автобус

avtobus (romanization)
автобус (absolute singular)
автобустар (absolute plural)
автобустың (definite genitive singular)
автобустарҙың (definite genitive plural)
автобусҡа (dative singular)
автобустарға (dative plural)
автобусты (accusative definite singular)
автобустарҙы (accusative definite plural)
автобуста (locative singular)
автобустарҙа (locative plural)
автобустан (ablative singular)
автобустарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

автобустарҙың

автобустарға

автобустарҙы

автобустарҙа

автобустарҙан

Автобус хәрәкәте.

Автобус туҡталышы.

Яңы автобустар газ двигателендә эшләй.

The new buses work on natural gas engines.

Беҙ ингәндә автобус буш ине, өс-дүрт туҡталыштан халыҡ тулып китте.

When we entered, the bus was empty; after three (or) four stops, it became full of people.

Beź ingəndə avtobus buş ine, ös-dürt tuqtalıştan xalıq tulıp kitte.


бысаҡ

head

бысаҡ • (bısaq)

ba-noun

бысаҡ • (bısaq)

bısaq (romanization)
бысаҡ (absolute singular)
бысаҡтар (absolute plural)
бысаҡтың (definite genitive singular)
бысаҡтарҙың (definite genitive plural)
бысаҡҡа (dative singular)
бысаҡтарға (dative plural)
бысаҡты (accusative definite singular)
бысаҡтарҙы (accusative definite plural)
бысаҡта (locative singular)
бысаҡтарҙа (locative plural)
бысаҡтан (ablative singular)
бысаҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *bïčgak (“knife”), from Proto-Turkic *bïč- (“to cut”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (bïčaq, “knife”);
Tatar пычак (pıçaq),
Kazakh пышақ (pyşaq),
Kyrgyz бычак (bıcak),
Southern Altai бычак (bïčak),
Karachay-Balkar бычакъ (bıçaq),
Kumyk бичакъ (biçaq),
Khakas пычах (pıçax),
Shor пычақ (pïčaq),
Tuvan бижек (bijek),
Uzbek pichoq,
Uyghur پىچاق (pichaq),
Turkish bıçak,
Azerbaijani bıçaq,
Turkmen pyçak,
Yakut быһах (bıhaq), etc.

cog

Үткер бысаҡ.

Бысаҡ осонда ваҡ тоҙ һалып болғағыҙ.

Put (some) fine salt on the knifepoint and stir.


сәйнүк

head

сәйнүк • (səynük)

ba-noun

сәйнүк • (səynük)

səynük (romanization)
сәйнүк (absolute singular)
сәйнүктәр (absolute plural)
сәйнүктең (definite genitive singular)
сәйнүктәрҙең (definite genitive plural)
сәйнүккә (dative singular)
сәйнүктәргә (dative plural)
сәйнүкте (accusative definite singular)
сәйнүктәрҙе (accusative definite plural)
сәйнүктә (locative singular)
сәйнүктәрҙә (locative plural)
сәйнүктән (ablative singular)
сәйнүктәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

сәйнүктәрҙең

сәйнүктәрҙән

From Russian ча́йник (čájnik, “tea pot”).
The first syllable is influenced by сәй (səy, “tea”).
Cognate with
Kazakh шәйнек (şäinek),
Kyrgyz чайнек (caynek),
Uzbek choynak,
Azerbaijani, Crimean Tatar çaynik, etc.

tea kettle (in which water is boiled for tea)


таба

taba (romanization)
таба (absolute singular)
табалар (absolute plural)
табаның (definite genitive singular)
табаларҙың (definite genitive plural)
табаға (dative singular)
табаларға (dative plural)
табаны (accusative definite singular)
табаларҙы (accusative definite plural)
табала (locative singular)
табаларҙа (locative plural)
табанан (ablative singular)
табаларҙан (ablative plural)

From Persian تابه (tâbe, “frying pan”).
Cognate with Kazakh таба (taba), Uzbek tova, Turkish tava (“frying pan”).

Табала бешкән ризыҡ.


кәмә

head

кәмә • (kəmə)

ba-noun

кәмә • (kəmə)

kəmə (romanization)
кәмә (absolute singular)
кәмәләр (absolute plural)
кәмәнең (definite genitive singular)
кәмәләрҙең (definite genitive plural)
кәмәгә (dative singular)
кәмәләргә (dative plural)
кәмәне (accusative definite singular)
кәмәләрҙе (accusative definite plural)
кәмәлә (locative singular)
кәмәләрҙә (locative plural)
кәмәнән (ablative singular)
кәмәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *gẹ̄mi (“boat, vessel”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (kemä, “boat”);
Kyrgyz кеме (keme, “ship”),
Uzbek kema (“ship”),
Chulym кӓмӓ (kämä, “boat”),
Shor кебе (kebe, “boat”),
Tuvan хеме (xeme, “boat”),
Azerbaijani gəmi, Turkish gemi, etc.

cog

Елкәнле кәмә.

Кәмә ҡамышҡа терәлеп туҡтаны.

The boat got caught in the cattail and stopped.

Ысынлап та, Туфан һыуы тартылғас, Нух кәмәһен ҡайҙа килтереп терәй икән?

As a matter of fact, where did Noah land his boat (=ark) when the Deluge' waters subsided?

Isınlap ta, Tufan hıwı tartılğas, Nux kəməhen qayźa kilterep terəy ikən?


сәғәт

head

сәғәт • (səğət)

ba-noun

сәғәт • (səğət)

səğət (romanization)
сәғәт (absolute singular)
сәғәттәр (absolute plural)
сәғәттең (definite genitive singular)
сәғәттәрҙең (definite genitive plural)
сәғәткә (dative singular)
сәғәттәргә (dative plural)
сәғәтте (accusative definite singular)
сәғәттәрҙе (accusative definite plural)
сәғәттә (locative singular)
сәғәттәрҙә (locative plural)
сәғәттән (ablative singular)
сәғәттәрҙән (ablative plural)

From Arabic سَاعَة (sāʕa, “hour, clock”).

Бөгөнгө көндә ҡул сәғәте ваҡытты ғына түгел, кешенең абруйын да күрһәтеп тора.

These days, a watch not only shows the time, but also the person's social status.

Bögöngö köndə qul səğəte vaqıttı ğına tügel, keşeneñ abruyın da kürhətep tora.


ҡул сәғәте

head

ҡул сәғәте • (qul səğəte)

ba-noun

ҡул сәғәте • (qul səğəte)

These days, a watch not only shows the time, but also the owner's social status.


сана

sana (romanization)
сана (absolute singular)
саналар (absolute plural)
сананың (definite genitive singular)
саналарҙың (definite genitive plural)
санаға (dative singular)
саналарға (dative plural)
сананы (accusative definite singular)
саналарҙы (accusative definite plural)
санала (locative singular)
саналарҙа (locative plural)
сананан (ablative singular)
саналарҙан (ablative plural)

Cognate with
Kazakh шана (şana, “sledge”),
Kyrgyz чана (cana, “sledge”),
Uzbek chana (“sledge”),
Uyghur چانا (chana, “sledge”);
Shor сана (“ski”),
Khakas сана (sana, “ski”).


һал

hal (romanization)
һал (absolute singular)
һалдар (absolute plural)
һалдың (definite genitive singular)
һалдарҙың (definite genitive plural)
һалға (dative singular)
һалдарға (dative plural)
һалды (accusative definite singular)
һалдарҙы (accusative definite plural)
һалда (locative singular)
һалдарҙа (locative plural)
һалдан (ablative singular)
һалдарҙан (ablative plural)

Inherited from Proto-Turkic *sāl (“raft”).
Cognate with
Kazakh сал (sal),
Uzbek sol,
Turkish sal (“raft”).


ҡырғыс

head

ҡырғыс • (qırğıs)

ba-noun

ҡырғыс • (qırğıs)

qırğıs (romanization)
ҡырғыс (absolute singular)
ҡырғыстар (absolute plural)
ҡырғыстың (definite genitive singular)
ҡырғыстарҙың (definite genitive plural)
ҡырғысҡа (dative singular)
ҡырғыстарға (dative plural)
ҡырғысты (accusative definite singular)
ҡырғыстарҙы (accusative definite plural)
ҡырғыста (locative singular)
ҡырғыстарҙа (locative plural)
ҡырғыстан (ablative singular)
ҡырғыстарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ҡырғыстарҙың

ҡырғыстарҙан

[qɯ̞r.ˈʁɯ̞s]

ҡыр- "to scrape, grate" + -ғыс "tool suffix".
Compare to Kazakh қырғыш (qyrğyş, “scraper”), Uzbek qirgʻich (“grater”), Southern Altai кыргыш (kïrgïš, “scraper”), Kumyk къыргъыч (qırğıç, “scraper, grater”).


кәстрүл

head

кәстрүл • (kəstrül)

ba-noun

кәстрүл • (kəstrül)

kəstrül (romanization)
кәстрүл (absolute singular)
кәстрүлдәр (absolute plural)
кәстрүлдең (definite genitive singular)
кәстрүлдәрҙең (definite genitive plural)
кәстрүлгә (dative singular)
кәстрүлдәргә (dative plural)
кәстрүлде (accusative definite singular)
кәстрүлдәрҙе (accusative definite plural)
кәстрүлдә (locative singular)
кәстрүлдәрҙә (locative plural)
кәстрүлдән (ablative singular)
кәстрүлдәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

кәстрүлдәрҙең

кәстрүлдәргә

кәстрүлдәрҙе

кәстрүлдәрҙә

кәстрүлдәрҙән

From Russian кастрю́ля (kastrjúlja, “pot”).
Compare with
Tatar кәстрүл (kästrül),
Kazakh кәстрөл (käströl, “pot”).


ҡаҙан

head

ҡаҙан • (qaźan)

ba-noun

ҡаҙан • (qaźan)

qaźan (romanization)
ҡаҙан (absolute singular)
ҡаҙандар (absolute plural)
ҡаҙандың (definite genitive singular)
ҡаҙандарҙың (definite genitive plural)
ҡаҙанға (dative singular)
ҡаҙандарға (dative plural)
ҡаҙанды (accusative definite singular)
ҡаҙандарҙы (accusative definite plural)
ҡаҙанда (locative singular)
ҡаҙандарҙа (locative plural)
ҡаҙандан (ablative singular)
ҡаҙандарҙан (ablative plural)

Ҡаҙанды йылғаға алып барып, ҡом менән ышҡып йыу.

Take the cauldron to the river (and) wash it rubbing with sand.

Qaźandı yılğağa alıp barıp, qom menən ışqıp yıw.

cauldron; a large bowl-shaped pot used for cooking food over an open flame


ҡалаҡ

qalaq (romanization)
ҡалаҡ (absolute singular)
ҡалаҡтар (absolute plural)
ҡалаҡтың (definite genitive singular)
ҡалаҡтарҙың (definite genitive plural)
ҡалаҡҡа (dative singular)
ҡалаҡтарға (dative plural)
ҡалаҡты (accusative definite singular)
ҡалаҡтарҙы (accusative definite plural)
ҡалаҡта (locative singular)
ҡалаҡтарҙа (locative plural)
ҡалаҡтан (ablative singular)
ҡалаҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *kalgak (“spoon; scoop; oar”).
Cognate with Kazakh қалақ (qalaq, “scoop, skimmer, spatula”),
Kyrgyz калак (kalak, “scoop; oar”),
Southern Altai калбак (kalbak, “spoon”),
Crimean Tatar qalaq (“oar; spatula”),
Uzbek qalaq (“scoop”),
Uyghur قالاق (qalaq, “scoop”),
Northern Altai калак (kalak, “ladle”),
Khakas халғах (xalğax, “twirling stick”),
Tuvan калгак (kalgak, “ladle”),
etc.


карап

karap (romanization)
карап (absolute singular)
караптар (absolute plural)
караптың (definite genitive singular)
караптарҙың (definite genitive plural)
карапҡа (dative singular)
караптарға (dative plural)
карапты (accusative definite singular)
караптарҙы (accusative definite plural)
карапта (locative singular)
караптарҙа (locative plural)
караптан (ablative singular)
караптарҙан (ablative plural)

Perhaps adapted from Russian кора́бль (koráblʹ, “ship”). Alternatively, a Persian etymology may be viable.
Cognate with
Tatar кораб (qorab),
Southern Altai кереп (kerep, “ship, vessel”).

(chiefly in combination) A vessel which travels through any medium other than across sea, such as an airship or spaceship.


сәнске

head

сәнске • (sənske)

ba-noun

сәнске • (sənske)

sənske (romanization)
сәнске (absolute singular)
сәнскеләр (absolute plural)
сәнскенең (definite genitive singular)
сәнскеләрҙең (definite genitive plural)
сәнскегә (dative singular)
сәнскеләргә (dative plural)
сәнскене (accusative definite singular)
сәнскеләрҙе (accusative definite plural)
сәнскелә (locative singular)
сәнскеләрҙә (locative plural)
сәнскенән (ablative singular)
сәнскеләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

сәнскеләрҙең

сәнскеләрҙән

сәнс (səns, “pierce”) + -ке (-ke, “instrument suffix”).
Compare to
Tatar чәнечке (çäneçke, “fork”),
Kazakh шанышқы (şanyşqy, “fork”),
Uzbek sanchqi (“fork”).


уҡлау

uqlaw (romanization)
уҡлау (absolute singular)
уҡлауҙар (absolute plural)
уҡлауҙың (definite genitive singular)
уҡлауҙарҙың (definite genitive plural)
уҡлауға (dative singular)
уҡлауҙарға (dative plural)
уҡлауҙы (accusative definite singular)
уҡлауҙарҙы (accusative definite plural)
уҡлауҙа (locative singular)
уҡлауҙарҙа (locative plural)
уҡлауҙан (ablative singular)
уҡлауҙарҙан (ablative plural)

Inherited from Proto-Turkic *oklagu (“rolling pin”).
Cognate with
Karakhanid [script needed] (oqlağu, “round (?)”);
Tatar уклау (uqlaw, “rolling pin”),
Kazakh оқтау (oqtau, “rolling pin”),
Kumyk окълав (oqlaw, “rolling pin”),
Uzbek oʻqlov (“rolling pin”),
Turkish oklava (“rolling pin”), etc.


иләк

head

иләк • (ilək)

ba-noun

иләк • (ilək)

ilək (romanization)
иләк (absolute singular)
иләктәр (absolute plural)
иләктең (definite genitive singular)
иләктәрҙең (definite genitive plural)
иләккә (dative singular)
иләктәргә (dative plural)
иләкте (accusative definite singular)
иләктәрҙе (accusative definite plural)
иләктә (locative singular)
иләктәрҙә (locative plural)
иләктән (ablative singular)
иләктәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *elgek (“sieve”).
Cognate with
Kazakh елек (elek),
Kyrgyz элек (elek) / элгек (elgek),
Southern Altai элгек (elgek),
Uzbek elak,
Uyghur ئەلگەك (elgek),
Khakas илгек (ilgek),
Azerbaijani ələk,
Turkish elek,
Chuvash ала (ala, “sieve”), etc.


сынаяҡ

head

сынаяҡ • (sınayaq)

ba-noun

сынаяҡ • (sınayaq)

sınayaq (romanization)
сынаяҡ (absolute singular)
сынаяҡтар (absolute plural)
сынаяҡтың (definite genitive singular)
сынаяҡтарҙың (definite genitive plural)
сынаяҡҡа (dative singular)
сынаяҡтарға (dative plural)
сынаяҡты (accusative definite singular)
сынаяҡтарҙы (accusative definite plural)
сынаяҡта (locative singular)
сынаяҡтарҙа (locative plural)
сынаяҡтан (ablative singular)
сынаяҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

сынаяҡтарҙың

сынаяҡтарҙан

From *čïnï-ayaq (“cup; bowl”), a composition of Persian چینی (čini, “porcelain”) + Proto-Turkic *ańak (“vessel, cup”).
Cognate with
Tatar чынаяк (çınayak, “cup”), Southern Altai чын-айак (čïn-ayak), Kazakh шыныаяқ (şynyaäq, “cup”), Khakas сыны аях (sını ayax, “porcelain cup”), Uzbek chinoyoq (“porcelain cup”), Turkmen çanak (“bowl; cup”), Azerbaijani çanaq (“bowl”).

cog

Йыуып торған сынаяғын иҙәнгә төшөрөп ебәрҙе. Сынаяҡ үҙе ватылманы, тик тотҡаһы ғына һынып сыҡты.

(S/he) dropped the cup (s/he) was washing on the floor. The cup itself did not break, but its handle broke off.

Yıwıp torğan sınayağın iźəngə töşöröp yebərźe. Sınayaq üźe vatılmanı, tik totqahı ğına hınıp sıqtı.