һыу

hıw (romanization)
һыу (absolute singular)
һыуҙар (absolute plural)
һыуҙың (definite genitive singular)
һыуҙарҙың (definite genitive plural)
һыуға (dative singular)
һыуҙарға (dative plural)
һыуҙы (accusative definite singular)
һыуҙарҙы (accusative definite plural)
һыуҙа (locative singular)
һыуҙарҙа (locative plural)
һыуҙан (ablative singular)
һыуҙарҙан (ablative plural)

From Common Kypchak suw, from Proto-Turkic *sub (“water”).

Дингеҙ һыуы.
Dingeź hıwı.
Seawater.

Һыу тирмәне.
Hıw tirməne.
Watermill.

Һыу боҙға әйләнде.

Үткән ғүмер - аҡҡан һыу.

Past life is (like) water that has flowed.

Өйөбөҙгә һыуыҡ һыу ғына ингән.

We only have cold water (service) in our house.

Дарыуханала дингеҙ һыуы нигеҙендә эшләнгән спрей һатып алығыҙ һәм көнөнә бер нисә тапҡыр танауҙы сайҡағыҙ.

Buy a spray based on seawater in a drugstore, and rinse (your) nose several times a day.

Darıwxanala dingeź hıwı nigeźendə eşləngən sprey hatıp alığıź həm könönə ber nisə tapqır tanawźı sayqağıź.

Был һыуҙы эскән һәр кем йәнә һыуһар, ә Мин биргән һыуҙы эскән кеше бер ҡасан да һыуһамаҫ. (John 4:13-14.)

Everyone who drinks this water will again get thirsty, but the person who drinks the water I give will never get thirsty.

Bıl hıwźı eskən hər kem yənə hıwhar, ə Min birgən hıwźı eskən keşe ber qasan da hıwhamaś.


боҙ

boź (romanization)
боҙ (absolute singular-only)
боҙҙоң (definite genitive singular-only)
боҙға (dative singular-only)
боҙҙо (accusative definite singular-only)
боҙҙа (locative singular-only)
боҙҙан (ablative singular-only)

From Common Turkic *būz (“ice”), from Proto-Turkic *būŕ (“ice”).
Cognate with Tatar боз (boz), Kazakh мұз (mūz), Kyrgyz муз (muz), Kumyk, Karachay-Balkar буз (buz), Nogai буз (buz), Shor, Southern Altai мус (mus), Khakas пус (pus), Uzbek muz, Uyghur муз (muz), Turkmen muz, Dolgan буус (buus), Yakut муус (muus), Azerbaijani, Gagauz, Turkish buz, Chuvash пӑр (păr, “ice”).

Киске сәғәт 6-ларҙа Красноусол ауылы буйлап көслө ел-дауыл, ҡойон үтте, баш бармаҡ ҙурлыҡ боҙ яуҙы.

Around 6 p.m., in the village of Krasnousolsky there was a strong wind, whirlwind, and thumb-sized hail fell.

Kiske səğət 6-larźa Krasnowsol awılı buylap köslö yel-dawıl, qoyon ütte, baş barmaq źurlıq boź yawźı.


диңгеҙ

head

диңгеҙ • (diñgeź)

ba-noun

диңгеҙ • (diñgeź)

diñgeź (romanization)
диңгеҙ (absolute singular)
диңгеҙҙәр (absolute plural)
диңгеҙҙең (definite genitive singular)
диңгеҙҙәрҙең (definite genitive plural)
диңгеҙгә (dative singular)
диңгеҙҙәргә (dative plural)
диңгеҙҙе (accusative definite singular)
диңгеҙҙәрҙе (accusative definite plural)
диңгеҙҙә (locative singular)
диңгеҙҙәрҙә (locative plural)
диңгеҙҙән (ablative singular)
диңгеҙҙәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

диңгеҙҙәрҙең

диңгеҙҙәрҙән

From Proto-Turkic *teŋiŕ (“sea”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (teŋiz, “sea”);
Kazakh теңіз (teñız, “sea”),
Kyrgyz деңиз (deŋiz, “sea”),
Uzbek dengiz (“sea”),
Turkmen deňiz (“sea”),
Turkish deniz (“sea”),
etc.

cog

Каспий дингеҙе.
Kaspiy dingeźe.
The Caspian Sea.

Дингеҙ һыуы нигеҙендә эшләнгән спрей.

Архипелагтар дингеҙҙә айырым йәки ҙур ҡоро ер массивы янында урынлаша ала.

Archipelagoes can be located separately in the sea or close to a large mass of dry land.

Arxipelagtar dingeźźə ayırım yəki źur qoro yer massivı yanında urınlaşa ala.


буран

buran (romanization)
буран (absolute singular)
бурандар (absolute plural)
бурандың (definite genitive singular)
бурандарҙың (definite genitive plural)
буранға (dative singular)
бурандарға (dative plural)
буранды (accusative definite singular)
бурандарҙы (accusative definite plural)
буранда (locative singular)
бурандарҙа (locative plural)
бурандан (ablative singular)
бурандарҙан (ablative plural)

From Volga Turki بوران (boran, “blizzard”), Inherited from Proto-Turkic *bora- (“north wind; to snow heavily”); cognate with Crimean Tatar boran, Kazakh боран (boran), Turkish bora and Turkmen boran. Alternatively, it could be a wanderwort related to Italian bora and Greek μπόρα (bóra).


күл

kül (romanization)
күл (absolute singular)
күлдәр (absolute plural)
күлдең (definite genitive singular)
күлдәрҙең (definite genitive plural)
күлгә (dative singular)
күлдәргә (dative plural)
күлде (accusative definite singular)
күлдәрҙе (accusative definite plural)
күлдә (locative singular)
күлдәрҙә (locative plural)
күлдән (ablative singular)
күлдәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *kȫl (“lake”).
Cognate with Old Turkic 𐰚𐰇𐰠 (köl, “lake”), Kazakh көл (köl), Kyrgyz көл (köl), Uzbek koʻl, Southern Altai кӧл (köl), Shor кӧл, Khakas кӧл, Turkish göl (“lake”).

Һәр балыҡсы үҙ күлен маҡтай.

Ҡашҡаҙан күлендә аҡҡоштар оялаған.

Swans have settled down on the Qashqadan lake.

Күлде ҡамыш матурлай, ирҙе намыҫ матурлай.

Cattail makes a lake nice, honor makes a man handsome.

Külde qamış maturlay, irźe namıś maturlay.


ҡар

qar (romanization)
ҡар (absolute singular)
ҡарҙар (absolute plural)
ҡарҙың (definite genitive singular)
ҡарҙарҙың (definite genitive plural)
ҡарға (dative singular)
ҡарҙарға (dative plural)
ҡарҙы (accusative definite singular)
ҡарҙарҙы (accusative definite plural)
ҡарҙа (locative singular)
ҡарҙарҙа (locative plural)
ҡарҙан (ablative singular)
ҡарҙарҙан (ablative plural)

Епшек ҡар.

Ҡар бураны.

Ҡар бөртөгө.
Qar börtögö.
A snowflake.

Тышта ел өрә, ҡарҙы һеперә, // Мин өйҙә торам һалҡынға күрә. (Mustai Karim)

Outside, the wind is blowing (and) sweeping the snow, I am staying at home because of the cool weather.

Tışta yel örə, qarźı heperə, // Min öyźə toram halqınğa kürə.


ҡоҙоҡ

head

ҡоҙоҡ • (qoźoq)

ba-noun

ҡоҙоҡ • (qoźoq)

qoźoq (romanization)
ҡоҙоҡ (absolute singular)
ҡоҙоҡтар (absolute plural)
ҡоҙоҡтоң (definite genitive singular)
ҡоҙоҡтарҙың (definite genitive plural)
ҡоҙоҡҡа (dative singular)
ҡоҙоҡтарға (dative plural)
ҡоҙоҡто (accusative definite singular)
ҡоҙоҡтарҙы (accusative definite plural)
ҡоҙоҡта (locative singular)
ҡоҙоҡтарҙа (locative plural)
ҡоҙоҡтан (ablative singular)
ҡоҙоҡтарҙан (ablative plural)

Via an intermediary language, from Proto-Turkic *kudug (“water well”), from Proto-Turkic *kud- (“to pour”).
Compare with
Old Uyghur [script needed] (quduğ, “water well”);
Kazakh құдық (qūdyq),
Kyrgyz кудук (kuduk),
Uzbek quduq,
Uyghur قۇدۇق (quduq),
Shor қудуғ,
Tuvan кудук (kuduk),
Yakut кудук (kuduk).
The intermediary could have been a Mongolic language (compare Mongolian худаг (xudag, “well”)).
Compare ҡойо (qoyo), the native Kypchak development from the same archetype.


тамсы

head

тамсы • (tamsı)

ba-noun

тамсы • (tamsı)

tamsı (romanization)
тамсы (absolute singular)
тамсылар (absolute plural)
тамсының (definite genitive singular)
тамсыларҙың (definite genitive plural)
тамсыға (dative singular)
тамсыларға (dative plural)
тамсыны (accusative definite singular)
тамсыларҙы (accusative definite plural)
тамсыла (locative singular)
тамсыларҙа (locative plural)
тамсынан (ablative singular)
тамсыларҙан (ablative plural)

Тамсы

From *tamčï (“water drop”), from Proto-Turkic *tam- (“to drip”).
Cognate with
Tatar тамчы (tamçı), Kazakh тамшы (tamşy),Karachay-Balkar тамчы (tamçı), Kyrgyz тамчы (tamcı), Southern Altai тамчы (tamčï),
Khakas тамӌы (tamcı),
Uzbek tomchi,
Azerbaijani damcı (“water drop”).

Тамсы таш тишә.

Бер стакан һыуға 2—3 тамсы йод эретмәһе тамыҙығыҙ.
Ber stakan hıwğa 2—3 tamsı yod eretməhe tamıźığıź.
Drip 2-3 drops of iodine solution into a glass of water.


йылға

head

йылға • (yılğa)

ba-noun

йылға • (yılğa)

yılğa (romanization)
йылға (absolute singular)
йылғалар (absolute plural)
йылғаның (definite genitive singular)
йылғаларҙың (definite genitive plural)
йылғаға (dative singular)
йылғаларға (dative plural)
йылғаны (accusative definite singular)
йылғаларҙы (accusative definite plural)
йылғала (locative singular)
йылғаларҙа (locative plural)
йылғанан (ablative singular)
йылғаларҙан (ablative plural)

Мул һыулы йылға.

Ҡаҙанды йылғаға алып барып, ҡом менән ышҡып йыу.

Take the cauldron to the river (and) wash it rubbing with sand.

Qaźandı yılğağa alıp barıp, qom menən ışqıp yıw.

Яҙғы ташҡында йылғаға яҡын йорттар зыян күрә.

In the spring flood, the houses (located) close to the river sustain damage.

Yaźğı taşqında yılğağa yaqın yorttar zıyan kürə.


шишмә

head

шишмә • (şişmə)

ba-noun

шишмә • (şişmə)

şişmə (romanization)
шишмә (absolute singular)
шишмәләр (absolute plural)
шишмәнең (definite genitive singular)
шишмәләрҙең (definite genitive plural)
шишмәгә (dative singular)
шишмәләргә (dative plural)
шишмәне (accusative definite singular)
шишмәләрҙе (accusative definite plural)
шишмәлә (locative singular)
шишмәләрҙә (locative plural)
шишмәнән (ablative singular)
шишмәләрҙән (ablative plural)

From Persian چشمه (češme, “spring, source”).

Китап — белем шишмәһе.
Kitap — belem şişməhe.
A book is the source of knowledge.


ташҡын

head

ташҡын • (taşqın)

ba-noun

ташҡын • (taşqın)

taşqın (romanization)
ташҡын (absolute singular)
ташҡындар (absolute plural)
ташҡындың (definite genitive singular)
ташҡындарҙың (definite genitive plural)
ташҡынға (dative singular)
ташҡындарға (dative plural)
ташҡынды (accusative definite singular)
ташҡындарҙы (accusative definite plural)
ташҡында (locative singular)
ташҡындарҙа (locative plural)
ташҡындан (ablative singular)
ташҡындарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ташҡындарҙың

ташҡындарҙан

From *tašqïn (“flood”), from Proto-Turkic *d(i)āĺ- (“to overflow”).
Cognate with
Tatar ташкын (taşkın),
Kazakh тасқын (tasqyn),
Kyrgyz ташкын (taşkın),
Khakas тасхын (tasxın),
Uzbek toshqin,
Uyghur تاشقىن (tashqin),
Turkmen daşgyn,
Azerbaijani daşqın (“flood”),
etc.


тулҡын

head

тулҡын • (tulqın)

ba-noun

тулҡын • (tulqın)

tulqın (romanization)
тулҡын (absolute singular)
тулҡындар (absolute plural)
тулҡындың (definite genitive singular)
тулҡындарҙың (definite genitive plural)
тулҡынға (dative singular)
тулҡындарға (dative plural)
тулҡынды (accusative definite singular)
тулҡындарҙы (accusative definite plural)
тулҡында (locative singular)
тулҡындарҙа (locative plural)
тулҡындан (ablative singular)
тулҡындарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

тулҡындарҙың

тулҡындарҙан

From Proto-Turkic *tolkun (“wave”).
Cognate with
Tatar дулкын (dulkın),
Kazakh толқын (tolqyn),
Kyrgyz толкун (tolkun),
Uzbek toʻlqin,
Uyghur دولقۇن (dolqun),
Turkmen tolkun,
Yakut долгун (dolgun, “wave”).

Тулҡын оҙонлоғо.

Шартлау тулҡынына биш ҡатлы йорттарҙа быялалар ватылыу ғына түгел, хатта эске металл ишектәр ҙә емерелгән.

(As a result of) the air blast wave, not only did window panes shatter in the 5-storeyed buildings, (but) even the internal metal doors were broken.

Şartlaw tulqınına biş qatlı yorttarźa bıyalalar vatılıw ğına tügel, xatta eske metall işektər źə yemerelgən.

(physics) wave, movement of energy in a medium


рашҡы

head

рашҡы • (raşqı)

ba-noun

рашҡы • (raşqı)

raşqı (romanization)
рашҡы (absolute singular-only)
рашҡының (definite genitive singular-only)
рашҡы (dative singular-only)
рашҡыны (accusative definite singular-only)
рашҡыла (locative singular-only)
рашҡынан (ablative singular-only)

Тѳбәктә рашҡы яуа, елдең тиҙлеге сәғәтенә 20 саҡрымға етә.

There is rain and wet snow in the region, the wind speed reaches 20 kilometer per hour.


ағым

head

ағым • (ağım)

ba-noun

ағым • (ağım)

ağım (romanization)
ағым (absolute singular)
ағымдар (absolute plural)
ағымдың (definite genitive singular)
ағымдарҙың (definite genitive plural)
ағымға (dative singular)
ағымдарға (dative plural)
ағымды (accusative definite singular)
ағымдарҙы (accusative definite plural)
ағымда (locative singular)
ағымдарҙа (locative plural)
ағымдан (ablative singular)
ағымдарҙан (ablative plural)

Сәнғәттәге реалистик ағым.

tendency, trend; orientation, school (in art, soft sciences, etc.)


аҡман-тоҡман

aqman-toqman (romanization)
аҡман-тоҡман (absolute singular)
аҡман-тоҡмандар (absolute plural)
аҡман-тоҡмандың (definite genitive singular)
аҡман-тоҡмандарҙың (definite genitive plural)
аҡман-тоҡманға (dative singular)
аҡман-тоҡмандарға (dative plural)
аҡман-тоҡманды (accusative definite singular)
аҡман-тоҡмандарҙы (accusative definite plural)
аҡман-тоҡманда (locative singular)
аҡман-тоҡмандарҙа (locative plural)
аҡман-тоҡмандан (ablative singular)
аҡман-тоҡмандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

аҡман-тоҡман

аҡман-тоҡмандың

аҡман-тоҡманға

аҡман-тоҡманды

аҡман-тоҡманда

аҡман-тоҡмандан

аҡман-тоҡмандар

аҡман-тоҡмандарҙың

аҡман-тоҡмандарға

аҡман-тоҡмандарҙы

аҡман-тоҡмандарҙа

аҡман-тоҡмандарҙан

аҡ‧ман-тоҡ‧ман

Compare with
Kazakh ақпан-тоқпан (aqpan-toqpan, “the cold snap in February”).
Also note Kazakh ақпан (aqpan, “February”).

cog

ақпан-тоқпан

(meteorology) a heavy snowstorm in mid- or late March or early April


боҙбармаҡ

head

боҙбармаҡ • (boźbarmaq)

ba-noun

боҙбармаҡ • (boźbarmaq)

boźbarmaq (romanization)
боҙбармаҡ (absolute singular)
боҙбармаҡтар (absolute plural)
боҙбармаҡтың (definite genitive singular)
боҙбармаҡтарҙың (definite genitive plural)
боҙбармаҡҡа (dative singular)
боҙбармаҡтарға (dative plural)
боҙбармаҡты (accusative definite singular)
боҙбармаҡтарҙы (accusative definite plural)
боҙбармаҡта (locative singular)
боҙбармаҡтарҙа (locative plural)
боҙбармаҡтан (ablative singular)
боҙбармаҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

боҙбармаҡтың

боҙбармаҡтан

боҙбармаҡтар

боҙбармаҡтарҙың

боҙбармаҡтарға

боҙбармаҡтарҙы

боҙбармаҡтарҙа

боҙбармаҡтарҙан

боҙ (boź, “ice”) + бармаҡ (barmaq, “finger”).


көрт

head

көрт • (kört)

ba-noun

көрт • (kört)

kört (romanization)
көрт (absolute singular)
көрттәр (absolute plural)
көрттөң (definite genitive singular)
көрттәрҙең (definite genitive plural)
көрткә (dative singular)
көрттәргә (dative plural)
көрттө (accusative definite singular)
көрттәрҙе (accusative definite plural)
көрттә (locative singular)
көрттәрҙә (locative plural)
көрттән (ablative singular)
көрттәрҙән (ablative plural)

From *kürt (“snow drift”), related to Yakut күрт- (kürt-, “to shovel”), Karakhanid [script needed] (küri-), Karakhanid [script needed] (kürä-, “to scoop, shovel”). See also көрәк (körək, “shovel”).
Compare to
Tatar көрт (kört, “snow drift”),
Kumyk кюрт (kürt, “snow drift”),
Southern Altai күрт (“snow drift”),
Shor кӧрт (“snow drift”);
also
Kazakh күртік (kürtık, “snow drift”),
Kyrgyz күртүк (kürtük)/күрткү (kürtkü, “snow drift”),
Khakas кӧртік (“snow drift”).


оро

oro (romanization)
оро (absolute singular)
оролар (absolute plural)
ороноң (definite genitive singular)
ороларҙың (definite genitive plural)
ороға (dative singular)
ороларға (dative plural)
ороно (accusative definite singular)
ороларҙы (accusative definite plural)
орола (locative singular)
ороларҙа (locative plural)
оронан (ablative singular)
ороларҙан (ablative plural)

Unknown, probably from the verb *ur- "to pour" (compare Khakas, Shor, Tofalar ur- "to pour"), or from the verb or- / *ur- "to dig" — compare Karachay-Balkar уру (uru, “hole”).
See also Bashkir ҡоҙоҡ (qoźoq), ҡойо (qoyo, “well”), which both developed from a different verb stem with the same meaning "to pour".

(Eastern Bashkir) well, hole in the ground used as water source


ҡойо

qoyo (romanization)
ҡойо (absolute singular)
ҡойолар (absolute plural)
ҡойоноң (definite genitive singular)
ҡойоларҙың (definite genitive plural)
ҡойоға (dative singular)
ҡойоларға (dative plural)
ҡойоно (accusative definite singular)
ҡойоларҙы (accusative definite plural)
ҡойола (locative singular)
ҡойоларҙа (locative plural)
ҡойонан (ablative singular)
ҡойоларҙан (ablative plural)

From *quduğ (“well”) (compare Old Uyghur [script needed] (quduğ), Karakhanid [script needed] (quδuğ, “well”),
from Proto-Turkic *kud- (“to pour”).
This is the native Kypchak development from the above archetype, as opposed to ҡоҙоҡ (qoźoq), ҡотоҡ (qotoq), which have evolved from the same Proto-Turkic archetype, but via intermediary sources.
Compare with
Tatar кое (qoye),
Crimean Tatar quyu,
Turkish kuyu (“well”).


ҡотоҡ

qotoq (romanization)
ҡотоҡ (absolute singular)
ҡотоҡтар (absolute plural)
ҡотоҡтоң (definite genitive singular)
ҡотоҡтарҙың (definite genitive plural)
ҡотоҡҡа (dative singular)
ҡотоҡтарға (dative plural)
ҡотоҡто (accusative definite singular)
ҡотоҡтарҙы (accusative definite plural)
ҡотоҡта (locative singular)
ҡотоҡтарҙа (locative plural)
ҡотоҡтан (ablative singular)
ҡотоҡтарҙан (ablative plural)

Via an intermediary (probably Mongolic) source, from Turkic *quduğ "well" (compare Old Uyghur [script needed] (quduğ, “water well”);), from Proto-Turkic *kud- (“to pour”).
Compare ҡойо (qoyo), the native Kypchak development from the same archetype, and ҡоҙоҡ (qoźoq).
Immediately comparable toh
Southern Altai кутук (kutuk),
Khakas хутух (xutux, “well”).

(southern) well, hole in the ground used as water source


күләүек

head

күләүек • (küləwek)

ba-noun

күләүек • (küləwek)

küləwek (romanization)
күләүек (absolute singular)
күләүектәр (absolute plural)
күләүектең (definite genitive singular)
күләүектәрҙең (definite genitive plural)
күләүеккә (dative singular)
күләүектәргә (dative plural)
күләүекте (accusative definite singular)
күләүектәрҙе (accusative definite plural)
күләүектә (locative singular)
күләүектәрҙә (locative plural)
күләүектән (ablative singular)
күләүектәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

күләүектәрҙең

күләүектәргә

күләүектәрҙе

күләүектәрҙә

күләүектәрҙән

A diminutive form derived from күл (kül, “lake”), from Proto-Turkic *kȫl (“lake”).

a small body of standing or stagnant water; puddle, pool


кисеү

From Proto-Turkic *keč- (“to pass through; put one's feet in water; walk through water”).
Cognate with
Yakut кэс (kes, “to ford”),
Chuvash каҫ (kaś, “to pass”).


кисеү

kisew (romanization)
кисеү (absolute singular)
кисеүҙәр (absolute plural)
кисеүҙең (definite genitive singular)
кисеүҙәрҙең (definite genitive plural)
кисеүгә (dative singular)
кисеүҙәргә (dative plural)
кисеүҙе (accusative definite singular)
кисеүҙәрҙе (accusative definite plural)
кисеүҙә (locative singular)
кисеүҙәрҙә (locative plural)
кисеүҙән (ablative singular)
кисеүҙәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *kečig (“ford”), action noun of the verb in Etymology 1.
Cognate with:
Old Uyghur [script needed] (kečüg, “ford”);
Tatar кичү (kiçü),
Kazakh кешу (keşu),
Kyrgyz кечүү (kecüü),
Southern Altai кечӱ (kečü),
Uzbek kechuv, kechik,
Uyghur كېچىك (këchik),
Khakas кичіг (kiçìg),
Tuvan кежиг (kejig, “ford”),
Chuvash каҫӑ (kaś̬ă, “ford”).

cog

Үрге кисеү һайыраҡ.

Барғанда кисеүҙән сыҡҡайным, ҡайтыштай урап күперҙән үттем.

On my way there, I crossed (the river) at the ford; when returning, I made a detour and passed through the bridge.

Barğanda kisewźən sıqqaynım, qaytıştay urap küperźən üttem.

ford, a river crossing; a location where a river is shallow so it is possible to cross it walking or riding an animal or vehicle


ҡултыҡ

head

ҡултыҡ • (qultıq)

ba-noun

ҡултыҡ • (qultıq)

qultıq (romanization)
ҡултыҡ (absolute singular)
ҡултыҡтар (absolute plural)
ҡултыҡтың (definite genitive singular)
ҡултыҡтарҙың (definite genitive plural)
ҡултыҡҡа (dative singular)
ҡултыҡтарға (dative plural)
ҡултыҡты (accusative definite singular)
ҡултыҡтарҙы (accusative definite plural)
ҡултыҡта (locative singular)
ҡултыҡтарҙа (locative plural)
ҡултыҡтан (ablative singular)
ҡултыҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ҡултыҡтарҙың

ҡултыҡтарҙан

From *qoltuq "armpit".
Note that Chuvash and Sakha do not present any traces of this etymon, and use a different term for "armpit".
Cognate with
Kazakh қолтық (qoltyq, “armpit”),
Kyrgyz колтук (koltuk, “armpit”),
Uzbek qoʻltiq (“armpit”),
Uyghur قولتۇق (qoltuq, “armpit”),
Khakas холтых (xoltıx, “armpit”),
Tuvan колдук (kolduk, “armpit”),
Turkish koltuk (“armchair”), Turkish koltuk altı (“armpit”), etc.


шарлауыҡ

head

шарлауыҡ • (şarlawıq)

ba-noun

шарлауыҡ • (şarlawıq)

şarlawıq (romanization)
шарлауыҡ (absolute singular)
шарлауыҡтар (absolute plural)
шарлауыҡтың (definite genitive singular)
шарлауыҡтарҙың (definite genitive plural)
шарлауыҡҡа (dative singular)
шарлауыҡтарға (dative plural)
шарлауыҡты (accusative definite singular)
шарлауыҡтарҙы (accusative definite plural)
шарлауыҡта (locative singular)
шарлауыҡтарҙа (locative plural)
шарлауыҡтан (ablative singular)
шарлауыҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

шарлауыҡтарҙың

шарлауыҡтарға

шарлауыҡтарҙы

шарлауыҡтарҙа

шарлауыҡтарҙан

[ʂɑr.ɫɑ.ˈwɯ̞q]

Cognate with
Tatar шарлавык (şarlawıq, “waterfall”).
Perhaps related to Kazakh сар (sar, “imitation of the sound of flowing water”), Kyrgyz шар (şar, “fast current”).


боҫ

boś (romanization)
боҫ (absolute singular)
боҫтар (absolute plural)
боҫтоң (definite genitive singular)
боҫтарҙың (definite genitive plural)
боҫҡа (dative singular)
боҫтарға (dative plural)
боҫто (accusative definite singular)
боҫтарҙы (accusative definite plural)
боҫта (locative singular)
боҫтарҙа (locative plural)
боҫтан (ablative singular)
боҫтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *bus (“steam”).
Cognate with
Tuvan бус (bus, “steam”),
Turkish pus (“haze”),
Chuvash пӑс (păs, “steam”),
etc.

Самауырҙан ҡуйы боҫ күтәрелде.


быу

bıw (romanization)
быу (absolute singular)
быуҙар (absolute plural)
быуҙың (definite genitive singular)
быуҙарҙың (definite genitive plural)
быуға (dative singular)
быуҙарға (dative plural)
быуҙы (accusative definite singular)
быуҙарҙы (accusative definite plural)
быуҙа (locative singular)
быуҙарҙа (locative plural)
быуҙан (ablative singular)
быуҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *būg (“steam”).
Cognate with
Karakhanid بُو (bū, “steam”);
Kazakh бу (bu, “steam”),
Kyrgyz буу (buu, “steam”),
Southern Altai буу (buu, “steam”),
Uzbek bugʻ (“steam”),
Turkmen bug (“steam”), etc.