заман

zaman (romanization)
заман (absolute singular)
замандар (absolute plural)
замандың (definite genitive singular)
замандарҙың (definite genitive plural)
заманға (dative singular)
замандарға (dative plural)
заманды (accusative definite singular)
замандарҙы (accusative definite plural)
заманда (locative singular)
замандарҙа (locative plural)
замандан (ablative singular)
замандарҙан (ablative plural)

Үткән заман.

Хәҙерге заман.

Ҡылымдарҙы киләсәк заманға ҡуйығыҙ.


исем

isem (romanization)
исем (absolute singular)
исемдәр (absolute plural)
исемдең (definite genitive singular)
исемдәрҙең (definite genitive plural)
исемгә (dative singular)
исемдәргә (dative plural)
исемде (accusative definite singular)
исемдәрҙе (accusative definite plural)
исемдә (locative singular)
исемдәрҙә (locative plural)
исемдән (ablative singular)
исемдәрҙән (ablative plural)

Ultimately from Arabic اِسْم (ism, “name, appellation; noun”).

der

Яңғыҙлыҡ исем.

Уртаҡ исем.


тамыр

head

тамыр • (tamır)

ba-noun

тамыр • (tamır)

tamır (romanization)
тамыр (absolute singular)
тамырҙар (absolute plural)
тамырҙың (definite genitive singular)
тамырҙарҙың (definite genitive plural)
тамырға (dative singular)
тамырҙарға (dative plural)
тамырҙы (accusative definite singular)
тамырҙарҙы (accusative definite plural)
тамырҙа (locative singular)
тамырҙарҙа (locative plural)
тамырҙан (ablative singular)
тамырҙарҙан (ablative plural)

Inherited from Proto-Turkic *tamïr (“vein; root”).


хәбәр

head

хәбәр • (xəbər)

ba-noun

хәбәр • (xəbər)

xəbər (romanization)
хәбәр (absolute singular)
хәбәрҙәр (absolute plural)
хәбәрҙең (definite genitive singular)
хәбәрҙәрҙең (definite genitive plural)
хәбәргә (dative singular)
хәбәрҙәргә (dative plural)
хәбәрҙе (accusative definite singular)
хәбәрҙәрҙе (accusative definite plural)
хәбәрҙә (locative singular)
хәбәрҙәрҙә (locative plural)
хәбәрҙән (ablative singular)
хәбәрҙәрҙән (ablative plural)

Хәбәр һөйкәлеше.


өн

ön (romanization)
өн (absolute singular)
өндәр (absolute plural)
өндөң (definite genitive singular)
өндәрҙең (definite genitive plural)
өнгә (dative singular)
өндәргә (dative plural)
өндө (accusative definite singular)
өндәрҙе (accusative definite plural)
өндә (locative singular)
өндәрҙә (locative plural)
өндән (ablative singular)
өндәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *ǖn (“voice, sound”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (ün, “voice, sound”);
Kazakh үн (ün, “voice, sound”),
Kyrgyz үн (ün, “voice, sound”),
Turkish ün (“voice, sound”),
Khakas ӱн (ün, “voice, sound”),
Tuvan үн (ün, “voice, sound”).


сифат

sifat (romanization)
сифат (absolute singular)
сифаттар (absolute plural)
сифаттың (definite genitive singular)
сифаттарҙың (definite genitive plural)
сифатҡа (dative singular)
сифаттарға (dative plural)
сифатты (accusative definite singular)
сифаттарҙы (accusative definite plural)
сифатта (locative singular)
сифаттарҙа (locative plural)
сифаттан (ablative singular)
сифаттарҙан (ablative plural)

Һөйләмдә сифаттар һәр саҡ тиерлек аныҡлаусы һәм хәбәр функцияһын башҡара.

In the sentence, adjectives practically always fulfil the function of the attribute or the predicate.

Höyləmdə sifattar hər saq tiyerlek anıqlawsı həm xəbər funktsiyahın başqara.


ҡылым

head

ҡылым • (qılım)

ba-noun

ҡылым • (qılım)

qılım (romanization)
ҡылым (absolute singular)
ҡылымдар (absolute plural)
ҡылымдың (definite genitive singular)
ҡылымдарҙың (definite genitive plural)
ҡылымға (dative singular)
ҡылымдарға (dative plural)
ҡылымды (accusative definite singular)
ҡылымдарҙы (accusative definite plural)
ҡылымда (locative singular)
ҡылымдарҙа (locative plural)
ҡылымдан (ablative singular)
ҡылымдарҙан (ablative plural)

From the verb ҡыл- (qïl-) "to do, to act".

Уртаҡ ҡылым.

Күсемле ҡылым.

Ҡылымдарҙы киләсәк заманға ҡуйығыҙ.

Ошо ҡылымдың бойороғо нисек яңғырай?

How does the imperative of this verb sound?


рәүеш

head

рәүеш • (rəweş)

ba-noun

рәүеш • (rəweş)

rəweş (romanization)
рәүеш (absolute singular)
рәүештәр (absolute plural)
рәүештең (definite genitive singular)
рәүештәрҙең (definite genitive plural)
рәүешкә (dative singular)
рәүештәргә (dative plural)
рәүеште (accusative definite singular)
рәүештәрҙе (accusative definite plural)
рәүештә (locative singular)
рәүештәрҙә (locative plural)
рәүештән (ablative singular)
рәүештәрҙән (ablative plural)

From Persian روش (raveš, “manner, method, way”).

bor

Урын рәүеше.


алмаш

head

алмаш • (almaş)

ba-noun

алмаш • (almaş)

almaş (romanization)
алмаш (absolute singular)
алмаштар (absolute plural)
алмаштың (definite genitive singular)
алмаштарҙың (definite genitive plural)
алмашҡа (dative singular)
алмаштарға (dative plural)
алмашты (accusative definite singular)
алмаштарҙы (accusative definite plural)
алмашта (locative singular)
алмаштарҙа (locative plural)
алмаштан (ablative singular)
алмаштарҙан (ablative plural)

Зат алмаштары

Һорау алмаштары


ижек

ijek (romanization)
ижек (absolute singular)
ижектәр (absolute plural)
ижектең (definite genitive singular)
ижектәрҙең (definite genitive plural)
ижеккә (dative singular)
ижектәргә (dative plural)
ижекте (accusative definite singular)
ижектәрҙе (accusative definite plural)
ижектә (locative singular)
ижектәрҙә (locative plural)
ижектән (ablative singular)
ижектәрҙән (ablative plural)

Cognate with
Old Uyghur [script needed] (üžik, “syllable; letter”),
Karakhanid [script needed] (üžük, “syllable”),
Tatar иҗек (icek, “syllable”),
Tuvan үжүк (üjük, “letter; alphabet”).
Akhmetyanov suggests derivation from Middle Chinese 字 (ji, “letter, symbol, character”).

cog

Башҡорт телендә баҫым күпселек осраҡтарҙа аҙаҡҡы ижеккә төшә.

In the Bashkir language, the stress in most cases falls on the last syllable.

Başqort telendə baśım küpselek osraqtarźa aźaqqı ijekkə töşə.


һан

han (romanization)
һан (absolute singular)
һандар (absolute plural)
һандың (definite genitive singular)
һандарҙың (definite genitive plural)
һанға (dative singular)
һандарға (dative plural)
һанды (accusative definite singular)
һандарҙы (accusative definite plural)
һанда (locative singular)
һандарҙа (locative plural)
һандан (ablative singular)
һандарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *sā-n (“number”), from Proto-Turkic *sā- (“to count”).
Cognate with:
Old Uyghur s՚n (san, “number”).


нигеҙ

head

нигеҙ • (nigeð)

ba-noun

нигеҙ • (nigeð)

nigeð (romanization)
нигеҙ (absolute singular)
нигеҙҙәр (absolute plural)
нигеҙҙең (definite genitive singular)
нигеҙҙәрҙең (definite genitive plural)
нигеҙгә (dative singular)
нигеҙҙәргә (dative plural)
нигеҙҙе (accusative definite singular)
нигеҙҙәрҙе (accusative definite plural)
нигеҙҙә (locative singular)
нигеҙҙәрҙә (locative plural)
нигеҙҙән (ablative singular)
нигеҙҙәрҙән (ablative plural)

Cognate with
Kazakh негіз (negız),
Kyrgyz негиз (negiz),
Uzbek negiz,
Uyghur نېگىز (nëgiz),
Crimean Tatar negiz.


ымлыҡ

head

ымлыҡ • (ımlıq)

ba-noun

ымлыҡ • (ımlıq)

ımlıq (romanization)
ымлыҡ (absolute singular)
ымлыҡтар (absolute plural)
ымлыҡтың (definite genitive singular)
ымлыҡтарҙың (definite genitive plural)
ымлыҡҡа (dative singular)
ымлыҡтарға (dative plural)
ымлыҡты (accusative definite singular)
ымлыҡтарҙы (accusative definite plural)
ымлыҡта (locative singular)
ымлыҡтарҙа (locative plural)
ымлыҡтан (ablative singular)
ымлыҡтарҙан (ablative plural)


теркәүес

head

теркәүес • (terkäwes)

ba-noun

теркәүес • (terkäwes)

terkäwes (romanization)
теркәүес (absolute singular)
теркәүестәр (absolute plural)
теркәүестең (definite genitive singular)
теркәүестәрҙең (definite genitive plural)
теркәүескә (dative singular)
теркәүестәргә (dative plural)
теркәүесте (accusative definite singular)
теркәүестәрҙе (accusative definite plural)
теркәүестә (locative singular)
теркәүестәрҙә (locative plural)
теркәүестән (ablative singular)
теркәүестәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

теркәүестәрҙең

теркәүестәргә

теркәүестәрҙе

теркәүестәрҙә

теркәүестәрҙән

Бүлеү теркәүесе.

Һөҙөмтә теркәүесе.


бәйләүес

head

бәйләүес • (bäyläwes)

ba-noun

бәйләүес • (bäyläwes)

bäyläwes (romanization)
бәйләүес (absolute singular)
бәйләүестәр (absolute plural)
бәйләүестең (definite genitive singular)
бәйләүестәрҙең (definite genitive plural)
бәйләүескә (dative singular)
бәйләүестәргә (dative plural)
бәйләүесте (accusative definite singular)
бәйләүестәрҙе (accusative definite plural)
бәйләүестә (locative singular)
бәйләүестәрҙә (locative plural)
бәйләүестән (ablative singular)
бәйләүестәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

бәйләүестәрҙең

бәйләүестәргә

бәйләүестәрҙе

бәйләүестәрҙә

бәйләүестәрҙән

From the verb бәйлә- (bäylä-) "to tie (together), to bind".

Эйәлек килеш бәйләүестәре.
Eyəlek kileş bəyləwestəre.
Postpositions that take the genetive case.


мәғәнә

head

мәғәнә • (məğənə)

ba-noun

мәғәнә • (məğənə)

məğənə (romanization)
мәғәнә (absolute singular)
мәғәнәләр (absolute plural)
мәғәнәнең (definite genitive singular)
мәғәнәләрҙең (definite genitive plural)
мәғәнәгә (dative singular)
мәғәнәләргә (dative plural)
мәғәнәне (accusative definite singular)
мәғәнәләрҙе (accusative definite plural)
мәғәнәлә (locative singular)
мәғәнәләрҙә (locative plural)
мәғәнәнән (ablative singular)
мәғәнәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

мәғәнәләрҙең

мәғәнәләрҙән

From Arabic مَعْنَى (maʕnā, “meaning, sense”).
Cognate with
Tatar мәгънә (mäğnä),
Kazakh мағына (mağyna),
Kyrgyz маани (maani),
Uzbek maʼno,
Azerbaijani məna, معنا,
Ottoman Turkish معنی (me'nâ),
Turkish mana, etc.

cog

Tatar мәгънә (mäğnä)

Һүҙҙең тура/күсмә мәғәнәһе.

The direct/figurative meaning of the word.

Башҡорт телендә был һүҙ ике мәғәнәлә йөрөй.

In the Bashkir language, this word has two meanings.

Başqort telendə bıl hüź ike məğənələ yöröy.


һүҙ төркөмө

head

һүҙ төркөмө • (hüź törkömö)

ba-noun

һүҙ төркөмө • (hüź törkömö)

[ˈhɵð tʏ̞ɾ.kʏ̞.ˌmʏ̞]

һүҙ‧төр‧кө‧мө

һүҙ (hüź) + төркөм (törköm). Cognate of Kyrgyz сөз түркүмү (söz türkümü) and Uzbek soʻz turkumi.

com

һүҙ (hüź) + төркөм (törköm)

cog

Kyrgyz сөз түркүмү (söz türkümü)

ba:Һүҙ төркөмдәре


тыныш билдәһе

head

тыныш билдәһе

тыныш билдәһе • (tınış bildəhe)

ba-noun

тыныш билдәһе

тыныш билдәһе • (tınış bildəhe)

A regular Izāfa construction, see тыныш and билдә.
Compare analogs in other Turkic languages:
Tatar тыныш билгесе (tınış bilgese),
Kazakh тыныс белгісі (tynys belgısı),
Kyrgyz тыныш белгиси (tınış belgisi),
Uzbek tinish belgisi (“punctuation mark”).

cog

тыныш билгесе

тыныс белгісі

тыныш белгиси

Һөйләмдә тыныш билдәләре ҡуйылышын аңлатығыҙ.

Explain the placement of punctuation marks in the sentence.

Höyləmdə tınış bildələre quyılışın añlatığıź.

Һаналып килеүсе һүҙҙәр араһында ниндәй тыныш билдәһе ҡуйыла?

What punctuation mark is placed between words in an enumerated sequence?

Hanalıp kilewse hüźźər arahında nindəy tınış bildəhe quyıla?


һөйләм

head

һөйләм • (höyləm)

ba-noun

һөйләм • (höyləm)

höyləm (romanization)
һөйләм (absolute singular)
һөйләмдәр (absolute plural)
һөйләмдең (definite genitive singular)
һөйләмдәрҙең (definite genitive plural)
һөйләмгә (dative singular)
һөйләмдәргә (dative plural)
һөйләмде (accusative definite singular)
һөйләмдәрҙе (accusative definite plural)
һөйләмдә (locative singular)
һөйләмдәрҙә (locative plural)
һөйләмдән (ablative singular)
һөйләмдәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

һөйләмдәрҙең

һөйләмдәрҙән

From verbal stem һөйлә- (hӧylä-) "to speak".
Compare with
Kyrgyz сүйлөм (süylöm),
Kazakh сөйлем (söilem, “sentence”).

Һөйләмдә һүҙ тәртибе.

Ҡушма һөйләм.

Хәбәр һөйләмдең аҙағында нөктә ҡуйыла.

At the end of a declarative sentence, a period is placed.

Мин шунда уҡ бер һөйләмдән генә торған ғариза яҙҙым да уға һондом.

I immediately wrote an application which consisted of just one sentence, and handed it to him.

Min şunda uq ber höyləmdən genə torğan ğariza yaźźım da uğa hondom.


телмәр

head

телмәр • (telmər)

ba-noun

телмәр • (telmər)

telmər (romanization)
телмәр (absolute singular-only)
телмәрҙең (definite genitive singular-only)
телмәргә (dative singular-only)
телмәрҙе (accusative definite singular-only)
телмәрҙә (locative singular-only)
телмәрҙән (ablative singular-only)

Тура телмәр.
Tura telmər.
Direct speech.

Ситләтелгән телмәр.


йүнәлеш

head

йүнәлеш • (yünəleş)

ba-noun

йүнәлеш • (yünəleş)

yünəleş (romanization)
йүнәлеш (absolute singular)
йүнәлештәр (absolute plural)
йүнәлештең (definite genitive singular)
йүнәлештәрҙең (definite genitive plural)
йүнәлешкә (dative singular)
йүнәлештәргә (dative plural)
йүнәлеште (accusative definite singular)
йүнәлештәрҙе (accusative definite plural)
йүнәлештә (locative singular)
йүнәлештәрҙә (locative plural)
йүнәлештән (ablative singular)
йүнәлештәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

йүнәлештәрҙең

йүнәлештәргә

йүнәлештәрҙе

йүнәлештәрҙә

йүнәлештәрҙән

Action noun of *yönäl- (“to move in a certain direction, make one's way toward”), from Proto-Turkic *yȫn (“side, direction”).
Cognate with
Uzbek yo'nalish (“direction”).
Turkish yöneliş (“drift, bearing, orientation”)

cog

Ҡайтым йүнәлеше.

Төшөм йүнәлеше.

Йөкмәтеү йүнәлеше.


баҫым

head

баҫым • (baśım)

ba-noun

баҫым • (baśım)

baśım (romanization)
баҫым (absolute singular-only)
баҫымдың (definite genitive singular-only)
баҫымға (dative singular-only)
баҫымды (accusative definite singular-only)
баҫымда (locative singular-only)
баҫымдан (ablative singular-only)

Cognate with Kazakh басым (basym, “prevailing, dominant”),
Uzbek bosim (“pressure; word stress”),
Uyghur بېسىم (bësim, “pressure; word stress”).


килеш

head

килеш • (kileş)

ba-noun

килеш • (kileş)

kileş (romanization)
килеш (absolute singular)
килештәр (absolute plural)
килештең (definite genitive singular)
килештәрҙең (definite genitive plural)
килешкә (dative singular)
килештәргә (dative plural)
килеште (accusative definite singular)
килештәрҙе (accusative definite plural)
килештә (locative singular)
килештәрҙә (locative plural)
килештән (ablative singular)
килештәрҙән (ablative plural)

From keliš "grammatical case", from the verb kel- in the meaning of "to appear; to manifest; to be expressed (in a specific form)".
Cognate with
Nogai келис (kelis, “grammatical case”),
Shor келиш (keliš, “grammatical case”),
Uyghur كېلىش (këlish, “grammatical case”),
Uzbek kelishik (“grammatical case”).

cog

Килеш менән үҙгәреү.

Килеш ялғауы.


һөйкәлеш

head

һөйкәлеш • (höykəleş)

ba-noun

һөйкәлеш • (höykəleş)

höykəleş (romanization)
һөйкәлеш (absolute singular)
һөйкәлештәр (absolute plural)
һөйкәлештең (definite genitive singular)
һөйкәлештәрҙең (definite genitive plural)
һөйкәлешкә (dative singular)
һөйкәлештәргә (dative plural)
һөйкәлеште (accusative definite singular)
һөйкәлештәрҙе (accusative definite plural)
һөйкәлештә (locative singular)
һөйкәлештәрҙә (locative plural)
һөйкәлештән (ablative singular)
һөйкәлештәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

һөйкәлештәрҙең

һөйкәлештәргә

һөйкәлештәрҙе

һөйкәлештәрҙә

һөйкәлештәрҙән

From verbal stem һөйкәл- (hӧykäl-) "to lean towards, to be inclined".

Хәбәр һөйкәлеше.

Бойороҡ һөйкәлеше.

Теләк һөйкәлеше.

Шарт һөйкәлеше.


хәл

xəl (romanization)
хәл (absolute singular)
хәлдәр (absolute plural)
хәлдең (definite genitive singular)
хәлдәрҙең (definite genitive plural)
хәлгә (dative singular)
хәлдәргә (dative plural)
хәлде (accusative definite singular)
хәлдәрҙе (accusative definite plural)
хәлдә (locative singular)
хәлдәрҙә (locative plural)
хәлдән (ablative singular)
хәлдәрҙән (ablative plural)

From Persian حال (hâl), from Arabic حَالَ (ḥāla).

Урын хәле.

Ваҡыт хәле.

Рәүеш хәле.


хәҙерге заман

head

хәҙерге заман

хәҙерге заман • (xəźerge zaman)

ba-noun

хәҙерге заман

хәҙерге заман • (xəźerge zaman)

xəźerge zaman (romanization)
хәҙерге заман (absolute singular-only)
хәҙерге замандың (definite genitive singular-only)
хәҙерге заманға (dative singular-only)
хәҙерге заманды (accusative definite singular-only)
хәҙерге заманда (locative singular-only)
хәҙерге замандан (ablative singular-only)

[ˈχæ.ðɪ̞r.ɡɪ̞.zä.ˈmän]

[χæ.ðɪ̞r.ˈɡɪ̞.zä.ˈmän]

See the Etymology sections at хәҙерге (xəźerge, “present”), заман (zaman, “tense”).
Compare equivalent terms in other Turkic languages:
Uzbek hozirgi zamon,
Turkmen häzirki zaman (“present tense”).


үткән заман

head

үткән заман • (ütkən zaman)

ba-noun

үткән заман • (ütkən zaman)

ütkən zaman (romanization)
үткән заман (absolute singular-only)
үткән замандың (definite genitive singular-only)
үткән заманға (dative singular-only)
үткән заманды (accusative definite singular-only)
үткән заманда (locative singular-only)
үткән замандан (ablative singular-only)

See the Etymology sections at үткән (ütkən, “past”), заман (zaman, “tense”).
Compare equivalent terms in other Turkic languages:
Uzbek oʻtgan zamon,
Uyghur ئۆتكەن زامان (ötken zaman) // өткән заман (ötken zaman),
Turkmen öten zaman (“past tense”).

cog

ئۆتكەن زامان


киләсәк заман

head

киләсәк заман

киләсәк заман • (kiləsək zaman)

ba-noun

киләсәк заман

киләсәк заман • (kiləsək zaman)

kiləsək zaman (romanization)
киләсәк заман (absolute singular-only)
киләсәк замандың (definite genitive singular-only)
киләсәк заманға (dative singular-only)
киләсәк заманды (accusative definite singular-only)
киләсәк заманда (locative singular-only)
киләсәк замандан (ablative singular-only)

See the Etymology sections at киләсәк (kiləsək, “future”), заман (zaman, “tense”).
Compare equivalent terms in other Turkic languages:
Tatar киләчәк заман (kiläçäk zaman),
Nogai келеек заман (keleyek zaman),
Crimean Tatar kelecek zaman,
Turkmen geljek zaman,
Azerbaijani gələcək zaman,
Turkish gelecek zaman (“future tense”).

cog

киләчәк заман

келеек заман

Ҡылымдарҙы киләсәк заманға ҡуйығыҙ.


нәҙек

head

нәҙек • (nəźek)

ba-adj

нәҙек • (nəźek)

From Persian نازک (nâzok, “thin”).
Cognate with
Kazakh нәзік (näzık, “thin, delicate”),
Kumyk назик (nazik, “thin, slender”),
Uzbek nozik (“thin, delicate”),
Uyghur نازۇك (nazuk, “thin, delicate”),
Turkmen näzik (“tender, soft, delicate”),
Azerbaijani nazik (“thin”),
Turkish nazik (“tender, kind, polite”).


тартынҡы

head

тартынҡы • (tartınqı)

ba-noun

тартынҡы • (tartınqı)

tartınqı (romanization)
тартынҡы (absolute singular)
тартынҡылар (absolute plural)
тартынҡының (definite genitive singular)
тартынҡыларҙың (definite genitive plural)
тартынҡыға (dative singular)
тартынҡыларға (dative plural)
тартынҡыны (accusative definite singular)
тартынҡыларҙы (accusative definite plural)
тартынҡыла (locative singular)
тартынҡыларҙа (locative plural)
тартынҡынан (ablative singular)
тартынҡыларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

тартынҡыларҙың

тартынҡыларға

тартынҡыларҙы

тартынҡыларҙа

тартынҡыларҙан

From verbal stem тарт- (tart-) "to pull".
Compare with
Tatar тартык (tartıq, “consonant”), which is derived from the same verb.

ba:Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр


һуҙынҡы

head

һуҙынҡы • (huźınqı)

ba-noun

һуҙынҡы • (huźınqı)

huźınqı (romanization)
һуҙынҡы (absolute singular)
һуҙынҡылар (absolute plural)
һуҙынҡының (definite genitive singular)
һуҙынҡыларҙың (definite genitive plural)
һуҙынҡыға (dative singular)
һуҙынҡыларға (dative plural)
һуҙынҡыны (accusative definite singular)
һуҙынҡыларҙы (accusative definite plural)
һуҙынҡыла (locative singular)
һуҙынҡыларҙа (locative plural)
һуҙынҡынан (ablative singular)
һуҙынҡыларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

һуҙынҡыларҙың

һуҙынҡыларға

һуҙынҡыларҙы

һуҙынҡыларҙа

һуҙынҡыларҙан

[hu.ðɯ̞ŋˈqɯ̞]

From the verbal stem һуҙ- (huð-) "to pull".
Compare with
Tatar сузык (suzıq, “vowel”), Kumyk созукъ (sozuq, “vowel”), both derived from the cognate verb.

Нәҙек һуҙынҡы.

Ҡалын һуҙынҡы.

ba:Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр


хәрәкәт

head

хәрәкәт • (xərəkət)

ba-noun

хәрәкәт • (xərəkət)

xərəkət (romanization)
хәрәкәт (absolute singular-only)
хәрәкәттең (definite genitive singular-only)
хәрәкәткә (dative singular-only)
хәрәкәтте (accusative definite singular-only)
хәрәкәттә (locative singular-only)
хәрәкәттән (ablative singular-only)

From Persian حرکت (“motion, movement”), from Arabic حَرَكَة (ḥaraka, “motion, movement”).
Cognate with Kazakh әрекет (äreket, “action; effort”), Kyrgyz аракет (araket, “action; effort”), Uzbek harakat (“movement, action”), Turkish hareket (“action, movement”), etc.

cog

(linguistics) diacritic, accent mark in Arabic script traditions


әйтелеш

head

әйтелеш • (əyteleş)

ba-noun

әйтелеш • (əyteleş)

əyteleş (romanization)
әйтелеш (absolute singular)
әйтелештәр (absolute plural)
әйтелештең (definite genitive singular)
әйтелештәрҙең (definite genitive plural)
әйтелешкә (dative singular)
әйтелештәргә (dative plural)
әйтелеште (accusative definite singular)
әйтелештәрҙе (accusative definite plural)
әйтелештә (locative singular)
әйтелештәрҙә (locative plural)
әйтелештән (ablative singular)
әйтелештәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

әйтелештәрҙең

әйтелештәргә

әйтелештәрҙе

әйтелештәрҙә

әйтелештәрҙән

[æj.tʰɪ̆.ˈlɪ̆ʃ]

From *aytïlïš (“pronunciation, the way something is said”), from aytïl- "to be said", passive of ayt- "to say" (see әйтеү (əytew) for more).
Compare with
Kazakh айтылыс (aitylys, “pronunciation”),
Turkish aýdylyş (“pronunciation”),
Uzbek aytilish (“pronunciation”),
Uyghur ئېيتىلىش (ëytilish, “pronunciation”).


күплек

head

күплек • (küplek)

ba-noun

күплек • (küplek)


эйә

eyə (romanization)
эйә (absolute singular)
эйәләр (absolute plural)
эйәнең (definite genitive singular)
эйәләрҙең (definite genitive plural)
эйәгә (dative singular)
эйәләргә (dative plural)
эйәне (accusative definite singular)
эйәләрҙе (accusative definite plural)
эйәлә (locative singular)
эйәләрҙә (locative plural)
эйәнән (ablative singular)
эйәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *Edi (“owner, host”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (igä, “owner”); Tatar ия (iyä), Kazakh ие (ie), Kyrgyz ээ (ee), Southern Altai ээ (ee), Tuvan ээ (ee), Uzbek ega, Uyghur ئىگە (ige), Azerbaijani yiyə, Turkish iye (“owner, possessor”).