көҙгө

head

көҙгө • (köźgö)

ba-adj

көҙгө • (köźgö)

Synchronously, equivalent to көҙ (köź, “autumn”) + -гө (-gö).
From *küz-ki (“pertaining to autumn, related to autumn”), from Proto-Turkic *kǖŕ (“autumn”).
Compare with
Old Uyghur [script needed] (küzki, “pertaining to autumn”);
Uyghur كۈزگى (küzgi, “pertaining to autumn”);
Shor кӱскӱ (“autumn”), Khakas кӱскӱ (küskü, “autumn”).

cog

Көҙгө йәрминкәгә саҡырабыҙ.

autumn, pertaining to or associated with autumn


ҡибла

qibla (romanization)
ҡибла (absolute singular-only)
ҡибланың (definite genitive singular-only)
ҡибла (dative singular-only)
ҡибланы (accusative definite singular-only)
ҡиблала (locative singular-only)
ҡибланан (ablative singular-only)

From Arabic قِبْلَة (qibla, “qibla, direction towards the Kaaba”).
For the meaning of "south", note also Arabic قَبَّلَ (qabbala, “to go south”), of the same root.

der

Гөлбаныу намаҙлығын йәйеп, өмөт менән ҡиблаға йөҙөн борҙо.
Gölbanıw namaźlığın yəyep, ömöt menən qiblağa yöźön borźo.
Gölbanïw spread her prayer mat and, with hope, turned her face towards qibla.

(Islam) qibla, the direction towards the Kaaba, towards which Muslims pray


Сәкинә

head

Сәкинә • (Säkinä)

Säkinä (romanization)
Сәкинә (absolute singular-only)
Сәкинәнең (definite genitive singular-only)
Сәкинә (dative singular-only)
Сәкинәне (accusative definite singular-only)
Сәкинәлә (locative singular-only)
Сәкинәнән (ablative singular-only)

From Arabic سَكِينَة (sakīna, “peace of mind”).


Сәлимә

head

Сәлимә • (Sälimä)

Sälimä (romanization)
Сәлимә (absolute singular-only)
Сәлимәнең (definite genitive singular-only)
Сәлимә (dative singular-only)
Сәлимәне (accusative definite singular-only)
Сәлимәлә (locative singular-only)
Сәлимәнән (ablative singular-only)


Рәмил

Рәмил • (Rämil)

Rämil (romanization)
Рәмил (absolute singular-only)
Рәмилдең (definite genitive singular-only)
Рәмилгә (dative singular-only)
Рәмилде (accusative definite singular-only)
Рәмилдә (locative singular-only)
Рәмилдән (ablative singular-only)


Айҙар

Айҙар • (Ayźar)

Ayźar (romanization)
Айҙар (absolute singular-only)
Айҙарҙың (definite genitive singular-only)
Айҙарға (dative singular-only)
Айҙарҙы (accusative definite singular-only)
Айҙарҙа (locative singular-only)
Айҙарҙан (ablative singular-only)

From айҙар (ayźar, “forelock, topknot”).


Вилдан

Vildan (romanization)
Вилдан (absolute singular-only)
Вилдандың (definite genitive singular-only)
Вилданға (dative singular-only)
Вилданды (accusative definite singular-only)
Вилданда (locative singular-only)
Вилдандан (ablative singular-only)

From Arabic وِلْدَان (wildān, “children”).
See also Уйылдан (Uyıldan).


Уйылдан

Уйылдан • (Uyıldan)

Uyıldan (romanization)
Уйылдан (absolute singular-only)
Уйылдандың (definite genitive singular-only)
Уйылданға (dative singular-only)
Уйылданды (accusative definite singular-only)
Уйылданда (locative singular-only)
Уйылдандан (ablative singular-only)

An adaptation of Arabic وَلَدَان (waladān, “small children; servants in the paradise”).
See also Вилдан (Vildan).


ахырызаман

head

ахырызаман • (axırızaman)

ba-noun

ахырызаман • (axırızaman)

axırızaman (romanization)
ахырызаман (absolute singular)
ахырызаманлар (absolute plural)
ахырызаманның (definite genitive singular)
ахырызаманларҙың (definite genitive plural)
ахырызаманға (dative singular)
ахырызаманларға (dative plural)
ахырызаманны (accusative definite singular)
ахырызаманларҙы (accusative definite plural)
ахырызаманла (locative singular)
ахырызаманларҙа (locative plural)
ахырызаманнан (ablative singular)
ахырызаманларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ахырызаманлар

ахырызаманның

ахырызаманларҙың

ахырызаманға

ахырызаманларға

ахырызаманны

ахырызаманларҙы

ахырызаманла

ахырызаманларҙа

ахырызаманнан

ахырызаманларҙан

[ɑ.χɯ̞ˌrɯ̞.zɑˈmɑn]

а‧хы‧ры‧за‧ман

From Persian آخرزمان (âxer-e-zamân, “end of time”).

bor

Ахырызамандан ҡасып ер аҫтына киткән Пенза сектанттарының бер өлөшө һаман да сыҡмаған.

Part of the Penza sect followers who have gone underground fleeing from the end of the world have still not come out.

Axırızamandan qasıp yer aśtına kitkən Penza sektanttarınıñ ber ölöşö haman da sıqmağan.

Англияның климат үҙгәреү мәсьәләләре менән шөғөлләнеүсе ғалим-экологтары, ахырызаманға тиклем 40 йылдан да кәмерәк ваҡыт ҡалды, тип иҫбатлай.

England's environmentalists who study the problems of climate change claim that a period less than 40 years is remaining till the end of the world.

Angliyanıñ klimat üźgərew məsʹələləre menən şöğöllənewse ğalim-ekologtarı, axırızamanğa tiklem 40 yıldan da kəmerək vaqıt qaldı, tip iśbatlay.


хаҡ

from Arabic حَقّ (ḥaqq, “equity; truth; correctness”).

Хаҡ Тәғәлә.

(Islam) a traditional epithet of Allah; just


әссәләмәғәләйкүм

head

әссәләмәғәләйкүм • (əssələməğələyküm)

әс‧сә‧лә‧мә‧ғә‧ләй‧күм

From the Arabic اَلسَّلَام عَلَيْكُم (as-salām ʕalaykum, “peace be upon you”).

bor

اَلسَّلَام عَلَيْكُم

(Islam) salaam alaikum (Muslim greeting)


тәһәрәт

head

тәһәрәт • (təhərət)

ba-noun

тәһәрәт • (təhərət)

təhərət (romanization)
тәһәрәт (absolute singular)
тәһәрәттәр (absolute plural)
тәһәрәттең (definite genitive singular)
тәһәрәттәрҙең (definite genitive plural)
тәһәрәткә (dative singular)
тәһәрәттәргә (dative plural)
тәһәрәтте (accusative definite singular)
тәһәрәттәрҙе (accusative definite plural)
тәһәрәттә (locative singular)
тәһәрәттәрҙә (locative plural)
тәһәрәттән (ablative singular)
тәһәрәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

тәһәрәттәрҙең

тәһәрәттәргә

тәһәрәттәрҙе

тәһәрәттәрҙә

тәһәрәттәрҙән

From Arabic طَهَارَة (ṭahāra, “purity”).
Cognate with
Kazakh дәрет (däret),
Kyrgyz даарат (daarat),
Tatar тәһарәт (täharät),
Turkish taharet etc.

Тәһәрәт алыу / ҡылыу.

Тыш тәһәрәт алыу менән эш бөтмәйҙер, булмаһа сын тәһәрәт әүүәл эстән.

It does not suffice (to just conduct) external ablution, unless before there is true purity within.

Tış təhərət alıw menən eş bötməyźer, bulmaha sın təhərət əwwəl estən.

(Islam) ritual ablution before prayer; wudu, abdest


ғашиҡ

head

ғашиҡ • (ğaşiq)

ba-noun

ғашиҡ • (ğaşiq)

ğaşiq (romanization)
ғашиҡ (absolute singular)
ғашиҡтар (absolute plural)
ғашиҡтың (definite genitive singular)
ғашиҡтарҙың (definite genitive plural)
ғашиҡҡа (dative singular)
ғашиҡтарға (dative plural)
ғашиҡты (accusative definite singular)
ғашиҡтарҙы (accusative definite plural)
ғашиҡта (locative singular)
ғашиҡтарҙа (locative plural)
ғашиҡтан (ablative singular)
ғашиҡтарҙан (ablative plural)

From Arabic عَاشِق (ʕāšiq, “lover”).
Cognate with Tatar гашыйк (ğaşıyk), Kazakh ғашық (ğaşyq), Kyrgyz ашык (aşık), Uzbek oshiq, Uyghur ئاشىق (ashiq), Turkish âşık, Turkmen aşyk, etc.

Ғашиҡтар көнө.

St. Valentine's day, literally "the lovers' day".

Ğaşiqtar tawğa menə, aźğandar soqorğa töşə.

Ғашиҡтар тауға менә, аҙғандар соҡорға төшә. (Mustai Karim)

Those in love ascend a mountain, profligates descend into a hole.


Ғүмәр

head

Ғүмәр • (Ğümər)

Ğümər (romanization)
Ғүмәр (absolute singular-only)
Ғүмәрнең (definite genitive singular-only)
Ғүмәргә (dative singular-only)
Ғүмәрне (accusative definite singular-only)
Ғүмәрлә (locative singular-only)
Ғүмәрнән (ablative singular-only)

From Arabic عُمَر (ʕumar, “long-lived; prosperous”).


Заһир

Zahir (romanization)
Заһир (absolute singular-only)
Заһирҙың (definite genitive singular-only)
Заһирға (dative singular-only)
Заһирҙы (accusative definite singular-only)
Заһирҙа (locative singular-only)
Заһирҙан (ablative singular-only)


игеҙәк

head

игеҙәк • (igeźək)

ba-noun

игеҙәк • (igeźək)

igeźək (romanization)
игеҙәк (absolute singular)
игеҙәктәр (absolute plural)
игеҙәктең (definite genitive singular)
игеҙәктәрҙең (definite genitive plural)
игеҙәккә (dative singular)
игеҙәктәргә (dative plural)
игеҙәкте (accusative definite singular)
игеҙәктәрҙе (accusative definite plural)
игеҙәктә (locative singular)
игеҙәктәрҙә (locative plural)
игеҙәктән (ablative singular)
игеҙәктәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

игеҙәктәрҙең

игеҙәктәрҙән

[i.ɡɪ̞.ˈðæk]

From *egizäk (“twin”), from Proto-Turkic *ẹk(k)iŕ (“twin”), from Proto-Turkic *ẹk(k)i (“two”). Cognate with Tatar игезәк (igezäk), Uzbek egizak, Uyghur ئېگىزەك (ëgizek, “twin”).

Башҡортта игеҙәктәргә оҡшаш исем ҡушалар.

Among Bashkirs, they (traditionally) give similar-sounding names to twins.

Başqortta igeźəktərgə oqşaş isem quşalar.


Ибраһим

head

Ибраһим • (İbrahim)

İbrahim (romanization)
Ибраһим (absolute singular-only)
Ибраһимның (definite genitive singular-only)
Ибраһимға (dative singular-only)
Ибраһимны (accusative definite singular-only)
Ибраһимла (locative singular-only)
Ибраһимнан (ablative singular-only)

From Arabic إِبْرَاهِيم (ʔibrāhīm), from Biblical Hebrew אַבְרָהָם (ʾaḇrāhām).
Akin to Abraham.

bor

Arabic إِبْرَاهِيم (ʔibrāhīm)

(Islam) Ibrahim, a prophet in Islam; equivalent to Abraham (see Abraham in Islam)


шаһит

head

шаһит • (şahit)

ba-noun

шаһит • (şahit)

şahit (romanization)
шаһит (absolute singular)
шаһиттар (absolute plural)
шаһиттың (definite genitive singular)
шаһиттарҙың (definite genitive plural)
шаһитҡа (dative singular)
шаһиттарға (dative plural)
шаһитты (accusative definite singular)
шаһиттарҙы (accusative definite plural)
шаһитта (locative singular)
шаһиттарҙа (locative plural)
шаһиттан (ablative singular)
шаһиттарҙан (ablative plural)


нәтижә

head

нәтижә • (nətijə)

ba-noun

нәтижә • (nətijə)

nətijə (romanization)
нәтижә (absolute singular)
нәтижәләр (absolute plural)
нәтижәнең (definite genitive singular)
нәтижәләрҙең (definite genitive plural)
нәтижәгә (dative singular)
нәтижәләргә (dative plural)
нәтижәне (accusative definite singular)
нәтижәләрҙе (accusative definite plural)
нәтижәлә (locative singular)
нәтижәләрҙә (locative plural)
нәтижәнән (ablative singular)
нәтижәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

нәтижәләрҙең

нәтижәләрҙән

From Arabic نَتِيجَة (natīja, “result”).

(mathematics) sum, total, the result of the operation of adding


ҡапҡа

From *qapqa (“gate”), from Proto-Turkic *kap- (“to close”).
Immediately cognate with
Karakhanid [script needed] (qapγa, “gate”);
Tatar капка (qapka),
Kazakh қақпа (qaqpa),
Kyrgyz капка (kapka),
Uyghur қапқа (qapqa, “gate”),
etc.

cog

Өфөләр һынатманы — ҡунаҡтарҙың ҡапҡаһына туп тәүге тапҡыр туғыҙынсы минутта уҡ эләкте.
Öfölər hınatmanı — qunaqtarźıñ qapqahına tup təwge tapqır tuğıźınsı minutta uq eləkte.
The Ufa team did not give way: the football first landed in the visiting team's gate already at the ninth minute.


ҡорот

qorot (romanization)
ҡорот (absolute singular-only)
ҡороттоң (definite genitive singular-only)
ҡоротҡа (dative singular-only)
ҡоротто (accusative definite singular-only)
ҡоротта (locative singular-only)
ҡороттан (ablative singular-only)

From *qūrut / *qūrt (“cheese in round balls”), from Proto-Turkic *kūrï- (“dry”).
Cognate with
Karakhanid [script needed] (qurut, “qurut”);
Tatar корт (qort), Kazakh құрт (qūrt), Kyrgyz курут (kurut), Uzbek qurt, Turkmen gurt, Khakas хурут (xurut), Tuvan курут (kurut, “dried cheese”).

Өс баш ҡорот.

Ерек төтөнөнә ыҫталған ҡорот.
Yerek tötönönə ıśtalğan qorot.
Qurut treated with alder smoke.

cheese made from drained sour milk and dried in balls, typical of nomadic Turkic cuisines; qurut


шама

head

шама • (şama)

ba-noun

шама • (şama)

şama (romanization)
шама (absolute singular-only)
шаманың (definite genitive singular-only)
шамаҡа (dative singular-only)
шаманы (accusative definite singular-only)
шамала (locative singular-only)
шаманан (ablative singular-only)

Perhaps from a Sinitic source.
Cognate with
Tatar, Kazakh, Uyghur шама (şama),
Kyrgyz чама (cama),
Uzbek shama, etc.

tea leaves left after tea is brewed and served


Иҙел

head

Иҙел • (İźel)

İźel (romanization)
Иҙел (absolute singular-only)
Иҙелдең (definite genitive singular-only)
Иҙелгә (dative singular-only)
Иҙелде (accusative definite singular-only)
Иҙелдә (locative singular-only)
Иҙелдән (ablative singular-only)

Cognate with Old Uyghur [script needed] (Etil, “a river name, presumably the Volga”). Compare also with Turkish İdil; and Atil, the name of the capital of historical Khazaria, situated in the Volga delta.
Theophanes the Confessor in the 9th century mentions the river as Ancient Greek Ατελ (Atel). Thus, it is still debatable if the river name is Turkic or pre-Turkic by origin.

cog

a male given name from the Turkic languages

(mythology) a male character in Ural-batyr, Bashkir folk epic


ярымутрау

head

ярымутрау • (yarımutraw)

ba-noun

ярымутрау • (yarımutraw)

yarımutraw (romanization)
ярымутрау (absolute singular)
ярымутрауҙар (absolute plural)
ярымутрауҙың (definite genitive singular)
ярымутрауҙарҙың (definite genitive plural)
ярымутрауға (dative singular)
ярымутрауҙарға (dative plural)
ярымутрауҙы (accusative definite singular)
ярымутрауҙарҙы (accusative definite plural)
ярымутрауҙа (locative singular)
ярымутрауҙарҙа (locative plural)
ярымутрауҙан (ablative singular)
ярымутрауҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ярымутрауҙың

ярымутрауҙан

ярымутрауҙар

ярымутрауҙарҙың

ярымутрауҙарға

ярымутрауҙарҙы

ярымутрауҙарҙа

ярымутрауҙарҙан

я‧рым‧ут‧рау

ярым (yarım, “half”) + утрау (utraw, “island”).

affix

Ғәрәп ярымутрауы.

ba:ярымутрау


гәрәбә

head

гәрәбә • (gərəbə)

ba-noun

гәрәбә • (gərəbə)

gərəbə (romanization)
гәрәбә (absolute singular)
гәрәбәләр (absolute plural)
гәрәбәнең (definite genitive singular)
гәрәбәләрҙең (definite genitive plural)
гәрәбәгә (dative singular)
гәрәбәләргә (dative plural)
гәрәбәне (accusative definite singular)
гәрәбәләрҙе (accusative definite plural)
гәрәбәлә (locative singular)
гәрәбәләрҙә (locative plural)
гәрәбәнән (ablative singular)
гәрәбәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

гәрәбәләрҙең

гәрәбәләрҙән

From Persian کهربا (kahrobâ).
Cognate with
Uzbek qahrabo,
Turkish kehribar.

Гәрәбә эсендә һаҡланып ҡалған бороңғо бөжәктәрҙе өйрәнеү.

The study of ancient insects preserved within amber.

Gərəbə esendə haqlanıp qalğan boroñğo böjəktərźe öyrənew.


күмер

head

күмер • (kümer)

ba-noun

күмер • (kümer)

kümer (romanization)
күмер (absolute singular-only)
күмерҙең (definite genitive singular-only)
күмергә (dative singular-only)
күмерҙе (accusative definite singular-only)
күмерҙә (locative singular-only)
күмерҙән (ablative singular-only)

Күмер һатыусыһының бите ҡара, күңеле аҡ.

The coal seller has a black face (but) a white (i.e. pure) soul.

Kümer hatıwsıhınıñ bite qara, küñele aq.


йәшен

head

йәшен • (yəşen)

ba-noun

йәшен • (yəşen)

yəşen (romanization)
йәшен (absolute singular)
йәшендәр (absolute plural)
йәшендең (definite genitive singular)
йәшендәрҙең (definite genitive plural)
йәшенгә (dative singular)
йәшендәргә (dative plural)
йәшенде (accusative definite singular)
йәшендәрҙе (accusative definite plural)
йәшендә (locative singular)
йәшендәрҙә (locative plural)
йәшендән (ablative singular)
йәшендәрҙән (ablative plural)

From *jašɨn (“lightning”), from Proto-Turkic *jạĺ(č)- (“to fulminate”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (jašɨn, “lightning”);
Tatar яшен (yaşen),
Kazakh жасын (jasyn),
Southern Altai јаажын (ǰaažïn),
Uzbek yashin,
Shor чажын,
Khakas чазын (çazın, “lightning”).


ҡул

qul (romanization)
ҡул (absolute singular)
ҡулдар (absolute plural)
ҡулдың (definite genitive singular)
ҡулдарҙың (definite genitive plural)
ҡулға (dative singular)
ҡулдарға (dative plural)
ҡулды (accusative definite singular)
ҡулдарҙы (accusative definite plural)
ҡулда (locative singular)
ҡулдарҙа (locative plural)
ҡулдан (ablative singular)
ҡулдарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *kol (“upper arm, hand”).
Cognates include
Old Uyghur qwl (qol, “arm”);
Tatar кул (qul, “arm, hand”),
Kazakh қол (qol, “arm, hand”),
Uzbek qoʻl (“arm, hand”),
Turkish kol (“upper arm”),
Yakut хол (qol, “upper arm”),
Chuvash хул (hul, “arm; shoulder”).


атай

atay (romanization)
атай (absolute singular)
атайҙар (absolute plural)
атайҙың (definite genitive singular)
атайҙарҙың (definite genitive plural)
атайға (dative singular)
атайҙарға (dative plural)
атайҙы (accusative definite singular)
атайҙарҙы (accusative definite plural)
атайҙа (locative singular)
атайҙарҙа (locative plural)
атайҙан (ablative singular)
атайҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *ata (“father; uncle; ancestor”).
The final -y is originally a vocative affix.
Also see ата (ata, “father”).

inh

Атайыңа сәләм әйт!

Атаһы эргәһендә бала бер нимәнән дә ҡурҡмай.

A child is not afraid of anything (when) next to his/her father.

Atahı ergəhendə bala ber nimənən də qurqmay.

Хаттың тышында адресын күреү менән атайымдың ҡулын таныным.

As soon as I saw the address on the envelope, I recognized my father's handwriting.

Xattıñ tışında adresın kürew menən atayımdıñ qulın tanınım.


үҫмер

head

үҫмер • (üśmer)

ba-noun

үҫмер • (üśmer)

üśmer (romanization)
үҫмер (absolute singular)
үҫмерҙәр (absolute plural)
үҫмерҙең (definite genitive singular)
үҫмерҙәрҙең (definite genitive plural)
үҫмергә (dative singular)
үҫмерҙәргә (dative plural)
үҫмерҙе (accusative definite singular)
үҫмерҙәрҙе (accusative definite plural)
үҫмерҙә (locative singular)
үҫмерҙәрҙә (locative plural)
үҫмерҙән (ablative singular)
үҫмерҙәрҙән (ablative plural)

Cognate with
Tatar үсмер (üsmer),
Uzbek os'mir,
Uyghur ئوسمۇر (osmur, “adolescent”).

Үҫмерҙәр өсөн гәзит.

Иң ҡурҡынысы — үҫмер балаңдың кеҫәһендә шприц табыу.
İñ qurqınısı — üśmer balañdıñ keśəhendə şprits tabıw.
The most frightening (thing) is to find a syringe in your teenager child's pocket.


балаҡ

balaq (romanization)
балаҡ (absolute singular)
балаҡтар (absolute plural)
балаҡтың (definite genitive singular)
балаҡтарҙың (definite genitive plural)
балаҡҡа (dative singular)
балаҡтарға (dative plural)
балаҡты (accusative definite singular)
балаҡтарҙы (accusative definite plural)
балаҡта (locative singular)
балаҡтарҙа (locative plural)
балаҡтан (ablative singular)
балаҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *bAlak (“pant leg; ankle”).
Unattested in Old Turkic.

pant leg; the part of a garment that covers the leg


ең

yeñ (romanization)
ең (absolute singular)
еңдәр (absolute plural)
еңдең (definite genitive singular)
еңдәрҙең (definite genitive plural)
еңгә (dative singular)
еңдәргә (dative plural)
еңде (accusative definite singular)
еңдәрҙе (accusative definite plural)
еңдә (locative singular)
еңдәрҙә (locative plural)
еңдән (ablative singular)
еңдәрҙән (ablative plural)

Ҡыҫҡа еңле күлдәк.


һөлдә

head

һөлдә • (höldə)

ba-noun

һөлдә • (höldə)

höldə (romanization)
һөлдә (absolute singular)
һөлдәләр (absolute plural)
һөлдәнең (definite genitive singular)
һөлдәләрҙең (definite genitive plural)
һөлдәгә (dative singular)
һөлдәләргә (dative plural)
һөлдәне (accusative definite singular)
һөлдәләрҙе (accusative definite plural)
һөлдәлә (locative singular)
һөлдәләрҙә (locative plural)
һөлдәнән (ablative singular)
һөлдәләрҙән (ablative plural)

Cognate with
Kazakh сүлде (sülde),
Kyrgyz сүлдөр (süldör, “skeleton”).


йылымыс

head

йылымыс • (yılımıs)

ba-adj

йылымыс • (yılımıs)

[jɯ̞.ɫɯ̞.ˈmɯ̞s]


имшеү

head

имшеү • (imşew)

ba-adj

имшеү • (imşew)


йылы

head

йылы • (yılı)

ba-adj

йылы • (yılı)

From Proto-Turkic *yïlïg (“warm”).
Cognate with
Kazakh жылы (jyly),
Kyrgyz жылуу (jıluu),
Southern Altai јылу (ǰïlu),
Uzbek iliq,
Turkmen ýyly,
Turkish ılık (“warm”), etc.

Йылы көйөнсә көнөнә өс-биш тапҡыр эсегеҙ.

Drink (it) warm three to five times a day.

Yılı köyönsə könönə ös-biş tapqır esegeź.

Көҙ көндәрен йылы юрғанға уранып, эҫе ҡәһүә ғына эсеп ултырырһың.

In the autumn, you will just sit rolling yourself in a warm blanket and drinking hot coffee.

Köź köndəren yılı yurğanğa uranıp, eśe qəhwə ğına esep ultırırhıñ.


эҫе

From Proto-Turkic *isig (“hot”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (isig, “hot”);
Tatar эссе (esse, “hot”),
Kazakh ыстық (ystyq, “hot”),
Kyrgyz ысы (ısı, “hot”),
Southern Altai изӱ (izü, “hot”),
Uzbek issiq (“hot”),
Turkish ısı (“hot”),
Khakas ізіг (ìzìg, “hot”),
Tuvan изиг (izig, “hot”),
Yakut итии (itii, “hot”), etc.


һыуыҡ

head

һыуыҡ • (hıwıq)

ba-noun

һыуыҡ • (hıwıq)

hıwıq (romanization)
һыуыҡ (absolute singular)
һыуыҡтар (absolute plural)
һыуыҡтың (definite genitive singular)
һыуыҡтарҙың (definite genitive plural)
һыуыҡҡа (dative singular)
һыуыҡтарға (dative plural)
һыуыҡты (accusative definite singular)
һыуыҡтарҙы (accusative definite plural)
һыуыҡта (locative singular)
һыуыҡтарҙа (locative plural)
һыуыҡтан (ablative singular)
һыуыҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *sogï-k (“cold”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (soγïq), Old Turkic [script needed] (soγuq, “cold”),
Kazakh суық (suyq), Kyrgyz суук (suuk), Uyghur سوغۇق (soghuq)/Uyghur соғуқ (soghuq), Uzbek sovuq, Tuvan соок (sook), Turkmen sowuk, Turkish soğuk (“cold”), etc.


һалҡын

head

һалҡын • (halqın)

ba-noun

һалҡын • (halqın)

halqın (romanization)
һалҡын (absolute singular)
һалҡындар (absolute plural)
һалҡындың (definite genitive singular)
һалҡындарҙың (definite genitive plural)
һалҡынға (dative singular)
һалҡындарға (dative plural)
һалҡынды (accusative definite singular)
һалҡындарҙы (accusative definite plural)
һалҡында (locative singular)
һалҡындарҙа (locative plural)
һалҡындан (ablative singular)
һалҡындарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

һалҡындарҙың

һалҡындарҙан

From *salqïn (“cool”), probably borrowed from Middle Mongol, from Proto-Mongolic *salkïn (“wind”), compare Mongolian салхи (salxi, “wind”).
Cognate with Kazakh салқын (salqyn, “cool”), Kyrgyz салкын (salkın, “cool”), Uzbek salqin (“cool”), Turkish salkın (“cool”).

Tışta yel örə, qarźı heperə, // Min öyźə toram halqınğa kürə.

Тышта ел өрә, ҡарҙы һеперә, // Мин өйҙә торам һалҡынға күрә. (Mustai Karim)

Outside, the wind is blowing (and) sweeping the snow, I am staying at home because of the cool weather.


уғры

head

уғры • (uğrı)

ba-noun

уғры • (uğrı)

uğrı (romanization)
уғры (absolute singular)
уғрылар (absolute plural)
уғрының (definite genitive singular)
уғрыларҙың (definite genitive plural)
уғрыға (dative singular)
уғрыларға (dative plural)
уғрыны (accusative definite singular)
уғрыларҙы (accusative definite plural)
уғрыла (locative singular)
уғрыларҙа (locative plural)
уғрынан (ablative singular)
уғрыларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *ogrï (“thief”).
As indicated by the retention of -ğ-, this term, via literary tradition, derives from a Karluk and/or Oghuz source — compare Uzbek o'g'ri, Uyghur ئوغرى (oghri), Turkish uğru (“thief”).
Compare the native Kypchak development:
Kazakh ұры (ūry),
Kyrgyz ууру (uuru),
Kumyk уру (uru, “thief”).


мәйет

head

мәйет • (məyet)

ba-noun

мәйет • (məyet)

məyet (romanization)
мәйет (absolute singular)
мәйеттәр (absolute plural)
мәйеттең (definite genitive singular)
мәйеттәрҙең (definite genitive plural)
мәйеткә (dative singular)
мәйеттәргә (dative plural)
мәйетте (accusative definite singular)
мәйеттәрҙе (accusative definite plural)
мәйеттә (locative singular)
мәйеттәрҙә (locative plural)
мәйеттән (ablative singular)
мәйеттәрҙән (ablative plural)

Ҡоҙғон ҡайһы тирәлә ҡысҡырһа, шунда мәйет була.

Where a raven caws, there will be a dead man.

Qoźğon qayhı tirələ qısqırha, şunda məyet bula.


күлдәк

head

күлдәк • (küldək)

ba-noun

күлдәк • (küldək)

küldək (romanization)
күлдәк (absolute singular)
күлдәктәр (absolute plural)
күлдәктең (definite genitive singular)
күлдәктәрҙең (definite genitive plural)
күлдәккә (dative singular)
күлдәктәргә (dative plural)
күлдәкте (accusative definite singular)
күлдәктәрҙе (accusative definite plural)
күлдәктә (locative singular)
күлдәктәрҙә (locative plural)
күлдәктән (ablative singular)
күлдәктәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

күлдәктәрҙең

күлдәктәрҙән

From Proto-Turkic *köyŋelek.
Cognate with
Karakhanid [script needed] (köŋläk, “shirt, dress”);
Kazakh көйлек (köilek),
Kyrgyz көйнөк (köynök),
Uzbek ko'ylak,
Crimean Tatar kölmek,
Khakas кӧгенек,
Azerbaijani köynək,
Turkish gömlek,
Turkmen köýnek (“shirt, dress”), etc.

cog

Khakas кӧгенек

Туй күлдәге.

Йәйге селләлә ҡатын-ҡыҙ өсөн иң уңайлы кейем — йоҡа туҡыманан тегелгән күлдәк.
Yəyge sellələ qatın-qıź ösön iñ uñaylı keyem — yoqa tuqımanan tegelgən küldək.
In the summer heat, the most convenient clothing for a female is a dress sewn from a thin fabric.


табут

tabut (romanization)
табут (absolute singular)
табуттар (absolute plural)
табуттың (definite genitive singular)
табуттарҙың (definite genitive plural)
табутҡа (dative singular)
табуттарға (dative plural)
табутты (accusative definite singular)
табуттарҙы (accusative definite plural)
табутта (locative singular)
табуттарҙа (locative plural)
табуттан (ablative singular)
табуттарҙан (ablative plural)


юрған

head

юрған • (yurğan)

ba-noun

юрған • (yurğan)

yurğan (romanization)
юрған (absolute singular)
юрғандар (absolute plural)
юрғандың (definite genitive singular)
юрғандарҙың (definite genitive plural)
юрғанға (dative singular)
юрғандарға (dative plural)
юрғанды (accusative definite singular)
юрғандарҙы (accusative definite plural)
юрғанда (locative singular)
юрғандарҙа (locative plural)
юрғандан (ablative singular)
юрғандарҙан (ablative plural)

Inherited from Proto-Turkic *yogurgan (“blanket”). Cognate with Old Uyghur [script needed] (joğurqan, “blanket”); Tatar юрган (yurgan), Kyrgyz жууркан (juurkan)/жуурткан (juurtkan),
Southern Altai јууркан (ǰuurkan), Kumyk ювургъан (yuwurğan), Turkmen ýorgan, Azerbaijani yorğan (“blanket”), Turkish yorgan (“comforter”), Khakas чорған (çorğan), Tuvan чоорган (çoorgan), etc.

cog

In the autumn days, you will sit rolling yourself in a warm blanket and drinking hot coffee.


инша

head

инша • (inşa)

ba-noun

инша • (inşa)

inşa (romanization)
инша (absolute singular)
иншалар (absolute plural)
иншаның (definite genitive singular)
иншаларҙың (definite genitive plural)
иншаға (dative singular)
иншаларға (dative plural)
иншаны (accusative definite singular)
иншаларҙы (accusative definite plural)
иншала (locative singular)
иншаларҙа (locative plural)
иншанан (ablative singular)
иншаларҙан (ablative plural)

bor

Arabic إِنْشَاء (ʔinšāʔ)

(high school) composition, essay (written by a student)


Ғайса

head

Ғайса • (Ğaysa)

Ğaysa (romanization)
Ғайса (absolute singular-only)
Ғайсаның (definite genitive singular-only)
Ғайса (dative singular-only)
Ғайсаны (accusative definite singular-only)
Ғайсала (locative singular-only)
Ғайсанан (ablative singular-only)

Adapted from Arabic عِيسَى (ʕīsā).
Compare to
Tatar Гайсә (Ğaysä),
Kazakh Иса (İsa),
Kyrgyz Ыйса (Iysa),
Uyghur ئىسا (isa),
Turkish İsa, etc.

bor

Arabic عِيسَى (ʕīsā)

(Islam) Isa, a prophet in Islam, equivalent to Jesus (see Jesus in Islam)

Ə heź ni ösön üźegeźźeñ yolalarığıź xaqına Alla əmeren boźahığıź? ― tip qarşı töştö Ğaysa.

Ә һеҙ ни өсөн үҙегеҙҙең йолаларығыҙ хаҡына Алла әмерен боҙаһығыҙ? ― тип ҡаршы төштө Ғайса. (Matthew 15:3)

Jesus replied, “And why do you break the command of God for the sake of your tradition?

Yaxʺyanıñ hüźźəren işetep, Ğaysa artınan eyərgən ikəwźeñ berehe Simon Petrźıñ qustıhı Andrey ine.

Яхъяның һүҙҙәрен ишетеп, Ғайса артынан эйәргән икәүҙең береһе Симон Петрҙың ҡустыһы Андрей ине. (John 1:40)

One of the two who had heard John's words and followed Jesus, was Andrew, Simon Peter’s younger brother.


бырау

head

бырау • (bıraw)

ba-noun

бырау • (bıraw)

bıraw (romanization)
бырау (absolute singular)
бырауҙар (absolute plural)
бырауҙың (definite genitive singular)
бырауҙарҙың (definite genitive plural)
бырауға (dative singular)
бырауҙарға (dative plural)
бырауҙы (accusative definite singular)
бырауҙарҙы (accusative definite plural)
бырауҙа (locative singular)
бырауҙарҙа (locative plural)
бырауҙан (ablative singular)
бырауҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *bur(a)- (“to turn (around), rotate”).
Cognate with Turkmen buraw (“drill”),
Chuvash пӑра (păra, “drill; awl”).


сығанаҡ

head

сығанаҡ • (sığanaq)

ba-noun

сығанаҡ • (sığanaq)

sığanaq (romanization)
сығанаҡ (absolute singular)
сығанаҡтар (absolute plural)
сығанаҡтың (definite genitive singular)
сығанаҡтарҙың (definite genitive plural)
сығанаҡҡа (dative singular)
сығанаҡтарға (dative plural)
сығанаҡты (accusative definite singular)
сығанаҡтарҙы (accusative definite plural)
сығанаҡта (locative singular)
сығанаҡтарҙа (locative plural)
сығанаҡтан (ablative singular)
сығанаҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

сығанаҡтарҙың

сығанаҡтарға

сығанаҡтарҙы

сығанаҡтарҙа

сығанаҡтарҙан

From Proto-Turkic *čɨkanak (“forearm; elbow”).
Cognate with
Kyrgyz чыканак (cıkanak),
Southern Altai чаганак (čaganak),
Khakas чығанах (çığanax),
Tofa чеъһенэк (če'henäk),
Uyghur جەينەك (jeynek, “elbow”),
etc.


терһәк

head

терһәк • (terhək)

ba-noun

терһәк • (terhək)

terhək (romanization)
терһәк (absolute singular)
терһәктәр (absolute plural)
терһәктең (definite genitive singular)
терһәктәрҙең (definite genitive plural)
терһәккә (dative singular)
терһәктәргә (dative plural)
терһәкте (accusative definite singular)
терһәктәрҙе (accusative definite plural)
терһәктә (locative singular)
терһәктәрҙә (locative plural)
терһәктән (ablative singular)
терһәктәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

терһәктәрҙең

терһәктәрҙән

From *tirsek (“elbow; anatomical part of the leg”);
from Proto-Turkic *tīŕ (“knee”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (tirsäk, “elbow”);
Kumyk тирсек (tirsek, “elbow”),
Uzbek tirsak (“elbow”),
Crimean Tatar tirsek (“elbow”),
Turkmen tirsek (“elbow”),
Turkish dirsek (“elbow”),
Azerbaijani dirsək (“elbow”);
Kazakh тірсек (tırsek, “shin, shank”),
Kyrgyz тирсек (tirsek, “Achilles tendon”),
Khakas тірсек (tìrsek, “the knee of an animal's hind leg”).


арҡа

arqa (romanization)
арҡа (absolute singular)
арҡалар (absolute plural)
арҡаның (definite genitive singular)
арҡаларҙың (definite genitive plural)
арҡаға (dative singular)
арҡаларға (dative plural)
арҡаны (accusative definite singular)
арҡаларҙы (accusative definite plural)
арҡала (locative singular)
арҡаларҙа (locative plural)
арҡанан (ablative singular)
арҡаларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *arka (“back”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (arqa, “back”).


Етегән

head

Етегән • (Yetegən)

ba-noun

Етегән • (Yetegən)

Yetegən (romanization)
Етегән (absolute singular-only)
Етегәндең (definite genitive singular-only)
Етегәнгә (dative singular-only)
Етегәнде (accusative definite singular-only)
Етегәндә (locative singular-only)
Етегәндән (ablative singular-only)

[jɪ̞.tɪ̞.ˈɡæn]

From *yetigän (“Ursa Major”), from Proto-Turkic Proto-Turkic *yẹt(t)i (“seven”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (jetigän, “Ursa Major”);
Tatar җидегән (cidegän, “Ursa Major”),
Nogai Етеген (Yetegen, “Ursa Major”),
Kyrgyz Жетиген (Jetigen, “Ursa Major”),
Khakas Чидіген (Çidìgen, “Ursa Major”),
Tofa Чеді Ӄан (“Ursa Major”).
Compare also
Kazakh жетіген (jetıgen, “a 7-stringed musical instrument”).


Талха

Talxa (romanization)
Талха (absolute singular-only)
Талханың (definite genitive singular-only)
Талха (dative singular-only)
Талханы (accusative definite singular-only)
Талхала (locative singular-only)
Талханан (ablative singular-only)

a male given name from Arabic; Talha, Talhah


Ғөбәйҙулла

head

Ғөбәйҙулла • (Ğöbəyźulla)

Ğöbəyźulla (romanization)
Ғөбәйҙулла (absolute singular-only)
Ғөбәйҙулланың (definite genitive singular-only)
Ғөбәйҙулла (dative singular-only)
Ғөбәйҙулланы (accusative definite singular-only)
Ғөбәйҙуллала (locative singular-only)
Ғөбәйҙулланан (ablative singular-only)

[ʁʏ̞.ˈβæj.ðu.ˈɫːɑ]

Ғө‧бәй‧ҙул‧ла

Borrowed from Arabic عُبَيْد اللّٰه (ʕubayd allāh).

bor+

عُبَيْد اللّٰه


Шүлгән

head

Шүлгән • (Şülgən)

ba-noun

Шүлгән • (Şülgən)

Şülgən (romanization)
Шүлгән (absolute singular-only)
Шүлгәндең (definite genitive singular-only)
Шүлгәнгә (dative singular-only)
Шүлгәнде (accusative definite singular-only)
Шүлгәндә (locative singular-only)
Шүлгәндән (ablative singular-only)

Cognate with Yakut сүлүүкүн (sülüükün, “water spirit”).
Akhmetyanov suggests a derivation from Chinese 水 (shuǐ, “water”) 龍／龙 (lóng, “dragon”) 王 (wáng, “king”).

cog

Ural-batyr (Bashkir folk epic):

Минең әсәм – Айһылыу, // Атам Шүлгән булғандыр, // Шүлгән һиңә туғандыр.
Mineñ əsəm – Ayhılıw, // Atam Şülgən bulğandır, // Şülgən hiñə tuğandır.
My mother is Ayhïlïw, my father was Shulgan, Shulgan is your relative.

In Bashkir epic tales, a mythical ruler of the underwater world, Shulgan


бәйғәмбәр

head

бәйғәмбәр • (bəyğəmbər)

ba-noun

бәйғәмбәр • (bəyğəmbər)

пәйғәмбәр пәйғәмбәр#Bashkir

Alternative form of пәйғәмбәр (pəyğəmbər); prophet


май шәм

head

май шәм • (may şəm)

ba-noun

май шәм • (may şəm)

may şəm (romanization)
май шәм (absolute singular-only)
май шәмдең (definite genitive singular-only)
май шәмгә (dative singular-only)
май шәмде (accusative definite singular-only)
май шәмдә (locative singular-only)
май шәмдән (ablative singular-only)

Compare to
Kazakh майшам (maişam, “candle”).


шәм

şəm (romanization)
шәм (absolute singular-only)
шәмдең (definite genitive singular-only)
шәмгә (dative singular-only)
шәмде (accusative definite singular-only)
шәмдә (locative singular-only)
шәмдән (ablative singular-only)

From Persian شمع (šam'), from Arabic شَمْع (šamʕ, “candle”).

lamp (device producing light, esp. using oil or kerosene as fuel)


үрт

ürt (romanization)
үрт (absolute singular-only)
үрттең (definite genitive singular-only)
үрткә (dative singular-only)
үртте (accusative definite singular-only)
үрттә (locative singular-only)
үрттән (ablative singular-only)

From Proto-Turkic *ört (“fire”).
Cognate with Old Uyghur [script needed] (ört, “fire”);
Kazakh өрт (ört, “fire”);
Yakut өрт (ört, “burning dry grass; wildfire”).

cog

forest or steppe / prairie fire; wildland fire, wildfire


мейес

meyes (romanization)
мейес (absolute singular)
мейестәр (absolute plural)
мейестең (definite genitive singular)
мейестәрҙең (definite genitive plural)
мейескә (dative singular)
мейестәргә (dative plural)
мейесте (accusative definite singular)
мейестәрҙе (accusative definite plural)
мейестә (locative singular)
мейестәрҙә (locative plural)
мейестән (ablative singular)
мейестәрҙән (ablative plural)

Adapted from Russian печь (pečʹ, “stove, oven”).
Cognate with
Tatar мич (miç),
Kazakh пеш (peş),
Uzbek pech,
Uyghur پېچ (pëch), مەش (mesh),
Turkmen peç,
Khakas пис (pis, “stove, oven”), Chulym пӓш.


һауап

сауап сауап#Bashkir

Alternative form of сауап (sawap); sawab; a spiritual merit or reward that accrues from the performance of good deeds and piety


сауап

sawap (romanization)
сауап (absolute singular)
сауаптар (absolute plural)
сауаптың (definite genitive singular)
сауаптарҙың (definite genitive plural)
сауапҡа (dative singular)
сауаптарға (dative plural)
сауапты (accusative definite singular)
сауаптарҙы (accusative definite plural)
сауапта (locative singular)
сауаптарҙа (locative plural)
сауаптан (ablative singular)
сауаптарҙан (ablative plural)

From Arabic ثَوَاب (ṯawāb).
Cognate with
Uzbek savob (“sawab”), Azerbaijani savab.

Мөхәммәт өммәтенең бер рәҡәғәт намаҙҙарының сауабы башҡа өммәттәрҙең мең рәҡәғәт сауабына тиңләшер.

The merit of (performing) one sequence of prayer by a follower of Muhammad (i.e. by a Muslim) is equal to the merit of (performing) a thousand of sequences of (=by) other followers (=the followers of other religious traditions).

Möxəmmət ömməteneñ ber rəqəğət namaźźarınıñ sawabı başqa ömməttərźeñ meñ rəqəğət sawabına tiñləşer.

(Islam) sawab; a spiritual merit or reward that accrues from giving prayers or from performance of good deeds and piety


гонаһ

gonah (romanization)
гонаһ (absolute singular)
гонаһтар (absolute plural)
гонаһтың (definite genitive singular)
гонаһтарҙың (definite genitive plural)
гонаһҡа (dative singular)
гонаһтарға (dative plural)
гонаһты (accusative definite singular)
гонаһтарҙы (accusative definite plural)
гонаһта (locative singular)
гонаһтарҙа (locative plural)
гонаһтан (ablative singular)
гонаһтарҙан (ablative plural)


Нәркәс

head

Нәркәс • (Nərkəs)

Nərkəs (romanization)
Нәркәс (absolute singular-only)
Нәркәстең (definite genitive singular-only)
Нәркәскә (dative singular-only)
Нәркәсте (accusative definite singular-only)
Нәркәстә (locative singular-only)
Нәркәстән (ablative singular-only)


һунарсы

һунарсы • (hunarsı)

ba-noun

һунарсы • (hunarsı)

hunarsı (romanization)
һунарсы (absolute singular)
һунарсылар (absolute plural)
һунарсының (definite genitive singular)
һунарсыларҙың (definite genitive plural)
һунарсыға (dative singular)
һунарсыларға (dative plural)
һунарсыны (accusative definite singular)
һунарсыларҙы (accusative definite plural)
һунарсыла (locative singular)
һунарсыларҙа (locative plural)
һунарсынан (ablative singular)
һунарсыларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

һунарсыларҙың

һунарсыларға

һунарсыларҙы

һунарсыларҙа

һунарсыларҙан

From һунар (hunar, “hunting”) + -сы (-sı, affix forming an agent noun).

af

Һунарсы этһеҙ йөрөмәй.


һунар

hunar (romanization)
һунар (absolute singular)
һунарҙар (absolute plural)
һунарҙың (definite genitive singular)
һунарҙарҙың (definite genitive plural)
һунарға (dative singular)
һунарҙарға (dative plural)
һунарҙы (accusative definite singular)
һунарҙарҙы (accusative definite plural)
һунарҙа (locative singular)
һунарҙарҙа (locative plural)
һунарҙан (ablative singular)
һунарҙарҙан (ablative plural)

Cognate with
Kazakh сонар (sonar, “new-fallen snow”),
Kyrgyz сонор (sonor, “new-fallen snow; hunting on new snow with hunting birds or hounds”),
Yakut сонор (sonor, “the first autumn snow, which makes it easy to follow wild animals; stalking a wild animal on such snow”).

cog

Һунар эте.

Һунар мылтығы.

Амур буйында алтын йыуыу башланғас, эвендарҙың көтөүлектәре һәм һунар иткән урындары юҡҡа сыға, балыҡ тотҡан йылғалар бысрана, һайыға һәм һаһый.

When washing for gold began on the banks of the Amur (river), the Evens' pastures and hunting grounds degraded, the fishing (areas in) rivers got polluted, shallow and fetid.

Amur buyında altın yıwıw başlanğas, evendarźıñ kötöwlektəre həm hunar itkən urındarı yuqqa sığa, balıq totqan yılğalar bısrana, hayığa həm hahıy.


Рифҡәт

head

Рифҡәт • (Rifqət)

Rifqət (romanization)
Рифҡәт (absolute singular-only)
Рифҡәттең (definite genitive singular-only)
Рифҡәткә (dative singular-only)
Рифҡәтте (accusative definite singular-only)
Рифҡәттә (locative singular-only)
Рифҡәттән (ablative singular-only)


урынбаҫар

урынбаҫар • (urınbaśar)

ba-noun

урынбаҫар • (urınbaśar)

urınbaśar (romanization)
урынбаҫар (absolute singular)
урынбаҫарҙар (absolute plural)
урынбаҫарҙың (definite genitive singular)
урынбаҫарҙарҙың (definite genitive plural)
урынбаҫарға (dative singular)
урынбаҫарҙарға (dative plural)
урынбаҫарҙы (accusative definite singular)
урынбаҫарҙарҙы (accusative definite plural)
урынбаҫарҙа (locative singular)
урынбаҫарҙарҙа (locative plural)
урынбаҫарҙан (ablative singular)
урынбаҫарҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

урынбаҫарҙың

урынбаҫарҙан

урынбаҫарҙар

урынбаҫарҙарҙың

урынбаҫарҙарға

урынбаҫарҙарҙы

урынбаҫарҙарҙа

урынбаҫарҙарҙан

у‧рын‧ба‧ҫар

урын (urın, “position, post”) + баҫар (baśar, “holder”).
Compare with
Kazakh орынбасар (orynbasar),
Kyrgyz орунбасар (orunbasar),
Uzbek o'rinbasor,
Uyghur ئورۇنباسار (orunbasar, “deputy, assistant”).


елен

yelen (romanization)
елен (absolute singular)
елендәр (absolute plural)
елендең (definite genitive singular)
елендәрҙең (definite genitive plural)
еленгә (dative singular)
елендәргә (dative plural)
еленде (accusative definite singular)
елендәрҙе (accusative definite plural)
елендә (locative singular)
елендәрҙә (locative plural)
елендән (ablative singular)
елендәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *yẹlin (“udder”).
Cognate with
Tatar җилен (cilen), Kazakh желін (jelın), Kyrgyz желин (jelin), Uzbek yelin, Azerbaijani yelin, Yakut сирин (sirin, “udder”), etc.


елек

yelek (romanization)
елек (absolute singular)
електәр (absolute plural)
електең (definite genitive singular)
електәрҙең (definite genitive plural)
елеккә (dative singular)
електәргә (dative plural)
електе (accusative definite singular)
електәрҙе (accusative definite plural)
електә (locative singular)
електәрҙә (locative plural)
електән (ablative singular)
електәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *yilik (“bone marrow”).
Cognate with
Kyrgyz жилик (jilik),
Southern Altai јилик (ǰilik),
Uzbek ilik,
Turkmen ýilik,
Turkish ilik (“bone marrow”).


Зәйнәп

head

Зәйнәп • (Zəynəp)

Zəynəp (romanization)
Зәйнәп (absolute singular-only)
Зәйнәптең (definite genitive singular-only)
Зәйнәпкә (dative singular-only)
Зәйнәпте (accusative definite singular-only)
Зәйнәптә (locative singular-only)
Зәйнәптән (ablative singular-only)

From Arabic زَيْنَب (zaynab, “a father's precious jewel”).

bor

Зәйнәб Зәйнәб#Bashkir

a female given name from Arabic, Alternative form of Зәйнәб (Zəynəb); Zeyneb


Зәйнәб

head

Зәйнәб • (Zəynəb)

Zəynəb (romanization)
Зәйнәб (absolute singular-only)
Зәйнәбтең (definite genitive singular-only)
Зәйнәбкә (dative singular-only)
Зәйнәбте (accusative definite singular-only)
Зәйнәбтә (locative singular-only)
Зәйнәбтән (ablative singular-only)

From Arabic زَيْنَب (zaynab, “a father's precious jewel”).
Cognate with
Uzbek Zaynab,
Uyghur زەينەپ (zeynep),
Turkish Zeynep.

ba:Зәйнәб бинт Һүзәймә

(Islam) the name of Prophet Mohammad's wife


Сара

Sara (romanization)
Сара (absolute singular-only)
Сараның (definite genitive singular-only)
Сара (dative singular-only)
Сараны (accusative definite singular-only)
Сарала (locative singular-only)
Саранан (ablative singular-only)

From Arabic سَارَة (sāra). Cognate with Uyghur سارا (sara).

a female given name from Arabic Sara; equivalent to Sarah

Мысыр аҡһөйәктәре ысынлап та Сараның сибәрлеген фирғәүенгә еткерәләр.

Egypt's noblemen, indeed, inform the pharaoh about Sarah's beauty.

Mısır aqhöyəktəre ısınlap ta Saranıñ sibərlegen firğəwengə yetkerələr.

(Islam) the wife of the Islamic prophet Ibrahim (see Sarah in Islam)


тимер юл

Тимер юл станцияһы.

Тимер юл фажиғәһе.


тимер юлы

тимер юлы • (timer yulı)

ba-noun

тимер юлы • (timer yulı)

Compare with
Kazakh темір жол (temır jol, “railway”),
Kumyk темир ёл (temir yol, “railway”),
Shor тебир чол (“railway”),
Uyghur تومۇريول (tomuryol, “railway”), etc.

Тар тимер юлы.

Тауарҙарҙы тимер юлы менән ташыу.

To carry goods on railway/railroad (=by rail).

Ул тимер юлында эшләй.

Былтыр йәй тимер юлында күп мал тапалған икән.

(It appears that) Last year's summer, a lot of cattle got knocked down (to death or serious injury) at the railway.

Bıltır yəy timer yulında küp mal tapalğan ikən.

ba:Тимер юл транспорты


ағым

head

ағым • (ağım)

ba-noun

ағым • (ağım)

ağım (romanization)
ағым (absolute singular)
ағымдар (absolute plural)
ағымдың (definite genitive singular)
ағымдарҙың (definite genitive plural)
ағымға (dative singular)
ағымдарға (dative plural)
ағымды (accusative definite singular)
ағымдарҙы (accusative definite plural)
ағымда (locative singular)
ағымдарҙа (locative plural)
ағымдан (ablative singular)
ағымдарҙан (ablative plural)

Сәнғәттәге реалистик ағым.

tendency, trend; orientation, school (in art, soft sciences, etc.)


ағай-эне

ağay-ene (romanization)
ағай-эне (absolute singular)
ағай-энеләр (absolute plural)
ағай-эненең (definite genitive singular)
ағай-энеләрҙең (definite genitive plural)
ағай-энегә (dative singular)
ағай-энеләргә (dative plural)
ағай-энене (accusative definite singular)
ағай-энеләрҙе (accusative definite plural)
ағай-энелә (locative singular)
ағай-энеләрҙә (locative plural)
ағай-эненән (ablative singular)
ағай-энеләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

ағай-энеләрҙең

ағай-энеләргә

ағай-энеләрҙе

ағай-энеләрҙә

ағай-энеләрҙән

[ɑˈʁɑj.ɪ̞ˌnɪ̞]

[äˈʁäj.ɪ̞ˌnɪ̞]

From *aqa ini (“elder and elder brothers”), from Proto-Turkic *(i)āka (“elder brother”) + Proto-Turkic *ini (“younger brother”).
Synchronously, equivalent to ағай (ağay, “elder brother”) + эне (ene, “younger brother”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (aqa ini, “elder and younger brothers”);
Kyrgyz агайын (agayın), агайин (agayin), агайни (agayni);
Kazakh ағайын (ağaiyn, “a way to address a male congregation”),
Uzbek ogʻayni (“brothers; male friends”),
Uyghur ئاغا-ئىنى (agha-'ini, “younger and elder brothers”).

cog

(collectively) a person's male relatives, seen as a group

(address) a way to respectfully address a male group or congregation


эне

ene (romanization)
эне (absolute singular)
энеләр (absolute plural)
эненең (definite genitive singular)
энеләрҙең (definite genitive plural)
энегә (dative singular)
энеләргә (dative plural)
энене (accusative definite singular)
энеләрҙе (accusative definite plural)
энелә (locative singular)
энеләрҙә (locative plural)
эненән (ablative singular)
энеләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *ini (“younger brother”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (ini, “younger brother”),
Old Uyghur [script needed] (ini, “younger brother”).

(address) a way to address a male younger than the speaker, whether related to you or not


ағай

head

ағай • (ağay)

ba-noun

ағай • (ağay)

ağay (romanization)
ағай (absolute singular)
ағайҙар (absolute plural)
ағайҙың (definite genitive singular)
ағайҙарҙың (definite genitive plural)
ағайға (dative singular)
ағайҙарға (dative plural)
ағайҙы (accusative definite singular)
ағайҙарҙы (accusative definite plural)
ағайҙа (locative singular)
ағайҙарҙа (locative plural)
ағайҙан (ablative singular)
ағайҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *(i)āka (“elder brother; uncle”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (aqa, “elder brother”),
Kazakh аға (ağa, “elder brother; uncle”),
Kyrgyz ага (aga, “elder brother”),
Southern Altai ака (aka, “elder brother”),
Crimean Tatar ağa (“elder brother; uncle”),
Turkish ağa (“master, boss”),
Yakut аҕа (ağa, “elder; father”).


ҡусты

head

ҡусты • (qustı)

ba-noun

ҡусты • (qustı)

qustı (romanization)
ҡусты (absolute singular)
ҡустылар (absolute plural)
ҡустының (definite genitive singular)
ҡустыларҙың (definite genitive plural)
ҡустыға (dative singular)
ҡустыларға (dative plural)
ҡустыны (accusative definite singular)
ҡустыларҙы (accusative definite plural)
ҡустыла (locative singular)
ҡустыларҙа (locative plural)
ҡустынан (ablative singular)
ҡустыларҙан (ablative plural)

A specifically Bashkir term. No cognates are known. No etymology attempts are known.

(address) a way to address a male younger than the speaker


мырҙа

head

мырҙа • (mırźa)

ba-noun

мырҙа • (mırźa)

mırźa (romanization)
мырҙа (absolute singular)
мырҙалар (absolute plural)
мырҙаның (definite genitive singular)
мырҙаларҙың (definite genitive plural)
мырҙаға (dative singular)
мырҙаларға (dative plural)
мырҙаны (accusative definite singular)
мырҙаларҙы (accusative definite plural)
мырҙала (locative singular)
мырҙаларҙа (locative plural)
мырҙанан (ablative singular)
мырҙаларҙан (ablative plural)


көрәк

head

көрәк • (körək)

ba-noun

көрәк • (körək)

körək (romanization)
көрәк (absolute singular)
көрәктәр (absolute plural)
көрәктең (definite genitive singular)
көрәктәрҙең (definite genitive plural)
көрәккә (dative singular)
көрәктәргә (dative plural)
көрәкте (accusative definite singular)
көрәктәрҙе (accusative definite plural)
көрәктә (locative singular)
көрәктәрҙә (locative plural)
көрәктән (ablative singular)
көрәктәрҙән (ablative plural)

From *kürek (“shovel, spade”), from Proto-Turkic *küre- (“to shovel, rake up”).
Cognate with
Kazakh күрек (kürek),
Kyrgyz күрөк (kürök),
Karachay-Balkar кюрек (kürek),
Kumyk кюрек (kürek),
Uzbek kurak,
Southern Altai кӱрек (kürek), Shor кӱрек,
Turkish kürek,
Crimean Tatar kürek,
Azerbaijani kürək (“shovel; spade”),
Yakut күрдьэх (kürjeq).

inh

Балсыҡ көрәккә йәбешә.

Бөтә эштәр ҡул менән — кәйлә, лом, балға һәм көрәк менән — башҡарыла.
Bötə eştər qul menən — kəylə, lom, balğa həm körək menən — başqarıla.
All jobs are done manually, with pickaxe, crowbar, hammer and shovel.


Яхъя

Yaxʺya (romanization)
Яхъя (absolute singular-only)
Яхъяның (definite genitive singular-only)
Яхъя (dative singular-only)
Яхъяны (accusative definite singular-only)
Яхъяла (locative singular-only)
Яхъянан (ablative singular-only)

Ul vaqıtta Yaxʺya törməgə yabılmağaynı əle.

Ул ваҡытта Яхъя төрмәгә ябылмағайны әле. (John 3:24)

At that time, John was not yet put in prison.


тиреҫ

head

тиреҫ • (tireś)

ba-noun

тиреҫ • (tireś)

Borrowing from an Oghur source, cf. Chuvash тирӗс (tirĕs, “feces, manure”).

livestock or poultry manure mixed with hay or straw remnants, typically left to decompose and then used as fertilizer


тиреҫ

head

тиреҫ • (tireś)

ba-noun

тиреҫ • (tireś)

tireś (romanization)
тиреҫ (absolute singular-only)
тиреҫтең (definite genitive singular-only)
тиреҫкә (dative singular-only)
тиреҫте (accusative definite singular-only)
тиреҫтә (locative singular-only)
тиреҫтән (ablative singular-only)

From Proto-Turkic *ters (“adverse; opposite; wrong; north”).
Compare Old Uyghur [script needed] (ters, “adverse; difficult”), Kyrgyz тескей (teskey, “northern slope”), Southern Altai терс (ters, “opposite”), Uzbek terskay (“northern slope; opposite”), Azerbaijani tərs, Turkish ters.


ата-әсә

head

ата-әсә • (ata-əsə)

ba-noun

ата-әсә • (ata-əsə)

ata-əsə (romanization)
ата-әсә (absolute singular)
ата-әсәләр (absolute plural)
ата-әсәнең (definite genitive singular)
ата-әсәләрҙең (definite genitive plural)
ата-әсәгә (dative singular)
ата-әсәләргә (dative plural)
ата-әсәне (accusative definite singular)
ата-әсәләрҙе (accusative definite plural)
ата-әсәлә (locative singular)
ата-әсәләрҙә (locative plural)
ата-әсәнән (ablative singular)
ата-әсәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

ата-әсәләрҙең

ата-әсәләргә

ата-әсәләрҙе

ата-әсәләрҙә

ата-әсәләрҙән

Балалар ата-әсәләренән өлгө ала.

Children take example from their parents.


былау

head

былау • (bılaw)

ba-noun

былау • (bılaw)

bılaw (romanization)
былау (absolute singular)
былауҙар (absolute plural)
былауҙың (definite genitive singular)
былауҙарҙың (definite genitive plural)
былауға (dative singular)
былауҙарға (dative plural)
былауҙы (accusative definite singular)
былауҙарҙы (accusative definite plural)
былауҙа (locative singular)
былауҙарҙа (locative plural)
былауҙан (ablative singular)
былауҙарҙан (ablative plural)


яры

head

яры • (yarı)

ba-noun

яры • (yarı)

yarı (romanization)
яры (absolute singular)
ярылар (absolute plural)
ярының (definite genitive singular)
ярыларҙың (definite genitive plural)
ярыға (dative singular)
ярыларға (dative plural)
ярыны (accusative definite singular)
ярыларҙы (accusative definite plural)
ярыла (locative singular)
ярыларҙа (locative plural)
ярынан (ablative singular)
ярыларҙан (ablative plural)

(anatomy, botany) membrane, diaphragm, film, web


Нәжип

head

Нәжип • (Nəjip)

Nəjip (romanization)
Нәжип (absolute singular-only)
Нәжиптең (definite genitive singular-only)
Нәжипкә (dative singular-only)
Нәжипте (accusative definite singular-only)
Нәжиптә (locative singular-only)
Нәжиптән (ablative singular-only)

From Arabic نَجِيب (najīb, “renowned, reputed”).


Нәжибә

head

Нәжибә • (Nəjibə)

Nəjibə (romanization)
Нәжибә (absolute singular-only)
Нәжибәнең (definite genitive singular-only)
Нәжибәкә (dative singular-only)
Нәжибәне (accusative definite singular-only)
Нәжибәлә (locative singular-only)
Нәжибәнән (ablative singular-only)

From Arabic نَجِيبَة (najība, “renowned”).


айҙар

айҙар • (ayźar)

ba-noun

айҙар • (ayźar)

ayźar (romanization)
айҙар (absolute singular)
айҙарҙар (absolute plural)
айҙарҙың (definite genitive singular)
айҙарҙарҙың (definite genitive plural)
айҙарға (dative singular)
айҙарҙарға (dative plural)
айҙарҙы (accusative definite singular)
айҙарҙарҙы (accusative definite plural)
айҙарҙа (locative singular)
айҙарҙарҙа (locative plural)
айҙарҙан (ablative singular)
айҙарҙарҙан (ablative plural)


тун

tun (romanization)
тун (absolute singular)
тундар (absolute plural)
тундың (definite genitive singular)
тундарҙың (definite genitive plural)
тунға (dative singular)
тундарға (dative plural)
тунды (accusative definite singular)
тундарҙы (accusative definite plural)
тунда (locative singular)
тундарҙа (locative plural)
тундан (ablative singular)
тундарҙан (ablative plural)

Ural-batyr (Bashkir folk epic):

Һомай ҡош тунын кейеп шундуҡ осоп килгән ти // Үле ятҡан Уралдың ауыҙынан үпкән, ти.

The bird Umay donned her fur coat, immediately came flying, (and) kissed Ural, who was lying dead, on his mouth.

Homay qoş tunın keyep şunduq osop kilgən ti // Üle yatqan Uraldıñ awıźınan üpkən, ti.


диуар

diwar (romanization)
диуар (absolute singular)
диуарҙар (absolute plural)
диуарҙың (definite genitive singular)
диуарҙарҙың (definite genitive plural)
диуарға (dative singular)
диуарҙарға (dative plural)
диуарҙы (accusative definite singular)
диуарҙарҙы (accusative definite plural)
диуарҙа (locative singular)
диуарҙарҙа (locative plural)
диуарҙан (ablative singular)
диуарҙарҙан (ablative plural)

From Persian دیوار (divâr, “wall”).
Cognate with
Uzbek devor,
Turkish duvar (“wall”).

(Internet, social networks) wall; a user's or group's notice board listing messages


тоҡ

toq (romanization)
тоҡ (absolute singular)
тоҡтар (absolute plural)
тоҡтоң (definite genitive singular)
тоҡтарҙың (definite genitive plural)
тоҡҡа (dative singular)
тоҡтарға (dative plural)
тоҡто (accusative definite singular)
тоҡтарҙы (accusative definite plural)
тоҡта (locative singular)
тоҡтарҙа (locative plural)
тоҡтан (ablative singular)
тоҡтарҙан (ablative plural)

No etymology is known. No cognates are known.
See also the diminutive тоҡсай (toqsay).

Баҙарҙан ике тоҡ он һатып алдым.

I bought two sacks of flour at the marketplace.

Бүрәнәлә тоҡ менән һуғышыу — һабантуй уйыны.
Bürənələ toq menən huğışıw — habantuy uyını.
Fighting with sacks on a wood log is a Sabantuy game.


толпар

tolpar (romanization)
толпар (absolute singular)
толпарҙар (absolute plural)
толпарҙың (definite genitive singular)
толпарҙарҙың (definite genitive plural)
толпарға (dative singular)
толпарҙарға (dative plural)
толпарҙы (accusative definite singular)
толпарҙарҙы (accusative definite plural)
толпарҙа (locative singular)
толпарҙарҙа (locative plural)
толпарҙан (ablative singular)
толпарҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

толпарҙарҙың

толпарҙарҙан

Cognate with Tatar тулпар (tulpar), Kazakh тұлпар (tūlpar), Kyrgyz тулпар (tulpar), Karachay-Balkar тулпар (tulpar), Kumyk тулпар (tulpar), Uzbek tulpor, Uyghur تۇلپار (tulpar), Khakas тулбар (tulbar, “winged horse”).

Йондоҙ һымаҡ атылып, аҡбуҙ толпар атлығып күктән килеп төшкән, ти.

Like a shooting star, a blue gray winged horse came down swiftly from the sky.

Yondoź hımaq atılıp, aqbuź tolpar atlığıp küktən kilep töşkən, ti.

Tulpar, a winged horse in Bashkir mythology

ba:Толпар (осҡан ат)


аждаһа

ajdaha (romanization)
аждаһа (absolute singular)
аждаһалар (absolute plural)
аждаһаның (definite genitive singular)
аждаһаларҙың (definite genitive plural)
аждаһаға (dative singular)
аждаһаларға (dative plural)
аждаһаны (accusative definite singular)
аждаһаларҙы (accusative definite plural)
аждаһала (locative singular)
аждаһаларҙа (locative plural)
аждаһанан (ablative singular)
аждаһаларҙан (ablative plural)

аждаһаларҙың

аждаһаларҙан

From Persian اژدها (aždahâ, “dragon”),
from Parthian *aždahāk, from Avestan 𐬀𐬲𐬌⸱𐬛𐬀𐬵𐬁𐬐𐬀 (aži.dahāka), a serpent figure of Iranian mythology.


Айгөл

head

Айгөл • (Aygöl)

Aygöl (romanization)
Айгөл (absolute singular-only)
Айгөлдөң (definite genitive singular-only)
Айгөлгә (dative singular-only)
Айгөлдө (accusative definite singular-only)
Айгөлдә (locative singular-only)
Айгөлдән (ablative singular-only)

ай (ay, “moon”) + гөл (göl, “flower”).
Compare Kazakh Айгүл (Aigül), Kyrgyz Айгүл (Aygül),
Uzbek Oygul,
Uyghur ئايگۇل (aygul).


Тайфур

Tayfur (romanization)
Тайфур (absolute singular-only)
Тайфурҙың (definite genitive singular-only)
Тайфурға (dative singular-only)
Тайфурҙы (accusative definite singular-only)
Тайфурҙа (locative singular-only)
Тайфурҙан (ablative singular-only)

Borrowed from Persian طیفور (tayfur, “bird”).


Таңһылыу

Таңһылыу • (Tañhılıw)

Tañhılıw (romanization)
Таңһылыу (absolute singular-only)
Таңһылыуҙың (definite genitive singular-only)
Таңһылыуға (dative singular-only)
Таңһылыуҙы (accusative definite singular-only)
Таңһылыуҙа (locative singular-only)
Таңһылыуҙан (ablative singular-only)

[tɑŋ.hɯ̞.ˈɫɯ̞w]

таң (tañ, “dawn”) + һылыу (hılıw, “beauty”).
Compare equivalent given names: Kazakh Таңсұлу (Tañsūlu), Uzbek Tongsuluv.

compound

a female given name from the Turkic languages


Йомабай

Yomabay (romanization)
Йомабай (absolute singular-only)
Йомабайҙың (definite genitive singular-only)
Йомабайға (dative singular-only)
Йомабайҙы (accusative definite singular-only)
Йомабайҙа (locative singular-only)
Йомабайҙан (ablative singular-only)

йома (yoma, “Friday”) + бай (bay, “male name formant”).

a male given name from the Turkic languages


Йомабикә

head

Йомабикә • (Yomabikə)

Yomabikə (romanization)
Йомабикә (absolute singular-only)
Йомабикәнең (definite genitive singular-only)
Йомабикә (dative singular-only)
Йомабикәне (accusative definite singular-only)
Йомабикәлә (locative singular-only)
Йомабикәнән (ablative singular-only)

йома (yoma, “Friday”) + бикә (bikə, “female name formant”).


ер тетрәү

head

ер тетрәү • (yer tetrəw)

ba-noun

ер тетрәү • (yer tetrəw)

yer tetrəw (romanization)
ер тетрәү (absolute singular)
ер тетрәүҙәр (absolute plural)
ер тетрәүҙең (definite genitive singular)
ер тетрәүҙәрҙең (definite genitive plural)
ер тетрәүгә (dative singular)
ер тетрәүҙәргә (dative plural)
ер тетрәүҙе (accusative definite singular)
ер тетрәүҙәрҙе (accusative definite plural)
ер тетрәүҙә (locative singular)
ер тетрәүҙәрҙә (locative plural)
ер тетрәүҙән (ablative singular)
ер тетрәүҙәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

ер тетрәүҙең

ер тетрәүҙән

ер тетрәүҙәр

ер тетрәүҙәрҙең

ер тетрәүҙәргә

ер тетрәүҙәрҙе

ер тетрәүҙәрҙә

ер тетрәүҙәрҙән

[ˈjɪ̞ɾ.tɪ̞t.ˌɾɶw]

Compare to
Tatar җир тетрәү (cir teträw, “earthquake”),
Kyrgyz жер титирөө (jer titiröö, “earthquake”),
Khakas чир тітіреені (çir tìtìreenì, “earthquake”),
Turkmen ýer titremesi (“earthquake”),
Chuvash ҫĕр чĕтревĕ (śĕr čĕtrevĕ, “earthquake”).

cog

чир тітіреені

ba:Ер тетрәү


таяҡ

tayaq (romanization)
таяҡ (absolute singular)
таяҡтар (absolute plural)
таяҡтың (definite genitive singular)
таяҡтарҙың (definite genitive plural)
таяҡҡа (dative singular)
таяҡтарға (dative plural)
таяҡты (accusative definite singular)
таяҡтарҙы (accusative definite plural)
таяҡта (locative singular)
таяҡтарҙа (locative plural)
таяҡтан (ablative singular)
таяҡтарҙан (ablative plural)

From *tayaq (“stick; cane”),
from Proto-Turkic *daja- (“prop, support; lean against”).
Cognate with
Karakhanid [script needed] (tajaq, “stick, cane”);
Tatar таяк (tayak),
Kazakh таяқ (taäq),
Kyrgyz таяк (tayak),
Southern Altai таяк (tayak),
Uzbek tayoq,
Crimean Tatar tayaq (“stick”), etc.


иблис

iblis (romanization)
иблис (absolute singular-only)
иблистең (definite genitive singular-only)
иблискә (dative singular-only)
иблисте (accusative definite singular-only)
иблистә (locative singular-only)
иблистән (ablative singular-only)

From Arabic إِبْلِيس (ʔiblīs, “Iblees, devil”).

bor

Heźźeñ «eye» tigən hüźegeź – «eye», «yuq» tigənegeź «yuq» bulhın. Şunan artığı – İblistən.

Һеҙҙең «эйе» тигән һүҙегеҙ – «эйе», «юҡ» тигәнегеҙ «юҡ» булһын. Шунан артығы – Иблистән. (Matthew 5:37.)https://www.bible.com/bible/1929/MAT.5.37.BSKNT14

Let your "yes" be "yes", "no" be "no". Anything more than this (comes) from the devil.

(Islam, Abrahamic religions) Iblees, shaitan, Satan, devil


утын

head

утын • (utın)

ba-noun

утын • (utın)

utın (romanization)
утын (absolute singular-only)
утындың (definite genitive singular-only)
утынға (dative singular-only)
утынды (accusative definite singular-only)
утында (locative singular-only)
утындан (ablative singular-only)

From *ōtuñ (“firewood”), from Proto-Turkic *ōt (“fire”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (otuŋ, “firewood”),
Karakhanid [script needed] (otuŋ, “firewood”);
Kazakh отын (otyn),
Kyrgyz отун (otun),
Uzbek o'tin,
Turkmen odun,
Turkish odun, etc.

cog

Сей утын насар яна.

Ҡышҡылыҡ утынды малайҙарым өс көндә ярып бөтөрҙө.

My sons chopped the a winter's stock of firewood within three days' time.

Qışqılıq utındı malayźarım ös köndə yarıp bötörźö.

Утын күп кәрәкмәй, өс-дүрт ағас йыҡһаң етеп торор.

(We) don't need much firewood, it will suffice if you chop down three (or) four trees.

Utın küp kərəkməy, ös-dürt ağas yıqhañ yetep toror.


шайтан

head

шайтан • (şaytan)

ba-noun

шайтан • (şaytan)

şaytan (romanization)
шайтан (absolute singular-only)
шайтандың (definite genitive singular-only)
шайтанға (dative singular-only)
шайтанды (accusative definite singular-only)
шайтанда (locative singular-only)
шайтандан (ablative singular-only)

Шайтан ут менән төтөндән яралған.

The shaitan is created from fire and smoke.


ҡатырға

head

ҡатырға • (qatırğa)

ba-noun

ҡатырға • (qatırğa)

qatırğa (romanization)
ҡатырға (absolute singular-only)
ҡатырғаның (definite genitive singular-only)
ҡатырға (dative singular-only)
ҡатырғаны (accusative definite singular-only)
ҡатырғала (locative singular-only)
ҡатырғанан (ablative singular-only)

From ҡатыр- "to make sth. hard" + suffix -ға.

Шыршы башына ҡатырғанан ҡырҡып ҡыҙыл йондоҙ ҡуйҙыҡ.

At the top of the Christmas tree, we put a red star cut from cardboard.

Şırşı başına qatırğanan qırqıp qıźıl yondoź quyźıq.

Һуңғы йылдарҙа балалар өсөн ҡатырға битле китаптар ҙа популяр булып китте.

In the recent years, books for children with cardboard pages have also become popular.

Huñğı yıldarźa balalar ösön qatırğa bitle kitaptar źa populyar bulıp kitte.


ҡорал

qoral (romanization)
ҡорал (absolute singular-only)
ҡоралдың (definite genitive singular-only)
ҡоралға (dative singular-only)
ҡоралды (accusative definite singular-only)
ҡоралда (locative singular-only)
ҡоралдан (ablative singular-only)

From verbal stem qur- "to build, construct".
Cognate with
Kazakh құрал (qūral),
Kyrgyz курал (kural),
Uzbek qurol,
Uyghur قورال (qoral),
Turkmen gural (“tool, instrument”).

Хеҙмәт ҡоралы.

Ғалимдар аңлатыуынса, баш бармаҡ айырым торһа, эш йә һуғыш ҡоралын ҡыҫып тотоу уңайлыраҡ.

As scientists explain, if the thumb is located separately, it is more convenient to tightly hold a tool of war or labor (i.e. a weapon of war or an instrument of labor).

Ğalimdar añlatıwınsa, baş barmaq ayırım torha, eş yə huğış qoralın qıśıp totow uñaylıraq.


әүлиә

head

әүлиә • (əwliə)

ba-noun

әүлиә • (əwliə)

əwliə (romanization)
әүлиә (absolute singular)
әүлиәләр (absolute plural)
әүлиәнең (definite genitive singular)
әүлиәләрҙең (definite genitive plural)
әүлиәгә (dative singular)
әүлиәләргә (dative plural)
әүлиәне (accusative definite singular)
әүлиәләрҙе (accusative definite plural)
әүлиәлә (locative singular)
әүлиәләрҙә (locative plural)
әүлиәнән (ablative singular)
әүлиәләрҙән (ablative plural)

from Arabic أَوْلِيَاء (ʔawliyāʔ), plural of وَلِيّ (waliyy, “custodian, protecter, helper”).
Cognate with Kazakh әулие (äulie, “sacred, holy”), Uzbek avliyo (“sacred, holy”), Kumyk авлия (awliya, “mad person, stupid person”).

der

Arabic أَوْلِيَاء (ʔawliyāʔ)


эйәк

head

эйәк • (eyək)

ba-noun

эйәк • (eyək)

eyək (romanization)
эйәк (absolute singular)
эйәктәр (absolute plural)
эйәктең (definite genitive singular)
эйәктәрҙең (definite genitive plural)
эйәккә (dative singular)
эйәктәргә (dative plural)
эйәкте (accusative definite singular)
эйәктәрҙе (accusative definite plural)
эйәктә (locative singular)
эйәктәрҙә (locative plural)
эйәктән (ablative singular)
эйәктәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *ēŋ-ek (“cheeks; jaw; chin”).
Cognates
Azerbaijani əng
Kazakh иек (iek)
Khakas эк (ek)
Kyrgyz ээк (eek)
Shor ээк
Southern Altai ээк (eek)
Tatar ияк (iyak)
Turkmen eňek
Uyghur ئىڭەك (i'ngek)
Uzbek iyak, engak

col

Azerbaijani <i class="Latn mention" lang="az">əng</i>

Tatar <i class="Cyrl mention" lang="tt">ияк</i> (iyak)

Kazakh <i class="Cyrl mention" lang="kk">иек</i> (iek)

Kyrgyz <i class="Cyrl mention" lang="ky">ээк</i> (eek)

Southern Altai <i class="Cyrl mention" lang="alt">ээк</i> (eek)

Shor <i class="Cyrl mention" lang="cjs">ээк</i>

Khakas <i class="Cyrl mention" lang="kjh">эк</i> (ek)

Turkmen <i class="Latn mention" lang="tk">eňek</i>

Uyghur <i class="Arab ug-Arab mention" lang="ug">ئىڭەك</i> (i'ngek)


аҡман-тоҡман

aqman-toqman (romanization)
аҡман-тоҡман (absolute singular)
аҡман-тоҡмандар (absolute plural)
аҡман-тоҡмандың (definite genitive singular)
аҡман-тоҡмандарҙың (definite genitive plural)
аҡман-тоҡманға (dative singular)
аҡман-тоҡмандарға (dative plural)
аҡман-тоҡманды (accusative definite singular)
аҡман-тоҡмандарҙы (accusative definite plural)
аҡман-тоҡманда (locative singular)
аҡман-тоҡмандарҙа (locative plural)
аҡман-тоҡмандан (ablative singular)
аҡман-тоҡмандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

аҡман-тоҡман

аҡман-тоҡмандың

аҡман-тоҡманға

аҡман-тоҡманды

аҡман-тоҡманда

аҡман-тоҡмандан

аҡман-тоҡмандар

аҡман-тоҡмандарҙың

аҡман-тоҡмандарға

аҡман-тоҡмандарҙы

аҡман-тоҡмандарҙа

аҡман-тоҡмандарҙан

аҡ‧ман-тоҡ‧ман

Compare with
Kazakh ақпан-тоқпан (aqpan-toqpan, “the cold snap in February”).
Also note Kazakh ақпан (aqpan, “February”).

cog

ақпан-тоқпан

(meteorology) a heavy snowstorm in mid- or late March or early April


өсмөйөш

head

өсмөйөш • (ösmöyöş)

ba-noun

өсмөйөш • (ösmöyöş)

ösmöyöş (romanization)
өсмөйөш (absolute singular-only)
өсмөйөштөң (definite genitive singular-only)
өсмөйөшкә (dative singular-only)
өсмөйөштө (accusative definite singular-only)
өсмөйөштә (locative singular-only)
өсмөйөштән (ablative singular-only)

[ʏ̞s.m̟ʏ̞.ˈjʏ̞ʃ]

өс (ös, “three”) + мөйөш (möyöş, “angle”).

compound

Иҫтәлеккә тик өсмөйөш һалдат хаттары ғына ҡалды.

Only the soldier's triangle letters (=wartime blue-envelope mail) have remained as a keepsake.

İśtəlekkə tik ösmöyöş haldat xattarı ğına qaldı.


нәфрәт

head

нәфрәт • (nəfrət)

ba-noun

нәфрәт • (nəfrət)

nəfrət (romanization)
нәфрәт (absolute singular-only)
нәфрәттең (definite genitive singular-only)
нәфрәткә (dative singular-only)
нәфрәтте (accusative definite singular-only)
нәфрәттә (locative singular-only)
нәфрәттән (ablative singular-only)

From Persian نفرت (nafrat), from Arabic نَفْرَة (nafra).


мосолман

mosolman (romanization)
мосолман (absolute singular)
мосолмандар (absolute plural)
мосолмандың (definite genitive singular)
мосолмандарҙың (definite genitive plural)
мосолманға (dative singular)
мосолмандарға (dative plural)
мосолманды (accusative definite singular)
мосолмандарҙы (accusative definite plural)
мосолманда (locative singular)
мосолмандарҙа (locative plural)
мосолмандан (ablative singular)
мосолмандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

мосолмандарҙың

мосолмандарға

мосолмандарҙы

мосолмандарҙа

мосолмандарҙан

From Persian مسلمان (mosalmân), from Arabic مُسْلِم (muslim).

Хаҡ мосолман.


мосолман

Өфө мосолман зыяраты.

Суфыйсылыҡ мосолман донъяһының рухиәтенә, ғилеменә, фәлсәфәһенә үә әҙәбиәтенә киң йоғонто яһаған.

Sufism has asserted a wide influence on the spirituality, science, philosophy and literature of the Muslim world.

Sufıysılıq mosolman donʺyahınıñ ruxiətenə, ğilemenə, fəlsəfəhenə wə əźəbiətenə kiñ yoğonto yahağan.


сәркәтип

head

сәркәтип • (sərkətip)

ba-noun

сәркәтип • (sərkətip)

sərkətip (romanization)
сәркәтип (absolute singular)
сәркәтиптәр (absolute plural)
сәркәтиптең (definite genitive singular)
сәркәтиптәрҙең (definite genitive plural)
сәркәтипкә (dative singular)
сәркәтиптәргә (dative plural)
сәркәтипте (accusative definite singular)
сәркәтиптәрҙе (accusative definite plural)
сәркәтиптә (locative singular)
сәркәтиптәрҙә (locative plural)
сәркәтиптән (ablative singular)
сәркәтиптәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

сәркәтиптәрҙең

сәркәтиптәргә

сәркәтиптәрҙе

сәркәтиптәрҙә

сәркәтиптәрҙән

From Persian سرکاتب (sar-kâteb, “secretary”).

secretary; the person who keeps records, takes notes and handles paperwork


салбар

salbar (romanization)
салбар (absolute singular)
салбарҙар (absolute plural)
салбарҙың (definite genitive singular)
салбарҙарҙың (definite genitive plural)
салбарға (dative singular)
салбарҙарға (dative plural)
салбарҙы (accusative definite singular)
салбарҙарҙы (accusative definite plural)
салбарҙа (locative singular)
салбарҙарҙа (locative plural)
салбарҙан (ablative singular)
салбарҙарҙан (ablative plural)

салбарҙарҙың

салбарҙарҙан

From Persian شلوار (šalvâr, “trousers, pants”).
Cognate with Kazakh шалбар (şalbar), Tatar чалбар (çalbar), Turkish şalvar (“trousers”), etc.


хоҙай

head

хоҙай • (xoźay)

ba-noun

хоҙай • (xoźay)

xoźay (romanization)
хоҙай (absolute singular)
хоҙайҙар (absolute plural)
хоҙайҙың (definite genitive singular)
хоҙайҙарҙың (definite genitive plural)
хоҙайға (dative singular)
хоҙайҙарға (dative plural)
хоҙайҙы (accusative definite singular)
хоҙайҙарҙы (accusative definite plural)
хоҙайҙа (locative singular)
хоҙайҙарҙа (locative plural)
хоҙайҙан (ablative singular)
хоҙайҙарҙан (ablative plural)

Borrowed from Persian خدا (xodâ, “God”).
Cognate with
Tatar ходай (xoday),
Kazakh Құдай (Qūdai),
Kyrgyz, Southern Altai, Tuvan кудай (kuday),
Khakas худай (xuday),
Shor қудай,
Uzbek xudo,
Uyghur худо (xudo),
Turkish Hüdā etc.

Барыһы ла Хоҙайҙың иркендә.

Əźəm balahı töźögən qalanı həm manaranı kürer ösön Xoźay aśqa töştö.

Әҙәм балаһы төҙөгән ҡаланы һәм манараны күрер өсөн Хоҙай аҫҡа төштө. (Genesis 11:5.)

In order to see the city and the tower that the cildren of men were building, God went down.

Балалар — Хоҙай тарафынан бирелгән бәхет.
Balalar — Xoźay tarafınan birelgən bəxet.
Children are a blessing given by God.


Байрамбикә

head

Байрамбикә • (Bayrambikə)

Bayrambikə (romanization)
Байрамбикә (absolute singular-only)
Байрамбикәнең (definite genitive singular-only)
Байрамбикә (dative singular-only)
Байрамбикәне (accusative definite singular-only)
Байрамбикәлә (locative singular-only)
Байрамбикәнән (ablative singular-only)

Бай‧рам‧би‧кә

байрам (bayram, “festivity”) + бикә (bikə, “female name formant”).


йырсы

head

йырсы • (yırsı)

ba-noun

йырсы • (yırsı)

yırsı (romanization)
йырсы (absolute singular)
йырсылар (absolute plural)
йырсының (definite genitive singular)
йырсыларҙың (definite genitive plural)
йырсыға (dative singular)
йырсыларға (dative plural)
йырсыны (accusative definite singular)
йырсыларҙы (accusative definite plural)
йырсыла (locative singular)
йырсыларҙа (locative plural)
йырсынан (ablative singular)
йырсыларҙан (ablative plural)

From йыр (yır, “song”) + -сы (-sı, affix forming an agent noun).
Cognate with
Tatar җырчы (cırçı, “singer”),
Kazakh жыршы (jyrşy, “narrator of folk tales”),
Kumyk йырчы (yırçı, “singer”).

cog

Һәүәҫкәр йырсы.

Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министры итеп билдәле йырсы Асҡар Абдразаҡов тәғәйенләнде.

The renowned singer Askar Abdrazakov is appointed Minister of culture of the Republic of Bashkortostan.

Başqortostan Respublikahı məźəniət ministrı itep bildəle yırsı Asqar Abdrazaqov təğəyenlənde.

Сәсе тоҡор алынған, ҙур күҙлек — йырсының бөгөнгө сәхнә йөҙө шундай.
Səse toqor alınğan, źur küźlek — yırsınıñ bögöngö səxnə yöźö şunday.
Her hair is cut short, large glasses — such is the singer's stage image today.


һинд

hind (romanization)
һинд (absolute singular)
һиндтар (absolute plural)
һиндтың (definite genitive singular)
һиндтарҙың (definite genitive plural)
һиндҡа (dative singular)
һиндтарға (dative plural)
һиндты (accusative definite singular)
һиндтарҙы (accusative definite plural)
һиндта (locative singular)
һиндтарҙа (locative plural)
һиндтан (ablative singular)
һиндтарҙан (ablative plural)

Һиндтарҙың тормошо кинола ғына матурмы?

Is the Indians' life beautiful in films only?


һинд

Урта быуаттарҙа башҡорт әҙәбиәтенә ғәрәп, фарсы, һинд, һуңыраҡ төрөк әҙәбиәтенән күп кенә сюжеттар үтеп инә.

In the Middle Ages, many plots from Arab, Persian, Indian, later Turkish literature penetrate the Bashkir literature.

Orta bıvattarða başqurt əðəbiyətində ğərəp, farsı, hend, hoñıraq türük əðəbiyətinən köp kinə süjettər enə.


Хәмзә

head

Хәмзә • (Xəmzə)

Xəmzə (romanization)
Хәмзә (absolute singular-only)
Хәмзәнең (definite genitive singular-only)
Хәмзә (dative singular-only)
Хәмзәне (accusative definite singular-only)
Хәмзәлә (locative singular-only)
Хәмзәнән (ablative singular-only)

From Arabic حَمْزَة (ḥamza).
Cognate with
Uyghur ھەمزە (hemze),
Turkish Hamza.

a male given name from Arabic; Hamza, Hamzah


уҡытыусы

уҡытыусы • (uqıtıwsı)

ba-noun

уҡытыусы • (uqıtıwsı)

uqıtıwsı (romanization)
уҡытыусы (absolute singular)
уҡытыусылар (absolute plural)
уҡытыусының (definite genitive singular)
уҡытыусыларҙың (definite genitive plural)
уҡытыусыға (dative singular)
уҡытыусыларға (dative plural)
уҡытыусыны (accusative definite singular)
уҡытыусыларҙы (accusative definite plural)
уҡытыусыла (locative singular)
уҡытыусыларҙа (locative plural)
уҡытыусынан (ablative singular)
уҡытыусыларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

уҡытыусыларҙың

уҡытыусыларға

уҡытыусыларҙы

уҡытыусыларҙа

уҡытыусыларҙан

From уҡытыу (uqıtıw, “teach”) + -сы (-sı, affix forming an agent noun).
Compare with exactly analogous terms in other languages:
Tatar укытучы (uqıtuçı),
Kazakh оқытушы (oqytuşy),
Uzbek o'qituvchi (“teacher”),
Turkish okutucu (“teaching, instructing”).

cog

Уҡытыусының ғүмере мәктәптә үтә.

The teacher's life passes in the school.

Уҡытыусы апай мине таҡтаға мәсьәлә сисергә сығарҙы.

The teacher (mistress) called me to the board to solve a problem.

Uqïtïwsï apay mine taqtağa mäs'älä sisergä sïğarðï.

Беҙ, уҡытыусылар, йыш ҡына уҡыусыларыбыҙға: “Көндәлек — һеҙҙең йөҙөгөҙ”, тип әйтергә яратабыҙ.
Beź, uqıtıwsılar, yış qına uqıwsılarıbıźğa: “Köndəlek — heźźeñ yöźögöź”, tip əytergə yaratabıź.
We, teachers, often like to tell our students: "a student's report card is his/her face".

Уҡытыусы баланың һәр фекерен ихтирам итеп, уны тыңларға, йүнәлеш бирергә һәм үҫтерергә тейеш.

The teacher must respect the child's every thought, listen to it, give (it) a direction and develop it.

Uqıtıwsı balanıñ hər fekeren ixtiram itep, unı tıñlarğa, yünəleş birergə həm üśterergə teyeş.


уҡ

uq (romanization)
уҡ (absolute singular)
уҡтар (absolute plural)
уҡтың (definite genitive singular)
уҡтарҙың (definite genitive plural)
уҡҡа (dative singular)
уҡтарға (dative plural)
уҡты (accusative definite singular)
уҡтарҙы (accusative definite plural)
уҡта (locative singular)
уҡтарҙа (locative plural)
уҡтан (ablative singular)
уҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *ok (“arrow”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (oq, “arrow”);
Kazakh оқ (oq), Kyrgyz, Southern Altai ок (ok),
Uzbek oʻq,
Uyghur ئوق (oq),
Azerbaijani ox,
Turkish, Turkmen ok (“arrow”), etc.

Мәргәндең һаҙағында ике бөртөк кенə уҡ ҡалған ти.

In the sharp-shooter's quiver, there remained only two arrows.

Mərgəndeñ haźağında ike börtök kenə uq qalğan ti.


уҡыусы

head

уҡыусы • (uqıwsı)

ba-noun

уҡыусы • (uqıwsı)

uqıwsı (romanization)
уҡыусы (absolute singular)
уҡыусылар (absolute plural)
уҡыусының (definite genitive singular)
уҡыусыларҙың (definite genitive plural)
уҡыусыға (dative singular)
уҡыусыларға (dative plural)
уҡыусыны (accusative definite singular)
уҡыусыларҙы (accusative definite plural)
уҡыусыла (locative singular)
уҡыусыларҙа (locative plural)
уҡыусынан (ablative singular)
уҡыусыларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

уҡыусыларҙың

уҡыусыларҙан

From уҡыу (uqıw, “read; study”) + -сы (-sı, affix forming an agent noun).
Compare with exactly analogous terms in other languages:
Tatar укучы (uquçı),
Kazakh оқушы (oquşy),
Kyrgyz окуучу (okuucu),
Uzbek o'quchi (“reader; student”),
Turkish okuyucu (“reader; reading”),
Turkmen okyjy, etc.

af

Беҙ, уҡытыусылар, йыш ҡына уҡыусыларыбыҙға: “Көндәлек — һеҙҙең йөҙөгөҙ”, тип әйтергә яратабыҙ.
Beź, uqıtıwsılar, yış qına uqıwsılarıbıźğa: “Köndəlek — heźźeñ yöźögöź”, tip əytergə yaratabıź.
We, teachers, often like to say to our students: "a student's report card is his/her face".

schoolchild, pupil, (high school) student


хәйерсе

head

хәйерсе • (xəyerse)

ba-noun

хәйерсе • (xəyerse)

xəyerse (romanization)
хәйерсе (absolute singular)
хәйерселәр (absolute plural)
хәйерсенең (definite genitive singular)
хәйерселәрҙең (definite genitive plural)
хәйерсегә (dative singular)
хәйерселәргә (dative plural)
хәйерсене (accusative definite singular)
хәйерселәрҙе (accusative definite plural)
хәйерселә (locative singular)
хәйерселәрҙә (locative plural)
хәйерсенән (ablative singular)
хәйерселәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

хәйерселәрҙең

хәйерселәргә

хәйерселәрҙе

хәйерселәрҙә

хәйерселәрҙән

[χæ.jɪ̞r.ˈsɪ̞]

From хәйер (xəyer, “alms, charity”) + -се (-se, affix forming an agent noun).
Compare with
Tatar хәерче (xäyerçe),
Kazakh қайыршы (qaiyrşy),
Kyrgyz кайырчы (kayırcı),
Uzbek xayrchi (“beggar”).


кафыр

head

кафыр • (kafır)

ba-noun

кафыр • (kafır)

kafır (romanization)
кафыр (absolute singular)
кафырҙар (absolute plural)
кафырҙың (definite genitive singular)
кафырҙарҙың (definite genitive plural)
кафырға (dative singular)
кафырҙарға (dative plural)
кафырҙы (accusative definite singular)
кафырҙарҙы (accusative definite plural)
кафырҙа (locative singular)
кафырҙарҙа (locative plural)
кафырҙан (ablative singular)
кафырҙарҙан (ablative plural)

From Arabic كافر (kāfir, “infidel, non-believer”).

bor

(Islam) infidel, a person who has not adopted Islam


мөьмин

head

мөьмин • (möʹmin)

ba-noun

мөьмин • (möʹmin)

möʹmin (romanization)
мөьмин (absolute singular)
мөьминдәр (absolute plural)
мөьминдең (definite genitive singular)
мөьминдәрҙең (definite genitive plural)
мөьмингә (dative singular)
мөьминдәргә (dative plural)
мөьминде (accusative definite singular)
мөьминдәрҙе (accusative definite plural)
мөьминдә (locative singular)
мөьминдәрҙә (locative plural)
мөьминдән (ablative singular)
мөьминдәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

мөьминдәрҙең

мөьминдәрҙән

From Arabic مُؤْمِن (muʔmin, “believer”).


Нух

Nux (romanization)
Нух (absolute singular-only)
Нухтың (definite genitive singular-only)
Нухҡа (dative singular-only)
Нухты (accusative definite singular-only)
Нухта (locative singular-only)
Нухтан (ablative singular-only)

From Arabic نُوح (nūḥ), from Hebrew נוח (Nóaḥ, “Noah”).
Cognate with Turkish Nuh.

Ber saq Nux, şarap esep iśerep, satırı esendə şərə kileş yata ine.

Бер саҡ Нух, шарап эсеп иҫереп, сатыры эсендә шәрә килеш ята ине. (Genesis 9:21.)

One day Noah, drunken after drinking wine, lay naked inside his tent.

Ысынлап та, Туфан һыуы тартылғас, Нух кәмәһен ҡайҙа килтереп терәй икән?

As a matter of fact, where did Noah land his boat (=ark) when the Deluge' waters subsided?

Isınlap ta, Tufan hıwı tartılğas, Nux kəməhen qayźa kilterep terəy ikən?


туфан

tufan (romanization)
туфан (absolute singular-only)
туфандың (definite genitive singular-only)
туфанға (dative singular-only)
туфанды (accusative definite singular-only)
туфанда (locative singular-only)
туфандан (ablative singular-only)

From Arabic طُوفَان (ṭūfān, “storm, deluge, typhoon”),
probably from Sinitic 大風 (MC dajH|daH pjuwng|pjuwngH, “windstorm”).
Cognate with
Turkish tufan.


Туфан

Tufan (romanization)
Туфан (absolute singular-only)
Туфандың (definite genitive singular-only)
Туфанға (dative singular-only)
Туфанды (accusative definite singular-only)
Туфанда (locative singular-only)
Туфандан (ablative singular-only)

From Arabic طُوفَان (ṭūfān) or Persian طوفان "the Deluge; male given name".
Cognate with
Turkish Tufan.

der

Arabic طُوفَان (ṭūfān)


кәмә

head

кәмә • (kəmə)

ba-noun

кәмә • (kəmə)

kəmə (romanization)
кәмә (absolute singular)
кәмәләр (absolute plural)
кәмәнең (definite genitive singular)
кәмәләрҙең (definite genitive plural)
кәмәгә (dative singular)
кәмәләргә (dative plural)
кәмәне (accusative definite singular)
кәмәләрҙе (accusative definite plural)
кәмәлә (locative singular)
кәмәләрҙә (locative plural)
кәмәнән (ablative singular)
кәмәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *gẹ̄mi (“boat, vessel”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (kemä, “boat”);
Kyrgyz кеме (keme, “ship”),
Uzbek kema (“ship”),
Chulym кӓмӓ (kämä, “boat”),
Shor кебе (kebe, “boat”),
Tuvan хеме (xeme, “boat”),
Azerbaijani gəmi, Turkish gemi, etc.

cog

Елкәнле кәмә.

Кәмә ҡамышҡа терәлеп туҡтаны.

The boat got caught in the cattail and stopped.


кис

kis (romanization)
кис (absolute singular)
кистәр (absolute plural)
кистең (definite genitive singular)
кистәрҙең (definite genitive plural)
кискә (dative singular)
кистәргә (dative plural)
кисте (accusative definite singular)
кистәрҙе (accusative definite plural)
кистә (locative singular)
кистәрҙә (locative plural)
кистән (ablative singular)
кистәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *kēč (“evening; late”).
Related to кисә (kisə, “yesterday”).
Cognate to
Old Uyghur [script needed] (keč, “late”),
Tatar кич (kiç, “evening”),
Kazakh кеш (keş, “evening; late”),
Kyrgyz кеч (kec, “evening; late”),
Karachay-Balkar кеч (keç, “evening; late”),
Turkish geç (“late”),
Turkmen gij (“late”),
Chuvash каҫ (kaś, “evening, night”).


кирбес

kirbes (romanization)
кирбес (absolute singular)
кирбестәр (absolute plural)
кирбестең (definite genitive singular)
кирбестәрҙең (definite genitive plural)
кирбескә (dative singular)
кирбестәргә (dative plural)
кирбесте (accusative definite singular)
кирбестәрҙе (accusative definite plural)
кирбестә (locative singular)
кирбестәрҙә (locative plural)
кирбестән (ablative singular)
кирбестәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

кирбестәрҙең

кирбестәрҙән

Inherited from Proto-Turkic *kerpič (“brick”). Cognate with
Karakhanid [script needed] (kerpič, “adobe, brick”);
Kazakh кірпіш (kırpış),
Turkish kerpiç,
Azerbaijani kərpic (“brick”),
etc.


фатиха

fatixa (romanization)
фатиха (absolute singular)
фатихалар (absolute plural)
фатиханың (definite genitive singular)
фатихаларҙың (definite genitive plural)
фатихаға (dative singular)
фатихаларға (dative plural)
фатиханы (accusative definite singular)
фатихаларҙы (accusative definite plural)
фатихала (locative singular)
фатихаларҙа (locative plural)
фатиханан (ablative singular)
фатихаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

фатихаларҙың

фатихаларҙан

[fä.tʲï.ˈχä]

From Arabic فاتحة (fātiḥa, “beginning; introduction”).
Doublet of бата (bata).

bor

ba:Әл-Фатиха сүрәһе

(Islam) Fatiha, the first sura of the Quran


таң

tañ (romanization)
таң (absolute singular)
таңдар (absolute plural)
таңдың (definite genitive singular)
таңдарҙың (definite genitive plural)
таңға (dative singular)
таңдарға (dative plural)
таңды (accusative definite singular)
таңдарҙы (accusative definite plural)
таңда (locative singular)
таңдарҙа (locative plural)
таңдан (ablative singular)
таңдарҙан (ablative plural)


имсәк

head

имсәк • (imsək)

ba-noun

имсәк • (imsək)

imsək (romanization)
имсәк (absolute singular)
имсәктәр (absolute plural)
имсәктең (definite genitive singular)
имсәктәрҙең (definite genitive plural)
имсәккә (dative singular)
имсәктәргә (dative plural)
имсәкте (accusative definite singular)
имсәктәрҙе (accusative definite plural)
имсәктә (locative singular)
имсәктәрҙә (locative plural)
имсәктән (ablative singular)
имсәктәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *em-ček (“breast; nipple”) (earliest attested in 13th century), from *em- (“to suck”).
Cognate with
Kyrgyz эмчек (emcek),
Southern Altai эмчек (emček),
Kazakh емшек (emşek),
Crimean Tatar emçek,
Uzbek emchak,
Salar emçüx,
Turkmen emjek, etc.

Иламаған балаға имсәк бирмәйҙәр.

(They) don't give breast to a child that doesn't cry. (=A child that doesn't cry doesn't get breastfed).


маңлай

head

маңлай • (mañlay)

ba-noun

маңлай • (mañlay)

mañlay (romanization)
маңлай (absolute singular)
маңлайҙар (absolute plural)
маңлайҙың (definite genitive singular)
маңлайҙарҙың (definite genitive plural)
маңлайға (dative singular)
маңлайҙарға (dative plural)
маңлайҙы (accusative definite singular)
маңлайҙарҙы (accusative definite plural)
маңлайҙа (locative singular)
маңлайҙарҙа (locative plural)
маңлайҙан (ablative singular)
маңлайҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

маңлайҙарҙың

маңлайҙарҙан

From Middle Mongol ᠮᠠᠩᠯᠠᠢ (maŋlai, “forehead”), see Mongolian магнай (magnaj).
Cognate with Kyrgyz маңдай (mañdai, “forehead”), Uzbek manglay (“forehead”), etc.

der

Hiźəm: bına, mañlayımdan hıypay yəp-yəş əjəlemdeñ halqın usı.

Һиҙәм: бына, маңлайымдан һыйпай йәп-йәш әжәлемдең һалҡын усы. (Mustai Karim)

I feel: here, the cool palm of my very young death strokes my forehead.


ҡул сәғәте

head

ҡул сәғәте • (qul səğəte)

ba-noun

ҡул сәғәте • (qul səğəte)

Бөгөнгө көндә ҡул сәғәте ваҡытты ғына түгел, кешенең абруйын да күрһәтеп тора.

These days, a watch not only shows the time, but also the owner's social status.

Bögöngö köndə qul səğəte vaqıttı ğına tügel, keşeneñ abruyın da kürhətep tora.


сәғәт

head

сәғәт • (səğət)

ba-noun

сәғәт • (səğət)

səğət (romanization)
сәғәт (absolute singular)
сәғәттәр (absolute plural)
сәғәттең (definite genitive singular)
сәғәттәрҙең (definite genitive plural)
сәғәткә (dative singular)
сәғәттәргә (dative plural)
сәғәтте (accusative definite singular)
сәғәттәрҙе (accusative definite plural)
сәғәттә (locative singular)
сәғәттәрҙә (locative plural)
сәғәттән (ablative singular)
сәғәттәрҙән (ablative plural)

From Arabic سَاعَة (sāʕa, “hour, clock”).

These days, a watch not only shows the time, but also the person's social status.


Айрат

Ayrat (romanization)
Айрат (absolute singular-only)
Айраттың (definite genitive singular-only)
Айратҡа (dative singular-only)
Айратты (accusative definite singular-only)
Айратта (locative singular-only)
Айраттан (ablative singular-only)

Possibly related to the name of the West Mongolic tribe oyrot.

Айрат үҙе кеүек тиҫтерҙәре менән урам ҡыҙырҙы, һыра һемерҙе, тәмәке тартты.

Ayrat, with his age-mates like himself, wandered around streets, swilled beer, smoked tobacco.

Ayrat üźe kewek tiśterźəre menən uram qıźırźı, hıra hemerźe, təməke tarttı.


даирә

head

даирә • (dairə)

ba-noun

даирә • (dairə)

dairə (romanization)
даирә (absolute singular)
даирәләр (absolute plural)
даирәнең (definite genitive singular)
даирәләрҙең (definite genitive plural)
даирәгә (dative singular)
даирәләргә (dative plural)
даирәне (accusative definite singular)
даирәләрҙе (accusative definite plural)
даирәлә (locative singular)
даирәләрҙә (locative plural)
даирәнән (ablative singular)
даирәләрҙән (ablative plural)

From Arabic دَائِرَة (dāʔira, “circle”).

Магнит даирәһе.


дәрәжә

head

дәрәжә • (dərəjə)

ba-noun

дәрәжә • (dərəjə)

dərəjə (romanization)
дәрәжә (absolute singular)
дәрәжәләр (absolute plural)
дәрәжәнең (definite genitive singular)
дәрәжәләрҙең (definite genitive plural)
дәрәжәгә (dative singular)
дәрәжәләргә (dative plural)
дәрәжәне (accusative definite singular)
дәрәжәләрҙе (accusative definite plural)
дәрәжәлә (locative singular)
дәрәжәләрҙә (locative plural)
дәрәжәнән (ablative singular)
дәрәжәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

дәрәжәләрҙең

дәрәжәләрҙән

Дәрәжәгә күтәреү ғәмәле.


Гөлбаныу

head

Гөлбаныу • (Gölbanıw)

Gölbanıw (romanization)
Гөлбаныу (absolute singular-only)
Гөлбаныуҙың (definite genitive singular-only)
Гөлбаныуға (dative singular-only)
Гөлбаныуҙы (accusative definite singular-only)
Гөлбаныуҙа (locative singular-only)
Гөлбаныуҙан (ablative singular-only)

Borrowed from Persian گلبانو (gol-bânu).
Synchronously, гөл (göl, “flower”) + Баныу (Banıw, “lady; female given name”).

compound

Гөлбаныу намаҙлығын йәйеп, өмөт менән ҡиблаға йөҙөн борҙо.
Gölbanıw namaźlığın yəyep, ömöt menən qiblağa yöźön borźo.
Gölbanïw spread her prayer mat and, with hope, turned her face towards qibla.


Баныу

head

Баныу • (Banıw)

Banıw (romanization)
Баныу (absolute singular-only)
Баныуҙың (definite genitive singular-only)
Баныуға (dative singular-only)
Баныуҙы (accusative definite singular-only)
Баныуҙа (locative singular-only)
Баныуҙан (ablative singular-only)

From Persian female name بانو (bânu).
Compare with
Uyghur بانۇ (banu),
Turkish Banu.


намаҙлыҡ

намаҙлыҡ • (namaźlıq)

ba-noun

намаҙлыҡ • (namaźlıq)

namaźlıq (romanization)
намаҙлыҡ (absolute singular)
намаҙлыҡтар (absolute plural)
намаҙлыҡтың (definite genitive singular)
намаҙлыҡтарҙың (definite genitive plural)
намаҙлыҡҡа (dative singular)
намаҙлыҡтарға (dative plural)
намаҙлыҡты (accusative definite singular)
намаҙлыҡтарҙы (accusative definite plural)
намаҙлыҡта (locative singular)
намаҙлыҡтарҙа (locative plural)
намаҙлыҡтан (ablative singular)
намаҙлыҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

намаҙлыҡтарҙың

намаҙлыҡтарға

намаҙлыҡтарҙы

намаҙлыҡтарҙа

намаҙлыҡтарҙан

[nɑ.mɑð.ˈɫɯ̞q]

намаҙ (namaź) + -лыҡ (-lıq).
Compare with
Turkmen namazlyk,
Turkish namazlık (“prayer mat”).

(Islam) prayer rug, prayer mat; a small rug on which Muslims kneel to pray


намаҙ

head

намаҙ • (namaź)

ba-noun

намаҙ • (namaź)

namaź (romanization)
намаҙ (absolute singular)
намаҙҙар (absolute plural)
намаҙҙың (definite genitive singular)
намаҙҙарҙың (definite genitive plural)
намаҙға (dative singular)
намаҙҙарға (dative plural)
намаҙҙы (accusative definite singular)
намаҙҙарҙы (accusative definite plural)
намаҙҙа (locative singular)
намаҙҙарҙа (locative plural)
намаҙҙан (ablative singular)
намаҙҙарҙан (ablative plural)

Мөхәммәт өммәтенең бер рәҡәғәт намаҙҙарының сауабы башҡа өммәттәрҙең мең рәҡәғәт сауабына тиңләшер.

The merit of (performing) one sequence of prayer by a follower of Muhammad (i.e. by a Muslim) is equal to the merit of (performing) a thousand of sequences of (=by) other followers (=the followers of other religious traditions).

Möxəmmət ömməteneñ ber rəqəğət namaźźarınıñ sawabı başqa ömməttərźeñ meñ rəqəğət sawabına tiñləşer.

Намаҙ уҡый башлағандан һуң тартыуын да, эсеүен дә ташлаған кешеләр күп, әлхәмдулилла.

There are many people who quit both smoking and drinking after they start performing their salats, praise be to God.

Namaź uqıy başlağandan huñ tartıwın da, esewen də taşlağan keşelər küp, əlxəmdulilla.

(Islam) salat, any of the five daily obligatory prayers performed by practicing Muslims


буш ваҡыт

head

буш ваҡыт • (buş vaqıt)

ba-noun

буш ваҡыт • (buş vaqıt)

buş vaqıt (romanization)
буш ваҡыт (absolute singular-only)
буш ваҡыттың (definite genitive singular-only)
буш ваҡытҡа (dative singular-only)
буш ваҡытты (accusative definite singular-only)
буш ваҡытта (locative singular-only)
буш ваҡыттан (ablative singular-only)

Бер генә минут та буш ваҡытым юҡ.

I don't have a single minute of free time.

Ни бары интернет һәм бер-ике сәғәт буш ваҡыт ҡына кәрәк.

(For that, you) need only (access to) the Internet and a couple of hours of spare time.

Ni barı internet həm ber-ike səğət buş vaqıt qına kərək.


Ғүмәр Хәйәм

head

Ғүмәр Хәйәм • (Ğümər Xəyəm)

Ğümər Xəyəm (romanization)
Ғүмәр Хәйәм (absolute singular-only)
Ғүмәр Хәйәмдең (definite genitive singular-only)
Ғүмәр Хәйәмгә (dative singular-only)
Ғүмәр Хәйәмде (accusative definite singular-only)
Ғүмәр Хәйәмдә (locative singular-only)
Ғүмәр Хәйәмдән (ablative singular-only)

[ʁɵ.ˈmæɾ.χæ.ˈjæm]

"Тормош ул ― сәхнә, беҙ шунда ҡурсаҡ", тип тәржемә иткәйнем Ғүмәр Хәйәмдең бер робағыйын.
"Tormoş ul ― səxnə, beź şunda qursaq", tip tərjemə itkəynem Ğümər Xəyəmdeñ ber robağıyın.
"Life is a stage, (and) we are muppets there" ― thus I (once) translated one of Omar Khayyam's ruba'is.

Ә, мәҫәлән, Ғүмәр Хәйәмдең ике һүҙенең береһендә шарап, тиҙәр.

And for example, they say that in Omar Khayyam's two words, one will be "wine".

Ə, məśələn, Ğümər Xəyəmdeñ ike hüźeneñ berehendə şarap, tiźər.

Ә Мирас Дәүләтбаев үҙе фәйләсүфте, аҡыл эйәһен, Ғүмәр Хәйәм робағилары геройҙарының береһен хәтерләтә.
Ə Miras Dəwlətbayev üźe fəyləsüfte, aqıl eyəhen, Ğümər Xəyəm robağiları geroyźarınıñ berehen xəterlətə.
And Miras Däwlätbayev himself reminds of a philosopher, a thinker, one of Omar Khayyam's heroes.

ba:Ғүмәр Хәйәм


замана

zamana (romanization)
замана (absolute singular)
заманалар (absolute plural)
замананың (definite genitive singular)
заманаларҙың (definite genitive plural)
заманаға (dative singular)
заманаларға (dative plural)
замананы (accusative definite singular)
заманаларҙы (accusative definite plural)
заманала (locative singular)
заманаларҙа (locative plural)
замананан (ablative singular)
заманаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

заманаларҙың

заманаларҙан

From Persian زمانه (zamâne, “age, epoch”).

(difficult) period in a society's history; epoch


ун алты

head

ун алты • (un altı)


ун өс

ун өс • (un ös)


ун туғыҙ

ун туғыҙ • (un tuğıź)


ун дүрт

ун дүрт • (un dürt)


ун биш

ун биш • (un biş)


ун бер

Йосоп төш күрә. Төшөндә ун бер йондоҙ бер ай Йосопҡа баш эйгәнен күрә.

Yusuf has a dream. In his dream, he sees that eleven stars and one moon incline their heads to Yusuf.

Yosop töş kürə. Töşöndə un ber yondoź ber ay Yosopqa baş eygənen kürə.


ун һигеҙ

ун һигеҙ • (un higeź)


хикәйә

хикәйә • (xikəyə)

ba-noun

хикәйә • (xikəyə)

xikəyə (romanization)
хикәйә (absolute singular)
хикәйәләр (absolute plural)
хикәйәнең (definite genitive singular)
хикәйәләрҙең (definite genitive plural)
хикәйәгә (dative singular)
хикәйәләргә (dative plural)
хикәйәне (accusative definite singular)
хикәйәләрҙе (accusative definite plural)
хикәйәлә (locative singular)
хикәйәләрҙә (locative plural)
хикәйәнән (ablative singular)
хикәйәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

хикәйәләрҙең

хикәйәләрҙән

[χɨ̯͜i.kæ.ˈjæ]

From Arabic حِكَايَة (ḥikāya, “story”).
Cognate with Uzbek hikoya, Turkish hikâye, etc.


синыф

head

синыф • (sinıf)

ba-noun

синыф • (sinıf)

sinıf (romanization)
синыф (absolute singular)
синыфтар (absolute plural)
синыфтың (definite genitive singular)
синыфтарҙың (definite genitive plural)
синыфҡа (dative singular)
синыфтарға (dative plural)
синыфты (accusative definite singular)
синыфтарҙы (accusative definite plural)
синыфта (locative singular)
синыфтарҙа (locative plural)
синыфтан (ablative singular)
синыфтарҙан (ablative plural)

From Arabic صِنْف (ṣinf, “kind, sort; class”).
Cognate with
Tatar сыйныф (sıynıf),
Uzbek sinf,
Turkish sınıf (“political class; grade in school”).

cog

Хаким синыф.

Урта синыф.


раббы

head

раббы • (rabbı)

ba-noun

раббы • (rabbı)

Аллаһ Раббыбыҙ беҙгә йәнде аманат итеп биргән. Беҙҙең бурыс — шул аманатты нисек алдыҡ, шул рәүештә Аллаһыға кире ҡайтарып биреү.
Allah Rabbıbıź beźgə yənde amanat itep birgən. Beźźeñ burıs — şul amanattı nisek aldıq, şul rəweştə Allahığa kire qaytarıp birew.
Allah our Lord have us the soul as trust. Our duty is to return that trust to Allah (exactly) in the form we took it.

(Islam) Lord, a traditional epithet of Allah


рәхмәт

head

рәхмәт • (rəxmət)

ba-noun

рәхмәт • (rəxmət)

rəxmət (romanization)
рәхмәт (absolute singular)
рәхмәттәр (absolute plural)
рәхмәттең (definite genitive singular)
рәхмәттәрҙең (definite genitive plural)
рәхмәткә (dative singular)
рәхмәттәргә (dative plural)
рәхмәтте (accusative definite singular)
рәхмәттәрҙе (accusative definite plural)
рәхмәттә (locative singular)
рәхмәттәрҙә (locative plural)
рәхмәттән (ablative singular)
рәхмәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

рәхмәттәрҙең

рәхмәттәрҙән

From
Persian رحمت (rahmat, “mercy”),
from
Arabic رَحْمَة (raḥma, “compassion, mercy”).
Apparently, a Central Asian innovative use in the sense of "thank you".
Compare to Tatar рәхмәт (räxmät), Kazakh рахмет (raxmet)/рақмет (raqmet), Kyrgyz ыракмат (ırakmat), Uzbek rahmat, Uyghur رەھمەت (rehmet, “thank you”), Tajik раҳмат (rahmat, “thank you”).

der

Һеҙгә Алланың рәхмәте төшкөрө!

(Islam) Allah's mercy, mercifulness, clemency


йома

yoma (romanization)
йома (absolute singular)
йомалар (absolute plural)
йоманың (definite genitive singular)
йомаларҙың (definite genitive plural)
йомаға (dative singular)
йомаларға (dative plural)
йоманы (accusative definite singular)
йомаларҙы (accusative definite plural)
йомала (locative singular)
йомаларҙа (locative plural)
йоманан (ablative singular)
йомаларҙан (ablative plural)


шишәмбе

head

шишәмбе • (şişəmbe)

ba-noun

шишәмбе • (şişəmbe)

şişəmbe (romanization)
шишәмбе (absolute singular)
шишәмбеләр (absolute plural)
шишәмбенең (definite genitive singular)
шишәмбеләрҙең (definite genitive plural)
шишәмбегә (dative singular)
шишәмбеләргә (dative plural)
шишәмбене (accusative definite singular)
шишәмбеләрҙе (accusative definite plural)
шишәмбелә (locative singular)
шишәмбеләрҙә (locative plural)
шишәмбенән (ablative singular)
шишәмбеләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

шишәмбеләрҙең

шишәмбеләргә

шишәмбеләрҙе

шишәмбеләрҙә

шишәмбеләрҙән

From Persian سهشنبه (se-šanbe, “Tuesday”).


шәмбе

head

шәмбе • (şəmbe)

ba-noun

шәмбе • (şəmbe)

şəmbe (romanization)
шәмбе (absolute singular)
шәмбеләр (absolute plural)
шәмбенең (definite genitive singular)
шәмбеләрҙең (definite genitive plural)
шәмбегә (dative singular)
шәмбеләргә (dative plural)
шәмбене (accusative definite singular)
шәмбеләрҙе (accusative definite plural)
шәмбелә (locative singular)
шәмбеләрҙә (locative plural)
шәмбенән (ablative singular)
шәмбеләрҙән (ablative plural)


кесе аҙна

head

кесе аҙна • (kese aźna)

ba-noun

кесе аҙна • (kese aźna)

kese aźna (romanization)
кесе аҙна (absolute singular)
кесе аҙналар (absolute plural)
кесе аҙнаның (definite genitive singular)
кесе аҙналарҙың (definite genitive plural)
кесе аҙнаға (dative singular)
кесе аҙналарға (dative plural)
кесе аҙнаны (accusative definite singular)
кесе аҙналарҙы (accusative definite plural)
кесе аҙнала (locative singular)
кесе аҙналарҙа (locative plural)
кесе аҙнанан (ablative singular)
кесе аҙналарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

кесе аҙналар

кесе аҙнаның

кесе аҙналарҙың

кесе аҙналарға

кесе аҙналарҙы

кесе аҙналарҙа

кесе аҙнанан

кесе аҙналарҙан

[kɪ̞.ˈsɪ̞.äð.ˌnä]

[kɪ̞.ˈsɪ̞.ɑð.ˌnɑ]

Literally "the small Friday"; аҙна (aźna) here has its original Persian meaning of "Friday".


шаршамбы

head

шаршамбы • (şarşambı)

ba-noun

шаршамбы • (şarşambı)

şarşambı (romanization)
шаршамбы (absolute singular)
шаршамбылар (absolute plural)
шаршамбының (definite genitive singular)
шаршамбыларҙың (definite genitive plural)
шаршамбыға (dative singular)
шаршамбыларға (dative plural)
шаршамбыны (accusative definite singular)
шаршамбыларҙы (accusative definite plural)
шаршамбыла (locative singular)
шаршамбыларҙа (locative plural)
шаршамбынан (ablative singular)
шаршамбыларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

шаршамбыларҙың

шаршамбыларға

шаршамбыларҙы

шаршамбыларҙа

шаршамбыларҙан

[ʂɑr.ˈʂɑm.bɯ̞]

From Persian چهارشنبه (čahâr-šanbe, “Wednesday”).


кесе йома

kese yoma (romanization)
кесе йома (absolute singular)
кесе йомалар (absolute plural)
кесе йоманың (definite genitive singular)
кесе йомаларҙың (definite genitive plural)
кесе йомаға (dative singular)
кесе йомаларға (dative plural)
кесе йоманы (accusative definite singular)
кесе йомаларҙы (accusative definite plural)
кесе йомала (locative singular)
кесе йомаларҙа (locative plural)
кесе йоманан (ablative singular)
кесе йомаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

кесе йомалар

кесе йоманың

кесе йомаларҙың

кесе йомаларға

кесе йомаларҙы

кесе йомаларҙа

кесе йоманан

кесе йомаларҙан

Literally "the small Friday"; compare with the synonymous term кесе аҙна (kese aźna) .

Кесе йома төндә Ҡояш тотоласаҡ, уның тәьҫире бөтә аҙнаға һуҙыласаҡ.
Kese yoma töndə Qoyaş totolasaq, unıñ təʹśire bötə aźnağa huźılasaq.
On Thursday night, there will be a solar eclipse; its impact will last for the whole week.


йәкшәмбе

head

йәкшәмбе • (yəkşəmbe)

ba-noun

йәкшәмбе • (yəkşəmbe)

yəkşəmbe (romanization)
йәкшәмбе (absolute singular)
йәкшәмбеләр (absolute plural)
йәкшәмбенең (definite genitive singular)
йәкшәмбеләрҙең (definite genitive plural)
йәкшәмбегә (dative singular)
йәкшәмбеләргә (dative plural)
йәкшәмбене (accusative definite singular)
йәкшәмбеләрҙе (accusative definite plural)
йәкшәмбелә (locative singular)
йәкшәмбеләрҙә (locative plural)
йәкшәмбенән (ablative singular)
йәкшәмбеләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

йәкшәмбеләрҙең

йәкшәмбеләргә

йәкшәмбеләрҙе

йәкшәмбеләрҙә

йәкшәмбеләрҙән

From Persian یکشنبه (yek-šanbe, “Sunday”).

Йәкшәмбе көнө һуң ғына уяндым.