ислам

islam (romanization)
ислам (absolute singular-only)
исламдың (definite genitive singular-only)
исламға (dative singular-only)
исламды (accusative definite singular-only)
исламда (locative singular-only)
исламдан (ablative singular-only)

From Arabic إِسْلَام (ʔislām, “submission”).

Исламда ғәйбәт таратыу — хәрәм ғәмәл.
İslamda ğəybət taratıv – xərəm ğəməl.
In Islam, spreading gossips/rumors is a taboo activity.

Х быуаттан башҡорттар мөхитенә Ислам дине үтеп инә башлай.

From with the tenth century, the religion of Islam starts to penetrate into the Bashkirs' environment.

X bıvattan başqurttar müxitinə İslam dini ötip enə başlay.


фәрештә

head

фәрештә • (fəreştə)

ba-noun

фәрештә • (fəreştə)

fəreştə (romanization)
фәрештә (absolute singular)
фәрештәләр (absolute plural)
фәрештәнең (definite genitive singular)
фәрештәләрҙең (definite genitive plural)
фәрештәгә (dative singular)
фәрештәләргә (dative plural)
фәрештәне (accusative definite singular)
фәрештәләрҙе (accusative definite plural)
фәрештәлә (locative singular)
фәрештәләрҙә (locative plural)
фәрештәнән (ablative singular)
фәрештәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

фәрештәләрҙең

фәрештәләргә

фәрештәләрҙе

фәрештәләрҙә

фәрештәләрҙән

From Persian فرشته (farešta, ferešte, “angel”), from Middle Persian.
Cognate with Kazakh періште (perışte), Kyrgyz бериште (berişte), Tatar фәрештә (färeştä), Turkmen perişde (“angel”).

der

Үлем фәрештәһе.

Ислам динендә кешенең йәнен Ғазраил фәрештә ала.

In the religion of Islam, the angel Azrael takes a person's soul (when that person dies).

İslam dinendə keşeneñ yənen Ğazrail fəreştə ala.

Нәҡ ошо төндә Ҡөръән Кәримдең тәүге аяттары Ябраил фәрештә аша Мөхәммәт пәйғәмбәргә с.ғ.с. тапшырыла башлай.

It is on this very night that the first ayats of the Holy Qur'an begin to be communicated to prophet Muhammad (peace be upon him) via the angel Gabriel.

Nəq oşo töndə Qörʺən Kərimdeñ təwge ayattarı Yabrail fəreştə aşa Möxəmmət pəyğəmbərgə s.ğ.s. tapşırıla başlay.

ba:Фәрештәләр


дин

din (romanization)
дин (absolute singular)
диндәр (absolute plural)
диндең (definite genitive singular)
диндәрҙең (definite genitive plural)
дингә (dative singular)
диндәргә (dative plural)
динде (accusative definite singular)
диндәрҙе (accusative definite plural)
диндә (locative singular)
диндәрҙә (locative plural)
диндән (ablative singular)
диндәрҙән (ablative plural)

Ultimately from Arabic دِين (dīn, “religion”).

Башҡа дин кешеләре.

Starting with the 10th century, the religion of Islam begins to penetrate into the Bashkir community.

X bıwattan başqorttar möxitenə İslam dine ütep inə başlay.


пәйғәмбәр

head

пәйғәмбәр • (pəyğəmbər)

ba-noun

пәйғәмбәр • (pəyğəmbər)

pəyğəmbər (romanization)
пәйғәмбәр (absolute singular)
пәйғәмбәрҙәр (absolute plural)
пәйғәмбәрҙең (definite genitive singular)
пәйғәмбәрҙәрҙең (definite genitive plural)
пәйғәмбәргә (dative singular)
пәйғәмбәрҙәргә (dative plural)
пәйғәмбәрҙе (accusative definite singular)
пәйғәмбәрҙәрҙе (accusative definite plural)
пәйғәмбәрҙә (locative singular)
пәйғәмбәрҙәрҙә (locative plural)
пәйғәмбәрҙән (ablative singular)
пәйғәмбәрҙәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

пәйғәмбәрҙең

пәйғәмбәрҙән

пәйғәмбәрҙәр

пәйғәмбәрҙәрҙең

пәйғәмбәрҙәргә

пәйғәмбәрҙәрҙе

пәйғәмбәрҙәрҙә

пәйғәмбәрҙәрҙән

From Persian پیغمبر (peyğambar, “prophet”).

Ибраһим пәйғәмбәр.

Көнө етер, ергә яңы пәйғәмбәр килер.

The day will come, (when) a new prophet will come to the earth.

Нәҡ ошо төндә Ҡөръән Кәримдең тәүге аяттары Ябраил фәрештә аша Мөхәммәт пәйғәмбәргә с.ғ.с. тапшырыла башлай.
Nəq oşo töndə Qörʺən Kərimdeñ təwge ayattarı Yabrail fəreştə aşa Möxəmmət pəyğəmbərgə s.ğ.s. tapşırıla başlay.
On this very night, the first ayats of the Holy Qur'an begin to be communicated via the angel Jabrā'īl to the prophet Muhammad, peace be upon him.

Лут пәйғәмбәрҙең өгөттәренә иғтибар итмәйенсә, улар зина ҡылыуҙарын дауам иттеләр. (From a tafsir to Quran 7:84.)

They did not pay attention to Lot the prophet's admonitions, (and) continued with their fornications.

Lut pəyğəmbərźeñ ögöttərenə iğtibar itməyensə, ular zina qılıwźarın dawam ittelər.

Әбү Ғөбәйҙә ибн әл-Йәррәх (радыйаллаһу ғәнһү), Пәйғәмбәрҙең сикәһенә ҡаҙалған ике һөңгө сыңғаһын күреп ҡала ла, ашығыс рәүештә бер-бер артлы уларҙы теше менән һурып ала.
Əbü Ğöbəyźə ibn əl-Yərrəx (radıyallahu ğənhü), Pəyğəmbərźeñ sikəhenə qaźalğan ike höñgö sıñğahın kürep qala la, aşığıs rəweştə ber-ber artlı ularźı teşe menən hurıp ala.
Abu Ubaidah ibn al-Jarrah (may Allah be pleased with him) sees the rings of two spears that have pierced into the Prophet's temple, and hastily pulls them out, one after another, with his teeth.

ba:Пәйғәмбәрҙәр


иман

iman (romanization)
иман (absolute singular)
имандар (absolute plural)
имандың (definite genitive singular)
имандарҙың (definite genitive plural)
иманға (dative singular)
имандарға (dative plural)
иманды (accusative definite singular)
имандарҙы (accusative definite plural)
иманда (locative singular)
имандарҙа (locative plural)
имандан (ablative singular)
имандарҙан (ablative plural)

From Arabic إِيمَان (ʔīmān, “faith, belief”).


мулла

mulla (romanization)
мулла (absolute singular)
муллалар (absolute plural)
мулланың (definite genitive singular)
муллаларҙың (definite genitive plural)
муллаға (dative singular)
муллаларға (dative plural)
мулланы (accusative definite singular)
муллаларҙы (accusative definite plural)
муллала (locative singular)
муллаларҙа (locative plural)
мулланан (ablative singular)
муллаларҙан (ablative plural)

From Arabic مُلَّا (mullā) / Classical Persian ملا (mullā).

mullah, an Islamic cleric in a local religious community


Яҡуп

Yaqup (romanization)
Яҡуп (absolute singular-only)
Яҡуптың (definite genitive singular-only)
Яҡупҡа (dative singular-only)
Яҡупты (accusative definite singular-only)
Яҡупта (locative singular-only)
Яҡуптан (ablative singular-only)

From Arabic يَعْقُوب (yaʕqūb).
Akin to Jacob.

(Islam) Yaqub, a prophet in Islam; equivalent to Jacob


сиркәү

head

сиркәү • (sirkäw)

ba-noun

сиркәү • (sirkäw)

sirkäw (romanization)
сиркәү (absolute singular)
сиркәүҙәр (absolute plural)
сиркәүҙең (definite genitive singular)
сиркәүҙәрҙең (definite genitive plural)
сиркәүгә (dative singular)
сиркәүҙәргә (dative plural)
сиркәүҙе (accusative definite singular)
сиркәүҙәрҙе (accusative definite plural)
сиркәүҙә (locative singular)
сиркәүҙәрҙә (locative plural)
сиркәүҙән (ablative singular)
сиркәүҙәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

сиркәүҙәрҙең

сиркәүҙәрҙән

Adapted from Russian це́рковь (cérkovʹ, “church”).
Cognate with
Tatar чиркәү (çirkäw),
Kazakh шіркеу (şırkeu),
Kyrgyz чиркөө (cirköö),
Uzbek cherkov,
Uyghur چېركو (chërko, “church”).

Католик сиркәүе.

Йылъяҙма һөйләүенсә, 1124-се йылда Киев ике көн яна, 600 сиркәү юҡҡа сыға.

As a chronical narrates, in the year of 1124 Kiev was on fire for two days, 600 churches were destroyed.

Yılʺyaźma höyləwensə, 1124-se yılda Kiyev ike kön yana, 600 sirkəw yuqqa sığa.


мәсет

head

мәсет • (məset)

ba-noun

мәсет • (məset)

məset (romanization)
мәсет (absolute singular)
мәсеттәр (absolute plural)
мәсеттең (definite genitive singular)
мәсеттәрҙең (definite genitive plural)
мәсеткә (dative singular)
мәсеттәргә (dative plural)
мәсетте (accusative definite singular)
мәсеттәрҙе (accusative definite plural)
мәсеттә (locative singular)
мәсеттәрҙә (locative plural)
мәсеттән (ablative singular)
мәсеттәрҙән (ablative plural)

From Arabic مَسْجِد (masjid, “mosque”).
Cognate with Tatar мәчет (mäçet), Karakalpak meshit, Kazakh мешіт (meşıt), Nogai мешит (meşit), Kumyk межит (mejit), Kyrgyz мечит (mecit), Southern Altai мечет (mečet), Crimean Tatar mescit, Uzbek masjid, machit, Uyghur مەسچىد (meschid), Azerbaijani məscid, Turkmen metjit, Turkish mescit, etc.

Был көндө ир-аттар иртә таңдан тороп мәсеткә йүнәлә.

On this day, men get up early at dawn and head for the mosque.

Bıl köndö ir-attar irtə tañdan torop məsetkə yünələ.

Өфөнөң Һупайлы биҫтәһендә яңы мәсет һалына.

A new mosque is being constructed in the Sipaylovo district of Ufa.

Öfönöñ Hupaylı biśtəhendə yañı məset halına.


хаж

xaj (romanization)
хаж (absolute singular-only)
хаждың (definite genitive singular-only)
хажға (dative singular-only)
хажды (accusative definite singular-only)
хажда (locative singular-only)
хаждан (ablative singular-only)

From Arabic حَجّ (ḥajj).
Cognate with Tatar хаҗ (xac), Uzbek haj, Turkish hac etc.

Ғүмрә хажы.
Ğümrə xajı.
'umra, the small hajj.

Хажға барыу – изге ғәмәл.
Xajğa barıw – izge ğəməl.
Going to a hajj is a holy deed.

Башҡортостандан тәүге хаж ҡылыусылар төркөмө изге Мәккәгә һәм Мәҙинәгә 1 ноябрҙә юлға сыҡты.

A group of first-time Hajj performers from Bashkortostan set out on their journey to Mecca and Medina on November 1.

Başqortostandan təwge xaj qılıwsılar törkömö izge Məkkəgə həm Məźinəgə 1 noyabrźə yulğa sıqtı.


ҡорбан

qorban (romanization)
ҡорбан (absolute singular)
ҡорбандар (absolute plural)
ҡорбандың (definite genitive singular)
ҡорбандарҙың (definite genitive plural)
ҡорбанға (dative singular)
ҡорбандарға (dative plural)
ҡорбанды (accusative definite singular)
ҡорбандарҙы (accusative definite plural)
ҡорбанда (locative singular)
ҡорбандарҙа (locative plural)
ҡорбандан (ablative singular)
ҡорбандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ҡорбандарҙың

ҡорбандарҙан

(Islam) The ritual sacrifice at Eid ul-Adha


тупраҡ

tupraq (romanization)
тупраҡ (absolute singular)
тупраҡтар (absolute plural)
тупраҡтың (definite genitive singular)
тупраҡтарҙың (definite genitive plural)
тупраҡҡа (dative singular)
тупраҡтарға (dative plural)
тупраҡты (accusative definite singular)
тупраҡтарҙы (accusative definite plural)
тупраҡта (locative singular)
тупраҡтарҙа (locative plural)
тупраҡтан (ablative singular)
тупраҡтарҙан (ablative plural)

тупраҡтарҙың

тупраҡтарҙан

From Proto-Turkic *toprak (“earth, soil”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (topraq, “soil”);
Tatar туфрак (tufraq),
Kazakh топырақ (topyraq),
Kyrgyz топурак (topurak),
Uzbek tuproq,
Azerbaijani torpaq,
Turkish toprak (“earth, soil”),
Khakas тобырах (tobırax, “soil”),
Shor тобрақ (“soil”),
Yakut тобурах (toburaq, “hail; dust”),
Chuvash тӑпра (tăpra, “soil”).

cog

Тупраҡтан яралғанбыҙ, тупраҡҡа ҡайтабыҙ.

We are made of soil, and to soil we shall revert. (=Ashes to ashes, dust to dust)

Tupraqtan yaralğanbıź, tupraqqa qaytabıź.

(religion) soil, dust, ashes (from which human is created)


үҙәк

head

үҙәк • (üźək)

ba-noun

үҙәк • (üźək)

üźək (romanization)
үҙәк (absolute singular)
үҙәктәр (absolute plural)
үҙәктең (definite genitive singular)
үҙәктәрҙең (definite genitive plural)
үҙәккә (dative singular)
үҙәктәргә (dative plural)
үҙәкте (accusative definite singular)
үҙәктәрҙе (accusative definite plural)
үҙәктә (locative singular)
үҙәктәрҙә (locative plural)
үҙәктән (ablative singular)
үҙәктәрҙән (ablative plural)

A derivation of Proto-Turkic *ȫŕ.
Compare Kyrgyz өзөк (özök, “core, pivot”),
Karachay-Balkar ёзёк (özök, “core, pivot”),
dialectal Turkish özek (“center”),
Yakut үөс (üös, “center, core”).

cog

Үҙәгем өҙөлөп тыуған ауылымды һағынам.

I miss my native village (so much that) my heart bleeds.


ҡол

qol (romanization)
ҡол (absolute singular)
ҡолдар (absolute plural)
ҡолдоң (definite genitive singular)
ҡолдарҙың (definite genitive plural)
ҡолға (dative singular)
ҡолдарға (dative plural)
ҡолдо (accusative definite singular)
ҡолдарҙы (accusative definite plural)
ҡолда (locative singular)
ҡолдарҙа (locative plural)
ҡолдан (ablative singular)
ҡолдарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *kul (“slave”).
Cognate with
Old Turkic 𐰴𐰆𐰞 (qul, “slave”),
Karakhanid قُلْ (qul, “slave”);
Kazakh құл (qūl),
Kyrgyz кул (kul), Southern Altai кул (kul), Uyghur قۇل (qul), Uzbek qul,
Khakas хул (xul),
Turkish kul (“slave”), etc.

Ҡолобоҙ Әйүпте лә онотма, иҫкә алып тор.

(literally, “Also, don't forget our servant Ayub, keep remembering him.”)

Qoloboź Əyüpte lə onotma, iśkə alıp tor.


тиҫбе

head

тиҫбе • (tiśbe)

ba-noun

тиҫбе • (tiśbe)

tiśbe (romanization)
тиҫбе (absolute singular)
тиҫбеләр (absolute plural)
тиҫбенең (definite genitive singular)
тиҫбеләрҙең (definite genitive plural)
тиҫбегә (dative singular)
тиҫбеләргә (dative plural)
тиҫбене (accusative definite singular)
тиҫбеләрҙе (accusative definite plural)
тиҫбелә (locative singular)
тиҫбеләрҙә (locative plural)
тиҫбенән (ablative singular)
тиҫбеләрҙән (ablative plural)

Cognate with
Kazakh десбі (desbı),
Kyrgyz теспе (tespe).
Adapted from Arabic تَسْبِيح (tasbīḥ, “praise”).
Doublet of тәсбих (təsbix).


тәсбих

head

тәсбих • (təsbix)

ba-noun

тәсбих • (təsbix)

təsbix (romanization)
тәсбих (absolute singular)
тәсбихтәр (absolute plural)
тәсбихтең (definite genitive singular)
тәсбихтәрҙең (definite genitive plural)
тәсбихкә (dative singular)
тәсбихтәргә (dative plural)
тәсбихте (accusative definite singular)
тәсбихтәрҙе (accusative definite plural)
тәсбихтә (locative singular)
тәсбихтәрҙә (locative plural)
тәсбихтән (ablative singular)
тәсбихтәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

тәсбихтәрҙең

тәсбихтәрҙән

From Volga Turki تسبیح (täsbîx, “praise”), from Arabic تَسْبِيح (tasbīḥ, “praise”). Doublet of тиҫбе (tiśbe).


Ҡәғбә

head

Ҡәғбә • (Qəğbə)

ba-noun

Ҡәғбә • (Qəğbə)

Qəğbə (romanization)
Ҡәғбә (absolute singular-only)
Ҡәғбәнең (definite genitive singular-only)
Ҡәғбә (dative singular-only)
Ҡәғбәне (accusative definite singular-only)
Ҡәғбәлә (locative singular-only)
Ҡәғбәнән (ablative singular-only)


йәһәннәм

head

йәһәннәм • (yəhənnəm)

ba-noun

йәһәннәм • (yəhənnəm)

yəhənnəm (romanization)
йәһәннәм (absolute singular)
йәһәннәмдәр (absolute plural)
йәһәннәмдең (definite genitive singular)
йәһәннәмдәрҙең (definite genitive plural)
йәһәннәмгә (dative singular)
йәһәннәмдәргә (dative plural)
йәһәннәмде (accusative definite singular)
йәһәннәмдәрҙе (accusative definite plural)
йәһәннәмдә (locative singular)
йәһәннәмдәрҙә (locative plural)
йәһәннәмдән (ablative singular)
йәһәннәмдәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

йәһәннәмдәрҙең

йәһәннәмдәргә

йәһәннәмдәрҙе

йәһәннәмдәрҙә

йәһәннәмдәрҙән

From Arabic جَهَنَّم (jahannam, “hell”), from Hebrew גֵּיהִנּוֹם (Geihinom, “hell”).
Cognate with
Kazakh жаһаннам (jahannam),
Uzbek jahannam,
Turkish cehennem (“hell”).


ожмах

ojmax (romanization)
ожмах (absolute singular)
ожмахтар (absolute plural)
ожмахтың (definite genitive singular)
ожмахтарҙың (definite genitive plural)
ожмахҡа (dative singular)
ожмахтарға (dative plural)
ожмахты (accusative definite singular)
ожмахтарҙы (accusative definite plural)
ожмахта (locative singular)
ожмахтарҙа (locative plural)
ожмахтан (ablative singular)
ожмахтарҙан (ablative plural)

From Volga Turki اوجماخ (ujmax, “paradise”), via Chagatai [Term?], from Old Uyghur [script needed] (uǯmaq) / [script needed] (uštmaḥ, “paradise”), from Sogdian [script needed] (ʼwštmʼχ, “paradise”).
Cognate with Kazakh ұжмақ (ūjmaq), Kyrgyz ужмак (ujmak), учмак (ucmak), Uzbek uchmoh (“paradise”).


доға

head

доға • (doğa)

ba-noun

доға • (doğa)

doğa (romanization)
доға (absolute singular)
доғалар (absolute plural)
доғаның (definite genitive singular)
доғаларҙың (definite genitive plural)
доғаға (dative singular)
доғаларға (dative plural)
доғаны (accusative definite singular)
доғаларҙы (accusative definite plural)
доғала (locative singular)
доғаларҙа (locative plural)
доғанан (ablative singular)
доғаларҙан (ablative plural)

From Arabic دُعَاء (duʕāʔ, “prayer”).
Cognate with
Kazakh дұға (dūğa),
Kyrgyz дуба (duba),
Uzbek duo,
Turkmen doga,
Turkish dua (“prayer”), etc.

Изге ҡәбергә килеп, тубыҡлынып доға ҡылдым.

Having come to the holy grave, I kneeled and did a prayer.

İzge qəbergə kilep, tubıqlınıp doğa qıldım.


йәннәт

head

йәннәт • (yənnət)

ba-noun

йәннәт • (yənnət)

yənnət (romanization)
йәннәт (absolute singular)
йәннәттәр (absolute plural)
йәннәттең (definite genitive singular)
йәннәттәрҙең (definite genitive plural)
йәннәткә (dative singular)
йәннәттәргә (dative plural)
йәннәтте (accusative definite singular)
йәннәттәрҙе (accusative definite plural)
йәннәттә (locative singular)
йәннәттәрҙә (locative plural)
йәннәттән (ablative singular)
йәннәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

йәннәттәрҙең

йәннәттәрҙән

From Arabic جَنَّة (janna).
Cognate with
Kazakh жәннат (jännat),
Uzbek jannat,
Uyghur جەننەت (jennet),
Azerbaijani cənnət,
Turkish cennet (“paradise”).

Урының йәннәттә булһын!


тамуҡ

tamuq (romanization)
тамуҡ (absolute singular)
тамуҡтар (absolute plural)
тамуҡтың (definite genitive singular)
тамуҡтарҙың (definite genitive plural)
тамуҡҡа (dative singular)
тамуҡтарға (dative plural)
тамуҡты (accusative definite singular)
тамуҡтарҙы (accusative definite plural)
тамуҡта (locative singular)
тамуҡтарҙа (locative plural)
тамуҡтан (ablative singular)
тамуҡтарҙан (ablative plural)

From Volga Turki تموغ (tamuğ, “hell”), via Chagatai [Term?], from Old Uyghur [script needed] (tamuğ, “hell”), from an Iranian language, ultimately from Proto-Indo-European *temH- (“dark”).
Cognate with
Tatar тәмуг (tämuğ, “hell”),
Uzbek tamugʻ (“hell”),
Uyghur تامۇق (tamuq, “hell”),
Turkish tamu (“hell”).

der

Тамаҡ тамуҡҡа төшөрә.

Һеҙ, һис шикһеҙ, тамуҡ ялҡынын күрәсәкһегеҙ.

Beyond any doubt, you will see the flame of hell. (Qur'an 102:6)

Heź, his şikheź, tamuq yalqının kürəsəkhegeź.


аҙан

head

аҙан • (aźan)

ba-noun

аҙан • (aźan)

aźan (romanization)
аҙан (absolute singular)
аҙандар (absolute plural)
аҙандың (definite genitive singular)
аҙандарҙың (definite genitive plural)
аҙанға (dative singular)
аҙандарға (dative plural)
аҙанды (accusative definite singular)
аҙандарҙы (accusative definite plural)
аҙанда (locative singular)
аҙандарҙа (locative plural)
аҙандан (ablative singular)
аҙандарҙан (ablative plural)

Ауылдан мосолмандарҙы намаҙға саҡырыусы аҙан тауышы ишетелә.

From the village, the sound of azan is heard, calling the Muslims to salat.

Awıldan mosolmandarźı namaźğa saqırıwsı aźan tawışı işetelə.


тәңре

head

тәңре • (təñre)

ba-noun

тәңре • (təñre)

təñre (romanization)
тәңре (absolute singular)
тәңреләр (absolute plural)
тәңренең (definite genitive singular)
тәңреләрҙең (definite genitive plural)
тәңрегә (dative singular)
тәңреләргә (dative plural)
тәңрене (accusative definite singular)
тәңреләрҙе (accusative definite plural)
тәңрелә (locative singular)
тәңреләрҙә (locative plural)
тәңренән (ablative singular)
тәңреләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *teŋri (“god; sky, heaven”).
Cognate with
Old Turkic 𐱅𐰭𐰼𐰃 (täŋri, “god; sky”),
Southern Altai теҥери (teŋeri, “sky”),
Turkish tanrı (“god”).


Йосоп

Yosop (romanization)
Йосоп (absolute singular-only)
Йосоптоң (definite genitive singular-only)
Йосопҡа (dative singular-only)
Йосопто (accusative definite singular-only)
Йосопта (locative singular-only)
Йосоптан (ablative singular-only)

From Arabic يُوسُف (yūsuf).
Akin to Joseph.

(Islam) Yusuf, a prophet in Islam; equivalent to Joseph


салауат

salawat (romanization)
салауат (absolute singular)
салауаттар (absolute plural)
салауаттың (definite genitive singular)
салауаттарҙың (definite genitive plural)
салауатҡа (dative singular)
салауаттарға (dative plural)
салауатты (accusative definite singular)
салауаттарҙы (accusative definite plural)
салауатта (locative singular)
салауаттарҙа (locative plural)
салауаттан (ablative singular)
салауаттарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

салауаттарҙың

салауаттарға

салауаттарҙы

салауаттарҙа

салауаттарҙан

BA-Салауат.ogg

From Arabic صَلَوَات (ṣalawāt), plural of صَلَاة (ṣalāh, “salat, prayer”), from Classical Syriac ܨܠܘܬܐ (ṣəlōṯāʾ, “prayer”).

der

(Islam) laud (prayer of praise or glorification)


кәшәнә

head

кәшәнә • (kəşənə)

ba-noun

кәшәнә • (kəşənə)

kəşənə (romanization)
кәшәнә (absolute singular)
кәшәнәләр (absolute plural)
кәшәнәнең (definite genitive singular)
кәшәнәләрҙең (definite genitive plural)
кәшәнәгә (dative singular)
кәшәнәләргә (dative plural)
кәшәнәне (accusative definite singular)
кәшәнәләрҙе (accusative definite plural)
кәшәнәлә (locative singular)
кәшәнәләрҙә (locative plural)
кәшәнәнән (ablative singular)
кәшәнәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

кәшәнәләрҙең

кәшәнәләрҙән

From Persian کاشانه (kâšâna, kâšâne, “house”).
Cognate with
Kazakh кесене (kesene, “grave memorial”).

cog

grave memorial; a memorial structure on the grave of a prominent religious (Islamic) or historical figure. Is built of rocks or bricks, and includes a dome on top of or a low wall around the grave.


изге

Via Volga Turki, borrowed from Literary Chagatay, from Karakhanid اَذْكُو (eδgǖ, “good”), from Proto-Turkic *edgü (“good, excellent”).
A native Kypchak-type reflection is иге (ige), also attested in Bashkir dialects.
Cognate with
Kazakh ізгі (ızgı, “holy, sacred”), Uyghur ئەزگۇ (ezgu, “saint”).

Having come to the holy grave, I kneeled and made a prayer.

Ватанды һаҡлау - һәр егеттең изге бурысы.

To defend the homeland is the sacred duty of every young man.

Vatandı haqlaw - hər yegetteñ izge burısı.

A group of first-time Hajj performers from Bashkortostan set out on their journey to the holy Mecca and Medina on November 1.


Мәрйәм

head

Мәрйәм • (Məryəm)

ba-proper noun

Мәрйәм • (Məryəm)

Məryəm (romanization)
Мәрйәм (absolute singular-only)
Мәрйәмдең (definite genitive singular-only)
Мәрйәмгә (dative singular-only)
Мәрйәмде (accusative definite singular-only)
Мәрйәмдә (locative singular-only)
Мәрйәмдән (ablative singular-only)

(Islam) the mother of Isa (Jesus); equivalent to Mary


Муса

Musa (romanization)
Муса (absolute singular-only)
Мусаның (definite genitive singular-only)
Муса (dative singular-only)
Мусаны (accusative definite singular-only)
Мусала (locative singular-only)
Мусанан (ablative singular-only)

From Arabic مُوسَى (mūsā).
Akin to Moses.
Cognate with Uyghur مۇسا (musa).

Муса ғәләйһи-ссәләмдең көтөүендә 15 меңләгән һарыҡ булған. Кис һанаһа, бер бәрәс тулмай икән.

There were some 15 thousand sheep in Musa's herd (peace be upon him). When he counted (the sheep once) in the evening, he found out that one lamb was missing.

Musa ğələyhi-ssələmdeñ kötöwendə 15 meñləgən harıq bulğan. Kis hanaha, ber bərəs tulmay ikən.

(Islam) Musa, a prophet in Islam; equivalent to Moses (see Moses in Islam)


Зөләйха

head

Зөләйха • (Zöləyxa)

ba-proper noun

Зөләйха • (Zöləyxa)

Zöləyxa (romanization)
Зөләйха (absolute singular-only)
Зөләйханың (definite genitive singular-only)
Зөләйха (dative singular-only)
Зөләйханы (accusative definite singular-only)
Зөләйхала (locative singular-only)
Зөләйханан (ablative singular-only)

(Islam) Zuleika, Potiphar's wife (although unnamed in Qur'an)


Фатима

Fatima (romanization)
Фатима (absolute singular)
Фатиманың (definite genitive singular)
Фатимаға (dative singular)
Фатиманы (accusative definite singular)
Фатимала (locative singular)
Фатиманан (ablative singular)

(Islam) Fatima, the daughter of the prophet Muhammad, the wife of Ali


с.ғ.с.

From Arabic صَلَّىٰ ٱللَّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (ṣallā llāhu ʕalayhi wasallama, “God bless him and grant him peace”).

bor

صَلَّىٰ ٱللَّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Нәҡ ошо төндә Ҡөръән Кәримдең тәүге аяттары Ябраил фәрештә аша Мөхәммәт пәйғәмбәргә с.ғ.с. тапшырыла башлай.
Nəq oşo töndə Qörʺən Kərimdeñ təwge ayattarı Yabrail fəreştə aşa Möxəmmət pəyğəmbərgə s.ğ.s. tapşırıla başlay.
On this very night, the first ayats of the Holy Qur'an begin to be communicated via the angel Jabrā'īl to the prophet Muhammad, may Allah honor him and give him peace.

peace be upon him
peace be upon him#English

(Islam, eulogy, initialism) a traditional salutation (salawat) that Muslims say after uttering or hearing the name of any of the Islamic prophets,' SAW; God bless him and grant him peace; peace be upon him


Һауа

Hawa (romanization)
Һауа (absolute singular-only)
Һауаның (definite genitive singular-only)
Һауа (dative singular-only)
Һауаны (accusative definite singular-only)
Һауала (locative singular-only)
Һауанан (ablative singular-only)

From Arabic حَوَّاء (ḥawwāʔ, “Eve”), from Biblical Hebrew חַוָּה (ḥawwah).


Әҙәм

head

Әҙәм • (Äðäm)

Äðäm (romanization)
Әҙәм (absolute singular-only)
Әҙәмдең (definite genitive singular-only)
Әҙәмгә (dative singular-only)
Әҙәмде (accusative definite singular-only)
Әҙәмдә (locative singular-only)
Әҙәмдән (ablative singular-only)

From Arabic آدَم (ʔādam), from Hebrew אָדָם (âdam).


Ҡорбан байрамы

Ҡорбан байрамы

Ҡорбан байрамы • (Qorban bayramı)

ba-noun

Ҡорбан байрамы

Ҡорбан байрамы • (Qorban bayramı)

[qʊ̞ɾ.ˈβɑn.bɑj.ɾɑ.ˌmɯ̞]

ba:Ҡорбан байрамы


Мәҙинә

head

Мәҙинә • (Məźinə)

ba-proper noun

Мәҙинә • (Məźinə)

Məźinə (romanization)
Мәҙинә (absolute singular-only)
Мәҙинәнең (definite genitive singular-only)
Мәҙинә (dative singular-only)
Мәҙинәне (accusative definite singular-only)
Мәҙинәлә (locative singular-only)
Мәҙинәнән (ablative singular-only)

From Arabic اَلْمَدِينَة (al-madīna, “Medina”).

bor

اَلْمَدِينَة


Мәккә

head

Мәккә • (Mäkkä)

Mäkkä (romanization)
Мәккә (absolute singular-only)
Мәккәнең (definite genitive singular-only)
Мәккә (dative singular-only)
Мәккәне (accusative definite singular-only)
Мәккәлә (locative singular-only)
Мәккәнән (ablative singular-only)

Башҡа дин тотҡандарға Мәккәгә юл ябыҡ.

For those following other religions, the road to Mecca is closed.

Başqa din totqandarğa Məkkəgə yul yabıq.

Mecca (a large city in the Hejaz, Saudi Arabia, the holiest place in Islam)


Алла

Alla (romanization)
Алла (absolute singular-only)
Алланың (definite genitive singular-only)
Алла (dative singular-only)
Алланы (accusative definite singular-only)
Аллала (locative singular-only)
Алланан (ablative singular-only)

Borrowed from Arabic اَللّٰه (allāh, “God”).

Һеҙгә Алланың рәхмәте төшкөрө!


тәре

тәре • (təre)

ba-noun

тәре • (təre)

təre (romanization)
тәре (absolute singular)
тәреләр (absolute plural)
тәренең (definite genitive singular)
тәреләрҙең (definite genitive plural)
тәрегә (dative singular)
тәреләргә (dative plural)
тәрене (accusative definite singular)
тәреләрҙе (accusative definite plural)
тәрелә (locative singular)
тәреләрҙә (locative plural)
тәренән (ablative singular)
тәреләрҙән (ablative plural)

Possibly from Proto-Turkic *teŋri (“god; sky, heaven”).
If so, Doublet of тәңре (təñre) — see there for more.
Compare with
Tatar тәре (täre, “pagan deity; Christian icon”),
Karachay-Balkar тейри (teyri, “the supreme deity in the local pagan pantheon”).


ҡибла

qibla (romanization)
ҡибла (absolute singular-only)
ҡибланың (definite genitive singular-only)
ҡибла (dative singular-only)
ҡибланы (accusative definite singular-only)
ҡиблала (locative singular-only)
ҡибланан (ablative singular-only)

From Arabic قِبْلَة (qibla, “qibla, direction towards the Kaaba”).
For the meaning of "south", note also Arabic قَبَّلَ (qabbala, “to go south”), of the same root.

der

Гөлбаныу намаҙлығын йәйеп, өмөт менән ҡиблаға йөҙөн борҙо.
Gölbanıw namaźlığın yəyep, ömöt menən qiblağa yöźön borźo.
Gölbanïw spread her prayer mat and, with hope, turned her face towards qibla.

(Islam) qibla, the direction towards the Kaaba, towards which Muslims pray


ахырызаман

head

ахырызаман • (axırızaman)

ba-noun

ахырызаман • (axırızaman)

axırızaman (romanization)
ахырызаман (absolute singular)
ахырызаманлар (absolute plural)
ахырызаманның (definite genitive singular)
ахырызаманларҙың (definite genitive plural)
ахырызаманға (dative singular)
ахырызаманларға (dative plural)
ахырызаманны (accusative definite singular)
ахырызаманларҙы (accusative definite plural)
ахырызаманла (locative singular)
ахырызаманларҙа (locative plural)
ахырызаманнан (ablative singular)
ахырызаманларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ахырызаманлар

ахырызаманның

ахырызаманларҙың

ахырызаманға

ахырызаманларға

ахырызаманны

ахырызаманларҙы

ахырызаманла

ахырызаманларҙа

ахырызаманнан

ахырызаманларҙан

[ɑ.χɯ̞ˌrɯ̞.zɑˈmɑn]

а‧хы‧ры‧за‧ман

From Persian آخرزمان (âxer-e-zamân, “end of time”), from Arabic آخِر الزَمَان (ʔāḵir az-zamān).

der

آخِر الزَمَان

Ахырызамандан ҡасып ер аҫтына киткән Пенза сектанттарының бер өлөшө һаман да сыҡмаған.

Part of the Penza sect followers who have gone underground fleeing from the end of the world have still not come out.

Axırızamandan qasıp yer aśtına kitkən Penza sektanttarınıñ ber ölöşö haman da sıqmağan.

Англияның климат үҙгәреү мәсьәләләре менән шөғөлләнеүсе ғалим-экологтары, ахырызаманға тиклем 40 йылдан да кәмерәк ваҡыт ҡалды, тип иҫбатлай.

England's environmentalists who study the problems of climate change claim that a period less than 40 years is remaining till the end of the world.

Angliyanıñ klimat üźgərew məsʹələləre menən şöğöllənewse ğalim-ekologtarı, axırızamanğa tiklem 40 yıldan da kəmerək vaqıt qaldı, tip iśbatlay.


хаҡ

from Arabic حَقّ (ḥaqq, “equity; truth; correctness”).

bor

Хаҡ Тәғәлә.

(Islam) a traditional epithet of Allah; just


әссәләмәғәләйкүм

head

әссәләмәғәләйкүм • (əssələməğələyküm)

әс‧сә‧лә‧мә‧ғә‧ләй‧күм

From the Arabic اَلسَّلَام عَلَيْكُم (as-salām ʕalaykum, “peace be upon you”).

bor

اَلسَّلَام عَلَيْكُم

(Islam) salaam alaikum (Muslim greeting)


тәһәрәт

head

тәһәрәт • (təhərət)

ba-noun

тәһәрәт • (təhərət)

təhərət (romanization)
тәһәрәт (absolute singular)
тәһәрәттәр (absolute plural)
тәһәрәттең (definite genitive singular)
тәһәрәттәрҙең (definite genitive plural)
тәһәрәткә (dative singular)
тәһәрәттәргә (dative plural)
тәһәрәтте (accusative definite singular)
тәһәрәттәрҙе (accusative definite plural)
тәһәрәттә (locative singular)
тәһәрәттәрҙә (locative plural)
тәһәрәттән (ablative singular)
тәһәрәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

тәһәрәттәрҙең

тәһәрәттәргә

тәһәрәттәрҙе

тәһәрәттәрҙә

тәһәрәттәрҙән

From Arabic طَهَارَة (ṭahāra, “purity”).
Cognate with
Kazakh дәрет (däret),
Kyrgyz даарат (daarat),
Tatar тәһарәт (täharät),
Turkish taharet etc.

Тәһәрәт алыу / ҡылыу.

Тыш тәһәрәт алыу менән эш бөтмәйҙер, булмаһа сын тәһәрәт әүүәл эстән.

It does not suffice (to just conduct) external ablution, unless before there is true purity within.

Tış təhərət alıw menən eş bötməyźer, bulmaha sın təhərət əwwəl estən.

(Islam) ritual ablution before prayer; wudu, abdest


Ибраһим

head

Ибраһим • (İbrahim)

ba-proper noun

Ибраһим • (İbrahim)

İbrahim (romanization)
Ибраһим (absolute singular-only)
Ибраһимның (definite genitive singular-only)
Ибраһимға (dative singular-only)
Ибраһимны (accusative definite singular-only)
Ибраһимла (locative singular-only)
Ибраһимнан (ablative singular-only)

From Arabic إِبْرَاهِيم (ʔibrāhīm), from Biblical Hebrew אַבְרָהָם (ʾaḇrāhām). Akin to Abraham.

bor

Arabic إِبْرَاهِيم (ʔibrāhīm)

(Islam) Ibrahim, a prophet in Islam; equivalent to Abraham (see Abraham in Islam)


шаһит

head

шаһит • (şahit)

ba-noun

шаһит • (şahit)

şahit (romanization)
шаһит (absolute singular)
шаһиттар (absolute plural)
шаһиттың (definite genitive singular)
шаһиттарҙың (definite genitive plural)
шаһитҡа (dative singular)
шаһиттарға (dative plural)
шаһитты (accusative definite singular)
шаһиттарҙы (accusative definite plural)
шаһитта (locative singular)
шаһиттарҙа (locative plural)
шаһиттан (ablative singular)
шаһиттарҙан (ablative plural)


Ғайса

head

Ғайса • (Ğaysa)

ba-proper noun

Ғайса • (Ğaysa)

Ğaysa (romanization)
Ғайса (absolute singular-only)
Ғайсаның (definite genitive singular-only)
Ғайса (dative singular-only)
Ғайсаны (accusative definite singular-only)
Ғайсала (locative singular-only)
Ғайсанан (ablative singular-only)

Adapted from Arabic عِيسَى (ʕīsā). Compare to Tatar Гайсә (Ğaysä), Kazakh Иса (İsa), Kyrgyz Ыйса (Iysa), Uyghur ئىسا (isa), Turkish İsa, etc.

bor

Arabic عِيسَى (ʕīsā)

(Islam) Isa, a prophet in Islam, equivalent to Jesus (see Jesus in Islam)

Ә һеҙ ни өсөн үҙегеҙҙең йолаларығыҙ хаҡына Алла әмерен боҙаһығыҙ? ― тип ҡаршы төштө Ғайса. (Matthew 15:3)
Ə heź ni ösön üźegeźźeñ yolalarığıź xaqına Alla əmeren boźahığıź? ― tip qarşı töştö Ğaysa.
Jesus replied, “And why do you break the command of God for the sake of your tradition?

Яхъяның һүҙҙәрен ишетеп, Ғайса артынан эйәргән икәүҙең береһе Симон Петрҙың ҡустыһы Андрей ине. (John 1:40)

One of the two who had heard John's words and followed Jesus, was Andrew, Simon Peter’s younger brother.

Yaxʺyanıñ hüźźəren işetep, Ğaysa artınan eyərgən ikəwźeñ berehe Simon Petrźıñ qustıhı Andrey ine.


бәйғәмбәр

head

бәйғәмбәр • (bəyğəmbər)

ba-noun

бәйғәмбәр • (bəyğəmbər)

пәйғәмбәр пәйғәмбәр#Bashkir

Alternative form of пәйғәмбәр (pəyğəmbər); prophet


һауап

сауап сауап#Bashkir

Alternative form of сауап (sawap); sawab; a spiritual merit or reward that accrues from the performance of good deeds and piety


гонаһ

gonah (romanization)
гонаһ (absolute singular)
гонаһтар (absolute plural)
гонаһтың (definite genitive singular)
гонаһтарҙың (definite genitive plural)
гонаһҡа (dative singular)
гонаһтарға (dative plural)
гонаһты (accusative definite singular)
гонаһтарҙы (accusative definite plural)
гонаһта (locative singular)
гонаһтарҙа (locative plural)
гонаһтан (ablative singular)
гонаһтарҙан (ablative plural)


сауап

sawap (romanization)
сауап (absolute singular)
сауаптар (absolute plural)
сауаптың (definite genitive singular)
сауаптарҙың (definite genitive plural)
сауапҡа (dative singular)
сауаптарға (dative plural)
сауапты (accusative definite singular)
сауаптарҙы (accusative definite plural)
сауапта (locative singular)
сауаптарҙа (locative plural)
сауаптан (ablative singular)
сауаптарҙан (ablative plural)

From Arabic ثَوَاب (ṯawāb).
Cognate with
Uzbek savob (“sawab”), Azerbaijani savab.

Мөхәммәт өммәтенең бер рәҡәғәт намаҙҙарының сауабы башҡа өммәттәрҙең мең рәҡәғәт сауабына тиңләшер.

The merit of (performing) one sequence of prayer by a follower of Muhammad (i.e. by a Muslim) is equal to the merit of (performing) a thousand of sequences of (=by) other followers (=the followers of other religious traditions).

Möxəmmət ömməteneñ ber rəqəğət namaźźarınıñ sawabı başqa ömməttərźeñ meñ rəqəğət sawabına tiñləşer.

(Islam) sawab; a spiritual merit or reward that accrues from giving prayers or from performance of good deeds and piety


Зәйнәб

head

Зәйнәб • (Zəynəb)

ba-proper noun

Зәйнәб • (Zəynəb)

Zəynəb (romanization)
Зәйнәб (absolute singular-only)
Зәйнәбтең (definite genitive singular-only)
Зәйнәбкә (dative singular-only)
Зәйнәбте (accusative definite singular-only)
Зәйнәбтә (locative singular-only)
Зәйнәбтән (ablative singular-only)

From Arabic زَيْنَب (zaynab, “a father's precious jewel”).
Cognate with Uzbek Zaynab, Uyghur زەينەپ (zeynep), Turkish Zeynep.

bor

ba:Зәйнәб бинт Һүзәймә

(Islam) the name of Prophet Mohammad's wife


Сара

Sara (romanization)
Сара (absolute singular-only)
Сараның (definite genitive singular-only)
Сара (dative singular-only)
Сараны (accusative definite singular-only)
Сарала (locative singular-only)
Саранан (ablative singular-only)

From Arabic سَارَة (sāra). Cognate with Uyghur سارا (sara).

Мысыр аҡһөйәктәре ысынлап та Сараның сибәрлеген фирғәүенгә еткерәләр.

Egypt's noblemen, indeed, inform the pharaoh about Sarah's beauty.

Mısır aqhöyəktəre ısınlap ta Saranıñ sibərlegen firğəwengə yetkerələr.

(Islam) the wife of the Islamic prophet Ibrahim (see Sarah in Islam)


Яхъя

Yaxʺya (romanization)
Яхъя (absolute singular-only)
Яхъяның (definite genitive singular-only)
Яхъя (dative singular-only)
Яхъяны (accusative definite singular-only)
Яхъяла (locative singular-only)
Яхъянан (ablative singular-only)

Ул ваҡытта Яхъя төрмәгә ябылмағайны әле. (John 3:24)

At that time, John was not yet put in prison.

Ul vaqıtta Yaxʺya törməgə yabılmağaynı əle.


иблис

iblis (romanization)
иблис (absolute singular-only)
иблистең (definite genitive singular-only)
иблискә (dative singular-only)
иблисте (accusative definite singular-only)
иблистә (locative singular-only)
иблистән (ablative singular-only)

From Arabic إِبْلِيس (ʔiblīs, “Iblees, devil”).

Һеҙҙең «эйе» тигән һүҙегеҙ – «эйе», «юҡ» тигәнегеҙ «юҡ» булһын. Шунан артығы – Иблистән. (Matthew 5:37.)https://www.bible.com/bible/1929/MAT.5.37.BSKNT14
Heźźeñ «eye» tigən hüźegeź – «eye», «yuq» tigənegeź «yuq» bulhın. Şunan artığı – İblistən.
Let your "yes" be "yes", "no" be "no". Anything more than this (comes) from the devil.

(Islam, Abrahamic religions) Iblees, shaitan, Satan, devil


шайтан

head

шайтан • (şaytan)

ba-noun

шайтан • (şaytan)

şaytan (romanization)
шайтан (absolute singular-only)
шайтандың (definite genitive singular-only)
шайтанға (dative singular-only)
шайтанды (accusative definite singular-only)
шайтанда (locative singular-only)
шайтандан (ablative singular-only)

Шайтан ут менән төтөндән яралған.

The shaitan is created from fire and smoke.


әүлиә

head

әүлиә • (əwliə)

ba-noun

әүлиә • (əwliə)

əwliə (romanization)
әүлиә (absolute singular)
әүлиәләр (absolute plural)
әүлиәнең (definite genitive singular)
әүлиәләрҙең (definite genitive plural)
әүлиәгә (dative singular)
әүлиәләргә (dative plural)
әүлиәне (accusative definite singular)
әүлиәләрҙе (accusative definite plural)
әүлиәлә (locative singular)
әүлиәләрҙә (locative plural)
әүлиәнән (ablative singular)
әүлиәләрҙән (ablative plural)

from Arabic أَوْلِيَاء (ʔawliyāʔ), plural of وَلِيّ (waliyy, “custodian, protecter, helper”).
Cognate with Kazakh әулие (äulie, “sacred, holy”), Uzbek avliyo (“sacred, holy”), Kumyk авлия (awliya, “mad person, stupid person”).

der

Arabic أَوْلِيَاء (ʔawliyāʔ)


мосолман

mosolman (romanization)
мосолман (absolute singular)
мосолмандар (absolute plural)
мосолмандың (definite genitive singular)
мосолмандарҙың (definite genitive plural)
мосолманға (dative singular)
мосолмандарға (dative plural)
мосолманды (accusative definite singular)
мосолмандарҙы (accusative definite plural)
мосолманда (locative singular)
мосолмандарҙа (locative plural)
мосолмандан (ablative singular)
мосолмандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

мосолмандарҙың

мосолмандарға

мосолмандарҙы

мосолмандарҙа

мосолмандарҙан

From Persian مسلمان (mosalmân), from Arabic مُسْلِم (muslim).

Хаҡ мосолман.


мосолман

Өфө мосолман зыяраты.

Суфыйсылыҡ мосолман донъяһының рухиәтенә, ғилеменә, фәлсәфәһенә үә әҙәбиәтенә киң йоғонто яһаған.

Sufism has asserted a wide influence on the spirituality, science, philosophy and literature of the Muslim world.

Sufıysılıq mosolman donʺyahınıñ ruxiətenə, ğilemenə, fəlsəfəhenə wə əźəbiətenə kiñ yoğonto yahağan.


хоҙай

head

хоҙай • (xoźay)

ba-noun

хоҙай • (xoźay)

xoźay (romanization)
хоҙай (absolute singular)
хоҙайҙар (absolute plural)
хоҙайҙың (definite genitive singular)
хоҙайҙарҙың (definite genitive plural)
хоҙайға (dative singular)
хоҙайҙарға (dative plural)
хоҙайҙы (accusative definite singular)
хоҙайҙарҙы (accusative definite plural)
хоҙайҙа (locative singular)
хоҙайҙарҙа (locative plural)
хоҙайҙан (ablative singular)
хоҙайҙарҙан (ablative plural)

Borrowed from Persian خدا (xodâ, “God”).
Cognate with
Tatar ходай (xoday),
Kazakh Құдай (Qūdai),
Kyrgyz, Southern Altai, Tuvan кудай (kuday),
Khakas худай (xuday),
Shor қудай,
Uzbek xudo,
Uyghur худо (xudo),
Turkish Hüdā etc.

Барыһы ла Хоҙайҙың иркендә.

Әҙәм балаһы төҙөгән ҡаланы һәм манараны күрер өсөн Хоҙай аҫҡа төштө. (Genesis 11:5.)

In order to see the city and the tower that the cildren of men were building, God went down.

Əźəm balahı töźögən qalanı həm manaranı kürer ösön Xoźay aśqa töştö.

Балалар — Хоҙай тарафынан бирелгән бәхет.
Balalar — Xoźay tarafınan birelgən bəxet.
Children are a blessing given by God.


кафыр

head

кафыр • (kafır)

ba-noun

кафыр • (kafır)

kafır (romanization)
кафыр (absolute singular)
кафырҙар (absolute plural)
кафырҙың (definite genitive singular)
кафырҙарҙың (definite genitive plural)
кафырға (dative singular)
кафырҙарға (dative plural)
кафырҙы (accusative definite singular)
кафырҙарҙы (accusative definite plural)
кафырҙа (locative singular)
кафырҙарҙа (locative plural)
кафырҙан (ablative singular)
кафырҙарҙан (ablative plural)

From Arabic كافر (kāfir, “infidel, non-believer”).

bor

(Islam) kafir, infidel; a person who has not adopted Islam


мөьмин

head

мөьмин • (möʹmin)

ba-noun

мөьмин • (möʹmin)

möʹmin (romanization)
мөьмин (absolute singular)
мөьминдәр (absolute plural)
мөьминдең (definite genitive singular)
мөьминдәрҙең (definite genitive plural)
мөьмингә (dative singular)
мөьминдәргә (dative plural)
мөьминде (accusative definite singular)
мөьминдәрҙе (accusative definite plural)
мөьминдә (locative singular)
мөьминдәрҙә (locative plural)
мөьминдән (ablative singular)
мөьминдәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

мөьминдәрҙең

мөьминдәрҙән

From Arabic مُؤْمِن (muʔmin, “believer”).


Нух

Nux (romanization)
Нух (absolute singular-only)
Нухтың (definite genitive singular-only)
Нухҡа (dative singular-only)
Нухты (accusative definite singular-only)
Нухта (locative singular-only)
Нухтан (ablative singular-only)

From Arabic نُوح (nūḥ), from Hebrew נוח (Nóaḥ, “Noah”).
Cognate with Turkish Nuh.

Бер саҡ Нух, шарап эсеп иҫереп, сатыры эсендә шәрә килеш ята ине. (Genesis 9:21.)

One day Noah, drunken after drinking wine, lay naked inside his tent.

Ber saq Nux, şarap esep iśerep, satırı esendə şərə kileş yata ine.

Ысынлап та, Туфан һыуы тартылғас, Нух кәмәһен ҡайҙа килтереп терәй икән?

As a matter of fact, where did Noah land his boat (=ark) when the Deluge' waters subsided?

Isınlap ta, Tufan hıwı tartılğas, Nux kəməhen qayźa kilterep terəy ikən?


туфан

tufan (romanization)
туфан (absolute singular-only)
туфандың (definite genitive singular-only)
туфанға (dative singular-only)
туфанды (accusative definite singular-only)
туфанда (locative singular-only)
туфандан (ablative singular-only)

From Arabic طُوفَان (ṭūfān, “storm, deluge, typhoon”),
probably from Sinitic 大風 (MC dajH|daH pjuwng|pjuwngH, “windstorm”).
Cognate with
Turkish tufan.


фатиха

fatixa (romanization)
фатиха (absolute singular)
фатихалар (absolute plural)
фатиханың (definite genitive singular)
фатихаларҙың (definite genitive plural)
фатихаға (dative singular)
фатихаларға (dative plural)
фатиханы (accusative definite singular)
фатихаларҙы (accusative definite plural)
фатихала (locative singular)
фатихаларҙа (locative plural)
фатиханан (ablative singular)
фатихаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

фатихаларҙың

фатихаларҙан

[fä.tʲï.ˈχä]

From Arabic فاتحة (fātiḥa, “beginning; introduction”).
Doublet of бата (bata).

bor

ba:Әл-Фатиха сүрәһе

(Islam) Fatiha, the first sura of the Quran


намаҙлыҡ

head

намаҙлыҡ • (namaźlıq)

ba-noun

намаҙлыҡ • (namaźlıq)

namaźlıq (romanization)
намаҙлыҡ (absolute singular)
намаҙлыҡтар (absolute plural)
намаҙлыҡтың (definite genitive singular)
намаҙлыҡтарҙың (definite genitive plural)
намаҙлыҡҡа (dative singular)
намаҙлыҡтарға (dative plural)
намаҙлыҡты (accusative definite singular)
намаҙлыҡтарҙы (accusative definite plural)
намаҙлыҡта (locative singular)
намаҙлыҡтарҙа (locative plural)
намаҙлыҡтан (ablative singular)
намаҙлыҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

намаҙлыҡтарҙың

намаҙлыҡтарға

намаҙлыҡтарҙы

намаҙлыҡтарҙа

намаҙлыҡтарҙан

[nɑ.mɑð.ˈɫɯ̞q]

намаҙ (namaź) + -лыҡ (-lıq).
Compare with
Turkmen namazlyk,
Turkish namazlık (“prayer mat”).

(Islam) prayer rug, prayer mat; a small rug on which Muslims kneel to pray


намаҙ

head

намаҙ • (namaź)

ba-noun

намаҙ • (namaź)

namaź (romanization)
намаҙ (absolute singular)
намаҙҙар (absolute plural)
намаҙҙың (definite genitive singular)
намаҙҙарҙың (definite genitive plural)
намаҙға (dative singular)
намаҙҙарға (dative plural)
намаҙҙы (accusative definite singular)
намаҙҙарҙы (accusative definite plural)
намаҙҙа (locative singular)
намаҙҙарҙа (locative plural)
намаҙҙан (ablative singular)
намаҙҙарҙан (ablative plural)

Намаҙ уҡый башлағандан һуң тартыуын да, эсеүен дә ташлаған кешеләр күп, әлхәмдулилла.

There are many people who quit both smoking and drinking after they start performing their salats, praise be to God.

Namaź uqıy başlağandan huñ tartıwın da, esewen də taşlağan keşelər küp, əlxəmdulilla.

(Islam) salat, any of the five daily obligatory prayers performed by practicing Muslims


раббы

head

раббы • (rabbı)

ba-noun

раббы • (rabbı)

Аллаһ Раббыбыҙ беҙгә йәнде аманат итеп биргән. Беҙҙең бурыс — шул аманатты нисек алдыҡ, шул рәүештә Аллаһыға кире ҡайтарып биреү.
Allah Rabbıbıź beźgə yənde amanat itep birgən. Beźźeñ burıs — şul amanattı nisek aldıq, şul rəweştə Allahığa kire qaytarıp birew.
Allah our Lord have us the soul as trust. Our duty is to return that trust to Allah (exactly) in the form we took it.

(Islam) Lord, a traditional epithet of Allah


рәхмәт

head

рәхмәт • (rəxmət)

ba-noun

рәхмәт • (rəxmət)

rəxmət (romanization)
рәхмәт (absolute singular)
рәхмәттәр (absolute plural)
рәхмәттең (definite genitive singular)
рәхмәттәрҙең (definite genitive plural)
рәхмәткә (dative singular)
рәхмәттәргә (dative plural)
рәхмәтте (accusative definite singular)
рәхмәттәрҙе (accusative definite plural)
рәхмәттә (locative singular)
рәхмәттәрҙә (locative plural)
рәхмәттән (ablative singular)
рәхмәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

рәхмәттәрҙең

рәхмәттәрҙән

From
Persian رحمت (rahmat, “mercy”),
from
Arabic رَحْمَة (raḥma, “compassion, mercy”).
Apparently, a Central Asian innovative use in the sense of "thank you".
Compare to Tatar рәхмәт (räxmät), Kazakh рахмет (raxmet)/рақмет (raqmet), Kyrgyz ыракмат (ırakmat), Uzbek rahmat, Uyghur رەھمەت (rehmet, “thank you”), Tajik раҳмат (rahmat, “thank you”).

der

Һеҙгә Алланың рәхмәте төшкөрө!

(Islam) Allah's mercy, mercifulness, clemency


сәләм

head

сәләм • (sələm)

From the Arabic سَلَام (salām, “greeting”).

the traditional Muslim greeting, salaam; hello, hi


әхирәт

әхирәт • (əxirət)

ba-noun

әхирәт • (əxirət)

əxirət (romanization)
әхирәт (absolute singular)
әхирәттәр (absolute plural)
әхирәттең (definite genitive singular)
әхирәттәрҙең (definite genitive plural)
әхирәткә (dative singular)
әхирәттәргә (dative plural)
әхирәтте (accusative definite singular)
әхирәттәрҙе (accusative definite plural)
әхирәттә (locative singular)
әхирәттәрҙә (locative plural)
әхирәттән (ablative singular)
әхирәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

әхирәттәрҙең

әхирәттәрҙән

[æ.χɨ͜i.ˈɾæt]

From Persian آخرت (âxerat), from Arabic اَلْآخِرَة (al-ʔāḵira, “the hereafter”).
Cognate with
Turkish ahiret.

der

(Islam) afterlife as in Islamic tradition, akhirah


шәриғәт

head

шәриғәт • (şəriğət)

ba-noun

шәриғәт • (şəriğət)

şəriğət (romanization)
шәриғәт (absolute singular-only)
шәриғәттең (definite genitive singular-only)
шәриғәткә (dative singular-only)
шәриғәтте (accusative definite singular-only)
шәриғәттә (locative singular-only)
шәриғәттән (ablative singular-only)

[ʃæ.ɾʲi.ˈʁæt]

From Arabic شَرِيعَة (šarīʕa). Compare Turkish şeriat.

bor

Arabic شَرِيعَة (šarīʕa)

Шәриғәт ҡанундары.

(Islam) shari'a, the traditional Islamic religious law primarily based on the Quran


ғибәҙәт

head

ғибәҙәт • (ğibəźət)

ba-noun

ғибәҙәт • (ğibəźət)

ğibəźət (romanization)
ғибәҙәт (absolute singular)
ғибәҙәттәр (absolute plural)
ғибәҙәттең (definite genitive singular)
ғибәҙәттәрҙең (definite genitive plural)
ғибәҙәткә (dative singular)
ғибәҙәттәргә (dative plural)
ғибәҙәтте (accusative definite singular)
ғибәҙәттәрҙе (accusative definite plural)
ғибәҙәттә (locative singular)
ғибәҙәттәрҙә (locative plural)
ғибәҙәттән (ablative singular)
ғибәҙәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

ғибәҙәттәрҙең

ғибәҙәттәргә

ғибәҙәттәрҙе

ғибәҙәттәрҙә

ғибәҙәттәрҙән

[ɢɨ̯i.bæ.ˈðæt]

From Arabic عِبَادَة (ʕibāda, “act of worshiping”).

der

act of worship, religious service (irrespective of the practiced religion)


ғибәҙәтхана

head

ғибәҙәтхана • (ğibəźətxana)

ba-noun

ғибәҙәтхана • (ğibəźətxana)

ğibəźətxana (romanization)
ғибәҙәтхана (absolute singular)
ғибәҙәтханалар (absolute plural)
ғибәҙәтхананың (definite genitive singular)
ғибәҙәтханаларҙың (definite genitive plural)
ғибәҙәтханаға (dative singular)
ғибәҙәтханаларға (dative plural)
ғибәҙәтхананы (accusative definite singular)
ғибәҙәтханаларҙы (accusative definite plural)
ғибәҙәтханала (locative singular)
ғибәҙәтханаларҙа (locative plural)
ғибәҙәтхананан (ablative singular)
ғибәҙәтханаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ғибәҙәтханалар

ғибәҙәтхананың

ғибәҙәтханаларҙың

ғибәҙәтханаға

ғибәҙәтханаларға

ғибәҙәтхананы

ғибәҙәтханаларҙы

ғибәҙәтханала

ғибәҙәтханаларҙа

ғибәҙәтхананан

ғибәҙәтханаларҙан

[ɢɨ̯i.bæ.ðæt.χä.ˈnä]

ғи‧бә‧ҙәт‧ха‧на

Borrowed from Persian عبادتخانه ('ebâdatxâne).
By surface analysis, ғибәҙәт (ğibəźət) + -хана (-xana).
Cognate with
Kazakh ғибадатхана (ğibadatxana),
Uzbek ibodatxona,
Turkmen ybadathana (“temple”).

surf

place of worship (for any religion or spiritual practice), temple


мөртәт

head

мөртәт • (mörtət)

ba-adj

мөртәт • (mörtət)

From Arabic مُرْتَد (murtad, “apostate”).


йыназа

head

йыназа • (yınaza)

ba-noun

йыназа • (yınaza)

yınaza (romanization)
йыназа (absolute singular)
йыназалар (absolute plural)
йыназаның (definite genitive singular)
йыназаларҙың (definite genitive plural)
йыназаға (dative singular)
йыназаларға (dative plural)
йыназаны (accusative definite singular)
йыназаларҙы (accusative definite plural)
йыназала (locative singular)
йыназаларҙа (locative plural)
йыназанан (ablative singular)
йыназаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

йыназаларҙың

йыназаларҙан

From Arabic جَنَازَة (janāza, “funeral; corpse”).
Compare Tatar җеназа (cenaza, “funeral”), Turkish cenaze (“funeral”), Uzbek janoza (“funeral”).

der

(Islam) the prayer read by the dead person before burial


Ғазраил

head

Ғазраил • (Ğazrail)

Ğazrail (romanization)
Ғазраил (absolute singular-only)
Ғазраилдың (definite genitive singular-only)
Ғазраилға (dative singular-only)
Ғазраилды (accusative definite singular-only)
Ғазраилда (locative singular-only)
Ғазраилдан (ablative singular-only)

[ɢɑz.ɾɑˈjɯ̞ɫ]

[ʁɑz.ɾɑˈjɯ̞ɫ]

From
Persian عزرائیل ('azrâ'yel) and/or
Arabic عَزْرَائِيل (ʕazrāʔīl, “Azrael”).
Cognate with
Kazakh Әзірейіл (Äzıreiıl),
Uyghur ئەزرائىل (ezra'il, “Azrael”).

Ислам динендә кешенең йәнен Ғазраил фәрештә ала.

In the religion of Islam, the angel Azrael takes a person's soul (when that person dies).

İslam dinendə keşeneñ yənen Ğazrail fəreştə ala.

Йыр өҙөлдө; миңә ҡағылып китте Ғазраилдың ҡара ҡанат осо. (Mustai Karim)

The song cut off; the tip of Azrael's black wing touched me (in passing).

Yır öźöldö; miñə qağılıp kitte Ğazraildıñ qara qanat oso.


рәҡәғәт

рәҡәғәт • (rəqəğət)

ba-noun

рәҡәғәт • (rəqəğət)

rəqəğət (romanization)
рәҡәғәт (absolute singular)
рәҡәғәттәр (absolute plural)
рәҡәғәттең (definite genitive singular)
рәҡәғәттәрҙең (definite genitive plural)
рәҡәғәткә (dative singular)
рәҡәғәттәргә (dative plural)
рәҡәғәтте (accusative definite singular)
рәҡәғәттәрҙе (accusative definite plural)
рәҡәғәттә (locative singular)
рәҡәғәттәрҙә (locative plural)
рәҡәғәттән (ablative singular)
рәҡәғәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

рәҡәғәттәрҙең

рәҡәғәттәргә

рәҡәғәттәрҙе

рәҡәғәттәрҙә

рәҡәғәттәрҙән

[ɾæ.qæ.ˈʁæt]

From Arabic رَكْعَة (rakʕa, “prostration”), plural رَكَعَات (rakaʕāt).

(Islam) rakat, prayer unit; a prescribed sequence of movements and prayer words during a Muslim prayer


шәкерт

head

шәкерт • (şəkert)

ba-noun

шәкерт • (şəkert)

şəkert (romanization)
шәкерт (absolute singular)
шәкерттәр (absolute plural)
шәкерттең (definite genitive singular)
шәкерттәрҙең (definite genitive plural)
шәкерткә (dative singular)
шәкерттәргә (dative plural)
шәкертте (accusative definite singular)
шәкерттәрҙе (accusative definite plural)
шәкерттә (locative singular)
шәкерттәрҙә (locative plural)
шәкерттән (ablative singular)
шәкерттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

шәкерттәрҙең

шәкерттәрҙән

From Persian شاگرد (šâgerd, “pupil”); see there for more.
Cognate with Azerbaijani şagird.


мәҙрәсә

head

мәҙрәсә • (məźrəsə)

ba-noun

мәҙрәсә • (məźrəsə)

məźrəsə (romanization)
мәҙрәсә (absolute singular)
мәҙрәсәләр (absolute plural)
мәҙрәсәнең (definite genitive singular)
мәҙрәсәләрҙең (definite genitive plural)
мәҙрәсәкә (dative singular)
мәҙрәсәләргә (dative plural)
мәҙрәсәне (accusative definite singular)
мәҙрәсәләрҙе (accusative definite plural)
мәҙрәсәлә (locative singular)
мәҙрәсәләрҙә (locative plural)
мәҙрәсәнән (ablative singular)
мәҙрәсәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

мәҙрәсәләрҙең

мәҙрәсәләргә

мәҙрәсәләрҙе

мәҙрәсәләрҙә

мәҙрәсәләрҙән

From Arabic مَدْرَسَة (madrasa, “school, madrasah”).


Мөхәммәт

head

Мөхәммәт • (Möxəmmət)

ba-proper noun

Мөхәммәт • (Möxəmmət)

Möxəmmət (romanization)
Мөхәммәт (absolute singular)
Мөхәммәтләр (absolute plural)
Мөхәммәтнең (definite genitive singular)
Мөхәммәтләрҙең (definite genitive plural)
Мөхәммәтгә (dative singular)
Мөхәммәтләргә (dative plural)
Мөхәммәтне (accusative definite singular)
Мөхәммәтләрҙе (accusative definite plural)
Мөхәммәтлә (locative singular)
Мөхәммәтләрҙә (locative plural)
Мөхәммәтнән (ablative singular)
Мөхәммәтләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

Мөхәммәтләрҙең

Мөхәммәтләргә

Мөхәммәтләрҙе

Мөхәммәтләрҙә

Мөхәммәтләрҙән

From Arabic مُحَمَّد (muḥammad, “praised, commendable, laudable”).

bor

Мөхәммәт пәйғәмбәр
Мөхәммәт пәйғәмбәр

(Islam, uncountable) prophet Muhammad, he founder of Islam (typically used in the form Мөхәммәт пәйғәмбәр)

(Islam, uncountable) the name of the 47th sura (chapter) of the Quran.


икенде

ikende (romanization)
икенде (absolute singular)
икенделәр (absolute plural)
икенденең (definite genitive singular)
икенделәрҙең (definite genitive plural)
икендегә (dative singular)
икенделәргә (dative plural)
икендене (accusative definite singular)
икенделәрҙе (accusative definite plural)
икенделә (locative singular)
икенделәрҙә (locative plural)
икенденән (ablative singular)
икенделәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

икенделәрҙең

икенделәрҙән

Cognate with
Tatar икенде (ikende, “the mid-afternoon prayer”);
Kazakh екiндi (ekindi, “mid-afternoon”),
Crimean Tatar ekindi (“mid-afternoon”),
Karachay-Balkar экинди (ekindi, “mid-afternoon”),
Turkish ikindi (“the mid-afternoon prayer”).

cog

(Islam) Asr prayer, the mid-afternoon daily prayer, the third of the five daily prayers in Islam


сүрә

head

сүрә • (sürə)

ba-noun

сүрә • (sürə)

sürə (romanization)
сүрә (absolute singular)
сүрәләр (absolute plural)
сүрәнең (definite genitive singular)
сүрәләрҙең (definite genitive plural)
сүрәгә (dative singular)
сүрәләргә (dative plural)
сүрәне (accusative definite singular)
сүрәләрҙе (accusative definite plural)
сүрәлә (locative singular)
сүрәләрҙә (locative plural)
сүрәнән (ablative singular)
сүрәләрҙән (ablative plural)

"Ясин" сүрәһенең тәүге 12 аяты.

The first 12 ayats of the "Ya Sin" sura.


аят

ayat (romanization)
аят (absolute singular)
аяттар (absolute plural)
аяттың (definite genitive singular)
аяттарҙың (definite genitive plural)
аятҡа (dative singular)
аяттарға (dative plural)
аятты (accusative definite singular)
аяттарҙы (accusative definite plural)
аятта (locative singular)
аяттарҙа (locative plural)
аяттан (ablative singular)
аяттарҙан (ablative plural)

From Arabic آيَةْ (ʔāyat, “sign, token”).

"Ясин" сүрәһенең тәүге 12 аяты.


суфыйсылыҡ

head

суфыйсылыҡ • (sufıysılıq)

ba-noun

суфыйсылыҡ • (sufıysılıq)

sufıysılıq (romanization)
суфыйсылыҡ (absolute singular)
суфыйсылыҡтар (absolute plural)
суфыйсылыҡтың (definite genitive singular)
суфыйсылыҡтарҙың (definite genitive plural)
суфыйсылыҡҡа (dative singular)
суфыйсылыҡтарға (dative plural)
суфыйсылыҡты (accusative definite singular)
суфыйсылыҡтарҙы (accusative definite plural)
суфыйсылыҡта (locative singular)
суфыйсылыҡтарҙа (locative plural)
суфыйсылыҡтан (ablative singular)
суфыйсылыҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

суфыйсылыҡтың

суфыйсылыҡҡа

суфыйсылыҡты

суфыйсылыҡта

суфыйсылыҡтан

суфыйсылыҡтар

суфыйсылыҡтарҙың

суфыйсылыҡтарға

суфыйсылыҡтарҙы

суфыйсылыҡтарҙа

суфыйсылыҡтарҙан

су‧фый‧сы‧лыҡ

Урта быуат яҙма сығанаҡтарына таянып, ғалим урындағы суфыйсылыҡ традицияһын өйрәнә.

Drawing on medieval written sources, the scholar explores the local tradition of Sufism.

Urta bıwat yaźma sığanaqtarına tayanıp, ğalim urındağı sufıysılıq traditsiyahın öyrənə.

ba:суфыйсылыҡ


диуана

diwana (romanization)
диуана (absolute singular)
диуаналар (absolute plural)
диуананың (definite genitive singular)
диуаналарҙың (definite genitive plural)
диуанаға (dative singular)
диуаналарға (dative plural)
диуананы (accusative definite singular)
диуаналарҙы (accusative definite plural)
диуанала (locative singular)
диуаналарҙа (locative plural)
диуананан (ablative singular)
диуаналарҙан (ablative plural)

диуаналарҙың

диуаналарҙан

From Persian دیوانه (divâne, “a crazy person, madman”).
Cognate with Kazakh диуана (diuana), Uzbek devona, Turkish divane (“crazy person, madman”).

bor

(religion) a holy fool, crazy for God; a person who does not conform to social norms of behavior because of a mental disability or as a deliberate choice, regarded as having a compensating divine blessing or inspiration


ғәләйһи-ссәләм

head

ғәләйһи-ссәләм • (ğələyhi-ssələm)

ғә‧ләй‧һи-ссә‧ләм

From Arabic عليه السلام (ʕalayhi s-salām, “peace be upon him”).
Compare to
Uzbek alayhissalom,
Uyghur ئەلەيھىسسالام (eleyhissalam).

cog

ئەلەيھىسسالام

Исрафил (ғәләйһи-ссәләм) фәрештә Сурға өргәндән һуң бөтә йәндәр ҙә үлә.
İsrafil (ğələyhi-ssələm) fəreştə Surğa örgəndən huñ bötə yəndər źə ülə.
After Angel Israfil (peace be upon him) blows the Sur (~trumpet), all living beings will die.

Муса ғәләйһи-ссәләмдең көтөүендә 15 меңләгән һарыҡ булған. Кис һанаһа, бер бәрәс тулмай икән.

There were some 15 thousand sheep in Musa's herd, peace be upon him. When he counted (the sheep once) in the evening, he found out that one lamb was missing.

Musa ğələyhi-ssələmdeñ kötöwendə 15 meñləgən harıq bulğan. Kis hanaha, ber bərəs tulmay ikən.

(Islam, eulogy) peace be upon him (an honorific phrase used by Muslims after any mention of prophets or angels)


Исрафил

head

Исрафил • (İsrafil)

ba-proper noun

Исрафил • (İsrafil)

İsrafil (romanization)
Исрафил (absolute singular-only)
Исрафилдың (definite genitive singular-only)
Исрафилға (dative singular-only)
Исрафилды (accusative definite singular-only)
Исрафилда (locative singular-only)
Исрафилдан (ablative singular-only)

[ïs.ɾɑˈfʲïɫ]

From Arabic إِسْـرَافِـيْـل (ʔisrāfiyl, “Israfil”).

bor

إِسْـرَافِـيْـل

Исрафил (ғәләйһи-ссәләм) фәрештә Сурға өргәндән һуң бөтә йәндәр ҙә үлә.
İsrafil (ğələyhi-ssələm) fəreştə Surğa örgəndən huñ bötə yəndər źə ülə.
After Angel Israfil (peace be upon him) blows the Sur, all living beings will die.

(Islam) Israfil, one of the four archangels in Islam, believed to blow the Sur (trumpet) to announce the Day of Calamity and the Day of Resurrection


абыстай

head

абыстай • (abıstay)

ba-noun

абыстай • (abıstay)

abıstay (romanization)
абыстай (absolute singular)
абыстайҙар (absolute plural)
абыстайҙың (definite genitive singular)
абыстайҙарҙың (definite genitive plural)
абыстайға (dative singular)
абыстайҙарға (dative plural)
абыстайҙы (accusative definite singular)
абыстайҙарҙы (accusative definite plural)
абыстайҙа (locative singular)
абыстайҙарҙа (locative plural)
абыстайҙан (ablative singular)
абыстайҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

абыстайҙарҙың

абыстайҙарға

абыстайҙарҙы

абыстайҙарҙа

абыстайҙарҙан

(Islam) an elderly woman who has ecclesiastical training and, when a mullah is unavailable, caters for the basic religious needs of a local community, such as leads private ceremonial meetings, gives basic religious training to women and children, etc.


Ғайса Мәсих

head

Ғайса Мәсих • (Ğaysa Məsix)

ba-noun

Ғайса Мәсих • (Ğaysa Məsix)

Ğaysa Məsix (romanization)
Ғайса Мәсих (absolute singular-only)
Ғайса Мәсихтең (definite genitive singular-only)
Ғайса Мәсихкә (dative singular-only)
Ғайса Мәсихте (accusative definite singular-only)
Ғайса Мәсихтә (locative singular-only)
Ғайса Мәсихтән (ablative singular-only)

[ʁäj.ˈsä.mæˈsʲɪχ]

[ɢäj.ˈsä.mæˈsʲɪχ]

Adapted from Persian عیسی مسیح ('isâ masih), from Arabic اَلْمَسِيح عِيسَى (al-masīḥ ʕīsā).
Check out both constituent words for etymology.
Compare to
Kazakh Иса Мәсіх (İsa Mäsıx),
Kyrgyz Ыйса Масих (Iysa Masih),
Uzbek Iso Masih,
Crimean Tatar İsa Mesih,
Turkish İsa Mesih.

bor

اَلْمَسِيح عِيسَى

...һәр тел Ғайса Мәсихте Раббы тип таныһын. (Philippians 2:11)

...let every tongue acknowledge Jesus Crist as the Lord.

...hər tel Ğaysa Məsixte Rabbı tip tanıhın.


Әйүп

head

Әйүп • (Əyüp)

ba-proper noun

Әйүп • (Əyüp)

Əyüp (romanization)
Әйүп (absolute singular-only)
Әйүп (definite genitive singular-only)
Әйүп (dative singular-only)
Әйүп (accusative definite singular-only)
Әйүп (locative singular-only)
Әйүп (ablative singular-only)

From Arabic أَيُّوب (ʔayyūb), from Hebrew איוב (iyov).

Ҡолобоҙ Әйүпте лә онотма, иҫкә алып тор.

(literally, “Also, don't forget our servant Ayub, keep remembering him.”)

Qoloboź Əyüpte lə onotma, iśkə alıp tor.

(Islam) Ayub, a prophet in Islam; equivalent to Job (see Job in Islam)


ҡот

qot (romanization)
ҡот (absolute singular)
ҡоттар (absolute plural)
ҡоттоң (definite genitive singular)
ҡоттарҙың (definite genitive plural)
ҡотҡа (dative singular)
ҡоттарға (dative plural)
ҡотто (accusative definite singular)
ҡоттарҙы (accusative definite plural)
ҡотта (locative singular)
ҡоттарҙа (locative plural)
ҡоттан (ablative singular)
ҡоттарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *kut.
Compare also Old Turkic 𐰸𐰆𐱃 (q̊¹ut¹), Karakhanid قُتْ (qut), Uzbek қут (qut), Turkish kut, Kazakh құт (qūt), Kyrgyz кут (kut), Shor қут (qut), Khakas хут (xut), Tuvan кут (kut), Dolgan кут (kut), Yakut кут (kut), Chuvash хӑт (hăt).

the presence of good spirit that confers well-being and good fortune


суҡыныу

Compare to
Kazakh шоқыну (şoqynu), Kyrgyz чокунуу (cokunuu), Kumyk чокъунмакъ (çoqunmaq),
Uzbek choʻqinmoq, Uyghur چوقۇنماق (choqunmaq), Turkmen çokunmak (“to cross oneself; to get baptized”),
Khakas соғынарға (soğınarğa, “to pray; to worship”).

cog

(Christianity) to cross oneself, make the sign of the cross