Израиль

head

Израиль • (İzrail)

ba-proper noun

Израиль • (İzrail)

Ultimately from Hebrew יִשְׂרָאֵל (yisra'él, “Israel”).

Israel (a country in Western Asia, in the Middle East, at the eastern shore of the Mediterranean)


Украина

Ukraina (romanization)
Украина (absolute singular-only)
Украинаның (definite genitive singular-only)
Украина (dative singular-only)
Украинаны (accusative definite singular-only)
Украинала (locative singular-only)
Украинанан (ablative singular-only)

Borrowed from Russian Украи́на (Ukraína, “Ukraine”).

Украинаға хакер һөжүмдәре.
Ukrainağa xaker höjümdəre.
Hacker attacks on Ukraine.

Ukraine (a country in Eastern Europe, bordering on the north shore of the Black Sea)


Бутан

Bhutan (a country in South Asia, in the Himalayas)


Европа

Yevropa (romanization)
Европа (absolute singular-only)
Европаның (definite genitive singular-only)
Европа (dative singular-only)
Европаны (accusative definite singular-only)
Европала (locative singular-only)
Европанан (ablative singular-only)

From Russian Евро́па (Jevrópa), from Ancient Greek Εὐρώπη (Eurṓpē).

Мәҙәк итеп ҡарап торҙом кескәй генә ҡырмыҫҡаға: йөк кутәреп сығып бара Азиянан Европаға. (Mustai Karim)

With amusement I watched a small ant: lifting a load, it's crossing from Asia to Europe.

Məźək itep qarap torźom keskəy genə qırmıśqağa: yök kutərep sığıp bara Aziyanan Yevropağa.


Македония

Southeast Europe
Southeast Europe#English

Macedonia (a region in the Balkans in Southeast Europe)

Macedonia (an ancient kingdom in the Balkans in Southeast Europe)

administrative region
administrative region

Macedonia (an administrative region of Greece)

Macedonia (former name of North Macedonia, a country in the Balkans in Southeast Europe)


Словения

Balkan Peninsula
Balkan Peninsula#English

Slovenia (a country on the Balkan Peninsula in Central Europe)


Греция

Gretsiya (romanization)
Греция (absolute singular-only)
Грецияның (definite genitive singular-only)
Греция (dative singular-only)
Грецияны (accusative definite singular-only)
Грецияла (locative singular-only)
Грециянан (ablative singular-only)

From Russian Гре́ция (Grécija), from Polish Grecja, from Latin Graecia, from Ancient Greek Γραικός (Graikós), of uncertain origin.

Боронғо Греция.

Ваҡытында түләй алмаһалар, Грецияла дефолт булыуы ихтимал.

If they cannot pay in time, there may be a default in Greece (=Greece may default).

Vaqıtında tüləy almahalar, Gretsiyala defolt bulıwı ixtimal.


Оман

Oman (a country in Western Asia, in the Middle East)


Уганда

From Swahili Uganda (“Buganda, subnational kingdom”), from Luganda Buganda (“land of the Ganda”).


Португалия

head

Португа́лия • (Portugáliya)

Португа́лия (canonical)
Portugáliya (romanization)

ba:Португалия


Австралия

Avstraliya (romanization)
Австралия (absolute singular-only)
Австралияның (definite genitive singular-only)
Австралия (dative singular-only)
Австралияны (accusative definite singular-only)
Австралияла (locative singular-only)
Австралиянан (ablative singular-only)

Ав‧стра‧ли‧я

Borrowed from Russian Австра́лия (Avstrálija, “Australia”), from English Australia.

bor

ba:Австралия

Australia (A country in Oceania comprising the islands of Australia, Tasmania and other smaller islands in the Pacific Ocean, as well as a former colony in the British Empire)

(geology) Australia (a continent consisting of the islands of Australia, New Guinea and intervening islands)

Тарихи йәһәттән Австралия — күсеп килгән кешеләр иле.
Tarixi yəhəttən Avstraliya — küsep kilgən keşelər ile.
Historically, Australia is the country of immigrants.


Сербия

Serbia (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)


Черногория

head

Черногория • (Çernogoriya)

Borrowed from Russian Черного́рия (Černogórija).

Montenegro (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)


Азия

Aziya (romanization)
Азия (absolute singular-only)
Азияның (definite genitive singular-only)
Азия (dative singular-only)
Азияны (accusative definite singular-only)
Азияла (locative singular-only)
Азиянан (ablative singular-only)

From Russian А́зия (Ázija), from Ancient Greek Ἀσῐ́ᾱ (Asĭ́ā).


Болгария

Bulgaria (a country in Southeast Europe)


Польша

Польша • (Polşa)

ba-proper noun

Польша • (Polşa)


Андорра

Andorra (romanization)
Андорра (absolute singular-only)
Андорраның (definite genitive singular-only)
Андорра (dative singular-only)
Андорраны (accusative definite singular-only)
Андоррала (locative singular-only)
Андорранан (ablative singular-only)

Андорраның үҙ аҡса берәмеге бер ҡасан да булғаны юҡ.

Andorra has never had its own monetary unit.

Andorranıñ üź aqsa berəmege ber qasan da bulğanı yuq.

Andorra (a microstate in Southern Europe, between Spain and France)


Корея

Корея ярымутрауы, азияның көнсығыш ярымутрауы. көнбайышта Һары диңгеҙ, көньяҡта Чеджу боғаҙҙары, көнсығышта Япон диңгеҙ.

Korean peninsula is east Asian peninsula. Its west is the Yellow Sea, south is the Jeju Strait, and its east is the Sea of Japan.

Koreya yarımutrawı, aziyanıñ könsığış yarımutrawı. könbayışta Harı diñgeź, könyaqta Çedju boğaźźarı, könsığışta Yapon diñgeź.

Korea (two countries in East Asia, North Korea and South Korea)


Япония

Yaponiya (romanization)
Япония (absolute singular-only)
Японияның (definite genitive singular-only)
Япония (dative singular-only)
Японияны (accusative definite singular-only)
Японияла (locative singular-only)
Япониянан (ablative singular-only)

From Russian Япо́ния (Japónija, “Japan”).

Был осорҙа АҠШ Япония менән мөнәсәбәтен нығытыуға баҫым яһай ине.

During this period, the USA placed emphasis on strengthening its relationship with Japan.

Bıl osorźa AQŞ Yaponiya menən mönəsəbəten nığıtıwğa baśım yahay ine.

1938 йылда Мөхәммәт Ҡорбанғәлиев Токиола "Исламиә" мәсетен асып, Японияның тәүге мөфтийе була.
1938 yılda Möxəmmət Qorbanğəliyev Tokiola "İslamiə" məseten asıp, Yaponiyanıñ təwge möftiye bula.
In 1938, Muhammed Kurbangaliev opened the mosque "Islamiya" in Tokyo and became Japan’s first Mufti.

Рәсәйҙә медицинаның нигеҙҙә дәүләттеке булыуын беләбеҙ; Японияла, киреһенсә, шәхси клиникалар күп.

We know that healthcare in Russia is essentially state-owned; in Japan, on the contrary, there are many private clinics.

Rəsəyźə meditsinanıñ nigeźźə dəwlətteke bulıwın beləbeź; Yaponiyala, kirehensə, şəxsi klinikalar küp.

Japan (a country and archipelago in East Asia)


штат

head

штат • (ştat)

ba-noun

штат • (ştat)

ştat (romanization)
штат (absolute singular)
штаттар (absolute plural)
штаттың (definite genitive singular)
штаттарҙың (definite genitive plural)
штатҡа (dative singular)
штаттарға (dative plural)
штатты (accusative definite singular)
штаттарҙы (accusative definite plural)
штатта (locative singular)
штаттарҙа (locative plural)
штаттан (ablative singular)
штаттарҙан (ablative plural)

Borrowed from Russian штат (štat, “state”), from Middle Low German stāt, from Middle Dutch staet, from Latin stātus.

Америка Ҡушма Штаттары.

Айдахо штатының ҡушаматы — "аҫыл таш штат".
Aydaxo ştatınıñ quşamatı — "aśıl taş ştat".
The nickname of the state of Idaho is the "Gem State".

state, a political division that possesses a notable degree of autonomy within a federation such as the United States, Brazil, India, etc.


Беларусь

head

Беларусь • (Belarus)

ba-proper noun

Беларусь • (Belarus)

Borrowed from Russian Белару́сь (Belarúsʹ), from Belarusian Белару́сь (Bjelarúsʹ).

Беларусь Республикаһы
Беларусь Республикаһы#Bashkir

Belarus (a country in Eastern Europe; official name: Беларусь Республикаһы (Belarus Respublikahı))


Норвегия

Borrowed from Russian Норве́гия (Norvégija).


Грузия

Georgia (A transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)


Бельгия

Belgium (a country in Western Europe that has borders with the Netherlands, Germany, Luxembourg and France)


Германия

Germaniya (romanization)
Германия (absolute singular-only)
Германияның (definite genitive singular-only)
Германия (dative singular-only)
Германияны (accusative definite singular-only)
Германияла (locative singular-only)
Германиянан (ablative singular-only)

Borrowed from Russian Герма́ния (Germánija), from Latin Germānia.

Халыҡ һаны буйынса Франция Европала Германиянан ғына ҡалыша.

In terms of population, France in Europe is second only to Germany.

Xalıq hanı buyınsa Frantsiya Yevropala Germaniyanan ğına qalışa.

45-тә Германия еренә аяҡ баҫтыҡ.

Germany (a country in Central Europe, formed in 1949 as West Germany, with its provisional capital Bonn until 1990, when it incorporated East Germany)


Румыния

head

Румыния • (Rumıniya)

ba-proper noun

Румыния • (Rumıniya)


Италия

head

Италия • (İtaliya)

ba-proper noun

Италия • (İtaliya)


Иран

head

Иран • (İran)

ba-proper noun

Иран • (İran)

From Persian ایران (irân), from Middle Persian 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭 (ērān, “(land) of the Iranians”).

der

Iran (a country in West Asia, in the Middle East)


Мьянма

Borrowed from Russian Мья́нма (Mʹjánma), in turn from Burmese မြန်မာ (mranma).


Швейцария

Switzerland (a country in Western Europe and Central Europe)


Хорватия

Croatia (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)


Исландия

head

Исландия • (İslandiya)


Тибет

Tibet (romanization)
Тибет (absolute singular-only)
Тибеттың (definite genitive singular-only)
Тибетҡа (dative singular-only)
Тибетты (accusative definite singular-only)
Тибетта (locative singular-only)
Тибеттан (ablative singular-only)

Һөргөндәге Тибет хөкүмәте.


Джорджия

Georgia (a state in the Southern United States)


Киев

Kiyev (romanization)
Киев (absolute singular-only)
Киевтың (definite genitive singular-only)
Киевҡа (dative singular-only)
Киевты (accusative definite singular-only)
Киевта (locative singular-only)
Киевтан (ablative singular-only)

Йылъяҙма һөйләүенсә, 1124-се йылда Киев ике көн яна, 600 сиркәү юҡҡа сыға.

As a chronicle narrates, in the year of 1124 Kyiv was on fire for two days, 600 churches were destroyed.

Yılyaźma höyləwensə, 1124-se yılda Kiyev ike kön yana, 600 sirkəw yuqqa sığa.


Ирландия

Ирландия • (İrlandiya)

Ireland (an island and country in Western Europe)


Сингапур

Singapore (an island and city-state in Southeast Asia, located off the southernmost tip of the Malay Peninsula; a former British crown colony)


Катар

Qatar (a country in Western Asia, in the Middle East)


Непал

Nepal (a country in South Asia, located between China and India)


Бангладеш

Бангладеш • (Bangladeş)

ba-proper noun

Бангладеш • (Bangladeş)


Ватикан

Vatican City (a city-state in Southern Europe, an enclave within the city of Rome, Italy)


ватан

vatan (romanization)
ватан (absolute singular-only)
ватандың (definite genitive singular-only)
ватанға (dative singular-only)
ватанды (accusative definite singular-only)
ватанда (locative singular-only)
ватандан (ablative singular-only)

Etymology tree
Arabic وَطَن (waṭan)bor.
Classical Persian وَطَن (watan)bor.
Bashkir ватан (vatan)
Borrowed from Classical Persian وَطَن (watan).

etymon

Ватанды һаҡлау - һәр егеттең изге бурысы.

To defend the homeland is the sacred duty of every young man.

Vatandı haqlaw - hər yegetteñ izge burısı.

Бөйөк Ватан һуғышы.

Ватаныбыҙ күге аяҙ булһын!

motherland, fatherland, mother country, homeland


Вьетнам

Эраға тиклем I йөҙ йыллыҡта хәҙерге көньяҡ Ҡытай һәм төньяҡ Вьетнам территорияһында боронғо вьеттарҙың бер нисә дәүләте була.

In the first century BC, modern South China and northern Vietnam had several ancient Vietnamese states.

Erağa tiklem I yöź yıllıqta xəźerge könyaq Qıtay həm tönyaq Vyetnam territoriyahında boronğo vyettarźıñ ber nisə dəwləte bula.


дала

dala (romanization)
дала (absolute singular)
далалар (absolute plural)
даланың (definite genitive singular)
далаларҙың (definite genitive plural)
далаға (dative singular)
далаларға (dative plural)
даланы (accusative definite singular)
далаларҙы (accusative definite plural)
далала (locative singular)
далаларҙа (locative plural)
даланан (ablative singular)
далаларҙан (ablative plural)

Дала үҫемлектәре.

Әсә күңеле — балала, бала күңеле — далала.
Əsə küñele — balala, bala küñele — dalala.
The mother's soul is in (her) child, the child's soul is in the steppe.

Алыҫ ҡаҙаҡ далаһында үткән һинең көндәрең.

Your days have passed in the remote Kazakh steppe.

Alıś qaźaq dalahında ütkən hineñ köndəreñ.


Эстония

Estonia (a country in Eastern Europe; capital: Tallinn)


Кувейт

Kuwait (a country in Western Asia, in the Middle East)

Kuwait City (the capital city of Kuwait)


Люксембург

Luxembourg (a small country in Western Europe)

Luxembourg (a province of Wallonia, Belgium)

Luxembourg, Luxembourg City (the capital city of Luxembourg)

Luxembourg (One of the twelve cantons of the country of Luxembourg, which includes its capital city)


Иордания

head

Иордания • (İordaniya)

ba-proper noun

Иордания • (İordaniya)

Jordan (a country in Western Asia, in the Middle East)


Литва

Lithuania (a country in Eastern Europe; capital: Vilnius)


Бахрейн

Bahrain (an archipelago, island, and country in Western Asia, in the Persian Gulf)


Индонезия

head

Индонезия • (İndoneziya)

ba-proper noun

Индонезия • (İndoneziya)

Indonesia (a country and archipelago in maritime Southeast Asia)

ba:Индонезия


диңгеҙ

head

диңгеҙ • (diñgeź)

ba-noun

диңгеҙ • (diñgeź)

diñgeź (romanization)
диңгеҙ (absolute singular)
диңгеҙҙәр (absolute plural)
диңгеҙҙең (definite genitive singular)
диңгеҙҙәрҙең (definite genitive plural)
диңгеҙгә (dative singular)
диңгеҙҙәргә (dative plural)
диңгеҙҙе (accusative definite singular)
диңгеҙҙәрҙе (accusative definite plural)
диңгеҙҙә (locative singular)
диңгеҙҙәрҙә (locative plural)
диңгеҙҙән (ablative singular)
диңгеҙҙәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

диңгеҙҙәрҙең

диңгеҙҙәрҙән

From Proto-Turkic *teŋiŕ (“sea”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (teŋiz, “sea”);
Kazakh теңіз (teñız, “sea”),
Kyrgyz деңиз (deŋiz, “sea”),
Uzbek dengiz (“sea”),
Turkmen deňiz (“sea”),
Turkish deniz (“sea”),
etc.

cog

Каспий дингеҙе.
Kaspiy dingeźe.
The Caspian Sea.

Дингеҙ һыуы нигеҙендә эшләнгән спрей.

Архипелагтар дингеҙҙә айырым йәки ҙур ҡоро ер массивы янында урынлаша ала.

Archipelagoes can be located separately in the sea or close to a large mass of dry land.

Arxipelagtar dingeźźə ayırım yəki źur qoro yer massivı yanında urınlaşa ala.


Әрмәнстан

head

Әрмәнстан • (Ərmənstan)

ba-proper noun

Әрмәнстан • (Ərmənstan)

әрмән (ərmən, “Armenian”) + -стан (-stan)

suffix

Әрмәнстандағы Севан күле.
Ərmənstandağı Sevan küle.
The lake Sevan in Armenia.

1920 йылда Әрмәнстанға Совет власы килгәс, республикаға Әрмән ССР-ы исеме бирелә.

In 1920, when the Soviet government came to Armenia, the republic received the name of Armenian SSR.

1920 yılda Ərmənstanğa Sovet vlası kilgəs, respublikağa Ərmən SSR-ı iseme birelə.

Armenia (A country in the South Caucasus region of Asia, sometimes considered to belong politically to Europe)

ba:Әрмәнстан


Татарстан

Borrowed from Tatar Татарстан (Tatarstan).

bor+

Tatarstan (a republic of eastern Russia; capital: Kazan)


тау

taw (romanization)
тау (absolute singular)
тауҙар (absolute plural)
тауҙың (definite genitive singular)
тауҙарҙың (definite genitive plural)
тауға (dative singular)
тауҙарға (dative plural)
тауҙы (accusative definite singular)
тауҙарҙы (accusative definite plural)
тауҙа (locative singular)
тауҙарҙа (locative plural)
тауҙан (ablative singular)
тауҙарҙан (ablative plural)

From Common Kypchak *taw,
from Proto-Turkic *tāg (“mountain”).

Ural-batyr (Bashkir folk epic):

Тау артылып, һыу кисеп, // Ҡара урмандар үтеп, //Һаман алға киткән, ти.

(The two brothers - Ural and Shulgan) walked on and on, crossing mountains, fording rivers, passing through dark forests.

Taw artılıp, hıw kisep, // Qara urmandar ütep, //Haman alğa kitkən, ti.

...Йәһүҙиәлә булғандар тауҙарға ҡасһын. (Mark 13:14)

...let those who are in Judea flee to the mountains.

Мотоциклды ҡалдырҙым да тауға мендем.

I left the motorcycle and climbed the mountain.


күл

kül (romanization)
күл (absolute singular)
күлдәр (absolute plural)
күлдең (definite genitive singular)
күлдәрҙең (definite genitive plural)
күлгә (dative singular)
күлдәргә (dative plural)
күлде (accusative definite singular)
күлдәрҙе (accusative definite plural)
күлдә (locative singular)
күлдәрҙә (locative plural)
күлдән (ablative singular)
күлдәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *kȫl (“lake”).
Cognate with Old Turkic 𐰚𐰇𐰠 (köl, “lake”), Kazakh көл (köl), Kyrgyz көл (köl), Uzbek koʻl, Southern Altai кӧл (köl), Shor кӧл, Khakas кӧл, Turkish göl (“lake”).

Һәр балыҡсы үҙ күлен маҡтай.

Ҡашҡаҙан күлендә аҡҡоштар оялаған.

Swans have settled down on the Qashqadan lake.

Күлде ҡамыш матурлай, ирҙе намыҫ матурлай.

Cattail makes a lake nice, honor makes a man handsome.

Külde qamış maturlay, irźe namıś maturlay.


Ливан

Lebanon (a country in Western Asia, in the Middle East)


Өфө

Öfö (romanization)
Өфө (absolute singular-only)
Өфөнөң (definite genitive singular-only)
Өфө (dative singular-only)
Өфөнө (accusative definite singular-only)
Өфөлә (locative singular-only)
Өфөнән (ablative singular-only)

Өфөлә банк карталары менән мутлашыу осраҡтары йышая бара.

In Ufa, cases of bank card frauds are becoming frequent.

Öfölə bank kartaları menən mutlaşıw osraqtarı yışaya bara.

Ufa (the capital and largest city of Bashkortostan, Russia)


Башҡортостан

head

Башҡортостан • (Başqortostan)

Başqortostan (romanization)
Башҡортостан (absolute singular-only)
Башҡортостандың (definite genitive singular-only)
Башҡортостанға (dative singular-only)
Башҡортостанды (accusative definite singular-only)
Башҡортостанда (locative singular-only)
Башҡортостандан (ablative singular-only)

Баш‧ҡор‧тос‧тан

башҡорт (başqort) + -стан (-stan).
The connective vowel -о- dilutes the consonant cluster resulting from stem composition.

Башҡортостанда 9 мең әрмән йәшәй.

9 thousand Armenians live in Bashkortostan.

Башҡортостанда талпандар уянған: өс тешләү осрағы теркәлгән.

Ticks have woken up in Bashkortostan: three cases of biting were recorded.

Başqortostanda talpandar uyanğan: ös teşləw osrağı terkəlgən.

Йылҡысылыҡ менән умартасылыҡ Башҡортостандың ауыл хужалығына үҙенсәлек бирә.

Horse breeding and bee farming give a distinctive character to Bashkortostan's agriculture.

Yılqısılıq menən umartasılıq Başqortostandıñ awıl xujalığına üźensəlek birə.

Башҡортостандан тәүге хаж ҡылыусылар төркөмө изге Мәккәгә һәм Мәҙинәгә 1 ноябрҙә юлға сыҡты.

A group of first-time Hajj performers from Bashkortostan set out on their journey to Mecca and Medina on November 1.

Başqortostandan təwge xaj qılıwsılar törkömö izge Məkkəgə həm Məźinəgə 1 noyabrźə yulğa sıqtı.


урман

urman (romanization)
урман (absolute singular)
урмандар (absolute plural)
урмандың (definite genitive singular)
урмандарҙың (definite genitive plural)
урманға (dative singular)
урмандарға (dative plural)
урманды (accusative definite singular)
урмандарҙы (accusative definite plural)
урманда (locative singular)
урмандарҙа (locative plural)
урмандан (ablative singular)
урмандарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *orman (“forest”).
Cognate with
Karakhanid [script needed] (orman, “forest”);
Karachay-Balkar орман (orman), Kumyk орман (orman),
Kazakh орман (orman), Karakalpak орман (orman), Nogai орман (orman),
Kyrgyz ормон (ormon), Tatar урман (urman), dialectal Southern Altai орман (orman),
Uzbek o'rmon,
Uyghur ئورمان (orman),
Crimean Tatar, Pecheneg, Turkish orman etc.

cog

Аралаш урман.

Урман хужалығы.

Ural-batyr (Bashkir folk epic):


Рәсәй

head

Рәсәй • (Rəsəy)

ba-proper noun

Рәсәй • (Rəsəy)

Rəsəy (romanization)
Рәсәй (absolute singular-only)
Рәсәйҙең (definite genitive singular-only)
Рәсәйгә (dative singular-only)
Рәсәйҙе (accusative definite singular-only)
Рәсәйҙә (locative singular-only)
Рәсәйҙән (ablative singular-only)

An adaptation of Russian Россия (Rossija). Cognate with Kazakh Ресей (Resei), Tatar Рәсәй (Räsäy, “Russia”).

Рәсәйгә ҡарата индерелгән санкцияларҙың ыңғай яҡтары.

The positive sides of the sanctions introduced against Russia.

Rəsəygə qarata inderelgən sanktsiyalarźıñ ıñğay yaqtarı.

Рәсәйҙә ауыл хужалығының киләсәге бармы?

Is there a future for agriculture in Russia?

Rəsəyźə awıl xujalığınıñ kiləsəge barmı?

“Форбс” журналы Рәсәйҙәге иң бай кешеләрҙең исемдәрен асыҡланы.

The Forbes magazine published the names of the richest people in Russia.

“Forbs” jurnalı Rəsəyźəge iñ bay keşelərźeñ isemdəren asıqlanı.

Үрмәксенең был төрө Урта Азияла һәм Рәсәйҙең көньяғында таралған.

This type of spider is common in Central Asia and in the south of Russia.

Ürməkseneñ bıl törö Urta Aziyala həm Rəsəyźeñ könyağında taralğan.

Курил утрауҙары — Рәсәйҙең айырылғыһыҙ бер өлөшө.
Kuril utrawźarı — Rəsəyźeñ ayırılğıhıź ber ölöşö.
The Kuril islands are an inalienable part of Russia.

Рәсәйҙә медицинаның нигеҙҙә дәүләттеке булыуын беләбеҙ; Японияла, киреһенсә, шәхси клиникалар күп.

We know that healthcare in Russia is essentially state-owned; in Japan, on the contrary, there are many private clinics.

Rəsəyźə meditsinanıñ nigeźźə dəwlətteke bulıwın beləbeź; Yaponiyala, kirehensə, şəxsi klinikalar küp.

Russia (A transcontinental country in Eastern Europe and North Asia)


Рәсәй Федерацияһы

head

Рәсәй Федерацияһы • (Rəsəy Federatsiyahı)


Мәскәү

Мәскәү • (Məskəw)

Məskəw (romanization)
Мәскәү (absolute singular-only)
Мәскәүҙең (definite genitive singular-only)
Мәскәүгә (dative singular-only)
Мәскәүҙе (accusative definite singular-only)
Мәскәүҙә (locative singular-only)
Мәскәүҙән (ablative singular-only)

Borrowed from Russian Москва́ (Moskvá).
Compare with Tatar Мәскәү (Mäskäw, “Moscow”), Kazakh Мәскеу (Mäskeu, “Moscow”).

Өсөнсө көн генә Мәскәүҙән ҡайттым.

It's only the third day since I returned from Moscow (=I returned from Moscow just three days ago).

Дмитрий Виноградов — Мәскәүҙәге бер офиста хеҙмәттәштәренә ут асҡан 30 йәшлек юрист.
Dmitriy Vinogradov — Məskəwźəge ber ofista xeźməttəştərenə ut asqan 30 yəşlek yurist.
Dmitri Vinogradov is a 30 year old lawyer who opened fire on his coworkers in an office in Moscow.

Moscow (a federal city, the capital of Russia)

Moscow (an oblast of Russia, surrounding the city of Moscow)


Ҡырғыҙстан

Ҡырғыҙстан • (Qırğıźstan)

ba-proper noun

Ҡырғыҙстан • (Qırğıźstan)

Qırğıźstan (romanization)
Ҡырғыҙстан (absolute singular-only)
Ҡырғыҙстандың (definite genitive singular-only)
Ҡырғыҙстанға (dative singular-only)
Ҡырғыҙстанды (accusative definite singular-only)
Ҡырғыҙстанда (locative singular-only)
Ҡырғыҙстандан (ablative singular-only)

[qɯ̞r.ɢ̞ɯ̞ð.ˈstɑn]

Ҡыр‧ғыҙ‧стан

ҡырғыҙ (qırğıź, “Kyrgyz”) + -стан (-stan)

suffix

Алыҫ Ҡырғыҙстандан килгән Гөлназ университеттан һуң тыуған яғына ҡайтырға ниәтләй.

Gulnaz, who has come from the remote Kyrgyzstan, plans to return to her home place after the university.

Alıś Qırğıźstandan kilgən Gölnaz universitettan huñ tıwğan yağına qaytırğa niətləy.

Kyrgyzstan (a country in Central Asia, bordering on Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan and China)

ba:Ҡырғыҙстан


Ҡаҙағстан

head

Ҡаҙағстан • (Qaźağstan)

ba-proper noun

Ҡаҙағстан • (Qaźağstan)

Qaźağstan (romanization)
Ҡаҙағстан (absolute singular-only)
Ҡаҙағстандың (definite genitive singular-only)
Ҡаҙағстанға (dative singular-only)
Ҡаҙағстанды (accusative definite singular-only)
Ҡаҙағстанда (locative singular-only)
Ҡаҙағстандан (ablative singular-only)

[qɑ.ðɑ.ʁɯ̞̆s.ˈtɑn]

From Volga Turki قزاقستان (qazaqıstan, “Kazakhstan”), By surface analysis, ҡаҙаҡ (qaźaq, “Kazakh”) + -стан (-stan, country name suffix).
Compare to Kazakh Қазақстан (Qazaqstan), Tatar Казакъстан (Qazaqstan), Казахстан (Qazaxstan), Kyrgyz Казакстан (Kazakstan), Uzbek Qozogʻiston, Turkish Kazakistan, etc.

surf

Ҡаҙағстан тимер юлы.

Ҡаҙағстанда ла аҙаш ауыл бар икән.

As it happens, there is a village of the same name in Kazakhstan as well.

Аҡмулла көндәре, йолаға ярашлы, Ҡаҙағстанда башланып, мәғрифәтсенең тыуған төйәгендә тамамлана.

By tradition, the Aqmulla days began in Kazakhstan and finished in the enlightener's home place (in Bashkortostan).

Aqmulla köndəre, yolağa yaraşlı, Qaźağstanda başlanıp, məğrifətseneñ tıwğan töyəgendə tamamlana.

Kazakhstan (a country in Central Asia and Eastern Europe)

ba:Ҡаҙағстан


Үзбәкстан

head

Үзбәкстан • (Üzbəkstan)

ba-proper noun

Үзбәкстан • (Üzbəkstan)

Üzbəkstan (romanization)
Үзбәкстан (absolute singular-only)
Үзбәкстандың (definite genitive singular-only)
Үзбәкстанға (dative singular-only)
Үзбәкстанды (accusative definite singular-only)
Үзбәкстанда (locative singular-only)
Үзбәкстандан (ablative singular-only)

Миграция ағымына күҙ һалһаҡ, иң күп кеше Урта Азиянан, айырыуса Үзбәкстандан килә.

If we look at the migration flow, most people come from Central Asia, especially from Uzbekistan.

Migratsiya ağımına küź halhaq, iñ küp keşe Urta Aziyanan, ayırıwsa Üzbəkstandan kilə.

ba:Үзбәкстан


Мысыр

head

Мысыр • (Mısır)

ba-proper noun

Мысыр • (Mısır)

Mısır (romanization)
Мысыр (absolute singular-only)
Мысырҙың (definite genitive singular-only)
Мысырға (dative singular-only)
Мысырҙы (accusative definite singular-only)
Мысырҙа (locative singular-only)
Мысырҙан (ablative singular-only)

From Arabic مِصْر (miṣr, “Egypt”).
Cognate with Tatar Мисыр (Misır), Uzbek Misr (“Egypt”).

Боронғо Мысыр.

Мысыр аҡһөйәктәре ысынлап та Сараның сибәрлеген фирғәүенгә еткерәләр.

Egypt's noblemen, indeed, inform the pharaoh about Sarah's beauty.

Mısır aqhöyəktəre ısınlap ta Saranıñ sibərlegen firğəwengə yetkerələr.

Мысырҙа башлыса дөгө, мамыҡ, бойҙай һәм йәшелсә-емештәр үҫтерәләр.

In Egypt, they mainly grow rice, cotton, wheat and vegetables.

Mısırźa başlısa dögö, mamıq, boyźay həm yəşelsə-yemeştər üśterələr.

Egypt (a country in North Africa and Western Asia)


Ҡытай

head

Ҡытай • (Qıtay)

Qıtay (romanization)
Ҡытай (absolute singular-only)
Ҡытайҙың (definite genitive singular-only)
Ҡытайға (dative singular-only)
Ҡытайҙы (accusative definite singular-only)
Ҡытайҙа (locative singular-only)
Ҡытайҙан (ablative singular-only)

From *Qïtay (“China”), transferred/reinterpreted from Old Turkic [script needed] (Qïtaǰ, “Khitan”); ultimately from Khitan self-denomination Khitan 𘱿𘱤 (*qid i) or 𘱿𘲫 (*qid ún). Compare Middle Chinese 契丹 (kʰɨt̚ tɑn, “Khitan”).
Cognate with Kazakh Қытай (Qytai), Kyrgyz Кытай (Kıtay), Karachay-Balkar Къытай (Qıtay), Uzbek Xitoy, Turkmen Hytaý (“China”).

der

Бөйөк Ҡытай диуары.

Ебәк Юлы Ҡытайҙың эре сауҙа үҙәктәрен Яҡын Көнсығыш һәм Көньяҡ Европа менән тоташтырған.

The Silk Road connected China's major trading centers with the Middle East and Eastern Europe.

Yebək Yulı Qıtayźıñ ere sawźa üźəktəren Yaqın Könsığış həm Könyaq Yevropa menən totaştırğan.


Әзербайжан

head

Әзербайжан • (Əzerbayjan)

ba-proper noun

Әзербайжан • (Əzerbayjan)

Azerbaijan (a country in the South Caucasus, Asia and Europe)


Төрөкмәнстан

head

Төрөкмәнстан • (Törökmənstan)

ba-proper noun

Төрөкмәнстан • (Törökmənstan)

Törökmənstan (romanization)
Төрөкмәнстан (absolute singular-only)
Төрөкмәнстандың (definite genitive singular-only)
Төрөкмәнстанға (dative singular-only)
Төрөкмәнстанды (accusative definite singular-only)
Төрөкмәнстанда (locative singular-only)
Төрөкмәнстандан (ablative singular-only)

Тө‧рөк‧мән‧стан

төрөкмән (törökmən, “Turkmen”) + -стан (-stan).

suffix

Төрөкмәнстандың күпселек майҙанын Ҡараҡом сүле алып тора.

Most of Turkmenistan's territory is taken up by the Karakum desert.

Törökmənstandıñ küpselek mayźanın Qaraqom süle alıp tora.

Turkmenistan (a country in Central Asia)


Төркиә

head

Төркиә • (Törkiä)

Törkiä (romanization)
Төркиә (absolute singular-only)
Төркиәнең (definite genitive singular-only)
Төркиә (dative singular-only)
Төркиәне (accusative definite singular-only)
Төркиәлә (locative singular-only)
Төркиәнән (ablative singular-only)

An adaptation of Turkish Türkiye.
Compare to Uzbek Turkiya.

“Ғәлиә”лә башлыса Мысырҙа, Сүриәлә, Төркиәлә белем алған билдәле ғалимдар һәм дин белгестәре уҡыта.
“Ğəliə”lə başlısa Mısırźa, Süriələ, Törkiələ belem alğan bildəle ğalimdar həm din belgestəre uqıta.
The faculty of (the madrasah of) Ğaliya mostly consists of noted scholars and religion (i.e. Islamic) experts educated in Egypt, Syria and Turkey.

Turkey (a country located in eastern Thrace in southeastern Europe and Anatolia in southwestern Asia)


Куба

Kuba (romanization)
Куба (absolute singular-only)
Кубаның (definite genitive singular-only)
Куба (dative singular-only)
Кубаны (accusative definite singular-only)
Кубала (locative singular-only)
Кубанан (ablative singular-only)

From Russian Ку́ба (Kúba), from Spanish Cuba.

Кубаға барыр алдынан испан телен өйрәнгән.

Before going to Cuba, (he/she) learned the Spanish language.

Kubağa barır aldınan ispan telen öyrəngən.

Cuba (an island and country in the Caribbean)


Чехия

Чехия • (Çexiya)

ba-proper noun

Чехия • (Çexiya)

Czech Republic, Czechia (a country in Central Europe)


Гренландия

Borrowed from Russian Гренла́ндия (Grenlándija).

Greenland (a large self-governing island and dependent territory of Denmark, in North America)


Мальта

head

Мальта • (Malta)

Malta (an island country in Southern Europe)

Malta (The largest island in the Maltese Archipelago)


Лихтенштейн

Лихтенштейн • (Lixtenşteyn)

ba-proper noun

Лихтенштейн • (Lixtenşteyn)

Liechtenstein (a microstate in Central Europe)


Сан-Марино

San Marino (a landlocked microstate in Southern Europe, located within the borders of Italy)

San Marino (the capital city of San Marino)


Шотландия

head

Шотландия • (Şotlandiya)

Scotland (a constituent country of the United Kingdom)


сүл

sül (romanization)
сүл (absolute singular)
сүлдәр (absolute plural)
сүлдең (definite genitive singular)
сүлдәрҙең (definite genitive plural)
сүлгә (dative singular)
сүлдәргә (dative plural)
сүлде (accusative definite singular)
сүлдәрҙе (accusative definite plural)
сүлдә (locative singular)
сүлдәрҙә (locative plural)
сүлдән (ablative singular)
сүлдәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *čöl (“desert”).
Cognate with
Tatar чүл (çül),
Kazakh шөл (şöl), Kyrgyz чөл (cöl),
Uzbek choʻl,
Uygur چۆل (chöl),
Turkish çöl,
Turkmen çöl, etc.


йылға

йылға • (yılğa)

ba-noun

йылға • (yılğa)

yılğa (romanization)
йылға (absolute singular)
йылғалар (absolute plural)
йылғаның (definite genitive singular)
йылғаларҙың (definite genitive plural)
йылғаға (dative singular)
йылғаларға (dative plural)
йылғаны (accusative definite singular)
йылғаларҙы (accusative definite plural)
йылғала (locative singular)
йылғаларҙа (locative plural)
йылғанан (ablative singular)
йылғаларҙан (ablative plural)

Мул һыулы йылға.

Ҡаҙанды йылғаға алып барып, ҡом менән ышҡып йыу.

Take the cauldron to the river (and) wash it rubbing with sand.

Qaźandı yılğağa alıp barıp, qom menən ışqıp yıw.

Яҙғы ташҡында йылғаға яҡын йорттар зыян күрә.

In the spring flood, the houses (located) close to the river sustain damage.

Yaźğı taşqında yılğağa yaqın yorttar zıyan kürə.


Сүриә

head

Сүриә • (Süriə)

ba-proper noun

Сүриә • (Süriə)

Süriə (romanization)
Сүриә (absolute singular-only)
Сүриәнең (definite genitive singular-only)
Сүриә (dative singular-only)
Сүриәне (accusative definite singular-only)
Сүриәлә (locative singular-only)
Сүриәнән (ablative singular-only)

АҠШ етәкселеге граждандарын Сүриәгә барыуҙан тыйылып торорға саҡырҙы.

The US administration advised its citizens to defer traveling to Syria.

AQŞ yetəkselege grajdandarın Süriəgə barıwźan tıyılıp tororğa saqırźı.

Syria (a country in West Asia, in the Middle East)


АҠШ

AQŞ (romanization)
АҠШ (absolute singular-only)
АҠШтың (definite genitive singular-only)
АҠШҡа (dative singular-only)
АҠШты (accusative definite singular-only)
АҠШта (locative singular-only)
АҠШтан (ablative singular-only)

Был осорҙа АҠШ Япония менән мөнәсәбәтен нығытыуға баҫым яһай ине.

During this period, the USA placed emphasis on strengthening its relationship with Japan.

Bıl osorźa AQŞ Yaponiya menən mönəsəbəten nığıtıwğa baśım yahay ine.

Америка Ҡушма Штаттары
Америка Ҡушма Штаттары#Bashkir

USA (a country in North America); initialism of Америка Ҡушма Штаттары (Amerika Quşma Ştattarı, “United States of America”)


сүллек

head

сүллек • (süllek)

ba-noun

сүллек • (süllek)

süllek (romanization)
сүллек (absolute singular)
сүллектәр (absolute plural)
сүллектең (definite genitive singular)
сүллектәрҙең (definite genitive plural)
сүллеккә (dative singular)
сүллектәргә (dative plural)
сүллекте (accusative definite singular)
сүллектәрҙе (accusative definite plural)
сүллектә (locative singular)
сүллектәрҙә (locative plural)
сүллектән (ablative singular)
сүллектәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

сүллектәрҙең

сүллектәрҙән

сүл (sül, “desert”) + -лек (-lek, “affix forming a noun with a broader, generalized meaning”).

affix

Сүллектәге һауа дымлылығы бик түбән булғанға, ул ҡояш радияцияһынан һаҡламай.

As air humidity is very low in the desert, it does not protect from solar radiation.

Süllektəge hawa dımlılığı bik tübən bulğanğa, ul qoyaş radiyatsiyahınan haqlamay.


ҡая

qaya (romanization)
ҡая (absolute singular)
ҡаялар (absolute plural)
ҡаяның (definite genitive singular)
ҡаяларҙың (definite genitive plural)
ҡаяға (dative singular)
ҡаяларға (dative plural)
ҡаяны (accusative definite singular)
ҡаяларҙы (accusative definite plural)
ҡаяла (locative singular)
ҡаяларҙа (locative plural)
ҡаянан (ablative singular)
ҡаяларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *k(i)aya (“cliff”).
Cognate with Old Uyghur [script needed] (qaya, “rock, cliff”);
Uzbek qoya (“rock, cliff”), Turkmen gaýa (“rock, cliff”), Azerbaijani qaya (“rock”), Khakas хая (xaya, “rock”), Tuvan хая (xaya, “rock”), Yakut хайа (qaya, “mountain”).

cog

Ниһәйәт, текә яланғас бер ҡая юлымды ҡапланы, һәм туҡтарға мәжбүр булдым.

At last, a steep bald rock barred my way, and (I) had to stop.

Nihəyət, tekə yalanğas ber qaya yulımdı qaplanı, həm tuqtarğa məjbür buldım.

rock, cliff, crag (mass of projecting rock)


өлкә

head

өлкә • (ölkə)

ba-noun

өлкә • (ölkə)

ölkə (romanization)
өлкә (absolute singular)
өлкәләр (absolute plural)
өлкәнең (definite genitive singular)
өлкәләрҙең (definite genitive plural)
өлкәгә (dative singular)
өлкәләргә (dative plural)
өлкәне (accusative definite singular)
өлкәләрҙе (accusative definite plural)
өлкәлә (locative singular)
өлкәләрҙә (locative plural)
өлкәнән (ablative singular)
өлкәләрҙән (ablative plural)

From *ülke (“administrative region”), from Proto-Turkic *ül- (“to divide”).
Cognate with Old Turkic [script needed] (ülkä, “administrative region”); Kazakh өлке (ölke), Kyrgyz өлкө (ölkö, “country, land”),
Kumyk уьлке (ülke, “country”),
Uzbek oʻlka (“region, country”),
Uyghur ئولكە (olke, “country; province”),
Turkish ülke (“country”), Azerbaijani ölkə (“country”), etc.

cog

Ырымбур өлкәһе.

Силәбе өлкәһендә йәшәүсе башҡорттарҙы тыуған телде уҡытыу мәсьәләләре борсой.

The Bashkirs who live in The Chelyabinsk Oblast are concerned over the problems of teaching (their) native language.

Siləbe ölkəhendə yəşəwse başqorttarźı tıwğan telde uqıtıw məsələləre borsoy.

oblast, administrative region in Russia and the former Soviet Union


Себер

Seber (romanization)
Себер (absolute singular-only)
Себерҙең (definite genitive singular-only)
Себергә (dative singular-only)
Себерҙе (accusative definite singular-only)
Себерҙә (locative singular-only)
Себерҙән (ablative singular-only)

From Russian Сиби́рь (Sibírʹ).
Originally *sibir before the historical vowel shift.
Compare Siberian Tatar Себер (Seber), Tatar Себер (Seber).

Көнбайыш Себер

Ринат Себерҙә вахта ысулы менән эшләй.

Rinat works in Siberia on a rotating schedule.

Өйҙән алыҫ Себерҙә эшләү еңел микән?

Is it easy to work in Siberia, far from home?

Яңы хөкүмәткә ябай ауыл ҡатындарынан наказ – ирҙәребеҙҙе Себерҙән ҡайтарығыҙ!
Yañı xökümətkə yabay awıl qatındarınan nakaz – irźərebeźźe Seberźən qaytarığıź!
A mandate for the new government from ordinary rural women: send our husbands back home from Siberia!


Салауат

Salawat (romanization)
Салауат (absolute singular-only)
Салауаттың (definite genitive singular-only)
Салауатҡа (dative singular-only)
Салауатты (accusative definite singular-only)
Салауатта (locative singular-only)
Салауаттан (ablative singular-only)

BA-Салауат.ogg


Мәҙинә

head

Мәҙинә • (Məźinə)

ba-proper noun

Мәҙинә • (Məźinə)

Məźinə (romanization)
Мәҙинә (absolute singular-only)
Мәҙинәнең (definite genitive singular-only)
Мәҙинә (dative singular-only)
Мәҙинәне (accusative definite singular-only)
Мәҙинәлә (locative singular-only)
Мәҙинәнән (ablative singular-only)

From Arabic اَلْمَدِينَة (al-madīna, “Medina”).

bor

اَلْمَدِينَة

Башҡортостандан тәүге хаж ҡылыусылар төркөмө изге Мәккәгә һәм Мәҙинәгә 1 ноябрҙә юлға сыҡты.

A group of first-time Hajj performers from Bashkortostan set out on their journey to the holy Mecca and Medina on November 1.

Başqortostandan təwge xaj qılıwsılar törkömö izge Məkkəgə həm Məźinəgə 1 noyabrźə yulğa sıqtı.


Мәккә

head

Мәккә • (Mäkkä)

Mäkkä (romanization)
Мәккә (absolute singular-only)
Мәккәнең (definite genitive singular-only)
Мәккә (dative singular-only)
Мәккәне (accusative definite singular-only)
Мәккәлә (locative singular-only)
Мәккәнән (ablative singular-only)

Башҡа дин тотҡандарға Мәккәгә юл ябыҡ.

For those following other religions, the road to Mecca is closed.

Başqa din totqandarğa Məkkəgə yul yabıq.

Mecca (a large city in the Hejaz, Saudi Arabia, the holiest place in Islam)


утрау

utraw (romanization)
утрау (absolute singular)
утрауҙар (absolute plural)
утрауҙың (definite genitive singular)
утрауҙарҙың (definite genitive plural)
утрауға (dative singular)
утрауҙарға (dative plural)
утрауҙы (accusative definite singular)
утрауҙарҙы (accusative definite plural)
утрауҙа (locative singular)
утрауҙарҙа (locative plural)
утрауҙан (ablative singular)
утрауҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *otrug (“island”).
Cognate with Old Uyghur [script needed] (otruğ, “island”), Northern Altai одра (odra, “island”), одру (odru), одруу (odruu).
Also compare Khakas олтырых (oltırıx, “island”), Tuvan ортулук (ortuluk, “island”).

cog

Курил утрауҙары — Рәсәйҙең айырылғыһыҙ бер өлөшө.
Kuril utrawźarı — Rəsəyźeñ ayırılğıhıź ber ölöşö.
The Kuril islands are an inalienable part of Russia.


болон

bolon (romanization)
болон (absolute singular)
болондар (absolute plural)
болондоң (definite genitive singular)
болондарҙың (definite genitive plural)
болонға (dative singular)
болондарға (dative plural)
болондо (accusative definite singular)
болондарҙы (accusative definite plural)
болонда (locative singular)
болондарҙа (locative plural)
болондан (ablative singular)
болондарҙан (ablative plural)

Derived from Proto-Turkic *buluŋ (“corner; direction; edge, side; isolated part of a landform”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (buluŋ, “edge; cardinal point”);
Southern Altai булуҥ (buluŋ, “edge, corner; river creek”),
Khakas пулунъ (pulunʺ, “corner; cape, promontory”),
Yakut булуҥ (buluñ, “isolated part of a forest, river, etc.”).

cog

Болон бесәне.


Ағиҙел

head

Ағиҙел • (Ağiźel)

Ağiźel (romanization)
Ағиҙел (absolute singular-only)
Ағиҙелдең (definite genitive singular-only)
Ағиҙелгә (dative singular-only)
Ағиҙелде (accusative definite singular-only)
Ағиҙелдә (locative singular-only)
Ағиҙелдән (ablative singular-only)

[ɑ.ʁe̝.ˈðɪ̆l]

аҡ (aq, “white”) + Иҙел (İźel, “large river”).

compound

the Belaya river, the largest river in Bashkortostan

ba:Ағиҙел (йылға)


Иҙел

head

Иҙел • (İźel)

ba-proper noun

Иҙел • (İźel)

İźel (romanization)
Иҙел (absolute singular-only)
Иҙелдең (definite genitive singular-only)
Иҙелгә (dative singular-only)
Иҙелде (accusative definite singular-only)
Иҙелдә (locative singular-only)
Иҙелдән (ablative singular-only)

Cognate with Old Uyghur [script needed] (Etil, “a river name, presumably the Volga”). Compare also with Turkish İdil; and Atil, the name of the capital of historical Khazaria, situated in the Volga delta.
Theophanes the Confessor in the 9th century mentions the river as Ancient Greek Ατελ (Atel). Thus, it is still debatable if the river name is Turkic or pre-Turkic by origin.

cog

a male given name from the Turkic languages


Ҡырым

head

Ҡырым • (Qırım)

Qırım (romanization)
Ҡырым (absolute singular-only)
Ҡырымдың (definite genitive singular-only)
Ҡырымға (dative singular-only)
Ҡырымды (accusative definite singular-only)
Ҡырымда (locative singular-only)
Ҡырымдан (ablative singular-only)

Ҡырымда барыһының да телендә – “референдум” һүҙе.
Qırımda barıhınıñ da telendə – “referendum” hüźe.
In Crimea, the word "referendum" is on everybody's tongue.


һаҙ

haź (romanization)
һаҙ (absolute singular)
һаҙҙар (absolute plural)
һаҙҙың (definite genitive singular)
һаҙҙарҙың (definite genitive plural)
һаҙға (dative singular)
һаҙҙарға (dative plural)
һаҙҙы (accusative definite singular)
һаҙҙарҙы (accusative definite plural)
һаҙҙа (locative singular)
һаҙҙарҙа (locative plural)
һаҙҙан (ablative singular)
һаҙҙарҙан (ablative plural)

From Common Turkic *saz (see cognates below), from Proto-Turkic *siaŕ (“swamp, marsh”).
Cognate with
Kazakh, Kyrgyz, Tatar саз (saz),
Uzbek soz,
Southern Altai, Khakas сас (sas, “swamp, marsh”);
Chuvash шур (šur, “swamp, marsh”),
etc.


туғай

туғай • (tuğay)

ba-noun

туғай • (tuğay)

tuğay (romanization)
туғай (absolute singular)
туғайҙар (absolute plural)
туғайҙың (definite genitive singular)
туғайҙарҙың (definite genitive plural)
туғайға (dative singular)
туғайҙарға (dative plural)
туғайҙы (accusative definite singular)
туғайҙарҙы (accusative definite plural)
туғайҙа (locative singular)
туғайҙарҙа (locative plural)
туғайҙан (ablative singular)
туғайҙарҙан (ablative plural)

From *toqay (“forest; brushwood”) - apparently a regional Central Asian term.
Cognate with
Kazakh тоғай (toğai, “forest; bushes”),
Kyrgyz токой (tokoy, “forest; bushes on flooded riverbanks”),
Uyghur توقاي (toqay, “wildwood, forest”),
Uzbek toqoj (“brushwood, bulrush”),
Turkmen tokaý (“forest”), Azerbaijani toğay (“forest in river valleys”) etc.

cog

a seasonally flooded river or creek valley with bushes and trees growing


Ырымбур

head

Ырымбур • (Irımbur)

Irımbur (romanization)
Ырымбур (absolute singular-only)
Ырымбурҙың (definite genitive singular-only)
Ырымбурға (dative singular-only)
Ырымбурҙы (accusative definite singular-only)
Ырымбурҙа (locative singular-only)
Ырымбурҙан (ablative singular-only)


Силәбе

Силәбе • (Siləbe)

Siləbe (romanization)
Силәбе (absolute singular-only)
Силәбенең (definite genitive singular-only)
Силәбе (dative singular-only)
Силәбене (accusative definite singular-only)
Силәбелә (locative singular-only)
Силәбенән (ablative singular-only)

This Bashkir place name was the source of its Russian name Челя́бинск (Čeljábinsk):
the region of and around the city had been inhabited by Bashkirs before and at the onset of the Russian colonization in the 17th-18th century.


Һамар

Hamar (romanization)
Һамар (absolute singular-only)
Һамарҙың (definite genitive singular-only)
Һамарға (dative singular-only)
Һамарҙы (accusative definite singular-only)
Һамарҙа (locative singular-only)
Һамарҙан (ablative singular-only)

Samara (a city, the administrative center of Samara Oblast, Russia)

Samara (a tributary of the Volga in Russia)


Бохара

Boxara (romanization)
Бохара (absolute singular-only)
Бохараның (definite genitive singular-only)
Бохара (dative singular-only)
Бохараны (accusative definite singular-only)
Бохарала (locative singular-only)
Бохаранан (ablative singular-only)

From Uzbek Buxoro, from Sogdian [Term?].

Ниһәйәт, офоҡ артынан Бохараның зәңгәр көмбәҙҙәре күренде.

At last, Bukhara's light blue domes became visible from beyond the horizon.

Nihəyət, ofoq artınan Boxaranıñ zəñgər kömbəźźəre kürende.


Һарытау

Һарытау • (Harıtaw)

Harıtaw (romanization)
Һарытау (absolute singular-only)
Һарытауҙың (definite genitive singular-only)
Һарытауға (dative singular-only)
Һарытауҙы (accusative definite singular-only)
Һарытауҙа (locative singular-only)
Һарытауҙан (ablative singular-only)

There is no consensus on the origin of the Russian name Russian Сара́тов (Sarátov).
According to one of the versions, the Russian name of the city is an adaptation of the Kypchak Sarïtaw (“yellow mountain”), in which case the Bashkir is an immediate descendant of that Common Kypchak place name, equivalent to
Bashkir һары (harı, “yellow”) + тау (taw, “mountain”).
Compare the city's name in other Kypchak languages:
Kazakh Сарытау (Sarytau),
Tatar Сарытау (Sarıtaw).

affix

Продукция етештереү ѳсѳн сеймал Һарытауҙан килтерелә.

The raw material for manufactirung the products is delivered from Saratov.


Йәмән

head

Йәмән • (Yəmən)

ba-proper noun

Йәмән • (Yəmən)

Yemen (a country in Western Asia, in the Middle East)


Босния һәм Герцеговина

head

Босния һәм Герцеговина • (Bosniya həm Gertsegovina)

Bosnia and Herzegovina
Bosnia and Herzegovina#English:_Q225

Bosnia and Herzegovina (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)

en-Босния_һәм_Герцеговина-ba-name-SVjhEFzJ


Фарер утрауҙары

Фарер утрауҙары

Фарер утрауҙары • (Farer utrawźarı)

Faroe Islands (group of islands between Scotland and Iceland)


Нидерландтар

Kingdom of the Netherlands
Kingdom of the Netherlands#English

constituent countries
constituent country

Netherlands (The main constituent country of the Kingdom of the Netherlands, located primarily in Western Europe bordering Germany and Belgium)

Netherlands, Kingdom of the Netherlands (a country in Western Europe, consisting of four constituent countries: the Netherlands per se, Aruba, Curaçao and Sint Maarten)


Афғанстан

Афғанстан • (Afğanstan)

ba-proper noun

Афғанстан • (Afğanstan)

Afghanistan (A landlocked country between Central Asia and South Asia)


Көнсығыш Тимор

head

Көнсығыш Тимор • (Könsığış Timor)

ba-proper noun

Көнсығыш Тимор • (Könsığış Timor)

East Timor (a country in Southeast Asia occupying half the island of Timor)

ba:Көнсығыш Тимор


Ираҡ

head

Ираҡ • (İraq)

ba-proper noun

Ираҡ • (İraq)

Iraq (a country in Western Asia, in the Middle East)


Төньяҡ Корея

head

Төньяҡ Корея • (Tönyaq Koreya)


Көньяҡ Корея

Көньяҡ Корея • (Könyaq Koreya)


Мальдив

Мальдив • (Maldiv)

ba-proper noun

Мальдив • (Maldiv)

Maldives (an archipelago and country in South Asia, located in the Indian Ocean off the coast of India)


Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре

head

Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре • (Berləşkən Ğərəp Əmirlektəre)

Berləşkən Ğərəp Əmirlektəre (romanization)

United Arab Emirates
United Arab Emirates#English:_Q878

United Arab Emirates (a country in Western Asia, in the Middle East)

ba:Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре

en-Берләшкән_Ғәрәп_Әмирлектәре-ba-name-l04pHpEn


Сәғүд Ғәрәбстаны

Сәғүд Ғәрәбстаны • (Səğüd Ğərəbstanı)

ba-proper noun

Сәғүд Ғәрәбстаны • (Səğüd Ğərəbstanı)

Saudi Arabia (a country in Western Asia, in the Middle East)


Үҙәк Африка Республикаһы

head

Үҙәк Африка Республикаһы • (Üźək Afrika Respublikahı)

Central African Republic
Central African Republic#English:_Q929

Central African Republic (a country in Central Africa)

en-Үҙәк_Африка_Республикаһы-ba-name-F0CrOuEr


Искәндәриә

Искәндәриә • (İskəndəriə)

İskəndəriə (romanization)
Искәндәриә (absolute singular-only)
Искәндәриәнең (definite genitive singular-only)
Искәндәриә (dative singular-only)
Искәндәриәне (accusative definite singular-only)
Искәндәриәлә (locative singular-only)
Искәндәриәнән (ablative singular-only)

Ис‧кән‧дә‧ри‧ә

From Arabic اَلْإِسْكَنْدَرِيَّة (al-ʔiskandariyya).

bor

اَلْإِسْكَنْدَرِيَّة

Ул ваҡытта Искәндәриә үҙенең 700 меңдән ашыу ҡулъяҙма йыйылған китапханаһы менән дан тота.

At that time, Alexandria was renowned for its library in which over 700,000 manuscripts were collected.

Ul vaqıtta İskəndəriə üźeneñ 700 meñdən aşıw qulyaźma yıyılğan kitapxanahı menən dan tota.

ba:Искәндәриә


ялан

yalan (romanization)
ялан (absolute singular)
яландар (absolute plural)
яландың (definite genitive singular)
яландарҙың (definite genitive plural)
яланға (dative singular)
яландарға (dative plural)
яланды (accusative definite singular)
яландарҙы (accusative definite plural)
яланда (locative singular)
яландарҙа (locative plural)
яландан (ablative singular)
яландарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *yalaŋ (“steppe”).
Also related to Proto-Turkic *yạlïŋ (“naked”). (if the two reconstructed forms are indeed separate from each other)
Cognate with
Old Uyghur y՚l՚nk (jalaŋ, “bare, naked”),
Southern Altai јалаҥ (ǰalaŋ, “field”), Tatar ялан (yalan, “field”),
Uyghur يالاڭ (yalang, “bare; single”).
See also яланғас (yalanğas, “naked”).


Сыуашстан

head

Сыуашстан • (Sıwaşstan)

Сыуаш (Sıwaş, “Chuvash”) + -стан (-stan, “-stan”)

compound

ba:Сыуашстан


Төньяҡ Македония

head

Төньяҡ Македония • (Tönyaq Makedoniya)


Төньяҡ Ирландия

Төньяҡ Ирландия • (Tönyaq İrlandiya)


Төмән

Төмән • (Tömən)

Tömən (romanization)
Төмән (absolute singular-only)
Төмәндең (definite genitive singular-only)
Төмәнгә (dative singular-only)
Төмәнде (accusative definite singular-only)
Төмәндә (locative singular-only)
Төмәндән (ablative singular-only)

The name of the Bashkir city passed into the Russian language after the conquest of the Siberian Khanate.
From Volga Turki تومان (tümän, “ten thousand”). Compare Mongolian түмэн (tümen) and Azerbaijani tümən.

Төмәндә ул ваҡытта һыуыҡ, ҡар яуған ине.

In Tyumen, it was cold, it had snowed at that time.

Töməndə ul vaqıtta hıwıq, qar yawğan ine.

Tyumen (a city, the administrative center of Tyumen Oblast, Russia)


Бәйрүт

Бәйрүт • (Bəyrüt)

ba-proper noun

Бәйрүт • (Bəyrüt)


Ҡаһирә

head

Ҡаһирә • (Qahirə)

ba-proper noun

Ҡаһирә • (Qahirə)


Аурупа

Awrupa (romanization)
Аурупа (absolute singular-only)
Аурупаның (definite genitive singular-only)
Аурупа (dative singular-only)
Аурупаны (accusative definite singular-only)
Аурупала (locative singular-only)
Аурупанан (ablative singular-only)

From Ottoman Turkish آوروپا, from Ancient Greek Εὐρώπη (Eurṓpē).

Аяҡта шығырлап торған итек, өҫтә бер һырын да ҡалдырмай үтекләнгән Аурупа костюм, тәндә текә яҡалы аҡ күлдәк һәм матур итеп алдырылған сәс. (Ғ. Хисамов)
Ayaqta şığırlap turğan etik, üctə bir hırın da qaldırmay ötikləngən Awropa kostûm. Təndə tikə yaqalı aq köldək həm matur etip aldırılğan səs. (Ğ. Xisamov)
Boots, an ironed European suit, a white shirt with a stand-up collar and a neat haircut. (G. Xisamov)


Әдирнә

head

Әдирнә • (Ədirnə)

ba-proper noun

Әдирнә • (Ədirnə)


шихан

head

шихан • (şixan)

şixan (romanization)
шихан (absolute singular)
шихандар (absolute plural)
шихандың (definite genitive singular)
шихандарҙың (definite genitive plural)
шиханға (dative singular)
шихандарға (dative plural)
шиханды (accusative definite singular)
шихандарҙы (accusative definite plural)
шиханда (locative singular)
шихандарҙа (locative plural)
шихандан (ablative singular)
шихандарҙан (ablative plural)


Бөрө

Бөрө • (Börö)

ba-noun

Бөрө • (Börö)

Börö (romanization)
Бөрө (absolute singular)
Бөрөләр (absolute plural)
Бөрөнөң (definite genitive singular)
Бөрөләрҙең (definite genitive plural)
Бөрөгә (dative singular)
Бөрөләргә (dative plural)
Бөрөнө (accusative definite singular)
Бөрөләрҙе (accusative definite plural)
Бөрөлә (locative singular)
Бөрөләрҙә (locative plural)
Бөрөнән (ablative singular)
Бөрөләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *bür (“bud; leaf; grain”).

ba:Бөрө (ҡала)