеҙҙәрҙе (accusative definite plural)
нигеҙҙә (locative singular)
нигеҙҙәрҙә (locative plural)
нигеҙҙән (ablative singular)
нигеҙҙәрҙән (ablative plural)

Cognate with
Kazakh негіз (negız),
Kyrgyz негиз (negiz),
Uzbek negiz,
Uyghur نېگىز (nëgiz),
Crimean Tatar negiz.

Органик нигеҙҙәр.


нөктә

head

нөктә • (nöktə)

ba-noun

нөктә • (nöktə)

nöktə (romanization)
нөктә (absolute singular)
нөктәләр (absolute plural)
нөктәнең (definite genitive singular)
нөктәләрҙең (definite genitive plural)
нөктәгә (dative singular)
нөктәләргә (dative plural)
нөктәне (accusative definite singular)
нөктәләрҙе (accusative definite plural)
нөктәлә (locative singular)
нөктәләрҙә (locative plural)
нөктәнән (ablative singular)
нөктәләрҙән (ablative plural)

Иреү нөктәһе.

Ҡайнау нөктәһе.


тулҡын

head

тулҡын • (tulqın)

ba-noun

тулҡын • (tulqın)

tulqın (romanization)
тулҡын (absolute singular)
тулҡындар (absolute plural)
тулҡындың (definite genitive singular)
тулҡындарҙың (definite genitive plural)
тулҡынға (dative singular)
тулҡындарға (dative plural)
тулҡынды (accusative definite singular)
тулҡындарҙы (accusative definite plural)
тулҡында (locative singular)
тулҡындарҙа (locative plural)
тулҡындан (ablative singular)
тулҡындарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

тулҡындарҙың

тулҡындарҙан

From Proto-Turkic *tolkun (“wave”).
Cognate with
Tatar дулкын (dulkın),
Kazakh толқын (tolqyn),
Kyrgyz толкун (tolkun),
Uzbek toʻlqin,
Uyghur دولقۇن (dolqun),
Turkmen tolkun,
Yakut долгун (dolgun, “wave”).

Тулҡын оҙонлоғо.

Шартлау тулҡынына биш ҡатлы йорттарҙа быялалар ватылыу ғына түгел, хатта эске металл ишектәр ҙә емерелгән.

Şartlaw tulqınına biş qatlı yorttarźa bıyalalar vatılıw ğına tügel, xatta eske metall işektər źə yemerelgən.

(As a result of) the air blast wave, not only did window panes shatter in the 5-storeyed buildings, (but) even the internal metal doors were broken.

(physics) wave, movement of energy in a medium


көс

kös (romanization)
көс (absolute singular)
көстәр (absolute plural)
көстөң (definite genitive singular)
көстәрҙең (definite genitive plural)
көскә (dative singular)
көстәргә (dative plural)
көстө (accusative definite singular)
көстәрҙе (accusative definite plural)
көстә (locative singular)
көстәрҙә (locative plural)
көстән (ablative singular)
көстәрҙән (ablative plural)

From Proto-Common Turkic *kǖč (“force”).


баҫым

head

баҫым • (baśım)

ba-noun

баҫым • (baśım)

baśım (romanization)
баҫым (absolute singular-only)
баҫымдың (definite genitive singular-only)
баҫымға (dative singular-only)
баҫымды (accusative definite singular-only)
баҫымда (locative singular-only)
баҫымдан (ablative singular-only)

Cognate with Kazakh басым (basym, “prevailing, dominant”),
Uzbek bosim (“pressure; word stress”),
Uyghur بېسىم (bësim, “pressure; word stress”).

cog

Ҡан баҫымы.

Газ бүлмәләге температурағаса һыуынғас, уның һауыт төбөнә баҫымы нисек үҙгәрәсәк?

Gaz bülmələge temperaturağasa hıwınğas, unıñ hawıt töbönə baśımı nisek üźgərəsək?

When the gas cools down to the room temperature, how will its pressure on the vessel bottom change?


даирә

head

даирә • (dairə)

ba-noun

даирә • (dairə)

dairə (romanization)
даирә (absolute singular)
даирәләр (absolute plural)
даирәнең (definite genitive singular)
даирәләрҙең (definite genitive plural)
даирәгә (dative singular)
даирәләргә (dative plural)
даирәне (accusative definite singular)
даирәләрҙе (accusative definite plural)
даирәлә (locative singular)
даирәләрҙә (locative plural)
даирәнән (ablative singular)
даирәләрҙән (ablative plural)

From Arabic دَائِرَة (dāʔira, “circle”).

Магнит даирәһе.


матдә

head

матдә • (matdə)

ba-noun

матдә • (matdə)

matdə (romanization)
матдә (absolute singular)
матдәләр (absolute plural)
матдәнең (definite genitive singular)
матдәләрҙең (definite genitive plural)
матдәгә (dative singular)
матдәләргә (dative plural)
матдәне (accusative definite singular)
матдәләрҙе (accusative definite plural)
матдәлә (locative singular)
матдәләрҙә (locative plural)
матдәнән (ablative singular)
матдәләрҙән (ablative plural)

From Arabic مَادَّة (mādda, “matter, substance”).


атыу

From Proto-Turkic *at- (“to throw, shoot”).
Cognate with Old Uyghur [script needed] (at-, “to throw, shoot”);
Kazakh ату (atu, “to shoot”), Kyrgyz атуу (atuu, “to shoot”), Kumyk атмакъ (atmaq, “to thow”), Uzbek otmoq (“to shoot”), Uyghur ئاتماق (atmaq, “to throw, shoot”), Turkish atmak (“to throw”), Tuvan адар (adar, “to shoot”), Yakut ыт (ıt, “to shoot, fire”), Chuvash ывӑтма (yvătma, “to throw”), etc.

cog

Кавказда ир бала тыуыуҙы мылтыҡтан атып хəбəр итəлəр.

Kavkazda ir bala tıwıwźı mıltıqtan atıp xəbər itələr.

In the Caucasus, they fire a rifle to signal that a boy is born.


ҡыр

qır (romanization)
ҡыр (absolute singular)
ҡырҙар (absolute plural)
ҡырҙың (definite genitive singular)
ҡырҙарҙың (definite genitive plural)
ҡырға (dative singular)
ҡырҙарға (dative plural)
ҡырҙы (accusative definite singular)
ҡырҙарҙы (accusative definite plural)
ҡырҙа (locative singular)
ҡырҙарҙа (locative plural)
ҡырҙан (ablative singular)
ҡырҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *kïr (“uncultivated land”).


үтеү

head

үтеү • (ütew)

(cutting tools, intransitive) to be sharp, cut well


һүнеү

From Proto-Turkic *sȫn- (“to stop burning, fade”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (sön-, “to come to an end, disappear, go out of fire”);
Kazakh сөну (sönu, “to fade away, disappear”),
Uzbek soʻnmoq (“to fade”),
Turkish sönmek (“to fade, go out”),
Shor сенерге (senerge, “to fall, come down”),
Chuvash сӳнме (sünme, “to fade, go out”).

cog

(electricity, electric or mechanic device, machine etc.) to stop operating, to switch off, go off

electric or mechanic device; machine etc.; electric or mechanic device; machine etc.


аҡһым

head

аҡһым • (aqhım)

ba-noun

аҡһым • (aqhım)

aqhım (romanization)
аҡһым (absolute singular)
аҡһымдар (absolute plural)
аҡһымдың (definite genitive singular)
аҡһымдарҙың (definite genitive plural)
аҡһымға (dative singular)
аҡһымдарға (dative plural)
аҡһымды (accusative definite singular)
аҡһымдарҙы (accusative definite plural)
аҡһымда (locative singular)
аҡһымдарҙа (locative plural)
аҡһымдан (ablative singular)
аҡһымдарҙан (ablative plural)

Казеин – насар үҙләштерелеүсе аҡһым.


һалмауыр

head

һалмауыр • (halmawır)

ba-noun

һалмауыр • (halmawır)

halmawır (romanization)
һалмауыр (absolute singular)
һалмауырҙар (absolute plural)
һалмауырҙың (definite genitive singular)
һалмауырҙарҙың (definite genitive plural)
һалмауырға (dative singular)
һалмауырҙарға (dative plural)
һалмауырҙы (accusative definite singular)
һалмауырҙарҙы (accusative definite plural)
һалмауырҙа (locative singular)
һалмауырҙарҙа (locative plural)
һалмауырҙан (ablative singular)
һалмауырҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

һалмауырҙарҙың

һалмауырҙарға

һалмауырҙарҙы

һалмауырҙарҙа

һалмауырҙарҙан


тәте

head

тәте • (təte)

ba-noun

тәте • (təte)

təte (romanization)
тәте (absolute singular)
тәтеләр (absolute plural)
тәтенең (definite genitive singular)
тәтеләрҙең (definite genitive plural)
тәтегә (dative singular)
тәтеләргә (dative plural)
тәтене (accusative definite singular)
тәтеләрҙе (accusative definite plural)
тәтелә (locative singular)
тәтеләрҙә (locative plural)
тәтенән (ablative singular)
тәтеләрҙән (ablative plural)

Compare with
Kazakh тетік (tetık, “device; appliance”),
Azerbaijani tətik (“trigger of a firearm”);
Ottoman Turkish تتك (tetik, “trigger of a firearm”).